# วิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย
วิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย เป็นกิจกรรมอดิเรกที่เริ่มต้นครั้งแรกเมื่อได้มีการก่อตั้งสมาคมวิทยุสมัครเล่นแห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2507 แต่กิจการวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย ยังไม่ได้รับการรับรองจากสากลในขณะนั้น กระทั่งได้รับการรับรองอย่างถูกต้องตามกฎหมายอย่างแท้จริงเมื่อ วันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2530 จากการประกาศใช้ระเบียบคณะกรรมการประสานงานการจัดและบริหารความถี่วิทยุแห่งชาติ ว่าด้วยกิจการวิทยุสมัครเล่น พ.ศ. 2530 

 ระยะเริ่มต้น 
ก่อนหน้านั้น กิจการวิทยุสมัครเล่น มีขึ้นในประเทศไทยหลายสิบปีแล้ว จากการบอกกล่าวของนักวิทยุสมัครเล่นรุ่นแรก ๆ เล่าว่าได้มากกว่า 60 ปี แต่ก็ไม่ได้รับความสนใจจากทั้งประชาชนทั่วไปและจากรัฐบาลเท่าใดนัก 

นับจากก่อตั้งเป็นเวลากว่า 40 ปีที่ได้รับความสนใจจากประชาชนทั่วไปมากขึ้นเป็นลำดับ โดยที่สมาคมวิทยุสมัครเล่นแห่งประเทศไทย มีวัตถุประสงค์  "เพื่อเป็นสมาคมของนักวิทยุสมัครเล่นที่มิใช่เพื่อการค้า แต่รวมกันเพื่อส่งเสริมความสนใจเกี่ยวกับการทดลองวิทยุเพื่อความก้าวหน้าทางศิลปการวิทยุ และผดุงไว้ซึ่งชื่อเสียงของนักวิทยุสมัครเล่น ทั้งภายในประเทศและระหว่างประเทศ และเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ความคิดเห็นซึ่งกันและกันโดยไม่เกี่ยวข้องกับการเมือง"

สมาคมวิทยุสมัครเล่นแห่งประเทศไทย พยายามดำเนินการกิจการวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทยให้ถูกต้องตามกฎหมาย โดยขออนุญาตทำกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับกิจการวิทยุสมัครเล่นมาโดยตลอด เช่น การเป็นตัวแทนประเทศไทยเข้าร่วมแข่งขันระดับนานาชาติในรายการแข่งขันวิทยุสมัครเล่นต่าง ๆ รวมทั้งเป็นเจ้าภาพในการจัดการแข่งขันรายการต่าง ๆ หลายรายการนับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2520 เป็นต้นมา ซึ่งได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการประสานงานการจัดและบริหารความถี่วิทยุแห่งชาติในสมัยนั้น ให้มีการจัดตั้งสถานีชั่วคราวขึ้นได้

 การจัดตั้งชมรมวิทยุอาสาสมัคร 
ต่อมามีการจัดตั้ง  "ชมรมวิทยุอาสาสมัคร" ในปี พ.ศ. 2524 ขึ้น โดย พล.ต.ต.สุชาติ เผือกสกนธ์ ซึ่งดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมไปรษณีย์โทรเลขในขณะนั้น และได้มีการจัดให้มีการสอบเพื่อรับประกาศนียบัตรพนักงานวิทยุสมัครเล่นเป็นครั้งแรกในประเทศไทย เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524 
ซึ่งในครั้งนั้นมีการกำหนดสัญญาณเรียกขานเป็น "VR" (ย่อมาจาก Volunteer Radio : นักวิทยุอาสาสมัคร) โดยเริ่มจาก VR001 ไปเรื่อย ๆ มีผู้สมัครสอบประมาณ 500 คน และสอบผ่าน 311 คน ผู้ที่สอบได้จะเรียกตัวเองว่า นักวิทยุอาสาสมัคร 

แต่เป็นที่ทราบกันดีว่านักวิทยุอาสาสมัครได้ใช้ความถี่วิทยุสมัครเล่น ช่วยเหลือสังคม และงานต่างๆ ของทางราชการตลอดมา ซึ่งก็เป็นครั้งแรกที่ประชาชนทั่วไปได้มีสิทธิใช้งานความถี่วิทยุ ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับธุรกิจการค้า การเมือง และศาสนา 
ซึ่งหลังจากนั้นคณะกรรมการชมรม ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลในรูปแบบของสมาคม ภายใต้ชื่อ "สมาคมนักวิทยุอาสาสมัคร" มีชื่อภาษาอังฤษว่า "Voluntary Radio Association (VRA)" ในวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2526 
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นศูนย์รวมนักวิทยุอาสาสมัคร ช่วยเหลือสังคมและสาธารณประโยชน์แลกเปลี่ยนความรู้ทางเทคนิคระหว่างสมาชิกและพัฒนาวิชาการด้านวิทยุคมนาคม โดยการปฏิบัติการติดต่อสื่อสารของสมาชิกทั้งหมดไม่เกี่ยวข้องกับธุรกิจหรือศาสนา และไม่มีวัตถุประสงค์เกี่ยวข้องกับการเมือง

 ยุคการจัดตั้งตามกฎหมาย 
"กิจการวิทยุสมัครเล่น" ได้รับการรับรองอย่างถูกต้องตามกฎหมายอย่างแท้จริงเมื่อ วันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2530 จากการประกาศใช้ระเบียบคณะกรรมการประสานงานการจัดและบริหารความถี่วิทยุแห่งชาติ ว่าด้วยกิจการวิทยุสมัครเล่น พ.ศ. 2530 นับได้ว่าเป็นการเปิดโอกาสให้มีการติดต่อสื่อสารแบบ "นักวิทยุสมัครเล่น" อย่างแท้จริงขึ้นในประเทศไทย โดยกำหนดสัญญาณเรียกขานที่เป็นสากลตามข้อกำหนดของ สหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ

ซึ่งกำหนดให้ประเทศไทยใช้สัญญาณเรียกขานที่ขึ้นต้นด้วย "HS" และในเวลาต่อมาได้กำหนดสัญญาณเรียกขาน "E2" เพิ่มให้กับประเทศไทย

 กิจกรรมของนักวิทยุสมัครเล่นไทย 
 สถานีพิเศษ 
ในเหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ มักจะมีการกำหนดสัญญาณเรียกขานพิเศษ เพื่อใช้สำหรับการทำกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์นั้น ซึ่งนักวิทยุหลายคนก็คอยจะติดต่อกับสถานีพิเศษเหล่านี้ เพื่อจะขอรับบัตรยืนยันการติดต่อไว้เป็นที่ระลึก ซึ่งในบางโอกาสอาจมีการใช้ prefix พิเศษ เช่น  HS2000 ซึ่งเป็นสถานีรายงานการปรับเปลี่ยนปี ค.ศ. ใหม่ HS50A สัญญาณเรียกขานพิเศษสำหรับเฉลิมฉลองเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี

 การเป็นนักวิทยุสมัครเล่นและใบอนุญาต 
สำหรับผู้ที่ต้องการเป็นนักวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย จะต้องผ่านการอบรมและสอบเพื่อรับประกาศนียบัตรวิทยุสมัครเล่นจาก คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ก่อนจึงจะสามารถใช้งานความถี่วิทยุของนักวิทยุสมัครเล่นได้ ซึ่งนักวิทยุสมัครเล่นของประเทศไทยแบ่งออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่
 ประกาศนียบัตรวิทยุสมัครเล่นขั้นต้น
 ประกาศนียบัตรวิทยุสมัครเล่นขั้นกลาง
 ประกาศนียบัตรวิทยุสมัครเล่นขั้นสูง
ซึ่งในแต่ระดับขั้นนั้นมีสิทธิที่จะใช้งานความถี่วิทยุสมัครเล่นด้วยความถี่และกำลังส่งที่แตกต่างกัน สำหรับนักวิทยุสมัครเล่นขั้นสูงนั้น มีการถวายแด่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร คือ HS1A และมีการทูลเกล้าถวายพระสัญญาณเรียกขานประจำพระองค์ แด่พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 โดยทรงมีพระสัญญาณเรียกขานประจำพระองค์คือ HS10A เมื่อวันที่ 24 กันยายน พุทธศักราช 2563 และในปี พ.ศ 2559 สำนักงาน กสทช ได้เปิดให้มีสารสอบเพื่อรับใบประกาศนียบัตรวิทยุสมัครเล่นขั้นสูงในวันที่ 18 มิถนายน 2559 มีผู้สอบผ่านจำนวน 155 คน
ในปัจจุบันวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทยได้รับความนิยมน้อยลงเนื่องจากเทคโนโลยีการสื่อสารถูกพัฒนาขึ้นมาก เช่น การติดต่อผ่านแอปพลิเคชั่นสื่อสารในรูปแบบอื่น ๆ ที่อยู่ในสมาร์ทโฟน เป็นต้น

 สิทธิต่าง ๆ ของนักวิทยุสมัครเล่นประเทศไทย 
เมื่อสอบผ่านหรือได้รับประกาศนียบัตรรับรองการเป็นนักวิทยุสมัครเล่นแล้ว จะมีสิทธิการใช้งานความถี่ที่กำหนดให้ใช้เฉพาะนักวิทยุสมัครเล่นเท่านั้น ซึ่งมีหลายย่านความถี่ตามข้อกำหนดของสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (ITU) และใช้กำลังส่งได้สูงสุดตามที่กฎหมายกำหนดแต่ละลำดับชั้นของใบอนุญาต สำหรับประเทศไทยตามประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์การอนุญาตและกำกับดูแลกิจการวิทยุสมัครเล่น พ.ศ. 2557 สิทธิต่าง ๆ เป็นดังตาราง

 ใบอนุญาต ความถี่ กำลังส่งสูงสุด นักวิทยุสมัครเล่นขั้นต้น28.000 – 29.700 MHz ไม่เกิน 100 วัตต์ 144.000 – 147.000 MHz ไม่เกิน 60 วัตต์  435.000 – 438.000 MHz  เฉพาะภาครับเท่านั้น นักวิทยุสมัครเล่นขั้นกลาง135.7 – 137.8 kHz1 วัตต์1.800 – 1.825 MHz

1.8.25 – 2.000 MHz 

3.500 – 3.540 MHz

3.540 – 3.600 MHz 

7.000 – 7.200 MHz

10.100 – 10.150 MHz

14.000 – 14.350 MHz

18.068 – 18.168 MHz

21.000 – 21.450 MHz

24.890 – 24.990 MHz 

28.000 – 29.700 MHz

50.000 – 54.000 MHz 

 144.000 – 147.000 MHz

 430.000 – 440.000 MHz 

1,240 – 1,300 MHz 

2,300 – 2,450 MHz ไม่เกิน 200 วัตต์24 – 24.05 GHz

47 – 47.2 GHz

77.5 – 78 GHz 

134 – 136 GHz

248 – 250 GHzไม่เกิน 10 วัตต์ นักวิทยุสมัครเล่นขั้นสูง135.7 – 137.8 kHz1 วัตต์1.800 – 1.825 MHz

1.8.25 – 2.000 MHz 

3.500 – 3.540 MHz

3.540 – 3.600 MHz 

7.000 – 7.200 MHz

10.100 – 10.150 MHz

14.000 – 14.350 MHz

18.068 – 18.168 MHz

21.000 – 21.450 MHz

24.890 – 24.990 MHz

28.000 – 29.700 MHz

50.000 – 54.000 MHz 

 144.000 – 147.000 MHz

 430.000 – 440.000 MHz 

1,240 – 1,300 MHz 1,000 วัตต์2,300 – 2,450 MHz 

3,400 – 3,500 MHz 

5,650 – 5,850 MHz 

10.00 – 10.50 GHz 100 วัตต์24.00 – 24.05 GHz

24.05 – 24.25 GHz 

47.00 – 47.20 GHz

76.00 – 77.50 GHz 

77.50 – 78.00 GHz

78.00 – 79.00 GHz 

79.00 – 81.00 GHz 

122.25 – 123.00 GHz 

134.00 – 136.00 GHz

136.00 – 141.00 GHz 

241.00 – 248.00 GHz 

248.00 – 250.00 GHz10 วัตต์
หมายเหตุ

 สถานีทวนสัญญาณวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย 
สถานีทวนสัญญาณวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย อยู่ภายใต้การกำหนดหลักเกฑณ์และมาตรฐานโดย กสทช. ซึ่งเป็นหน่วยงานในการกำกับดูแลการใช้ความถี่ราชกิจจานุเบกษา. ประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง หลักเกณฑ์การอนุญาตและกำกับดูแลกิจการวิทยุสมัครเล่น. เล่มที่ 131 ตอนพิเศษ 137 ง หน้า 20. วันที่ 23 กรกฎาคม 2557.

ความถี่สถานีทวนสัญญาณทั้งหมดของวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย ประกอบไปด้วย 26 ช่องสัญญาณราชกิจจานุเบกษา. ประกาศคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม เรื่อง หลักเกณฑ์การอนุญาตและกำกับดูแลกิจการวิทยุสมัครเล่น (ฉบับที่ 2). เล่มที่ 134 ตอนพิเศษ 185 ง หน้า 35. วันที่ 19 กรกฎาคม 2560. โดยทาง www.nbtc.go.th. โดยแบ่งใช้งานตามพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ จังหวัดละ 1 ความถี่ ยกเว้นบางจังหวัดที่มีภูมิประเทศที่เป็นอุปสรรค์ต่อการติดต่อสื่อสาร อาจจะพิจารณาตั้งสถานีเพิ่ม โดยจังหวัดที่อยู่ติดกันจะใช้ช่องสัญญาณที่ต่างกันเพื่อป้องกันการรบกวนระหว่างสถานีทวนสัญญาณ รวมถึงมีการเข้ารหัส CTCSS (เข้ารหัสโทน) เพื่อป้องกันการรบกวนกันระหว่างคู่ช่องสัญญาณเดียวกัน

 ความถี่สถานีทวนสัญญาณ 
ความถี่สถานีทวนสัญญาณทั้งหมดของวิทยุสมัครเล่นในประเทศไทย ประกอบไปด้วย 26 ช่องสัญญาณ ตามประกาศของ กสทช. ประกอบไปด้วย
+คู่ที่ความถี่รับ (MHz)ความถี่ส่ง (MHz)ชื่อช่องความหมายหมายเหตุ1145.6125145.0125RV1Dสถานีทวนสัญญาณ
แบบเสียงดิจิทัลระบบ D-Star2145.6250145.0250RV2สถานีทวนสัญญาณแบบเสียง3145.6375145.0375RV34145.6500145.0500RV45145.6625145.0625RV56145.6750145.0750RV67145.6875145.0875RV78145.7000145.1000RV89145.7125145.1125RV910145.7250145.1250RV1011146.6125146.0125RV11Dสถานีทวนสัญญาณ
แบบเสียงดิจิทัล12146.6250146.0250RV12Dระบบ DMR13146.6375146.0375RV13สถานีทวนสัญญาณแบบเสียง14146.6500146.0500RV1415146.6625146.0625RV1516146.6750146.0750RV1617146.6875146.0875RV1718146.7000146.1000RV1819146.7125146.1125RV1920146.7250146.1250RV2021146.7375146.1375RV2122146.7500146.1500RV2223146.7625146.1625RV2324146.7750146.1750RV2425146.7875146.1875RV2526146.8000146.2000RV26

 รายชื่อสถานีทวนสัญญาณวิทยุสมัครเล่น 
 ระบบอนาล็อก 
ในประเทศไทยปัจจุบันมีการใช้งานสถานีทวนสัญญาณที่กำหนดให้มีการเข้ารหัส CTCSS ที่แตกต่างกันในพื้นที่คู่เดียวกันที่ใกล้เคียงกัน เพื่อป้องกันการรบกวนกันระหว่างสถานีทวนสัญญาณที่มีความถี่รับและส่งคู่เดียวกัน ซึ่ง กสทช. เป็นผู้กำหนด ประกอบไปด้วย
+เขตจังหวัดสัญญาณเรียกขานความถี่รับ (MHz)ความที่ส่ง (MHz)รหัส CTCSS (โทน)หมายเหตุ1กรุงเทพมหานครHS1AB145.6750145.075067.0นนทบุรีHS1AN145.6625145.062567.0ปทุมธานีHS1AP145.6250145.025082.5พระนครศรีอยุธยาHS1AY145.6875145.0875103.5สระบุรีHS1AR145.6375145.0375110.9ลพบุรีHS1AL145.6625145.062588.5ชัยนาทHS1AI145.6750145.075082.5อ่างทองHS1AT145.7125145.112594.8สิงห์บุรีHS1AH145.7000145.100088.5สมุทรปราการHS1AM145.7000145.100071.92ปราจีนบุรีHS2AP145.6500145.050088.5ฉะเชิงเทราHS2AS145.7125145.112577.0ไม่บริการชลบุรีHS2AC145.7250145.1250103.5จันทบุรีHS2AB145.6875145.0875118.8ระยองHS2AR145.6375145.037582.5ตราดHS2AT145.7125145.112567.03นครราชสีมาHS3AN145.7000145.1000103.5ชัยภูมิHS3AC145.6750145.075071.9ยโสธรHS3AY145.6875145.087577.0อุบลราชธานีHS3AU145.6250145.025067.0บุรีรัมย์HS3AB145.6875145.0875110.9สุรินทร์HS3AS145.6375145.037582.5ศรีสะเกษHS3AK145.7125145.1125118.84หนองคายHS4AN145.6625145.0625103.5หนองบัวลำภูHS4AB145.7125145.112594.8อุดรธานีHS4AU145.6750145.075077.0กาฬสินธุ์HS4AG145.7125145.112582.5ขอนแก่นHS4AK145.6500145.050067.0มหาสารคามHS4AM145.7250145.125088.5นครพนมHS4AP145.7000145.1000118.8มุกดาหารHS4AD145.6250145.0250103.5ร้อยเอ็ดHS4AR145.6875145.087594.8เลยHS4AL145.6250145.0250118.8บึงกาฬHS4AC145.6750145.075071.9สกลนครHS4AS145.6375145.0375110.95อุตรดิตถ์HS5AU145.6625145.062571.9พะเยาHS5AY145.7000145.1000103.5น่านHS5AN145.6375145.037567.0แพร่HS5AP145.6875145.087585.5ลำพูนHS5AL145.6250145.025082.5ลำปางHS5AM145.6500145.0500118.5146.6500146.0500คู่ใหม่ 146 MHzแม่ฮ่องสอนHS5AH145.7000145.100094.8เชียงใหม่HS5AC145.6750145.0750110.9เชียงรายHS5AR145.6625145.062577.06นครสวรรค์HS6AN145.6250145.0250118.8ตากHS6AT145.7000145.100067.0กำแพงเพชรHS6AK145.6375145.037594.8อุทัยธานีHS6AU145.7250145.125071.9พิษณุโลกHS6AP145.7125145.1125110.9146.7125146.1125คู่ใหม่ 146 MHzเพชรบูรณ์HS6AB145.6500145.050082.5146.6500146.0500คู่ใหม่ 146 MHzสุโขทัยHS6AS145.6750145.075077.0พิจิตรHS6AJ145.6875145.0875103.57สมุทรสงครามHS7AM146.6500146.050082.5คู่ใหม่ 146 MHzสมุทรสาครHS7AT145.6375145.037594.8เพชรบุรีHS7AP145.7000145.100067.0146.7000146.1000คู่ใหม่ 146 MHzราชบุรีHS7AR145.6625145.0625110.9145.7250145.1250ประจวบคีรีขันธ์HS7AJ145.6250145.0250110.9สุพรรณบุรีHS7AS145.6500145.050077.0นครปฐมHS7AN145.7125145.112588.58ชุมพรHS8AC145.7000145.1000103.5145.7250145.1250กระบี่HS8AK145.6250145.025071.9ระนองHS8AR145.6250145.0250118.8ภูเก็ตHS8AT145.7000145.100088.5นครศรีธรรมราชHS8AN145.6500145.050067.0145.6625145.0625สุราษฎร์ธานีHS8AS145.6750145.075094.8145.6375145.0375146.6750146.0750คู่ใหม่ 146 MHzพังงาHS8AP145.6750145.075088.59นราธิวาสHS9AN145.6250145.0250118.8พัทลุงHS9AP145.6250145.025082.5สงขลาHS9AS145.6375145.037588.5145.6750145.0750ยะลาHS9AY145.7000145.1000103.5สตูลHS9AL145.6500145.0500110.9ปัตตานีHS9AI145.6375145.037594.8ตรังHS9AT145.6875145.087577.0145.7250145.1250
สถานีทวนสัญญาณของบางจังหวัดในตารางนี้เป็นค่ากำหนดจาก กสทช. แต่ในความเป็นจริงอาจไม่เปิดให้ใช้บริการ เนื่องจากการขาดความพร้อมของสมาคมวิทยุสมัครเล่นประจำจังหวัดนั้น ๆ ที่ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการดูแลสถานีทวนสัญญาณ และความนิยมในกิจการวิทยุสมัครเล่นที่ลดลง

 ระบบดิจิทัล 
 D-Star 
จังหวัดสัญญาณเรียกขานความถี่รับ (MHz)ความที่ส่ง (MHz)หมายเหตุกรุงเทพมหานครE24DA145.6125145.0125Reflector: Ref087C ออกอากาศทดสอบสัญญาณโดย HS0AB (ศูนย์สายลม กสทช.) ทุกวันเสาร์ เวลา 19.00 - 20.00 น.ปทุมธานีE24DBชลบุรีE24DCสุรินทร์E24DDมหาสารคามE24DEพิษณุโลกE24DFเชียงใหม่E24DGระนองE24DHสงขลาE24DIภูเก็ตE24DJพระนครศรีอยุธยาE24DMอุบลราชธานีE24DNร้อยเอ็ดE24DOอุดรธานีE24DPเชียงรายE24DQตากE24DRเพชรบูรณ์E24DSเพชรบุรีE24DTสุราษฎร์ธานีE24DKE24DUนราธิวาสE24DV

 DMR 
จังหวัดสัญญาณเรียกขานความถี่รับ (MHz)ความที่ส่ง (MHz)หมายเหตุกรุงเทพมหานครE24EZ146.6250146.0250