# พระเจ้ากุสตาฟที่ 3 แห่งสวีเดน
พระเจ้ากุสตาฟที่ 3 แห่งสวีเดน (– 29 มีนาคม ค.ศ. 1792) มีอีกพระนามว่า กุสตาวุสที่ 3 Robert Nisbet Bain: Gustavus III. and his contemporaries 1746–1792, 2 Bände London: Kegan Paul, Trench, Trübner, 1894 เป็นกษัตริย์แห่งสวีเดนระหว่าง ค.ศ. 1771 จนถูกลอบปลงพระชนม์ในใน ค.ศ. 1792 ทรงเป็นพระราชโอรสองค์ใหญ่ในพระเจ้าอดอล์ฟ เฟรดริกแห่งสวีเดน กับสมเด็จพระราชินีลูอีเซอ อุลรีเคอแห่งสวีเดน

กุสตาฟเป็นผู้คัดค้านอย่างเปิดเผยต่อสิ่งที่พระองค์เห็นว่าเป็นการละเมิดสิทธิพิเศษทางการเมืองที่ชนชั้นขุนนางยึดครองนับตั้งแต่การสรรคตของพระเจ้าคาร์ลที่ 12 ในมหาสงครามเหนือ การยึดอำนาจรัฐบาลผ่านรัฐประหารที่มีชื่อว่าการปฏิวัติสวีเดนใน ค.ศ. 1772 ซึ่งทำให้ยุคแห่งเสรีภาพสิ้นสุดลง

กุสตาฟในฐานะชื่นชมวอลแตร์ รับรองให้ชาวคาทอลิกและชาวยิวในสวีเดนเป็นเรื่องถูกกฎหมาย และทรงตั้งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ครอบคลุมโดยกว้าง เพื่อมุ่งเป้าไปที่เสรีนิยมทางเศรษฐกิจ การปฏิรูปสังคม และการจำกัดการทรมานและโทษประหารชีวิตในหลายกรณี พ.ร.บ.เสรีภาพสื่อมวลชนใน ค.ศ. 1766 ที่ได้รับเสียงชื่นชม กลับถูกจำกัดอย่างรุนแรงด้วยการแก้ไขเพิ่มเติมใน ค.ศ. 1774 และ 1792 ที่มีผลให้สื่ออิสระดับสูญไป ch 37

ใน ค.ศ. 1777 กุสตาฟที่ 3 เป็นประมุขแห่งรัฐที่เป็นกลางอย่างเป็นทางการคนแรกของโลกที่ให้การรับรองสหรัฐAnna Klerkäng in Sweden – America's First Friend Örebro 1958 ในช่วงที่ทำสงครามประกาศเอกราชจากบริเตนใหญ่ กองทัพสวีเดนเข้าพัวพันกับฝ่ายอาณานิคมจำนวนพันกว่านาย ซึ่งส่วนใหญ่เข้าผ่านกองกำลังสำรวจฝรั่งเศส กุสตาฟฟื้นฟูอาณานิคมโพ้นทะเลของสวีเดนในทวีปอเมริกา (แม้เป็นเพียงเชิงสัญลักษณ์) ผ่านการเข้าซื้อกิจการในแซ็ง-บาร์เตเลมีเมื่อ ค.ศ. 1784 และมีกำไรส่วนพระองค์จากการค้าทาสข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกอย่างมหาศาล

พระราชอิสริยยศ
พระเจ้ากุสตาฟที่ 3 ทรงเป็นที่รู้จักในสวีเดนและต่างประเทศด้วยพระราชอิสริยยศ ดังนี้:

พระชนม์ชีพช่วงต้นและการศึกษา
กุสตาฟเสด็จพระราชสมภพที่สต็อกโฮล์ม โดยอยู่ภายใต้การคุ้มครองของ Hedvig Elisabet Strömfelt จนกระทั่งพระชนมพรรษา 5 พรรษา จากนั้นจึงศึกษาภายใต้การดูแลของผู้ว่าราชการสองคนที่ถือเป็นรัฐบุรุษชาวสวีเดนที่มีชื่อเสียงโด่งดังที่สุดในยุคนั้น คือ: Carl Gustaf Tessin และ Carl Fredrik Scheffer ถึงกระนั้น สิ่งที่หล่อหลอมพระองค์ในการศึกษาช่วงต้นอาจเป็นผลงานส่วนใหญ่ของ Olof von Dalin กวีและนักประวัติศาสตร์

อภิเษกสมรสและพระราชโอรส

ขึ้นครองราชย์และรัฐประหาร
thumb|พิธีราชาภิเษกพระเจ้ากุสตาฟในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1772

ในช่วงขึ้นครองราชย์ รัฐสภาสวีเดนมีอำนาจมากกว่าพระมหากษัตริย์ แต่รัฐสภากลับแตกแยกกันอย่างรุนแรงระหว่างพรรคคู่แข่ง คือ ฝ่ายหมวก (Hats) และฝ่ายหมวกแก็ป (Caps) เมื่อกุสตาฟที่ 3 เสด็จกลับสวีเดน พระองค์พยายามไกล่เกลี่ยระหว่างสองกลุ่มแต่ไม่ประสบผลสำเร็จ จากนั้นในวันที่ 21 มิถุนายน ค.ศ. 1771 พระองค์ทรงเปิดรัฐสภาแรกในสมัยของพระองค์ด้วยสุนทรพจน์ที่กระตุ้นอารมณ์อันแรงกล้า นับเป็นครั้งแรกในรอบกว่าศตวรรษที่กษัตริย์สวีเดนตรัสปราศรัยต่อรัฐสภาสวีเดนในภาษาแม่ (แทนที่ภาษาฝรั่งเศส) ความพยายามของฝ่ายหมวกแก็ปที่จะลดพระองค์เป็น roi fainéant (กษัตริย์ไร้อำนาจ) ในภายหลังส่งเสริมให้พระองค์พิจารณาก่อรัฐประหาร

ระหว่างรัฐธรรมนูญนิยมและสมบูรณาญาสิทธิราช
พระเจ้ากุสตาฟทรงงานปฏิรูปในเส้นทางเดียวกันกับประมุขร่วมสมัยในยุคเรืองปัญญา กระบวนการยุติธรรมทางอาญามีความผ่อนปรนมากขึ้น การประหารชีวิตถูกจำกัดให้เหลือเพียงรายการอาชญากรรมที่ค่อนข้างสั้น (รวมทั้งการฆาตกรรม) และยกเลิกการทรมานเพื่อให้ได้คำรับสารภาพ แม้ว่า "โทษประหารชีวิตอันเข้มงวด" ที่มีการลงโทษทางกายคล้ายการทรมานก่อนการประหารชีวิตจะยังคงอยู่ก็ตาม

thumb|left|เหรียญที่ระลึกใน ค.ศ. 1777

พระเจ้ากุสตาฟทรงมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในธุรกิจทุกแผนก แต่พึ่งพาที่ปรึกษาภายนอกที่พระองค์เลือกเองอย่างมากแทนที่จะพึ่งสภาองคมนตรีสวีเดน ความพยายามในการแก้ไขการทุจริตคอร์รัปชันที่แพร่หลาย ซึ่งเฟื่องฟูภายใต้การปกครองของฝ่ายหมวกและหมวกแก็ปใช้เวลาไปมากพอสมควร และพระองค์ยังพบว่าจำเป็นต้องนำคดีทั้งหมดขึ้นพิจารณาคดีต่อทั้ง Göta Hovrätt ศาลยุติธรรมชั้นสูง  เยินเชอปิง

พระเจ้ากุสตาฟยังแนะนำนโยบายเศรษฐกิจแห่งชาติใหม่ โดยใน ค.ศ. 1775 มีดารส่งเสริมการค้าเสรีด้านธัญพืชและยกเลิกค่าธรรมเนียมการส่งออกที่กดขี่หลายรายการ มีการแก้ไขกฎหมายประชาสงเคราะห์และประกาศจำกัดเสรีภาพทางศาสนาแก่ชาวโรมันคาทอลิกและยิว พระเจ้ากุสตาฟยังออกแบบและเผยแพร่ชุดประจำชาติสวีเดนให้แพร่หลาย ซึ่งใช้กันทั่วไปในหมู่ชนชั้นสูงตั้งแต่ ค.ศ. 1778 จนกระทั่งพระองค์สวรรคต (และสตรีในราชสำนักยังคงสวมใส่ในโอกาสสำคัญ)

หมายเหตุ

 : สวีเดนเปลี่ยนระบบปฏิทินจากปฏิทินจูเลียนไปเป็นปฏิทินกริกอเรียนใน ค.ศ. 1753 ทำให้วันที่ 17 กุมภาพันธ์จึงตามมาด้วยวันที่ 1 มีนาคม