# หนี้สาธารณะ
หนี้สาธารณะ  หรือ หนี้ของรัฐบาล  คือหนี้ที่ถือโดยรัฐบาลกลาง, หน่วยการปกครองส่วนท้องถิ่น, องค์กรของรัฐ รวมไปถึง รัฐวิสาหกิจ ตลอดจนการค้ำประกันหนี้สินโดยรัฐบาล ซึ่งการเกิดขึ้นของหนี้สาธารณะส่วนใหญ่ของรัฐบาลทั่วโลก มาจากการดำเนินนโยบายของรัฐแบบขาดดุล หรือก็คือรายได้ของรัฐน้อยกว่ารายจ่ายของรัฐ ทำให้ต้องมีการกู้เพื่อชดเชยการขาดดุลในแต่ละรอบปีงบประมาณ 

การกู้เงินของรัฐบาล มีได้หลายช่องทาง รัฐอาจกู้จากสถาบันการเงินภายในประเทศ (เช่น ธนาคารพาณิชย์ และ ธนาคารกลาง), สถาบันการเงินต่างประเทศ, เอกชน, รัฐบาลต่างประเทศ หรือ องค์กรทางการเงินระหว่างประเทศ อาทิ กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ), องค์การความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น (ไจก้า) เป็นต้น

คนทั่วไปมักมองว่ารัฐบาลไม่ควรก่อหนี้สาธารณะ เพราะหนี้สาธารณะนั้นจะนำมาซึ่งความสูญเสียเสถียรภาพทางการคลังและการเงินของประเทศ ซึ่งท้ายที่สุดจะทำให้ประเทศเกิดวิกฤติการทางการเงิน ทัศนคตินี้ไม่เป็นจริงเสมอไปหากรัฐบาลมีการบริหารจัดการสภาพคล่องของรัฐให้ดี มีวัตถุประสงค์ในการใช้เงินที่เหมาะสม และรักษาสัดส่วนหนี้ในประเทศและต่างประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม เนื่องจากหนี้ในประเทศมีความยืดหยุ่นในการบริหารและความเสี่ยงต่ำกว่าหนี้ต่างประเทศ เพราะรัฐบาลที่มีอำนาจรัฐสามารถเจรจากับเจ้าหนี้ ซึ่งอยู่ใต้อำนาจรัฐได้ ทั้งยังสามารถหลีกเลี่ยงความผันผวนของค่าเงิน ตลอดจนสถานการณ์ของโลก นอกจากนี้ความสามารถในการบริหารสภาพคล่องและหนี้สาธารณะ ยังเป็นปัจจัยสำคัญ ต่อการยกอันดับความน่าเชื่อถือของประเทศ ซึ่งจะช่วยให้ประเทศสามารถจัดหาแหล่งทุนจากต่างประเทศได้ในอัตราดอกเบี้ยที่ถูกลง 

การผิดนัดชำระหนี้สาธารณะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหนี้สาธารณะต่างประเทศนั้น ถือเป็นเรื่องใหญ่มาก เนื่องจากอาจนำมาซึ่งการถูกลดอันดับความน่าเชื่อถือของประเทศและส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อระบบเศรษฐกิจภาพรวม ทำให้สถานการณ์ที่แย่อยู่แล้วแย่ลงไปอีก ดังนั้นเมื่อประเทศเผชิญหน้ากับความเสี่ยงที่จะผิดนัดชำระหนี้ หรือบริหารสภาพคล่องไม่ทัน วิธีที่นิยมคือการขอกู้เงินจากแหล่งใหม่เพื่อไปใช้หนี้แก่เจ้าหนี้รายเก่า อย่างไรก็ตาม การกู้เงินจากแหล่งใหม่โดยเฉพาะจากต่างประเทศในสถานการณ์ที่ย่ำแย่ มักจะถูกฝ่ายผู้ให้กู้ตั้งเงื่อนไขที่เป็นพันธสัญญาให้รัฐบาลผู้ขอกู้ต้องปฏิบัติตาม อาทิ มาตรการรัดเข็มขัด (ลดรายจ่าย)

สำหรับหนี้สาธารณะของประเทศไทยนั้น สามารถตรวจสอบได้ที่เว็บไซด์สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (http://www.pdmo.go.th/index.php) ซึ่งสถานะหนี้สาธารณะล่าสุดของไทยอยู่ที่ 173.98 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็น 45.34% ของจีดีพี http://www.pdmo.go.th/popup_money_data.php?m=money&ts2_id=1

 รายประเทศ 
thumb|300px|แผนภาพหนี้สาธารณะต่อจีดีพี (ค.ศ. 2007) โดย CIA
thumb|300px|แผนภาพหนี้สาธารณะต่อจีดีพี (ค.ศ. 2012) โดย IMF

+ หนี้สาธารณะของประเทศที่มีสัดส่วนมากกว่า 0.5% ของหนี้สาธารณะทั้งโลก ในปี ค.ศ. 2012  (ประมาณการโดย CIA World Factbook) ประเทศ  หนี้สาธารณะ(พันล้านดอลลาร์สหรัฐ)  % ของจีดีพี  ต่อหัว (ดอลลาร์สหรัฐ)  % ของหนี้สาธาณะทั้งโลก โลก  56,308  64%  7,936  100.00% *  17,607  73.60%  55,630  31.27%   9,872  214.30%  77,577  17.53%   3,894  31.70%  2,885  6.91%   2,592  81.70%  31,945  4.60%   995  51.90%  830  1.75%   2,334  126.10%  37,956  4.14%   2,105  89.90%  31,915  3.74%   2,064  88.70%  32,553  3.67%   1,324  54.90%  6,588  2.35%   1,228  85.30%  25,931  2.18%   1,206  84.10%  34,902  2.14%   629  35.40%  5,416  1.12%   535  33.70%  10,919  0.95%   489  40.40%  6,060  0.87%   488  68.70%  29,060  0.87%   479  85%  5,610  0.85%   436  161.30%  40,486  0.77%   434  53.80%  11,298  0.77%   396  99.60%  37,948  0.70%   370  111.40%  67,843  0.66%   323  36%  13,860  0.57%   323  41.60%  7,571  0.57%   311  24.80%  1,240  0.55%   308  12.20%  2,159  0.55%   297  119.70%  27,531  0.53%   292  43.30%  4,330  0.52%   283  50.40%  1,462  0.50%
* CIA's World Factbook จัดอันดับเฉพาะตาม % ของจีดีพี, มูลค่าหนี้ทั้งหมดและมูลค่าหนี้ต่อหัวถูกคำนวณมาจากข้อมูลจีดีพี (อำนาจซื้อ) และจำนวนประชากรในรายงานฉบับเดียวกัน

+ หนี้สาธารณะของประเทศที่มีหนี้สาธารณะสูงสุด 20 อันดับแรก, ประมาณการ ปี 2010 (CIA World Factbook) ประเทศ  หนี้สาธาณะ(พันล้านดอลลาร์สหรัฐ)  % ของจีดีพี  ต่อหัว (ดอลลาร์สหรัฐ)  หมายเหตุ (ประมาณการ ปี 2008)(พันล้านดอลลาร์สหรัฐ)   $ 9,133    62%  $ 29,158  ($ 5,415,   38%)   $ 8,512  198%  $ 67,303  ($ 7,469, 172%)   $ 2,446    83%  $ 30,024  ($ 1,931,   66%)   $ 2,113  119%  $ 34,627  ($ 1,933, 106%)   $ 2,107    52%  $   1,489  ($ 1,863,   56%)   $ 1,907    19%  $   1,419  ($ 1,247,   16%)   $ 1,767    82%  $ 27,062  ($ 1,453,   68%)   $ 1,654    76%  $ 26,375  ($ 1,158,   52%)   $ 1,281    59%  $   6,299  ($    775,   39%)   $ 1,117    84%  $ 32,829  ($    831,   64%)   $    823    60%  $ 17,598  ($    571,   41%)   $    577    37%  $   5,071  ($    561,   36%)   $    454  143%  $ 42,216  ($    335,   97%)   $    424    63%  $ 25,152  ($    392,   58%)   $    411    43%  $   5,218  ($    362,   40%)   $    398  101%  $ 38,139  ($    350,   90%)   $    398    80%  $   4,846  ($    385,   87%)   $    381    53%  $   9,907  ($    303,   45%)   $    331    23%  $   6,793  ($    326,   24%)   $    309  106%  $ 65,144    $    279    34%  $ 12,075