# วันเดมาตรัม
วันเดมาตรัม (อักษรเทวนาครี: वंदे मातरम्; ,) เป็นบทกวีที่นำมาใช้เป็นเพลงชาติสาธารณรัฐอินเดียใน ค.ศ. 1950 เขียนด้วยภาษาเบงกอลที่แผลงเป็นสันสกฤต โดยบันกิม จันทระ จัตโตรจีในคริสต์ทศวรรษ 1870 และตีพิมพ์ครั้งแรกใน ค.ศ. 1882 เป็นส่วนหนึ่งใน อานันทมฐะ วรรณกรรมเบงกอลของจัตโตรจี

บทกวีนี้มีบทบาทสำคัญต่อขบวนการเอกราชอินเดีย โดยเริ่มมีความสำคัญทางการเมืองเมื่อรพินทรนาถ ฐากุรอ่านในที่ประชุมคองเกรสเมื่อ ค.ศ. 1896 ใน ค.ศ. 1905 เพลงดังกล่าวได้รับความนิยมในหมู่ผู้เคลื่อนไหวทางการเมืองและนักต่อสู้เพื่ออิสรภาพในฐานะเพลงเดินขบวน คองเกรสนำสองท่อนแรกของเพลงนี้ใช้เป็นเพลงชาติอินเดียในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1937 เพลงนี้กับ อานันทมฐะ ถูกแบนในสมัยอาณานิคมอังกฤษภายใต้การคุกคามด้วยการจำคุก ทำให้การใช้เพลงนี้เป็นการปฏิวัติ รัฐบาลอินเดียยกเลิกการแบนนี้หลังเป็นเอกราชใน ค.ศ. 1947

เมื่อวันที่ 24 มกราคม ค.ศ. 1950 Constituent Assembly of India นำเพลง วันเดมาตรัม เป็นเพลงชาติสาธารณรัฐ ราเชนทระ ปรสาท ประธานาธิบดีอินเดีย กล่าวว่าเพลงนี้ควรได้รับเกียรติเทียบเท่ากับชนะ คณะ มนะ เพลงชาติอินเดีย แม้ว่ารัฐธรรมนูญอินเดียไม่ได้ระบุอ้างอิงถึง "เพลงชาติ" รัฐบาลทำหนังสือรับรองที่ศาลสูงเดลีในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2022 โดยระบุว่า ชนะ คณะ มนะ และ วันเดมาตรัม ควร “ตั้งอยู่บนระดับเดียวกัน” และพลเมืองควรแสดงความเคารพต่อทั้งสองเพลงอย่างเท่าเทียม

สองท่อนแรกของเพลงนี้มีการอ้างถึง "มารดา" และ "มาตุภูมิ" ในเชิงนามธรรม โดยไม่มีนัยทางศาสนาใด ๆ อย่างไรก็ตาม สองท่อนหลังมีการกล่าวถึงเทพีฮินดูอย่างพระแม่ทุรคา

ไม่มีกฎเกณฑ์ใดๆ ที่ต้องปฏิบัติตามเมื่ออ่าน "วันเดมาตรัม" ซึ่งต่างจากกรณีเพลงชาติ

ชาวอินเดียที่นับถือศาสนาอิสลามและซิกข์คัดค้านการร้องเพลงวันเดมาตรัม เนื่องจากในศาสนาอิสลามและศาสนาซิกข์ มาตุภูมิไม่สามารถถือเป็นเทพีได้

 ศัพทมูลวิทยา 

เนื้อร้อง
วันเดมาตรัมสองบทแรกที่นำไปใช้เป็น "เพลงชาติ" ระบุตามนี้:

 อักษรเบงกอล ถอดเสียงแบบหน่วยเสียงเบงกอล           อักษรเทวนาครีทับศัพท์แบบ IASTবন্দে মাতরম্৷
সুজলাং সুফলাং
মলয়জশীতলাম্
শস্যশ্যামলাং
মাতরম্!
বন্দে মাতরম্৷.

শুভ্র-জ্যোৎস্না
পুলকিত-যামিনীম্
ফুল্লকুসুমিত
দ্রুমদলশোভিনীম্,
সুহাসিনীং
সুমধুরভাষিণীম্
সুখদাং বরদাং
মাতরম্৷৷
বন্দে মাতরম্৷Bônde mātôrôm
sujôlāng suphôlāng
môlôyôjôshītôlām
shôsyô shyāmôlāng
mātôrôm
bônde mātôrôm

shubhrô jyotsnā
pulôkitô jāminīm
phullô kusumitô
drumôdôlôshobhinīm
suhāsinīng
sumôdhurôbhāshinī
sukhôdāng bôrôdāng
mātôrôm
bônde mātôrômवन्दे मातरम्।
सुजलाम् सुफलाम्
मलयजशीतलाम्
शस्यश्यामलाम् मातरम्।
वन्दे मातरम्।

शुभ्रज्योत्स्नाम्
पुलकितयामिनीम्
फुल्लकुसुमित
द्रुमदलशोभिनीम्
सुहासिनीम्
सुमधुर भाषिणीम्
सुखदाम् वरदाम्
मातरम्॥
वन्दे मातरम्।

เนื้อร้อง
เนื้อร้องต้นฉบับสมบูรณ์ของวันเดมาตรัมปรากฏใน 
thumb|500px|left|ภาพวาดหายากเกี่ยวกับเพลงชาติอินเดีย วันเดมาตรัม ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1923
 (อักษรเบงกอล)ทับศัพท์อักษรละติน (IAST) (ทับศัพท์อักษรเทวนาครี)Bande Mātaram.
Sujalāṃ suphalām
Malayajaśītalām
Śasyaśyāmalām
Mātaram.

Śubhra-jyotsnā-pulakita-yāminī
Phullakusumita-drumadalaśobhinī,
Suhāsinīṃ sumadhurabhāṣinīm
Sukhadāṃ baradāṃ Mātaram.

Saptakoṭīkanṭha-kala-kala-ninādakarāle
Dbisaptakoṭībhujaidhṛtakharakarabāle,
Abalā kena mā eta bale!
Bahubaladhārinīṃ
Namāmi tarinīṃ
Ripudalabārinīṃ
Mātaram.

Tumi bidyā tumi dharma
Tumi hrṛdi tumi marma
Tbaṃ hi prānāḥ śarīre.
Bāhute tumi mā śakti,
Hṛdaye tumi mā bhakti,
Tomārai pratimā gaṛi mandire mandire.

Tbaṃ hi Durgā daśapraharanadhārinī
Kamalā kamala-dalabihārinī
Bānī bidyādāyinī
Namāmi tbaṃ
Namāmi kamalām
Amalāṃ atulām,
Sujalāṃ suphalām
Mātaram

Bande Mātaram
Śyāmalām saralām
Susmitām bhūṣitām
Dharanīṃ bharanīṃ
Mātaram.

 คำแปล 

ดูเพิ่ม
 ชนะ คณะ มนะ

หมายเหตุ