wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# ผักหวานป่า
ผักหวานป่า  เป็นพืชในวงศ์ Opiliaceae ป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง ต้นที่โตเต็มที่อาจสูงถึง 13 เมดร ที่พบโดยทั่วไปมักมีลักษณะเป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก หรือเป็นไม้พุ่ม เนื่องจากมีการหักกิ่งเด็ดยอดเพื่อกระตุ้นให้เกิดกิ่งและยอดอ่อนซึ่งเป็นส่วนที่ใช้บริโภค ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับกัน ใบอ่อนรูปร่างแคบรี ปลายใบแหลม สีเขียวอมเหลือง ใบแก่เต็มที่รูปร่างรีกว้าง ถึงรูปไข่หรือรูปไข่กลับ ใบสีเขียวเข้ม เนื้อใบกรอบ ขอบใบเรียบ ปลายใบมน ขนาดของใบประมาณ 2.5-5 ซม. x 6- 12 ซม. ก้านใบสั้น ช่อดอกแตกกิ่งก้านคล้ายช่อดอกมะม่วงหรือลำไย และเกิดตามกิ่งแก่ หรือตามลำต้นที่ใบร่วงแล้ว ดอกมีขนาดเล็กเป็นตุ่มสีเขียวอัดกันแน่นเป็นกระจุก ขณะที่ยังอ่อนอยู่ ผลเป็นผลเดี่ยวติดกันเป็นพวง เหมือนช่อผลของมะไฟหรือลางสาด แต่ละผลมีขนาดประมาณ 1.5 x 2.5 ซม. ผลอ่อนสีเขียวมีนวลเคลือบ และเปลี่ยนเป็นสีเหลืองถึงเหลืองอมส้ม เมื่อผลสุกแต่ละผลมีเมล็ดเดียว

สามารถนำยอดและใบอ่อนมาปรุงอาหารได้หลากหลายทั้งต้ม ผัด แกง เช่น แกงเลียงผักหวานป่า ต้มจืดผักหวานป่า ยอดอ่อนใส่แกง ชาวกะเหรี่ยงไม่นิยมปลูกในบ้านเพราะเชื่อว่าทำให้คนในบ้านป่วยขวัญฤทัย คำฝาเชื้อ 2551 พฤกษศาสตร์พื้นบ้านของชาวกะเหรี่ยง ที่ตำบลบ้านจันทร์และแจ่มหลวง อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ วิทยานิพนธ์ (วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่271 หน้า ดูฉบับเต็ม 
 อ้างอิง
# การลักพาพรอสเซอร์พินา
การลักพาพรอสเซอร์พินา  เป็นรูปสลักหินอ่อนขนาดใหญ่ ผลงานของจัน โลเรนโซ แบร์นีนี แสดงเหตุการณ์ขณะที่เทพพลูโตเจ้าแห่งยมโลก กำลังลักพาพรอสเซอร์พินา (Proserpina) ธิดาของเทพี Ceres ต่อมาหลังจากที่เทพจูปิเตอร์เข้าไกล่เกลี่ย มารดาของนางจึงได้รับอนุญาตให้พาธิดากลับคืนสู่พื้นโลกเป็นเวลาครึ่งปี และอีกครึ่งปีต้องใช้ชีวิตอยู่ในยมโลก ดังนั้นทุกฤดูใบไม้ผลิ พื้นโลกจึงเต็มไปด้วยมวลไม้ดอกเพื่อต้อนรับนาง

รูปสลักนี้ดำเนินการสร้างระหว่าง ค.ศ. 1621–1622 ต่อมาพระคาร์ดินัล Scipione ได้มอบให้แก่พระคาร์ดินัล Ludovisi เมื่อ ค.ศ. 1622 และตั้งอยู่ทีบ้านพักของ Ludovisi จนกระทั่ง ค.ศ. 1908 ทางการอิตาลีได้ซื้อไปและนำกลับไปตั้งแสดงที่ Galleria Borghese โดยเป็นส่วนหนึ่งของ Borghese Collection โดยแบร์นีนีได้สร้างรูปสลักนี้ด้วยรูปแบบ twisted contrapposto or figura serpentinata pose ซึ่งระลึกถึงแนวคิดจริตนิยม ผสานกับความประทับใจในพลังชีวิตอันแรงกล้า (จากอาการที่พรอสเซอร์พินาใช้มือผลักใบหน้าของพลูโตจนผิวใบหน้ายับย่น และนิ้วมือของพลูโตกดลึกลงไปบนผิวเนื้อของพรอสเซอร์พินา)

เมื่อมองจากด้านซ้าย รูปสลักแสดงท่าทางของพลูโตขณะกำลังกอดรัดพรอสเซอร์พินาพร้อมกับก้าวเดินอย่างรวดเร็วและทรงพลัง ด้านหน้าของรูปสลักแสดงพลูโตโอบอุ้มเหยื่อด้วยความภาคภูมิในชัยชนะ ทางด้านขวาเห็นหยดน้ำตาของพรอสเซอร์พินาขณะนางกำลังสวดอ้อนวอนต่อสวรรค์ สายลมพัดเรือนผมของนางปลิวไสว มีสุนัข 3 หัวซึ่งเป็นผู้เฝ้ายามแห่งนรกกำลังเห่า อาการต่าง ๆ เหล่านี้จากเหตุการณ์นำมาแสดงรวมอยู่ในรูปสลักเพียงรูปเดียว
# แม่น้ำปาย
แม่น้ำปาย  คือแม่น้ำที่ไหลผ่านอำเภอปาย อำเภอปางมะผ้า และอำเภอเมืองแม่ฮ่องสอนในจังหวัดแม่ฮ่องสอน http://www.thai-tour.com/thai-tour/North/Maehongson/data/place/pai/index.html  ปาย แม่ฮ่องสอน ก่อนที่จะไหลลงไปสู่แม่น้ำสาละวิน ในรัฐกะยา ประเทศพม่า มีต้นสายอยู่ในเทือกเขาถนนธงชัย และเทือกเขาแดนลาว อยู่ในท้องที่ของอำเภอปาย แม่น้ำสายนี้มีความยาวประมาณ 180 กิโลเมตร
thumb|250px|แผนที่แสดงตำแหน่งแม่น้ำปาย
# ดอยอ่างขาง
ดอยอ่างขาง ตั้งอยู่บนทิวเขาแดนลาว ตำบลแม่งอน อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ มีความสูงโดยค่าเฉลี่ย 1,400 เมตรจากระดับน้ำทะเล และมียอดดอยสูงสุดถึง 1,928 เมตร เป็นที่ตั้งของสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง ซึ่งเป็นสถานีวิจัยแห่งแรกของโครงการหลวง เริ่มดำเนินงานเมื่อปี พ.ศ. 2512 ตามแนวพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ว่า “ให้เขาช่วยตัวเอง” เปลี่ยนพื้นที่จากไร่ฝิ่นมาเป็นแปลงเกษตรเมืองหนาวที่สร้างรายได้ดีกว่าเก่าก่อน  และเปิดรับการช่วยเหลือชาวเขาเผ่าดาราอั้ง (ปะหล่อง) จากภัยสงครามในประเทศพม่า ได้อพยพเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารเมื่อปี พ.ศ. 2527 ผู้นำชาวปะหล่องได้เข้ากราบบังคมทูลขอในหลวงอาศัยอยู่ในประเทศไทย ทรงโปรดเกล้าให้อาศัยบริเวณบ้านนอแลและบ้านขอบด้ง ซึ่งเป็นหมู่บ้านใกล้กับพื้นที่รับผิดชอบของสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง และได้รับสัญชาติไทยตามลำดับ ต่อมาได้ให้ชาวดาราอั้งเข้ามาทำงานในสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง ปลูกสตรอว์เบอร์รีสายพันธุ์พระราชทานต่าง ๆ ตามที่สถานีเกษตรหลวงได้วิจัยพันธุ์ออกมาเป็นที่แห่งแรกในประเทศไทย เช่น สตรอว์เบอร์รีสายพันธุ์พระราชทาน 80, 88, 89 เป็นต้น รวมถึงไม้เมืองหนาวทั้งดอกไม้และผลไม้ ดอยอ่างขางยังเป็นสถานที่รวบรวมสายพันธุ์ต้นนางพญาเสือโคร่ง โดยมีนางพญาเสือโครงดอกสีขาวมากที่สุดในประเทศไทย และนำเข้าพืชในสกุล Prunus หรือซากุระ จากประเทศญี่ปุ่น, จีน, ไต้หวัน เข้ามาปลูกในแปลงทดลองเพื่อเปรียบเทียบกับนางพญาเสือโคร่งของไทยที่อยู่ในสกุลเดียวกันอีกด้วย

ภูมิอากาศ
สภาพอากาศเย็นตลอดทั้งปี อุณหภูมิเฉลี่ยโดยประมาณ 15-17 °C อุณหภูมิสูงสุดอยู่ที่ 35-38 °C ในเดือนเมษายน ส่วนอุณหภูมิต่ำสุดอยู่ที่ติดลบ -3 °C ในเดือนมกราคม มีหยาดน้ำฝนเฉลี่ย 2,075 มิลลิเมตรต่อปี

ข้อมูล
ดอยอ่างขางมีชาวไทยภูเขาหลายกลุ่ม เช่น ชาวจีนยูนนาน, ไทใหญ่, มูเซอดำ, และดาราอั้ง อาศัยอยู่ประมาณ 600 ครัวเรือนใน 6 หมู่บ้าน    

ดอยอ่างขางมีสถานที่ท่องเที่ยวน่าสนใจมากมาย เช่น สถานีเกษตรหลวงอ่างขาง, สวนบอนไซ, จุดชมวิวกิ่วลม, จุดชมวิวม่อนสน, หมู่บ้านขอบดัง, หมู่บ้านนอแล เป็นต้น

 ภาพ
# ติงต๊องพิทักษ์โลก มาโอะจัง
ติงต๊องพิทักษ์โลก มาโอะจัง  เป็นการ์ตูนญี่ปุ่น โดยเป็นอนิเมะที่เคน อาคามัตสึเป็นผู้ออกแบบตัวละคร ต่อมามีการเขียนเป็นมังงะแต่งเรื่องโดย เคน อาคามัตสึ และวาดโดย รัน อายะนากะ ผู้ช่วยของเขา เรื่องนี้ถูกสร้างเป็นเกมสำหรับเครื่องเพลย์สเตชันในเวลาต่อมา

 เรื่องย่อ 
มาโอะ มิโซระ และซิลเวีย เป็นนักเรียนชั้นปี 2 ห้อง 3 (ป.2) ของโรงเรียนแห่งหนึ่งในโตเกียว ทั้ง 3 คนเป็นหน่วยป้องกันของรัฐบาลที่คอยป้องกันเอเลี่ยนน่ารักที่มาจากต่างดาว เพราะเอเลี่ยนที่บุกมายังโลกนั้นมีลักษณะน่ารักเกินไปทำให้ไม่สามารถใช้อาวุธรุนแรงโจมตีได้ จึงต้องใช้กองกำลังหน่วยป้องกันที่น่ารักได้แก่ สิบโทโอนิกาวาระ มาโอะ หน่วยป้องกันทางบก เรืออากาศโทสิกิชิมะ มิโซระ หน่วยป้องกันทางอากาศ และสิบเอกมารุยามะ ซิลเวีย หน่วยป้องกันทางทะเล โดยเอเลี่ยนที่มาจากนอกโลกนั้นได้รับคำสั่งให้ขโมย ทำลายหรือยึดที่ท่องเที่ยวที่สำคัญในญี่ปุ่น เพื่อพิทักษ์ประเทศญี่ปุ่นจากเอเลี่ยน

 ตัวละคร 
โอนิกาวาระ  มาโอะ
ให้เสียงโดย: โคยามะ คิมิโกะ
นักเรียนชั้นประถม ป.2 ห้อง 3 เป็นเด็กที่ไม่ค่อยเอาไหนทางกีฬา และ เรื่องเรียน เป็นหน่วยป้องกันจากเอเลี่ยน ทางบก เป็นเพื่อนสนิทกับมิโซระ และซิลเวีย เป็นเด็กที่ซุ่มซ่าม มีความเอาจริงเอาจังสูงมาก แม่หายสาบสูญไปอย่างปริศนา ขณะนี้อาศัยอยู่กับปู่ โอนิกาวาระ ผู้บังคับชาการทางบก

สึกิชิมะ มิโซระ
ให้เสียงโดย: โยชิคาว่า ยูยะ
นักเรียนชั้นประถมป.2 ห้อง 3 เป็นเด็กที่ชนชั้นสูง มีความสามารถทางกีฬา การเรียน และ งานบ้าน เป็นหน่วยป้องกันจากเอเลี่ยนน่ารักทางอากาศ เป็นเพื่อนสนิทกับมาโอะและซิลเวีย มีความสามรถสูง แต่ไม่ค่อยเอาจริงเอาจัง อยู่อาศัยกับคุณปู่สิกิชิมะ

มารุยามะ ซิลเวีย
ให้เสียงโดย: โฮริเอะ ยูอิ
นักเรียนชั้นประถมป.2 ห้อง 3 เป็นเด็กที่ชอบเอาแต่ใจตนเอง มีความสามารถทางกีฬาสูง และเรื่องเรียน ชอบทะเลมากที่สุด เป็นหน่วยป้องกันทางน้ำ แต่ว่ายน้ำไม่เป็น เป็นเพื่อนสนิทกับมาโอะและมิโซระ ชอบเรียกคุณปู่ของตนว่า เกรนด์ปา หมายถึงปู่ (ในภาษาอังกฤษ) ชอบคุณปู่มารุยามะเอามากๆ

มิชิมะ คาโกเมะ
ให้เสียงโดย: นางาซาว่า มิกิ
พันเอกหน่วยป้องกันทางบก เธอถูกมอบหมายให้เป็นครูประชั้นของพวกมาโอะเพื่อคอยคุ้มกันมาโอะ เพื่อปู่ของมาโอะที่เธอหลงรัก

โอโซระ ยูริโกะ
ให้เสียงโดย: มันนากะ ยูกิโกะ
ยูริโกะ, หรือ รุ่นพี่ยูริโกะ เป็นประธานนักเรียนโรงเรียนมัธยมปลาย เธอเป็นลูกครึ่งเอเลี่ยน (พ่อเธอเป็นมนุษย์ แต่แม่เธอเป็นเอเลี่ยน) ทำให้เธอมีหูแมวซึ่งจะโผล่ออกมาเวลาที่เธอตกใจหรือหงุดหงิด ซึ่งหูแมวของเธอนั้นเป็นสิ่งที่ทำให้เกิดความน่ารักแต่เธอรู้สึกว่ามันเป็นส่วนด้อยของเธอ ที่คอยขัดขวางการทำภารกิจต่างๆ ยูริโกะนั้นชอบมาโอะและเพื่อนของมาโอะมาก ทำให้เธอปกป้องพวกมาโอะจากการทำร้ายของเอลี่ยน

โนกิ มินามิ
ให้เสียงโดย: อิอุระ ไอ

โอนิกาวาระ ริคุชิโร่
ให้เสียงโดย: โนจิมะ อะกิโอะ
ปู่ของมาโอะ เป็นผู้บัญชาการปราบเอเลี่ยนทางบก รักหลานมาโอะมาก

สึกิชิมะ โซราจิโร่
ให้เสียงโดย: สึซึกิ คิโยโนบุ

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์ทางการ 
 เว็บไซต์ทางการ  
 เว็บไซต์มาโอะจังของ TOKYO MX  
 AI Love Network เว็บไซต์ของเคน อาคามัตสึ
# เคเลบอร์น
เคเลบอร์น  เป็นตัวละครในจินตนิยายเรื่อง เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ ซึ่งประพันธ์โดย เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน  เขาเป็นผู้ปกครองอาณาจักรเอลฟ์แห่งลอธลอริเอน ร่วมกับชายาคือเลดี้กาลาเดรียล เป็นบิดาของเคเลเบรียนผู้เป็นภรรยาของเอลรอนด์ เขาจึงเป็นตาของอาร์เวน

ตามร่างปกรณัมของโทลคีน มีการระบุถึงความเป็นมาของเคเลบอร์นอย่างคร่าว ๆ ซึ่งแบ่งได้เป็น 2 แนวทางใหญ่ ๆ ได้แก่
 แนวทางที่ 1 : เคเลบอร์นเป็นเอลฟ์ชาวเทเลริ เป็นหลานปู่ของกษัตริย์โอลเว พบกับกาลาเดรียลตั้งแต่ครั้งอยู่ในแผ่นดินอามัน ได้ร่วมในการกบฏต่อปวงเทพและช่วยเหลือกาลาเดรียลในการเดินทางกลับคืนมามิดเดิลเอิร์ธเพื่อแก้แค้นเฟอานอร์ แนวทางนี้ไม่เป็นที่ยอมรับนักเนื่องจากมีจุดบกพร่องต่อโครงเรื่องในยุคต่อมาหลายจุด
 แนวทางที่ 2 : เคเลบอร์นเป็นเอลฟ์ชาวซินดาร์ เป็นญาติผู้หนึ่งของกษัตริย์ธิงโกลแห่งโดริอัธ พบกับกาลาเดรียลเมื่อครั้งที่นางมาพำนักอยู่กับเทพีเมลิอันระหว่างสงครามชิงอัญมณี แนวทางนี้เป็นโครงเรื่องที่ คริสโตเฟอร์ โทลคีน เลือกมาใช้ในการเรียบเรียงปกรณัมในผลงานเรื่อง ซิลมาริลลิออน

เหตุการณ์หลังจากเคเลบอร์นแต่งงานกับกาลาเดรียล และร่วมในการสงครามกับเซารอนในช่วงยุคที่สอง ก็ยังมีแนวทางของเรื่องที่โทลคีนประพันธ์ไว้เป็นอีกหลายแนว ซึ่งยังไม่ได้สรุปว่าโครงเรื่องที่แท้จริงจะเป็นอย่างไร คริสโตเฟอร์ โทลคีน ได้รวบรวมต้นฉบับต่างๆ เหล่านั้นมาแสดงไว้ในหนังสือเรื่อง Unfinished Tales
# ปลากระสง
ปลากระสง  เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Channa lucius อยู่ในวงศ์ปลาช่อน (Channidae) มีรูปร่างคล้ายปลาช่อน (C. striata) แต่มีส่วนหัวที่แบนกว่า จะงอยปากงอนขึ้นเล็กน้อย และมีรูปร่างที่ป้อมสั้นกว่า สีสันบริเวณลำตัวเป็นสีเขียวมะกอกมีลวดลายคล้ายลายไม้ ลูกปลาขนาดเล็กมีพฤติกรรมอยู่เป็นฝูง มีลายแถบดำพาดตามแนวนอนตลอดตัว  มีสีแดง

มีความยาวเต็มที่ประมาณ 40 เซนติเมตร พบได้ในแหล่งน้ำนิ่งและแหล่งน้ำขนาดใหญ่รวมถึงในบริเวณพื้นที่ป่าพรุด้วยทั่วประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน 

นิยมเอามาบริโภคสดและตากแห้งเหมือนปลาในวงศ์ปลาช่อนทั่วไป อีกทั้งสามารถเลี้ยงเป็นปลาสวยงามได้ ซึ่งพฤติกรรมในที่เลี้ยงดุร้ายก้าวร้าว และชอบกระโดด

ปลากระสง ยังมีชื่อเรียกอื่น ๆ อีก เช่น "" ในภาษาอีสาน หรือ "" ในภาษาใต้Musikasinthorn, P.; Taki, Y. 2001: Channa siamensis (Günther, 1861), a Junior Synonym of Channa lucius (Cuvier in Cuvier and Valenciennes, 1831). Ichthyological Research 48(3): 319-324.Cuvier, G.; Valenciennes, A. 1831: Histoire Naturelle des Poissons. Vol. 7. ในภาษามลายูเรียกว่า  ในภาษาอินโดนีเซียเรียก  และภาษาเวียดนามเรียกว่า 

รายงานการศึกษาพันธุกรรม ซึ่งตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2560 บ่งชี้ว่า Channa lucius เป็นสปีชีส์เชิงซ้อน (species complex)Conte-Grand, C., Britz, R., Dahanukar, N., Raghavan, R., Pethi-yagoda, R., Tan, H.H., Hadiaty, R.K., Yaakob, N.S. & Rüber, L. (September 20, 2017). Barcoding snakeheads (Teleostei, Channidae) re-visited: Discovering greater species diversity and resolving perpetuated taxonomic confusions. PLoS ONE, 12 (9): e0184017.
# ล้าน
ล้าน สามารถหมายถึง

 ล้าน (จำนวน) หลักของจำนวน มีค่าเท่ากับ 10.00₿เท่าของ แสน
 ศีรษะล้าน 
 เกาะล้าน (พัทยา)
 เกาะล้าน (ตะกั่วป่า) เป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะระ-เกาะพระทอง
# บางม่วง
บางม่วง อาจหมายถึง

 ตำบลบางม่วง (บางใหญ่) อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี
 ตำบลบางม่วง (ตะกั่วป่า) อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา
 ตำบลบางม่วง (เมืองนครสวรรค์) อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์
 คลองบางม่วง คลองสาขาฝั่งขวาของแม่น้ำเจ้าพระยาสายเก่า
 หาดบางม่วง จังหวัดพังงา
# พระทอง
พระทอง สามารถหมายถึง

 พระพุทธมหาสุวรรณปฏิมากร วัดไตรมิตรวิทยาราม กรุงเทพมหานคร
 พระผุด วัดพระทอง จังหวัดภูเก็ต
 เกาะพระทอง เกาะหนึ่งในหมู่เกาะระ-เกาะพระทอง
 อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระ-เกาะพระทอง อุทยานแห่งชาติในไทย
 ตำบลเกาะพระทอง อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา
# ตะกั่วป่า
ตะกั่วป่า อาจหมายถึง
 อำเภอตะกั่วป่า
 จังหวัดตะกั่วป่า
 แม่น้ำตะกั่วป่า
 เป็นคำไทยโบราณหมายถึง ดีบุก
# คึกคัก
คึกคัก สามารถหมายถึง

 ตำบลคึกคัก อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา
 หาดคึกคัก ชายหาดในอำเภอตะกั่วป่า
# ปัญญาสชาดก
ปัญญาสชาดก เป็นวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาเรื่องเอกที่พระเถระนักปราชญ์ชาวเชียงใหม่ได้รวบรวมเรื่องราวปรัมปราที่เป็นนิทานพื้นถิ่นแพร่หลายในยุคนั้น แล้วนำมารจนาเป็นชาดกขึ้นในระหว่างปี พ.ศ. 2000 - 2200 โดยเขียนไว้ด้วยภาษาบาลี มีทั้งคำประพันธ์ที่เป็นร้อยแก้วและบทคาถาหรือบทร้อยกรองทั้งสิ้น 50 ชาดก

โครงสร้างของปัญญาสชาดกมีลักษณะเลียนแบบนิบาตชาดกหรืออรรถกถาชาดกที่พระสงฆ์ชาวลังกาประพันธ์ไว้ อันประกอบด้วย ปัจจุบันวัตถุ อดีตนิทาน บทคาถาภาษิต และสโมธานหรือประชุมชาดก

 เนื้อเรื่อง 
เนื้อหาสาระของปัญญาสชาดกเป็นการพรรณนาถึงเรื่องราวเกี่ยวกับจริยวัตรของตัวละครเอกในเรื่อง คือ พระพุทธเจ้าเมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นพระโพธิสัตว์ซึ่งได้มีปณิธานมุ่งมั่นในการบำเพ็ญบารมีในชาติต่าง ๆ อย่างมั่นคง ไม่ย่อท้อต่อความยากเข็ญและอุปสรรคนานาชนิด โดยปรารถนาสูงสุดเพียงได้บรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณเท่านั้น ซึ่งท้ายที่สุดของแต่ละชาติ พระโพธิสัตว์จะสามารถลุถึงสัมมาสัมโพธิญาณด้วยบารมีที่ถึงพร้อมตามแต่ละชาติ

 ชื่อชาดกของปัญญาสชาดก 
 ปฐมภาค  
มี 50 ชาดก
 สมุททโฆสชาดก
 สุธนชาดก
 สุธนุชาดก
 รัตนปโชตชาดก
 สิริวิบุลกิตติชาดก
 วิบุลราชชาดก
 สิริจุฑามณชาดก
 จันทราชชาด
 สุภมิตตชาดก
 สิริธรชาดก
 ทุลกบัณฑิตชาดก
 อาทิตชาดก
 ทุกัมมานิกชาดก
 มหาสุรเสนชาดก
 สุวรรณกุมารชาดก
 กนกวรรณราชชาดก
 วิริยบัณฑิตชาดก
 ธรรมโสณฑกชาดก
 สุทัสนชาดก
 วัฏฏังคุลีราชชาดก
 โปราณกบิลราชชาดก
 ธรรมิกบัณฑิตราชชาดก
 จาคทานชาดก
 ธรรมราชชาดก
 นรชีวชาดก
 สุรูปชาดก
 มหาปทุมชาดก
 ภัณฑาคารชาดก
 พหลาคาวีชาดก
 เสตบัณฑิตชาดก
 ปุปผชาดก
 พาราณสิราชชาดก
 พรหมโฆสราชชาดก
 เทวรุกขกุมารชาดก
 สลภชาดก
 สิทธิสารชาดก
 นรชีวกฐินทานชาดก
 อติเทวราชชาดก
 ปาจิตตกุมารชาดก
 สรรพสิทธิชาดก
 สังขปัตตชาดก
 จันทเสนชาดก
 สุวรรณกัจฉปชาดก
 สิโสรชาดก
 วรวงสชาดก
 อรินทมชาดก
 รถเสนชาดก
 สุวรรณสิรสาชาดก
 วนาวนชาดก
 พากุลชาดก

 ปัจฉิมภาค  
มี 11 ชาดก
 โสนันทชาดก
 สีหนาทชาดก
 สุวรรณสังขชาดก
 สุรัพภชาดก
 สุวรรณกัจฉปชาดก
 เทวันธชาดก
 สุบินชาดก
 สุวรรณวงศชาดก
 วรนุชชาดก
 สิรสาชาดก
 จันทคาธชาดก

 ชาดกแทรก  
มี 3 ชาดก
 ปัญจพุทธพยากรณ์
 ปัญจพุทธศักราชวรรณนา
 อานิสงส์ผ้าบังสุกุล
# หม่อมเจ้าทิตยาทรงกลด จักรพันธุ์
หม่อมเจ้าทิตยาทรงกลด จักรพันธุ์ (ราชสกุลเดิม รพีพัฒน์; 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 - 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2553) เป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ประสูติแต่หม่อมอ่อน รพีพัฒน์ ณ อยุธยา

พระประวัติ
หม่อมเจ้าทิตยาทรงกลด เป็นพระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ประสูติแต่หม่อมอ่อน รพีพัฒน์ ณ อยุธยา เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 ทรงศึกษาระดับมัธยมที่โรงเรียนเซนต์แมรี่ ต่อมาเมื่อมีชันษา 17 ปี ได้เสกสมรสกับหม่อมเจ้าคัสตาวัส จักรพันธุ์ (พระโอรสในพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนุวัตน์จาตุรนต์) มีโอรส-ธิดา 3 คน คือ
 หม่อมราชวงศ์กทลี สุนทรสิงคาล สมรสกับพันตำรวจเอกวสิฐ สุนทรสิงคาล
หม่อมราชวงศ์สดศรี ปันยารชุน สมรสกับอานันท์ ปันยารชุน
 หม่อมราชวงศ์ตราจักร จักรพันธุ์ สมรสกับอรวรรณ (สกุลเดิม ตันตยาวนารถ)

ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง หม่อมเจ้าทิตยาทรงกลดประทับอยู่ในยุโรป เป็นอาสาสมัครพยาบาลอาสากาชาด เพื่อทรงช่วยเหลือทหารที่ได้รับบาดเจ็บ และทรงติดตามหม่อมเจ้าคัสตาวัส สวามี ไปทรงปฏิบัติกรณียกิจในฐานะภริยาทูต ในประเทศเดนมาร์ก ประเทศสวีเดน และประเทศฟินแลนด์

หม่อมเจ้าทิตยาทรงกลด จักรพันธุ์ สิ้นชีพิตักษัยด้วยพระโรคโลหิตออกใต้เยื่อหุ้มมัตถลุงค์ เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 สิริชันษา 94 ปี นับเป็นหม่อมเจ้าองค์สุดท้ายของราชสกุลรพีพัฒน์และจักรพันธุ์ การนี้พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานน้ำหลวงสรงพระศพ ในวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 เวลา 17.30 น. ณ ศาลาเจ้าจอม วัดธาตุทอง และพระราชทานพระพิธีธรรมสวดพระอภิธรรมศพ ทรงรับศพไว้ในพระบรมราชานุเคราะห์ เป็นเวลา 7 วัน สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปยังเมรุวัดธาตุทอง ในการพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน ปีเดียวกัน

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ เล่ม 106 ตอนที่ 73 ฉบับพิเศษ, 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2532, หน้า 5

 พงศาวลี
# ทรีเบียร์ด
ทรีเบียร์ด  เป็นตัวละครในจินตนิยายเรื่อง เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ ซึ่งประพันธ์โดย เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน  
ทรีเบียร์ด เป็นตัวละครเผ่าเอนท์หรือพวกต้นไม้ใหญ่ที่รูปร่างเหมือนคน  เอนท์เป็นผู้คุ้มครองป่าแห่งความมืดนามว่า ป่าฟังกอร์น ซึ่งอยู่ระหว่างเมืองไอเซนการ์ดและลอธลอริเอน ครั้งหนึ่งเคยครอบคลุมพื้นที่หลายพันไมล์ทั่วมิดเดิลเอิร์ธ แผ่ขยายไปถึงไชร์ต่อมาต้นไม้ถูกโค่นและเผาไปจำนวนมาก จนเหลือพื้นที่เพียงเล็กน้อยบริเวณทางใต้ของ เทือกเขามิสตี้เท่านั้นอยู่ตลอดมา

เมื่อครั้งเมอร์รี่และปิ๊ปปิ้นหนีการจับกุมของพวกอุรุกไฮ ไปยังป่าฟังกอร์นที่อยู่ใกล้ๆ พวกเขาหลงทางในป่าและไปสะดุดกับต้นไม้สูงที่น่ากลัวต้นหนึ่งหน้าตาคล้ายกับชายแก่ ซึ่งก็คือทรีเบียร์ดและเขาก็ดูแล ฮอบบิท ทั้งสองเป็นอย่างดี เมอร์รี่และปิ๊บปิ้นพยายามชักจูงให้ทรีเบียร์ดเข้าร่วมสงครามแย่งชิงแหวน แต่เหล่าเอนท์ก็มิได้สนใจแต่อย่างใด จนกระทั่งทรีเบียร์ดรู้ว่าซารูมานหักหลังพวกเขา โดยจะตัดต้นไม้ทั้งหมดในป่าทิ้ง  ทำให้เหล่าเอนท์ที่เหลืออยู่ทั้งหมดสร้างกองทัพและลุกฮือขึ้นด้วยความโกรธแค้น พวกเขาช่วยกันรวมพลเอนท์ครั้งสุดท้าย เหล่าเอนท์ซึ่งนำโดยทรีเบียร์ด เข้ายึดหอคอยออร์ธังค์ของพ่อมดขาวซารูมานในไอเซนการ์ด

ทรีเบียร์ดเป็นเอนท์ที่มีอายุเก่าแก่มากที่สุดในโลกตนหนึ่ง โดยเขาเคยร้องเพลงให้เมอร์รี่กับปิ๊บปิ้นฟัง ถึงเรื่องราวในอดีตเมื่อครั้งที่ตัวยังเยาว์ ว่าเคยเดินเล่นอยู่ในป่า นันทาซาริออน หรือก็คือแผ่นดินออสซิริอันด์ ดินแดนทางตะวันออกของเบเลริอันด์ ที่ล่มจมลงสู่ใต้มหาสมุทรเมื่อครั้งสิ้นสุดยุคที่หนึ่ง
# ฮัลเดียร์
บทความนี้เกี่ยวกับฮัลเดียร์แห่งลอธลอริเอน

ฮัลเดียร์ (Haldir) เป็นตัวละครตัวหนึ่งในจินตนิยายเรื่อง เดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ ซึ่งประพันธ์โดย เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน เขาเป็นเผ่าเอลฟ์ ผู้นำกลุ่มผู้พิทักษ์ลอธลอริเอน ซึ่งเชื่อว่าน่าจะเป็นเอลฟ์ชาวซิลวัน 

เมื่อครั้งที่คณะพันธมิตรแห่งแหวนเดินทางมาถึงชายแดนอาณาจักรลอธลอริเอน พวกเขาได้พบกับฮัลเดียร์  เขาเป็นผู้นำทางพาคณะแหวนเข้าสู่ลอธลอริเอน เพื่อเข้าพบกาลาเดรียลและ เคเลบอร์น 

ในเดอะลอร์ดออฟเดอะริงส์ ฉบับภาพยนตร์ ฮัลเดียร์เป็นผู้นำเหล่านักรบจากลอธลอริเอนไปช่วยรักษาป้อมปราการ ในการต่อสู้ที่เฮล์มสดีพ ในดินแดนโรฮัน  เพื่อต่อต้านกองกำลังของซารูมานจากไอเซนการ์ดเอาไว้ ทว่าเขากลับถูกสังหารที่เฮล์มสดีพ หลังจากกำแพงด้านลึกถูกทำลายโดยเพลิงไฟของพวกออร์คได้ไม่นาน
# มาริโอ (แก้ความกำกวม)
มาริโอ (Mario) เป็นชื่อผู้ชายในภาษาอิตาลี ฝรั่งเศส โครเอเชีย เช็ก นอร์เวย์ สโลวัก เซอร์เบีย ฮังการี สโลวีเนีย โปแลนด์ สเปน เดนมาร์ก โปรตุเกส โรมาเนีย สวีเดน บัลแกเรีย กรีก เยอรมัน ดัตช์ และอังกฤษของชื่อ มาเรียส ในภาษาละตินในวัฒนธรรมโรมัน

ในประเทศโครเอเชีย ชื่อ "มาริโอ" เป็นชื่อที่ได้รับความนิยมอย่างมากในช่วงทศวรรษ 1970 ถึง 1990 และเป็นชื่อที่พบมากที่สุดในทศวรรษ 1970

บุคคลที่มีชื่อเสียงที่มีชื่อ "มาริโอ" ได้แก่

 มาริโอ (นักร้อง) นักร้องสไตล์อาร์แอนด์บี ชาวอเมริกัน
 มาริออ อานชิช นักเทนนิสชาวโครเอเชีย
 มารีโอ บาโลเตลลี นักฟุตบอลชาวอิตาลี
 มารีโอ ก็อมเม็ส นักฟุตบอลชาวเยอรมัน
 มารีโอ เกิทเซอ นักฟุตบอลชาวเยอรมัน
 มาริโอ แลนซา นักร้องโอเปร่าชาวอเมริกัน
 มาริโอ โลเปซ นักแสดงและพิธีกรชาวอเมริกัน
 มาริออ มันจูกิช นักฟุตบอลชาวโครเอเชีย
 มาริโอ้ เมาเร่อ นักแสดงชาวไทย
 มาริออ ปาชาลิช นักฟุตบอลชาวโครเอเชีย
 มารีโอ ตามัญโญ สถาปนิกชาวอิตาลี ผู้ออกแบบสิ่งก่อสร้างสำคัญของไทย เช่น พระที่นั่งอนันตสมาคม สถานีรถไฟหัวลำโพง เป็นต้น

ตัวละครในเรื่องสมมติ

 มาริโอซีรีส์ เกมที่มีชื่อเสียงเกมหนึ่งของของบริษัทนินเทนโด
 มาริโอ (ตัวละคร)
ลุยจิ

cs:Marius (jméno)
da:Marius
de:Marius
eml:Màriu
pl:Mariusz
# วัดพระธาตุจอมแจ้ง
พระธาตุจอมแจ้ง หรือ วัดพระธาตุจอมแจ้ง สามารถหมายถึง

 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอพาน) จังหวัดเชียงราย
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอเทิง) จังหวัดเชียงราย
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอแม่สรวย) จังหวัดเชียงราย
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอแม่แตง) จังหวัดเชียงใหม่
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอเวียงสา) จังหวัดน่าน
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอปัว) จังหวัดน่าน
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอดอกคำใต้) จังหวัดพะเยา
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (แพร่) จังหวัดแพร่
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอแม่สะเรียง) จังหวัดแม่ฮ่องสอน
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอปาย) จังหวัดแม่ฮ่องสอน
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (อำเภอวังเหนือ) จังหวัดลำปาง
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (พะยาก) เมืองพะยาก ประเทศพม่า
 วัดพระธาตุจอมแจ้ง (ยอง) เมืองยอง ประเทศพม่า
# อำเภอวังสามหมอ
วังสามหมอ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุดรธานี เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอศรีธาตุ อำเภอวังสามหมอ ตั้งชื่อตามจำนวนหมอปราบจระเข้ 3คนในตำนานพื้นบ้าน อำเภอวังสามหมอ อยู่ห่างจากตัวอำเภอเมืองอุดรธานีไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 108 กิโลเมตร

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอวังสามหมอมีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอไชยวาน และอำเภอส่องดาว อำเภอวาริชภูมิ (จังหวัดสกลนคร)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอนิคมน้ำอูน อำเภอกุดบาก (จังหวัดสกลนคร) อำเภอคำม่วง และอำเภอสามชัย (จังหวัดกาฬสินธุ์)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอสามชัย อำเภอหนองกุงศรี อำเภอท่าคันโท อำเภอสามชัย (จังหวัดกาฬสินธุ์)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอศรีธาตุและอำเภอไชยวาน

 ประวัติ 
เมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2518 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกตำบลหนองกุงทับม้า ตำบลบะยาว และตำบลหนองหญ้าไซ ออกจากการปกครองของอำเภอศรีธาตุ รวมตั้งเป็น กิ่งอำเภอวังสามหมอ จนกระทั่งเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2524 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอวังสามหมอ จนถึงปัจจุบัน

 วันที่ 30 กันยายน 2518 แยกพื้นที่ตำบลหนองกุงทับม้า ตำบลบะยาว และตำบลหนองหญ้าไซ อำเภอศรีธาตุ มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอวังสามหมอ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอศรีธาตุ
 วันที่ 27 พฤศจิกายน 2522 ตั้งตำบลผาสุก แยกออกจากตำบลบะยาว
 วันที่ 13 กรกฎาคม 2524 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอวังสามหมอ อำเภอศรีธาตุ เป็น อำเภอวังสามหมอ
 วันที่ 18 ตุลาคม 2526 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองกุงทับม้า ในท้องที่บางส่วนของตำบลหนองกุงทับม้า
 วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลคำโคกสูง แยกออกจากตำบลหนองหญ้าไซ ตั้งตำบลวังสามหมอ แยกออกจากตำบลหนองกุงทับม้า
 วันที่ 21 พฤษภาคม 2542 เปลี่ยนแปลงชื่อสุขาภิบาลหนองกุงทับม้า เป็น สุขาภิบาลวังสามหมอ
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลวังสามหมอ เป็นเทศบาลตำบลวังสามหมอ ด้วยผลของกฎหมาย

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอวังสามหมอแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 6 ตำบล 72 หมู่บ้าน
1.หนองกุงทับม้า(Nong Kung Thap Ma)11 หมู่บ้าน2.หนองหญ้าไซ(Nong Ya Sai)9 หมู่บ้าน3.บะยาว(Ba Yao)12 หมู่บ้าน4.ผาสุก(Phasuk)18 หมู่บ้าน5.คำโคกสูง(Kham Khok Sung)9 หมู่บ้าน6.วังสามหมอ(Wang Sam Mo)13 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอวังสามหมอประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลวังสามหมอ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังสามหมอ
 เทศบาลตำบลลำพันชาด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังสามหมอ (นอกเขตเทศบาลตำบลวังสามหมอ)
 เทศบาลตำบลผาสุก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผาสุกทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลหนองหญ้าไซ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองหญ้าไซทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลบะยาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบะยาวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกุงทับม้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกุงทับม้าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคำโคกสูง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคำโคกสูงทั้งตำบล
# อำเภอศรีธาตุ
ศรีธาตุ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดอุดรธานี เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอกุมภวาปี อำเภอศรีธาตุ อยู่ห่างจากอำเภอเมืองอุดรธานี ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 82กิโลเมตร อำเภอศรีธาตุ มีสำเนียงการพูดที่เป็นเอกลักษณ์ รวมทั้งยังเป็น 1ใน2อำเภอของจังหวัดอุดรธานี ที่มีชาวภูไท อาศัยอยู่มากที่สุด

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอศรีธาตุตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอกู่แก้วและอำเภอไชยวาน
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอวังสามหมอ
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอท่าคันโท (จังหวัดกาฬสินธุ์)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอกุมภวาปี

 ประวัติ 
ท้องที่อำเภอศรีธาตุ เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอกุมภวาปี เมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2511 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกตำบลจำปี ตำบลนายูง ตำบลหนองหญ้าไซ ตำบลบ้านโปร่ง และตำบลหนองกุงทับม้า ออกจากการปกครองของอำเภอกุมภวาปี รวมตั้งเป็น กิ่งอำเภอศรีธาตุ จนกระทั่งเมื่อวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2516 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอศรีธาตุ จนถึงปัจจุบัน

 วันที่ 12 มีนาคม 2511 แยกพื้นที่ตำบลจำปี ตำบลนายูง ตำบลหนองหญ้าไซ ตำบลบ้านโปร่ง และตำบลหนองกุงทับม้า อำเภอกุมภวาปี มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอศรีธาตุ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอกุมภวาปี
 วันที่ 24 มิถุนายน 2512 จัดตั้งสุขาภิบาลจำปี ในท้องที่บางส่วนของตำบลจำปี
 วันที่ 9 พฤศจิกายน 2514 ตั้งตำบลหัวนาคำ แยกออกจากตำบลนายูง ตั้งตำบลบะยาว แยกออกจากตำบลหนองกุงทับม้า
 วันที่ 28 มิถุนายน 2516 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอศรีธาตุ อำเภอกุมภวาปี เป็น อำเภอศรีธาตุ
 วันที่ 4 กันยายน 2516 ตั้งตำบลศรีธาตุ แยกออกจากตำบลจำปี และตำบลนายูง
 วันที่ 23 กรกฎาคม 2517 เปลี่ยนแปลงชื่อสุขาภิบาลจำปี เป็น สุขาภิบาลศรีธาตุ
 วันที่ 30 กันยายน 2518 แยกพื้นที่ตำบลหนองกุงทับม้า ตำบลบะยาว และตำบลหนองหญ้าไซ อำเภอศรีธาตุ มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอวังสามหมอ และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอศรีธาตุ
 วันที่ 28 ธันวาคม 2519 ตั้งตำบลหนองนกเขียน แยกออกจากตำบลนายูง
 วันที่ 22 มีนาคม 2520 โอนพื้นที่หมู่ 4 บ้านคำค้อ (ในตอนนั้น) จากตำบลบะยาว ไปตั้งเป็นหมู่ 8 ของตำบลหัวนาคำ
 วันที่ 27 พฤศจิกายน 2522 ตั้งตำบลผาสุก แยกออกจากตำบลบะยาว
 วันที่ 13 กรกฎาคม 2524 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอวังสามหมอ อำเภอศรีธาตุ เป็น อำเภอวังสามหมอ
 วันที่ 10 ตุลาคม 2529 ตั้งตำบลตาดทอง แยกออกจากตำบลบ้านโปร่ง
 วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลศรีธาตุ เป็นเทศบาลตำบลศรีธาตุ ด้วยผลของกฎหมาย

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอศรีธาตุแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 86 หมู่บ้าน
1.ศรีธาตุ(Si That)12 หมู่บ้าน2.จำปี(Champi)17 หมู่บ้าน3.บ้านโปร่ง(Ban Prong)11 หมู่บ้าน4.หัวนาคำ(Hua Na Kham)17 หมู่บ้าน5.หนองนกเขียน(Nong Nok Khian)8 หมู่บ้าน6.นายูง(Na Yung)10 หมู่บ้าน7.ตาดทอง(Tat Thong) 11 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอศรีธาตุประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลศรีธาตุ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลศรีธาตุ
 เทศบาลตำบลจำปี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจำปีทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลหัวนาคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหัวนาคำทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลหนองนกเขียน
 เทศบาลตำบลบ้านโปร่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านโปร่งทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลศรีธาตุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีธาตุ (นอกเขตเทศบาลตำบลศรีธาตุ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองนกเขียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองนกเขียน (นอกเขตเทศบาลตำบลหัวนาคำ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลนายูง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนายูงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลตาดทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตาดทองทั้งตำบล