wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# จารึกพ่อขุนรามคำแหง
จารึกหลักที่ 1 หรือ จารึกพ่อขุนรามคำแหง เป็นศิลาจารึกที่บันทึกเหตุการณ์ประวัติศาสตร์สมัยกรุงสุโขทัย ศิลาจารึกนี้ เจ้าฟ้ามงกุฎฯ (ต่อมาคือพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) ขณะผนวชอยู่เป็นผู้ทรงค้นพบเมื่อปีมะเส็ง เบญจศก จุลศักราช 1195 ตรงกับวันศุกร์ที่ 17 มกราคม ค.ศ. 1834 หรือ พ.ศ. 2376 ณ เนินปราสาทเมืองเก่าสุโขทัย อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย มีลักษณะเป็นหลักสี่เหลี่ยมด้านเท่า ทรงกระโจม สูง 111 เซนติเมตร หนา 35 เซนติเมตร เป็นหินทรายแป้งเนื้อละเอียด มีจารึกทั้งสี่ด้าน ปัจจุบันเก็บอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร 

เนื้อหาของจารึกแบ่งได้เป็นสามตอน ตอนที่หนึ่ง บรรทัดที่ 1 ถึง 18 เป็นการเล่าพระราชประวัติพ่อขุนรามคำแหงมหาราชตั้งแต่ประสูติจนเสวยราชย์ ใช้คำว่า "กู" เป็นหลัก ตอนที่ 2 ไม่ใช้คำว่า "กู" แต่ใช้ว่า "พ่อขุนรามคำแหง" เล่าถึงเหตุการณ์และธรรมเนียมในกรุงสุโขทัย และตอนที่สาม ตั้งแต่ด้านที่ 4 บรรทัดที่ 12 ถึงบรรทัดสุดท้าย มีตัวหนังสือต่างจากตอนที่ 1 และ 2 จึงน่าจะจารึกขึ้นภายหลัง เป็นการสรรเสริญและยอพระเกียรติพ่อขุนรามคำแหง และกล่าวถึงอาณาเขตราชอาณาจักรสุโขทัยจารึกพ่อขุนรามคำแหง . ฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). สืบค้น 10 เมษายน 2014.

จารึกได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลกเมื่อปี พ.ศ. 2546The King Ram Khamhaeng Inscription. UNESCO โดยยูเนสโกบรรยายว่า "[จารึกนี้] นับเป็นมรดกเอกสารชิ้นหลักซึ่งมีความสำคัญระดับโลก เพราะให้ข้อมูลอันทรงค่าว่าด้วยแก่นหลักหลายประการเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมโลก ไม่เพียงแต่บันทึกการประดิษฐ์อักษรไทยซึ่งเป็นรากฐานแห่งอักษรที่ผู้คนหกสิบล้านคนใช้อยู่ในประเทศไทยปัจจุบัน การพรรณนาสุโขทัยรัฐไทยสมัยศตวรรษที่ 13 ไว้โดยละเอียดและหาได้ยากนั้นยังสะท้อนถึงคุณค่าสากลที่รัฐทั้งหลายในโลกทุกวันนี้ร่วมยึดถือ"

มีการตั้งคำถามเกี่ยวกับความเชื่อถือได้ของบางส่วนหรือทั้งหมดของศิลาจารึกดังกล่าวCenturies-old stone set in controversy , The Nation. 8 กันยายน 2003. พิริยะ ไกรฤกษ์ นักวิชาการที่สถาบันไทยคดีศึกษา ออกความเห็นว่า การใช้สระในศิลาจารึกนี้แนะว่าผู้สร้างได้รับอิทธิพลมาจากระบบพยัญชนะยุโรป เขาสรุปว่าศิลาจารึกนี้ถูกบางคนแต่งขึ้นในรัชกาลที่ 4 หรือไม่นานก่อนหน้านั้นThe Ramkhamhaeng Controversy: Selected Papers. Edited by James F. Chamberlain. The Siam Society, 1991. นักวิชาการเห็นต่างกันในประเด็นว่าด้วยความน่าเชื่อถือของศิลาจารึกนี้ ผู้ประพันธ์บางคนอ้างว่ารอยจารึกนั้นเป็นการแต่งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ทั้งหมด บ้างอ้างว่า 17 บรรทัดแรกนั้นเป็นจริง บ้างอ้างว่ารอยจารึกนั้นพระยาลือไทยทรงแต่งขึ้น นักวิชาการไทยส่วนใหญ่ยังยึดถือความน่าเชื่อถือของศิลาจารึกนี้Intellectual Might and National Myth: A Forensic Investigation of the Ram Khamhaeng Controversy in Thai Society, by Mukhom Wongthes. Matichon Publishing, Ltd. 2003. รอยจารึกดังกล่าวและภาพลักษณ์ของสังคมสุโขทัยในจินตนาการยังเป็นหัวใจของชาตินิยมไทย และไมเคิล ไรท์ นักวิชาการชาวอังกฤษ เสนอแนะว่าศิลาจารึกดังกล่าวอาจถูกปลอมขึ้น

ส่วนจิราภรณ์ อรัณยะนาค เขียนบทความแสดงทัศนะว่า ศิลาจารึกหลักที่ 1 ได้ผ่านกระบวนการสึกกร่อนผุสลายมาเป็นเวลานานหลายร้อยปี ใกล้เคียงกับศิลาจารึกหลักที่ 3 หลักที่ 45 และหลักที่กล่าวถึงชีผ้าขาวเพสสันดร ไม่ได้ทำขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4จารึกพ่อขุนรามคำแหง "ไม่ปลอม" : จากมุมมองของนักวิทยาศาสตร์
# กระดานดำ
thumb|ชอล์กกระดานดำสีต่างๆ

กระดานดำ เป็นอุปกรณ์ในการเขียนที่สามารถใช้ซ้ำได้ โดยสามารถเขียนอักษรหรือวาดภาพได้โดยใช้ชอล์ก หรืออุปกรณ์อื่นๆ ที่สามารถเขียนแล้วลบได้ กระดานดำในสมัยก่อนทำจากแผ่นหินสีดำหรือสีเทาเข้มที่เรียบและบางเรียกว่า กระดานชนวน

โดยมีความหมายตามพจนานุกรม ได้ความว่า กระดานขนาดใหญ่ทาสีเข้มเช่น สีดำ สีเขียว สำหรับเขียนอักษรขนาดใหญ่เพื่อให้เห็นได้ชัดเจน มักใช้ในโรงเรียน

 ลักษณะ 
กระดานดำในปัจจุบันมักทำจากเป็นไม้กระดาน ทาด้วยรองพื้นที่เคลื่อบผิว 3- 4รองเพื่อรองรับสีพื้นเข้ม โดยในอดีต ใช้สีดำปัจจุบันนำสีเขียวเข้มมาใช้ เพื่อเพิ่มความรู้สึกให้สบายสายตาตาที่สุด นอกจากนี้อาจทำเป็นกระดานดำสองชั้น สามารถเลื่อนเปิดปิดได้ด้วยบานเลื่อน ทำให้มีพื้นที่เขียนมากขึ้น รวมทั้งยังเก็บข้อความที่เขียนไว้ก่อนได้ด้วย

โดยทั่วไปแล้ว กระดานดำจะใช้ในการเรียนการสอน การลบกระดานดำสามารถทำได้โดยใช้ผ้าเปียกถู หรือใช้แปรงลบกระดานซึ่งทำจากไม้ติดกับผ้าสักหลาด การเขียนข้อความขณะกระดานดำเปียกจะทำให้ลบยาก

 อุปกรณ์ที่ใช้ประกอบกัน 
แท่งชอล์ก ถูกออกแบบมาเพื่อให้ใช้กับกระดานดำ มีสีขาวตามความนิยมเพราะตัดกับสีดำมากที่สุด
ปัจจุบันมีการพัฒนาเติมสีเพื่อการเขียนให้มีสีสัต่างๆ

โดยชอล์กนั้นไม่ได้ทำมาจากหินชอล์ก แต่ทำมาจากยิปซัมและแป้งเพื่อทำให้สามารถติดอยู่บนพื้นกระดานได้

 ข้อเสียของการใช้งาน 
การเขียนและการลบกระดานทำให้มีฝุ่นชอล์กฟุ้งกระจาย ขึ้นอยู่กับคุณภาพของชอล์ก ทำให้เกิดปัญหากับผู้ใช้
โดยเฉพาะผุ้ที่เป็นโรคภูมิแพ้ อาจทำให้เกิดปัญหากับระบบทางเดินหายใจ

 ข้อดีของการใช้งาน 
เนื่องด้วยกระดานดำและชอล์กมีราคาถูกกว่าอุปกรณ์ชนิดอื่นที่มีลักษณะเดียวกันมีราคาแพงกว่าและมีข้อเสียที่แตกต่างกัน
โดยต่อมามีการพัฒนาเป็นกระดานขาว (ไวท์บอร์ด) โดยใช้ปากกาเคมีที่ไม่ทำให้เกิดฝุ่น แต่มีไอระเหยของนำหมึกแทน
# อ
อ เป็นอักษรไทย จำพวกพยัญชนะ อยู่ในลำดับ ที่ 43 ถัดจาก ฬ และก่อนถึง ฮ มักจะเรียกกันว่า อ อ่าง ในการจัดหมู่อักษร นับเป็นอักษรกลาง ในไตรยางศ์ ผันได้ครบ 5 เสียง และเติม วรรณยุกต์ได้ทั้ง 4 รูป

ในภาษาไทยกลางทุกถิ่น อักษร อ เป็นพยัญชนะต้น ให้เสียง /ʔ/ แต่ไม่ใช้เป็นพยัญชนะสะกด โดยทั่วไปมักจัดให้ อ เป็นเสียงนำสระ

รูปสระ ตัวออ (อ) ยังสามารถใช้เป็นสระ ออ เมื่ออยู่หลังพยัญชนะต้น ใช้ถัดจากสระ อือ เมื่อไม่มีพยัญชนะสะกด เช่น ถือ และใช้ประสมสระ เอือะ เอือ เออะ และ เออ

 การประสมรูป 
 การประสมรูป  ปรากฏ  ใช้เป็นสระ  สัทอักษรสากล (พยัญชนะต้น) + ตัวออ  –อ  ออ   (พยัญชนะต้น) + ไม้ไต่คู้ + ตัวออ + (พยัญชนะสะกด)  –็อ–  เอาะ (มีตัวสะกด)   (พยัญชนะต้น) + สระอือ + ตัวออ  –ือ  อือ (ไม่มีตัวสะกด)   ไม้หน้า + (พยัญชนะต้น) + ตัวออ  เ–อ  เออ (ไม่มีตัวสะกด)   ไม้หน้า + (พยัญชนะต้น) + ตัวออ + วิสรรชนีย์  เ–อะ  เออะ (ไม่มีตัวสะกด)   ไม้หน้า + (พยัญชนะต้น) + สระอือ + ตัวออ  เ–ือ  เอือ   ไม้หน้า + (พยัญชนะต้น) + สระอือ + ตัวออ + วิสรรชนีย์  เ–ือะ  เอือะ  

 พยัญชนะต้น 
เมื่อเป็นพยัญชนะต้น “อ” จะถูกใช้เป็นทุ่นเกาะสำหรับสระ เช่น อาหาร, อีก อุ่น ฯลฯ ในทางภาษาศาสตร์ ถือว่า อ เป็นพยัญชนะ ที่ประสมด้วย สระ (ในที่นี้ คือ สระอา และสระอี ตามลำดับ)

ในตำแหน่งพยัญชนะต้น เสียง อ ที่เป็นพยัญชนะหยุด อาจหายไป เหลือแต่เสียงสระ ก็ได้ นั่นคือ /aː.haːn/  /aː.haːn/ ซึ่งในตัวอย่างที่ยกมาจะสังเกตได้ยาก แต่จะฟังได้ชัดเจน เมื่อมีพยางค์อื่นนำหน้าเสียง อ เช่น “คุณอา” (/khun.aː/ ไม่ใช่ /khunaː/) เสียงพยัญชนะ “น” ของพยางค์หน้า ไม่ถูกกลมกลืนเสียง (assimilate) ด้วยสระอา ในพยางค์หลัง เพราะมีเสียง “อ” คั่นอยู่ แต่ในภาษาอื่น อาจกลืนเสียงเป็น "คุณนา" ได้ เช่น ในคำว่า บางปะอิน เมื่อเขียนด้วยอักษรโรมันจึงมักจะมีขีดแยกคำ Bang Pa-in เพื่อไม่ให้เสียง อะ กับ อิ กลมกลืนเป็นสระประสมตามลักษณะการประสมคำในภาษาอื่นที่เขียนด้วยอักษรโรมัน

 ตัวสะกด 
เมื่อเป็นพยัญชนะตัวสะกด จะไม่ปรากฏรูป อ ให้เห็น แต่สังเกตได้จากพยางค์ที่ประสมด้วยสระเสียงสั้น ไม่มีรูปพยัญชนะตัวสะกด เช่น กะ จะ ปะ บิ เกาะ จุ เมื่อต้องทับศัพท์เสียงเหล่านี้ด้วยอักษรแบบอื่น ที่ไม่มีเสียง “อ” จึงมักจะใช้เสียง ห (ซึ่งมีคุณลักษณะของเสียงที่ใกล้เคียงกัน) ปิดท้ายแทน เช่น เมื่อเขียนด้วยอักษรโรมัน kah, pah

อย่างไรก็ตาม ในคำที่มีหลายพยางค์ เสียง “อ” ที่เป็นพยัญชนะตัวสะกด อาจหายไป เมื่อพยางค์นั้นไม่เน้น เช่น

กุมารี อาจออกเสียงเป็น /ku.maː.riː/ หรือ /ku.maː.riː/,

อารยธรรม อาจปรากฏเสียง อ สะกด ที่ ยะ แต่ไม่ปรากฏที่ ระ เพราะคำนี้เมื่อออกเสียงมักจะเน้นเสียงที่ ยะ ขณะที่ ระ นั้นออกเสียงเบากว่า ส่วนคำว่า พลังงาน เสียง “พะ” เบาจนเป็นเสียงสามัญ (ไม่ใช่เสียงตรี อย่างรูปปรากฏ) มักจะไม่ออกเสียง “อ” ที่เป็นตัวสะกด

สำหรับในตำแหน่ง อ ท้ายคำ มักจะปรากฏเสียงหยุดชัดเจน เช่น สาธุ, กุฏิ, ธรรมะ, กะปิ, กระทะ, ชนะ

เสียง อ นี้นับเป็นเสียงพิเศษ ที่พบได้ในบางภาษาเท่านั้น เช่น ภาษามัลดีฟส์ (อักษรทานะ) เมื่อเทียบเสียงกับภาษาอื่น มักจะเทียบเป็นเสียงสระบ้าง เสียง /ห/ บ้าง ซึ่งมีความใกล้เคียง แต่ไม่ตรงกันเสียทีเดียว
# IRC
IRC อาจหมายถึง
 ไออาร์ซี รูปแบบในการพูดคุยบนอินเทอร์เน็ต
  International reply coupon เป็นบัตรที่สามารถใช้แลกเป็นแสตมป์ค่าจดหมายไปต่างประเทศหนักไม่เกิน 20 กรัม
# ทฤษฎีบทค่ามัชฌิม
ทฤษฎีบทค่ามัชฌิม หรือ ทฤษฎีบทค่าเฉลี่ย  เป็นทฤษฎีบทในแคลคูลัสและการวิเคราะห์เชิงจริง ซึ่งกล่าวว่า สำหรับส่วนของเส้นโค้งใด ๆ ที่กำหนดให้ จะมีจุดหนึ่งจุดอยู่บนส่วนของเส้นโค้ง ที่เส้นสัมผัส ณ จุดนั้นจะขนานกับเส้นเชื่อมจุดปลายทั้งสองข้างของเส้นโค้ง

ทฤษฎีบทค่ามัชฌิมเป็นรูปนัยทั่วไปของทฤษฎีบทของโรลล์

 เนื้อหาของทฤษฎีบท 

 ทฤษฎีบทค่ามัชฌิมของโคชี 
รูปแบบด้านล่างเป็นนัยทั่วไปหนึ่งของทฤษฎีบทค่ามัชฌิม ซึ่งรู้จักกันในชื่อ ทฤษฎีบทค่ามัชฌิมของโคชี (Cauchy's mean value theorem) หรือ ทฤษฎีบทค่ามัชฌิมแบบขยาย (extended mean value theorem)
# การใช้ลิขสิทธิ์ของผู้อื่นโดยชอบ
การใช้ลิขสิทธิ์ของผู้อื่นโดยชอบ, การใช้งานโดยชอบธรรม หรือ การใช้อย่างเป็นธรรม  เป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายลิขสิทธิ์สหรัฐ ที่อนุญาตให้ใช้งานที่มีลิขสิทธิ์โดยไม่ต้องขออนุญาตผู้ทรงลิขสิทธิ์เสียก่อน ซึ่งกฎหมายเจตนาสร้างสมดุลระหว่างประโยชน์ของผู้ทรงลิขสิทธิ์กับประโยชน์สาธารณะในการจำหน่ายในวงกว้างและการใช้งานสร้างสรรค์ ให้ไม่ถูกดำเนินคดีในข้อหาละเมิดลิขสิทธิ์ ส่วน "การปฏิบัติที่เป็นธรรม" (fair dealing) เป็นหลักทำนองเดียวกันในกฎหมายบริติช

การใช้ลิขสิทธิ์ของผู้อื่นโดยชอบ เป็นหลักการที่อนุญาตให้ใช้เนื้อหาที่มีลิขสิทธิ์โดยไม่ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ ตัวอย่างการใช้งาน เช่น ใช้ในการวิจารณ์ เสิร์ชเอนจิน การล้อเลียน การรายงานข่าว งานวิจัย การเรียนการสอน การเก็บงานเอกสาร เป็นต้น

การใช้ลิขสิทธิ์ของผู้อื่นโดยชอบ ประกอบด้วย การใช้โลโก้หรือสัญลักษณ์ทางการค้า หรือการนำภาพส่วนใดส่วนหนึ่งของภาพยนตร์ หรือปกหนังสือไปใช้งานในความละเอียดต่ำหรือมีขนาดเล็ก โดยไม่ทำให้ก่อให้เกิดความเสียหายของสินค้า หรือทำให้สินค้านั้นขาดรายได้
# เกลาดีโอส ปโตเลไมโอส
ดูชื่อหรือความหมายอื่น ๆ ได้ที่ ทอเลมี (ชื่อ)

เกลาดีโอส ปโตเลไมโอส (,) หรือเป็นที่รู้จักในชื่อภาษาอังกฤษว่า ทอเลมี  เป็นนักภูมิศาสตร์ นักดาราศาสตร์ชีวประวัติของปโตเลไมโอส   และนักโหราศาสตร์ชาวโรมันเชื้อสายกรีกโบราณ คาดว่ามีชีวิตและทำงานอยู่ในเมืองอเล็กซานเดรีย จักรวรรดิโรมัน

เขาเป็นผู้แต่งตำราที่สำคัญหลายเล่ม ที่ถือว่าเป็นคัมภีร์ทางวิชาการ ในจำนวนนี้ มีสองเล่มที่ได้ใช้สืบต่อไปในวิทยาการของอาหรับและยุโรป เล่มแรกคือคัมภีร์ดาราศาสตร์ในชื่อว่า The Mathematical Compilation (ซึ่งภายหลังถูกเปลี่ยนชื่อเป็น The Greatest Compilation (ชาวอาหรับได้แปลหนังสือเล่มนี้ และให้ชื่อใหม่เป็นภาษาอาหรับว่า "al-majisti" ซึ่งภายหลังจากนั้นถูกแปลเป็นภาษาละตินว่า อัลมาเกสต์ (Almagest)

อัลมาเกสต์เป็นหนังสือเกี่ยวกับเรื่องการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ ด้วยหลักการทางคณิตศาสตร์ว่า: โลกมีลักษณะเป็นทรงกลม เป็นศูนย์กลางของจักรวาล (แนวคิดโลกเป็นศูนย์กลาง) และหยุดนิ่งไม่มีการเคลื่อนไหว; โดยทฤษฎีนี้ได้รับการยอมรับอยู่ยาวนานถึง 1,400 กว่าปี จนกระทั่งถึงสมัยของ นิโคเลาส์ โคเปอร์นิคัสศูนย์กลางของระบบสุริยะ  

ตำราอีกเล่มหนึ่งคือ "ภูมิศาสตร์" ซึ่งเกี่ยวกับความรู้ด้านภูมิศาสตร์ในโลกยุคกรีก-โรมัน อย่างละเอียด
# พ.ศ. 2454
พุทธศักราช 2454 (นับแบบใหม่) ตรงกับปีคริสต์ศักราช 1911 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอาทิตย์ ตามปฏิทินเกรกอเรียน

 ปีกุน ตรีศก จุลศักราช 1273 (วันที่ 15 เมษายน เป็นวันเถลิงศก)

 ผู้นำ 
 พระมหากษัตริย์: พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 – 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468)
 เจ้าประเทศราช:
 เจ้าผู้ครองนครลำปาง: เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต (3 มกราคม พ.ศ. 2441 - 5 ตุลาคม พ.ศ. 2465)
 เจ้าผู้ครองนครน่าน: พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช (21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2437 - 5 เมษายน พ.ศ. 2461)

 เหตุการณ์ 
 8 มีนาคม – การเฉลิมฉลองวันสตรีสากล จัดขึ้นเป็นครั้งแรก 
 25 มีนาคม - เกิดเหตุเพลิงไหม้โรงงานไทรแองเกิลเชิร์ตเวสต์ในนครนิวยอร์ก ทำให้คนงานทอผ้าเสียชีวิตกว่า 140 คน เนื่องจากไม่สามารถหนีออกมาได้เพราะผู้จัดการล็อกประตูไปยังปล่องบันไดและทางออก 
 27 มีนาคม - สถาปนากรมศิลปากร
 1 พฤษภาคม - พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนา กองเสือป่า
 30 พฤษภาคม – การแข่งรถอินดีแอนาพอลิส 500 จัดขึ้นเป็นครั้งแรกที่สนามแข่งรถอินดีแอนาพอลิสมอเตอร์สปีดเวย์ ในเมืองสปีดเวย์ รัฐอินดีแอนา สหรัฐอเมริกา
 15 มิถุนายน – ไอบีเอ็ม จดทะเบียนเป็นบริษัทในรัฐนิวยอร์ก
 1 กรกฎาคม  - พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานกำเนิดลูกเสือไทย โดยทรงตั้งกองลูกเสือกองแรกขึ้นที่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง
 20 กรกฎาคม – ดาวหางฮัลเลย์ โคจรเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด และในปีพ.ศ. 2529  ดาวหางฮัลเลย์ จะกลับมาโคจรใกล้ดวงอาทิตย์อีกครั้ง
 24 กรกฎาคม – ฮิแรม บิงแฮม นักสำรวจชาวอเมริกัน ค้นพบมาชูปิกชูบนเทือกเขาแอนดีสในประเทศเปรู
 22 สิงหาคม – ภาพวาด โมนาลิซา ถูกโจรกรรมไปจากพิพิธภัณฑ์ในกรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส
 29 พฤศจิกายน ถึงวันที่ 10 ธันวาคม - งานพระราชพิธีบรมราชาภิเษกสมโภช และมีการต้อนรับพระราชอาคันตุกะครั้งแรกในรัชกาลที่ 6
 14 ธันวาคม - โรอัลด์ อะมุนด์เซน เดินทางถึงขั้วโลกใต้เป็นคนแรก

 วันเกิด 
 6 กุมภาพันธ์ - โรนัลด์ เรแกน ประธานาธิบดีคนที่ 40 ของสหรัฐอเมริกา (ถึงแก่กรรม 5 มิถุนายน พ.ศ. 2547)
 26 กุมภาพันธ์ - กัณหา เคียงศิริ (ก. สุรางคนางค์) นักประพันธ์หญิง (ถึงแก่กรรม 23 มิถุนายน พ.ศ. 2542)
 20 เมษายน - หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช นายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 13/นักประพันธ์ (ถึงแก่อสัญกรรม 9 ตุลาคม พ.ศ. 2538)
 13 มิถุนายน - หลุยส์ อัลวาเรซ นักฟิสิกส์ชาวอเมริกัน (เสียชีวิต พ.ศ. 2531)
 29 มิถุนายน - เจ้าชายแบร์นฮาร์ดแห่งลิพเพอ-บีสเตอร์เฟลด์ พระราชสวามีใน สมเด็จพระราชินีนาถยูเลียนาแห่งเนเธอร์แลนด์ และเป็นพระราชบิดาในสมเด็จพระราชินีนาถเบียทริกซ์แห่งเนเธอร์แลนด์ เจ้าหญิงไอรีนแห่งเนเธอร์แลนด์ เจ้าหญิงมาร์เกรียตแห่งเนเธอร์แลนด์ เจ้าหญิงคริสตินาแห่งเนเธอร์แลนด์
 5 กรกฎาคม - ฌอร์ฌ ปงปีดู นักการเมืองชาวฝรั่งเศส (ถึงแก่กรรม 2 เมษายน พ.ศ. 2517)
 11 สิงหาคม - จอมพล ถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 10 (ถึงแก่กรรม 16 มิถุนายน พ.ศ. 2547)
 29 กันยายน - ศกุนตลา ปัทมะศังข์ (สิ้นชีพิตักษัย 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2524)
 13 ธันวาคม - หม่อมหลวงบุญเหลือ เทพยสุวรรณ (ถึงแก่กรรม 7 มิถุนายน พ.ศ. 2525)

 วันถึงแก่กรรม 

 18 มีนาคม - เจ้าอินทยงยศโชติ

 รางวัล 
 รางวัลโนเบล 
 สาขาเคมี – มารี กูรี
 สาขาวรรณกรรม – โมริซ โปลิดอร์ มารี แบร์นฮาร์ด แมเตอร์ลิงก์
 สาขาสันติภาพ – Tobias Michael Carel Asser, Alfred Hermann Fried
 สาขาฟิสิกส์ – วิลเฮล์ม วีน
 สาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ – อัลล์วาร์ กูลล์สตรานด์
# โอลิมปิกวิชาการ
โอลิมปิกวิชาการ  เป็นกลุ่มของการแข่งขันระดับนานาชาติในสาขาต่างๆ ทางวิทยาศาสตร์ ผู้เข้าร่วมแข่งขันได้รับการคัดเลือกจากนักเรียนมัธยมปลายที่ผ่านการคัดเลือกระดับชาติ 4-6 คนในแต่ละประเทศ ผ่านกระบวนการแข่งขันโอลิมปิกวิชาการในระดับประเทศ ณ ปัจจุบันมีทั้งหมด 12 เวที แบ่งออกได้เป็น 2 รุ่น ได้แก่ รุ่นมัธยมศึกษาตอนต้น และรุ่นมัธยมศึกษาตอนปลาย

โอลิมปิกวิชาการทั่วไป มีทั้งหมด 14 สาขา ดังนี้

ลำดับสาขาอักษรย่อปีก่อตั้ง 1  คณิตศาสตร์โอลิมปิก  IMO  พ.ศ. 2502; เว้นใน พ.ศ. 2523 2  ฟิสิกส์โอลิมปิก  IPhO  พ.ศ. 2510; เว้นใน พ.ศ. 2516, 2521, 2523 3  เคมีโอลิมปิก  IChO  พ.ศ. 2511; เว้นใน พ.ศ. 2514 4  คอมพิวเตอร์โอลิมปิก  IOI  พ.ศ. 2532 5  ชีววิทยาโอลิมปิก  IBO  พ.ศ. 2533 6  ปรัชญาโอลิมปิก  IPO  พ.ศ. 2536 7  ดาราศาสตร์โอลิมปิก  IAO  พ.ศ. 2539 8  ภูมิศาสตร์โอลิมปิก  iGeo  พ.ศ. 2539 9  ภาษาศาสตร์โอลิมปิก  IOL  พ.ศ. 2546 10  วิทยาศาสตร์โอลิมปิก ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น  IJSO  พ.ศ. 2547 11  โลกและอวกาศโอลิมปิก  IESO  พ.ศ. 2550 12  ดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิก  IOAA  พ.ศ. 2550

 โอลิมปิกวิชาการในประเทศไทย 
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นหน่วยงานที่ดูแลการคัดเลือกและจัดส่งผู้แทนประเทศไทยเข้าแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิก เคมีโอลิมปิก ชีววิทยาโอลิมปิก คณิตศาสตร์โอลิมปิก และคอมพิวเตอร์โอลิมปิก ส่วนมูลนิธิ สอวน.จะคัดเลือกผู้แทนประเทศไทยเข้าแข่งขันในสาขาวิชาวิทยาศาสตร์โอลิมปิก ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ดาราศาสตร์โอลิมปิก ฟิสิกส์ดาราศาสตร์และดาราศาสตร์โอลิมปิก ภูมิศาสตร์โอลิมปิก โลกและอวกาศโอลิมปิก และภาษาศาสตร์โอลิมปิก ซึ่งต้องผ่านการสอบคัดเลือกหลายรอบ ร่วมถึงต้องเข้าค่ายอบรมเข้มตามที่แต่ละหน่วยงานกำหนดไว้

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
 มูลนิธิ สอวน.
# คอมมอนส์
คอมมอนส์ อาจหมายถึง
 วิกิมีเดียคอมมอนส์ โครงการพี่น้องของวิกิพีเดียที่ใช้สำหรับจัดการไฟล์ภาพและเสียง โดยจัดเก็บไว้ในส่วนกลาง เพื่อให้สามารถเรียกใช้ได้ในทุกภาษา และทุกโครงการ
 ครีเอทีฟคอมมอนส์ องค์กรจัดการลิขสิทธิ์ของสื่อต่าง ๆ บนอินเทอร์เน็ต
 จาการ์ตา คอมมอนส์ โครงการย่อยเกี่ยวกับซอฟต์แวร์ภาษาจาวาในโครงการจาการ์ตา
 ในแคว้นอังกฤษ คอมมอนส์หมายถึงพื้นที่ดินที่มีการแบ่งกันใช้ระหว่างบุคคลหลายคน
# เรียว (การ์ตูนญี่ปุ่น)
เรียว  เป็นการ์ตูนญี่ปุ่น แต่งโดย "อุเอะดะ รินโคะ" เป็นเรื่องราวอ้างอิงเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ ของ มินาโมโตะ โนะ โยชิซึเนะ ซึ่งเป็นบุคคลที่มีอยู่จริง ในสมัยคามาคุระในสงครามเกนเปแห่งตระกูลมินาโมโต้ กับฮะเคะแห่งตระกูลไทระ ให้ออกมาอ่อนหวานที่ผู้หญิงและผู้ชายสามารถอ่านได้ ซึ่งตัวจริงเป็นชาย และมีภรรยาชื่อ "ชิซึกะ"

เรียวมีทั้งหมด 13 เล่มจบ ได้รับลิขสิทธิ์ไทยโดยสำนักพิมพ์บงกช และลิขสิทธิ์ญี่ปุ่นจากชูเอฉะ ในปี พ.ศ. 2538 (ค.ศ. 1995)

 เรื่องย่อ 
โทโอยามา เรียว สาวน้อยไฮสคูล หลานเจ้าของสำนักดาบญี่ปุ่น ที่ได้พบกับ เบนเค ชายแปลกประหลาดที่บอกว่ามาจากอดีต และพยายามจะฆ่าเธอนั้น ได้พ่ายแพ้ให้กับฝีดาบของอุชิวากามารุที่ซ่อนอยู่ในตัวเรียวจึงได้สาบานเป็นข้ารับใช้ ทำให้เธอได้พบความจริงว่า แท้จริงแล้วเธอไม่ใช่ โทโอยามา เรียว แต่แท้จริงแล้วเธอคือ อุชิวากามารุ หรือ มินาโมโตะ โยชิสึเนะ ขุนศึกผู้เลื่องชื่อในอดีต ที่พลัดหลงมายังโลกปัจจุบันและถูกล้างสมองโดยครอบครัวโทโอยามา ที่สูญเสียหลานสาว(เรียวตัวจริง)ไป เมื่อทราบแล้วว่าตัวเองไม่ใช่คนของโลกปัจจุบันเรียวจึงเดินทางไปยังจุดที่เธอพลัดหลงมา และหาทางกลับไปยังคามาคุระ พร้อมด้วยเบงเค และอาโออิเพื่อนที่หลงรักเธอ เมื่อเธอกลับมายังอดีตแล้ว เธอต้องทำศึกเพื่อคืนอิสระให้แก่ตระกูลเกนจิของตน และระหว่างนั้นได้เกิดความรักที่หลากหลายแก่เธอ ทั้งความรักที่สมหวัง ไม่สมหวัง เสียสละ

 ตัวละคร 
ฝ่ายเกนจิ
 โทโอยาม่า เรียว/อุชิวากามารุ/มินาโมโต โยชิสึเนะ
 เบนเค
 มินาโมโต้ โยริโต้โมะ
 มินาโมโต้ โยชินากะ
 อาโออิ
 โทคิวะ (แม่อุชิวากามารุ)

ฝ่ายไทระ
 ไทระ คิโยโมริ
 ไทระ โคเรโมริ

ไม่ได้ขึ้นกับฝ่ายใด
 ฟุจิวาระ ฮิเดฮิระ
 ชิซึกะ(ชิราเบียวชิ)
# เรียว
เรียว อาจหมายถึง

 เรียว - ทองที่ใช้เป็นหน่วยเงินในประเทศญี่ปุ่นสมัยช่วงก่อนยุคเมจิ

 เขตการปกครอง
 จังหวัดเรียว ประเทศอินโดนีเซีย
 จังหวัดหมู่เกาะเรียว ประเทศอินโดนีเซีย

 บุคคล
 เรียว (นักแสดง) - นักแสดงชาวญี่ปุ่น
 เรียว อาซึมิ - นักวาดการ์ตูนชาวญี่ปุ่น
 เรียว คาวาคิตะ - นักดนตรีชาวญี่ปุ่น
 เรียว ฮิโรฮาชิ - นักพากย์ชาวญี่ปุ่น
 เรียว ฮิโรคาวะ - นักพากย์ชาวญี่ปุ่น
 เรียว คาเสะ - นักแสดงชาวญี่ปุ่น
 เรียว มิซึโนะ - นักออกแบบเกมชาวญี่ปุ่น
 เรียว ไนโต - นักพากย์ชาวญี่ปุ่น
 เรียว นิชิกิโด - นักร้องและนักแสดงชาวญี่ปุ่น
 เรียว ทาคามิซากิ - นักวาดการ์ตูนชาวญี่ปุ่น

 ตัวละครการ์ตูน 
 อะกิยามะ เรียว - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง ดิจิมอนเทมเมอร์
 บาคุระ เรียว - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง เกมกลคนอัจฉริยะ
 ฟูจิบายาชิ เรียว - ตัวละครจากเกมและการ์ตูนเรื่อง แคลนนาด
 คุนิเอดะ เรียว - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง เทพมรณะ
 ซาเอบะ เรียว - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง ซิตี้ฮันเตอร์
 โอกายาสึ เรียว - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง พีชเกิร์ล
 ชิโรกาเนะ เรียว - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง โตเกียวเหมียวเหมียว
 คุโรนายางิ เรียว - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง แชมเปี้ยนขนมปัง สูตรดังเขย่าโลก
 เรียว - ตัวละครจากการ์ตูนเรื่อง ไดเรนเจอร์
# ไตรยางศ์
ไตรยางศ์ (มักสะกดผิดเป็น ไตรยางค์)
หรือ อักษรสามหมู่ คือ ระบบการจัดหมวดหมู่อักษรไทย (เฉพาะรูปพยัญชนะ) ตามลักษณะการผันวรรณยุกต์ ของพยัญชนะแต่ละหมวด เนื่องจากพยัญชนะไทยเมื่อกำกับด้วยวรรณยุกต์หนึ่งๆแล้วจะมีเสียงวรรณยุกต์ที่แตกต่างกัน การจัดหมวดพยัญชนะทำให้การเรียนภาษาไทยง่ายขึ้น ด้วยเหตุนี้จึงเชื่อว่า ในชั้นแรกนั้นการแบ่งหมวดหมู่พยัญชนะน่าจะทำขึ้นเพื่อประโยชน์ในการแต่งตำราสอนภาษาไทยแก่นักเรียน

คำว่า ไตรยางศ์ มาจากคำในภาษาสันสกฤตว่า ตฺรย (ไตร) ซึ่งแปลว่า สาม รวมกับ อํศ (องศ์) ซึ่งแปลว่า ระดับ ดังนั้น ไตรยางศ์ จึงแปลรวมกันได้ว่า สามระดับ

 การจัดหมวดหมู่ไตรยางศ์ 

ไตรยางศ์มีการจัดหมวดหมู่เพื่อแบ่งพยัญชนะไทยออกเป็น 3 ประเภท ดังนี้
 อักษรสูง มี 11 ตัว ได้แก่ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห
 อักษรกลาง มี 9 ตัว ได้แก่ ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ
 อักษรต่ำ มี 24 ตัว ได้แก่ ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ 
 อักษรต่ำคู่ มี 14 ตัว ได้แก่  ค ฅ ฆ ช ซ ฌ ฑ ฒ ท ธ พ ฟ ภ ฮ
 อักษรต่ำเดี่ยว มี 10 ตัว ได้แก่ ง ญ น ย ณ ร ว ม ฬ ล

การจัดหมวดหมู่ไตรยางศ์นั้น มีหลักฐานปรากฏครั้งแรกในหนังสือจินดามณี เมื่อครั้งกรุงศรีอยุธยา เข้าใจว่าเป็นผลงานของพระโหราธิบดีได้แต่งถวายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช แต่ยังไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจนในเรื่องนี้

 อักษรคู่ 

ในการจัดหมวดหมู่ไตรยางศ์ อักษรสูงและอักษรต่ำจำนวนหนึ่ง มีลักษณะเสียงอย่างเดียวกันแต่ในพื้นเสียงต่างกัน นั่นคือ พวกหนึ่งมีพื้นเสียงสูง อีกพวกหนึ่งมีพื้นเสียงต่ำ สามารถจัดเป็นคู่ได้ 7 คู่ เรียกว่า "อักษรคู่"

อักษรสูง  อักษรต่ำ	ข ฃ  ค ฅ ฆฉ ช ฌฐ ถ ฑ ฒ ท ธผ  พ ภฝ ฟศ ษ ส ซห ฮ

อักษรคู่เหล่านี้ สามารถนำมาใช้ร่วมกันเพื่อผันเสียงวรรณยุกต์ได้ครบ 5 เสียง เช่นเดียวกับอักษรกลาง เช่น
 คา - ข่า - ข้า/ค่า - ค้า - ขา
 ฮา - ห่า - ห้า/ฮ่า - ฮ้า - หา
สำหรับอักษรต่ำที่เหลือ คือ ง ญ ณ น ม ย ร ล ว ฬ ซึ่งจะเรียกว่า อักษรเดี่ยว จะใช้ ห เป็นอักษรนำเพื่อให้สามารถผันเสียงวรรณยุกต์ได้ครบ เช่น
 นา - หน่า - หน้า/น่า - น้า - หนา
 วา - หว่า - หว้า/ว่า - ว้า - หวา
หมายเหตุ ปัจจุบันไม่มีคำศัพท์คำใดที่ใช้ หณ และ หฬ เป็นพยัญชนะต้น
# เภสัชภัณฑ์
เภสัชภัณฑ์ หรือ ยาเตรียม  เป็นสาขาวิชาทางเภสัชศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับการตั้งสูตรตำรับยาและกระบวนการผลิตยาในรูปแบบต่างๆตามเภสัชตำรับ ได้แก่

ยาเตรียมรูปแบบของแข็ง (Solid Dosage Forms)  : ยาเม็ด ยาแคปซูล ยาผง ยาแกรนูล
ยาเตรียมรูปแบบของเหลว (Liquid Dosage Forms)  : ยาน้ำใส ยาน้ำกระจายตัว
ยาเตรียมรูปแบบกึ่งแข็ง (Semi-solid Dosage Forms)  : ครีม เจล ขี้ผึ้ง เพสต์
ยาเตรียมรูปแบบไร้เชื้อ (Sterile Dosage Forms)  : ยาฉีด ยาตา ยาฝัง สารอาหารที่ให้ทางหลอดเลือด

เภสัชภัณฑ์
หมวดหมู่:เภสัชภัณฑ์
# เภสัชพลศาสตร์
เภสัชพลศาสตร์  คือการศึกษาผลทางชีวเคมีและสรีรวิทยาของยา กลไกการออกฤทธิ์ของยาและความสัมพันธ์ระหว่างความเข้มข้นและผลของยา เภสัชพลศาสตร์เป็นการศึกษาว่ายามีผลอะไรต่อร่างกายบ้าง ซึ่งตรงกันข้ามกับเภสัชจลนศาสตร์ (pharmacokinetics) ที่เป็นการศึกษาผลของร่างกายที่มีต่อยา

ปัจจุบันเภสัชพลศาสตร์สามารถประเมินผลของยาต่อเซลล์ของสิ่งมีชีวิตโดยโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้
 มัลติเซลลูลาร์ ฟาร์มาโคไดนามิกส์ (Multicellular Pharmacodynamic หรือ MCPD) คือการศึกษาคุณสมบัติอยู่กับที่และภาวะเคลื่อนไหวและความสันพันธ์ระหว่างกลุ่มของยา และภาวะเคลื่อนไหวของกลุ่มเซลล์ในเชิง 4 มิติ การศึกษานี้จะทำทั้งในโปรแกรมคอมพิวเตอร์และสิ่งมีชีวิตเพื่อเปรียบเทียบกัน
เน็ตเวิกด์ มัลติเซลลูลาร์ ฟาร์มาโคไดนามิกส์ (Networked Multicellular Pharmacodynamics หรือ Net-MCPD) ใช้ศึกษาผลของยาต่อสารพันธุกรรมด้วย
# พาราไดซ์คิส
พาราไดซ์คิส  เป็นการ์ตูนญี่ปุ่นที่วาดโดยยาซาวะ ไอ (Yasawa Ai) ในประเทศญี่ปุ่นได้ตีพิมพ์ลงในนิตยสารแฟชันสำหรับวัยรุ่นชื่อ ซิปเปอร์ (Zipper) ลิขสิทธิ์สำนักพิมพ์ของไทย เนชั่นเอ็ดดูเทนเมนท์(2544) และสำนักพิมพ์ของญี่ปุ่น โชเดนชะ Shodensha (2000) มีทั้งหมด 6 เล่มจบ

 เรื่องย่อ 
ยูคาริ สาวงามผู้ทำตัวเป็นเด็กในกรอบเสมอ จนกระทั่งวันหนึ่งที่เธอได้พบกับจอร์จ คนของร้านพาราไดช์คิส ที่มาเสนอให้เธอเป็นนางแบบให้ทางร้าน เรื่องราวต่าง ๆ จึงเกิดขึ้นมากมาย

 ตัวละคร 
 ฮายาซากิ ยูคาริ
 จอร์จ(โจจิ)
 มิวาโกะ
 อาราชิ
 อิสเบลล่า

 รายชื่อตอน
# เภสัชจลนศาสตร์
เภสัชจลนศาสตร์  เป็นสาขาหนึ่งของวิชาเภสัชวิทยาที่กล่าวถึงกระบวนการของร่างกายในการจัดการยาเมื่อเปรียบเทียบกับเวลา หรือการเปลี่ยนแปลงความเข้มข้นของยาในร่างกาย ณ เวลาต่าง ๆ ประกอบด้วยกระบวนการสำคัญทางเภสัชจลนศาสตร์ใน 4 ขั้นตอน คือ การดูดซึม (absorption), การกระจายยา (distribution), กระบวนการเผาผลาญ (metabolism) และการขับยาออกจากร่างกาย (excretion) นิยมเรียกอย่างย่อว่า ADME

การดูดซึมของยาส่งผลต่อชีวปริมาณออกฤทธิ์ (bioavailability) ของยาซึ่งขึ้นกับรูปแบบวิธีการให้ยาหรือวิธีการบริหารยาในรูปแบบต่าง ๆ กัน การดูดซึมยังส่งผลอย่างต่อเนื่องไปยังกระบวนการกระจายยา ซึ่งมีปัจจัยต่าง ๆ ในร่างกายที่สนับสนุนหรือลดการกระจายยาไปยังอวัยวะเป้าหมาย (target organ) และกระบวนการเผาผลาญของยาเพื่อการกำจัดยาออกนอกร่างกาย ในบางกรณีนิยมเรียก "ADME" เป็น "ADMET" ซึ่งเป็นการเพิ่มการขนส่ง (transport) หรือความเป็นพิษ (toxicity) เข้าไปผนวกด้วย

เภสัชจลนศาสตร์มีความสำคัญยิ่งต่อกระบวนการศึกษาวิชาเภสัชวิทยา
# จำปูน
จำปูน  เป็นพรรณไม้ดอกชนิดหนึ่ง มีกลิ่นหอมหวาน ดอกมีขนาดเล็ก กลีบหนา อูม ดอกมีลักษณะคล้ายดอกบัวตูม ชื่อวิทยาศาสตร์ คือ Anaxagorea javanica Blume

 ลักษณะทั่วไป 
เป็นพรรณไม้พุ่มขนาดเล็ก ต้นใบและกิ่งคล้าย ๆ กระดังงา ลำต้นสูงประมาณ 2-4 เมตร ทรงพุ่มค่อนข้างโปร่ง กิ่งก้านเกลี้ยง ลำต้นตรง เปลือกเรียบมีสีเทาคล้ำ ใบสีเขียวเป็นมัน พื้นใบเกลี้ยง ยาวประมาณ 4-6 นิ้ว ดอกเป็นดอกเดี่ยว ออกตามยอดหรือโคนก้านใบ ลักษณะดอกจะแข็ง มีสีขาวนวลเป็นมัน มี 3 กลีบ โคนกลีบสีเขียว เมื่อบานเต็มที่ประมาณ 1 นิ้ว มีกลิ่นหอมแรงในช่วงกลางคืนและหอมอ่อนในช่วงเช้า ดอกบานวันเดียวแล้วร่วง ออกดอกตลอดปี แต่จะมีดอกดกในช่วงฤดูฝน ผลเป็นผลกลุ่ม มีผลย่อย 4-10 ผล เมื่อผลแก่แล้วเมล็ดจะแตกตัวกระเด็นไปได้ไกล

 การขยายพันธุ์ 
โดยการเพาะเมล็ดและการตอนกิ่ง แต่เพาะเมล็ดจะได้ผลดีกว่า เมล็ดที่ได้จากต้นควรรีบเพาะทันทีเนื่องจากเมล็ดจะสูญเสียสภาพการงอกเร็วมาก การเพาะเมล็ดใช้เวลาประมาณ 1 เดือน

 สภาพที่เหมาะสม 
เป็นพืชที่มีการเจริญเติบโตช้าในช่วงแรก ต้นกล้าอายุหนึ่งปีจะมีความสูงเพียง 10 เซนติเมตร แต่จะเจริญเติบโตเร็วขึ้นได้ในปีถัดไป สภาพธรรมชาติต้องการแสงแดดรำไร ขึ้นได้ในดินทุกชนิด หากปลูกเลี้ยงควรปลูกในดินร่วนมีการระบายน้ำดี ชอบน้ำ จะเจริญเติบโตได้ดีในสภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูง หรือฝนตกชุก หากต้องการปลูกให้ออกดอกจะต้องจัดสภาพแวดล้อมให้มีความเหมาะสม และควรระวังอย่าให้โดนแดดจัดเกินไป จำปูนเป็นไม้ดอกที่ได้รับความนิยมมานาน แต่มีน้อยคนที่จะปลูกเลี้ยงได้เจริญเติบโตและออกดอกดกได้ในที่ราบภาคกลาง หรือสภาพแวดล้อมอื่นที่ต่างไปจากถิ่นกำเนิดเดิม

 ถิ่นกำเนิด 
ภาคใต้ของประเทศไทย บริเวณคาบสมุทรมลายู และยังพบในภาคตะวันออกเฉียงใต้แถบจังหวัดจันทบุรี จำปูนเป็นดอกไม้ประจำจังหวัดพังงา