wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# ไฮยีนา
ไฮยีนา (มาจากคำภาษากรีกโบราณว่า ,  ออกเสียงว่า /ฮือไอนา/ หรือ /ฮือแอนา/)ὕαινα, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus. Etymologically, this is a feminine of ὕς "swine". เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในอันดับสัตว์กินเนื้อวงศ์หนึ่ง โดยใช้ชื่อวงศ์ว่า Hyaenidae 
พร้อมกับ 4 สายพันธุ์ที่ยังมีชีวิตอยู่ (แต่ละชนิดมีสกุลของตนเอง) ไฮยีนาเป็นวงศ์ที่เล็กอันดับ 5 ในอันดับสัตว์กินเนื้อ และเป็นหนึ่งในชั้นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เล็กที่สุด ถึงแม้ว่าจะมีความหลากหลายน้อย ไฮยีนาเป็นสัตว์ที่เป็นเอกลักษณ์และสำคัญในระบบนิเวศแอฟริกาส่วนใหญ่

ไฮยีนา มีลักษณะและรูปร่างโดยรวมคล้ายกับสุนัขหรือหมาป่า ซึ่งเป็นสัตว์กินเนื้อที่อยู่ในวงศ์ Canidae แต่ไฮยีนาก็ไม่ใช่สุนัข หากแต่เป็นสัตว์ที่อยู่ในวงศ์ของตนเองต่างหาก โดยอยู่ในอันดับย่อย Feliformia ซึ่งใกล้ชิดกับวงศ์เสือและแมวและวงศ์ชะมดและอีเห็น มากกว่า

 ลักษณะและพฤติกรรม 
ไฮยีนาสามารถแบ่งได้เป็น 25 สกุล (ดูในตาราง)จาก itis.gov  หลาย ชนิดแต่ปัจจุบัน เหลือแค่ 4 ชนิด 3 สกุล กระจายพันธุ์ทั่วไปในทวีปแอฟริกาและบางส่วนในภูมิภาคอาหรับและอินเดีย ไฮยีนามีลักษณะรูปร่างคล้ายกับสุนัข มีขนหยาบหนาสีน้ำตาลแกมเทา มีลายและจุดแตกต่างกันตามแต่ละชนิด และมีหางยาวราว 18 นิ้ว ไหล่และหัวมีส่วนกว้าง ไหล่สูงกว่าขาหลังมาก และมีกรามที่แข็งแกร่งและแข็งแรงมาก ทำให้เป็นสัตว์จำพวกหนึ่งที่มีแรงกัดรุนแรงมาก

ไฮยีนามักจะรวมตัวกันออกหาเหยื่อโดยมีตัวเมียเป็นจ่าฝูง ไฮยีนาตัวเมียนั้นจะมีอวัยวะเพศที่ขยายใหญ่ได้จนมีขนาดเท่ากับอวัยวะเพศของตัวผู้ ตัวใดที่มีลักษณะอวัยวะเพศคล้ายเพศผู้ จะสามารถเข้ากลุ่มตัวเมียได้ดี ไฮยีนาตัวเมียที่ไม่มีอวัยวะเพศผู้จะถูกขับออกจากกลุ่มตัวเมีย และไม่สามารถใช้ประโยชน์จากการมีกลุ่มได้ ไฮยีนาสามารถวิ่งได้เร็วถึง 65 กิโลเมตรต่อชั่วโมง นิสัยค่อนข้างดุ ไฮยีนาตัวเมียจะมีรูปร่างที่ใหญ่กว่าตัวผู้ เนื่องจากจะเป็นฝ่ายดูแลลูก เพราะตัวผู้จะทำอันตรายและกินลูกไฮยีนาที่เกิดใหม่เป็นอาหารได้

ไฮยีนาออกหากินในเวลากลางคืน ตอนกลางวันจะนอนหลับพักผ่อนในโพรงหรือซอกหิน จะคลอดลูกและเลี้ยงดูลูกในโพรง โดยออกลูกครั้งละประมาณ 1-2 ตัว บางครั้งอาจได้ถึง 4 ตัว โดยลูกอ่อนจะยังลืมตาและช่วยเหลือตัวเองไม่ได้

ในวัฒนธรรมและความสัมพันธ์กับมนุษย์
แม้ไฮยีนาจะมีขนาดและรูปร่างที่เล็กกว่าสิงโต แต่จะเป็นสัตว์ที่สิงโตมักจะแพ้เมื่อล่าเหยื่อได้แล้ว ไฮยีนาเข้ามาก่อกวนเพื่อที่จะแย่งซากสัตว์ที่ล่าได้ จนสิงโตเป็นฝ่ายล่าถอยไป จนมีความเชื่อกันว่า ไฮยีนาเป็นสัตว์ขี้ขลาด แต่ไฮยีนาก็มีพฤติกรรมล่าเหยื่อได้เอง และบางครั้งก็คุกคามสัตว์เลี้ยงต่าง ๆ ของมนุษย์ด้วย อาทิ วัว ควาย แพะ หรือแกะ และบางครั้งก็อาจโจมตีมนุษย์ได้เช่นกัน
มีตำนานคล้ายมนุษย์หมาป่าคือมนุษย์ไฮยีนา (Werehyena)

ไฮยีนา เป็นสัตว์ที่กินไม่เลือก แม้แต่กระดูกก็กินได้ รวมทั้งซากศพด้วย อีกทั้งยังมีความเชื่อว่า ไฮยีนาเป็นสัตว์เจ้าเล่ห์ เมื่อถูกหมาป่ารุมทำร้าย ไฮยีนามักจะทำเป็นแกล้งตายเพื่อหลอกหมาป่า ทันทีที่หมาป่าละความสนใจ ก็จะลุกขึ้นหนีไป อีกทั้งเสียงร้องของไฮยีนานั้นยังคล้ายกับเสียงหัวเราะ ด้วยเหตุนี้ ทำให้ไฮยีนาได้กลายเป็นตัวละครที่เจ้าเล่ห์ในวัฒนธรรมร่วมสมัยหลายประการ อาทิ เป็นตัวละคร 3 ตัว ที่ชื่อ Shenzi, Banzai และ Ed ซึ่งมีบทบาทสำคัญในภาพยนตร์การ์ตูนเรื่องThe Lion King ของบริษัท วอลต์ ดิสนีย์ ในปี ค.ศ. 1995 เป็นต้น

ในประเทศไทยมีไฮยีนาเลี้ยงในสวนสัตว์ต่าง ๆ ได้แก่ สวนสัตว์เปิดเขาเขียว, สวนสัตว์นครราชสีมา, สวนสัตว์สงขลา, เชียงใหม่ไนท์ซาฟารี เป็นต้นหน้า 108-110, สัตว์สวยป่างาม โดย ชมรมนิเวศวิทยา มหาวิทยาลัยมหิดล (สิงหาคม 2518)
# เมทริกซ์เอกลักษณ์
ในพีชคณิตเชิงเส้น เมทริกซ์เอกลักษณ์ หรือ เมทริกซ์หน่วย คือ เมทริกซ์จัตุรัส (หรือเมทริกซ์ทแยงมุม) ที่มีตัวเลขบนเส้นทแยงมุมเป็น 1 ซึ่งสมมติให้เส้นทแยงมุมนั้นลากจากสมาชิกบนซ้ายไปยังสมาชิกขวาล่าง (เฉียงลง) ส่วนสมาชิกที่เหลือเป็น 0 ทั้งหมด เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์  หรือเพียงแค่ I (ไอ) ส่วนทางกลศาสตร์ควอนตัมจะเขียน 1 ด้วยตัวหนาแทน ตัวอย่างเมทริกซ์เอกลักษณ์เช่น

ตำราคณิตศาสตร์บางเล่มก็ใช้ U หรือ E เขียนแทนเมทริกซ์เอกลักษณ์ (ซึ่งมาจาก unit matrix และ elementary matrix ตามลำดับ) ถึงแม้ว่า I จะเป็นที่นิยมใช้มากกว่าก็ตาม

คุณสมบัติสำคัญของ In อยู่ที่การคูณเมทริกซ์ ได้แก่
 และ 
เมื่อใดก็ตามที่การคูณเมทริกซ์นั้นได้นิยามไว้แล้ว โดยเฉพาะเมทริกซ์เอกลักษณ์ ถือเป็นเมทริกซ์หน่วยของริงของเมทริกซ์ขนาด n×n และถือเป็นสมาชิกเอกลักษณ์ของกรุปเชิงเส้นทั่วไป GL(n) ที่ประกอบด้วยเมทริกซ์ที่หาตัวผกผันได้ (เมทริกซ์เอกลักษณ์นั้นสามารถผกผันได้ผลลัพธ์เป็นตัวมันเอง)

หากเมทริกซ์มิติ n×n ถูกใช้เป็นการนำเสนอการแปลงเชิงเส้น จากปริภูมิเวกเตอร์ n มิติไปยังปริภูมิเดิม  จะเป็นฟังก์ชันเอกลักษณ์ โดยไม่ต้องคำนึงถึงฐานหลัก (basis)

หลักที่ i ในเมทริกซ์เอกลักษณ์คือเวกเตอร์หน่วย  และเวกเตอร์หน่วยเหล่านั้นก็เป็นเวกเตอร์ลักษณะเฉพาะ (eigenvector) ของเมทริกซ์เอกลักษณ์ ซึ่งมีค่าลักษณะเฉพาะ (eigenvalue) เท่ากับ 1 เหมือนกันทั้งหมดเพียงค่าเดียว และมีภาวะรากซ้ำเป็น n ทำให้ดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์เอกลักษณ์เท่ากับ 1 และรอยเมทริกซ์ (trace) เท่ากับ n

เราสามารถใช้สัญกรณ์ของเมทริกซ์ทแยงมุมเพื่อเขียนเมทริกซ์เอกลักษณ์ได้ดังนี้

และเขียนให้อยู่ในรูปของเดลตาโครเนกเกอร์ (Kronecker delta) ได้ดังนี้

 แหล่งข้อมูลอื่น
# เมทริกซ์สลับเปลี่ยน
ในพีชคณิตเชิงเส้น เมทริกซ์สลับเปลี่ยน (ทับศัพท์ว่า ทรานสโพส) คือเมทริกซ์ที่ได้จากการสลับสมาชิก จากแถวเป็นหลัก และจากหลักเป็นแถว ของเมทริกซ์ต้นแบบ เมทริกซ์สลับเปลี่ยนของ A ที่มีมิติ m×n จะเขียนแทนด้วย AT (บางครั้งอาจพบในรูปแบบ At, Atr, tA หรือ A′) ซึ่งจะมีมิติเป็น n×m (สลับกัน) นิยามโดย

สำหรับทุกค่าของ i และ j ที่ 1 ≤ i ≤ n และ 1 ≤ j ≤ m ตัวอย่างเช่น

 คุณสมบัติ 
กำหนดให้เมทริกซ์ A, B และสเกลาร์ c คุณสมบัติของเมทริกซ์สลับเปลี่ยนมีดังนี้

 เมทริกซ์ที่สลับเปลี่ยนสองครั้งจะได้เมทริกซ์ต้นแบบ
 
 การสลับเปลี่ยนของเมทริกซ์มีคุณสมบัติการกระจายในการบวก เมื่อเมทริกซ์ทั้งสองสามารถบวกกันได้
 
 การสลับเปลี่ยนของเมทริกซ์มีคุณสมบัติการกระจายในการคูณ เมื่อเมทริกซ์ทั้งสองสามารถคูณกันได้ โปรดสังเกตว่าลำดับของการคูณจะเรียงย้อนกลับ ไม่ว่าจะมีกี่เมทริกซ์ก็ตาม
 
 การสลับเปลี่ยนของสเกลาร์ ก็จะได้สเกลาร์ตัวเดิม จึงสามารถดึงตัวร่วมออกมาได้
 
 ดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์จะมีค่าเท่ากับดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์สลับเปลี่ยน
 
 ผลคูณจุด (dot product) ของเวกเตอร์สองคอลัมน์ a กับ b สามารถคำนวณได้จาก
 
 เมทริกซ์ผกผันของการสลับเปลี่ยน เท่ากับเมทริกซ์สลับเปลี่ยนของการผกผัน
 

สลับเปลี่ยน
หมวดหมู่:พีชคณิตนามธรรม
หมวดหมู่:พีชคณิตเชิงเส้น
# สะพานมิลเลนเนียม
สะพานมิลเลนเนียม  สามารถหมายถึงสะพานต่อไปนี้:
 ในสหราชอาณาจักร
 สะพานมิลเลนเนียม (ลอนดอน) ในกรุงลอนดอน
 สะพานมิลเลนเนียมลูน ในเมืองแลนแคสเซอร์
 สะพานมิลเลนเนียมเกตส์เฮด
 สะพานมิลเลนเนียมยอร์ก
 สะพานมิลเลนเนียม (กลาสโกว์) ในเมืองกลาสโกว์
 ในประเทศไอร์แลนด์
 สะพานมิลเลนเนียม (ดับลิน) ในกรุงดับลิน
 ในประเทศมอนเตเนโกร
 สะพานมิลเลนเนียม (พอดกอรีตซา) ในกรุงพอดกอรีตซา
 ในประเทศโปแลนด์
 สะพานมิลเลนเนียม จอห์น ปอลที่ 2 ในเมืองแดนสก์
 ในสหรัฐอเมริกา
 สะพานมิลเลนเนียมเดนเวอร์ ในเมืองเดนเวอร์
# คาเอเดะ
คาเอเดะ  เป็นชื่อบุคคลญี่ปุ่น มีความหมายว่าต้นเมเปิล อาจหมายถึง

 บุคคล
 คาเอเดะ อะริยามะ - เหยื่อชาวญี่ปุ่นในคดีฆาตกรรม

 ตัวละครการ์ตูน
 คาเอเดะ รุคาว่า - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง สแลมดังก์
 ฟุโย คาเอเดะ - ตัวละครจากเกมและการ์ตูนเรื่อง ชัฟเฟิล!
 นางาเซะ คาเอเดะ - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง คุณครูจอมเวท เนกิมะ!
 ไซโต คาเอเดะ - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง สมองกลนักสู้
 คาเอเดะ - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง เทพอสูรจิ้งจอกเงิน
 คาเอเดะ - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง Ninin Ga Shinobuden
 อากาโนะ คาเอเดะ - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง Neon Genesis Evangelion franchise

 อื่น ๆ
 คาเอเดะ - เพลงของวงสปิตซ์
# วิกิพีเดียภาษากาลิเซีย
วิกิพีเดียภาษากาลิเซีย เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษากาลิเซีย ปัจจุบันวิกิพีเดียภาษากาลิเซียมีบทความมากกว่า 30,000 บทความ (ธันวาคม 2550)

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 วิกิพีเดียภาษากาลิเซีย

กาลิเซีย
# นิทรรศการครั้งยิ่งใหญ่
นิทรรศการครั้งยิ่งใหญ่  เป็นงานนิทรรศการสิ่งประดิษฐ์และอุตสาหกรรมจากทั่วโลก นิทรรศการนี้จัดในปี พ.ศ. 2394 ในสมัยสมเด็จพระนางเจ้าวิกตอเรีย โดยเจ้าชายอัลเบิร์ต พระราชสวามีพระสวามีของพระราชินีนาถวิกตอเรีย เป็นต้นคิดงานนิทรรศการนี้ขึ้นมา นิทรรศการ จัดขึ้นในคริสตัลพาเลซ ที่ไฮด์ปาร์ค ลอนดอน การก่อสร้างใช้เวลา 15 เดือน งานในครั้งนี้ทำให้ประเทศอังกฤษได้รับงบประมาณถึง 186,000 ปอนด์สเตอร์ลิง และมีผู้เข้าชมไม่ต่ำกว่าหกล้านคน นิทรรศการ จัดขึ้นในเดือนพฤษภาคมถึงเดือนตุลาคม

นิทรรศการสิ่งประดิษฐ์และอุตสาหกรรม พ.ศ. 2394 นี้ถือว่าเป็นงานเวิลด์ เอ็กซ์โปครั้งแรกของโลก

frame|center|180px|ภาพทางเข้านิทรรศการในคริสตัลพาเลซ
# วิกิพีเดียภาษาบัลแกเรีย
วิกิพีเดียภาษาบัลแกเรีย   เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษาบัลแกเรีย ปัจจุบันวิกิพีเดียภาษาบัลแกเรียมีบทความมากกว่า 50,000 บทความ (มกราคม 2551)

 แหล่งข้อมูลอื่น 

  วิกิพีเดียภาษาบัลแกเรีย
  วิกิพีเดียภาษาบัลแกเรีย รุ่นโทรศัพท์

บัลแกเรีย
# วัดป่าสักเรไร
วัดป่าสักเรไร ตั้งอยู่เลขที่ 1/1 หมู่บ้านบง หมู่ที่ 2  ตำบลนาป่า อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดเพชรบูรณ์ อยู่ในเขตปกครองคณะสงฆ์ตำบลนาป่า มีฐานะเป็นวัดราษฎร์ สังกัดการปกครองคณะสงฆ์มหานิกาย ภาค 6

 ประวัติ 

วัดป่าสักเรไร ตั้งอยู่ที่บ้านหัวหาด หมู่ที่ 5 ตำบลคุ้งตะเภา อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ สร้างขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 2464 สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย มีที่ดินที่ตั้งวัดจำนวน 9 ไร่ 21 ตารางวา 

ประชาชนชาวบ้านหัวหาดได้ร่วมใจกันสร้างวัดนี้เพื่อเป็นที่ประกอบศาสนกิจและกิจกรรมของชุมชน ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2520 เขตวิสุงคามสีมากว้าง 30 เมตร ยาว 50 เมตร

 ทำเนียบเจ้าอาวาสวัดป่าสักเรไร 

รายนามเจ้าอาวาสวัดป่าสักเรไร พ.ศ. 2464 - ปัจจุบัน

 ชื่อ            ฉายา ตำแหน่งทางคณะสงฆ์ ระยะเวลาดำรงตำแหน่ง หลวงพ่อบาง ไม่ทราบฉายา ไม่ทราบ  พ.ศ. 2464 หลวงพ่อดัด ไม่ทราบฉายา ไม่ทราบ  ไม่ทราบปี หลวงพ่อแดง ไม่ทราบฉายา ไม่ทราบ  ไม่ทราบปี พระอธิการบุญธรรม  ปุญญกาโม ไม่ทราบ  พ.ศ. - ปัจจุบัน

 อาณาเขตที่ตั้งวัด 
พื้นที่ตั้งของวัดมีลักษณะเป็นพื้นที่ราบ

 ทิศเหนือ ยาว 3 เส้น 6 วา จดหาดแม่น้ำน่าน
 ทิศใต้ ยาว 3 เส้น 6 วา จดทางสาธารณะ
 ทิศตะวันออก ยาว 3 เส้น 6 วา จดทางสาธารณะ
 ทิศตะวันตก ยาว 3 เส้น 6 วา จดโรงเรียนบ้านหัวหาด

 ศาสนสถาน-ถาวรวัตถุ 

 อุโบสถ กว้าง 30 เมตร ยาว 50 เมตร สร้างเมื่อ พ.ศ. 2520 เป็นอาคารคอนกรีต
 หอสวดมนต์ กว้าง 16 เมตร ยาว 24 เมตร เป็นอาคารไม้
 วิหารอดีตเจ้าอาวาส สร้างด้วยคอนกรีตจำนวน 1 หลัง
 กุฏิสงฆ์ จำนวน 3 หลัง เป็นอาคารครึ่งตึกครึ่งไม้ 1 หลัง และตึก 2 หลัง
 ศาลาบำเพ็ญกุศล จำนวน 1 หลัง สร้างด้วยคอนกรีต 1 หลัง
 เมรุมณฑป สร้างด้วยคอนกรีตจำนวน 1 หลัง
 ข้อมูลจำเพาะ 

ได้รับพระบรมราชานุญาตให้สร้างวัด ตามพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองคณะสงฆ์ ร.ศ. 121 เมื่อปี พ.ศ. 2464

มีพระบรมราชโองการพระราชทานวิสุงคามสีมา ปี พ.ศ. 2520

 ที่ดินของวัด 
ที่ดินเฉพาะบริเวณที่ตั้งวัด มีเนื้อที่ 9 ไร่ 21 ตารางวา โดยมีหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ ที่ดินเป็นโฉนด กรรมสิทธิ์ที่ดินเป็นของวัด

และมีที่ดินที่มีผู้อุทิศถวายอีกสองแปลงคือ 

 แปลงที่ 1 ตั้งอยู่ที่ตำบลคุ้งตะเภา อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ มีเนื้อที่ 3 ไร่ 1 งาน
 แปลงที่ 2 ตั้งอยู่ที่ตำบลคุ้งตะเภา อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ มีเนื้อที่ 32 ไร่ 2 งาน

 สังกัดการปกครองคณะสงฆ์
# วิกิพีเดียภาษามณีปุระพิษณุปุระ
วิกิพีเดียภาษามณีปุระพิษณุปุระ เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษามณีปุระพิษณุปุระ ปัจจุบันวิกิพีเดียภาษามณีปุระพิษณุปุระมีบทความมากกว่า 22,000 บทความ (ธันวาคม 2550)

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 วิกิพีเดียภาษามณีปุระพิษณุปุระ

มณีปุระพิษณุปุระ
# บลิงก์-182
บลิงก์-182  เป็นวงร็อกจากสหรัฐอเมริกา โดยมีสมาชิกยุคก่อตั้งประกอบด้วย มาร์ก ฮอพพัส (ร้องนำ-กีตาร์เบส) ทอม ดีลองก์ (ร้องนำ-กีตาร์) และ สก็อต เรย์เนอร์ (กลอง) ภายหลังเปลี่ยน เทรวิส บาร์เกอร์ (กลอง) และ แมตต์ สกีบา (ร้องนำ-กีตาร์) ในปี 2000 Blink-182 เป็นวงที่มีความนิยมมากที่สุดทั่วโลก และ Blink-182 มียอดขายมากกว่า 50 ล้านอัลบั้มทั่วโลก

สตูดิโออัลบั้ม
 Cheshire Cat (1995)
 Dude Ranch (1997)
 Enema of the State (1999)
 Take Off Your Pants and Jacket (2001)
 Blink-182 (2003)
 Neighborhoods (2011)
 California (2016)
 Nine (2019)
 One More Time… (2023)
# วิกิพีเดียภาษาเปอร์เซีย
วิกิพีเดียภาษาเปอร์เซีย  เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษาเปอร์เซีย เริ่มสร้างเมื่อเดือนมกราคม ค.ศ. 2004 ปัจจุบันวิกิพีเดียภาษาเปอร์เซียมีบทความมากกว่า 311,384 บทความ (ธันวาคม ค.ศ. 2007)

ภาพ
# อำเภอคลองลาน
คลองลาน เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดกำแพงเพชร

 ประวัติ 
พื้นที่ของคลองลานเป็นป่าดงดิบอุดมสมบูรณ์ไปด้วยป่าไม้นานาชนิด อาทิ ไม้สัก ไม้ยาง ไม้มะค่า ไม้ประตู ซึ่งเป็น ทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญเป็นอย่างยิ่งในด้านเศรษฐกิจ เป็นต้นกำเนิดของแหล่งน้ำและลำคลองหลายสาย ต่อมาได้กลายเป็นป่าสัมปทาน มีการให้ตักน้ำมัน ยางและทำไม้ ทำให้พื้นที่ที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยป่าไม้กลายเป็นป่าโปร่ง พื้นที่เหมาะแก่การปลูกพืชไร่ทางการเกษตรในช่วงนี้ได้มีราษฎรเริ่มเข้ามาจับจอง ที่ดินทำกิน โดยอพยพมาจากที่อื่น อาทิ ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลางเช่น นครพนม อุบลราชธานี สุรินทร์ บุรีรัมย์ ศรีสะเกษ นครราชสีมา ร้อยเอ็ด ลำพูน ลำปาง เชียงใหม่ นครสวรรค์ ชัยนาท อุทัยธานี เป็นต้น และเป็นเวลาเดียวกันกับที่ศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดกำแพงเพชรเข้ามาตั้ง และจัดพื้นที่ให้แก่ชาวเขา เช่น เผ่าเมี่ยน เผ่าม้ง เผ่ามูเซอ การอพยพของราษฎรจึงมีทั้งชาวไทยภูเขาเผ่าต่างๆ และชาวไทยพื้นราบ จึงมีความแตกต่างใน เรื่องภาษา ประเพณี และวัฒนธรรม อีกทั้งเป็นเขตที่มีชื่อเสียงในแหล่งท่องเที่ยวที่ขึ้นชื่อของจังหวัดกำแพงเพชร รวมทั้งยังเป็นแหล่งรวมของประเพณีของชนเผ่าต่างๆ ไว้หลายเผ่ามากมาย

ต่อมาเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2520 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกตำบลคลองลาน และตำบลโป่งน้ำร้อน ออกจากการปกครองของอำเภอเมืองกำแพงเพชร รวมตั้งเป็น กิ่งอำเภอคลองลาน และในวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2522 มีประกาศกระทรวงมหาดไทยให้แยกบางหมู่บ้านออกมาจากการปกครองของตำบลคลองลาน รวมตั้งเป็นตำบลคลองลานพัฒนา จนกระทั่งเมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2529 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอคลองลาน จนถึงปัจจุบัน

 วันที่ 23 กันยายน 2484 ยุบตำบลคลองพลู ตำบลบ้านลาน และหมู่ที่ 6 (ในขณะนั้น) ของตำบลนาบ่อคำ ตั้งเป็นตำบลโป่งน้ำร้อน
 วันที่ 26 ตุลาคม 2514 ตั้งตำบลคลองลาน แยกออกจากตำบลโป่งน้ำร้อน
 วันที่ 31 พฤษภาคม 2520 แยกพื้นที่ตำบลคลองลาน และตำบลโป่งน้ำร้อน อำเภอเมืองกำแพงเพชร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอคลองลาน และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอเมืองกำแพงเพชร
 วันที่ 2 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลคลองลานพัฒนา แยกออกจากตำบลคลองลาน
 วันที่ 20 มีนาคม 2529 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอคลองลาน อำเภอเมืองกำแพงเพชร เป็น อำเภอคลองลาน
 วันที่ 13 พฤศจิกายน 2535 ตั้งตำบลสักงาม แยกออกจากตำบลโป่งน้ำร้อน
 วันที่ 17 ตุลาคม 2562 แยกหมู่บ้าน บ้านโป่งน้ำร้อน หมู่ที่ 2 ตำบลโป่งน้ำร้อน จัดตั้งเป็นหมู่บ้านใหม่อีก 1 หมู่บ้าน ชื่อหมู่บ้านวุ้งกะสัง โดยตั้งเป็นหมู่ที่ 11 ตำบลโป่งน้ำร้อน

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอคลองลานตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอโกสัมพีนคร
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองกำแพงเพชร
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอปางศิลาทอง
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภออุ้มผางและอำเภอพบพระ (จังหวัดตาก)

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอคลองลานแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 4 ตำบล หมู่บ้าน 69 หมู่บ้าน ได้แก่
1.คลองน้ำไหล(Khlong Nam Lai)28 หมู่บ้าน2.โป่งน้ำร้อน (Pong Nam Ron)10 หมู่บ้าน3.คลองลานพัฒนา(Khlong Lan Phatthana)21 หมู่บ้าน4.สักงาม(Sak Ngam)10 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอคลองลานประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลคลองลานพัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองลานพัฒนาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองน้ำไหล ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองน้ำไหลทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโป่งน้ำร้อน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโป่งน้ำร้อนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสักงาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสักงามทั้งตำบล
# วิกิพีเดียภาษาบาสก์
วิกิพีเดียภาษาบาสก์ (หรือ) เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษาบาสก์ จัดตั้งเมื่อวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2544Multilingual monthly statistics

ดูเพิ่ม
 วิกิพีเดียภาษาฝรั่งเศส
 วิกิพีเดียภาษาสเปน
# ภาษาซาซา
ภาษาซาซา (Zaza) หรือ ภาษาซาซากี (Zazaki)  เป็นภาษากลุ่มอิหร่านที่พูดโดยชาวซาซาในตุรกีตะวันออกเป็นหลัก ภาษานี้อยู่ในกลุ่มภาษาซาซา–โกรานีในสาขาตะวันตกเฉียงเหนือของกลุ่มภาษาอิหร่าน คำว่า Zaza มีต้นกำเนิดเป็นคำเหยียด และชาวซาซาหลายคนเรียกภาษาตนเองว่า Dimlî

ในขณะที่ภาษาซาซามีความใกล้ชิดทางภาษากับภาษาโกรานี, คิเลกี, ตาชิซ, Tati, มอแซนแดรอน และSemnani ภาษาเคิร์ดส่งอิทธิพลต่อภาษานี้ผ่านการติดต่อกันหลายศตวรรษ ซึ่งทำให้ขอบเขตของสองภาษานี้ทับซ้อนกัน สิ่งนี้กับข้อเท็จจริงที่ว่านักวิชาการบางส่วนระบุว่าผู้พูดภาษาซาซาระบุตนเองเป็นผู้มีเชื้อสายเคิร์ด ทำให้นักภาษาศาสตร์หลายคนจัดให้ภาษานี้เป็นภาษาย่อยของภาษาเคิร์ดAccording to the linguist Jacques Leclerc of Canadian "Laval University of Quebec, Zazaki is a part of Kurdish languages, Zaza are Kurds, he also included Goura/Gorani as Kurds , "Bu program ortaokul 5, 6, 7, ve 8. sınıflar seçmeli Kürtçe dersinin ve Kürtçe’nin iki lehçesi Kurmancca ve Zazaca için müşterek olarak hazırlanmıştır. Program metninde geçen “Kürtçe” kelimesi Kurmancca ve Zazaca lehçelerine birlikte işaret etmektedir."Prof. Dr. Kadrî Yildirim & Yrd. Doç. Dr. Abdurrahman Adak & Yrd. Doç. Dr. Hayrullah Acar & Zülküf Ergün & Îbrahîm Bîngol & Ramazan Pertev, Kurdî 5 – Zazakî, Milli Eğitim Bakanlığı, 2012 

Ethnologue รายงานว่ามีผู้พูดภาษาซาซาประมาณ 3 ถึง 4 ล้านคน อย่างไรก็ตาม Nevins ระบุจำนวนไว้ที่ระหว่าง 2 ถึง 3 ล้านคน
# วิกิพีเดียภาษาเอสโตเนีย
วิกิพีเดียภาษาเอสโตเนีย  เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษาเอสโตเนีย เริ่มสร้างเมื่อ 24 สิงหาคม ค.ศ. 2002 ณ เดือน  วิกิพีเดียภาษานี้มีบทความประมาณ  บทความ

ณ วันที่ 7 ธันวาคม ค.ศ. 2008 Andres Luure เป็นหนึ่งใน 15 บุคคลที่ได้รับการยอมรับจากการทำหน้าที่จิตอาสาในเอสโตเนียประจำปี 2008An ETV archive of the 2008 Aasta Vabatahtlik award ceremony. Andres Luure's time segment: 39:48-41:33  ใน ค.ศ. 2013 เขาได้รับ Order of the White Star สำหรับการมีส่วนร่วมในวิกิพีเดียPresidendilt saab tänavu teenetemärgi 99 inimest ERR (in Estonian)

ณ เดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2021 วิกิพีเดียภาษาเอสโตเนียเป็นหน้าวิกิพีเดียที่มีผู้เข้าชมมากที่สุดในประเทศเอสโตเนียPage views by country - Estonian Wikipedia, Wikimedia Statistics รองลงมาถือวิกิพีเดียภาษารัสเซียและวิกิพีเดียภาษาอังกฤษPage views by country - Russian Wikipedia, Wikimedia StatisticsPage views by country - English Wikipedia, Wikimedia Statistics
# วิกิพีเดียภาษาเนวาร์
วิกิพีเดียภาษาเนวาร์ เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษาเนวาร์ ปัจจุบันวิกิพีเดียภาษาเนวาร์มีบทความมากกว่า 69,000 บทความ (มีนาคม 2555)

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 วิกิพีเดียภาษาเนวาร์

เนวาร์
# วิกิพีเดียภาษานีนอสก์
วิกิพีเดียภาษานือนอสก์ เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษานือนอสก์ ปัจจุบันวิกิพีเดียภาษานือนอสก์มีบทความมากกว่า 28,000 บทความ (ธันวาคม 2550)
# วิกิพีเดียภาษามลายู
วิกิพีเดียภาษามลายู (, อักษรยาวี: ويکيڤيديا بهاس ملايو) เป็นสารานุกรมวิกิพีเดียที่จัดทำขึ้นในภาษามลายู ซึ่งใช้อักษรรูมีเท่านั้น และไม่ใช้อักษรยาวี เริ่มสร้างเมื่อ 26 ตุลาคม ค.ศ. 2002 ปัจจุบัน ณ เดือน  วิกิพีเดียภาษานี้มีบทความถึง  บทความ ระบบนี้เปิดใช้งานโดยผู้ดุแลวิกิพีเดีย Brion VibberContributions of Brion VIBBER

แม้ภาษามลายูจะมีความคล้ายคลึงกับภาษาอินโดนีเซีย วิกิพีเดียภาษามลายูและวิกิพีเดียภาษาอินโดนีเซียเริ่มแยกจากกันโดยกลุ่มผู้ใช้สองกลุ่ม วิกิพีเดียภาษาอินโดนีเซียสร้างขึ้นหลังวิกิพีเดียภาษามลายูประมาร 6 เดือน ณ ค.ศ. 2009 Andrew Lih เขียนว่า "เนื่องจากกลุ่มทั้งสองกำเนิดขึ้นจากพรมแดนระหว่างประเทศ การผสานรวมจึงไม่น่าจะเกิดขึ้นในเร็ววัน"Lih, p. 136.

ณ เดือนมิถุนายน ค.ศ. 2020 วิกิพีเดียภาษามลายูเป้นหน้าวิกิพีเดียที่มีผู้เข้าชมมากที่สุดในประเทศมาเลเซียด้วยจำนวน 11 ล้านครั้งPage views by country - Malaysian Wikipedia, Wikimedia Statistics, read on July 13th 2020 เป็นรองจากวิกิพีเดียภาษาอังกฤษ (59 ล้านบทความมากกว่าของมาเลเซีย)Page views by country - English Wikipedia, Wikimedia Statistics, July 13th 2020 และวิกิพีเดียภาษาจีน (14 ล้านคนในมาเลเซีย)Page views by country - Chinese Wikipedia, Wikimedia Statistics, July 13th 2020 แต่มากกว่าวิกิพีเดียภาษาอินโดนีเซีย (เพียง 1 ล้านครั้งในมาเลเซีย)Page views by country - Indonesian Wikipedia, Wikimedia Statistics, July 13th 2020

โลโก้
 135px 135px 2545–2553 2553–

ภาพ
กราฟการเติบโตของวิกิพีเดียภาษามลายู .|400px|thumb|center
# อำเภอหันคา
หันคา เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดชัยนาท

 ประวัติ 
อำเภอหันคาเดิมชื่อว่า อำเภอบ้านเชี่ยน ตั้งที่ว่าการอำเภออยู่ที่ตำบลบ้านเชี่ยน ต่อมาในปี พ.ศ. 2470 ได้ย้ายมาตั้งที่แห่งใหม่ ณ ตลาดหันคา จึงเปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอหันคา เหตุที่เรียกว่า "หันคา" มีที่มาประการแรก คือ มีตำนานเล่าว่ามีเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์มาล่มขวางลำน้ำในลักษณะหันและคาตรงบริเวณท่าบ้านหลวงซึ่งอยู่ทางทิศใต้ของอำเภอ และประการที่สองมาจากคำว่า "ลานคา" ตามลักษณะพื้นที่ซึ่งแต่เดิมนั้นเป็นที่ราบกว้าง มีหญ้าคาขึ้นปกคลุมโดยทั่วไป

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอหันคาตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหนองมะโมงและอำเภอวัดสิงห์
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองชัยนาทและอำเภอสรรคบุรี
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเดิมบางนางบวช (จังหวัดสุพรรณบุรี)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเนินขาม

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอหันคาแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 100 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)1.หันคาHankha2.บ้านเชี่ยนBan Chian3.ไพรนกยูงPhrai Nok Yung4.หนองแซงNong Saeng5.ห้วยงูHuai Ngu6.วังไก่เถื่อนWang Kai Thuean7.เด่นใหญ่Den Yai8.สามง่ามท่าโบสถ์Sam Ngam Tha Bot

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอหันคาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลหันคา ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลหันคา
 เทศบาลตำบลสามง่ามท่าโบสถ์ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลสามง่ามท่าโบสถ์
 เทศบาลตำบลหนองแซง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองแซงทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลบ้านเชี่ยน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านเชี่ยนทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลสามง่ามพัฒนา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสามง่ามท่าโบสถ์ (นอกเขตเทศบาลตำบลสามง่ามท่าโบสถ์)
 เทศบาลตำบลห้วยงู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลห้วยงูทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหันคา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหันคา (นอกเขตเทศบาลตำบลหันคา)
 องค์การบริหารส่วนตำบลไพรนกยูง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไพรนกยูงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลวังไก่เถื่อน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังไก่เถื่อนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเด่นใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเด่นใหญ่ทั้งตำบล
# เมทริกซ์สมมาตร
ในทางพีชคณิตเชิงเส้น เมทริกซ์สมมาตร คือเมทริกซ์จัตุรัสที่เมื่อสลับเปลี่ยน (transpose) แล้วจะได้ผลลัพธ์เป็นเมทริกซ์ตัวเอง นั่นคือ

ความสมมาตรในสมาชิกของเมทริกซ์สมมาตร สามารถสังเกตได้จากเส้นทแยงมุม (จากซ้ายบนไปยังขวาล่าง) ซึ่งสมาชิกทุกตัวที่อยู่เหนือและใต้เส้นทแยงมุม จะมีค่าเท่ากันเหมือนการสะท้อนในกระจกเงา ดังนั้นเราสามารถนิยามเมทริกซ์สมมาตรได้อีกอย่างหนึ่งว่า

สำหรับทุกดัชนีที่ i และ j

ตัวอย่างต่อไปนี้คือเมทริกซ์สมมาตร ในมิติ 3×3

อนึ่ง เมทริกซ์เอกลักษณ์และเมทริกซ์ทแยงมุม ก็เป็นเมทริกซ์สมมาตรชนิดหนึ่ง เนื่องจากสมาชิกตัวอื่นนอกจากบนเส้นทแยงมุมเป็นศูนย์ เมื่อสลับเปลี่ยนแล้วทำให้ค่าไม่เปลี่ยนแปลง

 คุณสมบัติ 

ทุก ๆ เมทริกซ์จัตุรัสจำนวนจริง X สามารถเขียนอยู่ในรูปผลบวกของเมทริกซ์สมมาตรและเมทริกซ์สมมาตรเสมือน ดังนี้:
# เมทริกซ์สมมาตรเสมือน
ในทางพีชคณิตเชิงเส้น เมทริกซ์สมมาตรเสมือน หรือ เมทริกซ์ปฏิสมมาตร คือเมทริกซ์จัตุรัสที่เมื่อสลับเปลี่ยน (transpose) แล้วจะได้ผลลัพธ์เป็นเมทริกซ์ที่สมาชิกทุกตัวมีเครื่องหมายตรงข้ามจากเดิม นั่นคือ

เราสามารถนิยามเมทริกซ์สมมาตรเสมือนได้อีกอย่างหนึ่งว่า

สำหรับทุกดัชนีที่ i และ j

ตัวอย่างต่อไปนี้คือเมทริกซ์สมมาตรเสมือน ในมิติ 3×3

 คุณสมบัติ 
ดีเทอร์มิแนนต์ของเมทริกซ์สมมาตรเสมือน มีคุณสมบัติดังนี้

ซึ่งหาก n เป็นจำนวนคี่ ดีเทอร์มิแนนต์จะกลายเป็นศูนย์ ตามทฤษฎีบทของจาโคบี ซึ่งตั้งโดย คาร์ล กุสตาฟ จาโคบี (Carl Gustav Jacobi)
# รอยเมทริกซ์
ในพีชคณิตเชิงเส้น รอยเมทริกซ์ หรือ เดือยเมทริกซ์ (ทับศัพท์ว่า เทรซ) คือผลบวกของสมาชิกที่อยู่บนเส้นทแยงมุมของเมทริกซ์จัตุรัส (จากซ้ายบนไปขวาล่าง) นั่นคือ

โดยที่  หมายถึงสมาชิกในแถวที่ i และหลักที่ j ของเมทริกซ์ A นอกจากนั้น รอยเมทริกซ์ยังเท่ากับผลบวกของค่าลักษณะเฉพาะ (eigenvalue) อีกด้วย

ดังตัวอย่างการหารอยเมทริกซ์ ของเมทริกซ์ต่อไปนี้

 คุณสมบัติ 
กำหนดให้เมทริกซ์ A, B เป็นเมทริกซ์จัตุรัสมิติ n×n และสเกลาร์ r รอยเมทริกซ์จะมีคุณสมบัติดังนี้
 tr (A + B) = tr (A) + tr (B)
 tr (rA) = r tr (A)
 tr (A) = tr (AT)
 tr (AB) = tr (BA)
 tr (ABC) = tr (CAB) = tr (BCA) โดยที่การคูณเมทริกซ์อยู่ในลักษณะของการเลื่อนวน