# การขนส่งระบบรางในประเทศพม่า
การขนส่งระบบรางในประเทศพม่า มีระบบรางทั้งสิ้น  และมีสถานี 1,225 สถานี ใช้รางส่วนใหญ่เป็นรางขนาด 1 เมตร (มีเตอร์เกจ) ดำเนินการโดยการรถไฟเมียนมา (,) ภายใต้การดูแลของกระทรวงการรถไฟแห่งพม่า

 ประวัติ 
ระบบการขนส่งทางรางในประเทศพม่าเริ่มขึ้นเมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2420 ได้ตั้งบริษัท The Irrawaddy Valley State Railway ขึ้นมา โดยเส้นทางสายแรกคือ ย่างกุ้ง–แปร ระยะทางทั้งสิ้น 262 กิโลเมตร ทางรถไฟมีขนาดราง 1 เมตร (มีเตอร์เกจ) ถูกสร้างขึ้นในสมัยที่ตกเป็นอาณานิคมของประเทศอังกฤษ ต่อมาในปี พ.ศ. 2427 ได้เปิดเส้นทางย่างกุ้ง ผ่านพะโคจนถึงตองอู มีระยะทางทั้งสิ้น 267 กิโลเมตร และได้ตั้งบริษัท The Sittang Valley State Railway จากนั้นได้เกิดสงครามอังกฤษ–พม่าครั้งที่สามเมื่อ พ.ศ. 2428 ในพม่าตอนบนโดยอังกฤษเป็นฝ่ายชนะสงครามจึงตกเป็นอาณานิคมของประเทศอังกฤษจึงได้มีการสร้างทางรถไฟส่วนต่อขยายเพิ่มจากตองอู–มัณฑะเลย์เมื่อ พ.ศ. 2432 และได้สร้างต่อขยายไปจากมัณฑะเลย์–มยิจีนาเมื่อ พ.ศ. 2441 ในระหว่างที่สร้างต่อขยายไปจนถึงมยิจีนาได้ตั้งบริษัท Mu Valley State Railway ขึ้นมา แต่ไม่นานก็ได้มีการควบรวมทั้ง 3 บริษัทมาเป็นบริษัทการรถไฟพม่าเมื่อ พ.ศ. 2439 ต่อมาได้ได้มีการสร้างทางรถไฟต่อลงไปทางใต้จากพะโค–เมาะตะมะเมื่อ พ.ศ. 2450 โดยแยกจากสถานีพะโค

เมื่อ พ.ศ. 2485 ประเทศพม่ามีโครงข่ายทางรถไฟในประเทศรวม 3,313 กิโลเมตร ต่อมาเมื่อเกิดการรุกรานจากประเทศญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศญี่ปุ่นได้สร้างทางรถไฟจากประเทศไทยเชื่อมไปยังประเทศพม่าเพื่อใช้เป็นเส้นทางยุทธศาสตร์ผ่านประเทศพม่า ในการก่อสร้างได้เกณฑ์เชลยศึกจากฝ่ายสัมพันธมิตรและกรรมกรจำนวนมากมาสร้างสายนี้ ในระหว่างการสร้างได้มีผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนมากจากการสร้าง ในเวลาต่อมาจึงกลายเป็นชื่อที่นิยมเรียกโดยทั่วไปว่าทางรถไฟสายมรณะ และเมื่อสงครามสิ้นสุดลงทางรถไฟในประเทศพม่าได้รับความเสียหายอย่างหนัก ทำให้ทางรถไฟสามารถเปิดใช้งานได้เพียง 1,085 กิโลเมตร

หลังจากสงครามโลกสิ้นสุดลงได้มีความพยายามในการปรับปรุงโครงข่ายเส้นทางรถไฟของประเทศในช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1950 ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2504 สามารถกลับมาเปิดใช้งานเส้นทางรถไฟได้ถึง 3,020 กิโลเมตร ต่อมาในเดือนตุลาคม ปี พ.ศ. 2513 ได้เปิดเพิ่มอีก 36 กิโลเมตร ในปี พ.ศ. 2532 ประเทศพม่าได้เปลี่ยนชื่อเป็นประเทศเมียนมา จึงได้เปลี่ยนชื่อบริษัทเป็นการรถไฟเมียนมา เมื่อรัฐบาลทหารเข้ามามีอำนาจในปี พ.ศ. 2531 ได้มีโครงการก่อสร้างทางรถไฟเพิ่มขึ้นอีกจนกระทั่งเมื่อ พ.ศ. 2543 ประเทศพม่าสามารถมีทางรถไฟเพิ่มมากขึ้นได้ถึง 5,068 กิโลเมตร และมีการก่อสร้างเพิ่มเติมอีกทั้งมีการปรับปรุงเส้นทางเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

และในปี พ.ศ. 2559 ได้เปิดเส้นทางรถรางใหม่ในเมืองย่างกุ้ง โดยรถรางนั้นมีทั้งหมด 3 คันเป็นรถรางมือสองนำเข้ามาจากฮิโรชิม่า ประเทศญี่ปุ่น โดยใช้รางขนาด 1.435 เมตร (สแตนดาร์ดเกจ) แต่เปิดได้เพียงไม่นานก็ปิดให้บริการไปเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2559

 โครงข่าย 

มีสถานีรถไฟที่เปิดใช้งานอยู่ 960 สถานีในพม่า โดยมีสถานีรถไฟย่างกุ้งและสถานีรถไฟมัณฑะเลย์เป็นสถานีศูนย์กลาง

 พม่าตอนล่าง 
thumb|สถานีรถไฟย่างกุ้ง สถานีศูนย์กลางพม่าตอนล่าง
สายเส้นทางหมายเหตุ ย่างกุ้ง–มัณฑะเลย์ ย่างกุ้ง–พะโค–ตองอู–เนปยีดอ–ตาซี–มัณฑะเลย์ , รถด่วนไม่จอดสถานีพะโค ย่างกุ้ง–มอละมไยน์ ย่างกุ้ง–พะโค–Theinzayat–ไจโท–สะเทิม–เมาะตะมะ–มอละมไยน์  ย่างกุ้ง–มยี่นชาน ย่างกุ้ง–ปยี่นมะน่า–ตอง-ดวี่นจี้–เจาะปะด้อง–พุกาม–มยี่นชาน  ย่างกุ้ง–ปะโคะกู ย่างกุ้ง–ปยี่นมะน่า–ตอง-ดวี่นจี้–เจาะปะด้อง–พุกาม–ปะโคะกู  ย่างกุ้ง–อองลาน–พุกาม ย่างกุ้ง–และปะด้าน–ป้องเด–อองลาน–เจาะปะด้อง–พุกาม  ย่างกุ้ง–แปร ย่างกุ้ง–แปร  สายตะนาวศรี มอละมไยน์–เย่–ทวาย  กำลังก่อสร้างเส้นมะริด

 พม่าตอนบน 
thumb|สถานีรถไฟมัณฑะเลย์ สถานีศูนย์กลางพม่าตอนบน
สายเส้นทางหมายเหตุ มัณฑะเลย์–มยิจีนา มัณฑะเลย์–ซะไกง์–ชเวโบ–มยิจีนา  มัณฑะเลย์–ล่าเสี้ยว มัณฑะเลย์–ปยีนอู้ลวีน–จ๊อกแม้–สี่ป้อ–ล่าเสี้ยว  มัณฑะเลย์–ตาซี มัณฑะเลย์–Thedaw–Dahuttaw–Hanza–Ywapale–ตาซี  โมนยวา–ปะโคะกู โมนยวา–Khinnu–มัณฑะเลย์–ปะโคะกู 

 รถไฟวงแหวนย่างกุ้ง 

เป็นระบบรถไฟชานเมืองในเขตย่างกุ้งและปริมณฑล มีระยะทาง  จำนวน 39 สถานี มีผู้ใช้ราว 150,000 คนต่อวัน และมีขบวนรถไฟ 300 ขบวนวิ่งวนรอบทุกวัน

 แผนการพัฒนา 
 แผนการพัฒนาภายในประเทศ 
เส้นทางการเดินรถไฟภายในประเทศพม่าในปัจจุบันนั้นมีสภาพที่ทรุดโทรมลงไปมาก ปัจจุบันพม่าจึงมีโครงการพัฒนาปรับปรุงเส้นทางรถไฟให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นโดยมีทั้งหมด 4 โครงการ 
 โครงการพัฒนาทางรถไฟ ย่างกุ้ง–มัณฑะเลย์ เป็นการปรับปรุงเส้นทางรถไฟ และสะพาน ตลอดเส้นทาง พร้อมติดตั้งระบบอาณัติสัญญาณใหม่ และที่สำคัญที่สุดคือ ซี้อรถไฟชุดดีเซลราง (DEMU) จากญี่ปุ่นมาให้บริการ แบ่งแผนพัฒนาออกเป็น 2 ช่วง คือ  ย่างกุ้ง–ตองอู ระยะทาง 267 กิโลเมตร และ ตองอู–มัณฑะเลย์ ระยะทาง 353 กิโลเมตร ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากญี่ปุ่น
 โครงการพัฒนาทางรถไฟวงแหวนย่างกุ้ง โครงการนี้เป็นเส้นทางหลักของขนส่งมวลชนในเมืองย่างกุ้ง เป็นเส้นทางรอบเมืองย่างกุ้งและปริมณฑล ระยะทางประมาณ 46 กิโลเมตร ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากญี่ปุ่น เป็นการปรับปรุงเส้นทางพร้อมงานอาณัติสัญญาณและตัวรถไฟดีเซลราง (DEMU)
 โครงการปรับปรุงเส้นทาง มัณฑะเลย์–มยิจีนา เป็นทางรถไฟเชื่อมเมืองติดทางรถไฟที่อยู่เหนือสุดของพม่า ระยะทางทั้งหมด 547 กิโลเมตร เป็นทางเดี่ยวตลอดเส้นทาง ทางรถไฟสายนี้มีปัญหาความชัน และรัศมีโค้งที่แคบ ทำให้ใช้ความเร็วไม่ได้ แบ่งแผนการพัฒนาเป็น 3 ช่วงคือ มัณฑะเลย์–กอลี่น , กอลี่น–โม่ญี่น และ โม่ญี่น–มยิจีนา จะเริ่มปรับปรุงเส้นทางช่วงที่ 2 กอลี่น–โม่ญี่น ระยะทาง 42 กิโลเมตร เป็นช่วงแรก เงินทุนอยู่ระหว่างการเจรจาเงื่อนไขเงินกู้ จากเกาหลี (EDCF) 
 โครงการพัฒนาทางรถไฟ ย่างกุ้ง–แปร เป็นเส้นทางรถไฟสายแรกของประเทศพม่า มีระยะทาง 148 กิโลเมตร ในแผนมีการปรับปรุงทางรถไฟ สะพาน สถานี และอาณัติสัญญาณใหม่ทั้งหมด

 แผนการพัฒนาการเชื่อมต่อรถไฟระหว่างประเทศ 
ประเทศพม่ายังไม่มีเส้นทางที่เชื่อมต่อระหว่างประเทศ ปัจจุบันมีแผนในการเชื่อมต่อกับประเทศเพื่อนบ้าน 3 ประเทศคือไทย จีน และอินเดีย
 เส้นทาง พม่า–จีน โดยจะปรับปรุงเส้นทางเดิม และก่อสร้างทางใหม่ เส้นทาง มัณฑะเลย์–มูเซะ ชายแดนจีน ระยะทาง 431 กิโลเมตร เป็นทางรถไฟขนาดราง 1 เมตร ออกแบบความเร็ว 160 กิโลเมตร/ชั่วโมง 
 เส้นทาง พม่า–อินเดีย โดยจะปรับปรุงเส้นทางเดิม และก่อสร้างทางใหม่ เส้นทาง มัณฑะเลย์–Tamu ชายแดนอินเดีย ซึ่งมีการศึกษาความเป็นไปได้หลายเส้นทาง 
 เส้นทาง พม่า–ไทย พม่ามองความเป็นไปได้ในการเชื่อมต่อกับไทยเราไว้ 3 เส้นทางคือ
– ทวาย–กาญจนบุรี (พุน้ำร้อน) เชื่อมต่อเส้นทาง E–W Corridor เส้นใต้ของไทย

– ตาน–พยูซะยะ–กาญจนบุรี (เจดีย์สามองค์) เส้นทางรถไฟสายมรณะเดิม

– เมียวดี–แม่สอด เชี่อมต่อเส้นทาง แม่สอด–ตาก–นครสวรรค์ E–W Corridor เส้นเหนือของไทย https://www.facebook.com/Thailand.Infra/posts/1071811936590618