wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# แอนตัน-บาบินสกีซินโดรม
แอนตัน-บาบินสกีซินโดรม  เป็นอาการที่เกิดขึ้นน้อย  เกิดจากความเสียหายที่สมองกลีบท้ายทอยที่คนไข้มองไม่เห็นเพราะเหตุคอร์เทกซ์ (คือตาไม่ได้เป็นอะไร  แต่ความเสียหายในสมองทำให้มองไม่เห็น)  แต่ยืนยันอย่างแน่วแน่เด็ดเดี่ยวว่า  ตนมองเห็น  ทั้ง ๆ ที่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่ามองไม่เห็น คนไข้กลบเกลื่อนการมองไม่เห็นของตนโดยการกุเหตุความจำเสื่อม  (confabulation)  อาการนี้ตั้งชื่อตามประสาทแพทย์ชาวออสเตรียเกเบรียล แอนตัน  และประสาทแพทย์ชาวฝรั่งเศสโจเซ็ฟ บาบินสกี

อาการ
อาการนี้พบมากที่สุดในคนไข้โรคหลอดเลือดสมอง  แต่ก็พบในคนไข้ที่มีความบาดเจ็บที่ศีรษะด้วย  นักประสาทวิทยาแม็คโดนัลด์ คริชลีย์พรรณนาอาการนี้ไว้ว่า
ความผิดปกติในการทำหน้าที่ที่เกิดอย่างฉับพลันของสมองกลีบท้ายทอย  ส่วนใหญ่ทำให้เกิดผลทางกายภาพและจิตภาพที่ความสับสนทางจิตใจปรากฏอย่างเด่นชัด ดังนั้น  อาจจะเป็นเวลาหลายวันก่อนที่ญาติ ๆ หรือเจ้าหน้าที่พยาบาลจะสังเกตว่า  คนไข้มองไม่เห็นอะไร นี่ไม่ใช่เพียงแค่เพราะว่า  คนไข้ไม่เล่าเองว่าตนมองไม่เห็น แต่ว่า คนไข้กลับทำให้ผู้ที่อยู่ใกล้ ๆ เข้าใจผิดโดยมีพฤติกรรมและคำพูดเหมือนกับว่ามองเห็น
ถึงอย่างนั้น  คนไข้จะเรียกความสนใจก็เมื่อเดินชนเฟอร์นิเจอร์  เดินสะดุดสิ่งของ  และมีปัญหาในการไปในที่ต่าง ๆ คนไข้อาจจะพยายามเดินผ่านกำแพงหรือประตูเพื่อที่จะไปสู่อีกห้องหนึ่ง ความน่าสงสัยก็จะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อคนไข้เริ่มกล่าวถึงบุคคลและวัตถุต่าง ๆ ที่อยู่รอบ ๆ ตัว  ทั้ง ๆ ที่บุคคลหรือสิ่งเหล่านั้นไม่ได้อยู่ในที่ใกล้ ดังนั้น  คนไข้จึงปรากฏว่ามีอาการสองอย่าง  คือ  ภาวะเสียสำนึกความพิการและการกุเหตุความจำเสื่อม โดยที่อาการหลังมีอิทธิพลต่อทั้งการพูดต่อทั้งพฤติกรรมMacdonald Critchley, "Modes of reaction to central blindness", in Critchley, 1979, p. 156

ถ้าตั้งประเด็นว่าอาการที่พึ่งกล่าวถึงเป็นอาการตรงกันข้ามกับสภาวะเห็นทั้งบอด  (blindsight)  อาจจะทำให้เข้าใจเรื่องนี้ชัดเจนยิ่งขึ้น   สภาวะเห็นทั้งบอดเป็นอาการที่ปรากฏต่อคนไข้ว่าไม่สามารถเห็นอะไรในส่วนหนึ่งของลานสายตา  แต่ความจริงแล้ว  กลับมี "การเห็น" ที่คนไข้สามารถนำข้อมูลไปใช้ได้จริง ๆ 

เหตุ
สาเหตุที่คนไข้ Anton-Babinski syndrome ปฏิเสธการมองไม่เห็นนั้นยังไม่ชัดเจน  แม้ว่าจะมีทฤษฏีหลายอย่าง สมมุติฐานหนึ่งก็คือ  ความเสียหายต่อคอร์เทกซ์สายตาทำให้ไม่มีการสื่อสารระหว่างระบบสายตากับระบบภาษาในเขตอื่น ๆ ของสมอง คือ  มีภาพที่เห็นทางตาจริง ๆ แต่สมองไม่สามารถทำการแปลผล  ระบบภาษาจึงต้องกุเรื่องที่จะอธิบายเรื่องของการเห็นนั้นขึ้น

ในสื่อ
Anton-Babinski syndrome ปรากฏในละครชุดเรื่องเฮาส์ เอ็ม.ดี.  ในตอน "Euphoria ตอนหนึ่ง"  และ "Euphoria ตอนสอง"  แม้ว่าจะแสดงว่าอาการเกิดขึ้นเพราะโรคฝีในสมองจากอะมีบา  (เยื่อหุ้มสมองและสมองอักเสบจากอะมีบาแบบปฐมภูมิ) ทั้ง ๆ ที่โรคนี้ไม่ได้ทำให้เกิด Anton-Babinski syndrome จริง ๆ

อาการนี้ปรากฏเป็นเรื่องเด่นในนวนิยายของรูปเปิรต์ ทอมสัน  เรื่อง  "The Insult"  และมีการพูดถึงในนวนิยายวิทยาศาสตร์ของปีเตอร์ วัตตส์  เรื่อง  "Blindsight"

อาการนี้เรียกว่า  "Anton's Blindness"  โดยเป็นคำอุปมาในหนังสือเกี่ยวกับวิกฤติเศรษฐกิจและผลต่อผู้บริโภคของราช พาเท็ล  ชื่อว่า  "The Value of Nothing" 

ในภาพยนตร์ของลาร์ส วอน ทเรีย  เรื่อง  "Dogville"  ตัวละครชื่อแจ็ค แม็คเคย์  ทำเหมือนกับเขาสามารถมองเห็นแต่แสดงอาการหลายอย่างที่ชี้ให้เห็นว่า  มองไม่เห็น

ดูเพิ่ม
 ภาวะเสียสำนึกความพิการ
 ภาวะไม่รู้ใบหน้า

เชิงอรรถและอ้างอิง

บรรณานุกรม
Critchley, Macdonald, The Divine Banquet of the Brain, Raven, New York, 1979
# สนามกีฬาแห่งชาติ ฮัสซานัล โบลเกียห์
สนามกีฬาแห่งชาติ ฮัสซานัล โบลเกียห์ ตั้งอยู่ที่เมืองเบอรากัซในเขตปริมณฑลของกรุงบันดาร์เซอรีเบอกาวัน ประเทศบรูไน เริ่มก่อสร้างในปี พ.ศ. 2523 แล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2526 ซึ่งเป็นสนามกีฬาขนาดใหญ่อันดับที่ 4 ของประเทศบรูไน

ในปี พ.ศ. 2542 สนามกีฬาแห่งนี้เป็นสนามกีฬาหลักของกีฬา ซีเกมส์ ครั้งที่ 20 ที่บรูไนเป็นเจ้าภาพ

พิธีเปิดการแข่งขันกีฬาซีเกมส์
พิธีเปิดการแข่งขันกีฬาซีเกมส์ในปี 1999 โดยมีประเทศอาเซียน 10 ประเทศในวันที่ 8 กันยายนและมีการจูดคบเพลิงที่มีกระถางคบเพลิงเหมือนสัญลักษณ์กีฬาซีเกมส์ครั้งที่ 20
# ฟันเฟือง
ฟันเฟือง,เฟือง หรือที่เราเรียกทับศัพท์ว่า “เกียร์ (Gear)” ตามภาษาต้นฉบับนั้นเป็นที่รู้จักและใช้ประโยชน์กันมานานแล้ว โดยเฉพาะยุคปัจจุบัน ในงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับเครื่องจักรและกลไกคงจะหลีกหนีการใช้เฟืองไปไม่พ้น เราอาจจะรู้จักรูปร่างภายนอกของเฟืองกันเป็นอย่างดี แต่สำหรับรายละเอียดที่ลึกลงไปกว่านั้นแล้ว น้อยคนที่จะรู้จักอย่างถ่องแท้

เฟือง (Gear) เป็นเครื่องกลที่ทำงานโดยการหมุน เป็นที่รู้จักกันมานานแล้ว คาดว่าตั้งแต่ยุคที่มนุษย์เริ่มมีอารยธรรมและคิดประดิษฐ์เครื่องมือเครื่องใช้ขึ้นมา เฟืองก็เป็นชิ้นส่วนหนึ่งที่ถูกมนุษย์ทำขึ้นมา โดยเริ่มต้นที่เฟืองไม้ในยุคโบราณ แต่สำหรับเฟืองสมัยใหม่นั้นเพิ่งมีการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงลักษณะดังที่เราเห็นเมื่อไม่กี่ร้อยกว่าปีที่ผ่านมา เฟืองทำขึ้นมาเพื่อวัตถุประสงค์ในการ ใช้สำหรับการส่งกำลังในลักษณะของแรงบิด (Torque) โดยการหมุนของตัวเฟืองที่มีฟันอยู่ในแนวรัศมี โดยการส่งกำลังจะสามารถเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีฟันเฟืองตั้งแต่สองตัวขึ้นไป
# Transverse temporal gyrus
Transverse temporal gyrus (แปลว่า รอยนูนสมองกลีบขมับแนวขวาง, พหูพจน์  gyri, มีชื่ออื่นว่า , Heschl's convolutions,)
อยู่ในคอร์เทกซ์การได้ยินปฐมภูมิ  (primary auditory cortex) ที่ฝังอยู่ในร่องข้างของสมองมนุษย์
เป็นส่วนของเขตบร็อดแมนน์ 41
เป็นเปลือกสมองเขตแรกที่แปลผลข้อมูลที่ได้จากการได้ยิน
โดยกายวิภาคแล้ว transverse temporal gyri มีลักษณะพิเศษกว่ารอยนูนอื่น ๆ เพราะว่านอนไปตามแนวขวางสู่ด้านใน  (medial) ของสมอง
แทนที่จะนอนไปตามแนวหน้าหลังเหมือนกับรอยนูนอื่น ๆ ในสมองกลีบขมับ

โดยการสร้างภาพในสมองโดยวิธี  fMRI  ได้พบการทำงานใน transverse temporal gyri ในขณะที่มีการแปลผลการได้ยินเกี่ยวกับความทุ้มแหลมและเกี่ยวกับความหมาย

ชื่ออีกชื่อหนึ่งของรอยนูนว่า  Heschl's gyri  เป็นชื่อตั้งตามชื่อของนักกายวิภาคชาวออสเตรียชื่อว่า  Richard L. Heschl

เชิงอรรถและอ้างอิง
 The peri-sylvian aphasias
# ชั่วไซ
จวงชินหวัง พระนามเดิมชั่วไซ (17 มกราคม ค.ศ.1629 - 12 มกราคม ค.ศ.1655) เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 5 ของจักรพรรดิฉงเต๋อกับพระชายาเช่อ สกุลเย่เฮ่อน่าลา ซุ่นจื้อปีที่ 1 ได้รับการแต่งตั้งเป็นเฉิงเจ๋อจวิ้นหวัง ต่อมาซุ่นจื้อปีที่ 8 ได้รับการเลื่อนเป็นเฉิงเจ๋อยู่ชินหวัง หลังจากเจ้าชายชั่วไซสิ้นพระชนม์ ทายาทคือเจ้าปั๋วกั่วตั๋วได้สืบทอดตำแหน่งต่อในนามจวงจิ้งชินหวัง ในสมัยจักรพรรดิเฉียนหลงได้ทรงนำเชื้อสายจวงชินหวังบรรจุอยู่ในอ๋องพระมาลาเหล็ก

 พระวงศานุวงศ์ 
 พระบิดา : จักรพรรดิฉงเต๋อ
 พระมารดา : พระชายาเช่อ สกุลเย่เฮ่อน่าลา
 พระโอรส
 เจ้าชายปั๋วกั่วตั๋ว (博果鐸,1650-1723) จวงจิ้งชินหวัง (莊靖親王,1655-1723)
 เจ้าชายปั๋วเหวิงกั่วนั่ว (博爾果洛,1651-1712) อี่เก๋อฮุ่ยจวิ้นหวัง (已革惠郡王)
 เจ้าชายหลัวเอ๋อปู้ (鞥額布,1652-1681) อี่เก๋อเหวินซีเจียงจู (輔國溫僖將軍)
 เจ้าชายสุยฮา (隨哈,1654-1657)
 พระธิดา
 เจ้าหญิงไม่ปรากฏพระนาม
 เจ้าหญิงเหอชั่ว เหอซุ่นกงจวู่ (和硕和顺公主,1648–1691);จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงรับเป็นพระราชธิดาบุญธรรม
# ทิ้งทองหู
ทิ้งทองหู (Jack) เป็นพืชในวงศ์  Gesneriaceae เป็นไม้เลื้อย มีขนละเอียดขึ้นตามกิ่ง แผ่นใบด้านล่าง ก้านดอก กลีบเลี้ยงและกลีบดอกด้านนอก แผ่นใบหนา เห็นเส้นใบไม่ชัดเจน ดอกช่อ มีริ้วประดับรูปไข่ กลีบเลี้ยงสีม่วงน้ำตาลอมเขียวกลีบดอกสีแดงสด ด้านในมีสีเหลืองแซม  ผลแบบแห้งแตก มีเมล็ดขนาดเล็กจำนวนมาก มีปุ่มกระจาย มีรยางค์รูปเส้นด้ายทั้งสองด้าน ในไทยพบเฉพาะทางภาคใต้ กระจายพันธุ์ตั้งแต่คาบสมุทรมลายูจนถึงเกาะบอร์เนียว
# โฟอา
โฟอา เป็นเกาะและอำเภอของเขตการปกครองฮาอะไปในประเทศตองงา ตั้งอยู่ทางเหนือของนูกูอาโลฟาเมืองหลวงของประเทศ โฟอามีการเชื่อมต่อทางถนนกับเกาะลิฟูกา ซึ่งเป็นเกาะหลักของเขตการปกครองฮาอะไป โดยโฟอาอยู่ห่างจากลิฟูกา 640 กิโลเมตร โฟอามีพื้นที่ 13.39 ตารางกิโลเมตร ในปี ค.ศ. 2006 โฟอามีประชากรทั้งสิ้น 1,485 คน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี ค.ศ. 1996 ที่มีประชากรทั้งสิ้น 1,434 คนGeoHive Tonga

 เมืองในการปกครอง 
ฟาเลโลฮา
ฟางาเลโออูงา
โฟตูอา
โลโลโฟอา
# ตูอิฮาอะตากาลาอัว
ราชวงศ์ตูอิฮาอะตากาลาอัว  เป็นราชวงศ์ที่ปกครองจักรวรรดิตูอีโตงาร่วมกับราชวงศ์ตูอีโตงาและตูอิกาโนกูโปลู ราชวงศ์ตูอิฮาอะตากาลาอัวสถาปนาขึ้นโดยพระเจ้าเกาอูลูโฟนูอาตูอีโตงาพระองค์ที่ 24 โดยแต่งตั้งพระอนุชาของพระองค์คือเจ้าชายโมอูงาโมตูอาขึ้นเป็นตูอิฮาอะตากาลาอัวพระองค์แรก ราชวงศ์นี้ตั้งขึ้นเพื่อช่วยเหลือตูอีโตงาบริหารราชการแผ่นดินและปกป้องตูอีโตงาจากการถูกลอบปลงพระชนม์ซึ่งเกิดขึ้นมายาวนานหลายรัชกาล อย่างไรก็ตามในเวลาต่อมาราชวงศ์ตูอิฮาอะตากาลาอัวเริ่มมีบทบาททางการปกครอง โดยลดอำนาจตูอีโตงาลงและเนรเทศตูอีโตงาหลายพระองค์ไปอยู่ซามัวเพื่อสร้างฐานอำนาจของตน ในช่วงต้นของคริสต์ศตวรรษที่ 17 ราชวงศ์ตูอิฮาอะตากาลาอัวได้ตั้งตำแหน่งตูอิกาโนกูโปลูเพื่อช่วยเหลือในการบริหารราชการของจักรวรรดิ โดยพระเจ้าโมอูงาโอโตงา ตูอิฮาอะตากาลาอัวพระองค์ที่ 6 แต่งตั้ง เจ้าชายงาตา พระราชโอรสองค์แรกของพระองค์อันประสูติแด่พระชายาชาวซามัวขึ้นเป็นตูอิกาโนกูโปลูพระองค์แรก ซึ่งในระยะเวลาต่อมาราชวงศ์ตูอิกาโนกูโปลูจะมีอำนาจเหนือราชวงศ์ตูอิฮาอะตากาลาอัว 

การสืบราชสมบัติในราชวงศ์ตูอิฮาอะตากาลาอัวจะไม่ได้สืบต่อจากพ่อสู่ลูกเหมือนกับตูอีโตงาและตูอิกาโนกูโปลู แต่สืบทอดผ่านการคัดสรรสมาชิกในราชวงศ์ที่ได้รับการยอมรับมากที่สุดให้ขึ้นเป็นตูอิฮาอะตากาลาอัวพระองค์ต่อไป
# หม่อมหลวงนวลผ่อง เสนาณรงค์
ท่านผู้หญิงนวลผ่อง เสนาณรงค์ (12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2472 - 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2540) (เดิม หม่อมหลวงนวลผ่อง สนิทวงศ์) เป็นธิดาของพลตรี หม่อมสนิทวงศ์เสนี (หม่อมราชวงศ์ตัน สนิทวงศ์) กับท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี สมรสกับพลเอก แสวง เสนาณรงค์ อดีตรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เมื่อปี พ.ศ. 2497 มีบุตร-ธิดา 3 คน คือ
 เพชรพริ้ง สารสิน อดีตผู้อำนวยการใหญ่ ฝ่ายภาพลักษณ์และสื่อสารองค์กร บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) 
 พราวพร เสนาณรงค์ ผู้ช่วยเลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (สมรสกับ พลตำรวจตรี ทันตแพทย์ พิมล บำรุง)
 แมนพงศ์ เสนาณรงค์ รองผู้จัดการ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย 

ท่านผู้หญิงนวลผ่อง เสนาณรงค์ถึงแก่อนิจกรรม เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2540 สิริอายุ 68 ปี มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2540 ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

เกียรติคุณ
ท่านผู้หญิงนวลผ่อง ได้รับใช้ใต้เบื้องพระยุคลบาทสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในตำแหน่งผู้อำนวยการกองหารายได้ สภากาชาดไทย ช่วยเหลืองานด้านอื่น ๆ ของสภากาชาดไทย อาทิ เป็นกรรมการวางแผนและพัฒนา และกรรมการจัดการทรัพย์สิน ได้รับรางวัลบุคคลดีเด่นของชาติ ปี พ.ศ. 2539 สาขาเผยแพร่เกียรติภูมิของไทยจากสำนักงานคณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ และเป็นนายกคนแรกของสมาคมศิษย์เซนต์ฟรังซีสซาเวียร์ คอนแวนต์ 

เครื่องราชอิสริยาภรณ์
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐๘ ตอนที่ ๒๐๘ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๔, ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๓๔
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐๓ ตอนที่ ๑๒ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๒, ๒๗ มกราคม ๒๕๒๙
# วงศ์ว่านไก่แดง
วงศ์ว่านไก่แดง หรือ (:En:Gesneriaceae) เป็นวงศ์ของพืชมีดอกที่มีสมาชิกประมาณ  150 สกุลและประมาณ 3,200 สปีชีส์ในเขตร้อนของโลกเก่าและโลกใหม่  หลายสปีชีส์มีดอกสีสดใสและใช้เป็นไม้ประดับ

ตัวอย่างสกุล
thumb|Rhynchoglossum notonianum
Achimenes
Aeschynanthus
Agalmyla
Alloplectus
Alsobia
Amalophyllon
Ancylostemon
Anna
Anodiscus
Asteranthera
Besleria
Boea
Briggsia
Bucinellina
Capanea
Chirita
Chiritopsis
Chrysothemis
Codonanthe
Columnea (Flying Goldfish Plant)
Conandron
Corallodiscus
Crantzia - often included in Alloplectus
Cyrtandra
Diastema
Didissandra
Didymocarpus
Drymonia
Episcia (Flame Violet)
Eucodonia
Gasteranthus
Gesneria
Glossoloma - often included in Alloplectus
Gloxinella
Gloxinia
Gloxiniopsis
Haberlea
HemiboeaHenckelia
Isometrum
Jancaea
Koellikeria
Kohleria
Loxostigma
Lysionotus
Mandirola
Mitraria
Monophyllaea
Monopyle
Nautilocalyx
Negria
Nematanthus (Goldfish Plant)
Neomortonia
Niphaea
Nomopyle
Opithandra
Oreocharis
Paliavana
Paraboea
Pearcea
Petrocosmea
Phinaea
Ramonda
Raphiocarpus
Rhytidophyllum
Sarmienta
Saintpaulia (African Violet)
Seemannia
Sinningia
Smithiantha (Temple Bells)
Solenophora
Sphaerorrhiza
Stauranthera
Streptocarpus (Cape Primrose)
Titanotrichum
Tremacron
แหล่งข้อมูลอื่น 
World Checklist of Gesneriaceae
Genera of Gesneriaceae
Gesneriad Reference Web
Gesneriaceae:  A Scientific Overview, by Prof. Anton Weber  (on the Gesneriad Reference Web)
Gesneriaceae  in Flora of China
The Gesneriad Society (formerly the American Gloxinia and Gesneriad Society)
Annotated Bibliography of the Gesneriaceae
Phylogenetic relationships in the Gesnerioideae (Gesneriaceae) based on nrDNA ITS and cpDNA trnL-F and trnE-T spacer region sequences  (link to abstract)
Evolution of Cyrtandra (Gesneriaceae) in the Pacific Ocean: the origin of a supertramp clade
Weber, A. 2004. Gesneriaceae and Scrophulariaceae: Robert Brown and now. Telopea 10(2): 543-571.
Gesneriaceae: All you need to know about gesneriads. 
 อ้างอิง
# ตูอีกาโนกูโปลู
ราชวงศ์ตูอีกาโนกูโปลู  เป็นราชวงศ์ที่ปกครองจักรวรรดิตูอีโตงาร่วมกับราชวงศ์ตูอีโตงาและตูอิฮาอะตากาลาอัว ราชวงศ์ตูอิกาโนกูโปลูสถาปนาขึ้นโดยพระเจ้าโมอูงาโอโตงาตูอิฮาอะตากาลาอัวพระองค์ที่ 6 โดยแต่งตั้งพระราชโอรสของพระองค์ซึ่งมีพระราชมารดาเป็นชาวซามัวคือเจ้าชายงาตาขึ้นเป็นตูอิกาโนกูโปลูพระองค์แรก ราชวงศ์นี้ตั้งขึ้นเพื่อช่วยเหลือตูอิฮาอะตากาลาอัวบริหารราชการแผ่นดิน อย่างไรก็ตามในเวลาต่อมาราชวงศ์ตูอิกาโนกูโปลูเริ่มมีบทบาททางการปกครองมากขึ้น เห็นได้จากการที่ตูอีโตงาต้องอภิเษกสมรสเจ้าหญิงจากราชวงศ์ตูอิกาโนกูโปลูแทนที่จะมาจากตูอิฮาอะตากาลาอัว ในช่วงปลายจักรวรรดิตูอีโตงาเกิดการแตกแยกขึ้นระหว่างราชวงศ์และผู้ปกครองท้องถิ่นต่างๆ ซึ่งในท้ายที่สุดพระเจ้าเตาฟาอาเฮาจากราชวงศ์ตูอิกาโนกูโปลูสามารถรวบรวมดินแดนที่แตกแยกให้เป็นหนึ่งเดียวได้อีกครั้งและสถาปนาราชอาณาจักรตองงาขึ้น ในปัจจุบันตูอิกาโนกูโปลูเป็นราชวงศ์ที่ปกครองประเทศตองงาในนามราชวงศ์ตูปู พระมหากษัตริย์พระองค์ปัจจุบันของราชวงศ์นี้คือสมเด็จพระราชาธิบดีตูปูที่ 6
# โลกบ้องแบ๊วของแมวตัวกลม
โลกบ้องแบ๊วของแมวตัวกลม  เป็นซีรีส์มังงะญี่ปุ่น แต่งเรื่องและวาดภาพโดยรู ทัตสึกิ เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตประจำวันของแมวตัวกลมชื่อโปโยะ และครอบครัวซาโต้ที่เลี้ยงโปโยะ ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ทาเกโชโบะ มังงะมีลิขสิทธิ์ในประเทศไทยโดยสำนักพิมพ์เซนชู  ได้รับการดัดแปลงเป็นซีรีส์อนิเมะโทรทัศน์ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2555 วิดีโอเกมอิงจากซีรีส์ที่ให้ผู้เล่นเลี้ยงโปโยะจำหน่ายในเดือนเมษายน พ.ศ. 2555 สำหรับเครื่องเล่นนินเท็นโด 3ดีเอส

 ตัวละคร 
ตัวละครหลัก
 ซาโต้ โปโยะ แมวเพศผู้รูปร่างกลมตัวสีส้ม ตัวละครหลักของเรื่อง โปโยะนั้นเป็นแมวที่ตัวกลมมาตั้งแต่เกิดเอกลักษณ์คือเท้าหน้าซ้ายจะสีชมพูติดเป็นแถบเล็ก ๆ เหมือนอาโพโลช็อกโกแลต
 ซาโต้ โมเอะ เจ้าของของโปโยะ เป็นคนที่ทำอาหารเก่งมาก ชอบประดิษฐ์ประดอยของต่าง ๆ ออกมาเป็นรูปโปโยะ
 ซาโต้ ฮิเดะ น้องชายของโมเอะ เป็นคู่กัดกับโปโยะ ชอบหมามากกว่าแมว แต่ลึก ๆ ก็คอยดูแลโปโยะอยู่เหมือนกัน
 ซาโต้ ชิเงะ พ่อของโมเอะและฮิเดะ เป็นชาวสวนตัวจริงปลูกอะไรก็ขึ้นดีไปหมด นอกจากนั้นยังเป็นคนที่แข็งแรงมาก ๆ
 มากิ เพื่อนร่วมชั้นของฮิเดะ แอบชอบฮิเดะ เป็นลูกสาวของร้านเบเกอรี่ชื่อดัง เชี่ยวชาญการทำขนม
 ซูซูกิ เพื่อนร่วมชั้นของฮิเดะ เป็นเพื่อนสนิทกับฮิเดะ แอบชอบโมเอะอยู่ เป็นคนที่เก่งด้านมัลติมีเดียมาก
 สึคุดานิ สุนัขของมากิ ซุกซนมากมักและจะโดนโปโยะปราบอยู่บ่อย ๆ
 ไดฟูกุ หนูแฮมสเตอร์ของซูซูกิ สร้างรายได้ให้ซูซูกิมากมายจากการที่ซูซูกิเขียนการ์ตูนและบันทึกจากไดฟูกุ

ตัวละครรอง
 คุณยาย อาศัยอยู่บ้านข้าง ๆ ครอบครัวซาโต้ เป็นเจ้าของคุโรเบ้ ชอบแมวและทำอาหารเก่งเหมือนโมเอะ เป็นคนมีอารมณ์ขันและสนุก
 คุโรเบ้ แมวเพศผู้ที่ชอบโปโยะแต่เดิมถูกทิ้งอยู่ที่ลานจอดรถทำให้กลัวการขึ้นรถมาก
 เอริจัง แมวสาวของคุณนักเขียนพู่กัน ได้เรียนรู้หลายอย่างจากโปโยะแต่เดิมเป็นแมวที่ซนมากจนถูกนำมาคืนที่ร้านบ่อย ๆ กระทั่งคุณนักเขียนพู่กันมาซื้อไปและตั้งชื่อตามดาราสาว เอริ
 คุณหมอ สัตวแพทย์ประจำคลินิกสัตว์สวีท ช่วยโมเอะไว้ในหลาย ๆ ตอน

 โครงเรื่อง 
โปโยะเป็นแมวจรจัดในสถานบันเทิงแห่งหนึ่งซึ่งคืนหนึ่งโมเอะซึ่งดื่มหนักจนเมาก็มาพบเข้าและฟุบหลับบนตัวโปโยะจนถึงเช้า พอโมเอะตื่นขึ้นจึงพบว่าสิ่งที่ตนนอนทับนั้นไม่ใช่หมอนแต่ดันเป็นแมวตัวกลมไปได้เสียนี่ เห็นดังนั้นแล้วโมเอะจึงเก็บโปโยะกลับมาเลี้ยงที่บ้านทันที

โครงเรื่องโดยรวมนั้นกล่าวถึงชีวิตประจำวันของครอบครัวซาโต้ (รวมโปโยะ) และเพื่อนบ้านในละแวกไกล้เคียงในแต่ละวัน ตัวเนื้อเรื่องไม่มีอะไรซับซ้อนมากนัก
# กิฟอินทูมี
กิฟอินทูมี  เป็นเพลงที่ 10 ในอัลบั้มเดนเจอรัสของไมเคิล แจ็กสันกับสแลชในปี ค.ศ. 1991 วางจำหน่ายเมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1993

 รายชื่อเพลง 
 ซีดีซิงเกิลออสเตรีย
 "กิฟอินทูมี" – 5:28
 "เดอร์ตีไดอานา" – 4:52
 "บีตอิต" – 4:17

 ซีดีซิงเกิลสหราชอาณาจักร
 "กิฟอินทูมี" (เวอร์ชันเสียงร้อง) – 4:42
 "เดอร์ตีไดอานา" – 4:52
 "บีตอิต" – 4:17

 แผ่นเสียง 7 นิ้ว
 "กิฟอินทูมี" – 5:28
 "เดอร์ตีไดอานา" – 4:52

 ชาร์ต 

 ชาร์ตประจำสัปดาห์ 
 ชาร์ต (1993) ตำแหน่งสูงสุดDenmark (IFPI)7Europe (Eurochart Hot 100)4Europe (European Dance Radio)17Iceland (Íslenski Listinn Topp 40)23Poland (LP3)1Spain (AFYVE)6
 ชาร์ต (2009) ตำแหน่งสูงสุด
 ชาร์ต (2011) ตำแหน่งสูงสุด

 ชาร์ตสิ้นปี 
 ชาร์ต (1993) ตำแหน่งAustralia (ARIA)32Belgium (Ultratop)81Europe (Eurochart Hot 100)31Germany (Official German Charts)63Netherlands (Dutch Top 40)51Netherlands (Single Top 100)52New Zealand (Recorded Music NZ)7UK Singles (OCC)50

 การรับรอง
# หม่อมเจ้ากุสุมา เกษมสันต์
หม่อมเจ้ากุสุมา เกษมสันต์ เป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์ ประสูติแต่หม่อมเจียม เกษมสันต์ ณ อยุธยา (สกุลเดิม คชเสนี) เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2422 มีพระโสทรขนิษฐา 1 องค์คือหม่อมเจ้าประภาพรรณ และพระโสทรานุชา 1 องค์คือหม่อมเจ้าเกียรติประวัติ 

หม่อมเจ้ากุสุมามีพระนามลำลองในหมู่พระญาติว่า “ท่านหญิงจุ่น” เป็นพระพี่เลี้ยงในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก และเป็นพระอภิบาลในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร และพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อครั้งยังทรงพระเยาว์ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเล่าถึงหม่อมเจ้าหญิงกุสุมาดังนี้

"...เมื่อมาอยู่กรุงเทพฯ เรา (สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ, รัชกาลที่ ๘ และ รัชกาลที่ ๙) ได้ออกสังคมน้อยมาก เมื่อมีพิธีหลวงบางพิธีแม่ (สมเด็จพระศรีนครินทร์ฯ) จะให้ไป แต่การไปนั้นจะให้หม่อมเจ้ากุสุมา เกษมสันต์ เป็นผู้พาไป หม่อมเจ้ากุสุมา เกษมสันต์ เคยเป็นพระพี่เลี้ยงทูลหม่อมฯ (สมเด็จพระมหิตลาธิเบศรฯ) และเมื่อตอนที่เปิดสะพานพุทธยอดฟ้าฯ ป้าจุ่น (หม่อมเจ้ากุสุมา) นี่ก็เป็นผู้พาเราไปกราบพระบรมรูป" นราธิวาสราชนครินทร์, สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวง, เรื่องที่อยากจะเล่า..., หนังสือพิมพ์มติชนรายวัน
ฉบับประจำวันที่ 08 มกราคม พ.ศ. 2551
ปีที่ 30 ฉบับที่ 10895 หน้า 343, 

หม่อมเจ้ากุสุมา เกษมสันต์ สิ้นชีพิตักษัยเมื่อพ.ศ. 2477 สิริชันษา 55 ปี พระราชทานเพลิงศพ เมื่อวันพุธที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2481 ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร เสด็จพระราชดำเนินพระราชทานเพลิงศพ ณ สุสานหลวง วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหารเล่ม 55 หน้า 3313 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2481/D/3313_2.PDF
# แมกซ์เวลล์ เทรเวอร์
แมกซ์เวลล์ เทรเวอร์  เป็นนักจักรยานชาวอินเดีย ซึ่งถือเป็นนักจักรยานที่ยอดเยี่ยมที่สุดของประเทศอินเดีย เทรเวอร์เป็นผู้ครองสถิติของประเทศ โดยชนะเหรียญรางวัลกว่า 250 เหรียญและเป็นแชมป์จักรยานลู่ของประเทศสิบเอ็ดสมัย

 ประวัติ 
แมกซ์เวลล์ เทรเวอร์ เกิดในครอบครัวเชื้อสายแองโกลอินเดีย โดยเขาเป็นหนึ่งในพี่น้องที่มีอยู่ทั้งหมดหกคน สี่คนเอาดีทางกีฬาจักรยานซึ่งได้เป็นตัวแทนรัฐอานธรประเทศและเป็นตัวแทนของประเทศหลายต่อหลายครั้ง นอกจากนี้ยังได้รับแรงบันดาลใจโดยเพรสตัน ทัลลี ซึ่งเป็นนักจักรยานระดับนานาชาติ ความสนใจในกีฬาของเทรเวอร์ได้รับการจุดประกายโดยพี่ชายของเขาที่มีชื่อว่า เกล็น ซึ่งเป็นนักจักรยานระดับนานาชาติในคริสต์ทศวรรษ 1970 ด้วยการฝึกฝนร่วม 8–10 ชั่วโมงของทุกวัน และได้รับการฝึกสอนโดยมุมตัซ อาเหม็ด ซึ่งเป็นผู้ฝึกสอนในระดับรัฐ ผู้ใช้ชีวิตในช่วงท้ายที่สหรัฐอเมริกา เทรเวอร์มีภรรยาและลูกทั้งหมดสามคน โดยลูกคนหนึ่งที่ได้รับการฝึกสอนจากเขา ได้ชนะการแข่งขันในระดับเยาวชนของประเทศและชนะอันดับสามในการแข่งขันชิงชนะเลิศของภาคใต้

การรุกของเทรเวอร์สู่การแข่งจักรยานได้เริ่มขึ้นใน ค.ศ. 1980 โดยในปีนั้น เขาได้ชนะการแข่งทั้งในระดับเยาวชนรวมถึงในรุ่นใหญ่ เขาได้เป็นตัวแทนของอินเดียในการแข่งขันเอเชียนเกมส์ที่เดลี (ค.ศ. 1982) และโซล (ค.ศ. 1986), จักรยานชิงแชมป์เอเชีย, ชิงแชมป์โลก และเฟรนด์ชิพเกมส์

หลังจากอำลาจากการเล่นกีฬา เทรเวอร์ได้ทำหน้าที่เป็นผู้ฝึกสอนทีมจักรยานรัฐอานธรประเทศและเป็นเลขานุการแห่งสมาคมจักรยานของรัฐ นอกจากนี้ เขายังมีส่วนร่วมในหลายกิจกรรม ดังเช่น การสนับสนุนวัฒนธรรมแองโกลอินเดีย และการรณรงค์ทางสังคม เช่น 'จักรยานในการทำงาน' หลังจากได้รับการไล่ตามโดยนักจักรยานรุ่นเยาว์ เทรเวอร์ก็ได้เริ่มการฝีกสอน และมีแผนที่จะเริ่มมีสถานศึกษาเป็นของตัวเอง
# สวิตช์ปรอท
สวิตช์ปรอท  เป็นสวิตช์ไฟฟ้า
ที่ใช้หยดปรอทเปิดปิดวงจรตามความเอียงของตัวสวิตช์

สวิตช์ปรอทจะประกอบด้วยหลอดแก้วกลวงขนาดเล็ก ซึ่งมีหยดปรอทอยู่ภายใน
ที่ด้านหนึ่งของหลอดจะมีขั้วไฟฟ้า 2 ขั้ว เมื่อตัวสวิตช์ปรอทเอียงด้านที่มีขั้วไฟฟ้าลง
ปรอทจะไหลมาเจอกับขั้วไฟฟ้า ทำให้กระแสไฟฟ้าไหลครบวงจร
และเมื่อสวิตช์เอียงด้านตรงข้ามขั้วไฟฟ้าลง ปรอทจะไหลออกจากฝั่งขั้วไฟฟ้า
ทำให้วงจรไฟฟ้าขาดออกจากกัน
# โจโฉ (ภาพยนตร์ พ.ศ. 2555)
โจโฉ (,) ภาพยนตร์จีนอิงประวัติศาสตร์ ดัดแปลงจากวรรณกรรมของจีนเรื่อง สามก๊ก นำแสดงโดย โจว เหวินฟะ รับบทเป็น โจโฉ กำกับการแสดงโดย เจ้าหลินซัน ออกฉายเมื่อวันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2555

เนื้อเรื่องย่อ

นักแสดง
 โจว เหวินฟะ เป็น โจโฉ
 หลิว อี้เฟย์ เป็น หลิงจู / เตียวเสี้ยน
 จาง จื้มู่ เป็น หลิงจู (วัยเด็ก)
 ฮิโระชิ ทะมะกิ เป็น บอกสุ้น
 Liu Jieyi เป็น บอกสุ้น (วัยเด็ก)
 ซู โหย่วเผิง เป็น พระเจ้าเหี้ยนเต้
 แอนนี่ อวี้ เป็น นางฮกเฮา
 ชิว ซินฉื่อ เป็น โจผี
 เหยา หลู่ เป็น เกียดเป๋ง
 หนี่ ต้าฮง เป็น ฮกอ้วน
 Chi Cheng เป็น เคาทู
 Qu Quancheng เป็น โจสิด
 Bao Jianfeng เป็น ลิโป้
 Peng Jingci เป็น โจฮิว
 Guo Jinfei เป็น Chen Meng
 Tian Ruihui as Mu Yan

ดูเพิ่ม
 สามก๊ก
 โจโฉ

 แหล่งข้อมูลอื่น 
โจโฉ The Assassins (铜雀台Tong que tai 2012)
# ซีเจ เพร์รี
แคเธอรีน จอย เพร์รี (Catherine Joy Perry; 24 มีนาคม ค.ศ. 1985) เป็นนักแสดงและนักมวยปล้ำอาชีพหญิงชาวอเมริกันที่รู้จักในWWEภายใต้ชื่อ ลานา (Lana) เป็นอดีตภรรยาของรูเซฟ

ผลงานแสดง
ภาพยนตร์
 Year Title Role Notes2008Benny Future and the Madman from ManchesterArabella2011Big Mommas: Like Father, Like SonDancerUncreditedBig Time Beach PartyDancerTelevision film2012Pitch PerfectFootnote #5/Opening Bella2014American HustleUncredited2015SoulAlexisPitch Perfect 2Legacy Bella2016CountdownHerselfCameoScooby-Doo! and WWE: Curse of the Speed DemonHerselfVoiceInterrogationMovie Poster – Edge & Lana in WWE Studios’s “Interrogation”Becky

โทรทัศน์
 Year Title Role Notes2008The Millionaire MatchmakerHerselfEpisode: "Tai/German"2009The Real Housewives of AtlantaEpisode "Better Tardy Than Never"2011The GameAshleyEpisode: "A Very Special Episode"2011The Fresh Beat BandSteguitarusEpisode: "Veloci-Rap-Star"2011–2012I.C.I.R.U.S.BritRecurring role (7 episodes)2013BansheeCrystalEpisode: "Wicks"2015–presentTotal DivasHerselfGuest (season 4)  Main cast (season 6)2016Total BellasEpisode: "Quickie Fix"

ผลงานเพลง
ซิงเกิลส์
 Year Single Album 2009 "Would You Like That" Non album single

รางวัลความสำเร็จ
 Rolling Stone
 Worst Storyline (2015)  
 Wrestling Observer Newsletter
 Best Gimmick (2014) with Rusev
# ลูลูงา
ลูลูงา เป็นอำเภอและหมู่เกาะในเขตการปกครองฮาอะไป ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรตองงา ลูลูงาเป็นหมู่เกาะที่ประกอบไปด้วยเกาะทั้งสิ้น 17 เกาะแต่มีเพียง 5 เกาะเท่านั้นที่มีประชากรอยู่อาศัย อันได้แก่ ฮาอะเฟวา มาตูกู โกตู โออัว และตูงูอา ลูลูงามีประชากรทั้งสิ้น 1055 คน โดยส่วนใหญ่แล้วอาศัยอยู่ในฮาอะเฟวา
# มันดง
มันดงหรือมันทราย  เป็นไม้เถาในวงศ์ Dioscoreaceae แยกเพศ เถาเลื้อยพันไปด้านขวา ผิวเรียบ โคนต้นมีหนาม มีหัวเดี่ยวลึกลงไปใต้ดิน ก้านหัวยาว เนื้อหัวสีขาว ใบเดี่ยว ใบเปราะหักง่าย ดอกช่อ ผลเป็นแบบแคปซูล มีปีก ใบแห้งและแคปซูลเป็นสีขาวนวล พบในคาบสมุทรมลายูและหมู่เกาะอันดามัน หัวต้มสุกแล้วเหนียว รับประทานได้
# สักขี
สักขี  เป็นไม้พุ่มรอเลื้อยในวงศ์ถั่ว ลำต้นสีน้ำตาลอมม่วง มีปุ่มทั่วไป ใบประกอบแบบขนนก ขอบใบเรียบ ดอกช่อแยกแขนง ดอกย่อยขนาดเล็กสีขาว ผลเดี่ยวเป็นฝักแบนงอโค้ง ไม้ใช้ทำเครื่องมือประมงหรือทำเชือก
# กุ้งแตร์มีดอร์
กุ้งแตร์มีดอร์  เป็นอาหารฝรั่งเศสที่ประกอบด้วยส่วนผสมของเนื้อกุ้งมังกรสุกและซอสที่ทำจากเนย หอมแดง ไวน์ขาว น้ำซุป แป้งสาลี วิปปิงครีม มัสตาร์ดดีฌง ชีสกรูว์แยร์ นำไปบรรจุในเปลือกกุ้งอีก แล้วอบให้ชีสเหลือง ซอสที่ใช้ในอาหารนี้ใส่มัสตาร์ดด้วย อาหารชนิดนี้ประดิษฐ์ขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2437 ในภัตตาคารในฝรั่งเศส ใกล้กับโรงละครกอเมดีฟร็องแซซ (Comédie Française) ในช่วงที่เปิดแสดงละครเรื่องแตร์มีดอร์ (Thermidor) โดยวิกตอเรียง ซาร์ดู (Victorien Sardou) ทำให้อาหารนี้ถือเป็นอาหารที่เกี่ยวเนื่องกับโอกาสพิเศษ 
อ้างอิง

 แหล่งข้อมูลอื่น
  Recipe.
# แห้วประดู่
แห้วประดู่  เป็นไม้ล้มลุกในวงศ์ Leguminosae ต้นตั้งตรง มีกิ่งน้อยหรือไม่มี มีขนสีน้ำตาลแดงปกคลุม โคนต้นใต้ดินเกิดเป็นหัวรูปยาว ใบประกอบ หูใบเป็นแบบเส้นด้าย ก้านใบมีขนแข็งและหยาบปกคลุม ดอกสีเหลืองอ่อน บางครั้งมีแถบสีม่วง ผลเป็นฝักรูปข้อ แก่แล้วแตก สีออกดำ พบในอินเดีย เอเชียตะวันออกเฉียงใต้และจีน หัวรับประทานได้ มีแป้ง 30% ของน้ำหนักแห้ง
# หมูชะมวง
หมูชะมวง เป็นอาหารพื้นบ้านในจังหวัดระยอง จันทบุรี และตราด เป็นอาหารประเภทแกงที่ไม่ใส่กะทิ โดยจะผัดหมูสามชั้นกับเครื่องแกงที่ประกอบด้วยพริกแห้ง ข่า กระเทียม หัวหอม และกะปิ เติมน้ำแล้วต้มให้เปื่อยนุ่ม ปรุงรสเปรี้ยวด้วยใบชะมวง โดยใช้ใบชะมวงที่เป็นใบเพสลาดมาฉีกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ใส่ลงไปต้มพร้อมกับหมู ในปัจจุบันในจังหวัดจันทบุรีมีการผลิตจำหน่ายในรูปหมูชะมวงกระป๋องด้วย
thumbnail|left|ใบชะมวง ส่วนผสมสำคัญของหมูชะมวง
# อีวาน เปโตรวิช
Ivan Petrovic เป็น นักฟุตบอล สัญชาติเซอร์เบีย อดีตนักเตะสิงห์ท่าเรือ เป็นกำลังสำคัญในการพาทีม สิงห์ท่าเรือ เลื่อนชั้นสู่ไทยพรีเมียร์ลีก ฤดูกาล2013  ปัจจุบันได้ลงเล่นให้กับ นครราชสีมา มาสด้า เอฟซี ในตำแหน่งกองกลาง
 อ้างอิง
# โนอาห์ ชิวูตา
โนอาห์ ซิคอมเบ ชิวูตา () เป็นนักฟุตบอลชาวแซมเบีย ตำแหน่งกองกลาง ปัจจุบันลงเล่นให้กับนครราชสีมา ยูไนเต็ด ในไทยลีก 3 โดยชิวูตาเคยติดทีมชาติแซมเบีย และเป็นหนึ่งในผู้เล่นทีมชาติชุดแชมป์แอฟริกาคัพออฟเนชันส์ 2012