# สุสานหลวงราชวงศ์หมิง
สุสานหลวงราชวงศ์หมิง  หรือ สุสานสิบสามจักรพรรดิแห่งราชวงศ์หมิง  เรียกสั้นๆว่า สือซานหลิง   เป็นพระราชสุสานที่ฝังพระศพของจักรพรรดิแห่งราชวงศ์หมิงทั้งสิ้น 13 พระองค์ และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์กร UNESCO เริ่มก่อสร้างในรัชสมัยจักรพรรดิหย่งเล่อ ซึ่งเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 3 แห่งราชวงศ์หมิงเมื่อปี ค.ศ. 1420 

ราชวงศ์หมิงมีจักรพรรดิ 16 พระองค์ แต่มีเพียง 13 พระองค์ ที่พระศพฝังในสุสานแห่งนี้ จักรพรรดิที่ไม่ได้ฝังอยู่ที่นี่คือ จักรพรรดิหงอู่ (จูหยวนจาง) จักรพรรดิเจี้ยนเหวิน และจักรพรรดิจิ่งไท่

ในช่วงแรกเริ่มก่อตั้งราชวงศ์หมิงนั้นจักรพรรดิหงอู่ได้ใช้เมืองหนานจิงเป็นเมืองหลวง ดังนั้นสุสานของจักรพรรดิหงอู่จึงอยู่ที่เมืองหนานจิง ส่วนจักรพรรดิเจี้ยนเหวินซึ่งเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 2 นั้น เนื่องจากถูกจักรพรรดิหย่งเล่อยึดอำนาจและลี้ภัยหายสาบสูญไปจึงไม่มีพระศพให้นำมาฝังจึงไม่มีพระสุสาน

ในสมัยจักรพรรดิหย่งเล่อ (永乐) ซึ่งเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 3 นั้นได้ย้ายเมืองหลวงมาอยู่ที่ปักกิ่ง พระองค์ได้เริ่มสร้างสุสานของตัวเองขึ้นในปี ค.ศ. 1409 และเมื่อสวรรคตลงในปี ค.ศ. 1424 สุสานแห่งนี้จึงได้เริ่มใช้งาน สุสานแรกของจักรพรรดิหย่งเล่อมีชื่อว่า ฉางหลิง (长陵) เป็นสุสานที่มีขนาดใหญ่ที่สุด เป็นจุดเริ่มต้นของสุสานราชวงศ์หมิงทั้ง 13 พระองค์ 

ในปี 1449 จักรพรรดิจิ่งไท่ได้รับการสถาปนาเป็นจักรพรรดิองค์ที่ 7 แห่งราชวงศ์หมิงแทนจักรพรรดิเจิ้งถ่งพระเชษฐา ซึ่งถูกจับเป็นตัวประกันระหว่างออกรบกับชาวมองโกลเผ่าหว่าล่า ซึ่งภายหลังถูกปล่อยตัวออกมาและโดนกุมขังโดยจักรพรรดิจิ่งไท่ ต่อมาในปี ค.ศ. 1457 จักรพรรดิจิ่งไท่ประชวรและสวรรคต ขณะพระชนมายุ 28 พรรษา เหล่าขุนนางและขันทีจึงประชุมหารือกันเชิญจักรพรรดิเจิ้งถ่งกลับคืนสู่ราชบัลลังก์ จักรพรรดิเจิ้งถ่งจึงได้กลับมาครองราชย์ต่ออีกครั้งโดยใช้ชื่อรัชกาลใหม่ว่าเทียนซุ่น (天顺) 

จักรพรรดิเจิ้งถ่งไม่ยอมรับว่าจักรพรรดิจิ่งไท่เคยเป็นจักรพรรดิ แต่ถือว่าเป็นแค่ผู้ที่มารับตำแหน่งแทนชั่วคราวเท่านั้น จึงไม่ได้นำพระศพไปฝังในสุสานแห่งราชวงศ์หมิงเหมือนจักรพรรดิองค์อื่น แต่กลับนำศพไปฝังไว้ที่ในเขตไห่เตี้ยน (海淀区) ชานเมืองปักกิ่งทางตะวันตกเฉียงเหนือแทน ซึ่งเป็นสุสานเล็ก ๆ

แต่หลังจากนั้นในรัชสมัยของจักรพรรดิเจียจิ้ง (嘉靖, ปี 1522 - 1566) ทรงมองว่าจักรพรรดิจิ่งไท่ควรได้รับการยกย่องเหมือนจักรพรรดิองค์อื่น จึงได้มีการคืนตำแหน่งจักรพรรดิให้จักรพรรดิจิ่งไท่ สุสานของจักรพรรดิจิ่งไท่จึงได้รับการแต่งเติมให้สมกับเป็นสุสานของจักรพรรดิ แม้จะยังคงอยู่ที่เดิมไม่ได้ย้ายไปรวมกับจักรพรรดิองค์อื่น และต่อมาหลังจากนั้นในสมัยของจักรพรรดิเฉียนหลง (乾隆, ปี 1736 - 1795) แห่งราชวงศ์ชิงก็ยังได้มีการปรับปรุงที่นี่เพิ่มขึ้นอีกเรียกว่า สุสานจิ่งไท่ (景泰陵)

แต่เวลาผ่านไปนานต่อมาสุสานแห่งนี้ก็เสื่อมไปตามเวลา ปัจจุบันสิ่งก่อสร้างส่วนใหญ่ดั้งเดิมนั้นไม่อยู่แล้ว ที่ยังคงเหลืออยู่ตรงนี้มีเพียงแค่ศาลาแผ่นหิน (碑亭) ที่สร้างปรับปรุงสมัยจักรพรรดิเฉียนหลง และอาคารหลิงเอินเตี้ยน (祾恩殿) ซึ่งเป็นประตูหน้าทางเข้าสู่ที่ฝังศพ

 รายชื่อสุสานหลวง 
สุสานหลวงเรียงตามลำดับของจักรพรรดิและรายพระนามที่ถูกฝัง:

 ชื่อสุสาน จีน/พินอิน จักรพรรดิ จักรพรรดินีและพระมเหสี วันที่ ภาพ ที่ตั้ง ฉางหลิง จักรพรรดิหย่งเล่อ จักรพรรดินีเหรินเซี่ยวเหวิน 1424200px เซี่ยนหลิง จักรพรรดิหงซี 1425200px จิ่งหลิง  จักรพรรดิเซฺวียนเต๋อEmpress Xiaogongzhang 1435200px ยู่วหลิง จักรพรรดิหมิงอิงจงฉื่ออี้ไทเฮาโจวไทฮองไทเฮา 1449200px เหมาหลิง จักรพรรดิเฉิงฮว่าEmpress XiaomuEmpress XiaozhenchunEmpress Xiaohui 1487200px ไท่หลิง   จักรพรรดิหงจื้อEmpress Xiaochengjing 1505200px คางหลิง จักรพรรดิเจิ้งเต๋อEmpress Xiaojingyi 1521200px หย่งหลิง   จักรพรรดิเจียจิ้งEmpress XiaojiesuEmpress XiaolieEmpress Xiaoke 1566200px เจาหลิง (จักรพรรดิหลงชิ่งEmpress XiaoyizhuangEmpress Xiao'anEmpress Dowager Xiaoding 1572200px ชิงหลิง    จักรพรรดิไท่ชางEmpress XiaoyuanzhenEmpress Dowager XiaohewangEmpress Dowager Xiaochun 1620200px ติงหลิง    จักรพรรดิว่านลี่Empress XiaoduanxianEmpress Dowager Xiaojing 1620200px เต๋อหลิง  จักรพรรดิเทียนฉี่  Empress Xiao'aizhe 1627200px ซือหลิง  จักรพรรดิฉงเจินEmpress XiaojieNoble Consort Tian 1644200px 

จักรพรรดิราชวงศ์หมิงที่ไม่ได้ฝังไว้ในสุสานหนึ่งในสิบสาม ได้แก่ : จักรพรรดิหงอู่, จู เปียว, จักรพรรดิเจี้ยนเหวิน, จักรพรรดิจิ่งไท่และXian Emperor