# แคว้นปกครองตนเองของประเทศสเปน
ในประเทศสเปน แคว้นปกครองตนเอง หรือ ประชาคมปกครองตนเอง  (;) เป็นเขตทางการเมืองและการปกครองในระดับบนสุดที่ได้รับการจัดตั้งโดยอาศัยอำนาจตามรัฐธรรมนูญสเปน พ.ศ. 2521 โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อรับประกันความเป็นอิสระในการปกครองตนเอง (อย่างมีข้อจำกัด) ของชาติทางประวัติศาสตร์และภูมิภาคต่าง ๆ ที่ประกอบกันเป็นสเปนArticle 2. Article 143. 

สเปนมิใช่สหพันธรัฐ แต่เป็นเอกรัฐ ที่มีการกระจายอำนาจสูง ในขณะที่อำนาจอธิปไตยเป็นของรัฐชาติสเปนโดยรวม โดยมีสถาบันส่วนกลางของรัฐบาลเป็นผู้ใช้อำนาจแทนนั้น รัฐชาติสเปนก็ได้คลายอำนาจสู่แคว้นต่าง ๆ ในระดับที่ต่างกันตามภูมิหลังของแต่ละแคว้นเช่นกัน แคว้นเหล่านั้นจะใช้สิทธิ์ในการปกครองตนเองภายในขอบเขตที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญสเปนและธรรมนูญการปกครองตนเอง ของแคว้นตามลำดับ นักวิชาการบางคนเรียกระบบที่เป็นผลจากการกระจายอำนาจดังกล่าวว่าเป็นระบบสหพันธรัฐในทางปฏิบัติ-เอกรัฐเพียงในนาม หรือ "สหพันธรัฐที่ปราศจากระบอบสหพันธรัฐ"The Federal Option and Constitutional Management of Diversity in Spain Xavier Arbós Marín, page 375; included in 'The Ways of Federalism in Western Countries and the Horizons of Territorial Autonomy in Spain' (volume 2), edited by Alberto López-Eguren and Leire Escajedo San Epifanio; edited by Springer , (eBook) ปัจจุบันในสเปนมีแคว้นปกครองตนเอง 17 แคว้น และนครปกครองตนเอง 2 นครซึ่งมีชื่อเรียกรวมกันว่า "หน่วยการปกครองตนเอง" นครปกครองตนเองมีสิทธิ์ที่จะขอเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นแคว้นปกครองตนเอง แต่นครทั้งสองยังไม่ได้ใช้สิทธิ์นี้ เค้าโครงการบริหารดินแดนซึ่งเป็นเอกลักษณ์เช่นนี้มีชื่อเรียกว่า "รัฐแห่งหน่วยการปกครองตนเอง"

แคว้นปกครองตนเองต่าง ๆ จะได้รับการบริหารในทิศทางที่สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญสเปนร่วมกับธรรมนูญการปกครองตนเองซึ่งเป็นกฎหมายจัดระเบียบองค์การเฉพาะในแคว้นแต่ละแคว้น กฎหมายเหล่านี้เป็นตัวกำหนดอำนาจหน้าที่ทั้งหมดที่แคว้นเหล่านั้นจะมีได้ เนื่องจากการคลายอำนาจสู่แคว้นต่าง ๆ ถูกกำหนดให้มีลักษณะที่ไม่เท่าเทียมกันโดยธรรมชาติ ขอบเขตอำนาจและหน้าที่ของแต่ละแคว้นจึงอยู่ในระดับที่แตกต่างกันไป เช่น ทุกแคว้นมีอำนาจจัดการด้านการศึกษาเป็นของตนเอง แต่บางแคว้นมีอำนาจจัดการด้านการเงินสาธารณะเพิ่มเติม หน่วยงานตำรวจของบางแคว้นมีบทบาทหน้าที่มากกว่าหน่วยงานตำรวจส่วนกลาง เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ทุกแคว้นล้วนมีโครงสร้างสภานิติบัญญัติในรูปแบบเดียวกัน

การนำระบบแคว้นและนครปกครองตนเองมาใช้ส่งผลให้สเปนเปลี่ยนจากการเป็นหนึ่งในประเทศที่มีการรวมอำนาจปกครองสูงที่สุดมาเป็นหนึ่งในประเทศที่มีการกระจายอำนาจปกครองสูงที่สุดในบรรดาประเทศสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ (โออีซีดี) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สเปนเป็นประเทศที่อัตราความเติบโตของรายได้และผลประกอบการของหน่วยงานที่ได้รับมอบอำนาจ (คือแคว้นปกครองตนเองต่าง ๆ) สูงที่สุด โดยเป็นผู้นำในการจัดอันดับดังกล่าวในยุโรปเมื่อถึงปี พ.ศ. 2558 และเป็นประเทศที่มีอัตราการกระจายภาษีสูงที่สุดเป็นอันดับที่ 5 ในบรรดาประเทศสมาชิกโออีซีดี (รองจากแคนาดา สวิตเซอร์แลนด์ สหรัฐอเมริกา และออสเตรีย) นอกจากนี้ สเปนยังได้รับการกล่าวอ้างว่าเป็นประเทศ "ที่น่าทึ่งจากขอบเขต [อันกว้างขวาง] ของอำนาจที่ได้รับการถ่ายโอนโดยสันติในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา" และเป็น "ประเทศที่มีการกระจายอำนาจสูงเป็นพิเศษ" อีกด้วย ในแง่บุคลากร เมื่อถึงปี พ.ศ. 2553 ข้าราชการพลเรือนจำนวนเกือบ 1,350,000 คน หรือร้อยละ 50.3 จากข้าราชการพลเรือนทั้งหมดในสเปนเป็นลูกจ้างของแคว้นปกครองตนเองต่าง ๆ  ร้อยละ 23.6 เป็นลูกจ้างของสภาเมืองและสภาจังหวัดต่าง ๆ ส่วนลูกจ้างที่ทำงานให้กับหน่วยงานบริหารส่วนกลาง (รวมทั้งหน่วยงานของตำรวจและทหาร) มีเพียงร้อยละ 22.2 ของข้าราชการพลเรือนทั้งหมด

ในขณะเดียวกัน ชาตินิยมชายขอบ (peripheral nationalism) โดยเฉพาะในแคว้นกาตาลุญญา แคว้นกาลิเซีย และแคว้นประเทศบาสก์ยังคงมีบทบาทสำคัญในการเมืองสเปน นักชาตินิยมชายขอบบางคนมองว่าความแตกต่างระหว่างสถานะ "ชาติทางประวัติศาสตร์" ที่เคยใช้นิยามแคว้นเหล่านั้นโดยเฉพาะ กับสถานะ "ภูมิภาค" ที่เคยใช้นิยามแคว้นอื่นทั่วไปนั้นกำลังเลือนหายในทางปฏิบัติ เนื่องจากเมื่อเวลาผ่านไป แคว้นทั้งหมดก็ได้รับการถ่ายโอนอำนาจหน้าที่เกือบจะในระดับเดียวกัน และแคว้นอื่น ๆ บางแคว้น  (เช่น แคว้นบาเลนเซีย แคว้นอันดาลูซิอา) ก็ได้เลือกระบุตนเองว่าเป็น "ชาติทางประวัติศาสตร์" เช่นกัน ที่จริงแล้วก็ยังมีการถกเถียงอยู่ว่าการสถาปนาระบบรัฐแห่งหน่วยการปกครองตนเองในสเปนนั้นได้นำไปสู่การสร้าง "เอกลักษณ์ใหม่ในระดับภูมิภาค" และ "ประชาคมที่ถูกประดิษฐ์ขึ้น" หรือไม่ ด้วยเหตุเหล่านี้ หลายคนในกาลิเซีย ประเทศบาสก์ และกาตาลุญญาจึงเริ่มมองว่าแคว้นของพวกเขาเป็น "ชาติ" มิใช่เพียงชาติทางประวัติศาสตร์อย่างแคว้นอื่น ๆ และมองว่าสเปนเป็น "รัฐพหุชาติ" หรือ "ชาติที่ประกอบด้วยหลายชาติ" ดังนั้นจึงเรียกร้องให้รัฐบาลสเปนกระจายอำนาจสู่แคว้นของตนเองมากขึ้นหรือให้แคว้นของตนเองแยกตัวเป็นเอกราช

 รายชื่อ 
+ แคว้นและนครปกครองตนเองของประเทศสเปน ธง ชื่อ เมืองหลัก สถานะ ที่ตั้ง จังหวัด เมืองหลักของจังหวัด แคว้นปกครองตนเอง 50px กันตาเบรีย 25px ซันตันเดร์ แคว้นทางประวัติศาสตร์ 150px 25px กันตาเบรีย 25px ซันตันเดร์ 50px กัสติยา-ลามันชา 25px โตเลโด ภูมิภาค 150px 25px กัวดาลาฆารา 25px กัวดาลาฆารา 25px กูเองกา 25px กูเองกา 25px ซิวดัดเรอัล 25px ซิวดัดเรอัล 25px โตเลโด 25px โตเลโด 25px อัลบาเซเต 25px อัลบาเซเต 50px กัสติยาและเลออน 25px บายาโดลิด (โดยพฤตินัย) แคว้นทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม 150px 25px ซาโมรา 25px ซาโมรา 25px ซาลามังกา 25px ซาลามังกา 25px เซโกเบีย 25px เซโกเบีย 25px โซเรีย 25px โซเรีย 25px บายาโดลิด 25px บายาโดลิด 25px บูร์โกส 25px บูร์โกส 25px ปาเลนเซีย 25px ปาเลนเซีย 25px เลออน 25px เลออน 25px อาบิลา 25px อาบิลา 50px กาตาลุญญา 25px บาร์เซโลนา ชาติ [ทางประวัติศาสตร์] 150px 25px ฌิโรนา 25px ฌิโรนา  25px ตาร์ราโกนา 25px ตาร์ราโกนา 25px บาร์เซโลนา 25px บาร์เซโลนา 25px แยย์ดา 25px แยย์ดา  50px กานาเรียส 37x37px ซานตากรุซเดเตเนริเฟ
25px ลัสปัลมัสเดกรันกานาเรีย ชาติ [ทางประวัติศาสตร์] 150px 25px ซานตากรุซเดเตเนริเฟ 25px ซานตากรุซเดเตเนริเฟ 25px ลัสปัลมัส 25px ลัสปัลมัสเดกรันกานาเรีย 50px กาลิเซีย 25px ซานเตียโกเดกอมโปสเตลา ชาติทางประวัติศาสตร์ 150px 25px โปนเตแบดรา 25px โปนเตแบดรา 25px ลูโก 25px ลูโก 25px อาโกรุญญา 25px อาโกรุญญา 25px โอว์แรนเซ 25px โอว์แรนเซ 50px นาวาร์ 25px ปัมโปลนา แคว้นกฎบัตร 150px 25px นาวาร์ 30px ปัมโปลนา 50px บาเลนเซีย 25px บาเลนเซีย ชาติทางประวัติศาสตร์ 150px 20px กัสเตยอน 25px กัสเตยอนเดลาปลานา 30px บาเลนเซีย 25px บาเลนเซีย 20px อาลิกันเต 25px อาลิกันเต 50px ประเทศบาสก์ 25px บิโตเรีย (โดยพฤตินัย) ชาติ [ทางประวัติศาสตร์] 150px 25px กิปุซโกอา 25px ซานเซบัสเตียน 25px บิซกายา 25px บิลบาโอ 25px อาลาบา 25px บิโตเรีย  50px ภูมิภาคมูร์เซีย 25px มูร์เซีย ภูมิภาค 150px 25px มูร์เซีย 25px มูร์เซีย 50px มาดริด 25px มาดริด แคว้น 150px 25px มาดริด 25px มาดริด 50px ลาริโอฆา 25px โลกรอญโญ ภูมิภาค 150px 25px ลาริโอฆา  25px โลกรอญโญ 50px หมู่เกาะแบลีแอริก 25px ปัลมา ชาติทางประวัติศาสตร์ 150px 25px หมู่เกาะแบลีแอริก 25px ปัลมา 50px อันดาลูซิอา 25px เซบิยา ชาติทางประวัติศาสตร์ 150px 25px กรานาดา 25px กรานาดา 25px กอร์โดบา 25px กอร์โดบา 25px กาดิซ 25px กาดิซ 25px ฆาเอน 25px ฆาเอน 25px เซบิยา 25px เซบิยา 25px มาลากา 25px มาลากา 20px อัลเมริอา 25px อัลเมริอา 25px อูเอลบา 25px อูเอลบา 50px อัสตูเรียส 25px โอบิเอโด แคว้นทางประวัติศาสตร์ 150px 25px อัสตูเรียส 25px โอบิเอโด 50px อารากอน 25px ซาราโกซา ชาติทางประวัติศาสตร์ 150px 25px ซาราโกซา 25px ซาราโกซา 25px เตรูเอล 25px เตรูเอล 25px อูเอสกา 25px อูเอสกา  50px เอซเตรมาดูรา 25px เมริดา ภูมิภาค 150px 25px กาเซเรส 25px กาเซเรส 25px บาดาโฆซ 25px บาดาโฆซ นครปกครองตนเอง 50px เซวตา  150px  50px เมลียา  150px