# ภูมิรัฐศาสตร์
ภูมิรัฐศาสตร์  คือ การศึกษาเกี่ยวกับผลกระทบทางภูมิศาสตร์ (มนุษย์และกายภาพ) ที่มีต่อการเมืองและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศDevetak et al. (eds), An Introduction to International Relations, 2012, p. 492. แม้ว่าภูมิรัฐศาสตร์มีความเกี่ยวข้องกับกลุ่มประเทศและความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้น แต่ก็อาจมุ่งเน้นถึงสถานะอื่น ๆ ของรัฐอีกสองชนิด คือ รัฐอิสระโดยพฤตินัยซึ่งได้รับการรับรองอย่างไม่สมบูรณ์ และความสัมพันธ์ระหว่างการแบ่งเขตภูมิศาสตร์ระดับชาติ เช่น รัฐรวมอันเกิดจากการใช้ระบอบสหพันธรัฐ สมาพันธรัฐ หรือกึ่งสหพันธรัฐ

ในระดับของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ภูมิรัฐศาสตร์เป็นวิธีการในการศึกษานโยบายต่างประเทศเพื่อทำความเข้าใจ อธิบาย และคาดการณ์พฤติกรรมการเมืองระหว่างประเทศจากตัวแปรทางภูมิศาสตร์ ซึ่งรวมถึงภูมิภาคศึกษา ภูมิอากาศ ภูมิประเทศ ประชากรศาสตร์ ทรัพยากรธรรมชาติ และวิทยาศาสตร์ประยุกต์ของการประเมินในระดับภูมิภาคEvans, G & Newnham, J., (1998), "The Penguin Dictionary of International relations", Penguin Books, London, UK. 

ภูมิรัฐศาสตร์มุ่งเน้นถึงอำนาจการเมืองในพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ โดยเฉพาะอาณาเขตทางน้ำและทางบกภายใต้ความสัมพันธ์กับประวัติศาสตร์การทูต ในทางวิชาการภูมิรัฐศาสตร์ทำหน้าที่ในการวิเคราะห์ประวัติศาสตร์และสังคมศาสตร์โดยอ้างถึงภูมิศาสตร์ภายใต้ความสัมพันธ์ทางการเมือง มีกลุ่มต่าง ๆ ที่หลากหลายนอกเหนือจากทางวิชาการที่แสดงถึงการคาดการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ รวมถึงกลุ่มไม่แสวงหาผลกำไรและสถาบันเอกชนที่แสวงหาผลกำไร (เช่น นายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์Fidelity. "2015 Stock Market Outlook", a sample outlook report by a brokerage house. และบริษัทที่ปรึกษาMcKinsey Insights & Publications. "Insights & Publications".) หัวข้อของภูมิรัฐศาสตร์ประกอบด้วยความสัมพันธ์ระหว่างผลประโยชน์ของตัวกระทำการทางการเมืองระหว่างประเทศและผลประโยชน์ที่มุ่งเน้นถึงเนื้อที่ พื้นที่ หรือองค์ประกอบทางภูมิศาสตร์อันเกี่ยวข้องกับการสร้างระบบภูมิรัฐศาสตร์Vladimir Toncea, 2006, "Geopolitical evolution of borders in Danube Basin" "ภูมิรัฐศาสตร์เชิงวิพากษ์" โจมตีทฤษฎีคลาสสิกทางภูมิรัฐศาสตร์โดยสะท้อนบทบาททางการเมืองหรือแนวคิดเพื่อมหาอำนาจในช่วงยุคและหลังยุคของจักรวรรดินิยมMehmet Akif Okur, "Classical Texts Of the Geopolitics and the "Heart Of Eurasia", Journal of Turkish World Studies, XIV/2, pp.76-90 https://www.academia.edu/10035574/CLASSICAL_TEXTS_OF_THE_GEOPOLITICS_AND_THE_HEART_OF_EURASIA_Jeopoliti%C4%9Fin_Klasik_Metinleri_ve_Avrasya_n%C4%B1n_Kalbi_ http://tdid.ege.edu.tr/files/dergi_14_2/mehmet_akif_okur.pdf

คริสโตเฟอร์ ก็อกวิลต์ (Christopher Gogwilt) และนักวิจัยอื่น ๆ ได้ใช้คำว่าภูมิรัฐศาสตร์เพื่ออธิบายภาพกว้าง ๆ ของแนวคิด โดยทั่วไปหมายถึง "คำพ้องของความสัมพันธ์ทางการเมืองระหว่างประเทศ" โดยเฉพาะ "เพื่อบ่งบอกถึงโครงสร้างระดับโลกของความสัมพันธ์ดังกล่าว" ซึ่งสร้างขึ้นใน "ช่วงต้นศตวรรษที่ 20 สำหรับวิทยาศาสตร์เทียมของภูมิศาสตร์การเมือง" และทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์เทียมอื่น ๆ ของนิยัตินิยมทางประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์

การแข่งขันด้านทรัพยากรน้ำมันและแก๊สระหว่างประเทศเป็นหนึ่งในจุดสนใจหลักของวรรณกรรมทางภูมิรัฐศาสตร์ในช่วงหลังสงครามโลกเป็นต้นไป ตั้งแต่ ค.ศ. 2010 เกิดแขนงใหม่ทางภูมิรัฐศาสตร์ขึ้นโดยมุ่งเน้นถึงความสัมพันธ์ทางอำนาจระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับพลังงานทดแทน

 การเปลี่ยนแปลงของภูมิรัฐศาสตร์ 
การเปลี่ยนแปลงของภูมิรัฐศาสตร์โลก 20 ครั้งล่าสุด ได้แก่

 ปี   วันที่  ทวีป  ประเทศ/ดินแดน  เหตุการณ์  การเปลี่ยนแปลงอาณาเขตของรัฐ  การเปลี่ยนแปลงของรัฐบาล   ความร่วมมือระหว่างประเทศ ค.ศ. 2023(พ.ศ. 2566)  20 กันยายน  เอเชีย    สาธารณรัฐอาร์ทซัคที่ไม่ได้รับการยอมรับ เริ่มการเจรจาเพื่อกลับรวมเข้ากับประเทศอาเซอร์ไบจาน หลังจากการบุกโจมตีทางทหารอีกครั้ง       7 ตุลาคม    เกิดสงครามขึ้นระหว่างประเทศอิสราเอลและกลุ่มนักรบชาวปาเลสไตน์ที่นำโดยฮะมาส หลังจากที่ฮะมาสเปิดฉากรุกรานและโจมตีประเทศอิสราเอลครั้งใหญ่จากฉนวนกาซา       27 ตุลาคม  กองทัพอิสราเอลเปิดฉากโจมตีฉนวนกาซา       6 ธันวาคม    รัฐชินซึ่งเป็นขบวนการก่อการร้ายได้ประกาศเอกราชจากประเทศพม่า หลังจากแนวร่วมแห่งชาติชินรับรองรัฐธรรมนูญของตน โดยมีเมืองแคมป์วิกตอเรียเป็นศูนย์กลางบริหาร       ค.ศ. 2024(พ.ศ. 2567)  1 มกราคม    สาธารณรัฐอาร์ทซัคที่ไม่ได้รับการยอมรับถูกยุบและรวมเข้ากับประเทศอาเซอร์ไบจานหลังจากประกาศเอกราชตั้งแต่ ค.ศ. 1991 กรุงสเตพานาแกร์ตสูญเสียสถานะเมืองหลวงให้แก่กรุงบากูของอาเซอร์ไบจาน       7 มีนาคม  ยุโรป    ประเทศสวีเดนเข้าร่วมเป็นสมาชิกขององค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (เนโท) นับเป็นการขยายพันธมิตรครั้งที่ 10       1 เมษายน  แอฟริกา    พุนต์แลนด์ซึ่งเป็นดินแดนปกครองตนเองประกาศว่าจะดำเนินการเป็นรัฐอิสระจากประเทศโซมาเลียเป็นการชั่วคราว ท่ามกลางข้อพิพาทเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงรัฐธรรมนูญโซมาเลีย โดยมีนครการอเวเป็นศูนย์กลางบริหาร       19 เมษายน  เอเชีย    ประเทศอาร์เมเนียได้ยกหมู่บ้านร้างสี่แห่งตามแนวชายแดนติดกับประเทศอาเซอร์ไบจาน ได้แก่ บากันนิส อีริม, อาซากึ เอิสคีปารา, เซย์ริมลี และคีซีลฮาชีลี ซึ่งยึดครองมาตั้งแต่ช่วงสงครามนากอร์โน-คาราบัคครั้งที่หนึ่งคืนแก่ประเทศอาเซอร์ไบจาน       25 เมษายน  อเมริกาเหนือ    รัฐบาลเปลี่ยนผ่านได้รับการจัดตั้งขึ้นในประเทศเฮติหลังจากสงครามแก๊งที่ทำให้อดีตนายกรัฐมนตรีโจเซฟ ฌูแตต้องลาออก ซึ่งนำไปสู่การการลอบสังหารประธานาธิบดีฌอเวอแนล มออีซใน ค.ศ. 2021       6 กรกฎาคม  แอฟริกา    เจ้าหน้าที่ระดับสูงจากประเทศบูร์กินาฟาโซ, ไนเจอร์ และมาลี พบกันที่กรุงนีอาเม เพื่อร่วมลงนามในสนธิสัญญาสำหรับพันธมิตรรัฐซาเฮลหลังจากที่กองทัพของทั้งสามเข้ายึดอำนาจในสามประเทศนี้เมื่อไม่นาน       1 ตุลาคม  เอเชีย    กองทัพอิสราเอลเปิดฉากรุกรานเลบานอนตอนใต้ส่งผลให้ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและฮิซบุลลอฮ์ทวีความรุนแรงมากขึ้น       3 ตุลาคม    สหราชอาณาจักรตกลงที่จะยกอำนาจอธิปไตยของกลุ่มเกาะชากอสให้กับประเทศมอริเชียส ยกเว้นฐานทัพอากาศดิเอโกการ์เซียซึ่งจะยังคงอยู่ภายใต้การควบคุมร่วมกันของสหราชอาณาจักรและสหรัฐเป็นเวลาอย่างน้อย 99 ปี ข้อตกลงดังกล่าวอยู่ระหว่างการสรุปผลโดยสนธิสัญญาอย่างเป็นทางการระหว่างทั้งสองประเทศ       27 พฤศจิกายน    กลุ่มฝ่ายค้านซีเรียเปิดฉากการโจมตีครั้งใหญ่ซึ่งถือเป็นการโจมตีครั้งใหญ่ครั้งแรกในสงครามกลางเมืองซีเรียนับตั้งแต่การหยุดยิงที่เมืองอิดลิบเมื่อเดือนมีนาคม ค.ศ. 2020       8 ธันวาคม  สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย (บะอษ์) ล่มสลายหลังจากฝ่ายค้านซีเรียสามารถยึดเมืองหลวงกรุงดามัสกัสได้         กองทัพอิสราเอลเปิดฉากรุกรานที่ราบสูงโกลันถือเป็นการรุกรานแผ่นดินซีเรียครั้งแรกนับตั้งแต่สงครามยมคิปปูร์       17 ธันวาคม    รัฐบาลมอริเชียสที่ได้รับการเลือกตั้งใหม่ถอนตัวจากข้อตกลงกับสหราชอาณาจักร ซึ่งสหราชอาณาจักรตกลงที่จะยกอำนาจอธิปไตยของกลุ่มเกาะชากอสให้แก่ประเทศมอริเชียสและขอให้มีการเปิดการเจรจาใหม่อีกครั้ง       ค.ศ. 2025(พ.ศ. 2568)  19 มกราคม    อิสราเอลและฮะมาสเริ่มใช้ข้อตกลงหยุดยิงที่ตกลงกันเมื่อวันที่ 15 มกราคม ข้อตกลงดังกล่าวเป็นการอำนวยความสะดวกในการแลกเปลี่ยนตัวประกันชาวอิสราเอลและนักโทษชาวปาเลสไตน์ และยังช่วยให้ได้รับความช่วยเหลือจากนานาชาติ       29 มกราคม    สาธารณรัฐอาหรับซีเรีย (บะอษ์) ถูกยุบโดยนิตินัยโดยรัฐบาลเปลี่ยนผ่านซีเรีย       19 พฤษภาคม  แอฟริกา    ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศมีคำตัดสินเกี่ยวกับข้อพิพาทเรื่องอาณาเขตระหว่างกาบองและอิเควทอเรียลกินีโดยยกเกาะมบานี, เกาะโคโคเตรอส และเกาะคองกา ให้แก่อิเควทอเรียลกินี       22 พฤษภาคม  เอเชีย    สหราชอาณาจักรลงนามในข้อตกลงยกหมู่เกาะชากอสแก่มอริเชียสซึ่งจะเริ่มกระบวนการส่งมอบหลังจากนี้ โดยมอริเชียสตกลงที่จะให้สหราชอาณาจักรเช่าเกาะดีเอโกการ์ซีอาเวลาอย่างน้อย 99 ปี