# หมากรุกญี่ปุ่น
หมากรุกญี่ปุ่น หรือ โชงิ  เป็นหมากรุกชนิดหนึ่งที่เป็นหมากรุกรุ่นที่ 2 ของชาวญี่ปุ่น ซึ่งกระดานจะเป็นแบบ 9x9 การตั้งหมากจะตั้งในช่องเรียงจากแถวล่างสุดไล่จากด้านซ้ายมือคือ Kyo (หอก) Kei (ม้า) Gin (เงิน) Kin (ทอง) Gyoku (ขุน) Kin Gin Kei Kyo แถวที่ 2 จากด้านซ้ายมือคือ Kaku (บิชอป) Hisha (เรือ) ซึ่งทั้งคู่ตั้งอยู่หน้า Kei แถวที่ 3 เป็นแผง Fu (เบี้ย) 9 ตัว หมากทุกตัวยกเว้นขุนและทองจะสามารถเลื่อนยศได้ เพราะฉะนั้นทุกตัวที่เลื่อนยศได้จะมีอักษร 2 ด้าน

 กฎกติกา 
thumb|ด้านล่างคือการเริ่มต้นวางหมากแบบมาตรฐาน ด้านบนแสดงตัวอย่างการเลื่อนยศของตัวหมาก

ตัวหมาก
 ชื่อ ภาพ คันจิ โรมาจิ ความหมาย ตัวย่อ สัญลักษณ์ Betza ขุน(ผู้เล่นระดับสูงกว่า)  35px  ōshō  กษัตริย์แม่ทัพ  K    ō  K ขุน(ผู้เล่นระดับต่ำกว่า)  35px  gyokushō  แม่ทัพหยก  K    gyoku  K เรือ  35px  hisha  รถบิน  R    hi  R เรือเลื่อนขั้น("Dragon")  35px  ryūō  ราชามังกร  +R   หรือ   ryū  FR โคน  35px  kakugyō  ไปมุม  B    kaku  B โคนเลื่อนขั้น("Horse")  35px  ryūma or ryūme  ม้ามังกร  +B    uma  WB ทอง("Gold")  35px 金將  kinshō  แม่ทัพทอง  G  金  kin  WfF เงิน("Silver")  35px  ginshō  แม่ทัพเงิน  S    gin  FfW เงินเลื่อนขั้น  35px  narigin  เงินเลื่อนขั้น  +S    —  WfF ม้า  35px  keima  ม้าอบเชย N    kei  ffN ม้าเลื่อนขั้น  35px  narikei  อบเชยเลื่อนขั้น  +N  หรือ  —  WfF หอก  35px  kyōsha  รถม้าธูป L    kyō  fR หอกเลื่อนขั้น  35px  narikyō  ธูปเลื่อนขั้น  +L   หรือ   —  WfF เบี้ย  35px  fuhyō  ทหารเดินเท้า  P    fu  fW เบี้ยเลื่อนขั้น("tokin")  35px  tokin  ไปถึงทอง  +P  หรือ  to  WfF

 การเดินและการกิน 
 Gyokushō (Gyoku) ぎょく (ぎょくしょう) (ขุน) เดินได้ 8 ทิศรอบตัว ทีละ 1 ตา
   thumb|100px|The king                     ○  ○  ○       ○  玉  ○       ○  ○  ○                 
 Hisha (เรือ) ひしゃ เดินตรง 4 ทิศทีละกี่ช่องก็ได้ แต่ห้ามข้ามหมากตัวอื่นเหมือนเรือหมากรุกไทยและรูคของหมากรุกสากล
   thumb|100px|The rook          │             │       ─  ─  飛  ─  ─       │             │      
 Kakugyō (บิชอป) かく (かくぎよう) เดินเฉียง 4 ทิศทีละกี่ช่องก็ได้ แต่ห้ามข้ามหมากตัวอื่นเหมือนบิชอปของหมากรุกสากล
   thumb|100px|The bishop    ＼           ／    ＼     ／          角          ／     ＼    ／           ＼
 Kinshō (ทอง) (きんしょう) เดินได้ 6 ทิศรอบตัว ทีละ 1 ตา แต่ห้ามถอยแบบทแยงมุมทั้ง 2 ทิศ
   thumb|100px|The gold general                      ○  ○  ○        ○  金  ○          ○                    
 Ginshō (เงิน) ぎんしょう เดินได้ 5 ทิศรอบตัว เหมือนโคนของหมากรุกไทย
   thumb|100px|The silver general                     ○  ○  ○          銀          ○     ○                 
 Keima (ม้า) けいま เดินเหมือนม้าของหมากรุกชาติอื่น แต่แตกต่างกันอย่างหนึ่งคือ ม้าของหมากรุกญี่ปุ่นสามารถเดินได้เพียง 2 ทิศด้านหน้า ห้ามถอยหรือออกข้าง
   thumb|100px|The knight       ☆     ☆                        桂                                  
 Kyōsha きょうしゃ (หอก) เดินเหมือนเรือแต่สามารถเดินหน้าได้เท่านั้น ห้ามถอยหรือออกข้าง
   thumb|100px|The lance          │             │             香                                  
 Fuhyō (เบี้ย) ふひょう เดินได้แค่ข้างหน้าทิศเดียว แต่ไม่กินเฉียงเหมือนหมากรุกไทยหรือหมากรุกสากล (เดินเหมือนจุกของหมากรุกจีน)
   thumb|100px|The pawn                        ○             歩                                  

 การเลื่อนยศ 
การเลื่อนยศหมากนั้นต้อง้ดินเข้าไปใน 3 แถวแรกของฝ่ายตรงข้าม

หมากทุกตัว (ยกเว้น Geoku และ Kin) เลื่อนยศเป็น Kin ได้แบบนี้
 Gin เป็น Nari-Gin (เงินเอก) เปลี่ยนแนวทางการเดินให้เหมือน Kin
                  ○  ○  ○       ○  全  ○          ○                     หรือ

                  ○  ○  ○       ○  今  ○          ○                     
 Kei เป็น Nari-Kei (ม้าเอก) เปลี่ยนแนวทางการเดินให้เหมือน Kin
                  ○  ○  ○       ○   圭 ○          ○                    
 Kyo เป็น Nari-Kyo (หอกเอก) เปลี่ยนแนวทางการเดินให้เหมือน Kin
                  ○  ○  ○       ○  杏 ○          ○                    

 Fu เป็น To-Kin (เบี้ยเอก) เปลี่ยนแนวทางการเดินให้เหมือน Kin
                  ○  ○  ○       ○  と ○          ○                    
   thumb|100px|The promoted silver general   thumb|100px|The promoted knight   thumb|100px|The promoted lance   thumb|100px|The promoted pawn
 Kaku เป็น Uma (ม้ามังกร) จะเดินเฉียงเพิ่มได้ 4 ทิศทีละช่อง
   thumb|100px|The dragon horse    ＼           ／    ＼  ○  ／       ○  馬  ○       ／  ○  ＼    ／           ＼
 Hisha เป็น Ryu (ราชามังกร) จะเดินตรงเพิ่มได้ 4 ทิศทีละช่อง
   thumb|100px|The dragon king          │          ○  │  ○    ─  ─  龍  ─  ─    ○  │  ○          │      
จะเห็นว่าเมื่อหมากทั้ง 2 เลื่อนยศก็เปรียบเหมือนกับระดับของควีนของหมากรุกสากลเลยทีเดียว เพราะฉะนั้นจึงมีการป้องกันอย่างเหนียวแน่นไม่ให้หมากทั้ง 2 ตัวเลื่อนยศได้

 กลยุทธ์ 
 ขุน ประมุขและหัวใจแห่งกองทัพ ในระยะเปิดและกลางเกมต้องเอาขุนไว้ในที่ปลอดภัย ส่วนในช่วงปิดเกมอาจจะใช้บัญชาการรบได้
 เรือ แม่ทัพเรือ จู่โจมระยะไกล เรือถือว่าเป็นหมากตัวบุกที่ดีที่สุดของหมากรุกญี่ปุ่น เพราะถ้ากระดานเปิดโล่ง จะมีอานุภาพมาก
 บิชอป นักบวชยอดขุนพล ร่ายเวทในมุมเฉียง บิชอปเป็นตัวที่สามารถหลบหลีกได้ดี แต่มีข้อเสียคือ คุมพื้นที่ได้เพียงแค่ครึ่งกระดานเท่านั้น
 ทอง องครักษ์ป้องกันหลัง แต่อำนาจเจาะแนวรับก็ดีเยี่ยม ทองมีหน้าที่ป้องกันขุนในช่วงเปิดและกลางเกม แต่ถ้าในช่วงปิดเกมมีค่ากลับมากกว่าบิชอปที่ยังไม่เลื่อนยศเสียอีก
 เงิน องครักษ์ช่วยกับทองอีกแรง ทั้งรุกและรับพร้อมสรรพ เงินมีอำนาจหน้าที่คล้ายกับทองและโคนของหมากรุกไทยมาก
 ม้า พลทหารม้า รวดเร็วกว่าพลทหารแต่เดินหน้าตะลุยได้อย่างเดียว ในเมื่อเดินแล้วถอยหลังไม่ได้การเดินแต่ละครั้งต้องพิจารณาให้ดี แต่ม้าก็ประมาทไม่ได้ ถึงอำนาจจะไม่เท่าม้าหมากรุกอื่น แตก็ขัดขาไม่ได้
 หอก แม่ทัพหอก พุ่งซัดขึ้นด้านหน้าได้ไม่จำกัด แต่ไม่มีการถอย ในเมื่อเดินแล้วถอยหลังไม่ได้การเดินแต่ละครั้งต้องพิจารณาให้ดี แต่ถ้าเปิดพื้นที่โล่งก็มีโอกาสเลื่อนยศได้เพราะพุ่งถึงในครั้งเดียวอยู่แล้ว แต่นั่นหมายความว่าต้องกำจัดหอกของคู่ต่อสู้เรียบร้อย
 เบี้ย กองกำลังด่านหน้ากล้าตาย ในเมื่อเดินแล้วถอยหลังไม่ได้การเดินแต่ละครั้งต้องพิจารณาให้ดี แต่ถ้าเบี้ยสามารถเลี่อนยศได้เกมอาจจะพลิกไปเลย เพราะเบี้ยจะสามารถเดินเพิ่มได้อีกถึง 5 ทิศ คือ เลื่อนยศกลายเป็นทอง

 จุดหมายแห่งชัยชนะ 
 รุกขุนฝ่ายตรงข้ามจน
 ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งยอมแพ้
 หมดเวลา (ถ้ามีการจับเวลา)
 ตกลงเสมอ
 การรุกล้อ (สำหรับหมากรุกญี่ปุ่นจะใช้ 4 ครั้ง)
 นับแต้ม
หมายเหตุ หมากรุกญี่ปุ่นไม่มีการอับ เพราะถึงเดินไม่ได้แต่ก็สามารถเติมหมากได้

 การเติมหมาก 
การเติมหมากเป็นการนำหมากที่ตายแล้วใส่ลงในกระดาน โดยจะต้องไม่ขัดกฎ 3 ข้อต่อไปนี้ได้แก่
 ห้ามเติมหมากในที่ที่หมากเดินต่อไม่ได้ เช่น เติมหอกในแถวสุดท้าย
 ห้ามเติมเบี้ยแล้วรุกคู่ต่อสู้ เช่น ถ้าขุนประจันหน้ากันแล้วขุนของฝ่ายหนึ่งอยู่ติดขอบกระดาน แล้วอีกฝ่ายเติมเบี้ยรุกจนทันที
 ห้ามเติมเบี้ยถ้าเบี้ยเดียวกันในแถวที่จะเติมหมากยังไม่ได้เลื่อนยศ เช่น เบี้ยตัวหนึ่งอยู่ในแถวที่ 7 แล้วยังไม่ได้เลื่อนยศ แต่เบี้ยแถวที่ 6 เลื่อนยศแล้วเราไม่สามารถเติมเบี้ยในแถวที่ 7 ได้ แต่เราสามารถเติมเบี้ยในแถวที่ 6 ได้ (หนึ่งแถวมีเบี้ยได้หนึ่งตัว)

 หมายเหตุ

 แหล่งข้อมูลอื่น