# พันธุ์สวลี กิติยากร
ท่านผู้หญิงพันธุ์สวลี กิติยากร (เดิม หม่อมเจ้าพันธุ์สวลี ยุคล; 24 กันยายน พ.ศ. 2476 – 10 มิถุนายน พ.ศ. 2568) เป็นพระธิดาในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล กับหม่อมหลวงสร้อยระย้า ยุคล เป็นพระมารดาในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ และยังเป็นพระมาตุลานีในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รวมถึงยังเป็นพระอัยยิกาในสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา

 ประวัติ 
 ชีวิตตอนต้น 
ท่านผู้หญิงพันธุ์สวลี กิติยากร มีฐานันดรศักดิ์เดิมคือ หม่อมเจ้าพันธุ์สวลี ยุคล พระนามลำลองว่า ท่านหญิงปิ๋ม ทรงเป็นหม่อมเจ้าองค์ใหญ่ในราชสกุลยุคล ด้วยทรงเป็นพระธิดาองค์ใหญ่ในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล (พระองค์ชายใหญ่) กับหม่อมหลวงสร้อยระย้า ยุคล (ราชสกุลเดิม: สนิทวงศ์) มีเจ้าน้องร่วมมารดาสององค์คือ หม่อมเจ้าฐิติพันธุ์ ยุคล (ท่านชายกบ) และคุณหญิงรังษีนภดล ยุคล (ท่านหญิงอ๋อย) และมีเจ้าน้องต่างมารดาอีกสามองค์ คือ หม่อมเจ้าภูริพันธ์ ยุคล, หม่อมเจ้านวพรรษ์ ยุคล และท่านหญิงภานุมา พิพิธโภคา (ยุคล)  

หม่อมเจ้าพันธุ์สวลี ยุคล ทรงสำเร็จการศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาจากโรงเรียนราชินี เมื่อ พ.ศ. 2493 แล้วทรงศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ

 สมรส 
หม่อมเจ้าพันธุ์สวลี ยุคล ได้พบกับหม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากรครั้งแรก ในงานเลี้ยงสังสรรค์ของหมู่นักเรียนไทยในอังกฤษ และเป็นจุดเริ่มต้นของความสัมพันธ์ ต่อมาหม่อมเจ้าพันธุ์สวลี ยุคลได้ขอพระราชทานกราบถวายบังคมลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์เมื่อวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2499 เพื่อสมรสกับหม่อมราชวงศ์อดุลกิติ์ กิติยากรราชกิจจานุเบกษา,ประกาศสำนักพระราชวัง ที่ ๓/๒๔๙๙ เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ (หม่อมเจ้าพันธุ์สวลี ยุคล), เล่ม ๗๓, ตอน ๕๙, ๓๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ หน้า ๒๑๒๖ พระเชษฐาในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เมื่อวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2499 มีพระธิดาหนึ่งพระองค์กับธิดาหนึ่งคน ได้แก่
 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ (พระนามเดิม: หม่อมหลวงโสมสวลี กิติยากร; ประสูติ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2500) อภิเษกสมรสและหย่ากับพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ สถาปนา พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร, เล่ม  ๙๔, ตอน ๑๓ ก, ๒๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๒๐, หน้า ๖๒ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ เฉลิมพระนาม (พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ), เล่ม ๑๐๘, ตอน ๑๔๐ก ฉบับพิเศษ,  ๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๔, หน้า ๑ มีพระราชธิดาหนึ่งพระองค์คือ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา
 หม่อมหลวงสราลี กิติยากร (เกิด 8 เมษายน พ.ศ. 2509) สมรสและหย่ากับธีรเดช จิราธิวัฒน์ มีบุตรชายสองคนคือ สุทธกิตติ์และสิทธิกิตติ์ จิราธิวัฒน์

 ถึงแก่อนิจกรรม 
ท่านผู้หญิงพันธุ์สวลีถึงแก่อนิจกรรม เมื่อช่วงเช้าของวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2568 ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สิริอายุ 91 ปี ในการนี้ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ในการพระราชทานน้ำหลวงอาบศพท่านผู้หญิงพันธุ์สวลี ณ ศาลาบัณณรศภาค วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร ในช่วงเย็นของวันที่ 11 มิถุนายน พ.ศ. 2568

ต่อมาในวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2568 พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ พลเอก พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมศึกยุคล เสด็จแทนพระองค์ฯ ไปในการบำเพ็ญพระราชกุศล 7 วัน พระราชทานศพท่านผู้หญิงพันธุ์สวลี กิติยากร ณ ศาลาบัณณรศภาค วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร

 เกียรติยศ 

 ฐานันดรศักดิ์และคำนำหน้านาม 
 24 กันยายน พ.ศ. 2476 – 10 เมษายน พ.ศ. 2499 : หม่อมเจ้าพันธุ์สวลี ยุคล
 10 เมษายน พ.ศ. 2499 – 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2511 : นางพันธุ์สวลี กิติยากร
 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2511 – 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2532 : คุณหญิงพันธุ์สวลี กิติยากร
 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2532 – 10 มิถุนายน พ.ศ. 2568 : ท่านผู้หญิงพันธุ์สวลี กิติยากร

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 

 ตั้งตามนาม 
 พระพุทธสุวรรณพันธุ์สวลีมงคลประดิษฐ์ วัดทองทั่ว จังหวัดจันทบุรี

 ลำดับสาแหรก