# ภูมิศาสตร์ยุโรป
ภูมิศาสตร์ยุโรป  คือลักษณะภูมิศาสตร์ของทวีปยุโรปซึ่งเป็น 1 ใน 7 ทวีปบนโลกและเป็นคาบสมุทรตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปแอฟโฟร-ยูเรเชีย การแบ่งทวีปยุโรปตะวันออกกับทวีปเอเชียจะใช้เทือกเขายูรัลในประเทศรัสเซีย ส่วนในตะวันออกเฉียงใต้นั้นยังไม่มีการกำหนดอย่างแน่ชัด แต่ส่วนมากจะใช้แม่น้ำยูรัล, แม่น้ำเอ็มบาและทะเลดำในการแบ่งเขต จุดสิ้นสุดของทวีปเอเชียคือช่องแคบบอสพอรัสในประเทศตุรกี 

ส่วนการแบ่งเขตของทวีปยุโรปกับทวีปแอฟริกาจะใช้ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน จุดที่ทวีปยุโรปใกล้กับทวีปแอฟริกามากที่สุดคือช่องแคบยิบรอลตาร์ที่ห่างกันเพียง 14.3 กิโลเมตรหรือ 8.9 ไมล์See Robinson, Allan Richard and Paola Malanotte-Rizzoli, Ocean Processes  in Climate Dynamics: Global and Mediterranean Examples. Springer, 1994, p. 307, ISBN 0-7923-2624-5.

พรมแดนทางตะวันตกมีเทือกเขากลางสมุทรไอซ์แลนด์เป็นตัวแบ่งอาณาเขตระหว่างยุโรปกับอเมริกาเหนือ ส่วนประเทศไอซ์แลนด์ที่อยู่กึ่งกลางระหว่างอเมริกาเหนือกับยุโรปนั้นถือว่าอยู่ในทวีปยุโรปเพราะเหตุผลทางด้านวัฒนธรรมและมีพื้นที่ใกล้กับแผ่นดินใหญ่ของทวีปยุโรปมากกว่าแผ่นดินใหญ่ของทวีปอเมริกาเหนือถึง 2 เท่า
thumb|left|400px|นี้คือภาพถ่ายจากสถานนีอวกาศแห่งชาติโดยใช้กล้อง 2 ตัวโดยทางซ้ายมองไปทางเหนือและทางขวามองมาทางตรง

 ภาพรวม 
thumb|แผนที่แสดงที่ตั้งของแผ่นยูเรเซีย
ในตำราภูมิศาสตร์นั้นจะเรียกทวีปยุโรปร่วมกับทวีเอเชียเนืองจากทวีปยุโรปไม่ได้ถูกล้อมด้วยมหาสมุทรและตึดกับแผ่นดินใหญ่ทางตะวันออกเฉียงใต้

นั้นทำให้ยุโรปถูกเรียกว่าคาบสมุทรที่ใหญ่ที่สุดในโลกและมีสแกนดิเนเวียทางเหนือของยุโรปเป็นคาบสมุทรที่ใหญ่เป็นอันดับสองซึ่งถูกแบ่งด้วยทะเลบอลติกและทวีปยุโรปยังมีคาบสมุทรเล็ก ๆ อีกสามแห่งคือคาบสมุทรอิตาลี, คาบสมุทรไอบีเรียและคาบสมุทรบอลข่านซึ่งจะอยู่ทางใต้ของทวีป

คาบสมุทรบอลข่านนั้นถูกแยกออกมาจากทวีปเอเชียโดยทะเลดำและทะเลอีเจียน ส่วนคาบสมุทรอิตาลีถูกแยกจากคาบสมุทรบอลข่านด้วยทะเลเอเดรียติกและคาบสมุทรไอบีเรียถูกแยกจากคาบสมุทรอิตาลีด้วยทะเลเมดิเตอร์เรเนียนซึ่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียนนั้นยังเป็นทะเลที่แยกยุโรปกับแอฟริกาออกจากกันอีกด้วย

ทวีปยุโรปมีลักษณะภูทิประเทศที่หลากหลายมากซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนแปลงมากมายในพื้นที่เล็ก ๆ เช่นมีเทือกเขาแอลป์, เทือกเขาพิเรนีส, เทือกเขาคาร์เพเทียนในภาคใต้ของทวีปและยังมีที่ราบสูงที่กว้างใหญ่ทางตะวันออกของทวีปและยังมีฟยอร์ดมากมายตรงแถบสแกนดิเนเวียและตรงตะวันตกของประเทศนอร์เวย์และมีการคาดว่าเกาะบริเตนใหญ่และเกาะไอร์แลนด์นั้นเคยติดกับพื้นแผ่นดินใหญ่ของทวีปก่อนถูกแยกออกจากกันด้วยระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น

 คาบสมุทร 
ยุโรปนั้นถูกเรียกว่าเป็น "คาบสมุทรของคาบสมุทร" เนื่องจากทวีปยุโรปนั้นเป็นทวีปที่มีทะเลล้อมลอบสามด้านจึงถูกเรียกว่าคาบสมุทรที่ใหญ่ที่สุดในโลกอีกทั้งทวีปยุโรปยังประกอบไปด้วยคาบสมุทรใหญ่เล็กอีกมากมายEurope:Physical Geography  National Geographic - Education

 รายชื่อคาบสมุทรบ้างส่วนของยุโรป 
 คาบสมุทรบอลข่าน
 คาบสมุทรอิตาลี
 คาบสมุทรไอบีเรีย
 คาบสมุทรค็อนสแตนติน
 คาบสมุทรแอบชารอน
 คาบสมุทรไครเมีย
 คาบสมุทรฟานนอสคาเดีย
 คาบสมุทรโคลา
 คาบสมุทรสแกนดิเนเวีย
 คาบสมุทรจัตแลนด์
 คาบสมุทรคานิน

 ธรณีวิทยา 
thumb|right|250px|ชายฝั่งที่ ประเทศกรีซ
ลักษณะทางธรณีวิทยาที่สำคัญที่สุดของยุโรปคือการแบ่งแยกระหว่างที่ราบสูงและเทือกเขาทางตอนใต้ของทวีปยุโรปและพื้นที่ใต้น้ำบางส่วนของเกาะบริเตนใหญ่ ทั้งนี้ธรณีวิทยาของทวีปยุโรปมีความหลากหลายและซับซ้อนมากซึ่งก่อให้เกิดความหลากหลายของภูมิประเทศและจะสามารถพบได้ทั่วทั้งทวีปจากที่ราบสูงสกอตติชไปจนถึงที่ราบลุ่มของฮังการี

 ประชากร 
ตัวเลขของประชากรในยุโรปนั้นแตกต่างกันไปตามข้อกำหนดในการแบ่งเขตแดนของยุโรปที่ใช้ประชากรที่อยู่ในขอบเขตของภูมิศาสตร์ทางกายภาพมีจำนวนประมาณ 731 ล้านคนในปี 2005 และในปี 2010 มีจำนวนประชากร 857 ล้านคนตามที่สหประชาชาติประกาศซึ่งการประกาศครั่งนี้นั้นรวมถึงประเทศข้ามทวีปด้วยเช่นประเทศรัสเซียและประเทศตุรกี

ค่าเฉลี่ยอายุของคนในทวีปยุโรปส่วนมากจะอายุมัธยฐานค่อนข้างน้อยเมื่อเทียบกับทวีปอิ่น ๆ

 อุณหภูมิและฝนตก 
บริเวณที่มีภูเขาสูงในทวีปยุโรปมีอากาศหนาวเย็นและมีฝนตกมากกว่าบริเวณที่ต่ำกว่าเช่นเดียวกับพื้นที่ภูเขาทั่วไป ยุโรปมีฝนตกน้อยกว่าในภาคกลางและตะวันตกของยุโรป ความแตกต่างของอุณหภูมิระหว่างฤดูร้อนและฤดูหนาวค่อย ๆ เพิ่มขึ้นจากชายฝั่งตะวันตกเฉียงเหนือและค่อย ๆ ไล่ไปจนถึงตะวันออกเฉียงใต้ของทวีป

 แม่น้ำ 
รายชื่อแม่น้ำที่ยาวที่สุดในยุโรปตามลำดัยความยาวโดยประมาณ

 ทะเลสาบและทะเลภายในประเทศ 

 หมู่เกาะที่สำคัญ 
 เกาะไอซ์แลนด์
 หมู่เกาะแฟโร
 เกรตบริเตน
 เกาะไอร์แลนด์
 หมู่เกาะแบลีแอริก
 คอร์ซิกา
 เกาะซาร์ดิเนีย
 เกาะซิซิลี
 เกาะมอลตา
 เกาะไซปรัส
 หมู่เกาะไอโอเนียน
 เกาะครีต
 Aegean Islands
 หมู่เกาะโอลันด์
 ซาเรมา
 สฟาลบาร์
 ฟึน
 เกาะเชลลันด์

 ทุ่งหญ้าและที่ราบลุ่ม 
 ที่ราบยุโรปตะวันออก, ภูมิทัศน์ที่ใหญ่ที่สุดของยุโรป
 ที่ราบทางเหนือของยุโรป
 ที่ราบพันโนเนีย
 ที่ราบสเปน เป็นที่ราบสูงในภาคกลาง (กินพื้นที่ 40% ของประเทศ)
 ที่ราบโพ

 เทือกเขา 
thumb|right|250px|ยอดเขาเอลบรุส
thumb|right|250px|ภูเขาโอลิมปัส.
right|thumb|250px|เทือกเขาในประเทศแอลเบเนีย

ภูเขาสำคัญ ๆ ในยุโรป:
 เทือกเขายูรัล, แยกระหว่างยุโรปกับเอเชีย
 เทือกเขาคาร์เพเทียนเทือกเขาที่ยาวเป็นอันดับ2ในยุโรป
 เทือกเขาแอลป์ที่มีชื่อเสียงมากในยุโรป
 เทือกเขาพิเรนีสพรมแดนธรรมชาติของสเปนและฝรั่งเศส

พื้นที่ต่าง ๆ ของภูมิประเทศที่เป็นภูเขาของยุโรป (อ้างอิงจาก UNEP-WCMC) :

ระดับความสูงอาณาเขต (km2) % อาณาเขต≥4500m10.00%3500-4500m2250.00%2500-3500m497,8864.89%1500-2500m & ลาดชัน ≥2°145,8381.43%1000-1500m & ลาดชัน ≥5° หรือระดับความสูง >300m345,2553.39%300-1000mหรือระดับความสูง >300m1,222,10412.00%ภูเขา2,211,30821.72%ทวีปยุโรป10,180,000100.00%

 หมายเหตุ ≥ อ่านว่า มากกว่าหรือเท่ากับ

 ประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล 
 
 
  
 
 
 
 
  
 
  
 
 
 
 
 
 

 ประเทศที่เป็นเกาะ 
 
 
 
 

 ประเทศที่มีดินแดนข้ามทวีป 
 ยูเรเชีย  ประเทศอาเซอร์ไบจาน, ประเทศจอร์เจีย, คาซัคสถาน, ประเทศรัสเซีย, ประเทศตุรกี ยุโรป-แอฟริกา  ประเทศมอลตา, ประเทศสเปน (เซวตา, เมลียา และกานาเรียส), ประเทศอิตาลี (ลัมเปดูซาและลัมปีโอเน), ประเทศโปรตุเกส (มาเดรา), ประเทศฝรั่งเศส (เรอูว์นียงและมายอต) อเมริกาใต้  ประเทศฝรั่งเศส (เฟรนช์เกียนา) อเมริกาเหนือ  ประเทศฝรั่งเศส (กัวเดอลุป, มาร์ตีนิก และแซ็งปีแยร์และมีเกอลง), ประเทศเดนมาร์ก (กรีนแลนด์), ประเทศเนเธอร์แลนด์ (โบแนเรอ, ซาบา และซินต์เอิสตาซียึส), ประเทศโปรตุเกส (Corvo Island, Flores Island)

 ประเทศที่มีชื่อเมืองหลวงกับชื่อประเทศเหมือนกัน 
 
 
 
 
 

 ประเทศที่เมืองหลวงไม่ใช่เมืองใหญ่สุด 
 ประเทศ  เมืองหลวง  เมืองใหญ่ที่สุด   ลีชเทินชไตน์  วาดุซ  ชาน   มอลตา  วัลเลตตา  บีร์กีร์การา   ซานมารีโน  ซานมารีโน  แซร์ราวัลเล   สวิสเซอร์แลนด์  แบร์น  ซือริช   ตุรกี  อังการา  อิสตันบูล

หมายเหตุ: กรุงโรมเมืองหลวงของอิตาลีเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศหากพิจารณาเฉพาะเมือง (มหานครมิลานเป็นเขตปริมณฑลที่ใหญ่ที่สุดในอิตาลี)

เมืองบรัสเทล - เมืองหลวงของเขตการปกครองบรัสเซลส์ถือเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในเบลเยี่ยม ประชากรของกรุงบรัสเซลส์คือ 175,000 คน ส่วนเมือง Antwerp เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ

 ประเทศที่มีเพื่อนบ้านมากที่สุด 
thumb|right|250px|แผ่นที่แสดงประเทศที่มีเพื่อนบ้านมากที่สุด

 14  รัสเซีย  (รวม แคว้นคาลินินกราด) 11  ฝรั่งเศส  (รวม overseas departments และ territories) 9  เยอรมนี 8  ออสเตรีย, เซอร์เบีย, ตุรกี 7  ฮังการี, โปแลนด์, ยูเครน 6  อิตาลี 5  อาเซอร์ไบจาน, เบลารุส, โครเอเชีย, คาซัคสถาน, โรมาเนีย, มาซิโดเนีย, สโลวาเกีย, สเปน  (รวม Ceuta และ Melilla), สวิสเซอร์แลนด์ 4  อัลเบเนีย, อาร์มีเนีย, บัลแกเรีย, เช็กเกีย, จอร์เจีย, กรีซ, คอซอวอ, ลัตเวีย, ลิทัวเนีย, มอนเตเนโกร,  สโลวีเนีย 3  ประเทศบอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา, ฟินแลนด์, เนเธอร์แลนด์  (รวม Sint Maarten), นอร์เวย์, ลักเซมเบิร์ก 2  อันดอร์รา, เอสโตเนีย, ลีชเทินชไตน์, มอลโดวา, สวีเดน 1  เดนมาร์ก, ไอร์แลนด์, โมนาโก, โปรตุเกส, ซานมารีโน, สหราชอาณาจักร, วาติกัน 0  ไอซ์แลนด์, ไซปรัส, มอลตา