# ผิน ชุณหะวัณ
จอมพล ผิน ชุณหะวัณ  หรือ หลวงชำนาญยุทธศาสตร์ (14 ตุลาคม พ.ศ. 2434 – 26 มกราคม พ.ศ. 2516) เป็นทหารบกและนักการเมืองชาวไทย ผู้นำรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2490 และเคยดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบก และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร

 ประวัติ 
ผินเกิดที่ตำบลบางนกแขวก อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นบุตรของนายไข่ และ นางพลับ ชุณหะวัณ ชาวสวนและแพทย์แผนโบราณ มีพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน 8 คนหนึ่งในนั้นคือ พล.ท.พจน์ ชุณหะวัณ หรือ ขุนพจน์ศรศักดิ์ พระราชทานบรรดาศักดิ์ (หน้า ๖๓๒) 

จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ถึงแก่อสัญกรรมในวันศุกร์ที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2516 ที่โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า รวมอายุ 

 บุตรธิดา 
จอมพล ผิน ชุณหะวัณ สมรสครั้งแรกกับคุณหญิงวิบุลลักสม์ ชุณหะวัณ (พ.ศ. 2440 - พ.ศ. 2497) มีบุตร-ธิดา 5 คน คือ
 คุณหญิง อุดมลักษณ์  ศรียานนท์ (พ.ศ. 2456 - 2524) สมรสกับพล.ต.อ.เผ่า ศรียานนท์
 นางพร้อม  ทัพพะรังสี (พ.ศ. 2458 - พ.ศ. 2542) สมรสกับ นายอรุณ ทัพพะรังสี เป็นมารดาของนาย กร  ทัพพะรังสี
 ท่านผู้หญิง เจริญ  อดิเรกสาร (22 มกราคม พ.ศ. 2460 - พ.ศ. 2555) สมรสกับพล.ต.อ.ประมาณ  อดิเรกสาร
 พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ (พ.ศ. 2463 - พ.ศ. 2541) สมรสกับท่านผู้หญิงบุญเรือน ชุณหะวัณ 
 นางพูนสุข (พรสม) เชี่ยวสกุล (พ.ศ. 2465 - ปัจจุบัน) สมรสกับนายเฉลิม เชี่ยวสกุล
หลังจากคุณหญิงวิบุลลักสม์ถึงแก่อนิจกรรม จึงสมรสครั้งที่สองกับ นางสุภาพ ชุณหะวัณ มีบุตร 1 คน คือ 
 นายปรากรมศักดิ์ ชุณหะวัณ สมรสกับณัฏฐินี ชุณหะวัณ (สกุลเดิม สาลีรัฐวิภาค)

 ชีวิตการรับราชการ 
thumb|พลโท ผิน ชุณหะวัณ ผู้นำรัฐประหาร ขณะให้สัมภาษณ์สื่อหลังทำการรัฐประหารสำเร็จ
จอมพล ผิน ได้รับสมัครเข้าเป็นนักเรียนนายสิบ ที่โรงเรียนนายสิบ กรมทหารที่ 4 ราชบุรี เมื่อมีอายุได้ 16 ปี เมื่อจบหลักสูตรสามารถสอบไล่ได้คะแนนดีเยี่ยม จึงได้เลื่อนขั้นไปศึกษาต่อใน โรงเรียนนายร้อยทหารบก จนจบ (รุ่นเดียวกับจอมพล แปลก พิบูลสงคราม) และได้พระราชทานยศเป็นนายร้อยตรีเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 พระราชทานยศนายทหารบก (หน้า ๔๙๘)  ประจำกรมทหารราบที่ 4 ราชบุรี จากนั้นในปี 2462 จึงได้ย้ายมารับราชการที่ กรมยุทธศาสตร์ทหารบกข้าราชการเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท หลังจากนั้นได้เข้าเรียนโรงเรียนเสนาธิการทหารบก เมื่อ พ.ศ. 2471 ขณะอายุได้ 37 ปีมียศและบรรดาศักดิ์เป็น ร้อยเอก ขุนชำนาญยุทธศาสตร์ ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น "หลวงชำนาญยุทธศาสตร์"พระราชทานบรรดาศักดิ์ (หน้า ๕๗๕)  และ พ.ศ. 2472 ได้เลื่อนยศเป็นพันตรีในเวลาถัดมา 

 พ.ศ. 2476 เสนาธิการกองผสมปราบปรามพวกกบฏ และเสนาธิการมณฑล ทหารบกที่ 3
 พ.ศ. 2477 รองผู้บังคับการมณฑลทหารบกที่ 3 รับพระราชทานยศเป็น"นายพันโท"ประกาศ พระราชทานยศทหารบก (หน้า ๓๗๗)
 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2478 - ผู้บังคับการมณฑลทหารบกที่ 3 ประกาศ เรื่อง ตั้งผู้บังคับการมณฑลทหารบกที่ ๓
 1 เมษายน พ.ศ. 2480 - รับพระราชทานยศ"นายพันเอก" ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร
 พ.ศ. 2483 รองแม่ทัพอีสาน
 19 มิถุนายน พ.ศ. 2484 - รับพระราชทานยศ"นายพลตรี"ประกาศกระทรวงกลาโหม เรื่อง พระราชทานยศทหาร (หน้า ๑๘๒๓)
 3 ตุลาคม พ.ศ. 2485 - ประจำกรมเสนาธิการทหารบกประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ
 พ.ศ. 2485 ข้าหลวงทหารประจำสหรัฐไทยใหญ่ (สหรัฐไทยเดิม)
 พ.ศ. 2486 ผู้ช่วยแม่ทัพกองทัพพายัพ รับพระราชทานยศ"พลโท"  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร  และกลับไปเป็นข้าหลวงทหารประจำสหรัฐไทยเดิม
 พ.ศ. 2487 ประจำกรมเสนาธิการทหารบก
 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2488 - ออกจากประจำการ  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง นายทหารออกจากประจำการ 
 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 รองผู้บัญชาการทหารบก ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ (หน้า ๓๐๗๒) 
 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2491 - ผู้บัญชาการทหารบก ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ 
 17 เมษายน พ.ศ. 2493 - รับพระราชทานยศ"พลเอก"  ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร
 พ.ศ. 2494 ดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีพระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๒๕ ราย) และเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ในปี พ.ศ. 2494ประกาศ แต่งตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ ๒
 16 เมษายน พ.ศ. 2495 - รับพระราชทานยศ"พลเรือเอก"และ"พลอากาศเอก"
 พ.ศ. 2495 รับพระราชทานยศ"จอมพล" และดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตร
 พ.ศ. 2497 รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหมประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ว่าการกระทรวงกลาโหม รองจเรทหารทั่วไป
 พ.ศ. 2499 จเรทหารทั่วไป ประกาศสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง ให้นายทหารรับราชการ
 พ.ศ. 2500 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรประเภท 2 สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ และวุฒิสมาชิก
 พ.ศ. 2500 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรราชกิจจานุเบกษา,พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๓๐ ราย) เล่ม 74 ตอน 33ก วันที่ 1 เมษายน 2500
 พ.ศ. 2505 เกษียณอายุราชการ

 ฉายา 
จอมพลผิน ชุณหะวัณ ได้รับฉายาจากสื่อมวลชนว่า "บุรุษผู้รักชาติจนน้ำตาไหล" หรือ "วีรบุรุษเจ้าน้ำตา" เนื่องจากให้สัมภาษณ์ในเหตุการณ์รัฐประหาร เมื่อปี พ.ศ. 2490 ว่าทำไปเพราะ รักชาติ ขณะที่ให้สัมภาษณ์ทุกครั้งเกี่ยวกับเรื่องนี้ก็มักน้ำตาไหลด้วยความตื้นตัน

 เกียรติยศ 
 บรรดาศักดิ์ 
 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2467: ขุนชำนาญยุทธศาสตร์ราชกิจจานุเบกษา. พระราชทานบรรดาศักดิ์  เล่ม 41 หน้า 1261
 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2471: หลวงชำนาญยุทธศาสตร์ราชกิจจานุเบกษา. พระราชทานบรรดาศักดิ์ เล่ม 45 หน้า 575 (ยกเลิกใน พ.ศ. 2485)

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย 
จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ดังนี้
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๗๐ ตอนที่ ๒๙ ง หน้า ๒๐๕๒, ๑๒ พฤษภาคม ๒๔๙๖
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๖๙ ตอนที่ ๔ ง หน้า ๑๙๖, ๑๕ มกราคม ๒๔๙๕
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๖๗ ตอนที่ ๖๗ ง หน้า ๖๓๔๕, ๑๒ ธันวาคม ๒๔๙๓
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิ , เล่ม ๕๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๙๑๔, ๒๙ เมษายน ๒๔๘๔
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิ , เล่ม ๖๐ ตอนที่ ๓๙ ง หน้า ๒๓๒๔, ๑๓ กรกฎาคม ๒๔๘๖
ราชกิจจานุเบกษา, บัญชีรายนามผู้ที่ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ , เล่ม ๕๑ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๐๑๐, ๑๑ พฤศจิกายน ๒๔๗๗
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญช่วยราชการเขตภายใน , เล่ม ๖๐ ตอนที่ ๔๔ ง หน้า ๒๖๙๔, ๒๔ สิงหาคม ๒๔๘๖
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไปพระราชทาน , เล่ม ๔๖ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๑๑๑, ๘ ธันวาคม ๒๔๗๒
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๘ , เล่ม ๖๗ ตอนที่ ๓๙ ง หน้า ๓๐๓๙, ๑๘ กรกฎาคม ๒๔๙๓
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ , เล่ม ๗๐ ตอนที่ ๑๐ ง หน้า ๕๓๐, ๓ กุมภาพันธ์ ๒๔๙๖

 พ.ศ. 2500 – 80px เหรียญงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ
 ต่างประเทศ 

  :
 พ.ศ. 2498 - 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ล้านช้างร่มขาว ชั้นประถมาภรณ์อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ จอมพล ผิน ชุณหะวัณ ป.จ., ม.ป.ช., ม.ว.ม ณ วัดพระศรีมหาธาตุ วันจันทร์ที่ 7 พฤษภาคม พุทธศักราช 2516 . [ม.ป.ท.]: ห.จ.ก. อรุณการพิมพ์; 2516.
  :
 พ.ศ. 2500 - 80x80px ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นผู้บังคับบัญชาAGO 1957-39 — INDIVIDUAL AWARDSประกาศรับ ลีเจียนออฟเมอริต ชั้นผู้บังคับบัญชา
  :
 พ.ศ. 2500 - 80x80px เครื่องอิสริยาภรณ์สิริสุธรรมะ ชั้นอรรคมหาสิริสุธรรมะราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับเครื่องอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ, เล่ม 74 ตอนที่ 64 หน้า 1776, 30 กรกฎาคม 2500

 เชิงอรรถ