# ชาวปัญจาบ
ชาวปัญจาบ  เป็นกลุ่มชาติพันธุ์-ภาษาอินโด-อารยันที่มีความเกี่ยวข้องกับภูมิภาคปัญจาบในอนุทวีปอินเดีย ประกอบด้วยปากีสถานตะวันออก และอินเดียตะวันตกเฉียงเหนือ ประชากรทั้งสองประเทศพูดภาษาปัญจาบมาตรฐานหรือภาษาย่อยปัญจาบหลายภาษา 

ชื่อเรียกชาติพันธุ์มาจากคำว่า Punjab (ห้าแม่น้ำ) ในภาษาเปอร์เซีย เพื่อสื่อถึงพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอนุทวีปอินเดีย ซึ่งมีแม่น้ำทั้ง 5 (บีอาส, จนาพ, เฌลัม, ราวี และสตลุช) ไหลลงไปรวมในแม่น้ำสินธุ กับแม่น้ำ Ghaggar ที่แห้งขอดแล้ว

การรวมตัวกันของชนเผ่าต่าง ๆ  วรรณะทางสังคม และผู้อยู่อาศัยในภูมิภาคปัญจาบก่อให้เกิดอัตลักษณ์ "ปัญจาบ" แบบทั่วไปตั้งแต่ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 18 ในอดีต ชาวปัญจาบเป็นกลุ่มวิวิธพันธุ์ (heterogeneous) และแบ่งออกเป็นกลุ่มตระกูลที่มีชื่อเรียกว่า biradari  หรือ เผ่า ที่แต่ละคนมีความผูกพัน ภายหลังโครงสร้างเผ่าถูกแทนที่ด้วยสังคมที่เหนียวแน่นและเป็นองค์รวมมากขึ้น เนื่องจากการสร้างชุมชนและความยึดเหนี่ยวของกลุ่มก่อให้เกิดเสาใหม่ของสังคมปัญจาบ

เดิมที อัตลักษณ์ของชาวปัญจาบโดยหลักเป็นภาษา ภุมิศาสตร์ และวัฒนธรรม อัตลักษณ์เหล่านี้ไม่มีความเกี่ยวข้องกับต้นตอทางประวัติศาสตร์หรือศาสนา โดยกล่าวถึงผู้ที่อาศัยอยู่ในภูมิภาคปัญจาบหรือมีส่วนเกี่ยวข้องกับประชากรในภูมิภาคนี้ และผู้ที่ถือว่าภาษาปัญจาบเป็นภาษาแม่ของตน การบูรณาการและการกลืนกลายเป็นส่วนสำคัญของวัฒนธรรมปัญจาบ เนื่องจากอัตลักษณ์ของชาวปัญจาบไม่ได้อิงกับความสัมพันธ์ทางชนเผ่าอย่างเดียว ในขณะที่ชาวปัญจาบมีอาณาเขต เชื้อชาติ และภาษาร่วมกัน ก็มีบางส่วนที่อาจนับถือศาสนาอื่น ๆ ส่วนใหญ่นับถืออิสลาม, ฮินดู, ซิกข์ หรือคริสต์

 ศัพทมูลวิทยา 
ศัพท์ "ปัญจาบ" ปรากฏขึ้นในรัชสมัยจักรพรรดิอักบัรเมื่อปลายคริสต์ศตวรรษที่ 16 แม้ว่าศัพท์ปัญจาบมีต้นตอจากภาษาเปอร์เซีย คำทั้งสองคำนี้ (กับ) เป็นคำร่วมเชื้อสายกับศัพท์ภาษาสันสกฤต (กับ) ที่มีความหมายเดียวกัน ดังนั้น คำว่า pañjāb จึงหมายถึง 'ดินแดนแห่งแม่น้ำทั้งห้า' ซึ่งสื่อถึงแม่น้ำเฌลัม จนาพ ราวี สตลุช และบีอาส"Punjab." Pp. 107 in Encyclopædia Britannica (9th ed.), vol. 20. ทั้งหมดเป็นลำน้ำสาขาของแม่น้ำสินธุ โดยมีแม่น้ำสตลุชเป็นลำสาขาที่ใหญ่ที่สุด ข้อมูลที่อ้างอิงถึงดินแดนแห่งแม่น้ำทั้งห้าอาจพบในมหาภารตะ ซึ่งเรียกหนึ่งในภูมิภาคในภารัตโบราณว่า Panchanada  ชาวกรีกโบราณเรียกภูมิภาคนี้ว่า Pentapotamía Lassen, Christian. 1827. Commentatio Geographica atque Historica de Pentapotamia Indica [A Geographical and Historical Commentary on Indian Pentapotamia]. Weber. p. 4: "That part of India which today we call by the Persian name ''Penjab'' is named Panchanada in the sacred language of the Indians; either of which names may be rendered in Greek by Πενταποταμια. The Persian origin of the former name is not at all in doubt, although the words of which it is composed are both Indian and Persian.... But, in truth, that final word is never, to my knowledge, used by the Indians in proper names compounded in this way; on the other hand, there exist multiple Persian names which end with that word, e.g., Doab and Nilab. Therefore, it is probable that the name Penjab, which is today found in all geographical books, is of more recent origin and is to be attributed to the Muslim kings of India, among whom the Persian language was mostly in use. That the Indian name Panchanada is ancient and genuine is evident from the fact that it is already seen in the Ramayana and Mahabharata, the most ancient Indian poems, and that no other exists in addition to it among the Indians; for Panchála, which English translations of the Ramayana render with Penjab...is the name of another region, entirely distinct from Pentapotamia...." ซึ่งมีความหมายเดียวกันกับศัพท์ภาษาเปอร์เซีย

ขอบเขตทางภูมิศาสตร์
ปัญจาบเป็นภูมิภาคทางภูมิรัฐศาสตร์ วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ในเอเชียใต้ โดยเฉพาะในบริเวณทางตอนเหนือของอนุทวีปอินเดีย ซึ่งประกอบด้วยพื้นที่ทางตะวันออกของปากีสถานและทางตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย ขอบเขตของภูมิภาคนั้นไม่ชัดเจนและมุ่งเน้นไปที่เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ คำจำกัดความทางภูมิศาสตร์ของ "ปัญจาบ" ก็เปลี่ยนไปตามยุคสมัย โดยในสมัยจักรวรรดิโมกุลเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 16 ระบุถึงพื้นที่ค่อนข้างเล็กระหว่างแม่น้ำสินธุกับแม่น้ำสตลุช 
thumb|ภูมิภาคปัญจาบกับแม่น้ำ

หมายเหตุ