wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# การขาดแอนโดรเจน
การขาดแอนโดรเจน
หรือ ภาวะแอนโดรเจนทำงานพร่อง

เป็นภาวะทางการแพทย์ที่กำหนดโดยมีการทำงานเนื่องกับฮอร์โมนแอนโดรเจนในร่างกายไม่เพียงพอ

 อาการ 
อาการในชายรวมทั้งการเสียความต้องการทางเพศ, ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ, เป็นหมัน, อัณฑะ องคชาต และต่อมลูกหมากฝ่อ,
ภาวะเพศชายลดลง (เช่น ขนหน้าและขนตัวลดลง), 
กล้ามเนื้อฝ่อ, วิตกกังวล, ซึมเศร้า, ล้า, อาการหลอดเลือดหดขยาย (vasomotor symptom) เช่น ร้อนเนื้อร้อนตัว, 
นอนไม่หลับ, ปวดศีรษะ, และภาวะกระดูกพรุน
นอกจากนั้นแล้ว อาการของภาวะเอสโทรเจนทำงานเกิน (hyperestrogenism) เช่น เต้านมชายโตขึ้น (gynecomastia) และภาวะเพศหญิงเพิ่มขึ้น อาจปรากฏพร้อม ๆ กันในชาย

ส่วนหญิงจะมีอาการเสียความต้องการทางเพศ, ขนลดลง, ซึมเศร้า, ล้า, หลอดเลือดตีบในช่องคลอด (vaginal vasocongestion) ซึ่งทำให้เกิดตะคริว, อาการหลอดเลือดหดขยาย (vasomotor symptom) เช่น ร้อนเนื้อร้อนตัว ใจสั่น, นอนไม่หลับ, ปวดศีรษะ, ภาวะกระดูกพรุน, และกล้ามเนื้อฝ่อ
อาการของภาวะเอสโทรเจนทำงานพร่อง (hypoestrogenism) อาจมีได้ทั้งในสองเพศในกรณีที่ภาวะนี้รุนแรง เพราะว่า เอสโทรเจนสังเคราะห์มาจากแอนโดรเจน

 เหตุ 
ภาวะแอนโดรเจนทำงานพร่องเกิดจากการทำงานผิดปกติ หรือการไม่ทำงาน หรือการไม่มีต่อมบ่งเพศ (hypergonadotropic hypogonadism),
หรือความพิการของไฮโปทาลามัสหรือต่อมใต้สมอง (hypogonadotropic hypogonadism) 
ซึ่งอาจมีสาเหตุต่าง ๆ มากมาย
รวมทั้งสภาพทางพันธุกรรม (เช่น gonadotropin-releasing hormone/gonadotropin insensitivity และเอนไซม์สังเคราะห์สเตอรอยด์บกพร่อง),
เนื้องอก, การบาดเจ็บ (trauma), การผ่าตัด, ภาวะภูมิต้านตนเอง, การฉายรังสี (radiation therapy), การติดเชื้อ,
พิษ, ยา, และเหตุอื่น ๆ อีกมาก
นอกจากนั้นแล้ว ยังอาจเป็นอาการของ androgen insensitivity syndrome หรือภาวะเอสโทรเจนทำงานเกิน (hyperestrogenism)
และอายุที่มากขึ้นก็อาจเป็นปัจจัยของภาวะนี้ เพราะว่า ระดับแอนโดรเจนจะลดลงตามอายุ

 การวินิจฉัย 

ภาวะนี้ปกติจะไม่เช็คในหญิงที่มีสุขภาพดี

 การรักษา 

การรักษาอาจรวมการให้ฮอร์โมนแอนโดรเจนแทน (hormone replacement therapy) ทั้งในหญิงชาย
หรือว่า อาจให้ gonadotropin-releasing hormone (GnRH) หรือ gonadotropin-releasing hormone agonist (GnRH agonist) หรือ gonadotropin ในกรณีที่เป็น hypogonadotropic hypoandrogenism

องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) รายงานในปี 2558 ว่า ทั้งประโยชน์และความปลอดภัยในการรักษาด้วยฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนสำหรับผู้ที่มีระดับฮอร์โมนต่ำเนื่องจากอายุยังไม่ชัดเจน
และ FDA ก็บังคับบริษัทจำหน่ายเทสโทสเตอโรนให้พิมพ์คำเตือนว่า ยามีโอกาสเพิ่มความเสี่ยงกล้ามเนื้อหัวใจตายเหตุขาดเลือดและโรคหลอดเลือดสมอง

 เชิงอรรถและอ้างอิง
# โรคนอนชักนำโดยกาเฟอีน
โรคนอนชักนำโดยกาเฟอีน
หรือ โรคนอนเหตุกาเฟอีน

เป็นโรคทางจิตเวชที่เป็นผลของการรบริโภคกาเฟอีน (เช่นจากกาแฟ) ที่เป็นสารกระตุ้นมากเกินไป
"ถ้าบริโภคกาเฟอีนก่อนนอนหรือตลอดวัน อาจหลับได้ช้า ลำดับการนอนปกติอาจเปลี่ยนไป และคุณภาพการนอนอาจลดลง"
กาเฟอีนจะลดระยะการนอน slow-wave sleep (ระยะ 3 และ 4) ในวงจรการนอนหลับในเบื้องต้น และลดระยะ rapid eye movement sleep (REM sleep) ในวงจรภายหลัง
กาเฟอีนจะเพิ่มจำนวนคราวที่ตื่น และระดับที่บริโภคสูงตอนเย็นจะเพิ่มความล่าช้าในการหลับ
ในผู้สูงอายุ การใช้ยาที่มีกาเฟอีนสัมพันธ์กับความลำบากในการนอนหลับ

เกณฑ์วินิจฉัยสำหรับโรคนี้ในคู่มือการวินิจฉัยและสถิติสำหรับความผิดปกติทางจิต (DSM-IV) รวมทั้งการนอนไม่หลับอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งต้องเกิดจากผลทางกายของกาเฟอีนเท่านั้นโดยยืนยันด้วยการตรวจ
ถ้าปัญหาการนอนอธิบายได้เพราะเหตุโรคนอนเนื่องจากการหายใจ, ภาวะง่วงเกิน, โรคนอนเหตุจังหวะรอบวัน (circadian rhythm sleep disorder), หรือความผิดปกติทางจิตอื่น ๆ ก็จะไม่วินิจฉัยว่าเป็นโรคนี้
โรคนี้ทำให้เกิดความพิการในการใช้ชีวิตอย่างสังเกตได้ในคนไข้

การบริโภคกาเฟอีนมากเกินอาจทำให้เกิดภาวะพิษ
ซึ่งกำหนดด้วยอาการอยู่ไม่สุข กายใจไม่สงบ ตื่นเต้น คำพูดหรือความคิดวนเวียน และการนอนไม่หลับ
แม้แต่กาเฟอีนขนาดเท่ากับกาแฟแก้วเดียว ก็สามารถทำให้นอนหลับช้าและลดคุณภาพการนอนโดยเฉพาะระยะหลับลึกที่ไม่ใช่ REM sleep
กาเฟอีนขนาดเดียวกันในตอนเช้าก็ยังสามารถมีผลเช่นนี้ในคืนนั้น ดังนั้น หลักอนามัยในการนอนอย่างหนึ่งที่ทำได้ก็คือหยุดบริโภคกาเฟอีน

 ชีววิทยาเกี่ยวกับกาเฟอีน 
กาเฟอีนเข้าสู่เลือดผ่านกระเพาะและลำไส้เล็ก และสามารถมีผลกระตุ้นเพียงแค่ 15 นาทีหลังจากบริโภค
เมื่ออยู่ในร่างแล้ว จะสามารถคงอยู่ได้หลาย ชม. ร่างกายจะกำจัดครึ่งหนึ่งที่บริโภคในประมาณ 6 ชม.
เมื่อกาเฟอีนไปถึงสมอง มันจะเพิ่มการหลั่งนอร์เอพิเนฟริน ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทที่เกี่ยวข้องกับการตอบสนองโดยสู้หรือหนี
และเพิ่มทั้งการทำงานของนิวรอนและอาการที่คล้ายกับเมื่อเกิดคราวตื่นตระหนก (panic attack)

แม้ว่า กาเฟอีนจะมีหลักฐานว่าลดคุณภาพการนอน แต่ก็ไม่มีหลักฐานว่ามีผลอย่างเดียวกันต่อทุกคน
และบางคนก็รายงานว่าไม่มีปัญหาการนอนแม้ว่าจะบริโภคกาเฟอีนเป็นปกติ
การทานกาเฟอีนเป็นปกติอาจจะธรรมดาสำหรับบางคน ดังนั้น จึงเข้าใจได้ว่ายังสามารถนอนพอได้อย่างไร
หลักฐานนี้แสดงว่า กาเฟอีนขัดขวางกลไกการปรับ (modulatory) ระบบควบคุมการนอนหลับแทนการขัดขวางวงจรประสาทควบคุมการนอนที่เป็นพื้นฐาน
โดยที่สุดแล้ว นิสัยการหลับนอนที่สม่ำเสมอเป็นเรื่องสำคัญในคุณภาพทั่วไปและเวลาการนอน

 งานศึกษา 
งานศึกษาปี 2556 ประเมินความสัมพันธ์ระหว่างการพัฒนาของเปลือกสมองกับการนอนหลับ และดูว่าสิ่งเหล่านี้ได้รับอิทธิพลจากการบริโภคกาเฟอีนเช่นไร
โดยวัดทั้งการนอนหลับและการพัฒนาของสมองทางสรีรวิทยาไฟฟ้า และข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมและโครงสร้างอื่น ๆ ของลูกหนู
แล้วพบผลที่คล้ายกับมนุษย์คือกาเฟอีนมีผลกระตุ้นชั่วคราวและเปลี่ยนการดำเนินของคลื่น slow wave ในช่วงนอนหลับ
นอกจากจะมีผลต่อการนอนแล้ว ยังมีผลต่อการเจริญเติบโต
โดยที่สุดแล้ว งานศึกษาแสดงว่าการบริโภคกาเฟอีนในช่วงพัฒนาการวิกฤต (critical developmental period) มีผลระยะยาวต่อการนอนและพัฒนาการของสมอง

 เชิงอรรถและอ้างอิง
# ลีอินอิม
ลีอินอิม (? — มิถุนายน 1388) ขุนนางผู้ทรงอำนาจในช่วงปลายยุค ราชวงศ์โครยอ ซึ่งมีนโยบายสนับสนุนฝ่าย ราชวงศ์หยวน ของมองโกล

เมื่อ พระเจ้าคงมิน ซึ่งมีนโยบายสนับสนุน ราชวงศ์หมิง และต่อต้านราชวงศ์หยวนถูกปลงพระชนม์โดยฝีมือทหารของพระองค์เองขณะบรรทมเมื่อ ค.ศ. 1371 และยกเจ้าชายวังอูพระโอรสของพระเจ้าคงมินขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นกษัตริย์หุ่นเชิดโดยลีอินอิมชักใยกุมอำนาจเหนือพระองค์และตั้งตนเองเป็นพระบิดาบุญธรรมของพระเจ้าอูทำให้มีขุนนางในราชสำนักที่สนับสนุนราชวงศ์หยวนอย่าง ชเว ย็อง และนายพลที่สนับสนุนราชวงศ์หมิงอย่าง อี ซองกเย ไม่พอใจตัดสินใจร่วมมือกันโค่นอำนาจของลีอินอิมลงได้สำเร็จพร้อมกับเนรเทศกลับไปอยู่ที่บ้านเกิดและชอยยังก็ได้ครองอำนาจในราชสำนักแทน

ลีอินอิมถึงแก่อสัญกรรมเมื่อ ค.ศ. 1388 ด้วยการรับโทษให้ดื่มยาพิษที่ประทานมา
# พระเจ้าอันจงแห่งโครยอ
พระเจ้าอันจงแห่งโครยอ (고려 안종, ? — 7 กรกฎาคม ค.ศ. 996) มีพระนามเดิมว่า องค์ชายวังอุก เป็นพระราชโอรสองค์ที่ 13 ในพระเจ้าแทโจ ที่ประสูติแต่พระราชินีซินซอง จากตระกูลคิมแห่งคยองจูซึ่งพระนางซินซองเป็นเจ้าหญิงจากราชวงศ์ชิลลาทำให้องค์ชายวังอุกมีเชื้อสายของราชวงศ์ชิลลา

พระนามขององค์ชายวังอุกนั้นพ้องเสียงกับพระเชษฐาต่างพระมารดาพระองค์หนึ่งคือ องค์ชายวังอุก พระโอรสองค์ที่ 8 ในพระเจ้าแทโจที่ประสูติแต่ พระนางชินมย็องซุนซ็อง เพียงแต่เขียนไม่เหมือนกันทำให้องค์ชายวังอุกหรือองค์ชาย 13 มีอีกพระนามหนึ่งว่า แพ็คอา 

พระองค์ได้อภิเษกกับ สมเด็จพระราชินีฮอนจอง อดีตพระมเหสีใน พระเจ้าคย็องจง พระราชาลำดับที่ 5 และมีพระโอรสเพียงองค์เดียวคือ องค์ชายวังซุน

องค์ชายวังอุกสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 996 ในภายหลังเมื่อองค์ชายวังซุนขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็น พระเจ้าฮย็อนจง พระราชาลำดับที่ 8 พระองค์ได้สถาปนาพระราชบิดาที่สิ้นพระชนม์ไปแล้วขึ้นเป็นพระราชามีพระนามว่า พระเจ้าอันจง
# มิซูโตะ อควา
อควา มิซูโตะ  เป็น นักเขียนการ์ตูน ในสังกัดการ์ตูนตาหวาน ในปี พ.ศ. 2540 ชื่อเรื่อง Sakura no Hanasaku Negaigoto อควาได้ตีพิมพ์หนังสือการ์ตูนเล่มเดียวจบมากกว่า 30 ชุด แต่ที่นิยมมากที่สุดก็คือเรื่อง Yume Kira Dream Shoppe (จัดพิมพ์ในสำนักพิมพ์บงกช ใช้ชื่อว่า "ร้านแห่งความฝัน"), อธิษฐานเครื่องรางมหัศจรรย์, รัตติกาลมหัศจรรย์ และ ALMIGHTY X 10 บริษัทรับจ้างปิ๊ง

 ผลงานที่ตีพิมพ์ในไทย 
  ALMIGHTY X 10 บริษัทรับจ้างปิ๊ง
 M★G★DARLING
 Ultramix Collection หรรษาโรงเรียนตัวป่วน
 สะกิดรักหอพักหนุ่มทะเล้น ภาค 1
 สะกิดรักหอพักหนุ่มทะเล้น ภาค 2
 สะกิดรักหอพักหนุ่มทะเล้น ภาค 3
 รัตติกาลมหัศจรรย์
 Q อลวนคนน่ารัก
 TALES GARDEN ตะลุยแดนนิทานมหัศจรรย์
 ร้านแห่งความฝัน
 ลุ้นรักจอมโจรภูต
 อธิษฐานเครื่องรางมหัศจรรย์

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เพจของอควา
# โรคสั่นเพ้อเหตุขาดสุรา
โรคสั่นเพ้อเหตุขาดสุรา หรือ กลุ่มอาการขาดแอลกอฮอล์ เป็นกลุ่มอาการซึ่งอาจเกิดในผู้ติดสุรา อาการทั่วไปของผู้ป่วยได้แก่ วิตกกังวล, สั่น, เหงื่อออก, อาเจียน, อัตราชีพจรไว และมีไข้อ่อนๆ ส่วนอาการขั้นรุนแรงได้แก่ ชัก, ได้ยินเสียงหรือเห็นภาพหลอน และคลุ้มคลั่ง อาการมักจะเริ่มแสดงออกราว 6 ชั่วโมงภายหลังการดื่มสุราครั้งล่าสุด และจะมีอาการไปจนถึง 24 หรือ 72 ชั่วโมง อย่างเลวร้ายที่สุดอาจกินเวลาถึงเจ็ดวัน
# แซนิตี
แซนิตี (Sanity; รูปแบบอื่นเช่น SAni†Y หรือ SAnitY) เป็นกลุ่มนักมวยปล้ำของWWEอดีตสังกัดNXT ประกอบด้วย Eric Young (หัวหน้า), Nikki Cross, Killian Dain และAlexander Wolfe เป็นแชมป์ NXT Tag Team Championship ร่วมกัน 1 สมัย (Young กับ Wolfe)

ผลงานแชมป์รางวัล
 WWE
 NXT Tag Team Championship (1 time) - Wolfe and Young1
 NXT Year-End Award (1 time) 
 Tag Team of the Year (2017) - Wolfe, Dain and YoungDaily Update: NXT year-end awards, TakeOver, Impact ratings

Wrestling Observer Newsletter
5 Star Match (2018) Killian Dain vs. Adam Cole, Lars Sullivan, Velveteen Dream, EC3 and Ricochet on April 7

1Dain also defended the title under the Freebird Rule, but was not recognized as champion.
# เครื่องปฏิกรณ์ความร้อนนิวตรอน
เครื่องปฏิกรณ์ความร้อนนิวตรอน  คือ เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์แบบใช้ช้าหรือความร้อนนิวตรอน ("ความร้อน" ที่นี้ไม่ได้หมายความถึงความร้อนในทางความรู้สึกจริง แต่หมายถึงในทางสภาพสมดุลทางความร้อนด้วยปฏิกิริยาระดับกลางของเชื้อเพลงเครื่องปฏิกรณ์ ตัวหน่วงความเร็ว และโครงสร้าง ซึ่งมีพลังงานต่ำกว่านิวตรอนเร็วที่เป็นผลิตภัณฑ์ขั้นต้นของการแบ่งแยกนิวเคลียส (ฟิชชัน))

ในเครื่องปฏิกรณ์โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ส่วนมากเป็นเครื่องปฏิกรณ์ความร้อนและใข้ตัวหน่วงนิวตรอนในการลดความเร็วนิวตรอน จนกว่ามันจะเข้าใกล้พลังงานจลน์โดยเฉลี่ยของอนุภาคโดยรอบ นั่นคือเพื่อลดความเร็วของนิวตรอนให้ความร้อนนิวตรอนต่ำลง นิวตรอนไม่มีประจุไฟฟ้าช่วยให้พวกมันทะลวงลึกลงไปถึงเป้าหมายและใกล้กับนิวเคลียสได้Squires, G.L. (2012, March 29). Introduction of the Theory of Thermal Neutron Scattering. https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=KUVD8KJt7_0C&oi=fnd&pg=PR9&dq=thermal-neutron+reactor&ots=1tn_4dppSF&sig=QDWkMU5-iW8_4GCXjItypUchKBQ#v=onepage&q=thermal-neutron%20reactor&f=false ดังนั้น การกระจายนิวตรอนโดยแรงนิวเคลียร์ บางนิวไคลด์จึงมีการกระจายขนาดใหญ่

ครอสส์เซกชั่นนิวเคลียร์ของยูเรเนียม-235 สำหรับความช้าของความร้อนนิวตรอนอยู่ที่ประมาณ 1000 บาร์น ขณะที่นิวตรอนเร็วอยู่ในอันดับ 1 บาร์น เพราะฉะนั้นความร้อนนิวตรอนมีแนวโน้มมากขึ้นที่จะเป็นเหตุให้ยูเรเนียม-235 เกิดการฟิชชันมากกว่าจะถูกจับโดยยูเรเนียม-238 หากนิวตรอนอย่างน้อยหนึ่งตัวจากยูเรเนียม-235 เกิดฟิชชันปะทะกับนิวเคลียสอื่นและเป็นสาเหตุให้เกิดการแบ่งแยกนิวเคลียส จากนั้นปฏิกิริยาลูกโซ่นิวเคลียร์จะดำเนินการต่อ หากปฏิกิริยาดำรงอยู่ได้ด้วยตัวมันเอง จะเรียกว่าปฏิกิริยาวิกฤต (Critical reaction) และมวลของยูเรเนียม-235 จะต้องการผลิตภัณฑ์เงื่อนไขวิกฤต (Critical condition) เรียกว่า มวลวิกฤต

เครื่องปฏิกรณ์ความร้อนประกอบด้วยดังต่อไปนี้
 ตัวหน่วงนิวตรอน ในการลดความเร็วของนิวตรอน ในเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาและเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลหนักทั้งคู่ใช้เป็นตัวทำให้เย็นเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์
 เชื้อเพลิงนิวเคลียร์ ซึ่งเป็นวัสดุฟิสไซล์ โดยทั่วไปเป็นยูเรเนียม
 ภาชนะความดันเครื่องปฏิกรณ์ คือถังรับแรงดันที่ประกอบด้วยตัวทำให้เย็นและแกนเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียส
 ตัวกันรังสี เพื่อปกป้องประชาชนและสิ่งแวดล้อมจากผลกระทบให้โทษของรังสีก่อไอออน
 อาคารจัดเก็บจำกัด ซึ่งถูกออกแบบ ในกรณีฉุกเฉินเพื่อให้หลีกจากรังสี
 เครื่องมือเพื่อควบคุมและติดตามระบบของเครื่องปฏิกรณ์
# พระนางซินซ็อง
สมเด็จพระจักรพรรดินีซินซอง ตระกูลคิมแห่งคย็องจู (신성왕후) พระมเหสีองค์ที่ 5 ใน พระเจ้าแทโจ ปฐมกษัตริย์แห่ง ราชวงศ์โครยอ เป็นพระมารดาของ องค์ชายวังอุก พระราชโอรสองค์ที่ 13 และเป็นพระอัยยิกาของ พระเจ้าฮย็อนจง พระราชาลำดับที่ 8 

พระราชินีซินซองประสูติที่ คย็องจู ในตระกูลคิมแห่งคย็องจูอันเป็นตระกูลของอดีตพระราชาแห่ง ชิลลา ทำให้พระองค์มีพระอิสริยยศเป็นองค์หญิงแห่งชิลลาเมื่อชิลลาล่มสลายพระองค์ได้อภิเษกกับพระเจ้าแทโจและมีพระโอรสพระองค์เดียวคือ องค์ชายวังอุก
# ชับแช
ชับแช (ฮันจา: 雜菜) เป็นอาหารเกาหลีชนิดหนึ่ง ได้จากการนำวุ้นเส้นที่ทำจากแป้งมันเทศไปผัดในน้ำมันงากับผักชนิดต่าง ๆ  (ตามปกติจะใช้แคร์รอต, หัวหอม, ผักโขม และเห็ดหั่นเป็นเส้นบาง ๆ) ปรุงรสด้วยซีอิ๊วและน้ำตาลทราย ตกแต่งด้วยเมล็ดงาและพริกหั่นแฉลบ จะเสิร์ฟขณะร้อนหรือเย็นก็ได้

ชาวเกาหลีมักทำชับแชรับประทานกันในงานเลี้ยงและโอกาสพิเศษ โดยเพิ่มเนื้อวัวและผักตามฤดูกาลเข้าไป โดยทั่วไปมักเสิร์ฟอาหารจานนี้เป็นกับข้าว แต่จะเสิร์ฟเป็นอาหารจานหลักก็ได้ บ่อยครั้งจะเสิร์ฟกับข้าวสวย หากมีข้าวด้วยจะเรียกอาหารจานนี้ว่า ชับแชบับ  โดยคำว่า พับ  แปลว่า "ข้าว"
# พระเจ้ามุนว็อนแห่งโครยอ
พระเจ้ามุนว็อนแห่งโครยอ  มีพระนามเดิมว่า องค์ชายวังจ็อง เป็นพระราชโอรสองค์ที่ 14 ใน พระเจ้าแทโจ ที่ประสูติแต่ พระนางชินมย็องซุนซ็อง  และเป็นพระราชอนุชาร่วมพระราชมารดาเดียวกับ พระเจ้าจองจงที่ 1 พระราชาลำดับที่ 3 และ พระเจ้าควางจง พระราชาลำดับที่ 4
# วัดอภัยคีรีวิหาร
thumb|แผนที่โบราณสถานอภัยคีรี
วัดอภัยคีรีวิหาร  เป็นวัดเถรวาท มหายาน และวัชรยาน ตั้งอยู่ที่เมืองอนุราธปุระ ประเทศศรีลังกา ในความอุปถัมภ์ของพระเจ้าวัฏฏคามณีอภัยKing Vattagamini Abhaya เป็นวัดที่มีชื่อคู่กันกับวัดมหาวิหารพระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ เล่ม ๑ ภาค ๑ - หน้าที่ 17 มีอายุอยู่ในราวสมัยพุทธศตวรรษที่ 4 ซึ่งเป็นยุคสมัยแรก ๆ ที่มีการจารพุทธพจน์ลงในใบลานหนังสือคู่มือนำเที่ยวประวัติศาสตร์ศรีลังกา ISBN 9786169110408 วัดอภัยคีรีวิหารมีพระภิกษุจำนวนมาก มีเจดีย์ปราสาท ศาสนวัตถุ และระบบชลประทานที่ก้าวหน้าภายในสำนัก ซึ่งเหตุการณ์ตามการศึกษาประวัติศาสตร์กล่าวว่า วัดสำนักอภัยคีรีวิหารและวัดในสำนักมหาวิหาร ได้ชื่อว่าแยกออกจากกันชัดเจนยิ่งขึ้นในสมัยนี้ เพราะการจลาจลในราชสำนักและการที่คณะสงฆ์อภัยคีรีให้ความช่วยเหลือพระเจ้าวัฏฏคามิณีอภัย 

สำนักอภัยคีรีวิหารเป็นแหล่งกำเนิดคัมภีร์วิมุตติมรรค อันเป็นปกรณ์หนึ่งที่มีความสำคัญของพุทธศาสนาเถรวาท คณาจารย์ที่ได้รับการยกย่องเชิดชูของสำนักอภัยคีรีวิหาร ชื่อ พระอุปติสสะเถระ ผู้รจนาคัมภีร์วิมุตติมรรคไว้เป็นแบบ และพระสังฆมิตตเถระผู้โต้วาทีมีชัยชนะเหนือคณะสงฆ์สำนักมหาวิหาร  และเหตุการณ์ในสมัยนั้นยังปรากฏว่าพระจักรพรรดิจีนได้จัดราชทูตมาทูลขอภิกษุณีสงฆ์สำนักอภัยคีรีวิหารไปเพื่อประดิษฐานพระศาสนาด้วย พระเถรีผู้เป็นหัวหน้าคณะภิกษุณีในครั้งนี้คือพระเทวสาราเถรี พระภิกษุณีสงฆ์ในสายนี้มีการสืบต่อกันเรื่อยมาในชื่อว่านิกายธรรมคุปต์ และได้มีวัดภิกษุณีแห่งแรกในประเทศจีน ที่พระจักรพรรดิถวายนามว่าวัด วินฟุ (Vinfu Monastery)
# นวพล นครหลวงโปรโมชั่น
นวพล นครหลวงโปรโมชั่น หรือ นวพล ศ.รุ่งวิสัย  (ชื่อจริง: นวพล ไขกัญหา; ชื่อเล่น: วัฒน์; เกิดเมื่อวันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2534; ที่อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา) เป็นนักมวยสากลอาชีพชาวไทย เป็นน้องชายแท้ ๆ ของสุริยัน ศ.รุ่งวิสัย อดีตแชมป์โลกของสภามวยโลก (WBC) ในรุ่นซูเปอร์ฟลายเวท (115 ปอนด์)

 ประวัติ 
นวพลเกิดในครอบครัวที่สมาชิกของครอบครัวทั้งหมดเป็นนักมวย นวพลต้องการเป็นนักมวยตามความฝันของบิดาเนื่องจากเกรงว่าลูกจะมีพฤติกรรมไม่เหมาะสม โดยผู้เป็นบิดาได้สั่งสอนว่า "การเป็นนักมวยที่เก่งจะสร้างชื่อเสียงให้เราและครอบครัว เป็นนักเลงคนก็รู้จักเหมือนกัน แต่คนละแบบ ลูกอยากได้แบบไหน" 

นวพลขึ้นชกมวยครั้งแรกในแบบมวยไทยเมื่อครั้งเป็นนักเรียนประถมศึกษาปีที่ 2 และขึ้นชกมวยสากลอาชีพครั้งแรกเมื่อ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2552 เสมอกับศรีสะเกษ ศ.รุ่งวิสัย  จากนั้น ขึ้นชกชนะมาตลอด ก่อนได้รับโอกาสชิงแชมป์ชิงแชมป์สภามวยโลกเอเชีย (WBC Asia) รุ่นฟลายเวทที่ว่าง เมื่อวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2554 ชนะคะแนน อัลวี่ อัลฮับซี นักมวยชาวอินโดนิเซีย ที่ ร้านอาหารเดอะไพเรทส์ ตำบลประชาธิปัตย์ อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี และสามารถป้องกันตำแหน่งได้หลายครั้งและชกนอกรอบชนะหลายครั้ง จนได้เป็นรองแชมป์โลก WBC อันดับ 1 รุ่นฟลายเวท

ต่อมา โรมัน กอนซาเลซ นักมวยชาวนิการากัวเจ้าของตำแหน่งเดิมได้สละตำแหน่งไปเพื่อขยับไปเป็นแชมป์โลกในรุ่น 115 ปอนด์ หลังจากที่ชิงแชมป์โลกรุ่น WBC ซูเปอร์ฟลายเวท ชนะคะแนน การ์โลส กัวดรัส นวพลจึงได้ขึ้นชิงแชมป์โลกที่ว่างของสภามวยโลก (WBC) รุ่นฟลายเวท กับ  ฮวน เอร์นันเดซ นาบาเรเต รองแชมป์โลก WBC อันดับ 2 ชาวเม็กซิกัน ในวันที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2560 ณ อาคารนิมิบุตร สนามกีฬาแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร ในฐานะที่นวพลเป็นรองแชมป์โลกอันดับ 1 และเอร์นันเดซเป็นรองแชมป์โลกอันดับ 2 เนื่องจาก  โดยการชกครั้งนี้ทางนครหลวงโปรโมชั่น ต้นสังกัด ร่วมกับบริษัท บีอีซี-เทโร เอ็นเตอร์เทนเม้นท์ จำกัด (มหาชน) ได้จัดรูปแบบการแข่งขันให้มีแสงสีเสียง และจำหน่ายบัตรเข้าชมเหมือนการชกมวยโลกระดับโลก เพื่อเป็นการยกระดับการจัดมวยสากลอาชีพในประเทศไทย ซึ่งทางนวพลได้ซ้อมเข้มโดยลงนวม 299 ยก และกินไก่ดำไปกว่า 300 ตัว ผลการชกปรากฏว่า นวพลเป็นฝ่ายแพ้ทีเคโอไปเพียงแค่ยกที่ 3 ในช่วงปลายยก หลังจากโดนเอร์นันเดซอัพเปอร์คัตใส่จนเป๋แล้วไล่ชกอยู่ฝ่ายเดียวโดยไม่มีการตอบโต้ ซึ่งก่อนหน้านั้นนวพลก็ได้ถูกหมัดของเอร์นันเดซลงไปให้กรรมการนับ 8 มาแล้ว ทั้งที่ในยกที่ 2 นวพลใช้หมัดตัดลำตัวชกได้ดี โดยที่ซ้อมลงนวมไป 299 ยกนั้น ไม่มีประโยชน์ถึง 296 ยก

หลังจากชิงแชมป์โลกไม่สำเร็จ นวพลเลื่อนรุ่นขึ้นมาชกในรุ่นที่ใหญ่ขึ้น ได้ครองแชมป์ WBC เอเชียรุ่นซูเปอร์ฟลายเวท และรุ่นแบนตัมเวท และยังชกชนะนักมวยระดับอดีตแชมป์โลกและแชมป์ระดับภูมิภาคหลายคน เช่น อำนาจ รื่นเริง ยอดสิงห์แดง จ.ชัยจินดา และ ซอนนี บอย จาโร เป็นต้น โดยเป้าหมายต่อไปคือ แชมป์โลก WBC รุ่นแบนตัมเวท

 เกียรติประวัติ 
 แชมป์สภามวยโลกเอเชีย (WBC Asia) รุ่นฟลายเวท (2554-2560)
รุ่นซูเปอร์ฟลายเวท 
รุ่นแบนตัมเวท 
เคยชิงแชมป์ต่อไปนี้แต่ไม่สำเร็จ
ชิงแชมป์โลก WBC รุ่นฟลายเวท, 4 มีนาคม 2560 แพ้ทีเคโอ ฮวน เอร์นันเดซ  (เม็กซิโก) ยก 3 ที่ อาคารกีฬานิมิบุตร กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย

 ชื่อชกมวยอื่น ๆ 
 นวพล ป.โชคชัย 
 นวพล ศ.รุ่งวิสัย 
 นวพล นครหลวงโปรโมชั่น
# พระนางชินด็อก
พระนางชินด็อกแห่งโชซอน  เป็นพระมเหสีพระองค์ที่ 2 ในพระเจ้าแทโจ ปฐมกษัตริย์ราชวงศ์โชซ็อน แต่พระองค์นับเป็นพระมเหสีพระองค์แรกแห่งโชซ็อน เนื่องจากพระนางชินอึย  พระมเหสีพระองค์แรกของพระเจ้าแทโจสวรรคตเมื่อ ค.ศ. 1391 หรือ 1 ปีก่อนสถาปนาราชวงศ์โชซอน

 พระราชประวัติ 
พระนางชินด็อก พระราชสมภพในสกุลคังแห่งกุกซานเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม ค.ศ. 1356 ในรัชสมัยพระเจ้าคงมินแห่งราชวงศ์โครยอ เป็นธิดาของ คังยุนซอง และ คังฮูหยิน ต่อมาได้อภิเษกสมรสกับพระเจ้าแทโจเมื่อครั้งยังเป็นนายทหาร ลีซองกเย และมีพระประสูติกาลพระราชโอรส 2 พระองค์ พระราชธิดา 1 พระองค์คือ
 ลีพังบอน, เจ้าชายมูอัน (이방번 무안대군； 撫安大君) (1381-1398)
 ลีพังซ็อก, อึยอันแดกุน  (이방석 의안대군 ； 宜安大君) รัชทายาท (วังเซจา 王世子) พระองค์แรกแห่งอาณาจักรโชซอน (1382-1398)
 เจ้าหญิงกย็องซุน (경순공주 ; 慶順公主) (？-1407)

เมื่อลีซองกเยได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระเจ้าแทโจ ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์โชซ็อนในวันที่ 5 สิงหาคม ค.ศ. 1392 โปรดให้สถาปนาพระชายาสกุลคังขึ้นเป็น พระชายาฮย็อน (顯妃) ต่อมาพระเจ้าแทโจได้สถาปนา ลีพังซ็อก หรืออึยอันแดกุน พระราชโอรสพระองค์รองที่ประสูติแต่พระชายาฮย็อนขึ้นเป็นรัชทายาท (王世子 วังเซจา) ทำให้บรรดาพระราชโอรสที่ประสูติแต่พระนางชินอึย (節妃) ซึ่งเป็นพระมเหสีพระองค์แรกที่เสด็จสวรรคตไปแล้วไม่พอพระทัย โดยเฉพาะลีพังวอน พระราชโอรสพระองค์ที่ 5 ซึ่งมีส่วนช่วยให้พระเจ้าแทโจได้ครองราชบัลลังก์

พระชายาฮย็อนสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 15 กันยายน ค.ศ. 1396 สิริพระชันษา 40 ปี หลังจากนั้นอีกเพียง 2 ปีพระราชโอรสทั้งสองของพระองค์ก็ถูกเจ้าชายจองอันพระเชษฐาต่างพระชนนีปลงพระชนม์พร้อมกับช็อง โด-จ็อน อัครมหาเสนาบดี

ต่อมาในปีค.ศ. 1669 ในรัชกาลพระเจ้าฮย็อนจง (朝鮮顯宗) โปรดให้เฉลิมพระนามถวายแด่พระชายาฮย็อน สกุลคัง พระมเหสีพระองค์ที่ 2 ในพระเจ้าแทโจ องค์ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์โชอนขึ้นเป็นพระนางซุนวอน ฮย็อน-กย็อง ชินด็อก วังฮู (顺元顯敬神德王后)

ต่อมาในรัชกาลพระเจ้าโกจง เมื่อยกฐานะราชอาณาจักรโชซ็อนขึ้นเป็นจักรวรรดิ จึงโปรดให้เฉลิมพระราชอิสริยยศย้อนหลังถวายแด่บูรพกษัตริย์และพระอัครมเหสีในรัชกาลก่อน ๆ ขึ้นเป็นจักรพรรดิและจักรพรรดินีด้วย ส่วนพระนางชินด็อกนั้น ถวายพระนามว่า จักรพรรดินีชินด็อก (神德高皇后)

 พระราชวงศ์ 
 พระบิดา : คังยุนซ็อง
 พระมารดา : คังฮูหยิน
 พระราชสวามี : พระเจ้าแทโจ
 พระราชโอรสองค์ที่ 1 : เจ้าชายมูอัน
 พระราชโอรสองค์ที่ 2 : อีอันแทกุน
# ความวิตกกังวล
วิตกกังวล (anxiety) เป็นอารมณ์อันไม่พึงประสงค์ที่เกิดจากความยุ่งเหยิงภายในจิตใจ มักเกิดขึ้นพร้อมกับพฤติกรรมทางประสาท อาทิ ความแปรปรวนทางอารมณ์, ความวิตกกังวลทางกาย และภาวะคิดรำพึงความวิตกกังวลเป็นรู้สึกเชิงลบที่เป็นนามธรรม เกิดขึ้นได้เมื่อครุ่นคิดคาดการณ์ถึงสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคต อาทิ คิดเรื่องที่ตนเองจะตาย และการคิดคำนึงถึงเรื่องต่าง ๆ ความวิตกกังวลเป็นอารมณ์คนละอย่างกับความกลัวซึ่งความกลัวนั้นเป็นการตอบสนองต่อเหตุการณ์ใกล้ตัวและเป็นรูปธรรมมากกว่า ความวิตกกังวลเป็นความรู้สึกกระวนกระวายและกังวลใจ ผู้มีอาการนี้มักจะตอบสนองต่อภาวะถูกคุกคามต่าง ๆ อย่างเกินจริง 

ความวิตกกังวลนอกจากจะส่งผลทางด้านจิตประสาทแล้ว ยังอาจก่อให้เกิดความตึงเครียดในกล้ามเนื้อและความอิดโรยของร่างกายได้อีกด้วย ความวิตกกังวลไม่ได้เกิดจากความนึกคิดเพียงอย่างเดียว ยาบางประเภทอาจเป็นสาเหตุให้เกิดความวิตกกังวลได้
# แทรปพิสต์-1
แทรปพิสต์-1  หรือ 2MASS J23062928-0502285 เป็นดาวฤกษ์แคระเย็นจัด (ultra-cool dwarf star) ตั้งอยู่ห่างออกไป 39.5 ปีแสง อยู่ในกลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ

ทีมนักดาราศาสตร์นำโดยมีกาแอล ฌียง (Michaël Gillon) แห่งสถาบันดาราศาสตร์ฟิสิกส์และธรณีฟิสิกส์ มหาวิทยาลัยลีแยฌ ประเทศเบลเยียม ใช้กล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็กสำหรับตรวจจับการผ่านหน้าของดาวเคราะห์และดาวเคราะห์แรกเริ่ม (Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope; TRAPPIST) ซึ่งเป็นกล้องโทรทรรศน์ในหอดูดาวลาซียาในทะเลทรายอาตากามา ประเทศชิลี เพื่อสังเกตดาวฤกษ์และค้นหาดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาวฤกษ์นี้ เทคนิคที่ใช้ค้นหาคือการตรวจสอบการเคลื่อนผ่านหน้าดาวฤกษ์ ทำให้พวกเขาค้นพบดาวเคราะห์ขนาดใกล้เคียงกับโลกจำนวน 3 ดวงโคจรรอบดาวฤกษ์แคระแดงดวงนี้ ดาวเคราะห์ชั้นในสุดสองดวงอยู่ใต้ภาวะไทดัลล็อกกับดาวฤกษ์แม่ คือจะหันหน้าเพียงด้านเดียวเข้าหาดาวฤกษ์แม่ตลอดเวลา ส่วนอีกหนึ่งดวงอยู่ในเขตอาศัยได้ (habitable zone) ทีมนักดาราศาสตร์เฝ้าสังเกตการณ์ตั้งแต่ช่วงเดือนกันยายนถึงธันวาคม ค.ศ. 2015 และเผยแพร่การค้นพบของพวกเขาในวารสาร Nature ในเดือนพฤษภาคม 2016

ในวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2017 นักดาราศาสตร์ได้ออกประกาศเพิ่มเติมว่าค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบเพิ่มในระบบแทรปพิสต์-1 อีก 4 ดวง ทำให้จำนวนดาวเคราะห์ที่โคจรในระบบนี้มีทั้งสิ้นถึง 7 ดวง ในจำนวนนี้มีอย่างน้อย 3 ดวงที่โคจรอยู่ในเขตอาศัยได้

 หมายเหตุ
# การยึดเอ๊กจิ๋วของเล่าปี่
การยึดเอ๊กจิ๋วของเล่าปี่เป็นการทัพของขุนศึกเล่าปี่เพื่อเข้ายึดครองเอ๊กจิ๋ว (ครอบคลุมมณฑลเสฉวนและฉงชิ่งในปัจจุบัน) จากเจ้ามณฑลเล่าเจี้ยง การทัพนี้เกิดขึ้นในช่วง ค.ศ. 211 — 214 อันตรงกับช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก แม้ว่าความขัดแย้งระหว่างเล่าปี่กับเล่าเจี้ยงเกิดขึ้นในเดือนมกราคมหรือกุมภาพันธ์ ค.ศ. 213 เมื่อฝ่ายหลังค้นพบบนสนทนาลับของเล่าปี่และภายหลังทำการประหารชีวิตเตียวสง สงครามนี้สิ้นสุดลงที่เล่าปี่เป็นฝ่ายชนะและยึดครองเอ๊กจิ๋วจากเล่าเจี้ยงในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 214 เอ๊กจิ๋ว (โดยเฉพาะเมืองหลวงเฉิงตูและเมืองโดยรอบ) จะเป็นรากฐานของรัฐจ๊กก๊ก (สู่ฮั่น) ระหว่างสมัยสามก๊ก

ภูมิหลัง

หลังยุทธการที่เซ็กเพ็ก ซุนกวนชวนเล่าปี่ให้เข้ายึดเอ๊กจิ๋วกับตน แต่ฝ่ายหลังโต้แย้งฝ่ายแรกอย่างแข็งกร้าวโดยกล่าวว่า: "หากเจ้าจะพิชิตดินแดนสู่ ข้าจะปล่อยผมและกลายเป็นฤๅษีในหุบเขาลึก ปฐพีใต้สวรรค์รับฟังคำสัญญาของข้า และข้าจะรักษาคำพูดของข้า!"((孫權)遣孫瑜率水軍住夏口。備不聽軍過，謂瑜曰：「汝欲取蜀，吾當被發入山，不失信於天下也。」) สามก๊กจี่ เล่มที่ 32. ซุนกวนเชื่อเล่าปี่จึงละทิ้งแผนนี้ แต่อันที่จริงเล่าปี่พยายามยึดเอ๊กจิ๋วด้วยตนเองและเจรจาเอาอำเภออี๋หลิงกับหนานจฺวิ้นจากซุนกวน ใน ค.ศ. 211 เล่าเจี้ยง เจ้ามณฑลเอ๊กจิ๋ว ได้ยินว่าโจโฉวางแผนโจมตีเตียวฬ่อที่เมืองฮันต๋ง เนื่องจากเมืองฮันต๋งเป็นที่ตั้งเชิงยุทธศาสตร์และเป็น "ประตู" สู่เอ๊กจิ๋ว เล่าเจี้ยงจึงส่งหวดเจ้งไปสร้างพันธมิตรกับเล่าปี่หลังจากเตียวสงโน้มน้าวให้เขาทำเช่นนั้น จากนั้นเล่าปี่นำคนของเขาไปยังเอ๊กจิ๋วโดยอ้างว่าจะช่วยเล่าเจี้ยงพิชิตเมืองฮันต๋ง(十六年，益州牧劉璋遙聞曹公將遣鍾繇等向漢中討張魯，內懷恐懼。別駕從事蜀郡張松說璋曰：「曹公兵強無敵於天下，若因張魯之資以取蜀土，誰能御之者乎？」璋曰：「吾固憂之而未有計。」松曰：「劉豫州，使君之宗室而曹公之深讎也，善用兵，若使之討魯，魯必破。魯破，則益州強，曹公雖來，無能為也。」) สามก๊กจี่ เล่มที่ 32.

การทัพ (211–214)

ผลที่ตามมา

หลังได้ยินว่าเล่าปี่ยึดเอ๊กจิ๋วแล้ว ซุนกวนส่งทูตไปที่เล่าปี่เพื่อขอดินแดนของตนในเกงจิ๋วคืน แต่เล่าปี่กล่าวว่า: "ข้าจะเข้าพิชิตเลียงจิ๋ว ดังนั้น ข่าจะต้องใช้เกงจิ๋วทั้งหมด" ซุนกวนโกรธมากเมื่อทูตของตนกลับมารายงานคำพูดของเล่าปี่ และเล่าปี่ส่งลิบองและเล่งทองกับนายทหารอีก 4 คนเพื่อยึดเกงจิ๋วตอนใต้คืน หลังลิบองและผู้ร่วมทัพเข้ายึด 3 จฺวิ้น เล่าปี่จึงเดินทางกลับอำเภอกงอานและเตรียมยึด 3 จฺวิ้นคืนด้วยกำลัง กระนั้นเมื่อเล่าปี่ได้ยินว่าโจโฉกำลังวางแผนที่จะโจมตีเมืองฮันต๋ง เล่าปี่บรรลุสนธิสัญญาชายแดนกับซุนกวนในที่สุด(二十年，孫權以先主已得益州，使使報欲得荊州。先主言：「須得涼州，當以荊州相與。」權忿之，乃遣呂蒙襲奪長沙、零陵、桂陽三郡。先主引兵五萬下公安，令關羽入益陽。是歲，曹公定漢中，張魯遁走巴西。先主聞之，與權連和，分荊州、江夏、長沙、桂陽東屬，南郡、零陵、武陵西屬，引軍還江州。) สามก๊กจี่ เล่มที่ 32.

หมายเหตุ
# ยุทธการที่ด่านแฮบังก๋วน
ยุทธการที่ด่านแฮบังก๋วน  สงครามใน ยุคสามก๊ก ที่เป็นความขัดแย้งระหว่าง เล่าปี่ และ เตียวฬ่อ ซึ่งสงครามครั้งนี้นับเป็นจุดเริ่มต้นของการแบ่งเป็นสามก๊กอย่างชัดเจนในเวลาต่อมา ยุทธการครั้งนี่ไม่ปรากฏว่าอยู่ในจดหมายเหตุสามก๊ก จึงสันนิษฐานกันว่ายุทธการครั้งนี้น่าจะเป็นเพียงเรื่องแต่งเท่านั้น

ภูมิหลัง

ในปี ค.ศ. 211 ม้าเฉียวโจมตีโจโฉหลังจากโจโฉใช้แผนลวงบิดาของม้าเฉียว (ม้าเท้ง) และน้องชายสองคนของม้าเฉียว (ม้าฮิวและม้าเทียด) เข้าเมืองฮูโต๋แล้วจับไปประหารชีวิต นำไปสู่ยุทธการที่ด่านตงก๋วนระหว่างม้าเฉียวและโจโฉ ม้าเฉียวพ่ายแพ้ต้องหนีมาพึ่งขุนศึกเตียวฬ่อแห่งฮันต๋ง

ยุทธการ

ใน ค.ศ. 212 เล่าเจี้ยง เจ้าเมืองเอ๊กจิ๋วได้เชื้อเชิญเล่าปี่มายังเอ๊กจิ๋วแต่ เตียวซก พี่ชายของ เตียวสง ได้เกิดล่วงรู้แผนการณ์ชักนำเล่าปี่เข้ายึดครองเอ๊กจิ๋วด้วยการมอบแผนที่ของเตียวสงจึงได้นำเรื่องนี้ไปบอกเล่าเจี้ยงทำให้เล่าเจี้ยงจับเตียวสงไปประหารชีวิตและได้หันไปจับมือเป็นพันธมิตรกับเตียวฬ่อ

เตียวฬ่อจึงส่งม้าเฉียวมาโจมตีกองทัพของเล่าปี่ที่ด่านแฮบังก๋วนซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเอ๊กจิ๋วเตียวหุยจึงได้ท้าม้าเฉียวดวลกันตัวต่อตัวจำนวนหลายยกแต่ไม่ใครแพ้ใครชนะและได้แยกย้ายกลับไปยังค่ายของตนทำให้ ลิอิ๋น อดีตขุนศึกของเล่าเจี้ยงที่มาสวามิภักดิ์กับเล่าปี่ขออาสาไปเกลี้ยกล่อมม้าเฉียวซึ่งลิอิ๋นได้กล่าวกับม้าเฉียวว่าศัตรูที่แท้จริงของม้าเฉียวมิใช่เล่าปี่แต่เป็นโจโฉทำให้ม้าเฉียวตัดสินใจแปรพักตร์มาสวามิภักดิ์กับเล่าปี่

ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์
ยุทธการที่ด่านแฮบังก๋วนไม่มีการบันทึกในจดหมายเหตุสามก๊กของตันซิ่ว ไม่มีการกล่าวถึงการรบตัวต่อตัวระหว่างม้าเฉียวและเตียวหุย การแปรพักตร์ของม้าเฉียวจากฝ่ายเตียวฬ่อมายังฝ่ายเล่าปี่นั้นมีบันทึกในชีวประวัติม้าเฉียวในจดหมายเหตุสามก๊กดังนี้ 

อรรถาธิบายจากเตี่ยนเลฺว่ในชีวประวัติม้าเฉียวได้บันทึกว่า 

ไม่มีการกล่าวถึงบทบาทของจูกัดเหลียง กันหยง เอียวสง และลิอิ๋นในเหตุการณ์การแปรพักตร์ของม้าเฉียว