# ปลาหมอแคระอพิสโตแกรมมา
ปลาหมอแคระอพิสโตแกรมมา เป็นปลาในวงศ์ปลาหมอสี (Cichlidae) สกุลหนึ่ง ใช้ชื่อสกุลว่า Apistogramma (/อะ-พิส-โต-แกรม-มา/) จัดเป็นปลาขนาดเล็กในวงศ์นี้ จัดได้เป็นว่าปลาหมอแคระสกุลหนึ่ง 

มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาใต้ แพร่กระจายพันธุ์และอาศัยอยู่ในแหล่งน้ำที่มีค่าความเป็นกรดของน้ำค่อนข้างต่ำ (ต่ำกว่า 6.5 pH) จัดเป็นปลาที่มีความหลากหลายทางพันธุกรรมอย่างมาก สามารถแบ่งออกได้เป็นหลายชนิด มีลักษณะรูปร่างโดยรวมคือ ลำตัวเพรียวยาว สีสันสดใสมากโดยเฉพาะในปลาเพศผู้ ครีบอกเรียวยาวปลายแหลม รวมทั้งครีบหลังที่ดูโดดเด่น ปลายหางแหลม มีความแตกต่างอย่างมากระหว่างเพศผู้กับเพศเมีย กล่าวคือ เพศผู้มีสีสันที่สดสวยกว่าและมีขนาดลำตัวที่สวยกว่า แต่เมื่อตกใจสีจะซีดได้ ขนาดเมื่อโตเต็มที่แล้วจะมีความยาวโดยเฉลี่ยประมาณ 2 นิ้ว

เป็นปลาที่นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม โดยสามารถเพาะขยายพันธุ์ได้ในตู้เลี้ยง โดยเฉพาะการเลี้ยงในตู้ไม้น้ำ มีอุปนิสัยเรียบร้อย ไม่ก้าวร้าว และไม่ทำลายต้นไม้ในตู้  มีพฤติกรรมในการขยายพันธุ์ โดยวางไข่ติดกับผนังถ้ำหรือโขดหินในแบบกลับหัว ซึ่งรูปแบบการวางไข่อาจจะแตกต่างไปตามชนิด ซึ่งในฤดูผสมพันธุ์ ปลาเพศผู้จะอวดสีและครีบแข่งกันเพื่อดึงดูดความสนใจจากปลาเพศเมีย ปลาเพศเมียอายุน้อยอาจวางไข่ได้ประมาณ 20 ฟอง ขณะที่ตัวที่มีอายุมากและสมบูรณ์พร้อมจะวางไข่ได้ถึง 100 ฟอง เมื่อฟักออกเป็นตัวแล้ว เพศเมียจะเป็นฝ่ายดูแลลูก โดยไม่ให้ปลาเพศผู้เข้ามายุ่งเกี่ยว ถึงแม้ว่าอาจมีเพศผู้บางตัวสามารถเลี้ยงลูกได้เช่นกัน  ในหลายชนิดสามารถผสมพันธุ์แบบหมู่ คือ เพศผู้หนึ่งตัวต่อเพศเมียหลายตัวได้ ในขณะที่บางชนิดจะผสมพันธุ์กันแบบคู่ต่อคู่

ปลาในสกุลนี้ชนิดที่นิยมเลี้ยงได้แก่ชนิด A. agassizii, A. hongsloi และ A. viejita เป็นต้นApistogramma and Dwarf Cichlids in the Aquarium 

ปลาหมอสีในสกุลนี้ จัดเป็นปลาที่มีวงจรชีวิตสั้น หลายชนิดสามารถผสมพันธุ์ได้ตั้งแต่มีอายุเพียง 3-4 เดือน 

การจำแนก
ประมาณ 85 ชนิด

 Apistogramma acrensis Staeck, 2003
 Apistogramma agassizii (Steindachner, 1875) (ปลาหมอแคระอกาสซิสสิอาย)
 Apistogramma aguarico U. Römer, & I. J. Hahn, 2013Römer, U. & Hahn, I. (2013): Apistogramma aguarico sp. n.: A new species of geophagine cichlid fish (Teleostei: Perciformes) from the Ecuadorian and Peruvian río Napo system Vertebrate Zoology, 63 (2): 171-181.
 Apistogramma alacrina S. O. Kullander, 2004
 Apistogramma allpahuayo U. Römer, Beninde, Duponchelle, Vela Díaz, H. Ortega, I. J. Hahn, Soares, Díaz Cachay, García-Dávila, Sirvas Cornejo & Renno, 2012Römer, U., Beninde, J., Duponchelle, F., Vela Díaz, A., Ortega, H., Hahn, I., Soares, D.P., Cachay, C.D., Dávila, C.R.G., Cornejo, S.S.  & Renno, J.-F. (2012): Description of Apistogramma allpahuayo sp. n., a new dwarf cichlid species (Teleostei: Perciformes: Geophaginae) from in and around the Reserva Nacional Allpahuayo Mishana, Loreto, Peru.  Vertebrate Zoology, 62 (2): 189–212.
 Apistogramma amoena (Cope, 1872) (เป็นไปได้ว่าอาจจะเป็นปลาชนิดหนึ่งในสกุล Crenicichla)
 Apistogramma angayuara S. O. Kullander & E. J. G. Ferreira, 2005
 Apistogramma arua U. Römer & Warzel, 1998
 Apistogramma atahualpa U. Römer, 1997
 Apistogramma baenschi U. Römer, I. J. Hahn, E. Römer, Soares & Wöhler, 2004
 Apistogramma barlowi U. Römer, & I. J. Hahn, 2008
 Apistogramma bitaeniata Pellegrin, 1936
 Apistogramma borellii (Regan, 1906) 
 Apistogramma brevis S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma cacatuoides Hoedeman, 1951 (ปลาหมอแคระคาเคทอยเดส)
 Apistogramma caetei S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma caudomaculata Mesa S. & Lasso, 2011
 Apistogramma cinilabra U. Römer, Duponchelle, Vela Díaz, García-Dávila, Sirvas Cornejo, Díaz Cachay & Renno, 2011
 Apistogramma commbrae (Regan, 1906) 
 Apistogramma cruzi S. O. Kullander, 1986
 Apistogramma diplotaenia S. O. Kullander, 1987
 Apistogramma elizabethae S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma eremnopyge Ready & S. O. Kullander, 2004
 Apistogramma erythura Staeck & I. Schindler, 2008
 Apistogramma eunotus S. O. Kullander, 1981
 Apistogramma flabellicauda Mesa S. & Lasso, 2011
 Apistogramma geisleri Meinken, 1971
 Apistogramma gephyra S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma gibbiceps Meinken, 1969
 Apistogramma gossei S. O. Kullander, 1982
 Apistogramma guttata Antonio C., S. O. Kullander & Lasso, 1989
 Apistogramma helkeri I. Schindler & Staeck, 2013Schindler, I. & Staeck, W. (2013): Description of Apistogramma helkeri sp. n., a new geophagine dwarf cichlid (Teleostei: Cichlidae) from the lower río Cuao (Orinoco drainage) in Venezuela.  Vertebrate Zoology, 63 (3): 301-306.
 Apistogramma hippolytae S. O. Kullander, 1982
 Apistogramma hoignei Meinken, 1965
 Apistogramma hongsloi S. O. Kullander, 1979 (ปลาหมอแคระฮองสโลอาย)
 Apistogramma huascar U. Römer, Pretor & I. J. Hahn, 2006
 Apistogramma inconspicua S. O. Kullander, 1983
 Apistogramma iniridae S. O. Kullander, 1979
 Apistogramma inornata Staeck, 2003
 Apistogramma intermedia Mesa S. & Lasso, 2011
 Apistogramma juruensis S. O. Kullander, 1986
 Apistogramma lineata Mesa S. & Lasso, 2011
 Apistogramma linkei Koslowski, 1985
 Apistogramma luelingi S. O. Kullander, 1976
 Apistogramma macmasteri S. O. Kullander, 1979
 Apistogramma martini U. Römer, I. J. Hahn, E. Römer, Soares & Wöhler, 2003
 Apistogramma megaptera Mesa S. & Lasso, 2011
 Apistogramma meinkeni S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma mendezi U. Römer, 1994
 Apistogramma minima Mesa S. & Lasso, 2011
 Apistogramma moae S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma nijsseni S. O. Kullander, 1979
 Apistogramma norberti Staeck, 1991
 Apistogramma nororientalis Mesa S. & Lasso, 2011
 Apistogramma ortmanni (C. H. Eigenmann, 1912)
 Apistogramma panduro U. Römer, 1997
 Apistogramma pantalone U. Römer, E. Römer, Soares & I. J. Hahn, 2006
 Apistogramma paucisquamis S. O. Kullander & Staeck, 1988
 Apistogramma paulmuelleri U. Römer, Beninde, Duponchelle, García-Dávila, Vela Díaz & Renno, 2013Römer, U., Beninde, J., Duponchelle, F., Dávila, C.R.G., Díaz, A.V. & Renno, J.-F. (2013): Description of Apistogramma paulmuelleri sp. n., a new geophagine cichlid species (Teleostei: Perciformes) from the Amazon river basin in Loreto, Peru.  Vertebrate Zoology, 63 (1): 15-34.
 Apistogramma payaminonis S. O. Kullander, 1986
 Apistogramma pedunculata Mesa S. & Lasso, 2011
 Apistogramma personata S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma pertensis (Haseman, 1911)
 Apistogramma piaroa Mesa S. & Lasso, 2011
 Apistogramma piauiensis S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma playayacu U. Römer, Beninde & I. J. Hahn, 2011
 Apistogramma pleurotaenia (Regan, 1909)
 Apistogramma pulchra S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma regani S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma resticulosa S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma rositae U. Römer, E. Römer & I. J. Hahn, 2006
 Apistogramma rubrolineata Hein, Zarske & Zapata, 2002
 Apistogramma rupununi Fowler, 1914 
 Apistogramma salpinction S. O. Kullander & E. J. G. Ferreira, 2005
 Apistogramma similis Staeck, 2003
 Apistogramma staecki Koslowski, 1985
 Apistogramma steindachneri (Regan, 1908)
 Apistogramma taeniata (Günther, 1862)
 Apistogramma trifasciata (C. H. Eigenmann & C. H. Kennedy, 1903) (ปลาหมอแคระไตรฟาสเซียตัส)
 Apistogramma tucurui Staeck, 2003
 Apistogramma uaupesi S. O. Kullander, 1980
 Apistogramma urteagai S. O. Kullander, 1986
 Apistogramma velifera Staeck, 2003
 Apistogramma viejita S. O. Kullander, 1979
 Apistogramma wapisana U. Römer, I. J. Hahn & Conrad, 2006