# ปริศนา (นวนิยาย)
ปริศนา เป็นนวนิยายประพันธ์โดย ว.ณ ประมวญมารค (นามปากกาของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิภาวดีรังสิต) จับใจความช่วงยุคปลายรัชกาลที่ 8 ถึงต้นรัชกาลที่ 9 โดยนิยายในชุดมีอีก 2 เรื่องที่เนื้อหาเกี่ยวเนื่องกัน คือ เจ้าสาวของอานนท์ และรัตนาวดี

เรื่องย่อ
ปริศนาเป็นลูกของพระวินิจมนตรีกับคุณนายสมรแต่ทางญาติฝ่ายพ่อไม่ยอมรับ เพราะปริศนาเกิดหลังจากที่พระวินิจมนตรีเสียไปแล้วถึง ๖ เดือน 
พระวินิจมนตรีกับคุณนายสมรมีบุตรี ๔ คน คนแรกชื่อ อุบล ซึ่งแต่งงานกับสมศักดิ์ข้าราชการ สิรี ช่างตัดเสื้อฝีมือดีแต่อาภัพรัก อนงค์ หญิงสาวอ่อนหวานเรียบร้อย และ ปริศนา

ปริศนาอยู่กับอาที่อเมริกาจนโตได้กลับมากรุงเทพ ได้เจอกับประวิชคนสนิทของท่านพจน์ที่เที่ยวขับรถตามหาอนงค์ หญิงสาวที่แอบชอบตอนเจอที่หัวหิน พอเจอกับปริศนาประวิชเลยหันเหไปทางปริศนาเพราะเธอสวยและเก่งกว่า ปริศนาทำงานเป็นครูสอนอยู่ที่โรงเรียนของหม่อมเจ้าหญิงรัตนาวดี น้องสาวของ หม่อมเจ้าพจน์ปรีชา ท่านหญิงรัตน์และประวิชพูดถึงปริศนาบ่อยครั้งทำให้ท่านชายพจน์สนใจ และรู้จักกันในงานเต้นรำที่วังของท่านชายพจน์ ประวิชชอบปริศนา แต่ไม่รู้ว่าอนงค์ชอบตน

เมื่อพบกัน ปริศนากับท่านชายพจน์แอบชอบกันลึกๆแต่ก็ไม่มีใครพูดออกไป จนประวิชขอให้ท่านชายพจน์ไปสู่ขอปริศนา ทำให้ปริศนาโกรธท่านชายพจน์มาก ประวิชมาขอให้อนงค์ช่วยเรื่องปริศนา ทำให้เขารู้ว่าอนงค์ชอบเขาอยู่ ความเห็นใจเกิดเป็นรัก ประวิชและอนงค์จึงเข้าใจกันและแต่งงานกัน อานนท์หนุ่มเจ้าสำราญกลับมาจากอเมริกา เกิดติดใจปริศนาเข้าอีกคนทำให้คนทั่วเมืองลือกันว่าทั้งสองจะแต่งงานกัน ส่วนท่านพจน์ก็ไปไหนมาไหนกับรตี ญาติผู้หญิง สาวที่ผู้ใหญ่หมายจะให้แต่งงานกัน ยิ่งทำให้ทั้งสองผิดใจกันมากขึ้น ท่านชายพจน์เสียใจมากเพราะเข้าใจว่าปริศนาไม่รักตน จึงไปป่า และล้มป่วยอาการหนักมากและ อาจไม่รอด ปริศนาเสียใจและรู้ว่ารักท่านชายพจน์มาก หลังจากที่ท่านชายพจน์อาการดีขึ้นจึงมาเยี่ยมที่วังและปรับความเข้าใจกัน เสด็จอาของท่านชายพจน์ให้ปริศนาเข้าเฝ้า และเห็นว่าเป็นคู่ที่เหมาะสมกัน สุดท้ายทั้งสองก็แต่งงานกัน

ตัวละคร

 ปริศนา สุทธากุล
 หม่อมเจ้าพจน์ปรีชา
 หม่อมเจ้าหญิงรัตนาวดี
 ประวิช ราชพรรลภ
 อนงค์ สุทธากุล
 สิรี สุทธากุล
 อุบล สุทธากุล

 สมร สุทธากุล
 อานนท์ วิทยาธร
 นงลักษณ์ วิทยาธร
 นพ วิทยาธร
 วิมล ราชพรรลภ
 ตระกล สุทธากุล
 และอื่นๆ

 นักแสดง 
 ปี พ.ศ. 2498 พ.ศ. 2525  พ.ศ. 2530  พ.ศ. 2543  พ.ศ. 2555  พ.ศ. 2558  รูปแบบการนำเสนอ ภาพยนตร์ 35 มม. ภาพยนตร์ 35 มม.  ละคร ช่อง 3  ละคร ช่อง 7  ละครเวที  ละคร ช่องพีพีทีวี ผู้สร้าง เฉลิมชาติภาพยนตร์ ไฟว์สตาร์โปรดักชั่น รณภพฟิล์ม  ไอแอม โปรดักชั่น  ทูอินวัน  ดรีมบอกซ์  ศรีคำรุ้ง โปรดักชั่น บทการแสดง   ภรณ์รวี  เอื้องอรุณ สมิตสุวรรณ  งามแสงเดือน  ดารกา วงศ์ศิริ  นลินี สีตะสุวรรณ  ผู้กำกับการแสดง ส.อาสนจินดา รุจน์ รณภพ  อดุลย์ ดุลยรัตน์  ผิน เกรียงไกรสกุล  สุวรรณดี จักราวรวุธ  หม่อมราชวงศ์ศรีคำรุ้ง ยุคล หม่อมเจ้าพจน์ปรีชา รัชดา ศรียาภัย เกรียงไกร อุณหะนันทน์  ฉัตรชัย เปล่งพานิช  เจษฎาภรณ์ ผลดี  ภพธร สุนทรญาณกิจ  ศรราม เทพพิทักษ์ ปริศนา สุทธากุล อมรา อัศวนนท์ จารุณี สุขสวัสดิ์  ลลิตา ปัญโญภาส  เทย่า โรเจอร์ส  อลิสซาเบธ สิทธิเจริญยศ  สุษมา กิติยากร ณ อยุธยา  ประวิช ราชพรรลภ หม่อมหลวงตวง สนิทวงศ์ เอกลักษณ์ ยลระบิล  เฉลิมพร พุ่มพันธ์วงศ์  ภัทรพล ศิลปาจารย์  ณัฎฐ์ ทิวไผ่งาม   ติณห์‬ ศรีตรัย  รตี ราชพรรลภ มารศรี ยุวนากร ลินดา ค้าธัญเจริญ  รัชนี ศิระเลิศ  เจมี่ บูเฮอร์  ภคมน บุณยะภูติ   ปกฉัตร เทียมชัย  อนงค์ สุทธากุล   นันทพร อัมพผลิน  ปาหนัน ณ พัทลุง  นาเดีย นิมิตรวานิช  คนึงพิมพ์ พรมกร   เปรมา เสือเจริญ สิรี สุทธากุล   อัญชลี ไชยศิริ  ธิติมา สังขพิทักษ์  เขมสรณ์ หนูขาว  มณีรัตน์ ศรีจรูญ พิมลรัตน์ พิศลยบุตร นพ วิทยาธร   ปรัชญา อัครพล  นัย สุขสกุล  พัฒน์ พันลูกท้าว  ชยาพงศ์ สุวรรณน้อย   ปิยะณัฐ แดงพูนผล หม่อมเจ้าหญิงรัตนาวดี / ท่านหญิงรัตน   ปัทมา ปานทอง  ขวัญฤดี กลมกล่อม   กุลธิดา อักษรนันทน์  ณัฐจารี หรเวชกุล   ญีนา ซาลาส เสมอ   สุเชาว์ พงษ์วิไล  วิวัฒน์ ผสมทรัพย์  ผดุงศักดิ์ กิจวานิชขจร  รณชาติ บุตรแสนคม   ชยาพงศ์ สุวรรณน้อย สมร สุทธากุล   -  บุศรา นฤมิตร  กาญจนาพร ปลอดภัย  ศิรินทรา นิยากร   อาภาศิริ นิติพน อานนท์ วิทยาธร   ไพโรจน์ สังวริบุตร  คาเมล ซาลวาลา  พงศ์จักร จักษุรักษ์  วิวิศน์ บวรกีรติขจร   โทนี่ รากแก่น

ภาพยนตร์ไทย พ.ศ. 2525 
ปริศนารับบทโดย จารุณี สุขสวัสดิ์ ซึ่งจารุณีได้รับ รางวัลพระสุรัสวดี สาขานักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม พ.ศ. 2525 ส่วนผู้รับบทเป็นท่านชายพจน์คือ เกรียงไกร อุณหะนันทน์ กำกับการแสดงโดย รุจน์ รณภพ สร้างโดยค่ายไฟว์สตาร์โปรดักชั่น และ รณภพฟิล์ม มีนักแสดงนำดังนี้

 จารุณี สุขสวัสดิ์ รับบท ปริศนา สุทธากุล 
 เกรียงไกร อุณหะนันทน์ รับบท หม่อมเจ้าพจน์ปรีชา
 เอกลักษณ์ ยลระบิล รับบท ประวิช ราชพรรลภ
 ลินดา ค้าธัญเจริญ รับบท รตี ราชพรรลภ
 นันทพร อัมพผลิน รับบท อนงค์ สุทธากุล
 ปรัชญา อัครพล รับบท นพ วิทยาธร
 ปัทมา ปานทอง รับบท หม่อมเจ้าหญิงรัตนาวดี
 สุเชาว์ พงษ์วิไล รับบท เสมอ

 อัญชลี ไชยศิริ รับบท สิรี สุทธากุล
 อดุลย์ ดุลยรัตน์ รับบท หลวงวิรัชราชกิจ 
 ศรินทิพย์ ศิริวรรณ รับบท คุณหญิงชื่น ราชพรรลภ
 ประพิศ พราวพรรณ รับบท ย่าของปริศนา
 มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา
 มารศรี ณ บางช้าง 
 พิศิษฐ์ แช่มปรีชา
 สุลาลีวัลย์ สุวรรณทัต รับบท ป้าสร้อย

 ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2530 
ปริศนารับบทโดยลลิตา ปัญโญภาส (นามสกุล ณ เวลานั้น) ส่วนผู้รับบทเป็นท่านชายพจน์คือฉัตรชัย เปล่งพานิช ซึ่งฉัตรชัยได้รับรางวัลเมขลา สาขานักแสดงชายยอดเยี่ยม พ.ศ. 2530 ทางช่อง3 สร้างโดย บริษัท ไอแอม โปรดักชั่น จำกัด
ผู้จัดละคร: วรายุธ มิลินทจินดา 
กำกับการแสดง: อดุลย์ ดุลยรัตน์ 
ผู้เขียนบทโทรทัศน์: เอื้องอรุณ สมิตสุวรรณข่าวสด หน้าบันเทิง
นักแสดง

ฉัตรชัย เปล่งพานิช รับบท หม่อมเจ้าพจน์ปรีชา
ลลิตา ปัญโญภาส รับบท ปริศนา สุทธากุล
เฉลิมพร พุ่มพันธ์วงศ์ รับบท ประวิช ราชพรรลภ
ปาหนัน ณ พัทลุง รับบท อนงค์ สุทธากุล
ธิติมา สังขพิทักษ์ รับบท สิรี สุทธากุล
ด.ญ. ขวัญฤดี กลมกล่อม รับบท หม่อมเจ้าหญิงรัตนาวดี
รัชนี ศิระเลิศ รับบท รตี ราชพรรลภ
คาเมล ซาลวาลา รับบท อานนท์ วิทยาธร
วิวัฒน์ ผสมทรัพย์ รับบท เสมอ
บุศรา นฤมิตร รับบท สมร
พิราวรรณ ประสพศาสตร์ รับบท อุบล สุทธากุล
สมมาตร ไพรหิรัญ รับบท สมศักดิ์
สมควร กระจ่างศาสตร์  รับบท เจ้าคุณราชพรรลภ
อมรา อัศวนนท์ รับบท คุณหญิงชื่น ราชพรรลภ
กฤษณ์ ศุกระมงคล

จุรี โอศิริ รับบท ป้าสร้อย
ด.ญ. ชรินทร์พร มหิทธิพงษ์ รับบท วิมล ราชพรรลภ
นัย สุขสกุล รับบท นพ วิทยาธร
ปาริฉัตร สัชฌุกร รับบท นงลักษณ์ วิทยาธร
ปรารถนา สัชฌุกร รับบท ครูถวิล
จิระวดี อิศรางกูร ณ อยุธยา รับบท ครูสุมล
สุคนธ์ทิพย์ เสนะวงศ์ รับบท สงวน
ณรงค์ เจนคลองธรรม
ชูศักดิ์ สุธีรธรรม รับบท นายสน
มาลี เวชประเสริฐ รับบท คุณยาย
จารุวรรณ ปัญโญภาส รับบท แหวน แม่ของประวิช กับวิมล
มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา รับบท ย่าของปริศนา
รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง รับบท เสด็จพระองค์หญิงฯ
กิ่งดาว ดารณี

ต่อจากนั้นผู้ผลิตชุดเดิม ได้ผลิตละครโทรทัศน์ เจ้าสาวของอานนท์ (2531)งานพีเรียด"เจ้าสาวของอานนท์" และ รัตนาวดี (2531) จากนวนิยายในชื่อเดียวกัน ซึ่งเป็นเรื่องราวต่อเนื่องจาก ปริศนา โดยที่มีผู้กำกับและผู้เขียนบท รวมถึงนักแสดงชุดเดิมจาก ปริศนา (2530) มารับบทเดิมในละคร 2 เรื่องหลัง มีการเปลี่ยนตัวนักแสดงบางบท ได้แก่ อานนท์ วิทยาธร จาก คาเมล ซาลวาลา เป็น ศรัณยู วงษ์กระจ่าง, วิมล ราชพรรลภ จาก ด.ญ. ชรินทร์พร มหิทธิพงษ์ เป็น ปรารถนา สัชฌุกร เป็นต้น

ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2543 
สร้างโดย บริษัท ทูอินวัน จำกัด ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7  วันศุกร์ที่ 10 พฤศจิกายน ถึง วันเสาร์ที่ 9 ธันวาคม 2543

เจษฎาภรณ์ ผลดี รับบท หม่อมเจ้าพจนปรีชา
เทย่า โรเจอร์ รับบท ปริศนา สุทธากุล
ภัทรพล ศิลปาจารย์ รับบท ประวิช ราชพรรลภ
นาเดีย นิมิตรวานิช รับบท อนงค์ สุทธากุล
เขมสรณ์ หนูขาว รับบท สิรี สุทธากุล
เจมี่ บูเฮอร์ รับบท รตี ราชพรรลภ
อารีวรรณ จตุทอง รับบท อุบล สุทธากุล
ดวงตา ตุงคะมณี รับบท คุณหญิงชื่น ราชพรรลภ

กาญจนาพร ปลอดภัย รับบท คุณนายสมร สุทธากุล
กุลธิดา อักษรนันทน์ รับบท หม่อมเจ้าหญิงรัตนาวดี
วิสทา สุขทิศ รับบท วิมล ราชพรรลภ
พัฒน์ พันลูกท้าว รับบท นพ วิทยาธร
ผดุงศักดิ์ กิจวานิชขจร รับบท เสมอ
วิทิตนันท์ โรจนพานิช รับบท สมศักดิ์
ปีเตอร์ เข็มเพชร รับบท สันต์
พงศ์จักร จักษุรักษ์ รับบท อานนท์ วิทยาธร
เผ่าทอง ทองเจือ รับบท 
นวลปรางค์ ตรีชิต รับบท เสด็จอา
นิดา พัชรวีระพงษ์ รับบท 

เพลงประกอบละคร : ฝากรัก ร้องโดย สุทธิพงษ์ วัฒนจัง, ปริศนา ร้องโดย ชุติมา แก้วเนียม, รักเธอเสมอ ร้องโดย เบิร์ด ธงไชย

ละครเวที (เดอะมิวสิคัล) พ.ศ. 2555
ละครเวทีปริศนา เดอะ มิวสิคัล จัดขึ้นโดยมูลนิธิโรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยา ในพระราชูปถัมภ์ฯ เพื่อระดมทุนจัดหาครุภัณฑ์และครุภัณฑ์ทางการแพทย์ แสดงระหว่างวันที่ 16-17-18, 23-24-25 มีนาคม 2555 วันศุกร์รอบ 19.30 น.วัน เสาร์ – วันอาทิตย์ 14.00 น. / 19.30 น. ณ เอ็มเธียเตอร์ ถนนเพชรบุรีตัดใหม่ 
ปริศนารับบทโดย อลิสซาเบธ สิทธิเจริญยศ (โรส KPN) ผู้รับบทท่านชายพจน์คือ ภพธร สุนทรญาณกิจ 
เป็นละครเวทีของค่ายดรีมบ็อกส์ กำกับการแสดงโดย สุวรรณดี จักราวรวุธ แสดง ณ เอ็ม เธียเตอร์ ถ.เพชรบุรีตัดใหม่

 อลิสซาเบธ สิทธิเจริญยศ (โรส KPN) รับบท ปริศนา
 ภพธร สุนทรญาณกิจ รับบท หม่อมเจ้าพจน์ปรีชา
 ณัฎฐ์ ทิวไผ่งาม รับบท ประวิช ราชพรรลภ
 คนึงพิมพ์ พรมกร รับบท อนงค์ สุทธากุล
 ภคมน บุณยะภูติ  รับบท รตี ราชพรรลภ
 ศิริพรรณ นำเจริญสมบัติ รับบท อุบล สุทธากุล
 วิวิศน์ บวรกีรติขจร  รับบท อานนท์ วิทยาธร
 ชยาพงศ์ สุวรรณน้อย รับบท นพ วิทยาธร
 ณัฐจารี หรเวชกุล รับบท หม่อมเจ้าหญิงรัตนาวดี

 ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2558 
 กำกับโดย : หม่อมราชวงศ์ศรีคำรุ้ง ยุคล
 ผู้เขียนบทโทรทัศน์ : นลินี สีตะสุวรรณ
 ออกอากาศ : ทุกวันเสาร์-อาทิตย์ เวลา	21.30 น. ทางช่อง พีพีทีวี 
 ออกอากาศวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2558 -2 สิงหาคม พ.ศ. 2558
 เพลงประกอบละคร : เพลง ความในใจ ขับร้องโดย บุรินทร์ บุญวิสุทธิ์

ศรราม เทพพิทักษ์ รับบท หม่อมเจ้าพจนปรีชา
สุษมา กิติยากร ณ อยุธยา รับบท ปริศนา สุทธากุล
ปกฉัตร เทียมชัย รับบท รตี ราชพรรลภ
ติณห์‬ ศรีตรัย รับบท ประวิช ราชพรรลภ
โทนี่ รากแก่น รับบท อานนท์ วิทยาธร
พิศมัย‬ วิไลศักดิ์ รับบท คุณหญิงเทพ
อาภาศิริ นิติพน รับบท สมร สุทธากุล
รัชนี ศิระเลิศ รับบท คุณหญิงชื่น ราชพรรลภ
ปาริฉัตร ไพรหิรัญ รับบท ป้าสร้อย
ฝนพา ปราโมช ณ อยุธยา รับบท อบุล สุทธากุล
พิมลรัตน์ พิศลยบุตร รับบท สิรี สุทธากุล
เปรมา เสือเจริญ รับบท อนงค์ สุทธากุล
จงเจต วัชรานันท์ รับบท วิรัช สุทธากุล

ญีนา ซาลาส รับบท หม่อมเจ้าหญิงรัตนาวดี / ท่านหญิงรัตน
ณฐมณฑ์ งามกนก รับบท วิมล ราชพรรลภ
ทรงวุฒิ ศรีเชิดชูธรรม รับบท เสมอ
มรกต หทัยวสีวงศ์ รับบท นงลักษณ์ วิทยาธร
ปิยะณัฐ แดงพูนผล รับบท นพ วิทยาธร
ศันสนีย์ วัฒนานุกูล รับบท สงวน (อาจารย์สงวน)
นันทวัน เมฆใหญ่ รับบท เสด็จอา
น้ำเงิน บุญหนัก  รับบท คุณยาย
พลกฤษณ์ จักรสุวรรณ รับบท พระยาราชพรรลภ
ราชวัติ ขลิบเงิน รับบท สันต์
หัสสยา อิสริยะเสรีกุล รับบท นิภา
จารุวรรณ จรรย์นาฏย์ รับบท สายสร้อย
มาเรียม คำเมือง รับบท ยายเตียง