wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# ฐ
ฐ (ฐาน หรือ สัณฐาน) เป็นพยัญชนะตัวที่ 16 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ฏ (ปฏัก) และก่อนหน้า ฑ (มนโฑ) ออกเสียงอย่าง ถ (ถุง) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรสูงในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ฐ ฐาน” (บางคนก็เรียกว่า ฐ สัณฐาน) อักษร ฐ มีเครื่องหมายอยู่ข้างใต้ เรียกว่า เชิง แต่นิยมตัดเชิงออกเป็น  เมื่อเขียนคำที่มีสระอุ หรือสระอู (ฐุ ฐู, ฐฺ)

อักษร "ฐ" ตรงกับตัวเทวนาครี "ठ" ภาษาฮินดีแทนด้วยเสียงเสียงกักปลายลิ้นม้วนไม่ก้องพ่นลม [ʈʰ] แต่ในภาษาไทยกลางและภาษาไทยใต้ พยัญชนะต้นให้เสียง [tʰ] และพยัญชนะตัวสะกดให้เสียง [t̚]

 ในคอมพิวเตอร์ 
thumb|left|ฐ และ ญ แบบมีเชิงและไม่มีเชิง
ฐ รูปปกติ มีรหัสตาม TIS-620 ที่ 0xB0 และมีรหัสยูนิโค้ดที่ U+0E10

 รูปที่ไม่มีเชิง มีการใช้เพื่อเขียนภาษาบาลีและสันสกฤต ไมโครซอฟท์เคยกำหนดให้ที่รหัส 0x80 ของ Windows-8740x80 และ U+F700 ทั้งสองรหัสดูได้จากเครื่องมือ Character Map ในวินโดวส์ โดยต่อยอดมาจากส่วนขยายของ TIS-620 ในเครื่องแมคอินทอชMap (external version) from Mac OS Thai อธิบายเรื่องส่วนขยายของ TIS-620 ใน Mac OS และบนยูนิโคด U+F700 ซึ่งอยู่ในช่วงพื้นที่ใช้งานส่วนตัวUnicode Chart: Private Use Area อย่างไรก็ตามยูนิโคดไม่ได้กำหนดให้เป็นอักขระมาตรฐานที่ตำแหน่งนี้ อักษรรูปแบบนี้จึงใช้สำหรับการแสดงผลตามตรรกะเท่านั้น (เมื่อเติมสระอุ สระอู หรือพินทุ เช่นเดียวกับกรณี  ที่ไม่มีเชิง) ผู้ใช้ระบบปฏิบัติการวินโดวส์เอกซ์พีลงมา สามารถป้อนรูปที่ไม่มีเชิงตัวเดียวได้โดยกดปุ่ม Alt ค้างไว้ ตามด้วยแป้นตัวเลข 128 (พิมพ์ตัวเลขที่ number pad ด้านขวามือของคีย์บอร์ด) ส่วนระบบปฏิบัติการรุ่นใหม่กว่าจะกลายเป็นเครื่องหมายยูโร €
# ต
ต (เต่า) เป็นพยัญชนะตัวที่ 21 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ด (เด็ก) และก่อนหน้า ถ (ถุง) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรกลาง ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ต เต่า”

อักษร "ต" ตรงกับตัวเทวนาครี "त" และออกเสียงเดียวกันโดย ในภาษาไทยกลางและไทยใต้ทุกถิ่นเป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นให้เสียง /t/ และพยัญชนะตัวสะกดให้เสียง /t̚/
# W
W (ตัวใหญ่:W ตัวเล็ก:w) เป็นอักษรละติน ลำดับที่ 23

 ชื่อเรียก 
 ในภาษาอังกฤษ เรียกว่า "ดับเบิลยู" ซึ่งเป็นอักษรที่มีชื่อยาวที่สุด
 ในภาษาเยอรมัน เรียกว่า "เว"
 ในภาษาฝรั่งเศส เรียกว่า "ดูเบลอเว"
 ในภาษาสเปน เรียกว่า "อูเบโดเบล"
 ในภาษาอิตาลี เรียกว่า "วูดอปปียา" (W เป็นอักษรละตินที่ไม่มีใช้ในภาษาอิตาลี)
 ในภาษาไทย นิยมเรียกว่า "ดับเบิลยู" หรือ "ดับบลิว"

 ความหมาย 
 W เป็นสัญลักษณ์ของธาตุทังสเตน
 กลุ่มดาวกิ้งก่าและกลุ่มดาวแคสซิโอเปีย มีลักษณะคล้ายอักษร W
 ดับเบิ้ลยู วงดนตรีไทยร้องนำโดย จั๊ก และ หญิง
 ในปฏิทิน W ใช้แทน วันพุธ (Wednesday)
 ในทางฟิสิกส์ W ใช้แทนหน่วยของ กำลัง
 W เป็นสัญลักษณ์ในแผนที่แทนทิศตะวันตก
 w บางครั้งใช้แทนอักษรกรีก โอเมก้า (ω)
 ชื่อย่อของ วาตาริ ตัวละครในการ์ตูน เดธโน้ต
 ชื่อของ มาสค์ไรเดอร์คนที่11มาสค์ไรเดอร์ดับเบิ้ล
# M
M (ตัวใหญ่:M ตัวเล็ก:m) เป็นอักษรละตินลำดับที่ 13

 ชื่อเรียก 
 ไฮเออโรกลีฟอียิปต์ "n" ฟินิเชีย Mem อิทรัสคัน M กรีก Mu ละติน Mn x25px x25px x35px x20px|Latin M
อักษร M มีที่มาจากอักษร Mem ในชุดตัวอักษรฟินิเชีย ผ่าน Mu (Μ, μ) ในชุดตัวอักษรกรีก Mem ในชุดตัวอักษรเซมิติกน่าจะมีที่มาจาก "อักษรไซนายดั้งเดิม"  (ยุคสัมฤทธิ์) ที่ดัดแปลงจากตัวหนังสือความคิด "น้ำ" ในไฮเออโรกลีฟอียิปต์ สัญลักษณฺอียิปต์มีค่า acrophonic ตรงกับ  ซึ่งมาจากศัพท์สำหรับ "น้ำ" ในภาษาอียิปต์ว่า nt ส่วนรูปอักษรเซมิติก  น่าจะมาจากคำว่า "น้ำ" ในภาษาเซมิติกว่า *mā(y)-See F. Simons, "Proto-Sinaitic — Progenitor of the Alphabet" Rosetta 9 (2011):
Figure Two: "Representative selection of proto-Sinaitic characters with comparison to Egyptian hieroglyphs", (p. 38)
Figure Three: "Chart of all early proto-Canaanite letters with comparison to proto-Sinaitic signs" (p. 39),
Figure Four: "Representative selection of later proto-Canaanite letters with comparison to early proto-Canaanite and proto-Sinaitic signs" (p. 40). See also: Goldwasser (2010), following Albright (1966), "Schematic Table of Proto-Sinaitic Characters" (fig. 1).

 ความหมาย 
 ในการเขียนเลขโรมัน M มีค่าเท่ากับ 1000 แม้ว่าจะไม่มีการใช้งานในสมัยโรมัน อย่างไรก็ตาม มีหลักฐานเพียงเล็กน้อยว่า ภายหลังชาวโรมันแนะนำให้ใช้อักษรดังกล่าวในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษ
 คำนำหน้าหน่วย M (เมกะ-) หมายถึงหนึ่งล้าน และ m (มิลลิ-) หมายถึง หนึ่งในพัน
 m เป็นตัวย่อมาตรฐานของเมตรในระบบหน่วยวัดระหว่างประเทศ (SI). อย่างไรก็ตาม m ยังสามารถใช้เป็นตัวย่อของไมล์
 M ใช้เป็นหน่วยย่อของโมลาริตี
 ในจำนวนเงิน m หรือ M หมายถึง 1 ล้าน เช่น, $5m คือห้าล้านดอลลาร์
 M มักเป็นตัวแทนของเพศชาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อใช้ร่วมกับ F สำหรับเพศหญิง
 เอ็ม (M) ตัวละครในนิยายชุดเจมส์ บอนด์
 ในโน้ตดนตรี m ใช้เป็นสัญลักษณ์ของคอร์ดไมเนอร์
 ในเกม RPG ทั่วไป M หรือ MP ใช้แทนค่าพลังเวทย์ ย่อมาจาก Magic Point
 ในภาษาพูดในประเทศไทย M หมายถึง Windows Live Messenger โดยมาจากชื่อเดิมคือ MSN Messenger ที่มักเรียกกันโดยย่อว่า MSN
M อ่านว่า เอ็มใหญ่ m อ่านว่า เอ็มเล็ก
ตระกูล <3M> ประกอบด้วย พ่อ พี่ชาย ลูกชาย
# ณ
ณ (เณร) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 19 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ฒ (ผู้เฒ่า) และก่อนหน้า ด (เด็ก) ออกเสียงอย่าง น (หนู) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรต่ำ ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ณ เณร”

ปัจจุบันมีคำที่ขึ้นต้นด้วย ณ อยู่น้อยคำ ได้แก่ ณ (ที่), ณรงค์ (ตัดมาจาก รณรงค์), เณร (ตัดมาจาก สามเณร), เณรหน้าไฟ, เณรหางนาค นอกเหนือจากนั้นใช้ประกอบกับคำที่มาจากภาษาบาลีหรือสันสกฤต

อักษร "ณ" ตรงกับตัวเทวนาครี "ण" เสียงในภาษาฮินดีต่างจากภาษาไทยกลางและภาษาไทยใต้แค่ภาษาฮินดีม้วนลิ้น  แต่ไทยกลางและไทยใต้ไม่ม้วน
# ถ
ถ (ถุง) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 22 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ต (เต่า) และก่อนหน้า ท (ทหาร) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรสูง ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ถ ถุง”

อักษร "ถ" ตรงกับตัวเทวนาครี "थ" และออกเสียงเดียวกันในภาษาไทยกลางและไทยใต้ทุกถิ่น โดยเป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นให้เสียง /tʰ/ และพยัญชนะตัวสะกดให้เสียง /t̚/

 การเขียน 
เริ่มที่เขียนเป็นวงกลม จากนั้นจึงลากขึ้นไปข้างบน วกด้านขวาเล็กน้อย แล้ววกออกซ้าย จากนั้นโค้งขึ้นข้างบน แล้วลดลงไปด้านขวา จากนั้นลากตรงลงด้านลง ขนานกับเส้นที่ลากขึ้นตอนแรก จากนั้นลากลงไปชิดกับเส้นบรรทัด
# ฒ
ฒ (ผู้เฒ่า) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 18 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ฑ (มณโฑ) และก่อนหน้า ณ (เณร) ออกเสียงอย่าง ท (ทหาร) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรต่ำ ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ฒ ผู้เฒ่า”

ปัจจุบันมีคำที่ขึ้นต้นด้วย ฒ อยู่คำเดียวคือ เฒ่า นอกเหนือจากนั้นใช้ประกอบกับคำที่มาจากภาษาบาลีหรือสันสกฤต ส่วนคำว่า "เถ้าแก่" เป็นคำยืมจากภาษาแต้จิ๋ว (頭家) แปลว่านายทุนใหญ่ ไม่เกี่ยวข้องกับผู้สูงอายุแต่อย่างใด

 เสียง 
อักษร "ฒ" ตรงกับตัวเทวนาครี "ढ" ในภาษาบาลีสันสกฤตเป็นเสียง คล้าย "ด" แต่พ่นลมและม้วนลิ้น 

แต่ภาษาไทยกลางและภาษาไทยใต้ พยัญชนะต้นให้เสียง /tʰ/ และพยัญชนะตัวสะกดให้เสียง /t̚/
# Y
Y (ตัวใหญ่:Y ตัวเล็ก:y) เป็นอักษรละติน ลำดับที่ 25

 ชื่อเรียก 
 ในภาษาอังกฤษ เรียกว่า "วาย"
 ในภาษาเยอรมัน เรียกว่า "อึบซิลอน"
 ในภาษาฝรั่งเศส เรียกว่า "อีแกรก"
 ในภาษาสเปน เรียกว่า "อีกริเอกา"
 ในภาษาอิตาลี เรียกว่า "อิปซีลอน"
 ในภาษาไทย นิยมเรียกว่า "วาย" ตามภาษาอังกฤษ

 ความหมาย 
 Y/y หรือ Ÿ/ÿ ใช้แทนอักษรควบ Ĳ/ĳ ที่เขียนติดกันในภาษาดัตช์
 Y เป็นสัญลักษณ์ของธาตุอิตเทรียม
 ในชีวเคมี Y เป็นสัญลักษณ์แทน ไทโรซีน
 ในคณิตศาสตร์ y มักถูกใช้เป็นตัวแปรไม่ทราบค่าเช่นเดียวกับ x
 ในระบบสี CMYK Y แทน สีเหลือง
 ในเศรษฐศาสตร์ Y ใช้แทน รายรับ
 Y เป็นชื่อภาพยนตร์ของสวีเดน ฉายในปี ค.ศ. 1987
 ในพันธุกรรม โครโมโซม Y เป็นส่วนหนึ่งของโครโมโซมเพศชาย XY
 Y เป็นชื่อหมู่บ้านในประเทศฝรั่งเศส
 Y ในวงการการ์ตูนญี่ปุ่น ใช้แทนการ์ตูน Yaoi หรือการ์ตูนความสัมพันธ์แบบชายรักชาย และ Yuri หรือการ์ตูนความสัมพันธ์แบบหญิงรักหญิง
 ศัพท์แสลงบางครั้งใช้ Y หรือ y แทนคำว่า why
# ท
ท (ทหาร) เป็นพยัญชนะตัวที่ 23 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ถ (ถุง) และก่อนหน้า ธ (ธง) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรต่ำ ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ท ทหาร”

อักษร "ท" ตรงกับตัวเทวนาครี "द" ภาษาฮินดีตรงกับเสียง "ด" ในกลุ่มภาษาไทย ดังนั้นจึงมักทับศัพท์ภาษาอังกฤษด้วยตัวอักษร "d" เช่นคำว่า "เทวนาครี" ก็ควรออกเสียงเป็น "เดวานาการี" เช่นกัน

เนื่องจากการเรียงอักษรไทยคล้ายแต่ไม่ตรงกับอักษรเทวนาครี โดยมีตัวอักษร "ด" ซึ่งเป็นตัวประดิษฐ์เพิ่มนำหน้าอยู่ก่อนแล้ว สำหรับภาษาไทยกลางและภาษาไทยใต้ทุกถิ่น จึงเปลี่ยนเสียงพยัญชนะต้น /tʰ/ และพยัญชนะตัวสะกดให้เสียง /t̚/ เหมือนกับ "ถ"
# ด
ด (เด็ก) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 20 จากพยัญชนะทั้งหมด 44 ตัวในอักษรไทย อยู่ในลำดับถัดจาก ณ (เณร) และก่อนหน้า ต (เต่า) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรกลางในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ด เด็ก” ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กด เป็นเสียงหยุด ปุ่มเหงือก ก้อง (voiced alveolar stop) สัญลักษณ์ในชุดสัทอักษรสากลที่ใช้แทนเสียงนี้คือ ⟨d⟩ ให้เสียงเหมือนกับพยัญชนะ ฎ

อักษร ด เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น ให้เสียง /d/ และพยัญชนะสะกด ให้เสียง /t̚/ กรณีทับศัพท์ภาษาต่างประเทศ ใช้แทนเสียง /d/ หรือ /ð/ ทั้งพยัญชนะต้นและพยัญชนะสะกด เช่น the เดอะ, ดิ

สามัญเอกโทตรีจัตวาดด่ด้ด๊ด๋
# ป
ป (ปลา) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 27 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก บ (ใบไม้) และก่อนหน้า ผ (ผึ้ง) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรกลาง ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ป ปลา”

อักษร ป เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น ให้เสียง /p/ และพยัญชนะสะกด ให้เสียง /p̚/
# ฑ
ฑ (มณโฑ) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 17 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ฐ (ฐาน) และก่อนหน้า ฒ (ผู้เฒ่า) ออกเสียงอย่าง ท (ทหาร) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรต่ำ ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ฑ มณโฑ” (บางคนก็เรียกว่า ฑ นางมณโฑ)

ปัจจุบันมีคำที่ขึ้นต้นด้วย ฑ อยู่น้อยคำ ได้แก่ ฑังส, ฑาก, ฑาหก, ฑาหะ นอกเหนือจากนั้นใช้ประกอบกับคำที่มาจากภาษาบาลีสันสกฤต

ประวัติ
พยัญชนะไทยที่ปรากฏในจารึกหลักที่ 1 จารึกพ่อขุนรามคำแหง มีจํานวน 39 ตัว ไม่ปรากฏตัว ฑ ในสมัยอยุธยาพบตัวอักษร ฑ ครั้งแรกในสมุดไทยเรื่อง นันโทปนันทสูตรคำหลวง ซึ่งแต่งขึ้นใน พ.ศ. 2279 ในสมุดไทยนี้พบคำว่า กุมภัณฑาสูร บัณฑรหัศดินทร กรัณฑ มณฑล โกณฑัญ มุณฑก บัณฑุกําพล และ สัต์ตบริภัณฑ ในลักษณะอักษรไทยย่อ

 เสียงอ่าน 
อักษร "ฑ" ตรงกับตัวเทวนาครี "ड" ในภาษาบาลีสันสกฤตเป็นเสียง "ด" ที่ม้วนลิ้น 

แต่สำหรับภาษาไทยกลางและไทยใต้ โดยทั่วไปเมื่อ ฑ เป็นพยัญชนะต้นจะออกเสียง "ท"  แต่ก็มีบางคำที่ออกเสียง "ด"  คล้ายเสียงดั้งเดิมในภาษาบาลีสันสกฤต  หลักเกณฑ์เดิมของ กำชัย ทองหล่อ ได้ระบุไว้ในหนังสือ หลักภาษาไทย (พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2495) ว่าให้ออกเสียงเป็น ด เมื่อเป็นคำตาย จำนงค์ ทองประเสริฐ. การออกเสียงตัว ฑ ที่มาจากบาลีและสันสกฤต. แต่ถึงกระนั้นในปัจจุบัน คำเป็นบางคำก็ออกเสียง ด และในทางตรงข้าม คำตายหลายคำก็ออกเสียง ท อีกด้วย

รายชื่อคำที่ ฑ ออกเสียง ด มีดังต่อไปนี้
 สามานยนาม: ฑังส–, ฑาก–, ตัณฑุล, บัณฑิต, บัณฑิตย์, บัณฑุ, บัณเฑาะก์, บัณเฑาะว์, มณฑป, เลฑฑุ, เลณฑุ
 วิสามานยนาม: กาฐมาณฑุ, ปาณฑพ, ปาณฑุ, มัณฑะเลย์
นอกจากนี้ก็ยังมีคำที่ ฑ ออกเสียงได้ทั้ง ท และ ด ได้แก่
 บุณฑริก, ปุณฑริก
# ผ
ผ เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 28 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ป และก่อนหน้า ฝ จัดอยู่ในกลุ่มอักษรสูง ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า "ผ ผึ้ง"

อักษร ผ มีในตำแหน่งพยัญชนะต้นเท่านั้น และให้เสียง /pʰ/ ไม่มีในตำแหน่งตัวสะกด

 วิธีเขียน 
เริ่มที่เขียนเป็นรูปวงกลม จากนั้นลากเส้นลงล่าง แล้วลากเส้นเป็นหางรูปนกแซงแซวในแนวนอน และสุดท้ายลากเส้นขึ้นไปข้างบน ตรงข้ามกับจุดเริ่ม
# ฝ
ฝ เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 29 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ผ และก่อนหน้า พ จัดอยู่ในกลุ่มอักษรสูง ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า "ฝ ฝา"

อักษร ฝ ในภาษาไทยปรากฏในตำแหน่งพยัญชนะต้น โดยใช้แทนเสียง [f] ไม่มีในตำแหน่งตัวสะกด

พจนานุกรมบางเล่มใช้ ฝ ถอดเสียง v ในคำศัพท์ที่มาจากภาษาอังกฤษ เพื่อให้เกิดความแตกต่างระหว่าง f, w และ v
# พ
พ (พาน) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 30 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ฝ (ฝา) และก่อนหน้า ฟ (ฟัน) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรต่ำ ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “พ พาน”

อักษร พ เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น (แทนเสียง [pʰ]) และพยัญชนะสะกด (แทนเสียง [p̚])
# บ
บ (ใบไม้) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 26 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก น (หนู) และก่อนหน้า ป (ปลา) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรกลาง ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “บ ใบไม้”

อักษร บ เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น ให้เสียง /b/ และพยัญชนะสะกด ให้เสียง /p̚/

บ เพียงตัวเดียว หรือเติมไม้เอกด้วย สามารถเป็นคำได้หนึ่งคำ คือ บ, บ่ อ่านว่า บอ, บ่อ แปลว่า "ไม่" เป็นคำพิเศษที่แสดงถึงความเป็นตรงกันข้าม

 วิธีเขียน 
เริ่มที่เขียนเป็นวงกลม จากนั้นลากเส้นลงล่าง จากนั้นลากเส้นลงล่างจนถึงเส้นบรรทัด แล้วลากเส้นไปทางขวา และสุดท้ายลากเส้นขึ้นไปข้างบน
# ฟ
ฟ (ฟัน) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 31 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก พ (พาน) และก่อนหน้า ภ (สำเภา) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรต่ำ ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ฟ ฟัน”

ในทางอักขรวิธี อักษร ฟ เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้นให้เสียง [f] และพยัญชนะสะกดให้เสียง [p̚] กรณีทับศัพท์ภาษาอังกฤษ ใช้แทนเสียง [f] ทั้งพยัญชนะต้นและพยัญชนะสะกด หรือ [v] ในตำแหน่งพยัญชนะสะกด
# ย
ย (ยักษ์) เป็นพยัญชนะ ตัวที่ 34 ในบรรดาพยัญชนะ 44 ตัวของอักษรไทย ในลำดับถัดจาก ม (ม้า) และก่อนหน้า ร (เรือ) จัดอยู่ในกลุ่มอักษรต่ำ ในระบบไตรยางศ์ มีชื่อเรียกกำกับว่า “ย ยักษ์”

อักษร ย เป็นได้ทั้งพยัญชนะต้น ให้เสียง /j/ และพยัญชนะสะกด ให้เสียง /j/

รูปสระ ตัวยอ (ย) ยังสามารถใช้ประสมรูปสระ เอียะ และ เอีย

 การประสมรูป 
 การประสมรูป  ปรากฏ  ใช้เป็นสระ  สัทอักษรสากล ไม้หน้า + (พยัญชนะต้น) + สระอี + ตัวยอ  เ–ีย  เอีย   ไม้หน้า + (พยัญชนะต้น) + สระอี + ตัวยอ + วิสรรชนีย์  เ–ียะ  เอียะ  

 วิธีเขียน 
เริ่มที่เขียนเป็นวงกลม จากนั้นลากเส้นลงล่าง แล้ววาด 1 ใน 4 ของวงกลม 2 ครั้ง ครั้งที่ 2 พลิกกลับด้าน จากนั้นลากเส้นลงล่างจนถึงเส้นบรรทัด แล้วลากเส้นไปทางขวา และสุดท้ายลากเส้นขึ้นไปข้างบน
# E
E (ตัวใหญ่: E ตัวเล็ก: e) เป็นอักษรตัวที่ 5 และอักษรสระตัวที่ 2 ในอักษรละติน ถือเป็นอักษรที่มีการใช้งานมากที่สุดในหลายภาษา เช่น ภาษาเช็ก, เดนมาร์ก, ดัตช์, อังกฤษ, ฝรั่งเศส, เยอรมัน, ฮังการี, ละติน, ลัตเวีย, นอร์เวย์, สเปน และสวีเดน

 ประวัติ 
 ไฮเออโรกลิฟต์อียิปต์qʼไซนายดั้งเดิมคานาอันดั้งเดิม
hillul ฟินิเชีย  He อีทรีสคันE กรีกEpsilon ละติน/ซีริลลิกE A2840x40px40x40px40x40px40px55pxx20px|Latin E

 ความหมาย 
E ในสมการ E=mC2 หมายถึง พลังงาน (Energy)

e- คือสัญลักษณ์ของ อิเล็กตรอน

E ย่อมาจาก อิเล็กทรอนิค
# วสันตวิษุวัต
วสันตวิษุวัต (, , เพ็งอิม: cung1 hung1, โรมาจิ: shunbun) อาจหมายถึง
 วิษุวัตเดือนมีนาคม - วันที่กลางวันและกลางคืนยาวเท่ากันในช่วงฤดูใบไม้ผลิ
 วันวสันตวิษุวัต - วันหยุดราชการของญี่ปุ่น
 จุดวสันตวิษุวัต - จุดตัดระหว่างเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้ากับระนาบสุริยวิถี ซึ่งค่าไรต์แอสเซนชัน เป็น 0°
 ชุนเฟิน - หนึ่งใน 24 ภาวะในระบบปฏิทินจีน
# ไทยแลนด์ มาสเตอร์
ไทยแลนด์ มาสเตอร์ เป็นการแข่งขันสนุกเกอร์มืออาชีพ โดยมีชื่อเดิมว่า เอเชียน โอเพ่น และ ไทยแลนด์ โอเพ่น เป็นการแข่งขันจัดอันดับโลกที่มีในฤดูกาล 2532/33 จนถึง 2544/45

 ผู้ชนะ 

 ปี ชนะเลิศ รองชนะเลิศ คะแนนสุดท้าย ฤดูกาล ไทยแลนด์ มาสเตอร์ (ไม่จัดอันดับ) 2526  โทนี มีโอ  สตีฟ เดวิส 2–1 2526/27 2527  จิมมี ไวต์  เทร์รี กริฟฟิทส์ 4–3 2527/28 2528  เดนนิส เทย์เลอร์  เทร์รี กริฟฟิทส์ 4–3 2528/29 2529  วัฒนา ภู่โอบอ้อม  เทร์รี กริฟฟิทส์ 2–1 2529/30 เอเชียน โอเพ่น (จัดอันดับ) 2532  สตีเฟน เฮนดรี  วัฒนา ภู่โอบอ้อม 9–6 2532/33 2533  สตีเฟน เฮนดรี  เดนนิส เทย์เลอร์ 9–3 2533/34 ไทยแลนด์ มาสเตอร์ (ไม่จัดอันดับ) 2534  สตีฟ เดวิส  สตีเฟน เฮนดรี 6–3 2534/35 เอเชียน โอเพ่น (จัดอันดับ) 2535  สตีฟ เดวิส  แอลัน มักแมนัส 9–3 2534/35 2536  เดฟ แฮโรลด์  ดาร์เรน มอร์แกน 9–3 2535/36 ไทยแลนด์ โอเพ่น (จัดอันดับ) 2537  วัฒนา ภู่โอบอ้อม  สตีฟ เดวิส 9–7 2536/37 2538  วัฒนา ภู่โอบอ้อม  รอนนี โอซุลลิแวน 9–6 2537/38 2539  แอลัน มักแมนัส  เคน โดเฮอร์ตี 9–8 2538/39 2540  ปีเตอร์ เอบดอน  ไนเจล บอนด์ 9–7 2539/40 ไทยแลนด์ มาสเตอร์ (จัดอันดับ) 2541  สตีเฟน เฮนดรี  จอห์น แพร์รอต 9–6 2540/41 2542  มาร์ก วิลเลียมส์  แอลัน มักแมนัส 9–7 2541/42 2543  มาร์ก วิลเลียมส์  สตีเฟน เฮนดรี 9–5 2542/43 2544  เคน โดเฮอร์ตี  สตีเฟน เฮนดรี 9–3 2543/44 2545  มาร์ก วิลเลียมส์  สตีเฟน ลี 9–4 2544/45 ไทยแลนด์ มาสเตอร์ (ไม่จัดอันดับ) 2546  นพดล นภจร  ประพฤติ ชัยธนสกุล 5–4 2545/46 2549  มาร์โก ฟู  อิศรา กะไชยวงษ์ 5–3 2549/50
# วิษุวัต
วิษุวัต (,) หรือ จุดราตรีเสมอภาคพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ เป็นศัพท์ดาราศาสตร์ หมายถึงช่วงที่ดวงอาทิตย์อยู่ในตำแหน่งตรงได้ฉากกับเส้นศูนย์สูตรของโลกพอดี ซึ่งจะเกิดขึ้นปีละ 2 ครั้ง หรือในหนึ่งรอบที่โลกโคจรรอบดวงอาทิตย์ ความเอียงของแกนโลกจะเลื่อนมาอยู่ในระนาบที่ได้ฉากกับตำแหน่งดวงอาทิตย์ ซึ่งวันนั้นกลางวันจะเท่ากับกลางคืน

 การเรียกชื่อ 
ศารทวิษุวัต (,) เกิดในวันที่ 22 หรือ 23 กันยายนของทุกปี ซึ่งตรงกับฤดูใบไม้ร่วงในเขตซีกโลกเหนือ ในปี พ.ศ. 2549 ศารทวิษุวัตเกิดตรงกับ วันที่ 23 กันยายน เวลา 4:03 น. ตามเวลากรีนิช หรือเท่ากับ 11:03 น. ตามเวลาประเทศไทย
 
วสันตวิษุวัต (,) เกิดในวันที่ 20 หรือ 21 มีนาคมซึ่งตรงกับฤดูใบไม้ผลิของซีกโลกเหนือ ในปี พ.ศ. 2549 วสันตวิษุวัตเกิดขึ้นในวันที่ 20 เดือนมีนาคม เวลา 18:26 น เวลากรีนิช ซึ่งตรงกับเวลา 01:26 น. ของวันที่ 21 ในประเทศไทย

ชื่อวสันตวิษุวัตในภาษาอังกฤษบางครั้งก็เรียกว่า spring equinox หรือ  March equinox ก็เรียก ในทำนองเดียวกัน ศารทวิษุวัตก็มีชื่อเรียกในภาษาอังกฤษว่า fall equinox หรือ September equinox

 วัฒนธรรม 
ในประเทศจีน เรียกวันวสันตวิษุวัตว่า วันชุนเฟินหรือวันชุงฮุง (春分) และมีประเพณีการตั้งไข่มากว่า 4,000 ปีแล้วhttp://thai.cri.cn/81/2008/03/20/42@120885.htm ในประเทศญี่ปุ่น กำหนดให้วันวสันตวิษุวัต และวันศารทวิษุวัต เป็นวันหยุดราชการ
# ราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์
ราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์  เป็นรัฐเอกราชซึ่งมีดินแดนในยุโรปตะวันตกและแคริบเบียน ราชอาณาจักรสี่ส่วน อารูบา กือราเซา เนเธอร์แลนด์ และ ซินต์มาร์เติน ถูกเรียกว่า "ประเทศ" และมีส่วนร่วมบนรากฐานความเสมอภาคเป็นประเทศร่วม (partner) ในราชอาณาจักร ทว่าในทางปฏิบัติ เนเธอร์แลนด์ (ซึ่งมีพื้นที่และประชากรเป็นราว 98% ของราชอาณาจักร) บริหารจัดการกิจการแห่งราชอาณาจักรส่วนใหญ่ ในนามของทั้งราชอาณาจักร โดยอารูบา กือราเซา และ ซินต์มาร์เตินพึ่งพิงเนเธอร์แลนด์

ประเทศองค์ประกอบ (constituent country) ส่วนใหญ่ของเนเธอร์แลนด์ (และราชอาณาจักร) ตั้งอยู่ในทวีปยุโรป ยกเว้นเทศบาลพิเศษสามแห่ง (โบแนเรอ ซินต์เอิสตาซียึสและซาบา) ที่ตั้งอยู่ในแคริบเบียน ประเทศองค์ประกอบอารูบา กือราเซาและซินต์มาเตินตั้งอยู่ในแคริบเบียนเช่นกัน

ซูรินามถือเป็นประเทศหนึ่งในราชอาณาจักรตั้งแต่ พ.ศ. 2497 จนถึง พ.ศ. 2518 ขณะที่เนเธอร์แลนด์แอนทิลลีสเป็นประเทศหนึ่งของราชอาณาจักรตั้งแต่ พ.ศ. 2497 จนถึง พ.ศ. 2553 ซูรินามกลายสภาพไปเป็นสาธารณรัฐเอกราช และเนเธอร์แลนด์แอนทิลลีสถูกยุบไปเป็นประเทศอารูบา (นับตั้งแต่ พ.ศ. 2529) กือราเซาและซินต์มาร์เติน (นับตั้งแต่ พ.ศ. 2553) และเทศบาลเมืองของเนเธอร์แลนด์ โบแนเรอ ซาบา ซินต์เอิสตาซียึส เนเธอร์แลนด์นิวกินี ถือว่าเป็นดินแดนส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรจนถึง พ.ศ. 2505 แต่มิใช่เขตปกครองตนเอง และมิได้ถูกกล่าวถึงในกฎบัตร

 การปกครอง 
ราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ในปัจจุบันประกอบด้วย 4 ประเทศ ได้แก่

+  ประเทศ ประชากร ร้อยละของประชากรทั้งราชอาณาจักร พื้นที่ ร้อยละของพื้นที่ทั้งราชอาณาจักร ความหนาแน่นของประชากร     17,424,978  98.24%    98.45%   แผ่นดินใหญ่ยุโรป 17,399,821  98.10%    97.68%   †‡     20,104   0.11%     0.69%   †‡      3,138   0.02%     0.05%   †‡      1,915   0.01%     0.03%   †    112,309   0.63%     0.42%   †    158,665   0.89%     1.04%   †     41,486   0.23%     0.08%    17,737,438 100.00%  100.00%  

 กองทัพ 

 กีฬา 
 ฟุตบอล
# จตุตถพงศ์ รุมาคม
จตุตถพงศ์ รุมาคม  สมาชิกวงอาร์มแชร์ ตำแหน่งกีตาร์ เกิดวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2515 น้ำหนัก 72 ก.ก. ส่วนสูง 179 ซ.ม. จบมัธยมต้นจากโรงเรียนเซนต์คาเบรียล จบ ปวช.วิทยาลัยช่างศิลป์ ปริญญาตรีสาขาวิชาถ่ายภาพ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ปัจจุบันนอกจากเป็นนักดนตรี ยังเป็นช่างภาพอิสระ
# พีระพล ลีละเศรษฐกุล
พีระพล ลีละเศรษฐกุล   (เกิดวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2523)  หรือรู้จักกันในนาม จ้อ อาร์มแชร์ เป็นมือเบสวงอาร์มแชร์
# อนุสรณ์ มณีเทศ
อนุสรณ์ มณีเทศ (ชื่อเล่น: เติร์ก), (นามแฝง: โย่ง) เป็นนักร้องนำและมือกีตาร์วง อาร์มแชร์ ปัจจุบันเป็นศิลปินเดี่ยว สังกัดมีเรคคอร์ดส ในเครือ มิวซิกมูฟ

 การศึกษา 
 จบระดับชั้นมัธยมศึกษาจาก โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย
 ปริญญาตรีสาขาวิชาภาพยนตร์และวิดีโอ ภาควิชานิเทศศิลป์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

 ชีวิตส่วนตัว 
อนุสรณ์ มณีเทศ สมรสกับ วลัยลักษณ์ มุสิกโปฎก หรือรู้จักใน ก้อย แซตเทอร์เดย์เซย์โกะ โย่ง ทำซึ้ง! ครบรอบแต่ง ก้อย 2 ปี
ปัจจุบันเขามีบุตรแล้ว มีบุตรสาว ชื่อว่า น้องอบเชย

 ผลงาน 
 อัลบั้ม 
 ในนามอาร์มแชร์
  พาสเทล มู้ด (พ.ศ. 2544)
  ดีไซน์ (พ.ศ. 2546)
  สปริง (พ.ศ. 2547)
  เทนเดอร์ (พ.ศ. 2548)
  ซิงเกิ้ล - วิว (พ.ศ. 2550)
  คัลเลอร์ อิน เดอะ ชาโดว์ (พ.ศ. 2551)
   ไทม์เลส (พ.ศ. 2553-2556)
 ผลงานเพลงรับเชิญ 
 ก็ใครมันจะไปรู้ล่ะ ในอัลบั้ม จอย ของ ลุลา 
เคมี (ฟีเจอริ่งโย่ง อาร์มแชร์) - เต็น ธีรภัค

 ผลงานเพลงประกอบละคร
 รักออกฤทธิ์ ประกอบละคร รักออกฤทธิ์ (พ.ศ. 2557) "โย่ง อาร์มแชร์" รับเจอพรหมลิขิตเล่นงาน "หนึ่ง ณรงค์วิทย์" ชวนร้อง "รักออกฤทธิ์" ตรงจุด
 คนใกล้ตัว ประกอบละคร สะใภ้จ้าว (พ.ศ. 2558)
 การประกวดร้องเพลง 
โย่ง อาร์มแชร์ ได้แข่งขันใน "รายการ เดอะ มาส์ก ซิงเกอร์ หน้ากากนักร้อง ซีซั่นสาม" ในนาม "หน้ากากนกเงือก" 

 ผลงานการแสดง 
 ภาพยนตร์ 
 โอ้มายโกสต์ คุณผีช่วย (พ.ศ. 2556)
 ตุ๊ดตู่กู้ชาติ (พ.ศ. 2560)
 บุษบา (พ.ศ. 2562)

 ละคร
 มายานางฟ้า (2557) ช่อง True4U  รับบท  ไรวัติ คู่กับ ณัฏฐินี เจียรวนนท์
 แผ่นดินนี้มีรัก (2557) ช่อง 5 เอชดี รับบท ภูผา คู่กับ ณัฐฐาวีรนุช ทองมี
 เคหาสน์ดาว (2558) ช่อง ช่องวัน 31  รับบท ปูชนีย์ คู่กับ คีรติ มหาพฤกษ์พงศ์
 แผนรักฉบับออร์แกนิค (2558) ช่อง  True4U รับบท ภาคิน คู่กับ พรปวีณ์ นีระสิงห์
 รหัสปริศนาโค้ด ฮันเตอร์ (2559) ช่อง 35 HD รับบท นิมิตร คู่กับ กัญญา รัตนเพชร์
 หน้ากากนางเอก (2559) เวิร์คพอยท์ 23 รับบท ปราชญ์ คู่กับ จันจิรา จันทร์พิทักษ์ชัย (จันจิ ไกอา)
 คนละขอบฟ้า (2559) ช่อง 3 เอชดี รับบท ปานธง
 รสรินล่าแวมไพร์ (2562) ช่องโมโน 29 รับบท ชานนท์
 อกเกือบหักแอบรักคุณสามี (2563) ช่อง 3 เอชดี รับบท ปริวัตถ์ คู่กับ มณีรัตน์ ศรีจรูญ
 ชีช้ำกะหล่ำพลอย (2563) ทรูโฟร์ยู รับบท อชิระ หรือ นาย
 รักใช่ไหม ที่หัวใจต้องการ (2564) ทรูโฟร์ยู

 ซีรีส์
 คิส มี (จูบ) (2557) ช่อง เวิร์คพอยท์ รับบท เล คู่กับ สุชาร์ มานะยิ่ง  
 ไวไฟ โซไซตี้ ตอน ฮันท์ (โรงภาพยนตร์) (2558) ช่องวัน, แบงแชนแนล รับบท ทิน
 แสงจากพ่อ ตอน แสงในม่านหมอก (2560) ช่องThai PBS รับบท  แทน
 เมืองมายา ไลฟ์  ตอน มายาเร้นรัก (2561) ช่องวัน 31 รับบท นรุตม์ 
 สมองเลี้ยวซ้าย หัวใจเลี้ยวขวา (2563) ช่อง จีเอ็มเอ็ม 25 รับบท แก๊บ
 จากสูญถึงสิบ (2564) ช่อง 3 รับบท ดิน บดินทร์ ถิรคุณ
 เนเวอร์ ทู เลท (2565) ช่อง จีเอ็มเอ็ม 25 รับบท เมธี คู่กับ พิมพ์นิภา สินธิพงศ์, ณัฐฎา เชาวะวนิชย์

 ละครเวที
 โหมโรง เดอะมิวสิคัล (2558) รับบท พันโทวีระ
 นิทานหิ่งห้อย เดอะมิวสิคัล (2559 - 2560) รับบท พันหนึ่ง

 ผลงานพิธีกร 
 โทรทัศน์ 

 ออนไลน์ 
 พ.ศ. 2564 : รายการ โย่งก้อยแฟมิลี่ EP.0 ทางช่อง ยูทูบ : โย่ง ก้อย แฟมิลี่
# อูร์แบ็ง เลอ แวรีเย
อูร์แบ็ง ฌ็อง โฌแซ็ฟ เลอ แวรีเย ( , 11 มีนาคม พ.ศ. 2354 - 23 กันยายน พ.ศ. 2366) นักคณิตศาสตร์ชาวฝรั่งเศสผู้เชี่ยวชาญด้านกลศาสตร์ท้องฟ้า ทำงานประจำหอดูดาวปารีสตลอดชีวิต

 ชีวิตและงาน 
อูร์แบ็ง เลอ แวรีเย เกิดที่เมืองแซ็ง-โล ในประเทศฝรั่งเศส ผลงานสำคัญได้แก่การค้นพบดาวเนปจูน โดยใช้การคำนวณทางคณิตศาสตร์และเครื่องมือทางดาราศาสตร์ธรรมดา วงโคจรที่ผิดปกติของดาวยูเรนัสทำเกิดข้อสงสัยตามทฤษฎีของโยฮันเนิส เค็พเพลอร์และไอแซก นิวตันว่าจะต้องมีอิทธิพลของบางสิ่ง เลอ แวรีเยได้รับการร้องขอจากฟร็องซัว อาราโก เพื่อนนักดาราศาสตร์ เลอ แวรีเยคำนวณได้ว่ามีดาวเคราะห์โคจรที่ยังไม่เป็นที่รู้จักในโคจร การคำนวณของเลอ แวรีเย ทำให้นักดาราศาสตร์ชื่อโยฮัน ก็อทฟรีท กัลเลอสามารถกำหนดตำแหน่งและค้นพบดาวดวงนี้ได้สำเร็จ

การค้นพบนี้ทำให้เลอ แวรีเย พยายามใช้วิธีเดียวกันเพื่อคำนวณหาการโคจรที่ผิดปกติของดาวพุธ ซึ่งเป็นที่ตื่นเต้นกันมากและเรียกดาวเคราะห์ที่สงสัยแต่ยังค้นไม่พบนั้นว่า "ดาววัลแคน" จนกระทั่งถึงปี พ.ศ. 2458 ไอน์สไตน์จึงพิสูจน์ได้ว่าเกิดจากปรากฏการณ์ที่เรียกว่าทฤษฎีสัมพันธภาพ

อูร์แบ็ง เลอ แวรีเย ได้รับเหรียญรางวัลทองคำของราชสมาคมดาราศาสตร์ในปี พ.ศ. 2411 และได้รับเป็นครั้งที่ 2 ในปี พ.ศ. 2419 เลอ แวรีเย ถึงแก่กรรมในกรุงปารีส หลุมอุกกาบาตบนดวงจันทร์และบนดาวอังคารรวมทั้งวงแหวนของดาวเนปจูนที่ค้นพบได้รับการตั้งชื่อตามเขา
# ทิวเขาตีตีวังซา
ทิวเขาตีตีวังซา  ซึ่งยังเป็นที่รู้จักกันในท้องถิ่นในชื่อ บันจารันเบอซาร์  เป็นภูเขาซึ่งก่อตัวเป็นแนวยาวคล้ายกระดูกสันหลังของคาบสมุทรมลายูตอนล่าง ส่วนเหนือของทิวเขาที่อยู่ในภาคใต้ของไทยมีชื่อเรียกว่า ทิวเขาสันกาลาคีรี

ทิวเขาตีตีวังซาทำหน้าที่เป็นปราการธรรมชาติที่แบ่งมาเลเซียตะวันตกเช่นเดียวกับตอนใต้สุดของไทยออกเป็นฝั่งตะวันออกและฝั่งตะวันตก โดยมีความยาวจากเหนือจรดใต้ประมาณ 480 กิโลเมตร ยอดเขาที่สูงที่สุดในทิวเขานี้คือ เขาโกร์บู  มีความสูง 2,183 เมตร อยู่ในเขตรัฐเประ

 ทิวเขาสันกาลาคีรี 
ทิวเขาสันกาลาคีรี เป็นส่วนเหนือของทิวเขาตีตีวังซาซึ่งกั้นพรมแดนไทยกับมาเลเซียเกือบตลอดทั้งแนว ทอดตัวในแนวตะวันตกเฉียงเหนือ-ตะวันออกเฉียงใต้ โดยเริ่มต้นจากริมฝั่งทะเลอันดามันในจังหวัดสตูล ทอดตัวไปทางตะวันออกเฉียงใต้ เป็นเส้นกั้นเขตแดนระหว่างจังหวัดสตูล จังหวัดสงขลา จังหวัดยะลา และจังหวัดนราธิวาสของไทย กับรัฐปะลิส รัฐเกอดะฮ์ รัฐเประ และรัฐกลันตันของมาเลเซีย จนกระทั่งสิ้นสุดที่เขาเยลีใกล้ต้นน้ำโก-ลก รวมความยาวประมาณ 470 กิโลเมตรราชบัณฑิตยสถาน. อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย เล่ม ๑ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, 2557, หน้า 107. ยอดเขาที่สูงที่สุดในทิวเขานี้คือ เขาฮูลูติติปาซา มีความสูงประมาณ 1,500 เมตรราชบัณฑิตยสถาน. อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย เล่ม ๑ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, 2557, หน้า 99. อยู่ระหว่างเขตจังหวัดยะลากับรัฐเประ

ชื่อ สันกาลาคีรี หมายถึง "ภูเขาอันเป็นที่สิงสถิตของพระอิศวร"ประพนธ์ เรืองณรงค์. "บทผนวกเกียรติยศ". ใน รัฐปัตตานีใน "ศรีวิชัย" เก่าแก่กว่ารัฐสุโขทัยในประวัติศาสตร์. สุจิตต์ วงษ์เทศ (บรรณาธิการ). พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มติชน, 2547, หน้า 357 คำว่า สัน หรือ สัง เป็นคำภาษามลายูแปลว่า "เทพเจ้า" กับคำว่า กาลา เป็นคำภาษาสันสกฤตแปลว่า "พระอิศวร" บ้างว่าชื่อ สันกาลาคีรี อาจจะมาจากคำว่า สาครา หรือ สาคร ซึ่งแปลว่า "ทะเล" หรือ "มหาสมุทร" และคำว่า คีรี ซึ่งแปลว่า "ภูเขา" รวมกันจะมีความหมายว่า "ภูเขาที่ใกล้ทะเลหรือมหาสมุทร"