# การบรรเลงซิมโฟนีหมายเลข 7 ของชอสตโกวิชรอบปฐมทัศน์ที่เลนินกราด
การบรรเลงซิมโฟนีหมายเลข 7 ของชอสตโกวิชรอบปฐมทัศน์ เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2485 ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองในขณะที่นครเลนินกราด (ปัจจุปันคือเซนต์ปีเตอส์เบิร์ก) อยู่ภายใต้การปิดล้อมโดยกองกำลังเยอรมนีนาซี

ดมีตรี ชอสตโกวิช ต้องการให้วงเลนินกราดฟิลฮาร์มอนิกออร์เคสตราเป็นวงที่จะมาบรรเลงซิมโฟนีในรอบปฐมทัศน์ แต่เนื่องจากการปิดล้อม กลุ่มคนดังกล่าวได้อพยพออกจากเมืองเช่นเดียวกับผู้ประพันธ์เอง การบรรเลงรอบปฐมทัศน์ของโลกของซิมโฟนีบทนี้จัดขึ้นเมื่อวันที่ 5 มีนาคมที่คูบืยเชียฟ โดยวงดุริยางค์โรงละครบอลชอย การบรรเลงรอบปฐมทัศน์ดำเนินการโดยนักดนตรีจากวงดุริยางค์วิทยุเลนินกราดที่ยังหลงเหลืออยู่ เสริมด้วยนักดนตรีที่เป็นทหาร โดยมีคาร์ล อีเลียซบูร์ก ทำหน้าที่เป็นวาทยากร นักดนตรีส่วนใหญ่กำลังทุกข์ทรมานจากความอดอยาก ซึ่งทำให้การซ้อมเป็นไปอย่างยากลำบาก นักดนตรีมักจะล้มลงระหว่างการซ้อม และมี 3 คนเสียชีวิต วงออร์เคสตราสามารถเล่นซิมโฟนีได้จนจบคอนเสิร์ตเพียงครั้งเดียว

แม้ว่าสภาพของนักดนตรีจะย่ำแย่ แต่คอนเสิร์ตก็ประสบความสำเร็จอย่างสูง โดยได้รับการปรบมือนานหนึ่งชั่วโมง คอนเสิร์ตได้รับการสนับสนุนโดยกองทัพโซเวียตในปฏิบัติการพิเศษ ชื่อรหัสว่า "พายุ" โดยตั้งใจจะหยุดกองทัพเยอรมันในระหว่างการบรรเลง ซิมโฟนีถูกเผยแพร่ไปยังแนวเยอรมันโดยลำโพงเป็นรูปแบบของสงครามจิตวิทยา การบรรเลงรอบปฐมทัศน์ได้รับการพิจารณาโดยนักวิจารณ์ดนตรีให้เป็นหนึ่งในการแสดงศิลปะที่สำคัญที่สุดของสงครามเนื่องจากผลกระทบด้านจิตวิทยาและทางการเมือง วาทยากรกล่าวว่า "ในขณะนั้นเราได้รับชัยชนะเหนือเครื่องจักรสงครามของนาซีที่ไร้จิตวิญญาณ" มีการจัดคอนเสิร์ตอีกครั้งโดยนักดนตรีที่รอดซีวิตใน พ.ศ. 2507 และ พ.ศ. 2535 เพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์นี้

 พื้นหลัง 
thumb|alt=ศพอยู่ข้างรถเข็นข้างถนน|การล้อมทำให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมากจากความหนาวเย็นและความอดอยาก

ดมีตรี ชอสตโกวิช คีตกวีชาวโซเวียต ประพันธ์ซิมโฟนีหมายเลข 7 เสร็จในวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2484 และอุทิศให้กับนครเลนินกราดซึ่งบ้านเกิดของเขา ในเวลานั้น นครเลนินกราดอยู่ในสัปดาห์ที่ 16 ของการปิดล้อม 125 สัปดาห์โดยกองทัพนาซีเยอรมนีซึ่งจะสังหารประชากรประมาณหนึ่งในสามของเมืองก่อนสงคราม

ชอสตโกวิชต้องการให้วงเลนินกราดฟิลฮาร์มอนิกออร์เคสตราบรรเลงซิมโฟนีในรอบปฐมทัศน์ แต่กลุ่มนักดนตรีของวงถูกอพยพไปยังเมืองโนโวซีบีสค์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการอพยพทางวัฒนธรรมที่นำโดยรัฐบาล การแสดงรอบปฐมทัศน์โลกจัดขึ้นที่เมืองคูบืยเชียฟในวันที่ 5 มีนาคม พ.ศ. 2485 ซึ่งบรรเลงโดยวงออร์เคสตราโรงละครบอลชอย ภายใต้การบรรเลงของซามูอิล ซาโมซุด รอบปฐมทัศน์ของกรุงมอสโกจัดขึ้นโดยการบรรเลงผสมระหว่างวงออร์เคสตราโรงละครบอลชอยและวิทยุมวลสหภาพในวันที่ 29 มีนาคมที่โถงคอลัมน์ทำเนียบสหภาพ

ไมโครฟิล์มโน้ตของซิมโฟนีถูกส่งไปยังกรุงเตหะรานในเดือนเมษายนเพื่อให้มีการเผยแพร่ไปยังประเทศตะวันตก ซิมโฟนีได้การบรรเลงรอบปฐมทัศน์ทางวิทยุในยุโรปตะวันตกเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน ในการออกอากาศบรรเลงโดยเฮนรี วูดและวงลอนดอนฟิลฮาร์มอนิกออร์เคสตราและการแสดงคอนเสิร์ตรอบปฐมทัศน์ที่คอนเสิร์ตพรอมานาดที่รอยัลอัลเบิร์ตฮอลล์ในกรุงลอนดอนในวันที่ 29 มิถุนายน รอบปฐมทัศน์ในอเมริกาเหนือออกอากาศจากนครนิวยอร์กในวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2485 โดยวงเอ็นบีซีซิมโฟนีออร์เคสตราภายใต้การบรรเลงโดยอาร์ตูโร ตอสกานีนี

 การเตรียมการ 
วงดุริยางค์วิทยุเลนินกราดภายใต้การนำของคาร์ล อีเลียซบูร์กเป็นวงซิมโฟนิกวงเดียวที่เหลืออยู่ในเมืองหลังจากที่วงฟิลฮาร์มอนิกรถูกอพยพออกไป การแสดงครั้งสุดท้ายของวงดุริยางค์วิทยุมีขึ้นในวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2484 และออกอากาศครั้งสุดท้ายในวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2485 บันทึกจากการซ้อมตามกำหนดครั้งต่อไปอ่านว่า "การซ้อมไม่ได้เกิดขึ้น สราเบียนตาย เปตรอฟป่วย โบรีเชฟตายแล้ว ออร์เคสตราไม่ทำงาน"

วันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2485 โบริส ซากอร์สกีและยาชา บาบูชกินจากแผนกศิลปะของเมืองเลนินกราดได้ประกาศเตรียมการแสดงซิมโฟนี ช่องว่างในการออกอากาศทางดนตรีสิ้นสุดลงอย่างรวดเร็วโดยอันเดรย์ จดานอฟ นักการเมืองโซเวียตที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันเมืองเลนินกราดเพื่อให้มีการซ้อมและสร้างขวัญกำลังใจให้กับเมือง การแสดงซิมโฟนี "กลายเป็นเรื่องของพลเมือง แม้แต่ทหาร ความภาคภูมิใจ" ตามที่สมาชิกวงออร์เคสตรากล่าว "ทางการเลนินกราดต้องการให้ผู้คนกระตุ้นอารมณ์เพื่อที่พวกเขาจะได้รู้สึกห่วงใย" ถือเป็นการกระทำทางการเมืองที่สำคัญเนื่องจากอาจมีคุณค่าในฐานะการโฆษณาชวนเชื่อ

สมาชิกวงดุริยางค์วิทยุเลนินกราดจากเดิมที่มี 40 คน มีเพียง 14 หรือ 15 คนเท่านั้นที่ยังคงอาศัยอยู่ในเมือง โดยคนอื่น ๆ เสียชีวิตจากการอดอยากหรือไม่ก็ออกไปต่อสู้กับศัตรู ซิมโฟนีของชอสตโกวิชต้องการวงออร์เคสตราที่มีนักดนตรีเพิ่มขึ้น 100 คน ซึ่งหมายความว่าบุคลากรที่เหลืออยู่ไม่เพียงพออย่างไม่มีนัยสำคัญ อีเลียซบูร์กซึ่งกำลังเข้ารับการรักษาด้วยอาการ "เสื่อม" ได้ไปตามบ้านเพื่อตามหานักดนตรีที่ไม่ตอบสนองต่อการรวมวงออร์เคสตรากันอีกครั้งเนื่องจากความอดอยากหรือความอ่อนแอ "พระเจ้า พวกเขาผอมแค่ไหน" หนึ่งในผู้จัดงานจำได้ "ผู้คนเหล่านั้นมีชีวิตชีวาขึ้นอย่างไรเมื่อเราเริ่มคุ้ยเขี่ยพวกเขาออกจากอพาร์ทเมนต์มืด ๆ ของพวกเขา เราแทบน้ำตาไหลเมื่อพวกเขานำเสื้อผ้าสำหรับคอนเสิร์ต ไวโอลิน เชลโลและฟลุตของพวกเขาออกมา และการซ้อมเริ่มขึ้นใต้ร่มเย็นของสตูดิโอ" เครื่องบินที่บรรทุกเสบียงจากเมืองคูบืยเชียฟได้ส่งโน้ตดนตรี 252 หน้าของซิมโฟนีไปยังเลนินกราด

การซ้อมครั้งแรกในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2485 ตั้งใจจะให้มีความยาว 3 ชั่วโมง แต่ต้องหยุดลงหลังจากผ่านไป 15 นาที เนื่องจากนักดนตรีที่เข้าร่วมการบรรเลงอ่อนแอเกินไปที่จะเล่นเครื่องดนตรีได้ พวกเขามักจะล้มลงระหว่างการซ้อมโดยเฉพาะการเล่นเครื่องเป่าทองเหลือง อีเลียซบูร์กเองต้องถูกลากไปซ้อมบนเลื่อน และในที่สุดเจ้าหน้าที่พรรคคอมมิวนิสต์ก็ย้ายไปยังอพาร์ตเมนต์ใกล้ ๆ และมอบจักรยานสำหรับขนส่ง ความพยายามในการบรรเลงครั้งแรกของเขาเป็นเหมือน "นกที่บาดเจ็บซึ่งปีกซึ่งกำลังจะหลุดร่วงได้ทุกเมื่อ" รายงานของบาบูชกินระบุว่า "ไวโอลินตัวแรกกำลังจะตาย กลองเสียชีวิตระหว่างทางไปทำงาน เฟรนช์ฮอร์นอยู่ที่ประตูแห่งความตาย..." นักดนตรีวงออร์เคสตราได้รับการปันส่วนเพิ่มเติม (บริจาคโดยพลเรือนผู้ที่ชื่นชอบดนตรี) เพื่อต่อสู้กับความอดอยาก และอิฐร้อนถูกนำมาใช้เพื่อแผ่ความร้อน อย่างไรก็ตาม มีนักดนตรีสามคนเสียชีวิตระหว่างการซ้อม มีการติดโปสเตอร์ไปทั่วเมืองเพื่อขอให้นักดนตรีทุกคนรายงานต่อคณะกรรมการวิทยุเพื่อรวมเข้าร่วมวงออร์เคสตรา นักดนตรียังถูกเรียกตัวกลับมาจากแนวหน้าหรือมอบหมายใหม่จากกองทัพโซเวียตด้วยการสนับสนุนของเลโอนิด โกโวลอฟ ผู้บัญชาการแนวรบเลนินกราดของโซเวียต

นอกจากซิมโฟนีหมายเลข 7 แล้ว วงออร์เคสตราชั่วคราวยังได้บรรเลงงานซิมโฟนีดั้งเดิมของเบทโฮเฟิน ไชคอฟสกี และริมสกี-คอร์ซาคอฟ คอนเสิร์ตของไชคอฟสกีที่ตัดท่อนมาบางส่วนจัดขึ้นเมื่อวันที่ 5 เมษายน นักดนตรีบางคนประท้วงการตัดสินใจบรรเลงซิมโฟนีของชอสตโกวิชโดยไม่ต้องการใช้กำลังเพียงเล็กน้อยไปกับงานที่ "ซับซ้อนและไม่สามารถเข้าถึงได้" อีเลียซบูร์กขู่ว่าจะยกเลิกการปันส่วนเพิ่มเติม และระงับความไม่เห็นด้วยใด ๆ ในระหว่างการซ้อม อีเลียซบูร์กถูกวิพากษ์วิจารณ์จากพฤติกรรมที่รุนแรง นักดนตรีที่พลาดการซ้อม มาสาย หรือไม่ได้แสดงตามความคาดหวังจะสูญเสียการปันส่วนไป นักดนตรีคนหนึ่งสูญเสียการปันส่วนเพราะเขาไปร่วมงานฝังศพของภรรยาและไปซ้อมสาย แม้ว่าบางแหล่งข้อมูลจะมุ่งเสนอว่ามีการว่าจ้างทีมงานของนักคัดลอก แต่ตามแหล่งข้อมูลอื่น ๆ นักดนตรีถูกสั่งให้คัดลอกแต่ละท่อนด้วยมือจากโน้ตเพลง

การซ้อมจัดขึ้นหกวันต่อสัปดาห์ที่โรงละครพุชกิน เวลา 10.00 น. ถึง 13.00 น. ตามปกติ การซ้อมมักถูกขัดจังหวะด้วยเสียงไซเรนเตือนการโจมตีทางอากาศ และนักดนตรีบางคนจำเป็นต้องทำหน้าที่ต่อต้านอากาศยานหรือดับเพลิง เพื่อให้พวกเขาเข้าร่วมการซ้อมได้ นักดนตรีจะได้รับบัตรประจำตัวของวงออร์เคสตราเพื่อแสดงที่จุดตรวจ สมาชิกวงดุริยางค์ทหาร (และทหารธรรมดาบางส่วน) ถูกส่งเข้าร่วมการซ้อมเพื่อเสริมการบรรเลง การซ้อมถูกย้ายไปที่หอฟิลฮาร์มอเนียในเดือนมิถุนายน และเวลาซ้อมถูกเพิ่มเป็น 5–6 ชั่วโมงในปลายเดือนกรกฎาคม เครื่องมืออยู่ในสภาพที่แย่และมีช่างซ่อมไม่กี่คน นักดนตรีที่เล่นโอโบคนหนึ่งถูกขอแมวหนึ่งตัวเพื่อแลกกับการซ่อมแซม เนื่องจากช่างซ่อมที่หิวโหยได้กินไปหลายตัว

วงออร์เคสตราบรรเลงซิมโฟนีทั้งเพลงจนจบเพียงครั้งเดียวก่อนการแสดงรอบปฐมทัศน์ในการซ้อมใหญ่ในวันที่ 6 สิงหาคม

 การบรรเลง 
upright|thumb|alt=เวทีพร้อมแท่นวางดนตรีและนักดนตรีบางส่วน|เวทีสมัยใหม่ของหอแกรนด์ฟิลฮาร์มอเนียซึ่งเป็นสถานที่แสดงคอนเสิร์ต

คอนเสิร์ตจัดขึ้นที่หอแกรนด์ฟิลฮาร์มอเนียในวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2485 ซึ่งเป็นวันที่อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ ผู้นำเยอรมนีเคยกำหนดให้เฉลิมฉลองการล่มสลายของเมืองด้วยงานเลี้ยงอันหรูหราที่โรงแรมอัสโตเรียในเลนินกราด การแสดงกล่าวนำด้วยสารทางวิทยุที่บันทึกไว้ล่วงหน้าโดยอีเลียซบูร์กซึ่งออกอากาศเวลา 18.00 น.:

พลโทโกโวลอฟสั่งระดมยิงปืนใหญ่ของเยอรมันก่อนคอนเสิร์ตในปฏิบัติการพิเศษ ชื่อรหัสว่า "พายุ" เจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองโซเวียตพบกองอาวุธและฐานสังเกตการณ์ของเยอรมันเมื่อไม่กี่สัปดาห์ก่อน เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการโจมตี กระสุนขนาดสูงสามพันนัดถูกระดมยิงใส่กองทัพเยอรมัน จุดประสงค์ของปฏิบัติการคือเพื่อป้องกันไม่ให้พุ่งเป้าไปที่คอนเสิร์ตฮอลล์ และเพื่อให้แน่ใจว่ามันจะเงียบพอที่จะได้ยินเสียงเพลงผ่านลำโพงที่พลโทโกโวลอฟสั่งให้ติดตั้ง นอกจากนี้เขายังสนับสนุนให้ทหารโซเวียตฟังคอนเสิร์ตผ่านทางวิทยุ ในเวลาต่อมา นักดนตรีนามอันเดรย์ ครูคอฟได้กล่าวชื่นชมการกระทำของพลโทโกโวลอฟว่าเป็น "สิ่งจูงใจ" สำหรับคอนเสิร์ต โดยเสริมว่าการเลือกของเขาที่จะอนุญาตให้ทหารมีส่วนร่วมนั้นเป็น "การตัดสินใจที่ยอดเยี่ยมทีเดียว" ภายหลังโกโวลอฟเองตั้งข้อสังเกตกับอีเลียซบูร์กว่า "เราเล่นเครื่องดนตรีของเราในซิมโฟนีด้วย คุณก็รู้" โดยอ้างอิงถึงการยิงของปืนใหญ่ การสนับสนุนทางทหารในเรื่องนี้ไม่เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางจนกระทั่งหลังสงครามสิ้นสุดลง

มีผู้ชมคอนเสิร์ตจำนวนมาก ประกอบด้วยผู้นำพรรค เจ้าหน้าที่ทหาร และพลเรือน พลเมืองเลนินกราดที่ไม่สามารถเข้าไปในห้องโถงได้รวมตัวกันรอบ ๆ หน้าต่างและลำโพงที่เปิดอยู่ นักดนตรีที่อยู่บนเวที "แต่งตัวเหมือนกะหล่ำปลี" หลาย ๆ ชั้นเพื่อป้องกันอาการหนาวสั่นที่เกิดจากความอดอยาก ก่อนที่คอนเสิร์ตจะเริ่มขึ้นไม่นาน แสงไฟฟ้าเหนือเวทีก็ถูกเปิดขึ้นเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่การซ้อมเริ่มขึ้น ในขณะที่ห้องโถงเงียบลง อีเลียซบูร์กก็เริ่มการบรรเลง การแสดงมีคุณภาพทางศิลปะต่ำ แต่มีความโดดเด่นในด้านอารมณ์ที่ยกระดับขึ้นในกลุ่มผู้ชมและสำหรับท่อนจบ เมื่อนักดนตรีบางคน "ละล่ำละลัก" เนื่องจากความอ่อนล้า ผู้ชมยืนขึ้น "ด้วยท่าทางที่น่าทึ่งและเป็นธรรมชาติ... เต็มใจให้พวกเขาไปต่อ"

การบรรเลงได้รับการปรบมือนานหนึ่งชั่วโมง โดยอีเลียซบูร์กได้รับช่อดอกไม้ที่ปลูกในเลนินกราดจากเด็กผู้หญิงคนหนึ่ง ผู้ชมหลายคนน้ำตาไหลเนื่องจากผลกระทบทางอารมณ์ของคอนเสิร์ต ซึ่งถูกมองว่าเป็น "ชีวประวัติทางดนตรีของเลนินกราดที่ทุกข์ทรมาน" นักดนตรีได้รับเชิญไปงานเลี้ยงร่วมกับเจ้าหน้าที่พรรคคอมมิวนิสต์เพื่อเฉลิมฉลอง

ลำโพงถ่ายทอดการบรรเลงไปทั่วเมืองเช่นเดียวกับกองทัพเยอรมันในการเคลื่อนไหวสงครามจิตวิทยา "การโจมตีทางยุทธวิธีเพื่อทำลายขวัญกำลังใจของเยอรมัน" ทหารเยอรมันคนหนึ่งจำได้ว่าฝูงบินของเขา "ฟังซิมโฟนีแห่งวีรชน" ได้อย่างไร ต่อมาอีเลียซบูร์กได้พบกับชาวเยอรมันบางคนที่ตั้งค่ายนอกเมืองเลนินกราดในระหว่างการแสดง ซึ่งบอกเขาว่าสิ่งนี้ทำให้พวกเขาเชื่อว่าพวกเขาจะไม่มีวันยึดเมืองได้: "พวกเรากำลังทิ้งระเบิดใคร? เราจะไม่สามารถยึดเลนินกราดได้ เพราะผู้คนที่นี่เสียสละ"

 การตอบรับและมรดก 
ลอเรล เฟย์ นักวิชาการที่ทำเรื่องเกี่ยวกับชอสตโกวิชเสนอว่า "คอนเสิร์ตครั้งนี้เป็นเหตุการณ์ที่มีตำนานความสำคัญโดยตัวมันเองทั้งหมด" ไมเคิล ทูเมลตี นักข่าวเรียกเหตุการณ์นี้ว่าเป็น "ช่วงเวลาอันเป็นตำนานในประวัติศาสตร์การเมืองและการทหารของโซเวียต" นักวิจารณ์สหรัฐ ดูกา เสนอว่าการแสดงนี้ "เป็นที่นิยมและแน่นอน อย่างเป็นทางการ - ได้รับการยอมรับว่าเป็นการแสดงนำสู่ชัยชนะเหนือชาวเยอรมันอย่างแท้จริง" การล้อมถูกคลายในต้น พ.ศ. 2486 และสิ้นสุดใน พ.ศ. 2487 อีเลียซบูร์กเห็นด้วยกับการประเมินของดูกาโดยกล่าวว่า "ทั้งเมืองได้พบความเป็นมนุษย์ของตนแล้ว... ในขณะนั้น เราได้รับชัยชนะเหนือเครื่องจักรสงครามของนาซีที่ไร้จิตวิญญาณ" ไม่มีการรับรู้ถึงความสำคัญของคอนเสิร์ตอย่างเป็นทางการ: นักดนตรีคนหนึ่งตั้งข้อสังเกตว่าหลังจากนั้น "ไม่มีการตอบรับ ไม่มีอะไรเลย จนกระทั่ง พ.ศ. 2488"

ซิมโฟนีหมายเลข 7 ของชอสตโกวิชได้รับความนิยมทั่วโลกตะวันตกในช่วงสงคราม แต่ตั้งแต่ พ.ศ. 2488 เป็นต้นมา ซิมโฟนีไม่ค่อยมีการบรรเลงนอกสหภาพโซเวียต มันกลายเป็นประเด็นถกเถียงในช่วงทศวรรษที่ 1980 หลังจากที่หนังสือ Testimony ของโซโลมอน วอลคอฟบอกว่าไม่ใช่คำวิจารณ์ของพวกนาซี แต่เกี่ยวกับรัฐบาลโซเวียต ความจริงของบันทึกของวอลคอฟซึ่งเขาอ้างว่ามีที่มาจากการสัมภาษณ์ชอสตโกวิชนั้นถูกโต้แย้ง ประเด็นข้อโต้แย้งอื่น ๆ เกี่ยวกับซิมโฟนีรวมถึงว่าได้รับแรงบันดาลใจจากการโจมตีที่เลนินกราด (ตามที่ทางการโซเวียตและบันทึกอย่างเป็นทางการได้กล่าวอ้าง) หรือมีการวางแผนไว้ก่อนหน้านี้และมีวัตถุประสงค์ใหม่เพื่อการโฆษณาชวนเชื่อ เช่นเดียวกับผลงานศิลปะเมื่อเทียบกับงานอื่น ๆ ของชอสตโกวิช

การบรรเลงซิมโฟนีทำให้อีเลียซบูร์กเป็น "วีรบุรุษของเมือง" หลังจากการบรรเลงไม่นาน เขาแต่งงานกับนีนา โบรนนีโควา ซึ่งเคยเล่นเปียโนมาก่อน แต่เมื่อการล้อมสิ้นสุดลงและวงฟิลฮาร์มอนิกกลับมาที่เลนินกราด ความชื่นชอบในตัวเขาก็หายลง อีเลียซบูร์กเป็นวาทยกรเดินทางที่ "ยากจนและถูกลืม" เมื่อเขาเสียชีวิตใน พ.ศ. 2521 อย่างไรก็ตาม ในวันครบรอบ 50 ปีของการบรรเลงรอบปฐมทัศน์ ศพของเขาถูกเคลื่อนย้ายไปฝังอย่างมีเกียรติที่สุสานวอลคอฟสโคเย หรือสุสานอะเลคซันดร์ เนฟสกี ซาราห์ ควิกลีย์ได้สร้างตัวละครสมมติอาชีพในช่วงสงครามของอีเลียซบูร์กในนวนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่อง The Conductor

นักดนตรีที่รอดชีวิตได้เข้าร่วมคอนเสิร์ตพบกันอีกครั้งใน พ.ศ. 2507 และ พ.ศ. 2535 โดยเล่น "จากที่นั่งเดียวกันในห้องโถงเดียวกัน" ชอสตโกวิชเข้าร่วมคอนเสิร์ตพบกันอีกครั้งครั้งแรกในวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2507 นักดนตรี 22 คนและอีเลียซบูร์กบรรเลงซิมโฟนีและเครื่องดนตรีถูกวางไว้บนเก้าอี้อีกตัวเพื่อเป็นตัวแทนของนักดนตรีที่เสียชีวิตตั้งแต่รอบปฐมทัศน์ การบรรเลงใน พ.ศ. 2535 บรรเลงโดยผู้รอดชีวิต 14 คนที่เหลืออยู่ คอนเสิร์ตใน พ.ศ. 2485 ยังถูกกล่าวระลึกถึงในภาพยนตร์เรื่อง The War Symphonies: Shostakovich Against Stalin ใน พ.ศ. 2540 มีพิพิธภัณฑ์ขนาดเล็กที่อุทิศให้กับงานที่โรงเรียนหมายเลข 235 ในเซนต์ปีเตอส์เบิร์ก ซึ่งมีรูปปั้นของชอสตโกวิชและสิ่งของจากการแสดง