# วัดน้ำริดใต้
วัดน้ำริดใต้  ตั้งอยู่ที่  บ้านน้ำริดใต้ หมู่ที่  1  ตำบลน้ำริด  อำเภอเมือง  จังหวัดอุตรดิตถ์  สังกัดเขตการปกครองคณะสงฆ์ตำบลน้ำริด  ตัววัดมีเนื้อที่  5  ไร่  2  งาน  33  ตารางวา ตั้งอยู่ทางใต้ของหมู่บ้าน ติดถนนสายหมู่บ้านน้ำริดและถนนสายนานกกกสู่ถนนสายหัวดงลับแล ปัจจุบันมี พระธนพร  ธมฺมปาโล เป็นรักษาการเจ้าอาวาสวัดน้ำริดใต้รูปปัจจุบันพระธนพร ธมฺมปาโล และพระมหาเทวประภาส วชิรญาณเมธี. (๒๕๕๙). โครงการบันทึกข้อมูลท้องถิ่นเพื่อการอนุรักษ์ภูมิปัญญาไทย จังหวัดอุตรดิตถ์. อุตรดิตถ์ : หน่วยวิทยบริการวัดหมอนไม้ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

 ประวัติ 

วัดในหมู่บ้านน้ำริด  เดิมมีวัดเดียว  ตั้งอยู่กลางหมู่บ้าน  (ปัจจุบันเป็นโรงเรียนน้ำริดราษฎร์บำรุง)  แต่ต่อมาหมู่บ้านทางเหนือมีประชากรเพิ่มมากขึ้น  จึงพากันย้ายวัดไปตั้งที่  ม่อนปู่ท่อง  (โรงเรียนไผ่ล้อมสามัคคี ในปัจจุบัน) เป็นเหตุให้ชาวบ้านตอนใต้ไม่ยอม  และเล็งเห็นว่า  ที่ดินตรงที่น้ำพัดไม้มากองอยู่นั้น  เป็นลานกว้าง  ชาวบ้านจึงพร้อมใจกันที่จะสร้างวัดตรงลานกว้างที่วางอยู่    เพราะว่าน้ำไม่ได้ท่วมตลอดปี  

นับตั้งแต่นั้นมา ขุนวารีฤทธิ์ดำรง    เป็นหัวหน้า (กำนัน) ได้ขอตั้งวัดเมื่อ ปี พ.ศ. 2401  หมู่บ้านน้ำริดจึงมีวัดเพิ่มเป็น  2  วัด  และวัดนี้เรียกว่าวัดใต้  เพราะเหตุว่าอยู่ตอนใต้ของหมู่บ้าน  วัดนี้ร้างอยู่ประมาณ  ปีเศษ  ต่อมาประมาณ  พ.ศ. 2402  มีพระภิกษุมาอยู่จำพรรษา ซึ่งเป็นพระที่มีจิตตั้งมั่นในการพัฒนาทำนุบำรุงวัดได้เป็นอย่างดี  จึงมีชาวบ้านเห็นดีด้วย  จึงให้ความร่วมมือร่วมกันสร้างอุโบสถ  แบบอุดตัน คืออาคารอุดตัน  ไม่มีมุขหน้า  หลัง  ก่อสร้างด้วยอิฐแดงขนาดใหญ่  ฉาบด้วยปูนขาว  มุงด้วยกระเบื้องดินเผา 

200px|thumb|ซุ้มประตูวัดน้ำริดใต้

ต่อมา  เมื่อ  ปี  พ.ศ. 2453  ได้มีหัวหน้าพนักงานวานตรวจดึงเส้น  ทำระดับ  ว่าจะมีการตัดถนนทางรถไฟผ่านที่วัดนี้กึ่งกลางของวัดพอดี  ในขณะนั้นมี  หลวงปู่โท้  เป็นเจ้าอาวาสอยู่  จึงได้ขอร้องไม่ให้ผ่านที่วัด  แต่ทางเจ้าหน้าที่แจ้งว่า  เป็นคำสั่งของรัชกาลที่ 5  ว่าจะต้องทำถนนรถไฟผ่านตรงที่วัดให้ได้  ประกอบกับชาวบ้านเล็งเห็นว่า ที่ของทางวัดยังมีที่เหลือติดกับคลองน้ำริดก็คงพอสำหรับตั้งวัดแล้ว  จึงยกที่ให้กับทางราชการไป

ดังนั้น  เมื่อ  ปี  พ.ศ. 2454  ได้มีพนักงานมาจากทางราชการ  โดยมากจะเป็นคนจีน  และชาวจีนส่วนใหญ่จะชอบกินยาฝิ่นเสียเป็นส่วนใหญ่  ต่างก็มาพักอยู่ที่วัดใต้ทางทิศตะวันออก  และเมื่อวันที่  17  มิถุนายน  พ.ศ. 2456  ทางการรถไฟได้ดำเนินการวางรางรถไฟตัดผ่านหน้าวัด  ดำเนินงานวางรางรถไฟ  จนพ้นหมู่บ้าน  ใช้เวลาการดำเนินงานโดยประมาณ 5  เดือน  ขุนประชา  ตำบลน้ำริด  ได้ขอแรงจากคนไทย  และ  คนจีน ได้ร่วมมือช่วยกันซ่อมแซมอุโบสถ  และทำการเปลื่ยนกระเบื้องหลังคา ประมาณ พ.ศ. 2465  ได้ขุนวารีฤทธิ์ดำรง  เป็นหัวหน้า (กำนัน) ได้ตั้งบ้านเลขที่ให้  และเห็นว่าวัดมีความสำคัญมาก  จึงตั้งเลขที่ให้กับทางวัด  ได้เลขที่  1  หมู่ที่  1  ตำบลน้ำริด  เป็นต้นมา

ตั้งแต่นั้นมา  ชาวบ้าน และ พระภิกษุ  จึงได้ช่วยกันทำนุบำรุง  ดูแล  รักษากันมาโดยตลอด  มาจนถึงยุคของ  ท่านพระครูโอภาสวิมลกิจ  ดูแลปกครองมาจนถึงปัจจุบัน  และท่านยังได้สมณศักดิ์พัดยศ  เป็นรูปแรกของตำบลน้ำริด  นับว่าเป็นประวัติของวัดอันดีงามมาโดยตลอด  และหลังจากท่านพระครูโอภาสวิมลกิจมรณภาพลง  โดยมี  รักษาการแทนเจ้าคณะตำบลน้ำริด  พระอธิการชราวุฒิ  วุฒฺธิโก  จึงแต่งตั้งรักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดน้ำริดใต้  คือ  พระธนพร  ธมฺมปาโล  รูปปัจจุบัน

 รายนามเจ้าอาวาส ตั้งแต่รูปแรกจนถึงปัจจุบัน 

 รูปที่  1.	หลวงปู่โท้ ตั้งแต่ พ.ศ.  2430	ถึง (ไม่ทราบ)
 รูปที่  2.  	ครูบาเสาร์ 
 รูปที่  3  	ครูบาคง 
 รูปที่  4  	พระรอด ตั้งแต่ พ.ศ.  2496	ถึง  พ.ศ.  2500
 รูปที่  5 	พระตอง ตั้งแต่ พ.ศ.  2500	ถึง  พ.ศ.  2502
 รูปที่  6	พระเบ้อ ตั้งแต่ พ.ศ.  2502	ถึง  พ.ศ.  2503
 รูปที่  7	พระปุ่น ตั้งแต่ พ.ศ.  2503	ถึง  พ.ศ.  2504
 รูปที่  8	พระเฉลิม  จนฺทปโม  (ปาลาศ) ตั้งแต่ พ.ศ. 2504	ถึง  พ.ศ.  2506
 รูปที่  9	พระอธิการตัน  ถิรจตฺโต  (ชื่นชม)  ตั้งแต่ พ.ศ. 2507	ถึง  พ.ศ.  2516
 รูปที่  10	พระครูโอภาสวิมลกิจ  (วิมล  โอภาโส) พ.ศ. 2518	ถึง  พ.ศ.  2558
 รูปที่  11	พระธนพร  ธมฺมปาโล ตั้งแต่ พ.ศ. 2558 ถึง  พ.ศ.  ปัจจุบัน

 อาณาเขตที่ตั้งวัด 

 ทิศเหนือ	ยาว  3  เส้น  6  วา   จด  ถนนซอยวัฒนา
 ทิศใต้ ยาว 17  วา   จด  ที่นายจรัญ  จันทะมา
 ทิศตะวันออก ยาว  3  เส้น  6  วา   จด  ทางรถไฟสายเหนือ
 ทิศตะวันตก ยาว  3  เส้น  6  วา   จด  คลองน้ำริด

พื้นที่ตั้งของวัดมีลักษณะอยู่ท้ายหมู่บ้าน  ด้านหน้าติดถนนทางรถไฟสายเหนือ  ด้านข้างซ้ายติดถนนเข้าหมู่บ้านน้ำริดใต้  ตั้งแต่  หมู่ที่  1  ถึง  หมู่ที่  10  ในเขตตำบลน้ำริดทั้งหมดและติดต่อกับเขตตำบลบ้านด่านนาขาม  ผ่านถึงนานกกกและบ้านแม่เฉย เป็นถนนสายอุตรดิตถ์และแพร่สายเหนือทั้งหมด

 ศาสนสถาน-ถาวรวัตถุ 

200px|thumb|ศาลาการเปรียญวัดน้ำริดใต้

 อุโบสถหลังเก่า  กว้าง   4.50   เมตร	ยาว   11.00   เมตร	สร้างเมื่อ   พ.ศ. 2402  เป็นอาคาร   คอนกรีต  เสา  คาน     ค.ส.ล.  ก่ออิฐฉาบปูน  โครงหลังคาเป็นไม้เนื้อแข็ง  มุงด้วยกระเบื้องใบโพธิ์  มีมุขหน้า  ประตูเหล็กยึด
 ศาลาการเปรียญ	กว้าง   16.00   เมตร   ยาว   28.50   เมตร   สร้างเมื่อ  พ.ศ. 2523  เป็นอาคาร   เสาปูน  ค.ส.ถ.  เป็นไม้เนื้อแข็ง  พื้นเป็นไม้  โครงหลังคาเป็นไม้เนื้อแข็ง  มุงด้วยกระเบื้องลอนเล็ก  ต่อชานหน้าบันได  ด้วยปูนทั้งหลัง  โครงหลังคาเป็นไม้นื้อแข็ง  มุงด้วยกระเบื้องลอนเล็ก
 หอสวดมนต์	กว้าง   4.00   เมตร   ยาว   8.20   เมตร   สร้างเมื่อ   พ.ศ. 2511  เป็นอาคาร   เสาปูน  ไม้ตง  ไม้พื้น เสาบนโครงหลังคาเป็นไม้ทั้งหมด
 กุฎิสงฆ์   จำนวน   2   หลัง  เป็นอาคารไม้   2   หลัง   ครึ่งตึกครึ่งไม้
 ศาลาอเนกประสงค์   กว้าง   6.00   เมตร   ยาว   16.00   เมตร   สร้างเมื่อปี  พ.ศ.2541  ก่อสร้างด้วย  เสาปูน  โครงหลังคาเป็นเหล็ก มุงด้วยเมชันชีด  
 ศาลาธรรมสังเวช   จำนวน   1   หลัง   คอนกรีต เสริมเหล็ก  1   หลัง  โรงครัวต่อจากศาลาการเปรียญ  สองชั้น  โรงครัวศาลาธรรมสังเวช  ชั้นเดียว   
 ซุ้มประตูคอนกรีต  เสริมเหล็ก  จำนวน  1 ซุ้ม
 หอระฆัง เป็นอาคารคอนกรีต  เสริมเหล็ก สร้างเมื่อ  วันที่  9  เมษายน พ.ศ. 2550 
 วิหารหลวงพ่อธรรมจักร  สร้างเมื่อ  พ.ศ. 2557
 เมรุ เป็นอาคารคอนกรีต  เสริมเหล็ก  
 อุโบสถหลังใหม่  ยาว  23  เมตร  กว้าง  14  เมตร  สร้างเมื่อ  พ.ศ. 2555  เป็นอาคารคอนกรีต  เสริมเหล็ก  จิตรกรรมฝาผนังพระเจ้าสิบชาติ (ประวัติพระพุทธเจ้ารูปแบบอินเดีย)

 ข้อมูลจำเพาะ 

 ได้รับพระบรมราชานุญาตให้สร้างวัด  ตามพระราชบัญญัติลักษระการปกครองคณะสงฆ์ ร.ศ.121 เมื่อปี  พ.ศ.2401
 มีพระบรมราชโองการพระราชทานวิสุงคามสีมา (อุโบสถหลังก่า)  ปี พ.ศ.2446
 มีพระบรมราชโองการพระราชทานวิสุงคามสีมา (อุโบสถหลังใหม่)  ปี พ.ศ.2558

ที่ดินเฉพาะบริเวณที่ตั้งวัด  มีเนื้อที่  5  ไร่  2  งาน  33  ตารางวา  โดยมีหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดินเป็นโฉนด  เลขที่  328  กรรมสิทธิ์ที่ดินป็นของวัด