# เขตพิเศษของโตเกียว
เขตพิเศษ  เป็นเขตการปกครองระดับเทศบาลในมหานครโตเกียวซึ่งมีอยู่ทั้งหมด 23 เขต โดยในอดีตถือเป็นส่วนของนครโตเกียว อันเป็นเมืองหลวงของจังหวัดโตเกียว (東京府 โตเกียว-ฟุ) ต่อมาในปี ค.ศ. 1943 ได้มีการจัดตั้งมหานครโตเกียวขึ้นเป็นเขตปกครองรูปแบบพิเศษ และมีการแบ่งนครโตเกียวออกเป็น 23 เขต แต่ละเขตมีสิทธิเลือกตั้งนายกเทศมนตรีประจำเขตและปกครองตัวเองโดยอิสระจากมหานครโตเกียว ตามกฎหมายการปกครองส่วนท้องถิ่นของญี่ปุ่น (地方自治法 ชิโฮ-จิชิ-โฮ) ชาวญี่ปุ่นมักเรียกทั้งเขตทั้ง 23 อย่างง่าย ๆ ว่า "นิจูซังกุ" (23区) 

 ประวัติ 
ก่อนปี ค.ศ. 1943 กรุงโตเกียวถือเป็นจังหวัดหนึ่งเทียบเท่ากับจังหวัดอื่น ๆ และในจังหวัดโตเกียวก็ประกอบด้วยหลาย ๆ เทศบาล เทศบาลนครโตเกียวถือเป็นหนึ่งในนั้นและถือเป็นเมืองหลวงของจังหวัดโตเกียว และในนครโตเกียวก็แบ่งออกเป็น 35 เขต

วันที่ 15 มีนาคม ค.ศ. 1943 มีการยุบเทศบาลนครโตเกียว จังหวัดโตเกียวถูกยกฐานะเป็นกรุงโตเกียว ทั้ง 35 เขตถูกโอนไปขึ้นตรงกับองค์การปกครองกรุงโตเกียวKurt Steiner, Local government in Japan, Stanford University Press, 1965, p. 179

วันที่ 15 มีนาคม ค.ศ. 1947 จากเดิมที่นครโตเกียวมี 35 เขต ถูกแบ่งใหม่ให้เป็น 22 เขต

วันที่ 3 พฤษภาคม ค.ศ. 1947 ได้มีการประกาศใช้กฎหมายการปกครองส่วนท้องถิ่นของญี่ปุ่น เป็นผลให้เขตทั้ง 22 เขตเดิม ยกฐานะขึ้นเป็นเขตพิเศษของกรุงโตเกียว

วันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1947 ได้มีการประกาศให้เขตเนริมะ เป็นเขตพิเศษที่ 23 ของกรุงโตเกียว

ตั้งแต่ทศวรรษที่ 1970 เป็นต้นมา เขตพิเศษของกรุงโตเกียวได้รับอำนาจบริหารที่อิสระกว่าเทศบาลในจังหวัดอื่น แต่ละเขตสามารถเลือกนายกเทศมนตรีเขต (区長 kuchō) และสภาเขต (区議会 kugikai) ของตัวเอง

ใน ค.ศ. 2000 รัฐสภาของญี่ปุ่นมอบอำนาจการปกครองส่วนท้องถิ่น (地方公共団体 ชิโฮ โคเกียว ดันไต) ให้เขตพิเศษทั้ง 23 เขตของกรุงโตเกียว ส่งผลให้แต่ละเขต (区 กุ) มีฐานะเทียบเท่ากับนคร (市 ชิ)

เขตพิเศษต่าง ๆ มีขนาดต่างกันตั้งแต่ 10–60 ตารางกิโลเมตร และจำนวนประชากรก็ต่างกันตั้งแต่ 40,000–830,000 คน บางเขตมีเกาะที่มนุษย์สร้างขึ้นโดยการถมทะเล เขตที่มีประชากรมากที่สุดคือเขตเซตางายะ (世田谷区 Setagaya-ku) และเขตที่มีขนาดใหญ่ที่สุดคือเขตโอตะ

จำนวนประชากรของเขตพิเศษทั้ง 23 เขตของกรุงโตเกียวจากการสำรวจจำนวนประชากรเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 2010 มีจำนวน 8,846,580 คน คิดเป็น 2 ใน 3 ของประชากรของกรุงโตเกียว และ 1 ใน 4 ของประชากรในกรุงโตเกียวและปริมณฑล (首都圏 ชุโตเก็ง) มีความหนาแน่นประชากร 13,800 คนต่อตารางกิโลเมตร

 รายชื่อเขตพิเศษ (เรียงลำดับตามตัวอักษรโรมัน) 
thumb|l200px|แผนที่มหานครโตเกียวในปัจจุบัน สีเหลืองแสดงถึง 23 เขตพิเศษในโตเกียว และสีเขียวแสดงถึงนคร เมือง และหมู่บ้านอื่น ๆ ในมหานครโตเกียว
*จำนวนประชากร ณ เดือนมิถุนายน ค.ศ. 2007
เขต คันจิ (ตัวโรมัน) ประขากร* ความหนาแน่น พื้นที่ ย่านที่มีชื่อเสียง border|22px อาดาจิ  足立区 (Adachi-ku)   629,392  11,830.68   53.20 อายาเซะ, คิตะเซ็นจู, ทาเกโนะสึกะ border|22px อารากาวะ  荒川区 (Arakawa-ku)   194,777  18,262.25   10.20 อารากาวะ, มาจิยะ, นิปโปริ, มินามิเซ็นจู border|22px บุงเกียว  文京区 (Bunkyō-ku)   194,933  16,009.28   11.31 ฮนโง, ยาโยอิ, ฮากุซัน border|22px ชิโยดะ  千代田区 (Chiyoda-ku)    43,802   3,763.06   11.64 นางาตะโจ, คาซูมิงาเซกิ, โอเตมาจิ, มารูโนอูจิ, อากิฮาบาระ, ยูรากุโช, ไอดะบาชิ border|22px ชูโอ  中央区 (Chūō-ku)    104,997   10,344.53   10.15 นิฮมบะชิ, คะยะบะโจ, กินซะ, สึกิจิ, ฮัจโจโบะริ, ชินกะวะ, สึกิชิมะ, คะจิโดะกิ, สึกุดะ, border|22px เอโดงาวะ  江戸川区 (Edogawa-ku)   661,386  13,264.86   49.86 คะซะอิ, โคะอิวะ border|22px อิตาบาชิ  板橋区 (Itabashi-ku)   529,059  16,445.72   32.17 อิตาบาชิ, ทากาชิมะไดระ border|22px คัตสึชิกะ  葛飾区 (Katsushika-ku)   428,066  12,286.62   34.84 ทะเตะอิชิ, อะโอะโตะ border|22px คิตะ  北区 (Kita-ku)   330,646  15,885.67   20.59 อะกะบะเนะ, โอจิ, ทะบะตะ  border|22px โคโต  江東区 (Kōtō-ku)  436,337  10,963.24   39.8 คิบะ, อะริอะเกะ, คะเมโดะ, โทโยโช, มนเซ็นนะกะโช, ฟุกะงะวะ, คิโยะซุมิ, ชิระกะวะ, เอ็ทชูจิมะ, ซุนะมะจิ, อะโอะมิ border|22px เมงูโระ  目黒区 (Meguro-ku)   267,798  18,217.55   14.70 เมะงุโระ, นะกะเมะงุโระ, จิยุงะโอะกะ border|22px มินาโตะ  港区 (Minato-ku)   205,196   10,088.30   20.34 อะกะซะกะ, รปปงงิ, โอะไดบะ, ชินบะชิ, ชินะงะวะ, โทะระโนะมง, อะโอะยะมะ, อะซุบุ, ฮะมะมะสึโช, ทะมะจิ border|22px นากาโนะ  中野区 (Nakano –ku)   312,939  20,097.82   15.59 นะกะโนะ border|22px เนริมะ  練馬区 (Nerima-ku)   702,202  14,580.61   48.16 เนะริมะ, โออิซุมิ, ฮิกะริงะโอะกะ border|22px โอตะ  大田区 (Ōta-ku)   674,590  11,345.27   59.46 โอโมะริ, คะมะตะ, ฮะเนะดะ, เด็งเอ็งโจฟุ border|22px เซตางายะ  世田谷区 (Setagaya-ku)   855,416  14,728.23   58.08 เซะตะงะยะ, คิตะซะวะ, คิตุตะ, คะระซุยะมะ, ทะมะงะวะ border|22px ชิบูยะ  渋谷区 (Shibuya-ku)   205,512  13,337.13   15.11 ชิบุยะ, เอะบิซุ, ฮะระจุกุ, ฮิโระโอะ, , เซ็นดะงะยะ, โยะโยะงิ border|22px ชินางาวะ  品川区 (Shinagawa-ku)   353,887  15,576.01   22.72 ชินะงะวะ, โกะตันดะ, โอซะกิ border|22px ชินจูกุ  新宿区 (Shinjuku-ku)   309,463  16,975.48   18.23 ชินจุกุ, ทะกะดะโนะบะบะ, โอกุโบะ, คะงุระซุกะ, อิจิงะยะ border|22px ซูงินามิ  杉並区 (Suginami-ku)   534,981  15,725.49   34.02 โคเอ็นจิ, อะซะงะยะ, โอะงิกุโบะ border|22px ซูมิดะ  墨田区 (Sumida-ku)   237,433  16,079.49   13.75 คินชิโช, โมะริชิตะ, เรียวโงะกุ border|22px โทชิมะ  豊島区 (Toshima-ku)   256,009  19,428.44   13.01 อิเคะบุกุโระ, โคะมะโงะเมะ, เซ็งกะวะ, ซุงุโมะ border|22px ไทโต  台東区 (Taitō-ku)   168,277  16,139.38   10.08 อูเอโนะ, อาซากูซะ รวมทั้งหมด 8,637,098  13,890.25  621.81 

 สถานที่ที่มีชื่อเสียง 
thumb|ย่านกินซะ (銀座 Ginza)
thumb|ย่านมารูโนอูจิ (丸の内 Marunouchi)
thumb|เขตชิบูยะ (渋谷区 Shibuya-ku)
thumb|เขตชินจูกุ (新宿区 Shinjuku-ku)
thumb|สะพานสายรุ้ง (レインボーブリッジ Reinbō burijji) และ โตเกียวทาวเวอร์ (東京タワー Tōkyō tawā)

สถานที่ที่มีชื่อเสียงในย่านต่าง ๆ เขตพิเศษทั้ง 23 เขตมีดังต่อไปนี้

 อากาซากะ (赤坂 Akasaka) : อยู่ในเขตมินาโตะ เป็นย่านที่มีภัตตาคารร้านอาหาร สถานบันเทิง และโรงแรมมากมาย นอกจากนี้ยังมีถนนคนเดินเล็ก ๆ ให้ได้สัมผัสชีวิตชาวโตเกียวท้องถิ่น ตั้งอยู่ติดกับเขตรปปงงิ และอาโอยามะ

 อากิฮาบาระ (秋葉原 Akihabara) : อยู่เขตไทโตและเขตชิโยดะ เป็นย่านที่เต็มไปด้วยร้านขายสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์ เกม การ์ตูน และของเล่น

 อาโอยามะ (青山 Aoyama) : อยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของเขตมินาโตะ เป็นย่านที่พักอาศัยของผู้มีฐานะ รวมทั้งมีสวนสาธารณะ ร้านอาหารนานาชาติ ร้านกาแฟทันสมัย สถานีรถไฟใต้ดินโอโมเตะซันโด และสุสานอาโอยามะ อันใหญ่โตด้วย

 กินซะ (銀座Ginza) และ ยูระกุโช : ย่านกินซะอยู่ในเขตชูโอ ส่วนย่านยูระกุโชอยุ่ในเขตชิโยดะ (千代田区 Chiyoda-ku) ทั้งสองย่านนี้เป็นย่านศูนย์การค้าและแหล่งบันเทิง มีห้างสรรพสินค้าที่ขายสินค้าหรูหรา โรงภาพยนตร์ และโรงละคร

 ฮะระจุกุ (原宿 Harajuku) : อยู่ในเขตชิบูยะ เป็นแหล่งรวมวัยรุ่นที่มีชื่อเสียงของญี่ปุ่น

 อิเกะบุกุโระ (池袋 Ikebukuro) : อยู่ในเขตโทชิมะ เป็นย่านที่มีชุมทางรถไฟและรถไฟใต้ดินที่จอแจที่สุดของตอนเหนือของโตเกียว มีศูนย์การค้าขนาดใหญ่ชื่อซันชายน์ซิตี (Sunshine City)

 จิมโบโช (神保町 Jinbōchō) : อยู่ในเขตชิโยดะ เป็นย่านที่เต็มไปด้วยร้านหนังสือมือสอง สำนักพิมพ์ และร้านขายของเก่ามากมาย

 มารูโนอูจิ (丸の内 Marunouchi) และโอเตมาจิ : อยู่ในเขตชิโยดะ อยู่ติดกับสถานีรถไฟโตเกียว และพระราชวังหลวงโตเกียว เป็นย่านศูนย์กลางเศรษฐกิจและการเงินของโตเกียว เต็มไปด้วยอาคารสูงเสียดฟ้ามากมาย ที่เป็นที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ของธนาคารหลายธนาคาร และสำนักงานของบริษัทใหญ่ ๆ นอกจากนี้ยังมีศูนย์การค้าและแหล่งบันเทิงด้วย

 นะงะตะโช (永田町 Nagata-chō) : อยู่ในเขตชิโยดะ เป็นย่านที่เป็นหัวใจของการปกครองของญี่ปุ่น เนื่องจากเป็นที่ตั้งของอาคารสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ที่ทำการของกระทรวงและพรรคการเมืองต่าง ๆ

 โอะไดบะ (お台場 Odaiba) : อยู่ในเขตโคโตและเขตชินางาวะ เป็นเกาะที่มนุษย์สร้างขึ้นจากการถมทะเล เป็นแหล่งศูนย์การค้าและบันเทิงที่กำลังได้รับความนิยม 

 โอโมเตะซันโด (表参道 Omotesandō) : อยู่ในเขตมินาโตะและเขตชิบูยะ เป็นย่านที่มีร้านสินค้ายี่ห้อหรูหราตั้งเรียงรายตลอดถนน

 รปปงงิ (六本木 Roppongi) : อยู่ในเขตมินาโตะ เป็นย่านที่เป็นที่ตั้งของสถานทูตของหลายประเทศ จึงทำให้ชาวต่างชาติรวมตัวอยู่ในย่านนี้จำนวนมาก นอกจากนี้ยังเป็นย่านที่มีสถานบันเทิงยามค่ำคืนอยู่มากมาย และยังเป็นที่ตั้งของอาคารรปปงงิฮิลส์ ซึ่งเป็นอาคารขนาดใหญ่ที่มีทั้งสำนักงาน ศูนย์การค้า และสถานบันเทิง

 เรียวโงกุ (両国 Ryōgoku) : อยู่ในเขตซูมิดะ เป็นศูนย์กลางของซูโม่ของโลก เนื่องจากเป็นที่ตั้งของสนามกีฬาแห่งชาติเรียวโงกุ (両国国技館 Ryōgoku Kokugi-kan) ซึ่งเป็นสนามซูโม่ที่มีชื่อเสียงที่สุดของญี่ปุ่น และมีสำนักซูโม่หรือเฮยะ (部屋 heya) ตั้งอยู่มากมาย

 ชิบุยะ (渋谷区 Shibuya-ku) : เป็นเขตศูนย์รวมห้างสรรพสินค้า แฟชั่น สถานบันเทิงยามราตรี และเป็นแหล่งวัยรุ่นที่มีเชื่อเสียงมานาน

 ชินะงะวะ (品川区 Shinagawa-ku) : เป็นที่ตั้งของสถานชินะงะวะ ทางด้านตะวันตกของสถานีมีโรงแรมขนาดใหญ่มากมาย ส่วนทางด้านตะวันออกที่เคยเงียบเหงา ปัจจุบันถูกพัฒนาให้เป็นศูนย์กลางธุรกิจแห่งใหม่ของโตเกียว

 ชิมบะชิ (新橋 Shinbashi) : อยู่ในเขตมินาโตะ เป็นย่านที่เคยเงียบเหงาแต่กลับคึกคักอีกครั้ง เนื่องจากเป็นประตูสู่ย่านโอะไดบะและย่านตึกสูงชิโอะโดะเมะ (汐留 Shiodome)

 ชินจุกุ (新宿区 Shinjuku-ku) : เป็นเขตตึกสูงยุคแรก ๆ ของโตเกียวตั้งแต่ทศวรรษที่ 1970 เป็นที่ตั้งของห้างสรรพสินค้า ร้านขายเครื่องใช้ไฟฟ้า และโรงแรมหลายแห่ง รวมถึงเป็นที่ตั้งของศาลาว่าการกรุงโตเกียว มีสถานีรถไฟชินจูกุ อันเป็นสถานีที่มีคนสัญจรผ่านประมาณสามล้านคนต่อวัน ถือเป็นสถานีรถไฟที่คับคั่งที่สุดในโลก ทางด้านตะวันออกของสถานีชินจุกุ เป็นย่านคาบูกิโช ซึ่งเป็นย่านสถานเริงรมณ์ยามราตรี

 อุเอะโนะ (上野 Ueno) : อยู่ในเขตไทโต เป็นที่ตั้งของสถานีรถไฟอูเอโนะ อันเป็นชุมทางของรถไฟที่จะไปทางด้านเหนือของโตเกียว หน้าสถานีมีตลาดอาเมะโยโกะ (アメ横) ด้านข้างสถานีมีสวนอุเอะโนะ (上野公園) สวนสัตว์อูเอโนะ และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหลายแห่ง ในฤดูใบไม้ผล สวนอุเอะโนะและบึงชิโนะบะซุ (不忍池 ชิโนะบะซุ โนะ อิเกะ) ที่อยู่ข้าง ๆ จะกลายเป็นสถานที่ชมดอกซากูระ หรือ ฮะนะมิ (花見) ที่มีผู้คนคับคั่ง

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 คำอธิบายเขตการปกครองพิเศษโดยศาลาว่าการกรุงโตเกียว  (ภาษาอังกฤษ)
 สถิติโดยศาลาว่าการกรุงโตเกียว  (ภาษาญี่ปุ่น)