# เจ้าหญิงลุยซา มาเรีย สทิวเวิร์ต
เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต (อังกฤษ: Princess Louisa Maria Teresa Stuart; 28 มิถุนายน ค.ศ. 1692 – 18 เมษายน ค.ศ. 1712) ทรงเป็นพระธิดาองค์สุดท้องของ พระเจ้าเจมส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ (James II of England)  และ สมเด็จพระราชินีมารีอาแห่งโมดีนา (Maria of Modena) พระองค์ทรงประสูติในฝรั่งเศสระหว่างที่พระบิดาและพระมารดาประทับลี้ภัย หลังการปฏิวัติอันรุ่งโรจน์ ทำให้พระองค์เป็นที่รู้จักในหมู่ผู้ภักดีต่อราชวงศ์สจวต หรือ กลุ่มจาโคไบต์ ในฉายา "เจ้าหญิงพ้นทะเล" (The Princess over the Water)

 ชีวิตช่วงต้นและการลี้ภัย 
เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต ทรงประสูติ เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน ค.ศ. 1692 ณ พระราชวังแซ็ง-แฌร์แม็ง-อ็อง-แล (Château de Saint-Germain-en-Laye) ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส การประสูติของพระองค์เกิดขึ้นท่ามกลางช่วงเวลาที่ยากลำบากที่สุดของราชวงศ์สจวต พระบิดาของพระองค์คือ พระเจ้าเจมส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ ทรงถูกโค่นราชบัลลังก์ในการปฏิวัติอันรุ่งโรจน์ (Glorious Revolution) เมื่อปี ค.ศ. 1688 และจำต้องลี้ภัยมายังฝรั่งเศสพร้อมกับพระราชินีมารีอาแห่งโมดีนา พระมารดาของพระองค์

การที่พระองค์ทรงประสูติในแดนลี้ภัยเช่นนี้ ทำให้ราชวงศ์สจวตพลัดถิ่นมีความสุขและยินดีอย่างยิ่ง พระเจ้าเจมส์ที่ 2 ทรงรับการประสูติของพระธิดาองค์นี้ด้วยความรักใคร่เป็นพิเศษและทรงเรียกขานพระองค์ว่า "ความปลอบใจของราชวงศ์" (The Consolation of the Royal Family) เพราะถือเป็นดั่งของขวัญจากสวรรค์ที่ส่งมาปลอบประโลมจิตใจในยามทุกข์ยากและอ้างว้างหลังจากการสูญเสียอำนาจและดินแดนของตน

พระองค์ได้รับพระนามแรกว่า "ลูอีซา" เพื่อเป็นเกียรติแก่ พระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส (Louis XIV de France) ซึ่งทรงให้ที่พำนักและให้การสนับสนุนทางการเงินแก่ราชวงศ์สจวตพลัดถิ่นอย่างใจกว้าง ในพระราชวังแซ็ง-แฌร์แม็ง-อ็อง-แล ถือเป็นการแสดงออกถึงความผูกพันและไมตรีจิตระหว่างสองราชวงศ์ ส่วนพระนาม "มาเรีย" ได้รับตามพระมารดาคือ สมเด็จพระราชินีมารีอาแห่งโมดีนา และพระนาม "เทเรซา" อาจถูกเพิ่มเข้ามาในภายหลังเมื่อทรงรับศีลกำลัง (Confirmation) ซึ่งเป็นพิธีสำคัญใน ศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก

เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย ทรงเติบโตมาพร้อมกับพระเชษฐาคือ เจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวต (James Francis Edward Stuart) ซึ่งเป็นที่รู้จักกันในเวลาต่อมา ในฐานะ "ผู้อ้างสิทธิ์เก่า" (The Old Pretender) และเป็นความหวังหลักของ กลุ่มจาโคไบต์ ในการฟื้นฟูราชวงศ์ ทั้งสองพระองค์ได้รับการศึกษาอย่างดี ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดของพระบิดาและพระมารดา รวมถึงบาทหลวงคาทอลิกชาวอังกฤษนามว่า ฟาเธอร์ คอนสตาเบิล (Father Constable) ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบการสอนวิชาพื้นฐานต่าง ๆ อาทิ ภาษาละติน ประวัติศาสตร์ และหลักคำสอนของศาสนาคาทอลิก ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง สำหรับสมาชิกราชวงศ์ที่ยึดมั่นในนิกายโรมันคาทอลิก

แม้จะเป็นเจ้าหญิงที่ประสูติในแดนลี้ภัยและไม่ได้มีอำนาจปกครองใด ๆ แต่เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย ก็ทรงได้รับการเลี้ยงดูด้วยความรักและความเคารพอย่างเต็มที่ พระองค์ทรงเป็นศูนย์รวมความหวังของราชสำนักพลัดถิ่นและกลุ่มผู้ภักดีจาโคไบต์ที่กระจัดกระจายอยู่ในยุโรป การประสูติของพระองค์ถือเป็นการยืนยันความชอบธรรมของการอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์ของพระเชษฐา และเป็นการแสดงให้เห็นว่าราชวงศ์สจวตยังคงมีทายาทสายตรงที่มั่นคงอยู่
left|thumb|200x200px|เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต ในวัยเด็ก
center|thumb|200x200px|เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต และ พระเชษฐา (เจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวต) ในวัยเด็ก
left|thumb|374x374px|สถานที่ประสูติของ เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต และที่พำนักของราชวงศ์สจวตพลัดถิ่น
center|thumb|200x200px|พระเจ้าเจมส์ที่ 2 แห่งอังกฤษ พระบิดาของ เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต
left|thumb|200x200px|มารีอาแห่งโมดีนา พระมารดาของ เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต
center|thumb|220x220px|เจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวต พระเชษฐา ของ เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต

 อุปนิสัยและบทบาทในฐานะเจ้าหญิงพลัดถิ่น 
เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต ทรงเติบโตขึ้นในราชสำนักพลัดถิ่นที่ พระราชวังแซ็ง-แฌร์แม็ง-อ็อง-แล ด้วยพระอุปนิสัยที่เป็นที่ประจักษ์ว่า ทรงอ่อนโยน น่ารัก และมีเสน่ห์ดึงดูดใจอย่างยิ่ง บันทึกร่วมสมัยหลายชิ้น รวมถึงคำกล่าวของขุนนางฝรั่งเศสและผู้ที่ได้เข้าเฝ้า แสดงให้เห็นว่าพระองค์ทรงเป็นที่รักใคร่และชื่นชมจากทุกคนที่ได้สัมผัส ทั้งจากพระบิดา พระมารดา พระเชษฐา และสมาชิกราชสำนักต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นชาวฝรั่งเศสหรือชาวจาโคไบต์ที่ลี้ภัยมาด้วยกัน

พระองค์ทรงมีพระปรีชาสามารถและสนพระทัยในด้านศิลปะและวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การเต้นรำและโอเปร่า ซึ่งเป็นที่นิยมอย่างมากในราชสำนักฝรั่งเศสอันหรูหราของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 พระองค์ทรงแสดงความสามารถและความเพลิดเพลินในกิจกรรมเหล่านี้ ทำให้ทรงเป็นที่โปรดปรานและสร้างความสุขให้กับผู้คนรอบข้างได้อย่างแท้จริง นอกจากนี้ เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย ยังทรงมีพระอุปนิสัยที่เปี่ยมด้วยเมตตาจิตและเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ทรงตระหนักถึงความเสียสละและความภักดีของกลุ่มจาโคไบต์ ซึ่งเป็นผู้ที่ยอมทิ้งบ้านเกิดเมืองนอนและทรัพย์สิน เพื่อสนับสนุนการอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์ของราชวงศ์สจวต ด้วยเหตุนี้ พระองค์จึงทรงให้การอุปถัมภ์ด้านการศึกษาแก่บุตรสาวของเหล่าผู้ภักดีเหล่านี้ โดยไม่คำนึงถึงความแตกต่างทางศาสนา ไม่ว่าจะเป็นเด็กคาทอลิกหรือโปรเตสแตนต์ ซึ่งสะท้อนถึงพระทัยกว้างและการมองข้ามความขัดแย้งที่ฝังรากลึกในยุคนั้น

แม้จะทรงประสูติในแดนลี้ภัยและไม่เคยได้ประทับในดินแดนที่ทรงอ้างสิทธิ์อย่างอังกฤษหรือสกอตแลนด์ แต่เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย ก็ทรงดำรงพระองค์ในฐานะ "เจ้าหญิงแห่งอังกฤษ สกอตแลนด์ และไอร์แลนด์" อย่างเต็มภาคภูมิ และได้รับการยอมรับจากราชสำนักคาทอลิกหลายแห่งในยุโรป พระองค์ทรงเป็นสัญลักษณ์แห่งความหวังอันริบหรี่แต่สำคัญยิ่งของกลุ่มจาโคไบต์ ซึ่งยังคงเฝ้ารอคอยการฟื้นฟูราชวงศ์สจวตกลับคืนสู่บัลลังก์ การมีพระองค์อยู่เป็นเครื่องยืนยันว่าราชวงศ์สจวตยังมีทายาทสายตรงและเป็นคาทอลิกที่สามารถสืบราชบัลลังก์ได้

ด้วยพระสิริโฉมและสถานะของพระองค์ ทำให้มีการพิจารณาแผนการอภิเษกสมรส สำหรับเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย อยู่หลายครั้ง โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างพันธมิตรทางการเมืองและศาสนา เพื่อสนับสนุนการกลับคืนสู่บัลลังก์ของราชวงศ์สจวต เจ้าชายและดยุกหลายพระองค์ในยุโรปถูกเสนอชื่อให้เป็นพระคู่หมั้นที่มีศักยภาพ เช่น:

 ชาร์ลส์ ดยุกแห่งแบร์รี (Charles, Duke of Berry): พระราชนัดดาของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส ซึ่งเป็นพันธมิตรหลักของราชวงศ์สจวต
 พระเจ้าคาร์ลที่ 12 แห่งสวีเดน (Charles XII of Sweden): กษัตริย์นักรบผู้โด่งดัง ซึ่งเป็นโปรเตสแตนต์ แต่มีความสัมพันธ์ทางการเมืองที่ซับซ้อนกับมหาอำนาจยุโรปอื่น ๆ
 พระเจ้าจอร์จที่ 1 แห่งบริเตนใหญ่ (George I of Great Britain) แนวคิดนี้เป็นที่ถกเถียงและไม่น่าจะเป็นไปได้มากนัก เนื่องจากความแตกต่างทางศาสนาและการที่ ราชวงศ์ฮันโนเฟอร์ กำลังจะขึ้นครองบัลลังก์อังกฤษ

อย่างไรก็ตาม ไม่มีแผนการอภิเษกสมรสใด ๆ ประสบความสำเร็จและเกิดขึ้นจริงได้ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะสถานะทางการเมืองที่ไม่แน่นอนของเจ้าหญิงและการที่อังกฤษ (ภายใต้ราชวงศ์วิลเลียมและแอนน์) ไม่ยอมรับการอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์ของราชวงศ์สจวตพลัดถิ่น การแต่งงานกับเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย จะถือเป็นการยอมรับการอ้างสิทธิ์เหล่านั้น ซึ่งมหาอำนาจยุโรปหลายแห่งพยายามหลีกเลี่ยงเพื่อรักษาเสถียรภาพทางการทูต
left|thumb|220x220px|ภาพวาดของ เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต แสดงถึงความอ่อนโยนและเสน่ห์ของเธอ โดย นีกอลา เดอ ลาร์ฌีลีแยร์ จิตรกรชาวฝรั่งเศส เป็นผู้วาดภาพนี้

 การสิ้นพระชนม์ 
ชีวิตอันแสนสั้นของเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต ต้องจบลงด้วยโศกนาฏกรรม เมื่อโรคระบาดเข้าคุกคามราชสำนักพลัดถิ่น ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1712 โรคไข้ทรพิษ (Smallpox) ซึ่งเป็นโรคร้ายที่คร่าชีวิตผู้คนไปมากมายในยุคนั้น ได้แพร่ระบาดอย่างรุนแรง ในพระราชวังแซ็ง-แฌร์แม็ง-อ็อง-แล ทั้งเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย และพระเชษฐาคือ เจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวต ต่างก็ทรงติดเชื้อโรคร้ายนี้

ในขณะที่พระเชษฐาของพระองค์สามารถฟื้นตัวจากอาการประชวรได้ในที่สุด แต่เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย กลับมีพระอาการทรุดลงอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง พระอาการของพระองค์หนักขึ้นเรื่อย ๆ และท้ายที่สุด พระองค์ก็เสด็จสิ้นพระชนม์ เมื่อวันที่ 18 เมษายน ค.ศ. 1712 ด้วยพระชนมายุเพียง 19 พรรษา นับเป็นการสูญเสียครั้งใหญ่ที่สร้างความโศกเศร้าอย่างมากแก่ราชวงศ์สจวตพลัดถิ่นและผู้ภักดีจาโคไบต์ทั่วทั้งยุโรป

การจากไปของเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย ไม่เพียงแต่สร้างความปวดร้าวให้กับพระมารดาคือ สมเด็จพระราชินีมารีอาแห่งโมดีนา ซึ่งทรงสูญเสียพระธิดาองค์เดียวที่รอดชีวิตจากวัยเด็กไปเท่านั้น แต่ยังเป็นเสมือนการดับความหวังสุดท้ายของราชวงศ์สจวตในการมีทายาทหญิงที่เป็นสัญลักษณ์ของการฟื้นฟูราชบัลลังก์อีกด้วย

พระศพของเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย ถูกนำไปฝังไว้ที่ โบสถ์ของคณะเบเนดิกตินอังกฤษ (Church of the English Benedictines) ในกรุงปารีส เคียงข้างพระบิดาคือ พระเจ้าเจมส์ที่ 2 ซึ่งได้เสด็จสวรรคตไปก่อนหน้านี้ ในปี ค.ศ. 1701 โบสถ์แห่งนี้เป็นสถานที่สำคัญสำหรับชาวคาทอลิกอังกฤษที่ลี้ภัยในฝรั่งเศส และเป็นที่พำนักสุดท้ายของสมาชิกราชวงศ์สจวตหลายพระองค์

น่าเศร้าที่ในช่วง การปฏิวัติฝรั่งเศส (French Revolution) ซึ่งเริ่มต้นในปลายศตวรรษที่ 18 (ค.ศ. 1789) โบสถ์และสุสานจำนวนมากในฝรั่งเศสถูกรื้อค้นและทำลายโดยกลุ่มผู้ปฏิวัติที่ต้องการลบล้างอิทธิพลของสถาบันกษัตริย์และศาสนา เชื่อกันว่าพระศพของเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต รวมถึงพระศพของพระบิดาและพระมารดาของพระองค์ ได้ถูกทำลายและกระจัดกระจายไปในช่วงเหตุการณ์ความรุนแรงดังกล่าว ทำให้ปัจจุบันไม่มีการค้นพบพระอัฐิของพระองค์

การสิ้นพระชนม์ของเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เป็นเหตุการณ์สำคัญที่ส่งผลกระทบต่อขบวนการจาโคไบต์อย่างมีนัยสำคัญ เพราะทำให้ความหวังในการสืบราชบัลลังก์ของราชวงศ์สจวตโดยตรงเหลือเพียงแค่เจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด พระเชษฐาของพระองค์เพียงผู้เดียวเท่านั้น และยังเป็นเครื่องตอกย้ำถึงความเปราะบางของสถานะราชวงศ์พลัดถิ่นที่ต้องเผชิญกับโรคร้ายและการคุกคามจากอำนาจทางการเมือง

 มรดกและภาพจำ 
แม้จะทรงมีพระชนม์ชีพที่แสนสั้นและสิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ แต่ เจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต ก็ทรงทิ้งมรดกและภาพจำที่สำคัญไว้ในประวัติศาสตร์ของราชวงศ์สจวตพลัดถิ่นและขบวนการจาโคไบต์ พระองค์ทรงเป็นบุคคลที่มีความสำคัญเชิงสัญลักษณ์มากกว่าบทบาททางการเมืองที่จับต้องได้ โดยเฉพาะในฐานะตัวแทนของความหวังและโศกนาฏกรรมของราชวงศ์ที่ถูกขับไล่ การประสูติของเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย ในปี ค.ศ. 1692 เป็นเสมือน แสงสว่างและความหวังอันริบหรี่ สำหรับกลุ่มจาโคไบต์ที่ยังคงภักดีต่อพระเจ้าเจมส์ที่ 2 การที่พระองค์ประสูติในแดนลี้ภัยและเป็นคาทอลิกโดยกำเนิด ทำให้พระองค์เป็นสัญลักษณ์ที่บริสุทธิ์ของการสืบทอดราชบัลลังก์ที่ชอบธรรม ซึ่งแตกต่างจากพระเชษฐภคินีต่างมารดาคือ แมรี่และแอนน์ ที่ทรงเป็นโปรเตสแตนต์และครองบัลลังก์ที่พวกจาโคไบต์ถือว่าถูกแย่งชิงไป ด้วยเหตุนี้ พระองค์จึงเป็นที่รู้จักในฉายา "เจ้าหญิงพ้นทะเล" (The Princess over the Water) ซึ่งเป็นคำเรียกขานที่สะท้อนถึงการพลัดถิ่นและความหวังที่จะกลับคืนสู่แผ่นดินเกิดของราชวงศ์สจวต

การจากไปของพระองค์ด้วยโรคไข้ทรพิษในวัยเพียง 19 พรรษา จึงเป็นความสูญเสียครั้งใหญ่ที่ยิ่งตอกย้ำ โศกนาฏกรรมของราชวงศ์ และทำให้ความหวังในการฟื้นฟูราชบัลลังก์ในสายตรงเหลือเพียงแค่ เจมส์ ฟรานซิส เอ็ดเวิร์ด สจวต พระเชษฐาของพระองค์เท่านั้น ภาพเหมือนของพระองค์ที่ยังคงหลงเหลืออยู่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ภาพจากฝีแปรงของ นีกอลา ลาร์ฌีลีแยร์ (Nicolas de Largillière) แสดงให้เห็นถึงพระสิริโฉม ความสง่างาม และความอ่อนโยนของพระองค์ ภาพเหล่านี้ไม่เพียงแต่เป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์เท่านั้น แต่ยังช่วยเสริมสร้างภาพจำของพระองค์ในฐานะเจ้าหญิงที่งดงามและน่ารำลึกถึง นอกจากนี้ยังเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นว่า แม้จะทรงอยู่ในฐานะราชวงศ์พลัดถิ่น แต่พระองค์ก็ยังคงได้รับการปฏิบัติอย่างสมพระเกียรติและเป็นที่เคารพนับถือในราชสำนักฝรั่งเศส

ในงานประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับราชวงศ์สจวต การปฏิวัติอันรุ่งโรจน์ และขบวนการจาโคไบต์ เรื่องราวของเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย มักจะถูกกล่าวถึงบ่อยครั้ง นักประวัติศาสตร์มักจะเน้นย้ำถึงบทบาทเชิงสัญลักษณ์ของพระองค์ในการเป็น "ความปลอบใจ" ของพระบิดา และการเป็นความหวังที่สูญสลายไปของกลุ่มจาโคไบต์ ในวรรณกรรมและเรื่องเล่าพื้นบ้านที่เกี่ยวข้องกับจาโคไบต์ พระองค์มักจะถูกนำเสนอในฐานะเจ้าหญิงผู้บริสุทธิ์และน่าสงสาร ซึ่งถูกโชคชะตาที่โหดร้ายเล่นตลก ทำให้พระองค์ไม่ได้ครองราชบัลลังก์ที่ควรจะเป็นของพระองค์ตามสิทธิ์อันชอบธรรม พระองค์ยังเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของการใช้ชีวิตในฐานะสมาชิกราชวงศ์พลัดถิ่น ซึ่งต้องรักษาสถานะและศักดิ์ศรีไว้ ในขณะที่ไม่มีอำนาจทางการเมืองที่แท้จริง โดยรวมแล้ว มรดกและภาพจำของเจ้าหญิงลูอีซา มาเรีย เทเรซา สจวต ไม่ได้มาจากอำนาจหรือการกระทำที่ยิ่งใหญ่ในฐานะผู้ปกครอง แต่มาจาก สถานะเชิงสัญลักษณ์ของพระองค์ในฐานะตัวแทนของราชวงศ์สจวตที่ถูกขับไล่ ความงาม ความอ่อนโยน และการสิ้นพระชนม์ก่อนวัยอันควรของพระองค์ ล้วนมีส่วนสร้างให้พระองค์เป็นบุคคลที่น่าจดจำในหน้าประวัติศาสตร์อังกฤษและยุโรป

 พระอิสริยยศ 

 28 มิถุนายน ค.ศ. 1692 - 18 เมษายน ค.ศ. 1712: เจ้าหญิงแห่งอังกฤษ สกอตแลนด์ และไอร์แลนด์" (Princess of England, Scotland, and Ireland)