# ชุดตัวอักษรยาวี
ชุดตัวอักษรยาวี (อักษรยาวี: ; มลายูปัตตานี: ยาวี; อาเจะฮ์: Jawoë) เป็นชุดของอักษรอาหรับดัดแปลงสำหรับเขียนภาษามลายู ภาษาอาเจะฮ์ ภาษาบันจาร์ ภาษามีนังกาเบา ภาษาเตาซูก และภาษาอื่น ๆ ในภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ นักปราชญ์คนหนึ่งของปัตตานี ชื่อ ชัยค์ อะห์มัด อัลฟะฏอนี (Syeikh Ahmad al-Fathani) ได้วางกฎเกณฑ์การใช้อักษรยาวีเพื่อใช้เป็นมาตรฐานในการเขียนภาษามลายูในท้องถิ่นนี้ อักษรยาวีมีฐานจากอักษรอาหรับ โดยแบ่งเป็นอักษรอาหรับดั้งเดิม 31 ตัว และอักษรเพิ่มเติมที่ปรับให้ตรงกับหน่วยเสียงภาษามลายู แต่ไม่พบในภาษาอาหรับคลาสสิก ได้แก่ (چ , ڠ , ڤ , ݢ , ۏ  และ ڽ)

อักษรยาวีถูกพัฒนาตอนที่อิสลามเริ่มเข้ามาในโลกมลายู โดยแทนที่ตระกูลอักษรพราหมีที่ใช้ในสมัยฮินดู-พุทธ หลักฐานอักษรยาวีที่เก่าแก่ที่สุดพบในศิลาจารึกตรังกานูในคริสต์ศตวรรษที่ 14 ซึ่งบันทึกในภาษามลายูคลาสสิกที่มีการผสมระหว่างภาษามลายู, สันสกฤต และอาหรับ มีทฤษฎีต้นกำเนดอักษรยาวีสองแบบ โดยทฤษฎียอดนิยมกล่าวแนะว่าระบบนี้ถูกพัฒนาและสืบทอดโดยตรงจากอักษรอาหรับ ในขณะที่นักวิชาการอย่าง R.O Windstedt กล่าวแนะว่ามันพัฒนาผ่านอิทธิพลของอักษรเปอร์เซีย-อาหรับ

ปัจจุบันชาวมุสลิมในประเทศไทยที่พูดภาษามลายู นิยมใช้อักษรยาวีบันทึกเรื่องราวในศาสนา และการสื่อสารต่าง ๆ ส่วนนักเรียนในโรงเรียนปอเนาะ หรือโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม จะเริ่มเรียนอักษรยาวีสำหรับอ่านเขียนภาษาอาหรับ (ภาษาในคัมภีร์อัลกุรอาน) ตั้งแต่ยังเยาว์ อักษรยาวียังคงใช้กันในสังคมมลายูในอินโดนีเซียและไทย

คำว่า ยาวี นั้นมาจากคำว่า jawa หมายถึง ชวา นั่นเอง ทั้งนี้ก็เพราะชาวชวาได้อพยพมาตั้งถิ่นฐานในมะละกาและปัตตานี ได้นำอักษรอาหรับดัดแปลงมาเผยแพร่ และในที่สุดได้รับมาใช้ในชุมชนที่พูดภาษามลายูปัตตานีมาช้านาน

เป็นที่น่าสังเกตว่า ยังมีความสับสนในการเรียกชื่ออักษรยาวี และภาษามลายูว่า "ภาษายาวี" แม้กระทั่งในหมู่ผู้พูดภาษามลายู ทว่าความจริงแล้วไม่มีภาษายาวี มีแต่อักษรยาวีกับภาษามลายู

ศัพทมูลวิทยา
รายงานจากกามุซเดวัน "ยาวี" (Jawi, جاوي) เป็นคำพ้องกันกับคำว่า 'มลายู' ทำให้คำนี้ใช้แทน 'มลายู' ได้ในบางคำ เช่น บาฮาซาจาวี (Bahasa Jawi) หรือ บาฮาซายาวี (Bahasa Yawi; ภาษามลายูปัตตานี สำเนียงมลายูในภาคใต้ของประเทศไทย), มาซุกยาวี (Masuk Jawi;  สื่อถึงการขริบหนังหุ้มปลายช่วงการก้าวผ่านวัย) และ ยาวีเปอกัน (Jawi pekan) หรือ ยาวีเปอรานากัน (Jawi Peranakan;  สื่อถึงมุสลิมที่พูดภาษามลายู มีต้นกำเนิดผสมระหว่างมลายูกับอินเดีย) คำว่า ตูลีซันยาวี (Tulisan Jawi) มีความหมายว่า "อักษรยาวี" เป็นอีกรูปแบบหนึ่งของความหมาย 'อักษรมลายู'

ตัวอักษร
+ อักษรยาวีDaftar Kata Bahasa Melayu Rumi-Sebutan-Jawi, Dewan Bahasa Pustaka,
5th printing, 2006. ตัวอักษร  ชื่อ  ท้าย  กลาง  ต้น  เดี่ยว  เสียง  เทียบอักษรรูมี  ยูนิโคด   alif      หรือ  a, e- (ĕ)  U+0627   ba  b  U+0628   ta  t  U+062A   ta marbutah      หรือ  -t, -h  U+0629   sa (tha)  หรือ  s  U+062B   jim  j  U+062C   ca  c  U+0686   ha  หรือ  h  U+062D   kha (khO)  kh  U+062E   dal    d  U+062F   zal    หรือ  z  U+0630   ra (rO)    r  U+0631   zai    z  U+0632   sin  s  U+0633   syin  sy, sh  U+0634   sad (sOd)  s  U+0635   dad (dOd)  d  U+0636   ta (tO)  t  U+0637   za (zO) z  U+0638   ain  a, i, u, -k  U+0639   ghain  gh  U+063A   nga  ng  U+06A0   fa  f  U+0641   pa p  U+06A4   qaf  หรือ  q, k  U+0642  kaf  k  U+06A9  ga  g  U+0762   lam  l  U+0644   mim  m  U+0645   nun  n  U+0646   wau    และ  w, u, o  U+0648   va    v  U+06CF   ha  h  U+0647   hamzah    ไม่มี  U+0621   ya  และ  y, i, e (é)  U+064A   ye    -e (ĕ), a  U+0649   nya  ny  U+06BD
 อักษรที่ไม่มีรูปต้นและรูปกลางจะใช้รูปเดี่ยว เพราะเชื่อมกับอักษรอื่นไม่ได้ (, , , , , ,)
 อักษร hamzah แสดงเฉพาะรูปเดี่ยวในภาษามลายู
 "nya"เป็นเสียงที่ไม่มีในภาษาไทยภาคกลางและภาคใต้ พบเฉพาะในภาษาไทยสำเนียงภาคเหนือกับภาคอีสานเท่านั้น

 ตัวอย่าง 
อักษรยาวีเขียนจากทางขวาไปซ้ายเหมือนอักษรอาหรับ ข้างล่างนี้คือตัวอย่างอักษรยาวีจากบทแรกและบทที่สองของ ฆอซัลอุนตุกราบีอะฮ์ (,)Lirik – Ghazal untuk rabiah .
อักษรยาวีอักษรรูมีแปลไทยKilauan intan berkelip-kelip di langit tinggi,
Dan cahaya menari-nari di langit biru,
Tidaklah dapat menenangkan perasaanku,
Yang rindukan kehadiran kasih.

Gemersik irama merdu buluh perindu,
Dan nyanyian pari-pari dari kayangan,
Tidaklah dapat tenteramkan sanubari,
Yang mendambakan kepastian kasihmu.เพชรพลอยระยิบระยับบนท้องฟ้าอันสูงส่ง,
และแสงระยิบระยับบนท้องฟ้าสีคราม,
นั่นไม่สามารถปลอบประโลมใจข้า,
ที่สนใจเพื่ออยู่กับผู้เป็นที่รัก. 

ท่วงทำนองอันไพเราะของขลุ่ยกก,
และเสียงร้องของนางไม้จากสวรรค์,
ไม่สามารถทำให้จิตใจสงบ,
ซึ่งโหยหาความแน่นอนในความรักของเจ้า.