# รายพระนามพระอัครมเหสีในพระมหากษัตริย์ไทย
รายพระนามพระอัครมเหสีในพระมหากษัตริย์ไทย

 อาณาจักรอยุธยา 
 ราชวงศ์ละโว้-อโยธยา 
 พระนาม ตำแหน่ง ดำรงตำแหน่ง พ้นจากตำแหน่ง พระราชสวามี หมายเหตุ ภุมมาวดีเทวี พระมเหสี พ.ศ. 1893 พ.ศ. 1912 สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 475 ไม่ปรากฏพระนาม พระมเหสี พ.ศ. 1912 (ครั้งที่ 1)พ.ศ. 1931 (ครั้งที่ 2) พ.ศ. 1913 (ครั้งที่ 1)พ.ศ. 1938 (ครั้งที่ 2) สมเด็จพระราเมศวร  ไม่ปรากฏพระนาม พระมเหสี พ.ศ. 1938 พ.ศ. 1952 สมเด็จพระเจ้ารามราชา  นางพระยาแม่อยู่หัวศรีสุดาจันทร์ พระอัครมเหสี พ.ศ. 2091 ขุนวรวงศาธิราช คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 494-495

ราชวงศ์สุพรรณภูมิ
 พระนาม ตำแหน่ง ดำรงตำแหน่ง พ้นจากตำแหน่ง พระราชสวามี หมายเหตุ พระมเหสีไม่ปรากฏพระนาม พระมเหสี พ.ศ. 1913 พ.ศ. 1931 สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 พระมหาเทวีแห่งสุโขทัย (ไม่ปรากฏพระนาม) พระชายา การเมืองในประวัติศาสตร์ ยุคสุโขทัย-อยุธยา พระมหาธรรมราชา กษัตราธิราช, หน้า 30-39ประวัติศาสตร์สุโขทัย, หน้า 129กรุงสุโขทัย มาจากไหน ?, หน้า 121-129 มิได้สถาปนา พ.ศ. 1931 สมเด็จพระเจ้าทองลัน พระมเหสีไม่ปรากฏพระนาม พระมเหสี พ.ศ. 1952  พ.ศ. 1967 สมเด็จพระอินทราชา พระราชเทวีจากวงศ์พระร่วง (ไม่ปรากฏพระนาม) พระมเหสี การเมืองในประวัติศาสตร์ ยุคสุโขทัย-อยุธยา พระมหาธรรมราชา กษัตราธิราช, หน้า 67, 83 พระราชเทวีจากวงศ์พระร่วง (ไม่ปรากฏพระนาม) พระมเหสี พ.ศ. 1967 พ.ศ. 1991 สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 ฟื้นฝอยหาตะเข็บ, หน้า 220การเมืองในประวัติศาสตร์ ยุคสุโขทัย-อยุธยา พระมหาธรรมราชา กษัตราธิราช, หน้า 76 พระราชเทวีจากวงศ์พระร่วง (ไม่ปรากฏพระนาม) พระอัครมเหสี พ.ศ. 1991 พ.ศ. 2031 สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ไม่ปรากฏพระนาม พระมเหสี พ.ศ. 2006 พ.ศ. 2034 สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 3 สุริยวงศาเทวี พระอัครมเหสี พ.ศ. 2034 พ.ศ. 2072 สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 485 นางสร้อยทอง พระมเหสีซ้าย  คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 488 นางแว่นฟ้าทอง พระสนมเอก   ไม่ปรากฏพระนาม พระมเหสี พ.ศ. 2072 พ.ศ. 2076 สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 4 มิได้สถาปนา พ.ศ. 2076 พ.ศ. 2077 สมเด็จพระรัษฎาธิราช พระมเหสีจิตรวดี พระมเหสีขวา พ.ศ. 2077  สมเด็จพระไชยราชาธิราช คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 492 นางพระยาแม่อยู่หัวศรีสุดาจันทร์ พระมเหสีซ้าย พ.ศ. 2089 พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 65 มิได้สถาปนา พ.ศ. 2089 พ.ศ. 2091 สมเด็จพระยอดฟ้า พระสุริโยทัย หรือพระมหาเทวี พระอัครมเหสี พ.ศ. 2091 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2092 สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 79คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 497 รัตนมณีเนตร พระสนมเอก  คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 503 ไม่มีข้อมูล พ.ศ. 2106 (ครั้งที่ 1) พ.ศ. 2111 (ครั้งที่ 2) พ.ศ. 2111 (ครั้งที่ 1) พ.ศ. 2112 (ครั้งที่ 2) สมเด็จพระมหินทราธิราช

 ราชวงศ์สุโขทัย 
 พระนาม ตำแหน่ง ดำรงตำแหน่ง พ้นจากตำแหน่ง พระราชสวามี หมายเหตุ พระวิสุทธิกษัตรีย์ หรือพระบรมเทวี พระมเหสี พ.ศ. 2112 พ.ศ. 2133 สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 71 พระมณีรัตนา พระมเหสี 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2133 25 เมษายน พ.ศ. 2148 สมเด็จพระนเรศวรมหาราช คำให้การขุนหลวงหาวัด, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 705 พระเอกกษัตรี พระมเหสี พ.ศ. 2138 ตำนานนางกษัตริย์, หน้า 310 โยดะยามิบะยา หรือ มังตรานะมะโด (ไม่ปรากฏพระนาม) พระมเหสี พ.ศ. 2139 โคลงเรื่องมังทรารบเชียงใหม่, หน้า 14โยเดียกับราชวงศ์พม่า เรื่องจริงที่ไม่มีใครรู้, หน้า 122 พระสวัสดี พระมเหสี 25 เมษายน พ.ศ. 2148 พ.ศ. 2153 สมเด็จพระเอกาทศรถ คำให้การขุนหลวงหาวัด (ฉบับหลวง), ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 335คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 516 ไม่ปรากฏพระนาม  พระมเหสี  ไม่ปรากฏพระนาม  พระมเหสี  ไม่ปรากฏพระนาม  พระมเหสี  ไม่ปรากฏพระนาม  พระมเหสี  ไม่ปรากฏพระนาม  พระมเหสี  ไม่ปรากฏพระนาม  พระมเหสี  ไม่ปรากฏพระนาม  พระมเหสี  ไม่มีข้อมูล พ.ศ. 2153 พ.ศ. 2154 สมเด็จพระศรีเสาวภาคย์ พระจันทชายา พระมเหสี  สมเด็จพระเจ้าทรงธรรม ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 90-91 พระขัตติยเทวี พระมเหสี   พระองค์อัมฤทธิ์ พระชายา  จดหมายเหตุวันวลิต. พ.ศ. 2507. ไม่มีข้อมูล พ.ศ. 2171 พ.ศ. 2172 สมเด็จพระเชษฐาธิราช ไม่มีข้อมูล พ.ศ. 2172 สมเด็จพระอาทิตยวงศ์

 ราชวงศ์ปราสาททอง 
 พระนาม ตำแหน่ง ดำรงตำแหน่ง พ้นจากตำแหน่ง พระราชสวามี หมายเหตุ พระปทุมาเทวี หรือพระประทุมา พระมเหสีขวา พ.ศ. 2172 พ.ศ. 2199 สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง คำให้การขุนหลวงหาวัด, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 711ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 92 พระสุริยา พระมเหสีขวา  พระจันทาเทวี หรือพระจันทเทวี พระมเหสีขวา  พระสิริกัลยา หรือพระศิริกัลยา พระมเหสีขวา  พระอุบลเทวี พระมเหสีซ้าย  พระนภาเทวี หรือพระประภาวดี พระมเหสีซ้าย  พระอรบุตรี หรือพระไวยบุตรี พระมเหสีซ้าย  พระกนิษฐาเทวี พระมเหสีซ้าย  ไม่มีข้อมูล พ.ศ. 2199 สมเด็จเจ้าฟ้าไชย ไม่มีข้อมูล พ.ศ. 2199 สมเด็จพระศรีสุธรรมราชา พระกษัตรีย์ พระมเหสีขวา 26 ตุลาคม พ.ศ. 2199  สมเด็จพระนารายณ์มหาราช พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 525คำให้การขุนหลวงหาวัด, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 716 พระพันปี (ไม่ปรากฏพระนาม) พระมเหสีซ้าย 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2231  ท้าวศรีจุฬาลักษณ์ (แจ่ม) พระสนมเอก  ภูธร ภูมะธน. โกษาปาน ราชทูตกู้แผ่นดิน. กรุงเทพฯ : สถาบันการเรียนรู้และสร้างสรรค์ (พิพิธภัณฑ์การเรียนรู้), 2550, หน้า 33พลับพลึง มูลศิลป์. ความสัมพันธ์ไทย-ฝรั่งเศส สมัยอยุทธยา. กรุงเทพฯ : บรรณกิจ, 2523, หน้า 110, 238 พระราชชายาเทวี (สมบุญ) พระสนมเอก  คำให้การขุนหลวงหาวัด, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 720

 ราชวงศ์บ้านพลูหลวง 
 พระนาม ตำแหน่ง ดำรงตำแหน่ง พ้นจากตำแหน่ง พระราชสวามี หมายเหตุ พระอัครมเหสี (กัน) พระอัครมเหสีกลาง พ.ศ. 2231 พ.ศ. 2246 สมเด็จพระเพทราชา พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม), หน้า 318 กรมหลวงโยธาทิพ พระอัครมเหสีซ้ายพระอัครมเหสีขวาคำให้การชาวกรุงเก่า, คำให้การขุนหลวงหาวัด และเอกสารอื่น, หน้า 540 พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม), หน้า 333 กรมหลวงโยธาเทพ พระอัครมเหสีซ้าย คำให้การขุนหลวงหาวัด, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 737 สมเด็จพระพันวษา หรือ พระพันปีหลวง  (ไม่ปรากฏพระนาม) พระอัครมเหสี พ.ศ. 2246 พ.ศ. 2251 สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 622-623คำให้การชาวกรุงเก่า, ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 173คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 542 พระองค์รัตนา พระสนมเอก  คำให้การขุนหลวงหาวัด (ฉบับหลวง), ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 455-456 พระกรัดนางกัลยาณี หรือพระแก้วฟ้า พระมเหสีซ้าย พ.ศ. 2251 คำให้การขุนหลวงหาวัด, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 741คำให้การชาวกรุงเก่า, ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 112คำให้การขุนหลวง วัดประดู่ทรงธรรม, ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 278 กรมหลวงราชานุรักษ์ พระอัครมเหสี พ.ศ. 2251 พ.ศ. 2275 สมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 9  พระองค์เจ้าทับทิม พระอัครมเหสี คำให้การขุนหลวงหาวัด (ฉบับหลวง), ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 448 เจ้าเสฐ พระมเหสีรอง คำให้การชาวกรุงเก่า, พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 547 พระองค์เอี้ยง พระชายา  กรมหลวงอภัยนุชิต พระอัครมเหสีขวา พ.ศ. 2275 พ.ศ. 2280 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 356คำให้การขุนหลวง วัดประดู่ทรงธรรม, ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 285 กรมหลวงพิพิธมนตรี พระราชมเหสีกลาง พ.ศ. 2301  เจ้าฟ้าสังวาลย์ หรืออินทสุชาเทวี พระมเหสีซ้าย พ.ศ. 2298 คำให้การชาวกรุงเก่า, ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 117 เจ้าฟ้าท้าวต่อย พระอัครมเหสี พ.ศ. 2301 สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพันจันทนุมาศ (เจิม) และเอกสารอื่น, หน้า 552 กรมขุนวิมลพัตร พระอัครมเหสี พ.ศ. 2301 พ.ศ. 2310 สมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ ประชุมคำให้การกรุงศรีอยุธยา รวม 3 เรื่อง, หน้า 177พระราชพงศาวดาร ฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน ตรวจสอบชำระจากฉบับตัวเขียน, หน้า 340พระราชพงศาวดารพม่า, หน้า 1135

 อาณาจักรธนบุรี 
 ราชวงศ์ธนบุรี 
 พระนาม ตำแหน่ง ดำรงตำแหน่ง พ้นจากตำแหน่ง พระราชสวามี หมายเหตุ กรมหลวงบาทบริจา พระอัครมเหสี 28 ธันวาคม พ.ศ. 2310 6 เมษายน พ.ศ. 2325 สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี  กรมบริจาภักดีศรีสุดารักษ์ พระมเหสีซ้าย 

 อาณาจักรรัตนโกสินทร์ 
ราชวงศ์จักรี
 พระนาม ตำแหน่ง ดำรงตำแหน่ง พ้นจากตำแหน่ง พระราชสวามี หมายเหตุ สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี มิได้สถาปนา 6 เมษายน พ.ศ. 2325 7 กันยายน พ.ศ. 2352พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี มิได้สถาปนา 7 กันยายน พ.ศ. 2352 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี มิได้สถาปนา ราว พ.ศ. 2358 มิได้สถาปนา 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 2 เมษายน พ.ศ. 2394 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าโสมนัสวัฒนาวดี พระนางนาฏบรมอัครราชเทวี 2 มกราคม พ.ศ. 2395 10 ตุลาคม พ.ศ. 2395 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี พระนางนาถราชเทวี ราว พ.ศ. 2396 9 กันยายน พ.ศ. 2404 พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพรรณราย มิได้สถาปนา ราว พ.ศ. 2396 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทักษิณชา นราธิราชบุตรี มิได้สถาปนา ราว พ.ศ. 2415 ราว พ.ศ. 2415 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5, หน้า 66-71 พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์ พระอรรคชายาเธอ ราว พ.ศ. 2412−2416 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2430 พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5, หน้า 78 พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา พระอรรคชายาเธอ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2444 พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5, หน้า 89 สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี พระราชเทวี ราว พ.ศ. 2420 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5, หน้า 103 สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า พระบรมราชเทวี ราว พ.ศ. 2421 พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5, หน้า 120 สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี พระบรมราชเทวี 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2423 พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5, หน้า 130 สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระบรมราชินีนาถ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5, หน้า 139 พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา พระอรรคชายาเธอ ราว พ.ศ. 2426 พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5, หน้า 229 เจ้าดารารัศมี พระราชชายา พระราชชายา 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2430 พระภรรยาเจ้า และสมเด็จเจ้าฟ้า ในรัชกาลที่ 5, หน้า 307 สมเด็จพระนางเจ้าอินทรศักดิศจี พระวรราชชายา พระวรราชชายา 12 มกราคม พ.ศ. 2464 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว  พระนางเธอ ลักษมีลาวัณ พระนางเธอ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2465  พระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี พระวรราชเทวี 10 สิงหาคม พ.ศ. 2467  สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี พระบรมราชินี 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2469 2 มีนาคม พ.ศ. 2478 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว  มิได้อภิเษกสมรส 2 มีนาคม พ.ศ. 2478 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พระบรมราชินีนาถ 28 เมษายน พ.ศ. 2493 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร  สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี พระบรมราชินี 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 ยังอยู่ในตำแหน่ง พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว