# ฮกไกโด
ฮกไกโด (ไอนุ: アィヌ・モシリ อัยนูโมซีร์) เดิมเรียก เอโซะ  เป็นชื่อจังหวัดและเกาะที่ใหญ่เป็นอันดับสองในประเทศญี่ปุ่น รองจากเกาะฮนชูโดยมีอุโมงค์เซกังเชื่อมถึงกัน นอกจากนี้ฮกไกโดยังเป็นเขตการปกครอง ซึ่งประกอบไปด้วยหมู่เกาะ โดยมีเกาะฮกไกโดเป็นศูนย์กลาง และเป็นที่ตั้งของเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของเขตได้แก่ซัปโปโระ

ฮกไกโดเป็นเขตที่มีคนอาศัยอยู่เบาบาง มีประชากรทั้งเกาะประมาณ 5 ล้านคน คนส่วนใหญ่ย้ายมาจากเกาะฮนชูเมื่อราว 100 กว่าปีก่อน โดยเป็นแหล่งที่ซามูไรแพ้สงครามจึงต้องหนีมาอยู่ที่เกาะนี้ ความจริงแล้วที่เกาะนี้มีชนพื้นเมืองอาศัยอยู่มานานแล้วคือชาวไอนุ แต่ถูกกลืนชนชาติไป ปัจจุบันหลงเหลืออยู่น้อยมากและดำรงชีวิตเช่นเดียวกับชาวญี่ปุ่นทั่วไป

ฮกไกโดเป็นเขตที่มีอากาศหนาวเย็น โดยเฉลี่ยจะมีหิมะท่วมอยู่ทั่วไปประมาณ 4-6 เดือน ในถดูหนาวจะมีอุณหภูมิ -20 ถึง 5 องศาเซลเซียส ในหน้าร้อนจะมีอุณหภูมิ 15 ถึง 30 องศาเซลเซียส ภูมิประเทศเป็นภูเขาเป็นส่วนใหญ่ ในบริเวณที่ราบลุ่มก็จะเป็นเมืองที่คนอาศัย โดยจะหนาแน่นในบริเวณเมืองซัปโปโระ ซึ่งมีอากาศอุ่นกว่าบริเวณต่าง ๆ ของเกาะ แต่ก็ยังหนาวกว่าเมืองอื่น ๆ ในเกาะฮนชู

ฮกไกโดเป็นเกาะที่มีธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ มีทิวทัศน์ที่สวยงาม ชาวญี่ปุ่นจากส่วนที่อื่น ๆ ของประเทศจึงนิยมมาตากอากาศหรือย้ายมาอาศัยและทำงานเป็นจำนวนมาก

 ประวัติศาสตร์ 
ฮกไกโดเป็นถิ่นที่อยู่ของชาวไอนุตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ชื่อสถานที่หลายแห่งบนเกาะเช่นเมืองซัปโปโระก็เป็นภาษาไอนุ 

ฮกไกโดเคยมีชื่อว่าเอโซะจนสิ้นยุคเมจิ ในช่วงสงครามโบชินเมื่อปี พ.ศ. 2411 (ค.ศ. 1868) กองกำลังสนับสนุนรัฐบาลโชกุนโทกูงาวะซึ่งนำโดยเอโนโมโตะ ทาเกอากิ ได้ประกาศเป็นรัฐอิสระในนามสาธารณรัฐเอโซะ แต่ก็ล่มสลายในปี พ.ศ. 2412 (ค.ศ. 1869) ภายหลังแบ่งเขตการปกครองเป็น 4 ส่วน

 ชื่อ 
ชื่อ ฮกไกโด ในภาษาญี่ปุ่นเขียนว่า 北海道 โรมาจิสะกดว่า Hokkaidō หมายถีง "เส้นทางสู่ทะเลเหนือ" ฮกไกโดเป็นทั้งชื่อเกาะ เขตแดนและจังหวัดในประเทศญี่ปุ่น ซึ่งจะมีให้เห็นคำว่า เกาะฮกไกโด ซึ่งกล่าวถึงเกาะโดยรวม เขตฮกไกโดกล่าวในลักษณะโดยรวมของบริเวณทางส่วนเหนือของญี่ปุ่น แต่จะไม่เพิ่มคำว่าจังหวัดลงหน้าชื่อฮกไกโด เนื่องจากคำว่า โด (道) ในชื่อฮกไกโดมีความหมายว่าจังหวัดอยู่แล้ว

สำหรับชื่อจังหวัดนี้ในชาวไทยนั้นนิยมเรียกว่า "ฮอกไกโด" เสียมากกว่า แต่การอ่านออกเสียงที่ถูกต้องของชื่อจังหวัดนี้คือ "ฮกไกโด"

 ภูมิศาสตร์ 
เกาะฮกไกโดตั้งอยู่ทางตอนเหนือของประเทศญี่ปุ่น ใกล้กับประเทศรัสเซีย (แคว้นซาคาลิน) มีแนวชายฝั่งทะเลญี่ปุ่น (ทางทิศตะวันตกของเกาะ) ทะเลโอค็อตสค์ (ทางเหนือ), และมหาสมุทรแปซิฟิก (ทางทิศตะวันออก) ศูนย์กลางของเกาะเป็นภูเขา มีที่ราบสูงภูเขาไฟ ฮกไกโดมีที่ราบหลายแห่ง เช่น ที่ราบอิชิคาริ 3,800 ตารางกิโลเมตร (1,500 ตารางไมล์) ที่ราบโทคาชิ 3,600 ตารางกิโลเมตร (1,400 ตารางไมล์) ที่ราบคุชิโระ 2,510 ตารางกิโลเมตร (970 ตารางไมล์) (พื้นที่ชุ่มน้ำที่ใหญ่ที่สุดในญี่ปุ่น) และทีราบซาโระเบะสึ 200 ตารางกิโลเมตร (77 ตารางไมล์) ฮกไกโดมีแค่ 83,423.84 ตารางกิโลเมตร (32,210.12 ตารางไมล์) ซึ่งทำให้เป็นเกาะที่ใหญ่เป็นอันดับสองของญี่ปุ่น

ช่องแคบสึงารุแยกฮกไกโดออกจากฮนชู (จังหวัดอาโอโมริ)Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Hokkaidō" in  ช่องแคบลาเปรูสแยกฮอกไกโดออกจากเกาะซาฮาลินในรัสเซีย; ช่องแคบเนมุโระแยกฮกไกโดออกจากเกาะคุนาชิร์ในหมู่เกาะคูริลของรัสเซีย

เขตอำนาจศาลของรัฐบาลฮกไกโดประกอบด้วยเกาะเล็ก ๆ หลายแห่ง รวมทั้งเกาะริชิริ เกาะโอคุชิริ และเกาะเรบุง (ตามการคำนวณของญี่ปุ่น ฮกไกโดยังได้รวมหมู่เกาะคูริลไว้ด้วย) ฮกไกโดเป็นจังหวัดที่ใหญ่ที่สุดและอยู่เหนือสุดของญี่ปุ่น เกาะนี้อยู่ในอันดับที่ 21 ของโลกตามพื้นที่

 พืชและสัตว์ 
มีหมีสีน้ำตาลอุสสุริอยู่ 3 ตัวที่พบบนเกาะ เขตฮกไกโดมีหมีสีน้ำตาลมากกว่าที่อื่นในเอเชียนอกจากรัสเซีย หมีสีน้ำตาลฮอกไกโดแบ่งออกเป็นสามสายเลือดที่แตกต่างกัน มีเพียง 8 สายเลือดในโลก
+รายชื่อพืชและสัตว์ที่โดดเด่นJapanese Wiki page :ja:北海道ชื่อพืชและสัตว์ประเภทหมายเหตุหมีสีน้ำตาลอุสสุริสัตว์นกอินทรีทะเลชเต็ลเลอร์สัตว์หมาป่าฮกไกโดสัตว์ชนิดย่อยที่สูญพันธุ์ของหมาป่าสีเทากวางซิกาเอโซะสัตว์กระรอกเอโซะริสุสัตว์เรียกอีกอย่างว่ากระรอกเอโซะหมาจิ้งจอกแดงเอโซะสัตว์จิ้งจอกแร็กคูนเอโซะทานุกิสัตว์สุนัขพันธุ์ฮกไกโดสัตว์ม้าโดซังโกะสัตว์เรียกอีกอย่างว่าม้าฮกไกโดจิ้งจกไววีพารัสสัตว์ซาลาแมนเดอร์เอโซะสัตว์Dolly Varden troutสัตว์สนเจโซพืชPicea glehniiพืชกุหลาบญี่ปุ่นพืช

 อุทยาน 
200px|thumb|ทะเลสาบอากัง
thumb|200px|right|ร่องผาโซอุน ในเขตภูเขาไฟไดเซ็ตสึซัง
เขตการปกครองฮกไกโดรวมเกาะเล็ก ๆ ที่อยู่รอบเกาะฮกไกโดด้วย เช่น เกาะริชิริ เกาะเรบุง และเกาะโอกูชิริ

นอกจากนั้นยังมีเขตอุทยานแห่งชาติอีก 6 แห่ง ได้แก่
 อุทยานแห่งชาติชิเรโตโกะ (知床) (มีทั้งทะเลและทะเลสาบ)
 อุทยานแห่งชาติอากัง (阿寒) (เป็นทะเลสาบ)
 อุทยานแห่งชาติคูชิโรชิตสึเง็ง (釧路湿原) (เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ)
 อุทยานแห่งชาติไดเซ็ตสึซัง (大雪山) (เป็นเทือกเขา)
 อุทยานแห่งชาติชิกตสึ-โทยะ (支笏洞爺) (เป็นทะเลสาบ)
 อุทยานแห่งชาติริชิริ-เรบุง-ซาโรเบ็ตสึ (利尻礼文サロベツ) (เป็นเกาะ)
 5 วนอุทยาน (準国立公園)
 12 เขตอนุรักษ์ธรรมชาติ

 เขตการปกครอง 

thumb|200px|แผนที่เกาะฮกไกโด แสดงกิ่งจังหวัดและเมืองสำคัญ

เนื่องจากฮกไกโดมีขนาดใหญ่มาก เพื่ออำนวยความสะดวกในการให้บริการต่อประชาชน ฮกไกโดจึงตั้งสำนักงานจังหวัดขึ้นเพื่อดูแลในแต่ละท้องที่จำนวน 14 สำนักงาน เรียกว่า กิ่งจังหวัด

กิ่งจังหวัด อักษรญี่ปุ่น ที่ตั้งสำนักงาน เมืองใหญ่ที่สุด ประชากร(ค.ศ. 2009) พื้นที่(ตร.กม.) จำนวนเทศบาล 1 โซราจิ 空知総合振興局 นครอิวามิซาวะ นครอิวามิซาวะ 338,485 5,791.19 10 นคร, 14 หมู่บ้าน ก ↳ อิชิการิ 石狩振興局 นครซัปโปโระ นครซัปโปโระ 2,324,878 3,539.86 6 นคร, 1 เมือง, 1 หมู่บ้าน 2 ชิริเบชิ 後志総合振興局 เมืองคุตจัง นครโอตารุ 234,984 4,305.83 1 นคร, 13 เมือง, 6 หมู่บ้าน 3 อิบูริ 胆振総合振興局 นครมูโรรัง นครโทมาโกไม 419,115 3,698.00 4 นคร, 7 หมู่บ้าน ข ↳ ฮิดากะ 日高振興局 เมืองอูรากาวะ เมืองชิงฮิดากะ 76,084 4,811.97 7 เมือง 4 โอชิมะ 渡島総合振興局 นครฮาโกดาเตะ นครฮาโกดาเตะ 433,475 3,936.46 2 นคร, 9 เมือง ค ↳ ฮิยามะ 檜山振興局 เมืองเอซาชิ เมืองเซตานะ 43,210 2,629.94 7 เมือง 5 คามิกาวะ 上川総合振興局 นครอาซาฮิกาวะ นครอาซาฮิกาวะ 527,575 10,619.20 4 นคร, 17 เมือง, 2 หมู่บ้าน ง ↳ รูโมอิ 留萌振興局 นครรูโมอิ นครรูโมอิ 53,916 3,445.75 1 นคร, 6 เมือง, 1 หมู่บ้าน 6 โซยะ 宗谷総合振興局 นครวักกาไน นครวักกาไน 71,423 4,625.09 1 นคร, 8 เมือง, 1 หมู่บ้าน 7 โอค็อตสค์ オホーツク総合振興局 นครอาบาชิริ นครคิตามิ 309,487 10,690.62 3 นคร, 14 เมือง, 1 หมู่บ้าน 8 โทกาจิ 十勝総合振興局 นครโอบิฮิโระ นครโอฮิบิโระ 353,291 10,831.24 1 นคร, 16 เมือง, 2 หมู่บ้าน 9 คูชิโระ 釧路総合振興局 นครคูชิโระ นครคูชิโระ 252,571 5,997.38 1 นคร, 6 เมือง, 1 หมู่บ้าน จ ↳ เนมูโระ 根室振興局 นครเนมูโระ นครเนมูโระ 84,035 3,406.23 1 นคร, 4 เมืองเขตพิพาท; ญี่ปุ่นเรียกร้องดินแดนทางใต้ของหมู่เกาะคูริล ซึ่งปัจจุบันปกครองโดยรัสเซีย ตั้งแต่ ค.ศ. 1945  ภายหลังญี่ปุ่นพ่ายแพ้สงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งจะถือเป็นส่วนหนึ่งของกิ่งจังหวัดเนมูโระ
 ↳ หมายถึง กิ่งจังหวัดที่แยกออกมาจากกิ่งจังหวัดก่อนหน้า ซึ่งมีอยู่ 5 กิ่งจังหวัด

 ภูมิอากาศ 
ฮกไกโดมีชื่อว่าเป็นดินแดนที่มีฤดูร้อนที่เย็นสบาย จึงเป็นที่นิยมสำหรับนักท่องเที่ยวชาวญี่ปุ่นจากส่วนอื่น ๆ ของประเทศ ส่วนในฤดูหนาวก็จะมีหิมะมากและหนาวนานอยู่ประมาณครึ่งปี (ปลายเดือนพฤศจิกายนจนถึงต้นเดือนเมษายน) แม้อุณหภูมิโดยเฉลี่ยอยู่ที่ 22 °C (72 °F) แต่เดือนมกราคมจะมีช่วงอุณหภูมิต่ำมากประมาณ -12 °C ถึง -4 °C (10 °F ถึง 25 °F) 

ในระหว่างฤดูหนาว ทะเลโอค็อตสค์ทางตะวันออกของเกาะจะกลายเป็นน้ำแข็งทำให้การเดินทางทางทะเลแถบน้ำเป็นไปได้ยาก ต้องใช้เรือตัดน้ำแข็ง ส่วนการประมงก็ต้องรอจนกว่าจะสิ้นฤดูหนาว

เนื่องจากฮกไกโดเป็นดินแดนหิมะ ที่เมืองซัปโปโระจึงมีการจัดเทศกาลหิมะเป็นประจำทุกปี ในราวต้นเดือนกุมภาพันธ์

 เศรษฐกิจ 
ฮกไกโดเป็นเขตเกษตรกรรมที่สำคัญของประเทศญี่ปุ่น เป็นแหล่งผลิตข้าวญี่ปุ่น อาหารทะเลชั้นดี และผักผลไม้คุณภาพสูง ฮกไกโดยังเป็นแหล่งของอุตสาหกรรมเบาบางประเภท เช่น เยื่อกระดาษ เบียร์ซัปโปโระ และผลิตภัณฑ์อาหาร นอกจากนี้ อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวก็เป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบหลักของรายได้ของเขตนี้ ทั้งฤดูร้อนที่เย็นสบายเป็นที่ชมธรรมชาติ ป่าเขาที่สวยงาม และในฤดูหนาวก็มีเทศกาลหิมะซัปโปโรที่เลื่องชื่อเป็นที่นิยมของชาวญี่ปุ่นเองและชาวต่างชาติเป็นจำนวนมาก และสถานที่เล่นสกีก็มีอยู่มากมายเช่นเดียวกับบ่อน้ำร้อนที่คนญี่ปุ่นชื่นชอบทำรายได้มหาศาลให้แก่ผู้คนในฮกไกโด

 ระบบขนส่งมวลชน 
ฮกไกโดเชื่อมกับเกาะฮนชูทางอุโมงค์เซกัง นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่เดินทางมาฮกไกโดโดยทางเครื่องบิน โดยมาลงที่ท่าอากาศยานชินชิโตเซะในเมืองชิโตเซะ ซึ่งอยู่ห่างจากซัปโปโระเพียง 40 นาทีโดยรถไฟ เที่ยวบินระหว่างโตเกียวและชิโตเซะมีมากถึง 45 เที่ยวต่อวันโดย 3 สายการบิน ซึ่งนับว่าติดอันดับโลก ฮกไกโดยังมีสายการบินเป็นของตัวเองชื่อแอร์โดซึ่งก็มาจากชื่อของเกาะฮกไกโดนั่นเอง นอกจากเครื่องบินแล้วฮกไกโดยังมีท่าเรือเฟอร์รีที่สามารถเดินทางไปยังเกาะต่าง ๆ ได้ แต่จะใช้เวลาค่อนข้างมาก

ส่วนภายในฮกไกโดนั้นจะใช้รถไฟเป็นหลัก รถไฟระหว่างเมืองดำเนินงานโดย JR ฮกไกโด แต่บางเมืองต้องเดินทางด้วยรถประจำทางหรือรถยนต์ส่วนตัวเท่านั้น สำหรับรถไฟใต้ดินมีเฉพาะที่นครซัปโปโระ

ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ฮกไกโดมีความสัมพันธ์กับเขตการปกครองในพื้นที่อื่นๆของโลกดังต่อไปนี้."Exchange Affiliates" . Retrieved on 5 December 2008.
  แอลเบอร์ตา ประเทศแคนาดา (1980)
  เฮย์หลงเจียง ประเทศจีน (1980)
  แมสซาชูเซตส์ สหรัฐอเมริกา (1988)
  ซาฮาลินโอบลาส ประเทศรัสเซีย (1998)
  ปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ (2005)
  คย็องซังใต้ ประเทศเกาหลีใต้ (2006)
  โซล ประเทศเกาหลีใต้ (2010)
  เชียงใหม่ ประเทศไทย (2013)
  ทิมพู ประเทศภูฏาน