# สุมาหู
สุมาหู("โจผีกับขุนนางทั้งปวงร้องไห้รักอื้ออึงไป จึงมีคนหนึ่งร้องห้ามว่า อย่าเพ่อร้องไห้อื้ออึงไป กลั้นความโศกเสียก่อนเถิดจะได้คิดการใหญ่ คนทั้งปวงแลดูก็เห็นสุมาหู จึงถามว่าเหตุใดท่านจึงห้ามฉนี้ ฝ่ายสุมาหูจึงว่า เจ้านายเราหาไม่แล้วเกรงข้าศึกจะกำเริบ ขอให้ยกโจผีขึ้นเปนเจ้าว่าราชการ ราษฎรทั้งปวงจะได้วางใจเพราะมีเจ้านายแล้ว อนึ่งข้าศึกก็ไม่กำเริบ") ("สุมาอี้ออกมาแล้วจึงปรึกษาด้วยเจียวเจ้กับสุมาหูซึ่งเปนคนสนิธของตัว เข้าชื่อด้วยกันทำเรื่องราวใช้ให้ห้องหวุนตามออกไปถวายพระเจ้าโจฮอง") ("อันตัวข้าพเจ้าหาลืมคำสั่งพระบิดาของพระองค์ไม่ ข้าพเจ้ากับเจียวเจ้สุมาหูรำลึกถึงคุณพระบิดาของพระองค์ซึ่งชุบเลี้ยงมาแต่ก่อน ") ("สุมาหูซึ่งเปนขุนนางผู้ใหญ่เห็นดังนั้นก็ร้องไห้คำนับศพพระเจ้าโจมอแล้วว่า ซึ่งผู้ร้ายบังอาจล่วงเข้ามาทำอันตรายพระองค์นั้น โทษข้าพเจ้าก็ผิดอยู่เปนอันมาก")  (ค.ศ. 180 – 3 เมษายน ค.ศ. 272) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า ซือหม่า ฝู  ชื่อรอง ชูต๋า  เป็นที่รู้จักในสมัญญานามว่า อ๋องเซี่ยนแห่งอันเป๋ง (安平獻王 อานผิงเซี่ยนหวาง) เป็นเจ้าชายและรัฐบุรุษของราชวงศ์จิ้นตะวันตกของจีน เดิมรับราชการเป็นขุนนางของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊ก ก่อนที่สุมาเอี๋ยนผู้เป็นหลานชายจะชิงราชบัลลังก์ของวุยก๊กในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 และก่อตั้งราชวงศ์จิ้น ซือหม่า กวาง (司馬光) ผู้เขียนจือจื้อทงเจี้ยน (資治通鑑) อ้างว่าตนเป็นผู้สืบเชื้อสายของสุมาหู 

 พระประวัติ 
สุมาหูเป็นบุตรชายคนที่ 3 จากบุตรชายทั้งหมด 8 คนของสุมาหอง (司馬防 ซือหม่า ฝาง) ผู้รับราชการในตำแหน่งเจ้าเมืองเกงเตียว (京兆尹 จิงเจ้าอิ่น) ในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ในช่วงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (ค.ศ. 184–220) สุมาหูเป็นที่รู้จักในฐานะผู้ที่อ่านหนังสือมาก มีความสามารถสูงในฐานะข้าราชการ และใจกว้างต่อผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือ สุมาหูยังเป็นเพื่อนสนิทของโจสิดด้วย

สุมาอี้พี่ชายคนที่ 2 ของสุมาหูขึ้นมามีอำนาจในรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊ก (ค.ศ. 220–280) ภายหลังการสวรรคตของโจยอย สุมาอี้ขึ้นเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์และเป็นผู้นำโดยพฤตินัยของวุยก๊กหลังยึดอำนาจได้ในการก่อรัฐประหารเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 249 หลังสุมาอี้เสียชีวิตในเดือนกันยายน ค.ศ. 251 สุมาสูและสุมาเจียวบุตรชายของสุมาอี้ได้สืบทอดตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์และผู้นำโดยพฤตินัยของวุยก๊ก ในช่วงที่สุมาหูรับราชการกับวุยก๊ก สุมาหูได้ดำรงตำแหน่งระดับสูง ได้แก่ หัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ (尚書令 ช่างชูลิ่ง) ในรัชสมัยโจยอย, เสนาบดีกลาโหม (太尉 ไท่เว่ย์) และราชครู (太傅 ไท่ฟู่) ในรัชสมัยโจฮอง, โจมอ และโจฮวน สุมาหูยังทำหน้าที่เป็นแม่ทัพในบางยุทธการที่รบกับจ๊กก๊กและง่อก๊กซึ่งเป็นสองรัฐอริของวุยก๊ก ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 สุมาเอี๋ยนบุตรชายของสุมาเจียวบังคับโจฮวนจักรพรรดิลำดับสุดท้ายของวุยก๊กให้สละราชบัลลังก์ให้ตน จึงเป็นการสิ้นสุดสมัยปกครองของวุยก๊ก สุมาเอี๋ยนก่อตั้งราชวงศ์จิ้นและขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์แรก 

สุมาหูเป็นที่รู้จักในเรื่องความจงรักภักดีต่อวุยก๊ก แม้ว่าจะถูกแทนที่ด้วยราชวงศ์จิ้นแล้วก็ตาม ในช่วงที่สุมาสูและสุมาเจียวดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของวุยก๊ก ทั้งสองพี่น้องถือว่าสุมาหูเป็นผู้อาวุโส และอนุญาตให้สุมาสูแสดงความภักดีต่อวุยก๊ก(景文二帝以孚属尊，不敢逼。) จิ้นชู เล่มที่ 7 ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 260 เมื่อโจมอจักรพรรดิแห่งวุยก๊กถูกปลงพระชนม์ในระหว่างการพยายามก่อรัฐประหารเพื่อจะยึดอำนาจคืนจากสุมาเจียว สุมาสูเป็นหนึ่งในข้าราชการวุยก๊กเพียงไม่กี่คนที่ร้องไห้ในงานพระบรมศพของโจมอ ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 หลังสุมาเอี๋ยนก่อตั้งราชวงศ์จิ้นและขึ้นเป็นจักรพรรดิ พระองค์พระราชทานฐานันดรศักดิ์ให้กับพระญาติของพระองค์ รวมถึงสุมาหูผู้เป็นปู่น้อยซึ่งสุมาเอี๋ยนทรงแต่งตั้งให้เป็นอ๋องแห่งอันเป๋ง (安平王 อานผิงหวาง) สุมาหูตอบสนองต่อการแต่งตั้งนี้โดยกล่าวว่า "ข้าเป็นและยังคงเป็นข้าราชบริพารของวุยโดยเสมอมา" สุมาหูยังได้ดำรงตำแหน่งเป็นอัครมหาเสนาบดี (太宰 ไท่ไจ่) ในราชสำนักจิ้นตั้งแต่วันที่ 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 266 จนกระทั่งสุมาหูสิ้นพระชนม์ในเดือนเมษายน ค.ศ. 272 ขณะมีพระชนมายุ 92 พรรษา พระองค์มีพระโอรสอย่างน้อย 9 องค์และพระนัดดาอย่างน้อย 14 องค์จิ้นชู เล่มที่ 37.