# ประเทศไลบีเรีย
{{Infobox country
| conventional_long_name = สาธารณรัฐไลบีเรีย
| common_name            = ไลบีเรีย
| native_name            = 
| image_flag             = Flag of Liberia.svg
| image_coat             = Coat of arms of Liberia.svg
| symbol_type            = ตราแผ่นดิน
| image_map              = Liberia (orthographic projection).svg
| map_caption            = 
| image_map2             = 
| national_motto         = "The Love of Liberty Brought Us Here"
      (ความรักแห่งเสรีภาพพาเรามาที่นี้)
| national_anthem        = ออลเฮลไลบีเรียเฮล!
ไฟล์:Liberia National Anthem.ogg</center>
| official_languages     = อังกฤษ
| languages_type         = ภาษาประจำชาติและภาษาพูด
| languages              = 
| ethnic_groups          = 
| ethnic_groups_year     = 2008
| religion               = 
| religion_year          = 2020
| religion_ref           = 
| capital                = มอนโรเวีย
| coordinates            = 
| largest_city           = เมืองหลวง
| government_type        = รัฐเดี่ยว ระบบประธานาธิบดี สาธารณรัฐตามรัฐธรรมนูญ
| leader_title1          = ประธานาธิบดี
| leader_name1           = โจเซฟ บูอาไก
| leader_title2          = รองประธานาธิบดี
| leader_name2           = เจเรไมอาห์ คอง
| leader_title3          = ประธานสภา
| leader_name3           = โจนาธาน เอฟ. คอฟฟา
| leader_title4          = ประธานศาลสูงสุด
| leader_name4           = ซี-อา-เนียน ยูโอ
| legislature            = 
| upper_house            = วุฒิสภา
| lower_house            = สภาผู้แทนราษฎร
| area_rank              = อันดับที่ 102 
| area_km2               = 111,369
| area_sq_mi             = 43,000 
| percent_water          = 13.514
| population_estimate    = 5,214,030 
| population_estimate_year = 2021
| population_estimate_rank = อันดับที่ 123
| population_census      = 3,476,608
| population_census_year = 2008
| population_census_rank = 
| population_density_km2 = 40.43
| population_density_sq_mi = 92.0 
| population_density_rank = อันดับที่ 180
| GDP_PPP_year           = 2019
| GDP_PPP                = 6.468 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
| GDP_PPP_per_capita     = 1,413 ดอลลาร์สหรัฐ
| GDP_nominal_year       = 2019
| GDP_nominal            = 3.221 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
| GDP_nominal_per_capita = 704 ดอลลาร์สหรัฐ
| sovereignty_type       = ก่อตั้งและเป็นเอกราชจากสมาคมอาณานิคมอเมริกัน
| established_event1     = ตั้งถิ่นฐาน
| established_date1      = 7 มกราคม ค.ศ. 1822
| established_event2     = ประกาศเอกราช
| established_date2      = 26 กรกฎาคม ค.ศ. 1847
| established_event3     = ผนวกสาธารณรัฐแมรีแลนด์
| established_date3      = 18 มีนาคม ค.ศ. 1857
| established_event4     = สหรัฐยอมรับ
| established_date4      = 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1862
| established_event5     = เป็นสมาชิกสหประชาชาติ
| established_date5      = 2 พฤศจิกายน ค.ศ. 1945
| established_event6     = รัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน
| established_date6      = 6 มกราคม ค.ศ. 1986
| Gini_year              = 2016
| Gini_change            = 
| Gini                   = 35.3 
| Gini_ref               = 
| Gini_rank              = 
| HDI_year               = 2019
| HDI_change             = increase
| HDI                    = 0.480 
| HDI_ref                = 
| HDI_rank               = อันดับที่ 175
| currency               = ดอลลาร์ไลบีเรีย (LRD)
| currency_code          = 
| utc_offset             = 
| time_zone              = เวลามาตรฐานกรีนิช
| date_format            = ดด/วว/ปปปป
| drives_on              = ขวา
| calling_code           = +231
| cctld                  = .lr
| today                  = 
}}
ไลบีเรีย  หรือชื่อทางการคือ สาธารณรัฐไลบีเรีย  เป็นประเทศที่อยู่ในเขตแอฟริกาตะวันตก ติดกับประเทศเซียร์ราลีโอนทางด้านทิศตะวันตก ประเทศกินีทางด้านทิศเหนือ และประเทศโกตดิวัวร์ทางด้านทิศตะวันออก มีเมืองหลวงชื่อมอนโรเวียปกครองโดยใช้ระบอบประชาธิปไตย

จากการสำรวจประชากรในปี 2008 มีประชากรอยู่ 3,476,608 คน และมีพื้นที่ครอบคลุม 111,369 ตร.กม. (43,000 ตร.ไมล์)

 ประวัติศาสตร์ 

ไลบีเรียเป็นประเทศในแอฟริกาตะวันตกที่ก่อตั้งโดยคนผิวสีจากประเทศสหรัฐอเมริกา การอพยพของชาวแอฟริกันอเมริกัน ทั้งที่เป็นอิสระและเพิ่งได้รับอิสรภาพ ได้รับทุนและจัดการโดย American Colonization Society (ACS) อัตราการเสียชีวิตของผู้ตั้งถิ่นฐานเหล่านี้สูงที่สุดในประวัติศาสตร์ของมนุษย์ที่บันทึกไว้อย่างแม่นยำ จากผู้อพยพ 4,571 คนที่มาถึงไลบีเรียระหว่างปี พ.ศ. 2363 ถึง พ.ศ. 2386 มีเพียง 1,819 คนเท่านั้นที่รอดชีวิต ในปี ค.ศ. 1846 โจเซฟ เจนกินส์ โรเบิร์ตส์ผู้ว่าการผิวสีคนแรกของไลบีเรียร้องขอให้สภานิติบัญญัติไลบีเรียประกาศเอกราช แต่ในลักษณะที่จะอนุญาตให้พวกเขาติดต่อกับ ACS ได้ สภานิติบัญญัติเรียกร้องให้มีการลงประชามติซึ่งไลบีเรียเลือกเอกราช เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2390 กลุ่มผู้ลงนาม 11 รายประกาศให้ไลบีเรียเป็นประเทศเอกราช ACS รวมถึงรัฐบาลของรัฐทางตอนเหนือหลายแห่งและการตั้งอาณานิคมในท้องถิ่นยังคงให้เงินและผู้อพยพในช่วงปลายทศวรรษ 1870 รัฐบาลสหรัฐฯ ปฏิเสธที่จะดำเนินการตามคำขอจาก ACS ให้ไลบีเรียเป็นอาณานิคมของอเมริกาหรือจัดตั้งอารักขาอย่างเป็นทางการเหนือไลบีเรีย แต่ได้ใช้ "อารักขาทางศีลธรรม" เหนือไลบีเรีย โดยเข้าแทรกแซงเมื่อภัยคุกคามปรากฏต่อการขยายอาณาเขตหรืออำนาจอธิปไตยของไลบีเรีย เมื่อได้รับเอกราชจากไลบีเรีย โรเบิร์ตได้รับเลือกให้เป็นประธานาธิบดีคนแรกของไลบีเรีย ไลบีเรียยังคงได้รับเอกราชตลอดช่วงแย่งชิงเพื่อแอฟริกาโดยมหาอำนาจอาณานิคมของยุโรปในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ขณะที่ยังคงอยู่ในขอบเขตอิทธิพลของอเมริกา ประธานาธิบดี วิลเลียม ฮาวเวิร์ด แทฟต์ ให้การสนับสนุนสหรัฐต่อไลบีเรียเป็นลำดับความสำคัญของนโยบายต่างประเทศของเขา ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1920 เศรษฐกิจมุ่งเน้นไปที่การแสวงหาผลประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ อุตสาหกรรมยางโดยเฉพาะบริษัท Firestone ครองเศรษฐกิจ จนกระทั่งปี พ.ศ. 2523 ไลบีเรียถูกควบคุมทางการเมืองโดยลูกหลานของผู้ตั้งถิ่นฐานชาวแอฟริกัน - อเมริกันดั้งเดิมซึ่งรู้จักกันในนาม Americo-Liberians ซึ่งประกอบด้วยประชากรส่วนน้อย การโค่นล้มระบอบการปกครองของอเมริกา-ไลบีเรียอย่างรุนแรงในปีนั้นนำไปสู่สงครามกลางเมืองสองครั้งที่ทำลายล้างประเทศครั้งแรกตั้งแต่ปี 1989–1997 และครั้งที่สองตั้งแต่ ปี 1999–2003
 ประวัติศาสตร์ยุคแรก 

thumb|Map of Liberia circa 1830
นักประวัติศาสตร์เชื่อว่าชนพื้นเมือง หลายคน ในไลบีเรียอพยพมาจากทางเหนือและตะวันออกระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 12 ถึง 16 นักสำรวจชาวโปรตุเกสได้ติดต่อกับผู้คนในดินแดนซึ่งต่อมารู้จักกันในชื่อ "ไลบีเรีย" ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1462 พวกเขาตั้งชื่อพื้นที่ว่า Costa da Pimenta (Pepper Coast) หรือ Grain Coast เนื่องจากมีพริกไทยมากมายซึ่งกลายเป็นที่ต้องการ ในการทำอาหารยุโรป 

ในปี ค.ศ. 1602 ชาวดัตช์ได้จัดตั้งด่านการค้าที่แกรนด์เคปเมาท์แต่ได้ทำลายมันในอีกหนึ่งปีต่อมา ในปี ค.ศ. 1663 ชาวอังกฤษได้ตั้งกระทู้ซื้อขายสินค้าบนชายฝั่งพริกไทย ไม่มีการตั้งถิ่นฐานที่รู้จักโดยชาวยุโรปอีกจนกระทั่งการมาถึงในปี พ.ศ. 2364 ของคนผิวดำจากสหรัฐอเมริกา

 การแบ่งเขตการปกครอง 
thumb|right|การแบ่งเขตการปกครองของประเทศไลบีเรียในปัจจุบัน
ประเทศไลบีเรียแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 15 เทศมณฑล (counties) โดยแต่ละมณฑลจะแบ่งย่อยออกเป็น เขต (districts) ได้แก่
 เทศมณฑล  เมืองหลัก  ประชากร  พื้นที่  ก่อตั้งเมื่อ โบมี  ทับแมนบูร์ก  82,036    ค.ศ. 1984 บอง  กบาร์นกา  328,919   ค.ศ. 1964 บาร์โพลู  โบพูลู  83,758   ค.ศ. 2001 แกรนด์แบสซา  บิวแคนัน  224,839    ค.ศ. 1839 แกรนด์เคปเมานต์  รอเบิตส์พอร์ต  129,055     ค.ศ. 1844 แกรนด์เกเดห์  ซเวดรู  126,146   ค.ศ. 1964 แกรนด์ครู   บาร์เคลย์วิลลี  57,106    ค.ศ. 1984 โลฟา  วอยน์จามา  270,114    ค.ศ. 1964 มาร์กีบี  คาคาตา  199,689     ค.ศ. 1985 แมริแลนด์  ฮาร์เปอร์  136,404     ค.ศ. 1857 มอนต์เซอร์ราโด  เบนสันวิลล์  1,144,806    ค.ศ. 1839 นิมบา  ซานนิควิลลี  468,088    ค.ศ. 1964 ริเวอร์เซสส์  ริเวอร์เซสส์  65,862    ค.ศ. 1985 ริเวอร์กี  ฟิชทาวน์  67,318    ค.ศ. 2000 ไซโน  กรีนวิลล์  104,932    ค.ศ. 1843

 ต่างประเทศ 
 ความสัมพันธ์กับราชอาณาจักรไทย 
 ความสัมพันธ์ด้านการทูต 
ประเทศไทยและสาธารณรัฐไลบีเรียได้สถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างกัน เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2510 ความสัมพันธ์ระหว่างกันราบรื่นมาโดยตลอด ประเทศไทยมอบหมายให้สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงดาการ์ มีเขตอาณารับผิดชอบไลบีเรีย ส่วนไลบีเรียมอบให้สถานเอกอัครราชทูตไลบีเรียประจำประเทศญี่ปุ่น มีเขตอาณาครอบคลุมประเทศไทย ทั้งนี้ ไลบีเรียเคยแต่งตั้งนายอภิชาติ ชโยภาส เป็นกงสุลกิตติมศักดิ์ไลบีเรียประจำประเทศไทย อย่างไรก็ตาม โดยที่ในปี พ.ศ. 2550 ไลบีเรียได้ยกเลิกกงสุลกิตติมศักดิ์ทั่วโลก จึงได้มีการถอดถอนกงสุลกิตติมศักดิ์ไลบีเรียประจำประเทศไทยเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2550

วัฒนธรรม

การมีคู่ครองหลายคน

หนึ่งในสามของหญิงชาวไลบีเรียในช่วงอายุ 15–49 แต่งงานโดยมีคู่ครองหลายคนOECD Atlas of Gender and Development: How Social Norms Affect Gender Equality in non-OECD Countries, OECD Publishing, 2010. p 236. โดยจารีตประเพณีอนุญาตให้ชายมีภรรยาสูงสุด 4 คนOlukoju, Ayodeji. "Gender Roles, Marriage and Family", Culture and Customs of Liberia. Westport: Greenwood Press, 2006, p. 97.

ระบบการวัด
ไลบีเรียเป็นหนึ่งในสามประเทศที่ยังไม่ใช้ระบบหน่วยวัดระหว่างประเทศ (ระบบเมตริก) ส่วนอีกสองประเทศคือสหรัฐ และประเทศพม่า

รัฐบาลไลบีเรียเริ่มเปลี่ยนผ่านจากหน่วยตามธรรมเนียมของสหรัฐไปเป็นระบบเมตริก อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงยังคงค่อยเป็นค่อยไป โดยรายงานรัฐบาลใช้ทั้งหน่วยตามธรรมเนียมของสหรัฐกับหน่วยเมตริกควบกัน ใน ค.ศ. 2018 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์และอุตสาหกรรมไลบีเรียประกาศว่า รัฐบาลไลบีเรียแตรียมประกาศใช้ระบบเมตริก

หมายเหตุ