# รายชื่อเมืองหลวงของพม่า
รายชื่อเมืองหลวงของอาณาจักรต่าง ๆ ในประวัติศาสตร์พม่าตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 9 ถึงปัจจุบัน โดยทั่วไปรายการจะจัดเรียงตามลำดับราชวงศ์และตามลำดับเวลา เมืองหลวงของประเทศจะแสดงเป็นตัวหนา

 รายชื่อตามประวัติศาสตร์ 
  ยุค เมืองหลวง ช่วงระยะเวลา รวมระยะเวลา หมายเหตุ อาณาจักรพุกาม พุกาม 23 ธันวาคม ค.ศ. 849 – 17 ธันวาคม ค.ศ. 1297  The date of fortification (6th waxing of Pyatho 211 ME) per Zatadawbon Yazawin (Zata 1960: 41) given as the date of foundation. Zata (Zata 1960: 53) says the city of Arimaddana was founded in 190 CE (Sunday, 15th waxing [sic] of Tagu 112 Pyu Era (Saka Era)) while the palace was moved to Thiri Pyissaya in 390 CE (Thursday, 1st waxing of Pyatho 312 Pyu Era). Hmannan Yazawin (Hmannan Vol. 1 2003: 185–188) gives 107 CE as the date of foundation of Pagan. According to scholarship, Pagan was founded in the mid-to-late 9th century, and fortified in the late 10th century at the earliest. (Aung-Thwin 2005: 185): radiocarbon dating shows the earliest human settlement in Pagan dates only to c. 650 CE. (Aung-Thwin 2005: 38): radiocarbon dating of Pagan's surviving walls yields dates no earlier than 980 CE, with more likely dates c. 1020 CE. It means the Pyu Era dates claimed by Zata may  have been Burmese Era dates. If true, Pagan may have been founded on Sunday, 14 March 751 (Sunday, 14th (not 15th) waxing of Late Tagu 112 ME), and the palace was moved to Thiri Pyissaya on Thursday, 12 December 950 (Thursday, 1st waxing of Pyatho 312 ME).  (Than Tun 1959: 119–120): King Kyawswa was dethroned on 17 December 1297 (13th waxing of Pyatho 659 ME) according to inscriptional evidence. The Chinese records show that the dethronement occurred in June–July 1298. อาณาจักรมยีนไซง์  มยีนไซง์, แมะคะยา และปีนแล  17 ธันวาคม ค.ศ. 1297 – 13 เมษายน ค.ศ. 1310  (Hmannan Vol. 1 2003: 369) states that King Yazathingyan, ruler of Mekkhaya, died after having reigned for five years. But (Than Tun 1959: 123) quotes an inscription which says two brothers Yazathingyan and Thihathu were still alive after the eldest brother Athinhkaya had died on 13 April 1310. ปีนแล  13 เมษายน ค.ศ. 1310 – 7 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1313  อาณาจักรปี้นยะ  ปี้นยะ    (Hmannan Vol. 1 2003: 370) gives Wednesday, 15th waxing [sic] of Tabaung 674 ME, which translates to Saturday, 10 February 1313. But 15th waxing is most probably a copying error since it is highly uncommon to say 15th waxing instead of full moon. The date was probably 12th waxing of Tabaung, which correctly translates to Wednesday, 7 February 1313. Burmese numerals 2  and 5  are similar and can easily be miscopied. อาณาจักรซะไกง์ ซะไกง์ 15 พฤษภาคม ค.ศ. 1315 – 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1365  (Hmannan Vol. 1 2003: 375): Saw Yun began his reign at Sagaing on 12th waxing of Nayon 677 ME (15 May 1315). อาณาจักรอังวะ อังวะ  26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1365 – 22 มกราคม ค.ศ. 1555  Ava fell to Toungoo forces on 22 January 1555 (Tuesday, 2nd waxing of Tabaung 916 ME) per (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 221). Ava had two prior dynastic changes both wrought by the men from Mohnyin. The founding Thado Minbya dynasty  fell on 16 May 1426 (Thursday, 10th waxing of Nayon 788 ME) to forces led by Mohnyin Thado per (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 271–272). The Mohnyin dynasty  in turn fell to the forces of the Confederation of Shan States led by Sawlon on 14 March 1527 (12th waxing of Late Tagu 888 ME) per (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 113). อาณาจักรแปร แปร  พฤศจิกายน ค.ศ. 1482 – 19 พฤษภาคม ค.ศ. 1542 59 ปี 6 เดือน+ (Hmannan Vol. 1 2003: 213): 5th waxing of Nayon 904 = 19 May 1542 อาณาจักรหงสาวดี  เมาะตะมะ  30 มกราคม ค.ศ. 1287 –  กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1364 ~77 ปี Wareru's accession date per scholarship (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 148, footnote 8): Thursday, Full moon of Tabodwe 648 ME = 30 January 1287.  As for the move to Donwun, (Pan Hla 2005: 57–59) gives 725 ME (1363/64). (Pan Hla 2005: 48) says that King Binnya U learned of the coup at the Martaban palace four months into his hunting trip. Since the trip most probably began after the end of the Buddhist Lent on 22 September 1363 (full moon of Thadingyut 725 ME), the earliest he learned of the rebellion would be around January 1364. If he began the trip only after the rainy season was over,  November 1363, he might have learned of the rebellion only in March 1364. โดนวู่น  29 มีนาคม ค.ศ. 1364 – 1369 5 ปี+  (Phayre 1967: 66) says King Saw Zein moved his capital to Pegu soon after he came to power in Thadingyut 685 ME (31 August 1323 to 28 September 1323). (Pan Hla 2004: 39–41) only states Saw Zein first had to reacquire Pegu but does not mention a move. According to Pan Hla, Saw Zein' successor ascended the throne at Martaban in 1330.  Harvey 1925: 368 หงสาวดี (พะโค)  ค.ศ. 1369 –  พฤศจิกายน ค.ศ. 1538 169 ปี+ Chronicles give only 900 ME (30 March 1538 to 29 March 1539) as the date when Pegu fell to Toungoo forces. (Harvey 1925: 368) translates that to year 1539. (Harvey 1925) generally adds 639 when translating from the Burmese calendar to the Western calendar for Ava and early Toungoo periods, which is highly inaccurate. (The Burmese calendar straddles the Western year. In the 16th century, a little over 75% of the Burmese year fell on the Western year arrived at by adding 638. The book does revert to adding 638 in later periods.) Nonetheless many history books on Burma follow (Harvey 1925)'s dates. (Than Tun's books are an exception.) The date Pegu fell is almost always given as 1539 in Western history books although the actual chronicle text clearly indicates that Pegu fell early in the dry season of 1538–1539 (probably c. November/December 1538), and plenty of fighting ensued after Pegu's fall. หงสาวดี  หลัง มิถุนายน ค.ศ. 1550 – 12 มีนาคม ค.ศ. 1552 1 ปี 8 เดือน+ (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 197): Smim Sawhtut took over Pegu a little over a month and a half after Tabinshwehti's assassination on 30 April 1550. Per the Shwezigon Pagoda Bell Inscription (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 339), Bayinnaung took Pegu on 12 March 1552 (Saturday, 3rd waning of Late Tagu 913 ME). อาณาจักรมเยาะอู้  ล่องเจะ  18 เมษายน ค.ศ. 1429 – 16 พฤศจิกายน ค.ศ. 1430  Rakhine Razawin Thit (Sandamala Linkara Vol. 2 1999: 11) says Min Saw Mon took Launggyet on Thursday, 1st waning of Kason 791, which translates to Monday, 18 April 1429. มเยาะอู้  16 พฤศจิกายน ค.ศ. 1430 – 2 มกราคม ค.ศ. 1785  The founding date of Mrauk-U appears differently in different sources. The Burmese encyclopedia (Myanma Swezon Kyan Vol. 9 1964: 425) gives the date as Sunday, 1st waxing of Natdaw 792 ME (16 November 1430). But (Harvey 1925: 139) gives 1433, and (Sandamala Linkara Vol. 2 1999: 13) gives Sunday, 1st waxing of Tawthalin 792 ME (20 August 1430).  (Maung Maung Tin Vol. 2 2004: 2-25): Sunday, 8th waning of Pyatho 1146 ME = 2 January 1785 ราชวงศ์ตองอู  ตองอู  16 ตุลาคม ค.ศ. 1510 – 1539 28–29 ปี (Hmannan Vol. 2 2003: 179): Mingyi Nyo declared independence from Ava on Tuesday, Full moon of Tazaungmon 872 ME, which translates to Wednesday, 16 October 1510. (Hmannan Vol. 2 2003: 196): Tabinshwehti moved his capital to Pegu in 901 ME (30 March 1539 to 29 March 1540). หงสาวดี  ค.ศ. 1539 – 30 เมษายน ค.ศ. 1550 ~11 ปี (Hmannan Vol. 2 2003: 257): Wednesday, 1st waning of Kason 912 = 30 April 1550 ตองอู  11 มกราคม ค.ศ. 1551 – 12 มีนาคม ค.ศ. 1552  (Maha Yazawin 2006: 201): Bayinnaung took Toungoo on 11 January 1551 (Sunday, 5th waxing of Tabodwe 912 ME). (Maha Yazawin Vol. 2 2006: 339): He took Pegu, and moved his capital on 12 March 1552 (Saturday, 3rd waning of Late Tagu 913 ME). หงสาวดี  12 มีนาคม ค.ศ. 1552 – 19 ธันวาคม ค.ศ. 1599  (Hmannan Vol. 3 2003: 102): Sunday, 4th waxing of Pyatho 961 = 19 December 1599 อังวะ  19 ธันวาคม ค.ศ. 1599 – 14 พฤษภาคม ค.ศ. 1613  (Hmannan Vol. 3 2003: 172–173): The Burmese chronicles do not state that King Anaukpetlun officially moved the capital to Pegu. But Anaukpetlun arrived at Pegu in early May 1613 as part of his war operations and hosted the first function at his temporary palace on 14 May 1613 (10th waning of Kason 975). He did not go back to Ava afterwards. หงสาวดี  14 พฤษภาคม ค.ศ. 1613 – 25 มกราคม ค.ศ. 1635  (Hmannan Vol. 3 2003: 223): 7th waxing of Tabodwe 996 = 25 January 1635 อังวะ  25 มกราคม ค.ศ. 1635 – 23 มีนาคม ค.ศ. 1752  (Hmannan Vol. 3 2003: 392): 8th waxing of Old Tagu 1113 = 23 March 1752 อาณาจักรหงสาวดีใหม่ หงสาวดี พฤศจิกายน ค.ศ. 1740 – 6 พฤษภาคม ค.ศ. 1757 16 ปี 6 เดือน	 (Zata 1960: 44): Natdaw 1102 ME = 19 November 1740 to 17 December 1740(Maung Maung Tin Vol. 1 2004: 128): 4th waning of Kason 1119 = 6 May 1757 ราชวงศ์โก้นบอง  ชเวโบ  29 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1752 – 26 กรกฎาคม ค.ศ. 1760  (Maung Maung Tin Vol. 1 2004: 52): Full moon of Tabaung 1113 = 29 February 1752  ซะไกง์   26 กรกฎาคม ค.ศ. 1760 – 23 กรกฎาคม ค.ศ. 1765  (Maung Maung Tin Vol. 1 2004: 278): Tuesday, 7th waxing of Wagaung 1127 = 23 July 1765 อังวะ  23 กรกฎาคม ค.ศ. 1765 – 13 พฤษภาคม ค.ศ. 1783  (Maung Maung Tin Vol. 1 2004: 395): Tuesday, 13th waxing of Nayon 1145 = 13 May 1783 อมรปุระ  13 พฤษภาคม ค.ศ. 1783 – 22 พฤศจิกายน ค.ศ. 1821  (Maung Maung Tin Vol. 2 2004: 223): Thursday, 13th waning of Thadingyut 1183 = 22 November 1821 อังวะ  22 พฤศจิกายน ค.ศ. 1821 – 10 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1842  (Maung Maung Tin Vol. 3 2004: 33): 1st waxing of Tabaung 1203 = 10 February 1842 อมรปุระ  10 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1842 – 23 พฤษภาคม ค.ศ. 1859  (Maung Maung Tin Vol. 3 2004: 193): Monday, 7th waning of Kason 1221 = 23 May 1859 มัณฑะเลย์  23 พฤษภาคม ค.ศ. 1859 – 29 พฤศจิกายน ค.ศ. 1885  Htin Aung 1967: 263 บริติชเบอร์มา  มอละมไยน์ และ ซิตตเว  24 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1826 – 20 ธันวาคม ค.ศ. 1852  Mawlamyaing/Moulmein was the capital of the Tenesserim Division while Sittwe/Akyab was that of the Arakan Division of British India. The start date is counted from the date of signing of the Treaty of Yandabo. Arakan, Tenasserim and Pegu were united as British Burma within British India on 31 January 1862. มอละมไยน์  ซิตตเว  ย่างกุ้ง  20 ธันวาคม ค.ศ. 1852 – 31 มกราคม ค.ศ. 1862  Yangon/Rangoon became the capital of Pegu Division after the Second Anglo-Burmese War. ย่างกุ้ง  31 มกราคม ค.ศ. 1862 – 7 มีนาคม ค.ศ. 1942  Yangon became the capital of the Province of Burma of British India on 31 January 1862. ย่างกุ้ง  3 พฤษภาคม ค.ศ. 1945 – 4 มกราคม ค.ศ. 1948  ช่วงญี่ปุ่นยึดครอง ย่างกุ้ง 7 มีนาคม ค.ศ. 1942 – 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1945  พม่า  ย่างกุ้ง  4 มกราคม ค.ศ. 1948 – 6 พฤศจิกายน ค.ศ. 2005  เนปยีดอ  6 พฤศจิกายน ค.ศ. 2005 – ปัจจุบัน 

 หมายเหตุ