# อำเภอชะอำ
ชะอำ เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเพชรบุรี และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัด ซึ่งมีหาดทรายขาว ยาว และยังเป็นแหล่งเศรษฐกิจด้านการท่องเที่ยวที่สำคัญ ซึ่งเป็นรายได้ให้กับด้านอุตสาหกรรมท่องเที่ยว ธุรกิจการโรงแรม ธุรกิจการค้าของที่ระลึก ร้านอาหาร การประมง เป็นต้น  นอกจากนี้ชะอำยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมจากชาวไทยและชาวต่างประเทศในระดับต้น ๆ ของประเทศไทย

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอชะอำตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอท่ายาง
 ทิศตะวันออก จรดอ่าวไทย
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอหัวหิน (จังหวัดประจวบคีรีขันธ์)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอท่ายาง

 ประวัติ 
อำเภอชะอำตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2444 ที่บ้านนายาง หมู่ที่ 3 ตำบลนายาง เดิมใช้ชื่อว่า อำเภอนายาง ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2457 ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอนายางไปตั้งที่บ้านหนองจอกและเปลี่ยนชื่อเป็นเป็น อำเภอหนองจอก (ปัจจุบันอยู่ในเขตอำเภอท่ายาง) จนกระทั่งหลังสงครามมหาเอเชียบูรพา กระทรวงมหาดไทยได้ย้ายที่ว่าการอำเภอหนองจอกมาตั้งที่บ้านชะอำ ตำบลชะอำ เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2487ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ย้ายที่ว่าการอำเภอหนองจอก จังหวัดเพชรบุรี ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๖๑ ตอนที่ ๖๒ ง ประกาศ ณ วันที่ ๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๘๗ หน้าที่ ๑๙๓๒ เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่สะดวกแก่การปกครองและภายหลังได้เปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอชะอำพุทธศักราช ๒๔๘๗ (เปลี่ยนชื่อ อำเภอหนองจอก เป็น อำเภอชะอำ และอำเภอหนองโดน เป็น อำเภอบ้านหมอ) ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๖๑ ตอนที่ ๗๗ ก ประกาศ ณ วันที่ ๒๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๘๗ หน้าที่ ๑๑๖๕ในวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2487  

 วันที่ 5 พฤษภาคม 2444 แบ่งเขตแขวงเมืองเพชรบุรีออกเป็น 6 อำเภอ จัดตั้งอำเภอนายาง และตั้งที่ว่าการอำเภอที่บ้านนายางประกาศกระทรวงมหาดไทย [ปรับปรุงการจัดตั้งแบ่งเขตแขวงเมืองเพ็ชร์บุรีเสียใหม่ โดยให้มี ๖ อำเภอ และการจัดกรมการอำเภอ]
วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอนายาง จังหวัดเพชรบุรี เป็น อำเภอหนองจอก ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ
วันที่ 8 มิถุนายน 2464 มีพระราชองการขนานนามที่หลวงใน ตำบลบางกราที่จัดสร้างขึ้นใหม่ว่า มฤคทายวัน  ประกาศ ขนานนามเปลี่ยนนามตำบลบางกรา แขวงจังหวัดเพชรบุรี
วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดเพชรบุรี กับจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยโอนพื้นที่หมู่ 7 ตำบลห้วยทรายเหนือ อำเภอหนองจอก จังหวัดเพชรบุรี ไปขึ้นกับตำบลหัวหิน กิ่งอำเภอหัวหิน อำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงเขตจังหวัด พุทธศักราช ๒๔๗๙
วันที่ 1 ตุลาคม 2480 ยกฐานะตำบลชะอำ และตำบลห้วยทรายเหนือ อำเภอหนองจอก จังหวัดเพ็ชร์บุรี เป็นเทศบาลตำบลชะอำพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลตำบลชะอำ จังหวัดเพชรบุรี พุทธศักราช ๒๔๘๐
วันที่ 2 กันยายน 2484 โอนพื้นที่ตำบลหาดเจ้าสำราญ อำเภอหนองจอก ไปขึ้นกับอำเภอเมืองเพชรบุรี และโอนพื้นที่หมู่ 1 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองขนาน อำเภอหนองจอก ไปขึ้นกับตำบลหนองพลับ อำเภอเมืองเพชรบุรีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอในจังหวัดเพชรบุรี
วันที่ 26 ธันวาคม 2487 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอหนองจอก จังหวัดเพชรบุรี เป็น อำเภอชะอำ
 วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2490 เปลี่ยนแปลงเขตพื้นที่อำเภอชะอำ (1,2,3,4,5,6)ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตอำเภอในจังหวัดพิษณุโลก ศรีสะเกษ ตราด สิงห์บุรี อ่างทอง เพชรบุรี และระนอง
(1) โอนพื้นที่หมู่ 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองจอก อำเภอชะอำ ไปขึ้นกับอำเภอท่ายาง
(2) โอนพื้นที่หมู่ 15 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองจอก อำเภอชะอำ ไปขึ้นกับตำบลบางเก่า
(3) โอนพื้นที่ตำบลหนองขนาน อำเภอชะอำ ไปขึ้นกับ อำเภอเมืองเพชรบุรี 
(4) โอนพื้นที่หมู่ 12,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลไร่มะขาม อำเภอชะอำ ไปตั้งเป็นหมู่ 22,34 ของตำบลหนองขนาน 
(5) โอนพื้นที่ตำบลมาบปลาเค้า อำเภอชะอำ ไปขึ้นกับ อำเภอท่ายาง 
(6) โอนพื้นที่ตำบลไร่มะขาม (ยกเว้นพื้นที่หมู่ 12,15) อำเภอชะอำ ไปขึ้นกับอำเภอบ้านลาด
วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลหนองกระเจ็ด แยกออกจากตำบลไร่มะขาม ตั้งตำบลดอนยาง แยกออกจากตำบลหนองขนาน ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลในจังหวัดต่าง ๆ
วันที่ 9 กรกฎาคม 2511 ตั้งตำบลเขาใหญ่ แยกออกจากตำบลนายางประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี
 วันที่ 8 ตุลาคม 2511 จัดตั้งสุขาภิบาลนายาง ในท้องที่ทั้งหมดของตำบลนายาง และตำบลเขาใหญ่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลนายาง อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี
 วันที่ 7 ตุลาคม 2512 จัดตั้งนิคมสร้างตนเอง ในท้องที่อำเภอชะอำ และอำเภอท่ายางพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งนิคมสร้างตนเอง ในท้องที่อำเภอชะอำ และอำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี พ.ศ. ๒๕๑๒
 วันที่ 10 สิงหาคม 2519 ตั้งตำบลหนองศาลา แยกออกจากตำบลบางเก่าประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี
 วันที่ 2 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลไร่ใหม่พัฒนา แยกออกจากตำบลห้วยทรายเหนือประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี
 วันที่ 11 กันยายน 2527 ตั้งตำบลสามพระยา แยกออกจากตำบลห้วยทรายเหนือประกาศรกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอชะอำและอำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี
 วันที่ 30 มิถุนายน 2530 ตั้งตำบลดอนขุนห้วย แยกออกจากตำบลเขาใหญ่ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และรับพื้นที่สุขาภิบาลนายาง ในท้องที่ทั้งหมดของตำบลดอนขุนห้วย  
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลนายาง เป็นเทศบาลตำบลนายาง  
 วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2547 ยกฐานะจากเทศบาลตำบลชะอำ เป็นเทศบาลเมืองชะอำ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลตำบลเป็นเทศบาลเมือง
 วันที่ 11 ตุลาคม 2550 เปลี่ยนชื่อหมู่ที่ 1 บ้านวังยาว ตำบลดอนขุนห้วย เป็นชื่อ บ้านสระพระพัฒนาประกาศจังหวัดเพชรบุรี เรื่อง เปลี่ยนแปลงชื่อหมู่บ้าน หมู่ที่ ๑ ตำบลดอนขุนห้วย อำเภอชะอำ เนื่องจากชื่อหมู่บ้านซ้ำกันสองหมู่บ้าน คือ หมู่ที่ 1 บ้านวังยาว และหมู่ที่ 7 บ้านวังยาว ตำบลดอนขุนห้วย ทำให้เกิดความสับสนในการประสานงาน และติดต่อราชการ  

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอชะอำแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 9 ตำบล 67 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)1.ชะอำCha-am2.บางเก่าBang Kao3.นายางNa Yang4.เขาใหญ่Khao Yai5.หนองศาลาNong Sala6.ห้วยทรายเหนือHuai Sai Nuea7.ไร่ใหม่พัฒนาRai Mai Phatthana8.สามพระยาSam Phraya9.ดอนขุนห้วยDon Khun Huai

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอชะอำประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลเมืองชะอำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชะอำทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลนายาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนายาง ตำบลเขาใหญ่ และตำบลดอนขุนห้วยทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลบางเก่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางเก่าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองศาลา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองศาลาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยทรายเหนือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยทรายเหนือทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลไร่ใหม่พัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไร่ใหม่พัฒนาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสามพระยา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามพระยาทั้งตำบล

 เศรษฐกิจ 
200px|thumb|หาดชะอำ
ธุรกิจเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าบทบาททางด้านการบริการ โดยเฉพาะการค้า การท่องเที่ยว และอุตสาหกรรมจะมีอิทธิพลต่อเศรษฐกิจโดยส่วนรวมของจังหวัดเพชรบุรี อำเภอชะอำจึงเป็นเมืองที่มีความเจริญทางด้านเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมทำให้มีนักธุรกิจมาลงทุนหลายพันล้าน ส่วนการท่องเที่ยวอำเภอชะอำเป็นแหล่งท่องเที่ยวประเภทธรรมชาติที่ได้รับความนิยมสูงสุดจึงทำให้เศรษฐกิจเจริญเติบโตมากขึ้น 

จากการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วของนักท่องเที่ยว ทำให้บริการด้านการท่องเที่ยวรวมทั้งการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานต่าง ๆ ของจังหวัดเพชรบุรีพัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็ว เช่น ถนน ไฟฟ้า ร้านขายอาหาร ที่พักแรม ฯลฯ อย่างไรก็ตาม การก่อสร้างที่พักตากอากาศ การขายอาหาร ตลอดจนการบริการด้านอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องธุรกิจท่องเที่ยว มีส่วนชักนำให้เกิดการบุกรุก จนทำให้เกิดผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม สังคม วัฒนธรรม รวมทั้งความเป็นอยู่และคุณภาพชีวิตของประชากรด้วย

 โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ 
ในอำเภอชะอำยังมีโครงการที่เกี่ยวกับพระราชดำริในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนและสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช พระองค์ทรงได้พระราชทานแนวทางการแก้ไขปัญหาของชาวบ้าน ซึ่งมีโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ดังนี้

 โครงการพระราชประสงค์หุบกะพง เป็นโครงการเกี่ยวกับการจัดสรรที่ดินทำกินเกษตรกรผู้ยากจนในรูปแบบของหมู่บ้านสหกรณ์ จะเน้นในด้านเกษตรและกิจกรรมสหกรณ์
 ศูนย์สาธิตสหกรณ์ดอนขุนห้วย ซึ่งเป็นโครงการต่อเนื่องมาจากโครงการหุบกะพงมุ่งเน้นการจัดหาที่ดินทำกินให้แก่ราษฎรที่ยากจน
 ศูนย์การศึกษาพัฒนาห้วยทราย เป็นพื้นที่เขตอับฝน เนื่องมาจากป่าไม้ถูกทำลาย ดินขาดการบำรุงรักษาทำให้เกิดการพังทลายค่อนข้างสูง และราษฎรส่วนใหญ่ปลูกไร่สับปะรด โดยใช้สารเคมีมากทำให้คุณภาพของดินต่ำลงด้วย พระองค์มีพระราชดำรัสว่า หากปล่อยทิ้งไว้จะกลายเป็นทะเลทรายในที่สุด จึงให้แนวทางการแก้ไขให้เป็นศูนย์การพัฒนาด้านการเกษตรควบคู่ไปกับการปลูกป่า และช่วยส่งเสริมราษฎรสร้างรายได้จากการสร้างผลิตผลจากป่าไม้กับปลูกพืชชนิดต่าง ๆ ในรูปแบบของเกษตรผสมผสานควบคู่กันไป

จะเห็นได้ว่า ศูนย์การพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริเป็นศูนย์บริการแบบเบ็ดเสร็จ คือมีทั้งการศึกษาการทดลองและสาธิต เพื่อให้เห็นผลทุกด้าน ดังนั้นราษฎรสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการดำรงชีวิตได้อย่างแท้จริง จึงนำไปสู่การเพิ่มผลผลิตและเป็นการเพิ่มรายได้อีกต่อไป

 สถานที่ท่องเที่ยว 
ชะอำ ถือเป็นสถานที่ท่องเที่ยวยอดฮิต ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันในจังหวัดเพชรบุรี เป็นชายหาดติดทะเลฝั่งอ่าวไทย แต่เดิม ชะอำ เป็นเพียงตำบลหนึ่ง ขึ้นอยู่กับอำเภอหนองจอก  แต่ภายหลังที่หัวหินมีชื่อเสียง ที่ดินแถบชายทะเลถูกจับจองหมด พวกเจ้านายชั้นผู้ใหญ่สมัยนั้น จึงพยายามหาสถานที่พักผ่อนแห่งใหม่ โดยการนำของสมเด็จกรมพระยานราธิปประพันธ์พงศ์ และได้พบว่า หาดชะอำ เป็นชายหาดที่สวยงามไม่แพ้หัวหิน ชะอำ จึงเริ่มเป็นที่รู้จักตั้งแต่นั้นมา ชะอำ ได้รับการพัฒนาเจริญเติบโตขึ้น และได้ย้ายที่ว่าการอำเภอหนองจอก มาตั้งที่ตำบลชะอำ และเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอชะอำ 

 หาดชะอำ 

200px|thumb|พระปิดทวาร
อยู่ห่างจากตัวเมืองเพชรบุรี 41 กิโลเมตร มีทางแยกซ้ายเข้าชายหาด ระยะทาง 2 กิโลเมตร เป็นชายหาดที่สวยงาม และมีชื่อเสียงของจังหวัดเพชรบุรี เดิมชะอำเป็นเพียงตำบลหนึ่งขึ้นอยู่กับอำเภอหนองจอก เป็นชายหาดที่เคยเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญมากตั้งแต่สมัยโบราณ ตามประวัติเล่ากันว่า สมเด็จพระนเรศวรมหาราช เคยเสด็จมาที่นี่พร้อมด้วยสมเด็จพระเอกาทศรถ ทรงพอพระราชหฤทัยในความงามของหาดแห่งนี้มาก ทรงประทับแรมอยู่หลายวัน จนกระทั่งชาวบ้านเรียกหาดนี้ว่า หาดเจ้าสำราญ มาจนปัจจุบัน 

บริเวณวัดเนรัญชราราม ใกล้กับหาดชะอำเหนือ มีพระพุทธรูปขนาดใหญ่ ชื่อว่า พระควัมปติ หรือพระปิดทวาร ที่สร้างขึ้นตามหลักพุทธปรัชญาเพื่อชี้ให้เห็นถึงการตัดกิเลสด้วยวิธีการปิดช่องทางเข้าของกิเลสทั้งหลาย
 พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน 

ตั้งอยู่ในบริเวณค่ายพระรามหก ตำบลห้วยทรายเหนือ ตรงหลักกิโลเมตรที่ 216 เลยหาดชะอำมา 8 กิโลเมตร เป็นพระตำหนักที่ประทับริมทะเล ซึ่งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้รื้อพระตำหนักหาดเจ้าสำราญมาปลูกขึ้นใหม่เมื่อปี พ.ศ. 2466 ได้รับขนานนามว่า "พระราชนิเวศน์แห่งความรักและความหวัง" พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน เปิดให้เข้าชมทุกวัน ยกเว้นวันพุธ ค่าเข้าชม ชาวไทยและชาวต่างประเทศ ผู้ใหญ่ 30 บาท เด็ก 15 บาท

 อุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร 
เป็นศูนย์เรียนรู้ และเป็นศูนย์กลางการเผยแพร่ความรู้ และการฝึกอบรมระดับสากลด้านการอนุรักษ์พลังงาน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีกิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลายครบวงจร ตั้งอยู่ภายในบริเวณค่ายพระรามหก ถนนเพชรเกษม ระหว่างอำเภอชะอำและอำเภอหัวหิน ทางเข้าทางเดียวกับพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน

อุทยานแห่งนี้ ก่อตั้งขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมายุ 48 พรรษา ในปีพุทธศักราช 2546 และเพื่อเป็นการฟื้นฟูพัฒนาสิ่งแวดล้อมป่าชายเลน ป่าชายหาด ป่าเบญจพรรณ และที่อยู่อาศัยของสัตว์นานาชนิด ในบริเวณนี้ให้กลับมาอยู่ในสภาพสมบูรณ์ดังเดิม ตลอดจนส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศภายในอุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร เพื่อกระตุ้นและปลูกจิตสำนึกของประชาชนให้เห็นคุณค่าของการอนุรักษ์พลังงาน และสิ่งแวดล้อม

 วนอุทยานเขานางพันธุรัต 
เป็นเทือกเขาหินปูนที่มีความสวยงามเอกลักษณ์ โดดเด่นมองเห็นได้จากริมถนนใหญ่ ทอดยาวตามแนวเหนือ - ใต้ มองดูคล้ายนางยักษ์ (นางพันธุรัต) นอนอยู่ มีโกศอยู่ทางทิศใต้ และมีปฏิมากรรมธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับตำนานเรื่องสังข์ทอง  ตั้งอยู่ที่บ้านเขาไม้นวล หมู่ 2 ตำบลเขาใหญ่ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี มีเนื้อที่ประมาณ 1,562 ไร่ กรมป่าไม้ได้ประกาศจัดตั้งเป็นวนอุทยานเมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2542 เพื่อสนองพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ ที่ทรงให้อนุรักษ์พื้นที่บริเวณเขานางพันธุรัตไว้เป็นมรดกของชาติ

 สวนสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี 
ตั้งอยู่ที่ตำบลสามพระยา ในเนื้อที่ 340 ไร่ ได้รับรางวัลอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ประจำปี 2545 รางวัลยอดเยี่ยม ประเภทแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร ศูนย์แห่งนี้ดำเนินการโดยมูลนิธิชัยพัฒนา โดยมีจุดประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการทำฟาร์มผสมผสานที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม ในท้องถิ่นที่เคยแห้งแล้งเนื่องจากการบุกรุกถางป่า และได้รับการพัฒนาฟื้นฟูให้กลับคืนความสมบูรณ์ ด้วยการจัดหาแหล่งน้ำควบคู่กับการเพาะปลูกพืช  และนำผลการทดลองที่ประสบผลสำเร็จนำไปขยายผลสู่เกษตรกร เป็นแนวทางสู่เกษตรยั่งยืน

 อุทยานประวัติศาสตร์พระนครคีรี (เขาวัง) 

เป็นโบราณสถานเก่าแก่คู่เมืองเพชรบุรี ตั้งอยู่บนยอดเขาใหญ่ 3 ยอด ยอดที่สูงที่สุดสูง 95 เมตร แต่เดิมชาวบ้านเรียกภูเขานี้ว่า "เขาสมน" พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ทรงพอพระราชหฤทัยที่จะสร้างพระราชวังสำหรับเสด็จแปรพระราชฐานขึ้นบนยอดเขาแห่งนี้ จึงโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ซึ่งในขณะนั้นเป็นพระสมุหกลาโหมเป็นแม่กองก่อสร้าง จนสำเร็จเรียบร้อยเมื่อปี พ.ศ. 2403 พระราชทานนามว่า พระนครคีรี แต่ชาวเมืองเพชรเรียกกันติดปากว่า "เขาวัง" สืบมาจนบัดนี้ พระนครคีรีมีพระที่นั่ง พระตำหนัก วัด และกลุ่มอาคารต่างๆ มากมาย ส่วนใหญ่เป็นสถาปัตยกรรมตะวันตกแบบนีโอคลาสสิกผสมสถาปัตยกรรมจีน 

 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนครคีรี 
ภายในเก็บรักษาโบราณวัตถุต่าง ๆ ได้แก่ เครื่องราชูปโภคของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รูปหล่อโลหะสำริดและทองเหลืองที่ใช้สำหรับตกแต่งห้องต่างๆ ในพระที่นั่ง และเครื่องกระเบื้องของจีน ญี่ปุ่น และยุโรป เฉพาะส่วนของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาตินี้ เปิดให้เข้าชมตั้งแต่เวลา 08.30 - 16.00 น. ทุกวัน

 ชายฝั่งทะเลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช 
ชายฝั่งทะเลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เป็นชายฝั่งทะเลในพื้นที่แหลมผักเบี้ย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้เรียกชื่อชายฝั่งทะเลของจังหวัดเพชรบุรี-จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งมีความยาว 200 กิโลเมตร     พระราชกฤษฎีกาถอนสภาพที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน ในท้องที่ตำบลแหลมผักเบี้ย อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี พ.ศ. ๒๕๔๙ เล่มที่ ๑๒๓ ตอนที่ ๘๐ ก  ประกาศ ณ วันที่ ๘ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๙ หน้า  ๑  มีความยาวคอดไปถึงอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์   เพื่อแสดงถึงวีรกรรม  พระปรีชาสามารถของสมเด็จพระนเรศวรมหาราชและเพื่อประกาศพระเกียรติคุณของพระมหากษัตริย์ไทย ให้ปรากฏพระนามบนแผนที่