# เทศบาลเมืองพะเยา
เทศบาลเมืองพะเยา เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประเภทเทศบาลเมืองแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา ตั้งอยู่ริมกว๊านพะเยา มีพื้นที่ 9 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมตำบลเวียงและตำบลแม่ต๋ำทั้งตำบล มีประชากรในปี พ.ศ. 2560 จำนวน 15,419 คนรายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้าน ประจำปี พ.ศ. 2567 ท้องถิ่นเทศบาลเมืองพะเยา ระบบสถิติทางการทะเบียน กรมการปกครอง เป็นเทศบาลที่มีประชากรมากที่สุดในจังหวัดพะเยา ทั้งนี้ศาลากลางจังหวัดพะเยาได้ตั้งอยู่นอกเขตเทศบาลเมืองพะเยา โดยตั้งอยู่ในเขตเทศบาลตำบลบ้านต๋อม

 ประวัติ 
ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองพะเยา จังหวัดเชียงราย พ.ศ. 2480 ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอนันทมหิดล คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร) ลงวันที่ 4 สิงหาคม 2480 อาทิตย์ทิพอาภา พล.อ.เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน ตราไว้ ณ วันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2480 โดยที่เห็นสมควรจัดเขตชุมนุมชนในบางส่วนของตำบลเวียง และตำบลแม่ต๋ำ อำเภอพะเยา จังหวัดเชียงราย ให้มีฐานะเป็นเทศบาลเมืองพะเยาและเป็นเทศบาลเมืองแห่งที่สองของจังหวัดเชียงรายถัดจากเทศบาลเมืองเชียงรายพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองพะเยา จังหวัดเชียงราย พุทธศักราช ๒๔๘๐
จนกระทั่ง ปี พ.ศ. 2520 ได้มีการตราราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดพะเยา โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 94 ตอน 67 ลงวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2520 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา มีกำหนด 1 เดือน อำเภอพะเยา จังหวัดเชียงราย จึงมีฐานะเป็นจังหวัดพะเยา เทศบาลเมืองพะเยาได้โอนมาขึ้นกับจังหวัดพะเยา ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยสำนักงานเทศบาลตั้งอยู่เลขที่ 58 ถนนท่ากว๊าน ตำบลเวียง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา สำหรับผู้ดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีเมืองพะเยา คนแรกคือ ร.ต.อ.หลวงกมล ดิลกเลิศ พ.ศ. 2481-2483 ปัจจุบันนายกเทศมนตรีเมืองพะเยาลำดับที่ 30 คือ นายมงคล บุญเรือง ซึ่งได้รับการเลือกตั้งนายเทศมนตรีโดยตรง ตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 11 พ.ศ. 2543

 ภูมิศาสตร์ 
เทศบาลเมืองพะเยามีพื้นที่ประมาณ 9 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 5625 ไร่ ประกอบด้วย 2 ตำบลคือ ตำบลเวียงและตำบลแม่ต๋ำ ติดต่อกับเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น ดังนี้

 ทิศเหนือ ติดต่อกับเทศบาลตำบลบ้านต๋อม อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา
 ทิศใต้ ติดต่อกับเทศบาลตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับเทศบาลตำบลท่าวังทอง องค์การบริหารส่วนตำบลจำป่าหวาย อำเภอเมืองพะเยา และเทศบาลเมืองดอกคำใต้  อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับเทศบาลตำบลบ้านสาง องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ใส องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมืองพะเยา และกว๊านพะเยา จังหวัดพะเยา

 การปกครอง 
จำนวนประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยา เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2560 มี จำนวน 16,974 คน แยกเป็นชาย 7,868 คน หญิง 9,106 คน มีจำนวนบ้าน 8,097 หลังคาเรือน และความหนาแน่นของประชากรเฉลี่ย 1,886 คนต่อตารางกิโลเมตร ประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยาส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ คิดเป็นร้อยละ 90 มีวัดจำนวน 13 แห่ง และยังมีประชาชนที่นับถือศาสนาอื่นๆ อีก เช่น อิสลาม คริสต์

เทศบาลเมืองพะเยามีพื้นที่ครอบคลุม 2 ตำบล ได้แก่ ตำบลเวียง และตำบลแม่ต๋ำ โดยแต่ละตำบลมีชุมชนและจำนวนประชากร ดังนี้

ตำบลเวียง 

ตำบลเวียงมีประชากรทั้งหมด 9,415 คน ชาย 4,296 คน หญิง 5,119 คน มี 9 ชุมชน ได้แก่
 ชุมชนวัดศรีโคมคำ
 ชุมชนวัดบุญยืน
 ชุมชนวัดไชยอาวาส
 ชุมชนวัดหลวงราชสัณฐาน
 ชุมชนวัดศรีอุโมงค์คำ
 ชุมชนวัดราชคฤห์
 ชุมชนวัดหัวข่วงแก้ว
 ชุมชนวัดลี
 ชุมชนวัดศรีจอมเรือง

ตำบลแม่ต๋ำ

ตำบลแม่ต๋ำมีประชากรทั้งหมด 7,559 คน ชาย 3,572 คน หญิง 3,987 คน มี 5 ชุมชน ได้แก่
 ชุมชนวัดเมืองชุม
 ชุมชนวัดภูมินทร์
 ชุมชนวัดอินทร์ฐาน
 ชุมชนวัดป่าลานคำ
 ชุมชนร่มโพธิ์ทอง

 โครงสร้างพื้นฐาน 
 การศึกษา 
ในเขตเทศบาลเมืองพะเยา มีสถาบันการศึกษา ทั้งอนุบาล ประถม มัธยม และอุดมศึกษา ดังนี้

ระดับอนุบาลและประถมศึกษา
 โรงเรียนอนุบาลพะเยา
 โรงเรียนบุญสิษฐ์วิทยา
 โรงเรียนเทศบาล 1 พะเยาประชานุกูล
 โรงเรียนเทศบาล 2 แม่ต๋ำดรุณเวทย์ (แผนกประถม)
 โรงเรียนเทศบาล 3 หล่ายอิงราฎร์บำรุง (แผนกประถม)
 โรงเรียนเทศบาล 4 ภูมินทร์ราษฎร์อนุกูล
 โรงเรียนเทศบาล 5 แก้ว-ปัญญาอุปถัมภ์
 โรงเรียนเทศบาล 6 รัฐประชาอุทิศ

ระดับมัธยมศึกษา
 โรงเรียนพะเยาพิทยาคม
 โรงเรียนพินิตประสาธน์
 โรงเรียนราชคฤห์วิทยา
 โรงเรียนเทศบาล 2 แม่ต๋ำดรุณเวทย์ (แผนกมัธยม)
ระดับอุดมศึกษา
 มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา

 สาธารณสุข 
ประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยาจะใช้บริการด้านสาธารณสุข ได้แก่ โรงพยาบาลพะเยา ซึ่งเป็นโรงพยาบาลประจำจังหวัดและโรงพยาบาลพะเยา ราม ซึ่งเป็นโรงพยาบาลเอกชน สำหรับเทศบาลเมืองพะเยามีศูนย์บริการสาธารณสุขเพื่อให้บริการประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยา 2 แห่ง