wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# เหนือ (แก้ความกำกวม)
เหนือ สามารถหมายถึง
 ทิศเหนือ
 ขั้วโลกเหนือ
 ดาวเหนือ
 ภาคเหนือ ของประเทศไทย
 ภาษาไทยถิ่นเหนือ
 ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ของประเทศไทย
# พายัพ
พายัพ อาจหมายถึง

 ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ 
 มหาวิทยาลัยพายัพ 
 มณฑลพายัพ
 เป็นชื่อเดิมที่ใช้เรียกย่านหนึ่งในแขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต ปัจจุบันเป็นที่รู้จักกันในนาม ศรีย่าน

บุคคล
 พายัพ ชินวัตร 
 พายัพ ปั้นเกตุ  - อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
 พายัพ พงศ์พิโรดม - รองผู้ว่าการเชื้อเพลิง การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
# อาคเนย์
อาคเนย์ หรือ อาคะเนย์ สามารถหมายถึง
 ทิศตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast)
 เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มักเรียกกันว่า เอเชียอาคเนย์
 มหาวิทยาลัยเอเชียอาคเนย์
# ปราจีน
ปราจีน สามารถหมายถึง
 ทิศตะวันออก
 ชื่อเรียกอย่างย่อของ จังหวัดปราจีนบุรี
 บุคคล
 ปราจีน ทรงเผ่า
 ปราจิน เอี่ยมลำเนา
# มกร (แก้ความกำกวม)
มกร สามารถหมายถึง
 มกร สัตว์ตามความเชื่อของพม่า ล้านนา สยาม และเขมร
 เดือนมกราคม
 ราศีมกร
 กลุ่มดาวมกร (กลุ่มดาวแพะทะล)
# มีน
มีน อาจหมายถึง
 ปลา
 ราศีมีน กลุ่มดาวรูปปลา ราศีที่ 11 ในจักรราศี
 ปลา 
 เดือนมีนาคม 
 แยกเมืองมีน
 มีนาพร วงศ์โฆษวรรณ (มีน) นักดนตรีชาวไทย
 มีน (วงดนตรี) วงดนตรีไทย

 ทับศัพท์ภาษาอังกฤษคำว่า mean
 ค่าเฉลี่ย ศัพท์ทางสถิติ
 ระดับน้ำทะเลปานกลาง ศัพท์ทางภูมิศาสตร์
# อำนวย กลัสนิมิ
thumb|พันธุ์ลูกหม้อ (2507)
thumb|สิงห์ล่าสิงห์ (2507)

อำนวย กลัสนิมิ หรือ ครูเนรมิต (พ.ศ. 2458 − 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2548) เป็นผู้กำกับภาพยนตร์ ผู้สร้างภาพยนตร์ ผู้บุกเบิกการสร้างภาพยนตร์ไทยด้วยฟิล์ม 16 ม.ม.  ได้รับการยกย่องเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ผู้สร้างภาพยนตร์-ผู้กำกับภาพยนตร์) ประจำปี พ.ศ. 2538

ประวัติ
กำกับภาพยนตร์เรื่องแรก  บ้านไร่นาเรา ที่มีเนื้อหาปลุกใจให้รักชาติ สร้างโดยกองภาพยนตร์ทหารอากาศ ตามนโยบายของรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม เมื่อปี พ.ศ. 2485  

ต่อมากำกับละครเวที ร่วมกับ ทวี ณ บางช้าง (หรือ ครูมารุต) ให้กับคณะละครศิวารมย์ และคณะอัศวินการละครอีกหลายเรื่อง เช่น เรื่อง พันท้ายนรสิงห์ ฯลฯ ชีวประวัติ อำนวย กลัสนิมิ รวมทั้งกำกับภาพยนตร์อีกจำนวนมาก

ภาพยนตร์ 16 มม.เด่น ๆ ที่สร้างชื่อเสียงอย่างมาก ได้แก่ โบตั๋น (2498) สามารถทำรายได้ถึงหนึ่งล้านบาท, หงษ์หยก (2499) ที่มีเก่อ หลานนักแสดงจากฮ่องกง ร่วมแสดงและขับร้องเพลงประกอบ, วรรณกรรมอมตะของยาขอบ ผู้ชนะสิบทิศ (2509−2510) ซึ่งต้องลงทุนสูงใช้ผู้แสดงจำนวนนับร้อยในฉากพลทหารและช้างศึกโจมตีเมือง หรือการรบแบบประจันหน้าในพื้นที่เต็มไปด้วยโคลนกลางทุ่ง ให้บรรยากาศสมจริงของสมรภูมิสมัยโบราณ ซึ่งเป็นไปด้วยความยากลำบากทั้งนักแสดงและมุมกล้องทั้งก่อนและระหว่างการถ่ายทำ ฯลฯ   

เรื่องอื่น ๆ ล้วนประสบความสำเร็จอย่างดี เช่น สาปสวาท, วิมานไฟ, พระจันทร์แดง, แม่ย่านาง, ค่าของคน, สื่อกามเทพ, ชลาลัย และ ผู้กองยอดรัก เป็นต้น

 ผลงานภาพยนตร์ 
 เจ้าแพร (2512)
 วิมานไฟ (2512) 
 รอยพราน (2512)
 ลอยกระทง (2512)
 ขุนทาส (2513) 
 คู่สร้าง (2513) 
 พระจันทร์แดง (2513) 
 แม่ย่านาง (2513) 
 ค่าของคน (2514) 
 สื่อกามเทพ (2514) - ร่วมกับ ชาลี อินทรวิจิตร
 เหนือพญายม (2514) 
 มนต์รักดอกคำใต้ (2515) 
 สวนสน (2515) - ร่วมกับ ชาลี อินทรวิจิตร
 สาวขบเผาะ (2515) 
 ชลาลัย (2516) 
 ผู้กองยอดรัก (2516) 
 ส้มตำ (2516) 
 กังหันสวาท (2517) 
 คุณหญิงนอกทำเนียบ (2517) 
 ดอกคูนเสียงแคน (2517)
 ตลาดอารมณ์ (2517) 
 รอยมลทิน (2517) 
 แดงอังคาร (2519) ร่วมกับ สรพงศ์ ชาตรี 
 ไอ้แสบ (2519)
 ผีเพื่อนรัก (2521) ร่วมกับ สรพงศ์ ชาตรี 
 ยมบาลจ๋า (2521) 
 2 พยัคฆ์ (2523) ร่วมกับ สรพงศ์ ชาตรี
 ขุนแผน ตอนปราบจระเข้เถรขวาด (2525) 
 พันท้ายนรสิงห์ (2525) ร่วมกับ สรพงศ์ ชาตรี

 บทภาพยนตร์ 

 ขุนทาส (2513) 
 แดงอังคาร (2519) ร่วมกับ สรพงศ์ ชาตรี 
 รอยไถ (2522) ร่วมกับ สรพงศ์ ชาตรี 

รางวัล 
 รางวัลพิเศษ "เกียรติคุณแห่งความสำเร็จ"  รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง ประจำปี พ.ศ. 2535
 ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ผู้สร้าง-ผู้กำกับภาพยนตร์) ประจำปี พ.ศ. 2538
# มกร
มกร (/มะ-กอน/ หรือ /มะ-กะ-ระ/) เป็นสัตว์ตามความเชื่อของพม่า ล้านนา ไทย และเขมร เรียกอีกอย่างว่า ตัวสำรอก เนื่องจากในงานศิลปะ มกรมักจะคายหรือสำรอกเอาวัตถุใด ๆ ออกมาทุกครั้ง เช่น มกรคายนาค

ในเทววิทยาฮินดู มกร (, Makara) จัดเป็นสัตว์ประหลาดในทะเลชนิดหนึ่ง ปกติมักแสดงอยู่ในรูปของสัตว์ผสม ครึ่งหน้าอาจเป็นสัตว์บกอย่างรูปช้าง, จระเข้ หรือกวาง ครึ่งหลังเป็นรูปสัตว์น้ำ (มักเป็นส่วนหาง) เช่น หางเป็นปลา หรือท่อนหลังเป็นแมวน้ำ  บางครั้งอาจปรากฏส่วนหางเป็นรูปนกยูงก็มี

มกรจัดเป็นเทพพาหนะสำหรับพระแม่คงคา เทพเจ้าแห่งแม่น้ำคงคา และพระวรุณ เทพแห่งทะเลและสายฝน ทางความเชื่อของล้านนาจะใช้มกรในพิธีขอฝน  นอกจากนี้ยังเป็นสัญลักษณ์ที่ปรากฏในธงของพระกามเทพอันมีชื่อว่า "การกะธวัช" อีกด้วย  อนึ่ง มกรถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของราศีมกร ซึ่งเป็น 1 ใน 12 ราศีทางโหราศาสตร์  ซึ่งมีลักษณะคล้ายกันเรียกเป็นมกรด้วย ตามทางเข้าเทวสถานในศาสนาฮินดูและศาสนสถานในพุทธศาสนามักทำรูปมกรไว้เป็นอารักษ์ประจำปากทางนั้น ๆ

ในภาษาไทย มีการแผลงคำ "มกร" เป็น "มังกร" เพื่อใช้เรียกสัตว์สมมติอันตรงกับคำว่า "หลง" (อักษรจีนตัวเต็ม: 龍; อักษรจีนตัวย่อ: 龙; พินอิน: lóng; ฮกเกี้ยน: และแต้จิ๋ว: เล่ง) ในภาษาจีนกลาง

 ระเบียงภาพ 

ดูเพิ่ม
มอม
อ้างอิง
# นิติเวชคลินิก
นิติเวชคลินิก  เป็นสาขาย่อยของนิติวิทยาศาสตร์ ว่าด้วยการตรวจร่างกายและให้ความเห็นเกี่ยวกับคดีที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับผู้ป่วยที่เป็นผู้เสียหายหรือผู้ป่วยคดี เช่นถูกข่มขืนกระทำชำเรา ถูกทำร้ายร่างกายจนบาดเจ็บสาหัส หรือผู้ที่ประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ ได้แก่

 ผู้ป่วยคดี 

สิ่งที่นิติเวชคลินิก จะมีความเกี่ยวข้องกับผู้เสียหาย มีดังนี้

 ผู้เสียหายที่มีบาดแผล  (Wounds) 
เป็นบาดแผลที่ผู้เสียหายได้รับ ซึ่งอาจเกิดจากการที่ผู้เสียหายถูกทำร้ายร่างกายหรือทำร้ายตนเอง รวมถึงการเกิดอุบัติเหตุในรูปต่าง ๆ ทั้งภายในสถานที่ปฏิบัติงาน ที่อยู่อาศัยหรือแม้แต่การจราจรทางน้ำ ทางบกและทางอากาศ

 ผู้เสียหายที่ถูกส่งมาจากเจ้าหน้าที่พนักงาน
เป็นผู้เสียหายที่ถูกส่งตัวมาจากเจ้าพนักงานสอบสวน เจ้าหน้าที่พนักงานอัยการ เจ้าหน้าที่พนักงานของศาล เจ้าหน้าที่พนักงานของทัณฑสถาน ฯลฯ เพื่อทำการตรวจสอบร่างกายจากการถูกกระทำ หรือทำการตรวจสอบพยานหลักฐานในรูปคดี หรือประเมินสถานภาพของผู้เสียหาย

 ผู้เสียหายที่มีความเกี่ยวข้องทางเพศ
เป็นผู้เสียหายที่มีความเกี่ยวข้องโดยตรงในเรื่องเพศของรูปคดี ทั้งเพศหญิงและเพศชาย ในลักษณะของผู้เสียหายทางตรงหรือทางอ้อม
# แฟนฟิกชัน
แฟนฟิกชัน (อาจย่อว่า fanfic หรือ FF) เป็นเรื่องที่แต่งขึ้นโดยแฟนการ์ตูน โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับตัวละครของเรื่องต้นฉบับ แต่โครงเรื่องเป็นคนละแบบกัน โดยส่วนมาก แฟนฟิกชันมักจะไม่ได้ตีพิมพ์เผยแพร่อย่างเป็นทางการ
# แฟนซับ
แฟนซับ  เป็นรูปแบบหนึ่งของภาพยนตร์ การ์ตูน หรือละครจากต่างประเทศ ที่นำมาแปลเป็นภาษาอื่นและขึ้นเป็นคำบรรยายโดยแฟนการ์ตูน ในบางประเทศ
# ภาพลวงตาผนังร้านกาแฟ
ภาพลวงตาผนังร้านกาแฟ (Café wall illusion) เป็นภาพลวงตาชนิดหนึ่ง คิดค้นโดย ริชาร์ด เกรกอรี เป็นภาพของตารางสี่เหลี่ยมจัตุรัสที่เส้นของในแนวนอนทุกเส้นขนานกัน แต่จากสีในภาพ ทำให้ดูเหมือนเส้นตรงแต่ละเส้นเอนไปมา แต่พอเขยิบเส้นนิดเดียวก็ตรง
# ภาพลวงตาแซนเดอร์
ภาพลวงตาแซนเดอร์ (Sander illusion) เป็นภาพลวงตาชนิดหนึ่ง คิดค้นโดย ฟรีดริช แซนเดอร์ นักจิตวิทยาชาวเยอรมัน ในปี พ.ศ. 2469 เป็นภาพสี่เหลี่ยมด้านขนานสองรูป ที่เส้นทแยงมุมดูเหมือนว่ายาวไม่เท่ากัน แต่ความจริงแล้วทั้งสองเส้นมีความยาวเท่ากัน
# ภาพลวงตาแจสตรอล
thumb|250px|ชิ้นส่วนทั้งสองชิ้นมีขนาดเท่ากัน
ภาพลวงตาแจสตรอล (Jastrow illusion) เป็นภาพลวงตาชนิดหนึ่ง คิดค้นโดย โจเซฟ แจสตรอล นักจิตวิทยาชาวอเมริกัน ในปี พ.ศ. 2432 เป็นภาพชิ้นส่วนสองชิ้นที่มีขนาดเท่ากัน แต่ชิ้นล่างจะดูมีขนาดใหญ่กว่าชิ้นบน
# การบริหารการส่งออก
การบริหารการส่งออก  คือการบริหารงานในรูปแบบที่บริษัทรับจัดการเกี่ยวกับการส่งออก (Export Management Company : EMC) ทำหน้าที่เสมือนเป็นแผนกส่งออกให้แก่บริษัทผู้ผลิตโดยบริษัทผู้ผลิตไม่จำเป็นต้องตั้งฝ่ายหรือแผนกส่งออกของตนเอง แต่มอบหมายให้บริษัทดังกล่าวทำหน้าที่หรือธุรกรรมเกี่ยวกับการส่งออกแทนทั้งหมด โดยกระทำในนามบริษัทผู้ผลิต บริษัทผู้ผลิตเป็นผู้กำหนดนโยบาย ราคาสินค้าที่จะขาย เงื่อนไขการขาย นโยบายเกี่ยวกับการส่งเสริมการตลาด งบประมาณ และอื่น ๆ แต่ส่วนใหญ่ก็จะทำตามข้อแนะนำของบริษัทรับจัดการส่งออกดังกล่าวโดยบริษัทได้รับค่านายหน้าเป็นการตอบแทน
# ภาพลวงตาวุนต์
ภาพลวงตาวุนต์ (Wundt illusion) เป็นภาพลวงตาชนิดหนึ่ง คิดค้นโดย วิลเฮล์ม วุนต์ นักจิตวิทยาชาวเยอรมัน เป็นภาพเส้นตรงในแนวตั้งสองเส้นที่ขนานกัน แต่ฉากหลังทำให้ดูเหมือนเส้นตรงทั้งสองเส้นบีบเข้าหากัน
# ภาพลวงตาปอนโซ
ภาพลวงตาปอนโซ   เป็นภาพลวงตาเชิงเรขาคณิต
ที่ค้นพบโดยนักจิตวิทยาชาวอิตาลีชื่อว่า มาริโอ ปอนโซ (ค.ศ. 1882-1960) ในปี ค.ศ. 1911 (พ.ศ. 2456) 
เขาเสนอว่า  ใจมนุษย์ตัดสินขนาดของวัตถุโดยอาศัยพื้นหลัง
เขาจึงสนับสนุนความคิดนี้โดยวาดเส้นตรงยาวเท่ากันสองเส้น  ผ่านเส้นสองเส้นที่เบนเข้าหากัน  โดยมีลักษณะคล้ายกับทางรถไฟ
ซึ่งทำให้เส้นด้านบนจะดูยาวกว่าเส้นด้านล่างเพราะว่า  เราแปลผลเส้นที่เบนเข้าหากันตามหลักทัศนมิติว่า เป็นเส้นขนานที่ถอยห่างออกไปเรื่อย ๆ ตามระยะทาง
ดังนั้นเราจึงแปลผลเหมือนกับว่า  เส้นบนนั้นอยู่ไกลกว่า  และจึงเห็นมันว่ายาวกว่า
โดยในมุมมอง 3 มิติแล้ว  วัตถุที่ไกลกว่าต้องมีความยาวมากกว่าวัตถุที่ใกล้กว่า  เพื่อที่จะมีความยาวเท่ากันปรากฏบนเรตินา

วิธีการอธิบายภาพลวงตานี้เรียกว่า  สมมุติฐานทัศนมิติ (perspective hypothesis)
ซึ่งกล่าวว่า  ทัศนมิติที่เห็นในรูปเกิดขึ้นจากเส้นสองเส้นที่เบนหาเข้ากันซึ่งปกติมีความสัมพันธ์กับระยะทาง
ซึ่งก็คือ  เส้นเอียงสองเส้นดูเหมือนจะวิ่งไปบรรจบกันที่เส้นขอบฟ้าหรือที่จุดสุดสายตา  ที่อยู่ไกลออกไป

วิธีการอธิบายอีกวิธีหนึ่งเรียกว่า   สมมุติฐานกรอบภาพ  (framing-effects hypothesis)
ซึ่งกล่าวว่า  ช่องระหว่างเส้นแนวนอนกับเส้นเอียง (แนวตั้ง) ที่เป็นกรอบอาจจะเป็นตัวกำหนด
หรือมีส่วนในการกำหนดระดับความบิดเบือนจากความเป็นจริง  ของความยาวของเส้นแนวนอนสองเส้น

โดยตัวอย่างหนึ่งของภาพลวงตาปอนโซ คือ ภาพลวงตาโดยพระจันทร์  คือการเห็นพระจันทร์พระอาทิตย์เป็นต้นที่ใกล้ ๆ เส้นขอบฟ้าใหญ่กว่าที่เห็นกลางท้องฟ้า 
โดยที่วัตถุปรากฏ  "ไกลออกไป"  (เพราะอยู่ที่ขอบฟ้า)  จะต้องใหญ่กว่าวัตถุที่อยู่ข้างบน

ภาพลวงตาเช่นนี้ก็เกิดขึ้นด้วยสำหรับผู้ที่ใช้อุปกรณ์ที่ส่งข้อมูลการเห็นโดยสัมผัสหรือโดยเสียง
ซึ่งบุคคลนั้นต้องเคยมีการเห็นทางตาจริง ๆ มาก่อนเท่านั้น  เพราะว่า  คนที่พิการทางสายตาโดยสมบูรณ์มาแต่กำเนิดจะไม่ประสบกับปรากฏการณ์นี้

มีการใช้ภาพลวงตาปอนโซเพื่อแสดงการแยกออกจากกันระหว่างวิถีประสาทการเห็นเพื่อการรับรู้  และวิถีประสาทการเห็นเพื่อการเคลื่อนไหว (ดูสมมุติฐานทางสัญญาณสองทาง)
กล่าวคือ  การปรับเปลี่ยนขนาดของมือเพื่อที่จะยื่นออกไปจับวัตถุที่อยู่ในภาพลวงตาปอนโซไม่ปรากฏว่าเกิดการลวง 
กล่าวอีกอย่างหนึ่งก็คือ  เมื่อยื่นมือไปจับวัตถุ  การอ้านิ้วชี้และนิ้วโป้งออก    
จะเป็นไปตามขนาดของวัตถุจริง ๆ ไม่ใช่ขนาดวัตถุที่ปรากฏในการรับรู้  โดยระบบสายตาเพื่อการเคลื่อนไหวไม่ถูกลวง  ในขณะที่ระบบสายตาเพื่อการรับรู้ถูกลวง

ความแตกต่างในความเป็นอยู่ในชีวิตทำให้เกิดความไวต่อภาพลวงตาปอนโซในระดับต่าง ๆ กัน
คือ  คนชนบทและผู้ที่ไม่ใช่ชาวตะวันตกปรากฏว่า  เกิดการลวงในระดับที่ต่ำกว่า 
งานวิจัยในปี ค.ศ. 2011 เสนอว่า  อิทธิพลของภาพลวงตาปอนโซ  และของภาพลวงตาเอ็บบิงก์เฮาส์
อาจจะมีสหสัมพันธ์เชิงผกผันกับขนาดของคอร์เทกซ์สายตาปฐมภูมิ โดยยิ่งขนาดของคอร์เทกซ์ใหญ่เท่าไร  บุคคลนั้นก็ถูกลวงน้อยลงเท่านั้น

เชิงอรรถและอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 
 
An interactive illustration of the Ponzo illusion in Roger Shepard's Terror Subterra
# เซเบอร์
เซเบอร์ อาจหมายถึง
 เซเบอร์ (ฟันดาบสากล) ดาบชนิดหนึ่งต้นกำเนิดจากยุโรป มีลักษณะใบดาบที่โค้ง
 กระบี่แสง หรือ ไลต์เซเบอร์ อาวุธในภาพยนตร์เรื่องสตาร์วอร์ส
 เซเบอร์ (มหาสงครามจอกศักดิ์สิทธิ์) ตัวละครการ์ตูน
# สวรรค์มืด
สวรรค์มืด เป็นภาพยนตร์ออกฉายในปี พ.ศ. 2501 ประเภทชีวิตประกอบเพลง  สร้างโดย คันจราภาพยนตร์  กำกับการแสดงโดย รัตน์ เปสตันยี  จากบทประพันธ์ของ สุวัฒน์ วรดิลก (รพีพร) ศิลปินแห่งชาติ บทประพันธ์เคยโด่งดังมาตั้งแต่ครั้งเป็นละครออกอากาศสดทางโทรทัศน์ ช่อง 4 บางขุนพรหม และละครวิทยุก่อนหน้า  เพลงประกอบโดย ชาลี อินทรวิจิตร คำร้อง  สมาน กาญจนะผลิน ทำนอง นำแสดงโดย สุเทพ วงศ์กำแหง (เรื่องที่สองของสุเทพ) คู่นางเอกหน้าใหม่ อดีตนางสาวถิ่นไทยงามปี 2490 คือ "สืบเนื่อง กันภัย" และ เพ็ญศรี พุ่มชูศรี ภรรยาของผู้เขียนบทร่วมแสดงด้วย ภาพยนตร์ถ่ายทำด้วยระบบ 35 มม. ไวด์สกรีน  บันทึกเสียงขณะถ่ายทำ (ซาวน์ออนฟิล์ม) ตลอดเรื่อง ตามแบบมาตรฐานสากล

ภาพยนตร์เข้าฉายเมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2501 ฉายครั้งแรกที่ ศาลาเฉลิมกรุง แล้วนำกลับมาฉายอีกครั้งหนึ่งในปี พ.ศ. 2515 และออกจำหน่ายในรูปแบบดีวีดี โดย มูลนิธิหนังไทย เจ้าของลิขสิทธิ์ ในปัจจุบัน

เรื่องย่อ
หญิงกำพร้าผู้ยากจนชื่อเนียร (สืบเนื่อง กันภัย) ต้องหลบหนีหลังจากขโมยอาหารที่ชายร่ำรวยซื้อมาเพื่อเลี้ยงสุนัข เธอไปหลบอยู่กับคนเก็บขยะที่ร้องเพลงได้ชื่อชู (สุเทพ วงศ์กำแหง) ซึ่งซ่อนเนียรไว้ในรถเข็นขยะของเขา ในขณะที่ชายร่ำรวยและตำรวจกำลังตามหาหญิงสาว

จากนั้นชูก็พาเนียรกลับไปที่กระท่อมหลังเล็ก ๆ ของเขาและมอบที่พักพิงให้กับเธอ ทั้งคู่ตกหลุมรักกัน แต่ความรักของพวกเขาต้องจบลงเมื่อเขาถูกเกณฑ์เข้ากองทัพและส่งไปทำสงคราม ในช่วงหนึ่ง เนียรต้องรับหน้าที่เก็บขยะแทนชู จนกระทั่งเธอได้รับการอุปการะจากหญิงร่ำรวยคนหนึ่ง ซึ่งปฏิบัติกับเนียรราวกับลูกสาว

ชูกลับมาจากสงครามโดยที่ตาบอดเพราะโดนสะเก็ดระเบิด ขณะที่เนียรได้พบกับความหรูหราที่เหนือจินตนาการ ทำให้เธอต้องเลือกระหว่างวิถีชีวิตที่ร่ำรวยที่เธอเพิ่งค้นพบและชีวิตที่เรียบง่ายของเธอกับชู

 นักแสดง 
 สุเทพ วงศ์กำแหง
 สืบเนื่อง กันภัย
 เพ็ญศรี พุ่มชูศรี
 อดิศักดิ์ เศวตนันท์
 ชาลี อินทรวิจิตร
 หม่อมราชวงศ์ประสิทธิ์ศักดิ์ สิงหรา
 พูนสวัสดิ์ ธีมากร

 เพลงประกอบ 
 สวรรค์มืด - ขับร้องโดย สุเทพ วงศ์กำแหง 
 สอนหญิง (ครวญหา) - ขับร้องโดย เพ็ญศรี พุ่มชูศรี 
 พิศภาพดวงใจ - ขับร้องโดย สุเทพ วงศ์กำแหง 
 จนจริงไม่จนรัก - ขับร้องโดย สุเทพ วงศ์กำแหง และ สืบเนื่อง กันภัย
 เทขยะ - ขับร้องโดย สุเทพ วงศ์กำแหง 
 มนต์รักดวงใจ - ขับร้องโดย สุเทพ วงศ์กำแหง   
 ภาวนา - ขับร้องโดย สืบเนื่อง กันภัย

 ดีวีดี 
ผลิตโดย มูลนิธิหนังไทย เจ้าของลิขสิทธิ์ ราคา 250 บาท สั่งซื้อได้ที่เว็บไซต์ของ มูลนิธิหนังไทย
# โคลงเคลง
โคลงเคลง หรือ สำเหร่ (หรือ Indian rhododendron) เป็นพืชใบเลี้ยงคู่ ประเภท ไม้ดอกล้มลุกในวงศ์ โคลงเคลง (Melastomataceae) ลักษณะกิ่งสี่เหลี่ยมมักมีขนปกคลุม ใบเป็นใบเดี่ยวคู่ตรงข้าม เรียงแบบสลับน้อย เส้นใบ 3-9 ออกจากจุดเดียวกันตรงฐานใบ แล้วเบนเข้าหาปลายใบ เส้นใบย่อยเรียงแบบขั้นบันได ไม่มีหูใบ ออกดอกเป็นช่อ สมบูรณ์เพศ มีสมมาตรตามรัศมี กลีบเลี้ยง 3-6 (ส่วนใหญ่ 5) กลีบดอก 5 เรียงเกยซ้อนกันในดอกอ่อน เกสรเพศผู้ (ก้านชูอับละอองเรณู) มีประมาณ 10 เกสรเรียงเป็น 2 วงและมีรยางค์ รังไข่อยู่ใต้วงกลีบ ผลเมื่อแก่เปลือกจะแห้ง และแตกออก ภายในมีเมล็ดจำนวนมาก เป็นพืชพิ้นเมืองในบริเวณชีวภูมิภาค อินโดมาลายา, ญี่ปุ่น และ ออสเตรเลีย พบได้ทั่วไปในทุ่งหญ้าและป่าโปร่ง ที่ความสูงระหว่าง 100 ถึง 2,800 เมตร มีสรรพคุณเป็นยาพื้นบ้านในหลายพื้นที่ของโลก แก้คอพอก แก้อาเจียนเป็นเลือด และถ่ายเป็นเลือด รากใช้เป็นยา แก้ร้อนในกระหายน้ำ แต่ได้ถูกระบุว่าเป็นวัชพืชที่เป็นภัยคุกคามในสหรัฐอเมริกา โคลงเคลงสามารถสะสมธาตุอะลูมิเนียมโดยการดูดซืมทางรากได้มาก จึงสามารถนำมาใช้ในการฟื้นฟูสภาพสิ่งแวดล้อมด้วยพืช

 ชื่อท้องถิ่น 
 กะดูดุ (มลายู-ปัตตานี)
 กาดูโด๊ะ (มลายู-สตูล, ปัตตานี)
 โคลงเคลงขี้นก, โคลงเคลงขี้หมา (ตราด)
 ซิซะโพะ (กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี)
 ตะลาเด๊าะ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน)
 เบร์, มะเหร, มังเคร่, มังเร้, สาเร, สำเร (ภาคใต้)
 มายะ (ชอง-ตราด)
 อ้า, อ้าหลวง (ภาคเหนือ)

 อนุกรมวิธาน 
อนุกรมวิธานของสกุล Melastoma ต้องการข้อสรุปของการทบทวน ซึ่งการศึกษาพันธุกรรมในเบื้องต้นได้รับการตีพิมพ์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2544 – see also the erratum. แต่ยังไม่มีการปรับปรุงแก้ไขจากข้อมูลดังกล่าว ในปีเดียวกัน Karsten Meyer เสนอการแก้ไขให้สปีชีส์ Melastoma affine และสายพันธุ์อื่น ๆ รวมอยู่ในสปีชีส์ M. malabathricum

ในออสเตรเลียปัจจุบันหน่วยงานส่วนใหญ่ไม่ยอมรับข้อเสนอนี้ โดยสายพันธุ์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติในรัฐเวสเทิร์นออสเตรเลีย, นอร์เทิร์นเทร์ริทอรี, รัฐควีนส์แลนด์ และบริเวณตะวันออกเฉียงเหนือของรัฐนิวเซาธ์เวลส์ ยังคงแยกเป็นสปีชีส์ M. affine ยกเว้นหน่วยงานในรัฐควีนส์แลนด์ สายพันธุ์ที่ขึ้นในออสเตรเลียในลักษณะวัชพืชมีรูปแบบดอกหลายแบบ ในทางทิศใต้กว่าการกระจายพันธุ์ตามธรรมชาติของ M. affine ได้รับการยอมรับว่าเป็นสปีชีส์ M. malabathricum L.

 ลักษณะ 
โคลงเคลง เติบโตบนดินหลากหลายตั้งแต่ระดับน้ำทะเลจนถึงระดับความสูงกว่า 3,000 เมตร เป็นไม้พุ่มตั้งตรงและออกดอกชุก ที่เติบโตได้สูงถึง 3 เมตร มีการแตกแขนงและมีลำต้นสีแดงที่ปกคลุมด้วยเกล็ดและขนสั้น ๆ ใบมีรูปไข่แกมใบหอกที่มีฐานกลมมีความยาวได้ถึง 7 ซม. ลำต้นมีท่อลำเลียงหลักสามท่อยาวตลอดจากฐานถึงปลายยอด ดอกเกิดเป็นช่อกระจุกสั้น ๆ ยาว 2 ถึง 8 ซม. ผลเป็นชนิดเบอร์รี่ซึ่งเมื่อสุกจะแตกอย่างไม่สม่ำเสมอเผยให้เห็นเนื้อผลสีฟ้าเข้มและเมล็ดสีส้ม
# ปลากะพงข้างปาน
ปลากะพงข้างปาน  ปลาน้ำเค็มชนิดหนึ่งที่สามารถปรับตัวให้อยู่ในน้ำกร่อยหรือน้ำจืดได้  อยู่ในวงศ์ปลากะพงแดง (Lutjanidae) มีรูปร่างคล้ายปลาในวงศ์เดียวกันทั่วไป ครีบหลังมีฐานยาว ครีบหางมีขนาดใหญ่และปลายเว้าเล็กน้อย มีพื้นลำตัวสีเหลืองหรือสีทอง หรือสีน้ำตาลแดงหรือสีขาวเงิน   มีเส้นสีแดงปนน้ำตาลจำนวน 8 เส้น พาดผ่านและโค้งไปตามแนวลำตัว  บริเวณก่อนถึงโคนหางมีจุดสีดำขนาดใหญ่เห็นได้ชัดเจน อันเป็นที่มาของชื่อ มีขนาดโตเต็มที่ได้ถึง 50 เซนติเมตร

เมื่อยังเป็นลูกปลาจะมีลายพาดแนวนอนตามลำตัวตั้งแต่หัวจรดหาง 3-4 ขีด และเมื่อโตขึ้นลายขีดจะหายไป ครีบและหางกลายเป็นสีเหลือง 

อาศัยอยู่ตามชายฝั่งทะเลใกล้ปากแม่น้ำหรือป่าชายเลน พบในมหาสมุทรอินเดียและแปซิฟิก ในประเทศไทยพบได้ทั้งชายฝั่งอันดามันและอ่าวไทย นิยมอยู่เป็นฝูง 

นิยมตกเป็นเกมกีฬา เป็นปลาเศรษฐกิจชนิดหนึ่ง อีกทั้งยังนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงามLutjanus russelli จากสนุกดอตคอม หน้า 110-129, Amphidromous story สุดยอดนักล่า ปลาสองน้ำ. คอลัมน์ Wild Ambition โดย ชวิน ตันพิทยคุปต์, กิตติพงษ์ จารุธาณินทร์, นันทวัฒน์ โชติสุวรรณ. นิตยสาร Aquarium Biz ปีที่ 3 ฉบับที่ 35: พฤษภาคม 2013

มีชื่อเรียกอื่น ๆ อีก เช่น "ปลากะพงปานข้างลาย", "ปลาเหลืองลีซี" หรือ "ปลากะพงทอง"
# ไจติกะ
นิกายเจติยวาท หรือ นิกายไจติกะ เป็นนิกายฝ่ายอาจริยวาท ตั้งขึ้นโดยอาจารย์มหาเทวะ แยกมาจากนิกายมหาสางฆิกะ หลักธรรมส่วนใหญ่เหมือนนิกายมหาสังฆิกะ ที่ต่างไปคือถือว่าการสร้างและการตกแต่งสถูปเจดีย์ได้บุญมาก พระนิพพานเป็นสภาวะที่มีอยู่ เป็นอมตธาตุ
# เสาตรานติกะ
เสาตรานติกะราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมศัพท์ศาสนาสากล อังกฤษ-ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน, ราชบัณฑิตยสถาน, 2548, หน้า 508 หรือสุตตวาท เป็นพระพุทธศาสนานิกายหนึ่ง คัมภีร์ฝ่ายสันสกฤตระบุว่าแยกมาจากนิกายสรวาสติวาท ส่วนฝ่ายบาลีว่าแยกมาจากนิกายสังกันติกะ เหตุที่แยกออกมาเพราะเมื่อคณาจารย์ฝ่ายสรวาสติวาทหันไปนับถือพระอภิธรรมปิฎกมากขึ้น แต่มีบางส่วนเห็นแย้งว่าพระสุตตันตปิฎกสำคัญกว่า กลุ่มนี้จึงแยกมาตั้งนิกายใหม่ นิกายทั้ง 2 นี้ขัดแย้งกันอย่างรุนแรง จนมีกล่าวโต้แย้งปรัชญาซึ่งกันและกัน นิกายนี้แพร่หลายอยู่ทางตอนเหนือของอินเดีย

เชื่อว่าผู้ก่อตั้งนิกายนี้คือพระกุมารลาตะ ไม่มีคัมภีร์ของนิกายนี้เหลืออยู่ คงมีแต่ที่กล่าวพาดพิงถึงในคัมภีร์ของนิกายสรวาสติวาทเท่านั้น ปรัชญาของนิกายนี้เชื่อว่าความจริงมีสองอย่างคือวัตถุกับจิตใจ เน้นเรื่องอนิจจัง ทุกอย่างไม่เที่ยงทั้งภาวะและอภาวะ ชีวิตเป็นเพียงลำดับของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ความรู้ทั้งหลายจะรู้ได้เฉพาะอนุมานประมาณเท่านั้น เพราะจิตไม่อาจยึดความจริงที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาได้ฟื้น ดอกบัว.ปวงปรัชญาอินเดีย. กทม. ศยาม. 2555 หน้า 371 - 373 นิกายนี้ถือว่าเฉพาะวิญญาณขันธ์ในขันธ์ห้าเท่านั้นที่ไปเกิดใหม่ได้ ซึ่งขัดแย้งกับนิกายสางมิตียะ เชื่อว่าทุกคนมีธาตุแห่งพุทธะอยู่ในตัวเช่นเดียวกับความเชื่อของฝ่ายมหายาน

นิกายนี้เมื่อแพร่หลายไปที่ญี่ปุ่นเรียกว่านิกายโจจิตสุ
# ซะงะ
ซะงะ อาจหมายถึง
 จังหวัดซะงะ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 เมืองซะงะ เมืองหลวงของจังหวัดซะงะ
# อะกิตะ
อะกิตะ อาจหมายถึง
 จังหวัดอะกิตะ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 นครอะกิตะ เมืองเอกของจังหวัดอะกิตะ
 สำนักพิมพ์อะกิตะ
อะกิตะอินุ สุนัขพื้นเมืองบนเกาะฮอนชู ของญี่ปุ่น
# ฟุกุอิ
ฟุกุอิ อาจหมายถึง
 จังหวัดฟุกุอิ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 เมืองฟุกุอิ เมืองหลวงของจังหวัดฟุกุอิ
# อาโอโมริ
อาโอโมริ อาจหมายถึง
 จังหวัดอาโอโมริ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 นครอาโอโมริ เมืองหลวงของจังหวัดอาโอโมริ
# กิฟุ
กิฟุ  อาจหมายถึง
 จังหวัดกิฟุ  จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 นครกิฟุ  เมืองหลวงของจังหวัดกิฟุ
# นางาซากิ (แก้ความกำกวม)
นางาซากิ อาจหมายถึง
 จังหวัดนางาซากิ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 เมืองนางาซากิ เมืองหลวงของจังหวัดนางาซากิ
# ฟูกูชิมะ
ฟูกูชิมะ  อาจหมายถึง
 จังหวัดฟูกูชิมะ (ฟูกูชิมะเค็ง) จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 นครฟูกูชิมะ (ฟูกูชิมะชิ) เมืองหลวงของจังหวัดฟูกูชิมะ
 โรงไฟฟ้านิวเคลียร์สองแห่งที่อยู่ในจังหวัดฟูกูชิมะ
 โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกูชิมะแห่งที่หนึ่ง (Fukushima Dai-ichi)
 โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกูชิมะแห่งที่สอง (Fukushima Dai-ni)
 นามสกุลของชาวญี่ปุ่น
# โคจิ
โคจิ อาจหมายถึง
 โคจิ (อาหาร) 
 ราโคจิ (Aspergillus oryzae) ราที่ใช้ทำโคจิ
 โคจิ (ศักราช)  ศักราชของญี่ปุ่น ปี 1555-1558
 จังหวัดโคจิ  จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 โคจิ (เมือง)  เมืองเอกของจังหวัดโคจิ

 ตัวละครในบันเทิงคดี 
 โคจิ (ครอบครัวตึ๋งหนืด) ตัวละครจากเรื่อง ครอบครัวตึ๋งหนืด
 คาชิน โคจิ ตัวละครจากเรื่อง โบรูโตะ
 ฮาเนดะ โคจิ ตัวละครจากเรื่อง ยอดนักสืบจิ๋วโคนัน
 ซาเมทานิ โคจิ ตัวละครจากเรื่อง ยอดนักสืบจิ๋วโคนัน: ปริศนาภาพติดตามรณะ
 มินาโมโตะ โคจิ ตัวละครจากเรื่อง ดิจิมอนฟรอนเทียร์
 เซกิมุไค โคจิ ตัวละครจากเรื่อง ไฮคิว!! คู่ตบฟ้าประทาน
 เซโนโอะ โคจิ ตัวละครจากเรื่อง แม่มดน้อยโดเรมี
 ซาโต้ โคจิ - ตัวละครจากเรื่องเกมกลคนอัจฉริยะ GX
 โกดะ โคจิ ตัวละครจากเรื่อง มายฮีโร่ อคาเดเมีย
# โอกายามะ
โอกายามะ  อาจหมายถึง
 จังหวัดโอกายามะ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 โอกายามะ (เมือง) นครและเมืองหลวงของจังหวัดโอกายามะ
# ยามางาตะ
ยามางาตะ อาจหมายถึง
 จังหวัดยามางาตะ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 เมืองยามางาตะ เมืองหลวงของจังหวัดยามางาตะ
# วากายามะ
วากายามะ อาจหมายถึง
 จังหวัดวากายามะ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 เมืองวากายามะ เมืองหลวงของจังหวัดวากายามะ
# ทตโตริ
ทตโตริ อาจหมายถึง
 จังหวัดทตโตริ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 เมืองทตโตริ เมืองหลวงของจังหวัดทตโตริ
# โทะยะมะ
โทะยะมะ อาจหมายถึง
 จังหวัดโทะยะมะ จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 เมืองโทะยะมะ เมืองหลวงของจังหวัดโทะยะมะ
# ชิซูโอกะ
ชิซูโอกะ  อาจหมายถึง

 จังหวัดชิซูโอกะ  จังหวัดในประเทศญี่ปุ่น
 นครชิซูโอกะ  เมืองหลวงของจังหวัดชิซูโอกะ
# อะแพชี เอกซ์เอ็มแอล
อะแพชี เอกซ์เอ็มแอล (Apache XML) เป็นโครงการหนึ่งของมูลนิธิซอฟต์แวร์อะแพชีซึ่งให้ความสำคัญกับเอกซ์เอ็มแอลโดยเฉพาะ โครงการนี้มีโครงการย่อยที่เป็นโอเพนซอร์สทั้งหมดดังนี้

 โครงการย่อยที่ยังดำเนินการ 
 อะแพชี เซิร์กซีส (Apache Xerces) ตัวแจงส่วนเอกซ์เอ็มแอลบนภาษาจาวา ภาษาซีพลัสพลัส และภาษาเพิร์ล
 อะแพชี ซาลาน (Apache Xalan) ตัวประมวลผลสไตล์ชีตเอกซ์เอสแอล (XSL) บนภาษาจาวาและภาษาซีพลัสพลัส โดยนำภาษาสอบถามของเอกซ์แพธ (XPath) มาใช้
 อะแพชี แอกซ์คิต (Apache AxKit) เฟรมเวิร์กสำหรับการเผยแพร่ข้อมูลเอกซ์เอ็มแอลบนเว็บใน mod_perl
 อะแพชี ฟอร์เรสต์ (Apache Forrest) เฟรมเวิร์กสำหรับจัดการเอกสารมาตรฐาน
 อะแพชี เอกซ์เอ็มแอล-เซคิวริตี (Apache XML-Security) โครงการรักษาความปลอดภัยในข้อมูลเอกซ์เอ็มแอล
 อะแพชี ซินดิเช (Apache Xindice) ฐานข้อมูลเอกซ์เอ็มแอลแบบเนทีฟ
 อะแพชี เอกซ์เอ็มแอลคอมมอนส์ (Apache XML Commons) โครงการที่ให้ความสำคัญกับซอร์สโค้ดทั่วไปและการชี้แนะแนวทางโครงการเอกซ์เอ็มแอล
 อะแพชี เอกซ์เอ็มแอลบีนส์ (Apache XMLBeans) เครื่องมือสำหรับเชื่อมต่อภาษาจาวากับเอกซ์เอ็มแอล

 โครงการที่เกี่ยวข้องกับเว็บเซอร์วิส 
 อะแพชี เอสโอเอพี หรือ โซป (Apache SOAP)
 อะแพชี เอกซ์เอ็มแอล-อาร์พีซี (Apache XML-RPC)
 อะแพชี แอกซิส (Apache Axis)
 อะแพชี ดับบลิวเอสไอเอฟ (Apache WSIF)

 โครงการที่ไม่พัฒนาต่อ 
 อะแพชี คริมซัน (Apache Crimson) ตัวแจงส่วนเอกซ์เอ็มแอลบนภาษาจาวา ซึ่งพัฒนาต่อยอดมาจากโพรเจกต์เอกซ์ (Project X) ของซันไมโครซิสเต็มส์
 อะแพชี แซ็ง (Apache Xang) เฟรมเวิร์กสำหรับการพัฒนาเว็บอย่างรวดเร็วโดยใช้เอ็กมาสคริปต์ (ECMAScript) (ซึ่งนั่นก็คือจาวาสคริปต์)
# ภาษาสุมัสติ
ภาษาสุมัสตีเป็นภาษาที่ใช้พูดทางตะวันตกของอัฟกานิสถาน อยู่ในตระกูลอินโด-ยุโรเปียน สาขาอินโด-อิเรเนียน กลุ่มดาร์ดิก มีผู้พูดราว 1,000 คนใน ค.ศ. 1994 ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำกุนาร์ อัตราการรู้หนังสือต่ำคือ 1% ของผู้ที่ใช้เป็นภาษาแม่และ 15-20 %ของผู้ที่ใช้เป็นภาษาที่สอง รากศัพท์ใกล้เคียงกับภาษาบันกาลามี 63 % และภาษาคาวาร์-บาตี 47% ได้รับอิทธิพลจากภาษาปาซายี
# คติชนวิทยา
thumb|right|ลิงฉลาดสามตัวในศาล Tōshō-gū ประเทศญี่ปุ่น
คติชนวิทยา  เป็นสาขาหนึ่งที่ศึกษาข้อมูลทางวัฒนธรรมของมนุษย์ที่มีการถ่ายทอดสืบต่อกันมา ทั้งในสังคมชนบทและในสังคมเมือง ไม่ว่าจะเป็นตำนาน นิทาน นิยายประจำถิ่น เพลง ปริศนาคำทาย สำนวนภาษิต คำพังเพย การละเล่น การแสดง เครื่องมือเครื่องใช้ อาหารการกิน ยาพื้นบ้าน ความเชื่อ ประเพณีและพิธีกรรม

สำหรับผู้ที่ศึกษาความรู้ด้านคติชนวิทยา จะเรียกว่า "นักคติชนวิทยา" (folklorist)

 ความหมายของคติชนวิทยา 
คำว่าคติชนวิทยา มีผู้ให้ความหมายไว้มากมายหลากหลาย แต่สามารถสรุปได้เป็น 2 กลุ่มความคิดใหญ่ ๆ คือ

 คติชนวิทยาในความหมายระยะแรก 
หมายถึงการศึกษาข้อมูลทางวัฒนธรรมในวิถีชีวิตแบบชาวบ้านชาวชนบท ไม่ว่าจะเป็นตำนานพื้นบ้าน นิทานพื้นบ้าน เพลงพื้นบ้าน ภาษิตคำพังเพย ปริศนาคำทาย การละเล่นและการแสดงพื้นบ้าน รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณี ความเชื่อและพิธีกรรมในสังคมระดับชาวบ้าน ชาวนา หรือชาวชนบทที่มีวิถีชีวิตแบบเก่าแก่ดั้งเดิม ตัวอย่างทัศนะของนักวิชาการในกลุ่มนี้ ดังเช่น Jonas Balys นักคติชนวิทยาและนักชาติพันธุ์วิทยาอธิบายว่า คติชนประกอบด้วยการสร้างสรรค์ตามแบบประเพณีปรัมปราของผู้คนทั้งในสังคมอนารยธรรมและสมัยที่มีอารยธรรมแล้ว วิธีการสร้างสรรค์คือใช้เสียงและคำมาประกอบกันเข้าเป็นรูปแบบร้อยแก้วและรูปแบบร้อยกรอง นอกจากนี้ ยังประกอบด้วยความเชื่อของคนพื้นบ้าน
หรือความเชื่อเรื่องโชคลาง ประเพณี และการแสดง การร่ายรำ การละเล่นต่าง ๆ ซึ่งข้อมูลคติชนนั้นไม่ใช่เป็นแต่เพียงศาสตร์ที่เกี่ยวกับคนพื้นบ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นศาสตร์พื้นบ้านและกวีนิพนธ์พื้นบ้านที่เป็นประเพณีเก่าแก่อีกด้วย

ในวงการคติชนวิทยาในระยะแรกนั้นเมื่อพูดถึง folklore ก็มักหมายถึงคติชนของชาวบ้านที่มีขอบเขตอยู่ในบริบทของสังคมชาวนา ไม่ได้รวมถึงชาวเมืองในสังคมเมืองและไม่ได้คิดว่า "ชาวเมือง" ก็อาจจะมี "urban lore" ของตนเองได้

 คติชนวิทยาในความหมายระยะหลัง 
หมายถึงศาสตร์สาขาวิชาหนึ่งที่สนใจศึกษาเรื่องราวข้อมูลทางวัฒนธรรมของกลุ่มชนใดกลุ่มชนหนึ่งที่มีเอกลักษณ์ร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นสังคมชาวนาชาวไร่ สังคมเมือง สังคมเกษตรกรรม สังคมอุตสาหกรรม สังคมแบบเก่า สังคมสมัยใหม่ คำว่าคติชนวิทยาในกลุ่มความคิดนี้จึงเป็นความหมายที่กว้างขึ้น ตัวอย่างนักวิชาการในกลุ่มนี้เช่น Alan Dundes อธิบายว่าการนิยามความหมายของคำว่า folklore มักจะไม่เน้นที่ folk แต่จะเน้นที่ lore มากกว่า ฉะนั้นคำว่า folk จึงหมายถึงกลุ่มชนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง กลุ่มใดก็ได้ที่มีเอกลักษณ์ร่วมกัน เช่น มีอาชีพเดียวกัน พูดภาษาเดียวกัน นับถือศาสนาเดียวกัน กระทำกิจกรรมบางประเภทเหมือนกัน ส่วน lore คือเรื่องราวแบบแผนของกลุ่มชนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง การที่ Dundes แยกคำจำกัดความออกเป็น 2 คำนั้น เพราะเขาเห็นว่าคำว่า folk ไม่ได้หมายเฉพาะแต่ชาวไร่ชาวนาหรือชาวชนบท แต่หมายถึงชนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง จะเป็นชนกลุ่มใดก็ได้ที่มีเอกลักษณ์บางอย่างที่มีอยู่ร่วมกัน ดังเช่น กลุ่มนิสิตนักศึกษา กลุ่มวัยรุ่นในเซ็นเตอร์พอยต์ กลุ่มรักร่วมเพศ กลุ่มผู้หญิง กลุ่มสาวโรงงาน กลุ่มไทลื้อ กลุ่มมุสลิม เป็นต้น