# เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชา
เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชา (เคฺรืองอิสฺสริยยสพฺระราชาณาจกฺรกมฺพุชา) เป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์แห่งชาติของราชอาณาจักรกัมพูชา สถาปนาครั้งแรกเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1864 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระนโรดม บรมรามเทวาวตาร อันเป็นยุคที่กัมพูชามีฐานะเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส เพื่อมอบเป็นบำเหน็จความชอบแก่ข้าราชการทั้งฝ่ายทหารและพลเรือน โดยมีพระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรกัมพูชาทรงเป็นประธานแห่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลนี้ 

ในสมัยที่กัมพูชาอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศสนั้น ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศสมีฐานะเป็นประธานเครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาด้วยเช่นกันจนถึง ค.ศ. 1948 ฐานะประธานแห่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลนี้จึงตกเป็นสิทธิ์ขาดของพระมหากษัตริย์กัมพูชาเพียงฝ่ายเดียว เนื่องจากฝรั่งเศสได้เริ่มมอบเอกราชบางส่วนให้กัมพูชาปกครองตนเองอีกครั้ง ทั้งนี้ สีของแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้แบบที่รัฐบาลฝรั่งเศสมอบให้ จะใช้คนละสีกับแบบที่พระมหากษัตริย์กัมพูชาเป็นผู้พระราชทาน

เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาได้มีการพระราชทานสืบต่อกันมาจนกระทั่งต้องยกเลิกไปเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองใน ค.ศ. 1975 หลังจากมีการฟื้นฟูพระราชอาณาจักรอีกครั้ง จึงได้เริ่มการพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้ขึ้นใหม่ ตามพระบรมราชโองการของพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ ลงวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1995

 ลักษณะ 

 ลำดับชั้น 
เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาแบ่งออกเป็นชั้นต่าง ๆ 5 ชั้น มีลักษณะดังนี้ (ชื่อของแต่ละชั้นใช้การปริวรรตอักษรตามภาษาเขมร)ได้สอบทานชื่อภาษาเขมรจาก 

 มหาเสรีวัฒน์ (มหาเสรีวฑฺฒน์;) ประกอบด้วยดวงตราห้อยกับสายสะพายสีแดง ขอบสีเขียว สะพายเฉวียงบ่าของผู้ได้รับพระราชทานจากขวาไปซ้าย มีดาราสีทองประดับอัญมณีที่ใต้อกเสื้อเบื้องซ้าย
 มหาเสนา (มหาเสนา;) ประกอบด้วยดวงตราห้อยแพรแถบสีแดง ขอบสีเขียว สำหรับสวมคอ มีดาราสีทองประดับอัญมณีที่ใต้อกเสื้อเบื้องซ้ายของผู้ได้รับพระราชทาน
 ธิบดินทร์ (ธิบฑินฺท;) ลักษณะดวงตราและการประดับเป็นอย่างเดียวกับชั้นมหาเสนา แต่ไม่มีดาราประกอบ
 เสนา (เสนา;) เป็นดวงตราห้อยแพรแถบสีแดง ขอบสีเขียว สำหรับประดับที่เหนือกระเป๋าเสื้อเบื้องซ้ายของผู้ได้รับพระราชทาน บนแพรแถบประดับด้วยแพรจีบรูปดอกไม้สีเดียวกับกับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลนี้
 อัสสฤทธิ์ (อสฺสฤๅทฺธิ;) ลักษณะดวงตราและการประดับเป็นอย่างเดียวกับชั้นเสนา แต่ไม่มีการประดับแพรจีบรูปดอกไม้

เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชาแบบที่รัฐบาลฝรั่งเศสเป็นผู้มอบให้ ใช้สีสายสะพายและสีแพรแถบเป็นสีขาว ขอบสีเหลือง

 แพรแถบย่อ 
 รัฐในอารักขา100x100pxกร็อง-ครัว (มหากางเขน)
Grand Croix100x100pxกร็องตอฟีซีเย (มหาโยธิน)
Grand Officier100x100pxกอม็องเดอร์ (เสนา)
Commandeur100x100pxออฟีซีเย (โยธิน) 
Officier100x100pxเชอวาลีเย (อัศวิน)
Chevalierแพรแถบย่อ80x80pxชั้นมหาเสรีวัฒน์
មហាសេរីវឌ្ឍន៍100x100pxชั้นมหาเสนา
មហាសេនា100x100pxชั้นธิบดินทร์
ធិបឌិន្ទ100x100pxชั้นเสนา
សេនា100x100pxชั้นอัสสฤทธิ์
អស្សឫទ្ធិแพรแถบย่อ100x100pxประถมาภรณ์100x100pxทุติยาภรณ์100x100pxตริตาภรณ์100x100pxจตุรถาภรณ์100x100pxเบญจมาภรณ์

 รายนามบุคคลสำคัญที่ได้รับพระราชทาน/รับมอบ 
ในพระราชอาณาจักรกัมพูชา

 พระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี
 พระมหาวีรกษัตรีย์นโรดม มุนีนาถ สีหนุ
 สมเด็จพระอนุชนโรดม อรุณรัศมี
 สมเด็จพิชัยเสนา เตีย บัญ
 สมเด็จวิบุลเสนาภักดี
สาย ฌุม
 ฮอ นำฮง
 ฮุน มาเนต
 หลวงเศรษฐการ อุน พรมนนิโรธ

ต่างประเทศ

 จักรพรรดิอากิฮิโตะ
 พลตรี มาร์เซล อเลสซานดรี
 มกุฎราชกุมารบ๋าว ล็อง
 จักรพรรดิบ๋าว ดั่ย
 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
 ฌ็อง-บาติสต์ บิลโล
 เชา เซน ค็อคซัล ชุม
 สริน ชาก
 ชาร์ล เดอ โกล
 ศรีสุลต่านฮาเมงกูบูโวโนที่ 8
 ฮะซันที่ 2 แห่งโมร็อกโก
 จักรพรรดิโชวะ
 Ibrahim of Johor
 คิม อิล-ซ็อง
 นิโคไล โคโลเมทเซฟ
 ฌ็อง เดอ ลัทร์ เดอ ตาซีญี
 ฟิลิปป์ เลคเลิร์ค เดอ เอาต์เชกลอก
 เลออปอลที่ 2 แห่งเบลเยียม
 มานูเอล เอเล. เกซอน
 ราอูล มากริน-เวอร์เนอรีย์
 ฮอร์ นัมโบรา
 เจ้าบุญอุ้ม ณ จำปาศักดิ์
 ปากูบูโวโน ที่ 10
 ซัยยิด ปูตราแห่งปะลิส
 เต็งกู ฟาวเซียห์
 วิลเลิม โรเซบูม
 จอห์น แซนเดอร์สัน
 โยเฮ ซาซากาวะ
 เจ้าชายวงศ์สว่าง
 ชากัตจิต ซิงห์
 ซัยยิด ซีรอญุดดีนแห่งปะลิส
 จักรพรรดิถั่ญ ท้าย
 ยอซีป บรอซ ตีโต
 มาร์โดเช่ วาลาเบรก
 สมเด็จพระเจ้าศรีสว่างวงศ์
 ฟรองซัวส์ ซิเมเรย์
จอมพล แปลก พิบูลสงคราม
พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร

 เชิงอรรถ