wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# จักรพรรดิเล ทั้ญ ตง
จักรพรรดิเล ทั้ญ ตง (20 กรกฎาคม ค.ศ. 1442 – 30 มกราคม ค.ศ. 1497) มีพระนามเดิมว่า เล เหา  หรือ เล ตือ ถั่ญ  เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 5 แห่งราชวงศ์เหิ่วเลของเวียดนาม ทรงครองราชย์ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1460–1497

พระนาม
เล ทั้ญ ตงมีพระนามหลายแบบ เช่น พระนามตอนเสด็จพระราชสมภพว่า เล เหา (黎灝), พระนามรอง Tư Thành (思誠), พระนามแฝง Đạo Am chủ nhân (道庵主人), พระนามคล้องจอง Tao Đàn nguyên súy (騷壇元帥), ตำแหน่งทางการ Thiên Nam động chủ (天南洞主)

พระชนม์ชีพช่วงต้น
เล ตือ ถั่ญเสด็จพระราชสมภพในวันที่ 20 เดือน 7 ทางจันทรคติ (25 สิงหาคมในปฏิทินกริกอเรียน) ในปีที่ 3 ของ Đại Bảo (1442) พระองค์เป็นพระราชนัดดาองค์ที่ 4 ของเล เหล่ย

เมื่อตือ ถั่ญมีพระชนม์พรรษาเพียงสามพรรษา พระองค์ถูกนำตัวไปยังพระราชวังและได้รับการศึกษาที่Đông Kinh (東京).

ขึ้นครองราชย์
เมื่อวันที่ 3 เดือน 10 ทางจันทรคติ ค.ศ. 1459 ปีที่ 6 ของ Diên Ninh Lê Nghi Dân พระราชโอรสหัวปีของ Lê Thái Tông ก่อรัฐประหารในช่วงกลางคืน ลอบปลงพระชนม์จักรพรรดิ Lê Nhân TôngĐại Việt sử ký toàn thư, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội, 1993, bản điện tử, trang 428, 429.Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục, Nhà Xuất bản Giáo dục, 1998, trang 467. Nghi Dân จึงประกาศตนเองเป็นจักรพรรดิ เก้าเดือนต่อมา เกิดรัฐประหารกลับต่อ Lê Nghi Dân ที่นำโดย Nguyễn Xí และ Đinh Liệt ซึ่งประสบความสำเร็จ และตัว Nghi Dân ถูกสังหารในพระราชวัง ผู้วางแผนขอให้เจ้าชาย Tư Thanh ขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ และพระองค์ก็ยอมรับ Lê Nghi Dân สวรรคตเพียงสองวัน เล เหาจึงขึ้นเป็นจักรพรรดิ

รัชสมัย

 พระบรมวงศานุวงศ์ 
 พระราชบิดา: Lê Thái Tông
 พระราชมารดา: จักรพรรดินี Quang Thuc Ngo Thi Ngoc Dao (光淑文皇后吳氏; 1421 - 1496)
 พระมเหสีและพระราชโอรสธิดาตามแต่ละพระนาง:
 จักรพรรดินี Huy Gia (จักรพรรดินี Truong Lac) Nguyễn Thị Hằng แห่งตระกูลเหงียน (徽嘉皇后阮氏; 1441 - 1505)
 มกุฎราชกุมาร Le Tranh ภายหลังเป็นจักรพรรดิ Lê Hiến Tông
 จักรพรรดินี Nhu Huy แห่งตระกูล Phung (柔徽皇后馮氏; 1444 - 1489)
 เจ้าชาย Le Tan พระราชบิดาของจักรพรรดิ Lê Tương Dực
 พระมเหสีหลวง Minh แห่งตระกูล Pham (明妃范氏; 1448 - 1498)
 เจ้าชาย Le Tung
 เจ้าหญิง Loi Y Lê Oánh Ngọc (雷懿公主黎莹玉)
 เจ้าหญิง Lan Minh Lê Lan Khuê (兰明公主黎兰圭; 1470 - 14??)
 พระมเหสีหลวง Kinh แห่งตระกูลเหงียน (敬妃阮氏; 1444 - 1485)
 เจ้าหญิง Minh Kinh Lê Thụy Hoa (明敬公主黎瑞华)
 พระมเหสี Nguyen thi (貴妃阮氏)
 เจ้าชาย Le Thoan
 พระนางเหงียน (修容阮氏)
 พระนางเหงียน (才人阮氏; 1444 - 1479)

จักรพรรดิเล ทั้ญ ตงอาจมีสตรีชาวจามเป็นพระสนม นักระบำ และนักร้องในราชสำนัก
# ห้องรมแก๊ส
ห้องรมแก๊ส เป็นเครื่องมือสำหรับการสังหารมนุษย์หรือสัตว์อื่น ๆ ด้วยแก๊ส ประกอบไปด้วยห้องที่ปิดสนิทเพื่อให้แก๊สเข้าไป ซึ่งเป็นแก๊สพิษหรือสารที่ทำให้เกิดภาวะขาดออกซิเจน สารพิษที่ถูกใช้มากที่สุดคือไฮโดรเจนไซยาไนด์ คาร์บอนไดออกไซด์ และคาร์บอนมอนอกไซด์ ซึ่งชนิดหลังสุดยังคงใช้อยู่ การรมแก๊สเป็นวิธีหนึ่งในการประหารชีวิตนักโทษในสหรัฐอเมริกาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1920 และยังคงเป็นวิธีการประหารชีวิตตามกฎหมายในสามรัฐ ในช่วงฮอโลคอสต์ ห้องรมแก๊สขนาดใหญ่ที่ได้รับการออกแบบสำหรับการสังหารหมู่ซึ่งนาซีเยอรมนีใช้เป็นส่วนหนึ่งของการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ มีรายงานว่า เกาหลีเหนือ เป็นประเทศหนึ่งที่ยังใช้ห้องรมแก๊ส.
# สุริยุปราคา 20 เมษายน พ.ศ. 2604
สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2603 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร

อุปราคาที่เกี่ยวข้อง
สุริยุปราคา พ.ศ. 2602–2604

ชุดเมตอน
# มิโนรุ ฮาตะ
มิโนะรุ ฮะตะ (, เกิด 30 มีนาคม 1989 ที่มะชิกิ) เป็นนักฟุตบอลชาวญี่ปุ่นที่เล่นให้กับ Roasso Kumamoto
 สถิติ 
Nippon Sports Kikaku Publishing inc./日本スポーツ企画出版社, "J1&J2&J3選手名鑑ハンディ版 2018 (NSK MOOK)", 7 February 2018, Japan,  (p. 235 out of 289)Nippon Sports Kikaku Publishing inc./日本スポーツ企画出版社, "2016J1&J2&J3選手名鑑", 10 February 2016, Japan,  (p. 209 out of 289)
 สโมสร ลีก ถ้วย ลีกคัพ ปี สโมสร ลีก ลงเล่น  ประตู ลงเล่น  ประตู ลงเล่น  ประตูประเทศญี่ปุ่น ลีก เอ็มเพเรอร์คัพ รวม2011Ain FoodsJRL (Kansai)140–1402012Roasso KumamotoJ2 League000000201300202020143200032020153010402016100010201722010230 รวม72040760
 อ้างอิง
# อคติเพราะเวลานำ
เวลานำ  หมายถึงช่วงเวลาระหว่างการตรวจพบโรค (ปกติโดยใช้กฎเกณฑ์ใหม่หรือทำทดลอง) กับการพบและวินิจฉัยอาการ (ตามเกณฑ์ปกติ)
เป็นระยะเวลาระหว่างการวินิจฉัยโรคที่อาศัยการการตรวจคัดโรค กับเวลาปกติที่จะวินิจฉัยโรคได้โดยไม่ได้ตรวจคัด
เป็นปัจจัยสำคัญเมื่อประเมินประสิทธิภาพของการตรวจสอบหนึ่ง ๆ
thumb|600px|center| ความเอนเอียงเพราะเวลานำเกิดขึ้นเมื่อวิธีการตรวจสอบทำให้ดูเหมือนรอดชีวิตได้นานขึ้นโดยไม่ได้เปลี่ยนการดำเนินของโรค (บน) ลำดับเหตุการณ์เมื่อตรวจคัดโรค (ล่าง) ลำดับเหตุการณ์เมื่อตรวจพบโรคตามปกติ
[Cancer onset=โรคมะเร็งเริ่มขึ้น, Cancer detected through screening=การตรวจคัดโรคพบโรคมะเร็ง, Lead time=เวลานำ, Perceived survival time=เวลารอดชีวิตที่รู้สึก/รู้เห็น, Cancer detected from symtoms=การตรวจพบโรคอาศัยอาการ]

 การตรวจคัดโรคกับการรอดชีวิต 
จุดหมายของการตรวจคัดโรคก็เพื่อให้สามารถวินิจฉัยโรคได้เร็วกว่าเมื่อไม่ตรวจคัด
เพราะการตรวจพบโรควิธีหลังจะช้ากว่าคือพบเมื่ออาการปรากฏ

แต่การวินิจฉัยได้เร็วโดยตรวจคัดโรค เช่น การตรวจดีเอ็นเอ อาจไม่ทำให้รอดชีวิตได้นานขึ้น เพียงแต่ตรวจพบแนวโน้มที่บุคคลจะเกิดโรค
คนไข้อาจจะวิตกกังวลนานขึ้น เพราะรู้ตัวว่ามีโรคนานขึ้น
ยกตัวอย่างเช่น โรคพันธุกรรมคือโรคฮันติงตัน ปกติแพทย์จะวินิจฉัยได้เมื่ออายุประมาณ 50 ปีเพราะอาการปรากฏ และคนไข้จะเสียชีวิตราวอายุ 65 ปี
ดังนั้น คนไข้ทั่วไปจะมีชีวิตอยู่ได้ 15 ปีหลังจากวินิจฉัยโรค
แต่การทดสอบยีนเมื่อคลอดอาจทำให้วินิจฉัยโรคนี้ได้เร็วกว่า
ถ้าทารกเกิดใหม่จะเสียชีวิตราวอายุ 65 ปี ดังนั้น คนไข้ก็จะรอดชีวิต 65 ปีหลังวินิจฉัยโรค โดยไม่ได้รอดชีวิตได้นานกว่าผู้ที่วินิจฉัยโดยไม่ได้ตรวจยีน

ข้อมูลสถิติที่ไม่ได้กรองอาจทำให้การตรวจคัดโรคดูเหมือนจะเพิ่มเวลาที่รอดชีวิต (คือเพิ่มเวลานำ)
เพราะถ้าบุคคลยังเสียชีวิตในช่วงอายุปกติ จริง ๆ ชีวิตของบุคคลนั้นก็ไม่ได้ยืนขึ้นแม้ตรวจพบโรคเร็วกว่า
เพราะการตรวจพบโรคได้เร็ว ไม่ได้หมายความว่าจะรอดชีวิตได้นานขึ้น
ดังนั้น ความเอนเอียงเพราะเวลานำอาจทำให้แปลความหมายข้อมูลทางสถิติ เช่น อัตรารอดชีวิตอย่างน้อย 5 ปี (five-year survival rate) ผิด ๆ
# อคติเข้าข้างเวลายาว
อคติเข้าข้างเวลายาว  เป็นรูปแบบหนึ่งของอคติที่เกิดจากการเลือกตัวอย่าง เป็นความบิดเบือนทางสถิติที่ทำให้สรุปข้อมูลอย่างผิด ๆ
เกิดเมื่อเลือกวิเคราะห์ช่วงเวลาหนึ่ง ๆ ที่มีผลต่อข้อสรุปเพราะสิ่งที่วิเคราะห์มีช่วงเวลาการเกิด/การปรากฏที่แตกต่างกัน
กระบวนการเช่นนี้เข้าข้างช่วงเวลาที่ยาวกว่าและดังนั้น จึงบิดเบือนข้อมูล
ประโยชน์ของการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งมักกล่าวคู่กับอคตินี้ เป็นความเอนเอียงซึ่งทำให้รู้สึกว่า การตรวจคัดโรคทำให้ได้ผลที่ดีกว่าแม้จริง ๆ จะไม่มีผลอะไร
คือเนื้องอกที่โตอย่างรวดเร็วทั่วไปจะมีระยะที่ไม่แสดงอาการสั้นกว่าเนื้องอกที่โตอย่างช้า ๆ
ระยะที่คนไข้มีมะเร็ง (ที่อาจตรวจคัดกรองพบ) แต่ยังไม่ใหญ่พอให้เกิดอาการที่ทำให้คนไข้ปกติไปหาแพทย์แล้วตรวจพบ จึงสั้นกว่าในกรณีที่มีเนื้องอกแบบโตช้า
ดังนั้น ถ้ามีเนื้องอกที่โตเร็วและที่โตช้าเกิดขึ้นจำนวนเท่า ๆ กันในปีหนึ่ง การตรวจคัดโรคจะตรวจพบเนื้องอกที่โตช้าได้มากกว่า
ถ้าเนื้องอกที่โตช้ามีโอกาสทำให้เสียชีวิตได้น้อยกว่ามะเร็งที่โตเร็ว คนไข้มะเร็งที่ตรวจคัดโรคเจอก็จะเหมือนได้ผลที่ดีกว่าโดยเฉลี่ยเทียบกับคนไข้ที่ตรวจพบอาการตามปกติ (เช่น โดยตัดเนื้อออกตรวจ) แม้จะไม่มีประโยชน์จริง ๆ เพราะตรวจพบโรคได้ก่อน
ซึ่งทำให้รู้สึกว่า การตรวจคัดกรองมะเร็งลดอันตราย แม้จริง ๆ เป็นการตรวจพบมะเร็งที่อันตรายน้อยกว่าและตรวจพบได้ง่ายกว่าด้วยการตรวจคัดโรค

 เชิงอรรถและอ้างอิง
# เซลล์เบ็ตซ์
เซลล์เบ็ตซ์  เป็นเซลล์ประสาทพีระมิดขนาดยักษ์ในชั้นที่ 5 ของเนื้อเทาในเปลือกสมองสั่งการปฐมภูมิ (primary motor cortex)
มีชื่อตามนักวิทยาศาสตร์ชาวยูเครน วลาดิเมียร์ เบ็ตซ์ (Vladimir Betz) ผู้ระบุลักษณะของเซลล์ในงานที่ตีพิมพ์ปี 1874Betz W. (1874) Anatomischer Nachweis zweier Gehirncentra. Centralblatt für die medizinischen Wissenschaften. 12:578-580, 595-599.
เป็นเซลล์ประสาทที่ใหญ่สุดในระบบประสาทกลาง บางครั้งมีเส้นผ่าศูนย์กลางถึง 100 ไมโครเมตร (μm)Nolte, J. The Human Brain, 5th ed. Mosby: Missouri; 2002, p.527. 
เซลล์เบ็ตซ์เป็นเซลล์ประสาทสั่งการบน (upper motor neuron, UMN) ที่ส่งแอกซอนลงไปยังไขสันหลังผ่านลำเส้นใยประสาทเปลือกสมอง-ไขสันหลัง (corticospinal tract) ในมนุษย์แอกซอนไปยุติที่ไซแนปส์กับเซลล์ประสาทในไขสันหลังปีกหน้า (anterior horn) ซึ่งก็ส่งแอกซอนไปยังกล้ามเนื้อที่เป็นเป้าหมาย
แม้เซลล์จะมีเดนไดรต์ที่เป็นยอดหนึ่งอันเหมือนกับเซลล์ประสาทพีระมิดทั่วไป แต่ก็มีก้านเดนไดรต์หลัก (primary dendritic shaft) หลายอัน ซึ่งสามารถงอกออกจากตัวเซลล์ (soma) เกือบได้ทุกจุด
เดนไดรต์รอบตัวเซลล์เช่นนี้บวกกับเดนไดรต์ที่ฐาน (basal dendrite) ส่งไปยังชั้นทุกชั้นในเปลือกสมอง แต่สาขาในแนวนอนจะส่งไปยังชั้นที่ 5 และ 6 โดยมีบางส่วนที่ส่งลงไปถึงเนื้อขาว
งานศึกษาหนึ่งแสดงว่า เปลือกสมองสั่งการปฐมภูมิของมนุษย์ชั้น 5b (Vb) เป็นเซลล์เบ็ตซ์ 10% ในบรรดาเซลล์พีระมิดทั้งหมด

 เชิงอรรถและอ้างอิง
# คงจะดีถ้ามีน้องสาวสักคน
คงจะดีถ้ามีน้องสาวสักคน  เป็นซีรีส์ไลต์โนเวลของญี่ปุ่น เขียนโดย โยมิ ฮิราซากะ และภาพโดย Kantoku Shogakukan เผยแพร่นวนิยายรวมเก้าเล่มตั้งแต่เดือนมีนาคม พ.ศ. 2558 ภายใต้สำนักพิมพ์กากาก้าบุงโกะ ได้มีการดัดแปลงเป็นมังงะรวมสองเล่ม ได้รับการเผยแพร่โดยโชงากูกัง และ Square Enix การดัดแปลงเป็นซีรีส์อนิเมะของ Silver Link เริ่มฉายเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2560
# การกระตุ้นเนื้อเยื่อบุโพรง
การกระตุ้นเนื้อเยื่อบุโพรง หรือ การกระตุ้นเอนโดทีเลียม 
 

เป็นภาวะสนับสนุนการอักเสบ (proinflammatory) ซึ่งโปรโหมตการจับเป็นก้อน/เป็นลิ่ม (procoagulant) ของเซลล์เนื้อเยื่อบุโพรง (endothelial cell) ที่บุช่องหลอดเลือด
ปรากฏโดยการมีปฏิสัมพันธ์กับเซลล์เม็ดเลือดขาวเพิ่ม และสัมพันธ์กับภาวะเริ่มต้นของโรคหลอดเลือดแดงแข็งและภาวะพิษเหตุติดเชื้อเป็นต้น
เป็นเหตุให้เกิดภาวะหลอดเลือดดำส่วนลึกมีลิ่มเลือด (deep vein thrombosis)
เพราะภาวะนี้ เยื่อก็จะหลั่ง Weibel-Palade body ออก 

 เชิงอรรถและอ้างอิง
# ปาเวล ชีชากอฟ
ปาเวล วาซิลิเอวิช ชีชากอฟ หรือ จีชากอฟ ((8 กรกฎาคม [ตามปฎิทินเก่า 27 มิถุนายน] ค.ศ. 1767 – 20 สิงหาคม ค.ศ. 1849) เป็นผู้บัญชาการทหารและนาวิกโยธินของรัสเซียในสงครามนโปเลียน

เขาเกิดเมื่อปี ค.ศ. 1767 ในเซนต์ปีเตอส์เบิร์ก ซึ่งเป็นบุตรของนายพลเรือ วาซีลี ชีชากอฟ กับภรรยาชาวอังกฤษ เมื่ออายุสิบสองปีเขาถูกเกณฑ์เข้าสู่กองกำลังรักษาความมั่นคง ส่วนในปี ค.ศ. 1782 เขาทำหน้าที่ในการศึกที่ทะเลเมดิเตอร์เรเนียนในฐานะนายทหารผู้ช่วยพ่อของเขา เขาทำหน้าที่อย่างยอดเยี่ยมในสงครามรัสเซีย-สวีเดนเมื่อปี ค.ศ. 1788–1790 โดยเขาได้บัญชาการกองเรือรบแนวเส้นประจัญบาน รอสติสลาฟ และได้รับบำเหน็จเครื่องอิสริยาภรณ์เซนต์จอร์จ ชั้นที่สี่ รวมถึงดาบทองที่มีคำจารึกว่า "สำหรับความกล้าหาญ"

หลังสงคราม เขาเข้าเรียนที่สถาบันราชนาวี ขณะอยู่ที่นั่น เขาได้พบกับเอลิซาเบธ โปรบี ลูกสาวของข้าราชการที่ท่าเรือชาแธม และต่อมาได้หมั้นกับเธอ เมื่อเขากลับไปยังรัสเซียในปี ค.ศ. 1796 เขาได้ขออนุญาตแต่งงาน แต่มีกระแสรับสั่งโดยจักรพรรดิพอลที่ 1 ว่า "มีเจ้าสาวเพียงพออยู่แล้วในรัสเซีย ไม่จำเป็นต้องมองหาใครในอังกฤษอีก" มีความรุนแรงบางอย่างตามมาและชีชากอฟถูกส่งตัวเข้าเรือนจำ เขาได้รับพระราชทานอภัยโทษในไม่นาน โดยได้รับพระบรมราชานุญาตให้แต่งงานกับเอลิซาเบธ และได้รับการเลื่อนยศเป็นพลเรือตรี ส่วนในปี ค.ศ. 1802 อเล็กซานเดอร์ที่ 1 ซึ่งเป็นผู้สืบราชบัลลังก์แห่งองค์จักรพรรดิพอล ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนยศชีชากอฟเป็นพลเรือโท และทรงแต่งตั้งให้เขาเป็นสมาชิกคนหนึ่งของคณะกรรมการปฏิรูปกองทัพเรือ ครั้นในปี ค.ศ. 1807 เขาได้รับการเลื่อนยศเป็นพลเรือเอก และได้รับการแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงราชนาวี

ชีชากอฟลาออกและเดินทางไปยุโรปในปี ค.ศ. 1809–1811 กระทั่งเอลิซาเบธเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1811 ส่วนในปี ค.ศ. 1812 อเล็กซานเดอร์มีพระราชกระแสรับสั่งให้เขาเข้าเฝ้าและแต่งตั้งให้เขาเป็นผู้บัญชาการทหารสูงสุดแห่งกองทัพตะวันตกที่สามที่ตั้งขึ้นใหม่ รวมถึงผู้สำเร็จราชการแห่งมอลเดเวียและวัลลาเชีย อย่างไรก็ตาม สนธิสัญญาบูคาเรสต์ ค.ศ. 1812 ได้ทำให้สงครามรัสเซีย-ตุรกีสิ้นสุดเมื่อถึงเวลาที่เขาได้รับคำสั่งจากกองทัพ ในช่วงการศึก ค.ศ. 1812 เพื่อต่อต้านจักรพรรดินโปเลียน เขาถูกกล่าวหาว่าเป็นคนปล่อยให้จักรพรรดินโปเลียนทรงหนีที่แม่น้ำเบเรซีนาในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1812 ส่วนในปี ค.ศ. 1813 เขาถูกไล่ออกและในปีต่อไปได้เดินทางไปยังประเทศฝรั่งเศสในช่วงออกจากงานโดยไม่กลับไปยังประเทศรัสเซียอีกเลย เขายังคงเป็นสมาชิกสภาแห่งรัฐจนกระทั่งปี ค.ศ. 1834 แต่ถูกถอดออกจากตำแหน่งหลังจากนั้น และถูกยึดทรัพย์สิน เขาเสียชีวิตในกรุงปารีสในปี ค.ศ. 1849 ซึ่งหลังจากเสียชีวิต บันทึกความทรงจำของเขาได้รับการตีพิมพ์
# สุริยุปราคา 17 ธันวาคม พ.ศ. 2609
สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2609 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร

อุปราคาที่เกี่ยวข้อง
สุริยุปราคา พ.ศ. 2608–2612

แซรอส 133
# สุริยุปราคา 12 สิงหาคม พ.ศ. 2607
สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2607 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร

อุปราคาที่เกี่ยวข้อง
สุริยุปราคา พ.ศ. 2605–2608

ชุดเมตอน
# สุริยุปราคา 24 สิงหาคม พ.ศ. 2606
สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่  24 สิงหาคม พ.ศ. 2606 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร

อุปราคาที่เกี่ยวข้อง
สุริยุปราคา พ.ศ. 2605–2608

แซรอส 136
# สุริยุปราคา 6 ธันวาคม พ.ศ. 2610
สุริยุปราคาผสมจะเกิดขึ้นในวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2609 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก ส่วนสุริยุปราคาวงแหวนเกิดขี้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์เล็กกว่าดวงอาทิตย์ทำให้ดวงอาทิตย์ดูเหมือนมีวงแหวน และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร

อุปราคาที่เกี่ยวข้อง
สุริยุปราคา พ.ศ. 2608–2612

แซรอส 143

ชุดเมตอน
# สุริยุปราคา 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2611
สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2611 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร

อุปราคาที่เกี่ยวข้อง
สุริยุปราคา พ.ศ. 2608–2612

ชุดเมตอน
# สุริยุปราคา 11 เมษายน พ.ศ. 2613
สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2613 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร

การมองเห็น
ประเทศไทยสามารถมองเห็นสุริยุปราคาครั้งนี้เป็นสุริยุปราคาเต็มดวงได้ เหตุการณ์จะเริ่มต้นในช่วงเช้าของวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2613 โดยสุริยุปราคาบางส่วนจะเริ่มตั้งแต่เวลาประมาณ 07:00 น. ซึ่งแนวคราสเต็มดวงจะทอดผ่านตอนบนของจังหวัดระนอง ส่วนมากของจังหวัดชุมพร และตอนล่างของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จากนั้นจะพาดผ่านอ่าวไทยตอนกลาง และแนวคราสเต็มดวงจะผ่านประเทศไทยอีกครั้ง โดยพาดผ่านตอนล่างของจังหวัดจันทบุรี และทั้งหมดของจังหวัดตราด ส่วนบริเวณอื่นของประเทศไทยสามารถเห็นได้เป็นสุริยุปราคาบางส่วน โดยกรุงเทพมหานครดวงจันทร์บดบังดวงอาทิตย์ไป 95%

สุริยุปราคาครั้งนี้เริ่มเมื่อแนวคราสสัมผัสพื้นผิวโลก บริเวณมหาสมุทรอินเดีย ผ่านตอนใต้ของประเทศศรีลังกา บริเวณใต้สุดของประเทศพม่า ตอนบนของภาคใต้และตอนล่างของภาคตะวันออกของประเทศไทย ตอนกลางของประเทศกัมพูชา ส่วนใต้สุดของประเทศลาว และบางส่วนของชายฝั่งตอนกลางใต้และที่สูงตอนกลางของประเทศเวียดนาม จากนั้นแนวคราสจะพาดผ่านทะเลจีนใต้ ผ่านจุดใต้สุดของเกาะไต้หวัน นอกชายฝั่งทางใต้ของเกาะโอกินาวะ แล้วจึงผ่านจุดบดบังมากที่สุดในมหาสมุทรแปซิฟิก ห่างจากเกาะคีวชูไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ประมาณ 490 กม. จากนั้นแนวคราสจะพาดต่อไปในมหาสมุทรแปซิฟิก และไปสิ้นสุดลงในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออก

อุปราคาที่เกี่ยวข้อง
สุริยุปราคา พ.ศ. 2612–2615

แซรอส 130
# พระครูประสิทธิศีลวัฒน์ (ปล้อง อุตฺตโร)
พระครูประสิทธิศีลวัฒน์ (ปล้อง อุตฺตโร) หรือ หลวงปู่ปล้อง นามสกุล ยิ้มย่อง ตำแหน่งอดีตเจ้าคณะตำบลบางปลากด และ เจ้าอาวาสวัดประสิทธิเวช ตำบลบางปลากด  อำเภอองครักษ์  จังหวัดนครนายก อดีตพระเกจิจังหวัดนครนายกhttps://sangkhatikan.com/monk_view.php?ID=15324 

ชาติภูมิ
พระครูประสิทธิศีลวัฒน์ (ปล้อง  อุตฺตโร) นามสกุล  ยิ้มย่อง อุปสมบทเมื่อ พ.ศ. 2480   ณ  พัทธสีมาวัดประสิทธิเวช ตำบลบางปลากด อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก  พระครูศรัทธาภินันท์ (ทา จนฺทปญฺโญ) เป็นพระอุปัชฌาย์  พระปลัดหร่าย พรหมโชโต  เป็นพระกรรมวาจาจารย์  พระอธิการมั้ว  เจ้าอาวาสวัดอรุณฉายาราม  เป็นพระอนุสาวนาจารย์ 
https://watprasitthiwech.wordpress.com/about/

การปกครอง
พ.ศ. 2495 - 2535 เป็น เจ้าอาวาสวัดประสิทธิเวช (ลาออก)

พ.ศ. 2535	 เป็น เจ้าคณะตำบลบางปลากด
สมณศักดิ์
พ.ศ. 2500 เป็น พระครูประทวนสมณศักดิ์ 

พ.ศ. 2516 เป็น พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสวัดราษฎร์ ชั้นตรี ที่ พระครูประสิทธิศีลวัฒน์ 

พ.ศ. 2532 เป็น พระครูสัญญาบัตร เจ้าอาวาสวัดราษฎร์ ชั้นโท ในราชทินนามเดิม
# คานธีนคร
คานธีนคร  เป็นเมืองหลวงของรัฐคุชราต รัฐทางตะวันตกของอินเดีย คานธีนครตั้งอยู่ทางเหนือของเมืองอัห์มดาบาดราว 23 กม. บริเวณจุดศูนย์กลางทางตะวันตกของระเบียงอุตสาหกรรม ระหว่างเดลีกับมุมไบ

คานธีนครเป็นเมืองหลวงใหม่ของรัฐคุชราต ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำสาพรมตี (Sabarmati)  อยู่ห่างจากมุมไบราว 545 กม. (338 ไมล์) ทางทิศเหนือ และอยู่ห่างจากเดลี 901 กม. (560 ไมล์) ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้
# อาคารหอการค้าไทย-จีน
อาคารหอการค้าไทย-จีน  หรือในปัจจุบันเรียกว่า บลู เอเลฟเฟ่นต์ กรุงเทพฯ  เป็นอาคารประวัติศาสตร์ที่ตั้งอยู่ด้านหน้า อาคารไทยซีซี ทาวเวอร์ บนถนนสาทรใต้ เขตสาทร ติดกับสถานีสุรศักดิ์ รถไฟฟ้าบีทีเอส สายสีลม เป็นอดีตที่ทำการของหอการค้าไทย-จีน ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของโรงเรียนสอนทำอาหารไทยและภัตตาคารอาหารไทยบลู เอเลฟเฟ่นต์ กรุงเทพฯ 

ในอดีตอาคารแห่งนี้เคยเป็นที่ตั้งของห้างบอมเบย์เบอร์มา ก่อนจะถูกซื้อต่อโดยกลุ่มนักธุรกิจไทย-จีน เพื่อเป็นที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ของ หอการค้าไทย-จีน ในช่วงรัชกาลที่ 6https://www.thaicc.org/about/thประวัติหอการค้าไทยจีนzh/?lang=th ต่อมาใน พ.ศ.  2484 อาคารแห่งนี้ถูกใช้เป็นคอมเมิร์ชเซ็นเตอร์โดยทหารญี่ปุ่นที่เข้ามาอยู่ในกรุงเทพมหานคร ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 

หลังสงครามสิ้นสุด องค์กรหอการค้าไทย-จีนก็ตัดสินใจย้ายสำนักงานขึ้นไปบนตึกไทยซีซี ทาวเวอร์ (Thai-CC Tower) ตึกระฟ้าที่สร้างขึ้นใหม่ด้านหลัง และอาคารหอการค้าเดิมก็ถูกทิ้งร้างในสภาพทรุดโทรมอย่างหนัก จนกระทั่งใน พ.ศ. 2545 เชฟนูรอ โซ๊ะมณี สเต็ปเป้ ได้ซื้อและบูรณะอาคารนี้ครั้งใหญ่เพื่อเป็นที่ตั้งของร้านอาหารและโรงเรียนสอนการประกอบอาหารไทย บลู เอเลฟเฟ่นต์http://www.bangkok.com/magazine/blue-elephant.html

 ระเบียงภาพ
# จังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้
ซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้ หรือ ซูลาเวซีเติงการาราชบัณฑิตยสภา. ประกาศสำนักงานราชบัณฑิตยสภา เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง วันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2564 (หน้า 25) (, ย่อว่า) เป็นจังหวัดหนึ่งบนเกาะซูลาเวซี ที่มีรูปร่างเป็นคาบสมุทรทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะ ในประเทศอินโดนีเซีย ยังประกอบด้วยเกาะนอกชายฝั่งได้แก่เกาะบูตน เกาะมูนา เกาะกาบาเอนา และเกาะวาโวนีอี รวมถึงเกาะเล็ก ๆ อีกหลายเกาะ จังหวัดมีเมืองหลักคือเมืองเกินดารี ตั้งอยู่ชายฝั่งทิศตะวันออกของคาบสมุทร

จังหวัดนี้ไม่มีถนนหลวงสายใหญ่ที่เชื่อมโยงกับส่วนที่เหลือของเกาะ การเดินทางหลักใช้คือวิธีเรือข้ามฟากที่อ่าวโบนีระหว่างวาตัมโปเนในจังหวัดซูลาเวซีใต้กับท่าเรือโกลาโกในจังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้

มีเทือกเขาที่สำคัญสองแห่งในจังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้ คือ เทือกเขาตังเกอาซีนูวาและเทือกเขาเมกงกา แม่น้ำสายสำคัญคือ ลาลินดู ลาโซโล และซัมปารา

 หน่วยการบริหาร 
พื้นที่จังหวัดซูลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้แบ่งออกเป็น 15 อำเภอหรือกาบูปาเต็น 2 นครหรือโกตา และ 222 ตำบลหรือเกอจามาตัน

อำเภอ

นคร
# อำพล ศิริวัฒนกุล
อำพล ศิริวัฒนกุล (เกิด 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2479) อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดลำปาง 1 สมัย

 ประวัติ 
นายอำพล ศิริวัฒนกุล เกิดเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2479ภาพและประวัติสมาชิกรัฐสภา พ.ศ. 2529. สำนักงานเลขารัฐสภา. 2529 สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย จากโรงเรียนสันติราษฎร์บำรุง (โรงเรียนสันติราษฎร์วิทยาลัย ในปัจจุบัน) 

นายอำพล สมรสกับนางนิศากร (นามสกุลเดิม มีทรัพย์) มีบุตร-ธิดา 3 คน

 งานการเมือง 
นายอำพล เข้าสู่วงการการเมืองด้วยการเป็นสมาชิกสภาจังหวัดเมื่อปี พ.ศ. 2518 ก่อนที่จะได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกใน พ.ศ. 2529 สังกัดพรรครวมไทย ซึ่งได้รับเลือกตั้งแค่ครั้งเดียว

 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 
นายอำพล ศิริวัฒนกุล ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมด 1 สมัย คือ

 การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2529 จังหวัดลำปาง สังกัดพรรครวมไทย

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๑๐๓ ตอนที่ ๒๑๓ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๕, ๓ ธันวาคม ๒๕๒๙
 อ้างอิง
# จังหวัดซูลาเวซีตะวันตก
ซูลาเวซีตะวันตก หรือ ซูลาเวซีบารัตราชบัณฑิตยสภา. ประกาศสำนักงานราชบัณฑิตยสภา เรื่อง กำหนดชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง วันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2564 (หน้า 25)  เป็นจังหวัดหนึ่งของประเทศอินโดนีเซีย ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเกาะซูลาเวซี เมืองหลักคือมามูจู จากข้อมูลประชากรใน ค.ศ. 2010 มีจำนวน 1,158,651 คน และข้อมูลประชากรล่าสุดในเดือนมกราคม 2014 มีจำนวน 1,284,620 คน จังหวัดก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 2004 โดยแยกตัวจากจังหวัดซูลาเวซีใต้

 หน่วยการบริหาร 
พื้นที่จังหวัดซูลาเวซีตะวันตกแบ่งออกเป็น 6 อำเภอหรือกาบูปาเต็น และ 69 ตำบลหรือเกอจามาตัน

อำเภอ

เมืองหลักของจังหวัดซูลาเวซีตะวันตกได้แก่เมืองมามูจู ตั้งอยู่ที่อำเภอมามูจู
# สุริยุปราคา 23 กันยายน พ.ศ. 2614
สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2614 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร

อุปราคาที่เกี่ยวข้อง
สุริยุปราคา พ.ศ. 2612–2615

แซรอส 145

ชุดเมตอน
# สุริยุปราคา 12 กันยายน พ.ศ. 2615
สุริยุปราคาเต็มดวงจะเกิดขึ้นในวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2615 สุริยุปราคาเกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์ โคจรผ่านระหว่างโลกและดวงอาทิตย์ โดยวิธีนั้นจะเห็นสุริยุปราคาแบบเต็มดวงและแบบบางส่วนเมื่อมองจากโลก สุริยุปราคาเต็มดวงเกิดขึ้นเมื่อขนาดเชิงมุมของดวงจันทร์ มีขนาดใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ โดยจะบดบังแสงโดยตรงทั้งหมดจากดวงอาทิตย์ ทำให้เวลากลางวันเข้าสู่ความมืด สุริยุปราคาแบบเต็มดวงเกิดขึ้นในแนวแคบผ่านบนพื้นผิวโลก และสุริยุปราคาบางส่วนสามารถมองเห็นได้เหนือบริเวณรอบ ๆ ภูมิภาคนั้นกว้างหลายพันกิโลเมตร

อุปราคาที่เกี่ยวข้อง
สุริยุปราคา พ.ศ. 2612–2615

ชุดเมตอน
# Գ
Գ (ตัวเล็ก: գ, ชื่อในภาษาอาร์มีเนีย: գիմ) เป็นตัวอักษรตัวที่สามของอักษรอาร์เมเนีย และมีค่าเป็น 3 ตัวอักษรนี้ใช้แทนเสียง [⁠g⁠] เทียบเท่ากับเสียงของ ก ในภาษาไทย
 ยูนิโค้ด 

 รูปแบบอื่น ๆ
# Դ
Դ (ตัวเล็ก: դ, ชื่อในภาษาอาร์มีเนีย: դա) เป็นตัวอักษรตัวที่สามของอักษรอาร์เมเนีย และมีค่าเป็น 4 ตัวอักษรนี้ใช้แทนเสียง [⁠d⁠] เทียบเท่ากับเสียงของ ด ในภาษาไทย
 ยูนิโค้ด 

 รูปแบบอื่น ๆ
# Ե
Ե (ตัวเล็ก: ե, ชื่อในภาษาอาร์มีเนีย: եջ) เป็นตัวอักษรตัวที่ห้าของอักษรอาร์เมเนีย และมีค่าเป็น 5 ตัวอักษรนี้ใช้แทนเสียง [e⁠] เทียบเท่ากับเสียงของสระเอในภาษาไทย
 ยูนิโค้ด 

 รูปแบบอื่น ๆ
# Զ
Զ (ตัวเล็ก: զ, ชื่อในภาษาอาร์มีเนีย: զա) เป็นตัวอักษรตัวที่หกของอักษรอาร์เมเนีย และมีค่าเป็น 6 ตัวอักษรนี้ใช้แทนเสียง [z] ซึ่งไม่มีในภาษาไทย เทียบเท่ากับเสียงของ z ในภาษาอังกฤษ
 ยูนิโค้ด 

 รูปแบบอื่น ๆ
# Է
Է (ตัวเล็ก: է, ชื่อในภาษาอาร์มีเนีย: է) เป็นตัวอักษรตัวที่เจ็ดของอักษรอาร์เมเนีย และมีค่าเป็น 7 ตัวอักษรนี้ใช้แทนเสียง [ɛ⁠] ซึ่งคล้ายกับสระแอในภาษาไทย
 ยูนิโค้ด 

 รูปแบบอื่น ๆ