# รังษีนภดล ยุคล
คุณหญิงรังษีนภดล ยุคล (เดิม: หม่อมเจ้ารังษีนภดล ยุคล; 2 ตุลาคม พ.ศ. 2480 – 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2560) มีนามลำลองว่า ท่านหญิงอ๋อย เป็นพระธิดาในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล ประสูติแต่หม่อมหลวงสร้อยระย้า ยุคล

 ประวัติ 
หม่อมเจ้ารังษีนภดล ยุคล ประสูติเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2480 มีเจ้าพี่น้องร่วมพระบิดา-มารดาสององค์ ได้แก่

 ท่านผู้หญิงพันธุ์สวลี กิติยากร (ท่านหญิงปิ๋ม) พระมารดาในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ
 หม่อมเจ้าฐิติพันธุ์ ยุคล (ท่านชายกบ)

หม่อมเจ้ารังษีนภดลทรงเข้าศึกษาที่โรงเรียนราชินีจนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จึงไปศึกษาต่อที่เมืองโลซาน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ นอกจากวิชาสามัญแล้วหม่อมเจ้ารังษีนภดลยังทรงศึกษาด้านการกีฬาและด้านภาษา มีปรีชาด้านการกีฬาหลายชนิด เช่น ขี่ม้า เทนนิส ว่ายน้ำ

ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และ พระราชพิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร พุทธศักราช 2493 หม่อมเจ้ารังษีนภดล ยุคลได้เชิญเครื่องเครื่องเฉลิมพระราชมณเฑียร ลำดับที่ 3 พระแสงฝักทองเกลี้ยงพระราชพิธีบรมราชาภิเษกพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร พุทธศักราช 2493Link 

หม่อมเจ้ารังษีนภดลทรงกราบบังคมทูลลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับหม่อมหลวงตวง สนิทวงศ์ เมื่อวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2499ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักพระราชวัง ที่ ๒/๒๔๙๙ เรื่อง พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ลาออกจากฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ (หม่อมเจ้ารังษีนภดล ยุคล), เล่ม 73, ตอน 59 ง, 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2499 หน้า 2125 โดยมีบุตร-ธิดาสี่คน ได้แก่

 สายฝน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (เกิด 28 สิงหาคม พ.ศ. 2499)
 ดุลสิทธิ์ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (เกิด 31 สิงหาคม พ.ศ. 2500)
 รังษิดล สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (เกิด 16 ธันวาคม พ.ศ. 2502)
 ตรรค สนิทวงศ์ ณ อยุธยา (เกิด 20 เมษายน พ.ศ. 2506)

ต่อมาได้สมรสใหม่กับนายแพทย์วิเชียร ตระกูลสิน

คุณหญิงรังษีนภดลถึงชีพิตักษัยด้วยโรคหทัยวายเฉียบพลัน เมื่อเวลา 20.00 นาฬิกา ของวันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2560 สิริชันษา 79 ปี พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานโกศโถประกอบเกียรติยศศพ ณ ศาลากวีนีรมิต วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร และในวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2562 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ โปรดให้สมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา เสด็จแทนพระองค์ไปในการพระราชทานเพลิงศพ

 ปริญญาดุษฎีบัณฑิตย์กิตติมศักดิ์  
คุณหญิงรังษีนภดล ยุคล ทรงเข้ารับพระราชทานปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม จากมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ณ อาคารใหม่ สวนอัมพร เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2554

 อุปนิสัย 
ชีวิตในวัยเยาว์หม่อมเจ้ารังษีนภดลโปรดตามเสด็จพระบิดาไปทอดเนตรสภาพธรรมชาติในพื้นที่ป่าหลายแห่ง เช่น ป่าพนมสารคาม ป่าชายแดนเทือกเขาตะนาวศรี ทรงสนทัยการศึกษาพันธุ์ไม้และความเป็นอยู่ของสัตว์ป่าแต่ละชนิด ตลอดจนศึกษาเกี่ยวกับรอยเท้าสัตว์ป่า จนทรงเชี่ยวชาญอย่างมาก ทรงสามารถนำความรู้เหล่านี้มาถ่ายทอดให้กับผู้ที่ร่วมงานและอยู่ใกล้ชิดได้เป็นอย่างดี คุณหญิงรังษีนภดลได้รับการยกย่องในฐานะนักอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ได้ทุ่มเทแรงกายเพื่องานอนุรักษ์ธรรมชาติ สัตว์ป่าและสิ่งแวดล้อม แม้ในช่วงอายุมากก็มีสุขภาพที่แข็งแรง สามารถเดินป่า และขับรถยนต์เอง นอกจากนี้ยังมีความจำเป็นเลิศ สามารถถ่ายทอดเรื่องราวเก่า ๆ ได้อย่างแม่นยำ มีอุปนิสัยเรียบง่าย ไม่ถือตัว และยังไปในงานพิธีต่าง ๆ ตามคำเชิญ

ในปัจฉิมวัยพำนักอยู่ ณ ตำหนักรังสิตคลองสี่ ซึ่งตั้งอยู่ตรงปากทางเข้าคลองสี่ (ริมถนนรังสิต-นครนายก) ถนนพระองค์เจ้าสาย ตรงข้ามร้านอาหารบ่อเงิน และสนามม้าสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ซึ่งอยู่ฝั่งเดียวกันกับพระตำหนักบึงยี่โถ ในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ในบริเวณแนวเดียวกัน ซึ่งนอกจากเป็นที่พำนักแล้ว ยังเป็นที่ทำการมูลนิธิหม่อมเจ้าหญิงรังษีนภดล ยุคล เป็นมูลนิธิที่ได้เล็งเห็นความสำคัญในการอนุรักษ์ช้างป่า กระทิง และสัตว์ป่าอื่น ๆ โดยภายในพื้นที่ตำหนัก คุณหญิงรังษีนภดลได้นำที่นาส่วนตัวมาใช้เป็นแปลงปลูกข้าวหอมนิล ตามแนวพระราชดำรัสเศรษฐกิจพอเพียง โดยลงมือหว่านพันธุ์ข้าว ใส่ปุ๋ยและควบคุมการเก็บผลผลิตเอง ทั้งยังใช้ที่นาเป็นที่ทำงาน เพื่อติดตามดูแปลงข้าว และนำผลผลิตข้าวหอมนิลที่ได้ไปแจกจ่ายแก่ประชาชนในพื้นที่ต่าง ๆ

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๑๑๗ ตอนที่ ๙ ข หน้า ๔, ๔ พฤษภาคม ๒๕๔๓

 ลำดับสาแหรก