# พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร (3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2399 - 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474) อดีตองคมนตรีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระนามเดิมว่า พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรรค์ เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเที่ยง

พระประวัติ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร พระนามเดิมว่า พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรรค์ เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 27 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเที่ยง พระสนมเอก (ธิดาพระยาอัพภันตริกามาตย์ (ดิศ โรจนดิศ))  เมื่อวันจันทร์ เดือน 12 ขึ้น 6 ค่ำ ปีมะโรงอัฐศก จ.ศ. 1218  ตรงกับวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2399 มีพระโสทรภราดาภคินีได้แก่
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเสวตรวรลาภ
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีนาคสวาดิ
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากนกวรรณเลขา
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิง
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าแขไขดวง
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญฤทธิเดช
 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพวงสร้อยสอางค์สมบัติ พลายน้อย. พระบรมราชินีและเจ้าจอมมารดาแห่งราชสำนักสยาม. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : ฐานบุ๊คส์. 2554, หน้า 297
พระองค์มีศักดิ์เป็นพระญาติของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี พระอัครมเหสีในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ผู้เป็นพระราชบิดาของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโดยพระองค์สืบเชื้อสายมาจากนายจำปา ณ เวียงจันทน์ ซึ่งเป็นพระญาติของเจ้าจอมมารดาทองสุก พระราชธิดาของพระเจ้าอินทวงศ์แห่งเวียงจันทน์

ปี พ.ศ. 2419 ขณะมีพระชันษาได้ 20 ปี ทรงผนวชเป็นพระภิกษุที่วัดบวรนิเวศราชวรวิหาร โดยมีสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์  เป็นพระอุปัชฌาย์

พระองค์ทรงเริ่มรับราชการในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งฉลองกรุงรัตนโกสินทร์ 100 ปี เมื่อ พ.ศ. 2425 พระองค์ ทรงรับหน้าที่ซ่อมปรับปรุงเครื่องประดับประดาเครื่องศิลา กระถางต้นไม้ ประดับพระอารามวัดพระศรีรัตนศาสดาราม และกำกับราชการกรมช่างหล่อ

ปี พ.ศ. 2426 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นเป็นพระองค์เจ้าต่างกรม มีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรีเมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2459กรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรีกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรี จนสิ้นพระชนม์

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร ประทับอยู่ที่วังบริเวณสี่กั๊กพระยาศรี ใกล้โรงพักสำราญราษฎร์ และสิ้นพระชนม์ในสมัยรัชกาลที่ 7 เมื่อวันศุกร์ เดือน 12 ขึ้น 4 ค่ำ ปีมะแม ตรีศก จ.ศ. 1293 ตรงกับวันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474 สิริพระชันษา 74 ปีราชกิจจานุเบกษา, ข่าวสิ้นพระชนม์ มีพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพเมื่อวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2476 ณ พระเมรุ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหารราชกิจจานุเบกษา,หมายกำหนดการ พระราชทานเพลิงพระศพและศพ ณ พระเมรุวัดเทพศิรินทราวาส เล่ม 49, ตอน 0 ง, 12 มีนาคม พ.ศ. 2475, หน้า 4254

 พระโอรสและพระธิดา 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร เป็นต้นราชสกุลกมลาศน์ มีหม่อมที่ปรากฏชื่อ 3 คน ได้แก่ 
 หม่อมวาศน์ (สกุลเดิม คชเสนี) ธิดาขุนพราหมณ์
 หม่อมส้มจีน
 หม่อมไป๋
มีพระโอรสธิดารวมทั้งหมด 27 องค์ เป็นชาย 14 องค์ และหญิง 13 องค์

 พระรูป  พระนาม  หม่อมมารดา  ประสูติ  สิ้นชีพิตักษัย  คู่สมรส50px  1. หม่อมเจ้าทิพาภา กมลาศน์ ไม่ทราบ พ.ศ. 2422  22 สิงหาคม พ.ศ. 2463 มิได้สมรส50px 2. หม่อมเจ้าสุรเชษฐพงษ์ กมลาศน์ ไม่ทราบ พ.ศ. 2423  พ.ศ. 2463 มิได้สมรส50px 3. หม่อมเจ้ามัณฑารพ กมลาศน์ ที่ 1 ในหม่อมวาศน์  14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2425  2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2481 มิได้สมรส50px 4. หม่อมเจ้าฉลาดลบเลอสรร กมลาศน์ ที่ 2 ในหม่อมวาศน์  24 พฤษภาคม พ.ศ. 2428  29 พฤษภาคม พ.ศ. 2503 มิได้สมรส50px 5. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม)  ไม่ทราบ พฤษภาคม พ.ศ. 2428  ตุลาคม พ.ศ. 2429 มิได้สมรส50px 6. หม่อมเจ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม)  ไม่ทราบ พฤษภาคม พ.ศ. 2429  ตุลาคม พ.ศ. 2431 มิได้สมรส50px 7. หม่อมเจ้าหญิงกลาง  ไม่ทราบ พ.ศ. 2429  14 ธันวาคม พ.ศ. 2433 มิได้สมรส50px 8. หม่อมเจ้าเฉลียววรรณมาลา ชยางกูร (ท่านหญิงแป้น) ที่ 3 ในหม่อมวาศน์  พ.ศ. 2430  8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2462  หม่อมเจ้าวิเศษศักดิ์ ชยางกูร50px 9. หม่อมเจ้าดัชนี กมลาศน์ ไม่ทราบ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2431  11 พฤษภาคม พ.ศ. 2511 มิได้สมรส50px 10. หม่อมเจ้าหญิงเล็ก  ไม่ทราบ ตุลาคม พ.ศ. 2431  พฤศจิกายน พ.ศ. 2432 มิได้สมรส50px 11. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม)  ไม่ทราบ    มิได้สมรส50px 12. หม่อมเจ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม)  ไม่ทราบ    มิได้สมรส50px 13. หม่อมเจ้าฉวีประภา กมลาศน์ ที่ 1 ในหม่อมไป๋  8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2432  30 กันยายน พ.ศ. 2519 มิได้สมรส50px 14. หม่อมเจ้านภมณี กมลาศน์ ที่ 2 ในหม่อมไป๋  7 มีนาคม พ.ศ. 2433  9 กรกฎาคม พ.ศ. 2528 มิได้สมรส50px 15. หม่อมเจ้าศุขปรารภ กมลาศน์ (ท่านชายเล็ก)  ที่ 4 ในหม่อมวาศน์  1 สิงหาคม พ.ศ. 2433  5 ตุลาคม พ.ศ. 2500  หม่อมพร้อม (เอี่ยมสะอาด)
หม่อมหลวงวงษ์ (กุญชร)50px 16. หม่อมเจ้าพรปรีชา กมลาศน์ หม่อมส้มจีน  19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2434  9 มีนาคม พ.ศ. 2503  หม่อมลมุล50px 17. หม่อมเจ้าส้มจีน  ไม่ทราบ พ.ศ. 2434   มิได้สมรส50px 18. หม่อมเจ้าธาดาพันธ์ กมลาศน์ ที่ 3 ในหม่อมไป๋  22 มกราคม พ.ศ. 2435  พ.ศ. 2476  หม่อมอรชร (จาตุรงคกุล)50px 19. หม่อมเจ้ากลั่นแก้วสินธุ์ กมลาศน์ ไม่ทราบ 29 มกราคม พ.ศ. 2436  พ.ศ. 2506 หม่อมบุญรอด50px 20. หม่อมเจ้าถวิลวิถาร กมลาศน์ (ท่านหญิงเล็ก)  ที่ 5 ในหม่อมวาศน์  24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2436  4 เมษายน พ.ศ. 2510 มิได้สมรส50px 21. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) ไม่ทราบ พ.ศ. 2438  พ.ศ. 2447 มิได้สมรส50px 22. หม่อมเจ้าปฏิภาณว่อง กมลาศน์ ไม่ทราบ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2439  พ.ศ. 2506 มิได้สมรส50px 23. หม่อมเจ้าถ่องวิทยา กมลาศน์ ไม่ทราบ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2439  พฤษภาคม พ.ศ. 2506 มิได้สมรส50px 24. หม่อมเจ้าเตี้ย  ไม่ทราบ พ.ศ. 2441   มิได้สมรส50px 25. หม่อมเจ้าบุญญราษี กมลาศน์ ไม่ทราบ 24 กันยายน พ.ศ. 2444  28 ธันวาคม พ.ศ. 2534 มิได้สมรส50px 26. หม่อมเจ้าปรีชาพล กมลาศน์ ไม่ทราบ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2448  พ.ศ. 2506  หม่อมวิศิษฐ์ศรี (สิงหเสนี)50px 27. หม่อมเจ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม  ไม่ทราบ พ.ศ. 2448   มิได้สมรส

 พระเกียรติยศ 
 พระอิสริยยศ 
พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรรค์ (3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2399 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411)
พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรรค์ (1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 - พ.ศ. 2426)
พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร (พ.ศ. 2426 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร (23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 - 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474)

พระยศ

พระยศเสือป่า
 8 ธันวาคม 2460 – นายกองตรีพระราชทานยศเสือป่า

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 

ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญ เล่ม 44 หน้า 2567 วันที่ 20 พฤศจิกายน 2470

ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๔ , เล่ม 21, ตอน 32, 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447, หน้า 564

เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 7 ชั้นที่ 2 (ป.ป.ร.2)
 พระราชทานเหรียญจักรมาลา 
 เหรียญศารทูลมาลา (ร.ศ.ท.)

 พงศาวลี