# ฝ่ายมหาอำนาจกลาง
ฝ่ายมหาอำนาจกลาง (; ;  /) เป็นกลุ่มประเทศมหาอำนาจและเป็นพันธมิตรทางการทหารกลุ่มหนึ่งในทวีปยุโรป ซึ่งร่วมมือกันต่อสู้กับฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง นำโดยจักรวรรดิเยอรมัน จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี และจักรวรรดิออตโตมัน

รัฐสมาชิก
ฝ่ายมหาอำนาจกลางมีสมาชิกอยู่ 4 ประเทศ
 ชาติ                        ดินแดน  เข้าร่วม WWI   คาเมรัน โตโกแลนด์ แอฟริกาตะวันตกเฉียงใต้ แอฟริกาตะวันออก นิวกินี ซามัว เกียวโจว  1 สิงหาคม 1914   อาร์ชดัชชีออสเตรีย ราชอาณาจักรฮังการี โบฮีเมีย แดลเมเชีย กาลิเซียและโลโดเมเรีย โครเอเชีย-สลาโวเนีย บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา  28 กรกฎาคม 1914    อิรัก ซีเรีย  29 ตุลาคม 1914  ราชอาณาจักรบัลแกเรีย   14 ตุลาคม 1915

+สถิติพลังอำนาจของฝ่ายมหาอำนาจกลางS.N. Broadberry, Mark Harrison. The Economics of World War I. illustrated ed. Cambridge University Press, 2005, pp. 9-10.ประชากรพื้นที่จีดีพีจักรวรรดิเยอรมัน (รวม อาณานิคม), 191467.0m (77.7m)0.5m km2 (3.5m km2)$244.3b ($250.7b)จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี, 191450.6m0.6m km2$100.5bจักรวรรดิออตโตมัน, 191423.0m1.8m km2$25.3bราชอาณาจักรบัลแกเรีย, 19154.8m0.1m km2$7.4bรวมมหาอำนาจกลางทั้งหมดในปี 1914151.3m6.0m km2$376.6b

+กองกำลังทางทหารของฝ่ายมหาอำนาจกลางSpencer Tucker. The European powers in the First World War: an encyclopedia. Taylor & Francis, 1996, pg. 173.กองกำลังทหารเสียชีวิตทหารบาดเจ็บทหารหายสาบสูญรวมกำลังพลสูญเสียคิดเป็นร้อยละจากกำลังพลที่ระดมมาจักรวรรดิเยอรมัน 13,250,0001,808,5464,247,1431,152,8007,208,48966%จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี7,800,000922,5003,620,0002,200,0006,742,50086%จักรวรรดิออตโตมัน2,998,321325,000400,000250,000975,00034%ราชอาณาจักรบัลแกเรีย1,200,00075,844153,39027,029255,26321%รวมมหาอำนาจกลางทั้งหมด 25,248,3213,131,8908,419,5333,629,82915,181,25266%

ผู้นำในสงคราม

thumb|upright=1.3|

thumb|230px|right|วิลเฮล์มที่ 2, เมห์เหม็ดที่ 5, ฟรันซ์ โยเซฟที่ 1 สามจักรพรรดิของฝ่ายมหาอำนาจกลาง
x126px|descrx126px|descrx126px|descr<center>x126px|descrx126px|descr<center> หัวหน้ารัฐบาลฝ่ายมหาอำนาจกลาง: เทโอบัลท์ ฟ็อน เบทมัน ฮ็อลเวค (เยอรมนี), คาร์ล ฟ็อน ชเตือร์ค (ออสเตรีย), อิชต์วาน ติซอ (ฮังการี), เซด ฮาลิม พาชา (ออตโตมัน) และวาซิล ราโดสลาวอฟ (บัลแกเรีย)
thumb|230px|right|แผนผังแสดงของผู้บัญชาการทหารฝ่ายมหาอำนาจกลาง

 จักรวรรดิเยอรมัน
 จักรพรรดิวิลเฮ็ล์มที่ 2 – ไคเซอร์แห่งจักรวรรดิเยอรมัน
 เทโอบัลท์ ฟ็อน เบทมัน ฮ็อลเวค – นายกรัฐมนตรีจักรวรรดิเยอรมัน
 เกออร์ค มิชชาเอลิส – นายกรัฐมนตรีจักรวรรดิเยอรมัน
 เกออร์ค ฟ็อน แฮร์ทลิง – นายกรัฐมนตรีจักรวรรดิเยอรมัน
 เจ้าชายมัคซีมีลีอานแห่งบาเดิน – นายกรัฐมนตรีจักรวรรดิเยอรมัน
 ก็อตต์ลีบ ฟ็อน ยาโกว์ – รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศจักรวรรดิเยอรมัน
 พลเอกอาวุโส เฮ็ลมูท ฟ็อน ม็อลท์เคอ – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิเยอรมัน
 พลเอก เอริช ฟ็อน ฟัลเคินไฮน์ – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิเยอรมัน
 จอมพล เพาล์ ฟ็อน ฮินเดินบวร์ค – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิเยอรมัน
 พลเอก เอริช ลูเดินดอร์ฟ – เจ้าพนักงานใหญ่ผู้บัญชาการยุทธภัณฑ์จักรวรรดิเยอรมัน
 เลโอพ็อลท์แห่งบาวาเรีย – ผู้บัญชาการทหารกลุ่มทัพบกเจ้าชายเลโอพ็อลท์แห่งบาวาเรีย
 มกุฎราชกุมารวิลเฮ็ล์ม – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 5 และ กลุ่มทัพบกมกุฎราชกุมารเยอรมัน
 รูพเพร็คท์แห่งบาวาเรีย – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 6 และ กลุ่มทัพบกรูพเพร็คท์แห่งบาวาเรีย
 อัลเบร็คท์ ฟ็อน เวือร์ทเทิมแบร์ค – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 4 และ กลุ่มทัพบกดยุกอัลเบร็คท์
 จอมพลเรือ อัลเฟรท ฟ็อน เทียร์พิทซ์ – รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทหารเรือจักรวรรดิเยอรมัน
 พลเอก แอนสท์ ฟ็อน ฮอปป์เนอร์ – ผู้บัญชาการทหารอากาศจักรวรรดิเยอรมัน

 จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
 จักรพรรดิฟรันทซ์ โยเซ็ฟที่ 1 – ไคเซอร์แห่งจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
 จักรพรรดิคาร์ลที่ 1 – ไคเซอร์แห่งจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
 คาร์ล ฟ็อน ชเตือร์ค – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
 เออร์เนสต์ ฟ็อน เคอร์เบอร์ – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
 ไฮน์ริช แคลม-มาร์ตินิค – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
 แอ็นสท์ ไซด์เลอร์ ฟ็อน ฟอยค์ทเทนแนค – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
 มัคส์ ฮุสซาร์เรค ฟ็อน ไฮน์ไลน์ – มุขมนตรี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออสเตรีย
 อิชต์วาน ติซอ – นายกรัฐมนตรีราชอาณาจักรฮังการี
 ซานดอร์ เวแคร์เล – นายกรัฐมนตรีราชอาณาจักรฮังการี
 อาร์ชดยุกฟรีดริช – ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของกองทัพบกจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
 ฟรันทซ์ คอนราด ฟ็อน เฮิทเซนดอร์ฟ – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
 อาเทอร์ อาร์ซ ฟ็อน สเตราเซนเบิร์ก – หัวหน้าคณะเสนาธิการใหญ่จักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
 สเวโตซาร์ โบรูเอวิช – จอมพลแห่งออสเตรีย-ฮังการี และ ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 3, กองทัพบกที่ 5
 อันทวน เฮาส์ – หัวหน้าผู้บัญชาการทหารเรือของกองทัพเรือจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี
 เอมิล อูเซลัก – ผู้บัญชาการทหารอากาศของกองกำลังทางอากาศจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี

 จักรวรรดิออตโตมัน
 สุลต่านเมห์เหม็ดที่ 5 – สุลต่านจักรวรรดิออตโตมัน
 สุลต่านเมห์เหม็ดที่ 6 – สุลต่านจักรวรรดิออตโตมัน
 เซด ฮาลิม พาชา – มหาเสนาบดี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออตโตมัน
 ทาลาต พาชา – มหาเสนาบดี (หัวหน้ารัฐบาล) จักรวรรดิออตโตมัน และ หนึ่งในสามพาชา
 แอนแวร์ พาชา – หัวหน้าผู้บัญชาการทหารของกองทัพบกจักรวรรดิออตโตมัน และ หนึ่งในสามพาชา
 เจมัล พาชา – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 4 ในซีเรีย และ หนึ่งในสามพาชา
 มุสทาฟา เคมัล พาชา − ผู้บัญชาการทหารที่มีชื่อเสียงจากการมีส่วนร่วมในการทัพกัลลิโพลี

 ราชอาณาจักรบัลแกเรีย
 พระเจ้าซาร์เฟอร์ดินานด์ที่ 1 – พระมหากษัตริย์บัลแกเรีย
 วาซิล ราโดสลาวอฟ – นายกรัฐมนตรีบัลแกเรีย
 อเล็กซานดาร์ มาลินอฟ – นายกรัฐมนตรีบัลแกเรีย
 นิโคลา เซคอฟ – หัวหน้าผู้บัญชาการทหารของกองทัพบกบัลแกเรีย
 แกออร์กี โทโดรอฟ – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 2, กองทัพบกที่ 3 ในการทัพโรมาเนีย และ รองหัวหน้าผู้บัญชาการทหารของกองทัพบกบัลแกเรีย
 คลิเมนต์ โบยาดจีฟ – ผู้บัญชาการทหารกองทัพบกที่ 1 ในการทัพเซอร์เบีย

 ลำดับเหตุการณ์ 
 การก่อตั้ง 
จักรวรรดิเยอรมันเริ่มผูกมิตรกับจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีตั้งแต่ พ.ศ. 2422 โดยการก่อตั้งไตรพันธมิตรและดำเนินนโยบายทางการเมืองในทางตรงข้ามกับประเทศอังกฤษ ฝรั่งเศสและรัสเซียที่รวมตัวเป็นกลุ่มไตรภาคี (ซึ่งเป็นเสาหลักของกองกำลังฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1)

การประกาศสงครามโลกเริ่มจากจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการียื่นคำขาดต่อเซอร์เบียเกี่ยวกับคดีลอบปลงพระชนม์มกุฎราชกุมาร อาร์คดยุค ฟรานซ์ เฟอร์ดินานด์ แต่ทางการเซอร์เบียกลับปฏิเสธ ออสเตรีย-ฮังการีจึงประกาศสงครามกับเซอร์เบีย เยอรมนีเข้าช่วยจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี ส่วนรัสเซียอยู่ข้างเดียวกับเซอร์เบีย การประกาศสงครามกับฝรั่งเศสของเยอรมนีและบุกฝรั่งเศสโดยผ่านเบลเยียมทำให้อังกฤษต้องเข้าร่วมสงครามโดยการประกาศสงครามกับเยอรมนี ทำให้สงครามนั้นขยายตัวจนกลายเป็นสงครามโลกในที่สุด

นอกจากเยอรมนีกับจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีแล้ว มีชาติอื่นเข้าร่วมมือกับฝ่ายมหาอำนาจกลางอีก 2 ชาติคือ จักรวรรดิออตโตมัน (ประเทศตุรกีในปัจจุบัน) และ ราชอาณาจักรบัลแกเรีย ส่วนชาติอื่น ๆ ประกาศสงครามกับฝ่ายมหาอำนาจทั้งหมด รวมถึงสยาม

 อิตาลี 
 การเข้าร่วมของจักรวรรดิออตโตมัน 
จักรวรรดิออตโตมัน (ตุรกี) มีความสัมพันธ์ที่ดีกับจักรวรรดิเยอรมันมาตั้งแต่ก่อนสงครามเริ่มต้น ผู้นำชาตินิยมของตุรกีมีความทะเยอทะยานในการได้ดินแดนของศัตรูเก่า คือรัสเซีย และตุรกีโกรธแค้นที่อังกฤษยึดเรือที่ตนสั่งต่อในอังกฤษ จึงนับว่าเพียงพอแล้วที่จะเข้าร่วมสงคราม จักรวรรดิออตโตมันเข้าร่วมสงครามโดยอยู่ข้างเดียวกับฝ่ายมหาอำนาจกลางในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1914

 การเข้าร่วมของบัลแกเรีย 
 ขบวนการอื่น 
 การยอมแพ้ 
thumb|170px|right|แผนภูมิวงกลมแสดงจำนวนทหารฝ่ายมหาอำนาจกลางที่เสียชีวิต
บัลแกเรียเป็นชาติแรกที่ยอมแพ้เมื่อ 29 กันยายน พ.ศ. 2461 หลังจากถูกบุกโดยอังกฤษ ฝรั่งเศสและเซอร์เบียพร้อมกัน และเยอรมนีไม่อาจช่วยเหลือได้ ตุรกียอมแพ้เมื่อ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2461 ออสเตรียฯ ยอมแพ้เมื่อ 4 พฤศจิกายน ปีเดียวกัน เยอรมนียอมแพ้เป็นชาติสุดท้ายเมื่อ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2461

       + ระยะเวลาการยอมแพ้ของฝ่ายมหาอำนาจกลาง ธง ชื่อ วันยอมแพ้  บัลแกเรีย    จักรวรรดิออตโตมัน     ออสเตรีย-ฮังการี    จักรวรรดิเยอรมัน        + สนธิสัญญาที่ฝ่ายแพ้สงครามถูกบังคับให้ลงนามตามลำดับ ธง ชื่อ สนธิสัญญา   ออสเตรีย  สนธิสัญญาแซ็ง-แฌร์แม็ง  บัลแกเรีย  สนธิสัญญาเนอยี  เยอรมนี สนธิสัญญาแวร์ซาย   ฮังการี สนธิสัญญาทรียานง  จักรวรรดิออตโตมันตุรกี สนธิสัญญาแซฟวร์ และสนธิสัญญาโลซาน