# คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 51
คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 51 (13 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 – 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539) 

นายบรรหาร ศิลปอาชา เป็นนายกรัฐมนตรี ประกาศพระบรมราชโองการ เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงลงพระปรมาภิไธยในประกาศ นายบุญเอื้อ ประเสริฐสุวรรณ ประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการ

 รายชื่อคณะรัฐมนตรี 
ในวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งคณะรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้

 พลอากาศเอก สมบุญ ระหงษ์ เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคชาติไทย)
 พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ เป็นรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม (พรรคความหวังใหม่)
 พันตำรวจโท ดร. ทักษิณ ชินวัตร เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคพลังธรรม)
 นายบุญพันธ์ แขวัฒนะ เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคกิจสังคม)
 นายสมัคร สุนทรเวช เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคประชากรไทย)
 นายอำนวย วีรวรรณ เป็นรองนายกรัฐมนตรี (พรรคนำไทย)
 นายปองพล อดิเรกสาร เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคชาติไทย)
 นายเรืองวิทย์ ลิกค์ เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคชาติไทย)
 นายปิยะณัฐ วัชราภรณ์ เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคชาติไทย)
 นายประสงค์ บูรณ์พงศ์ เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคความหวังใหม่)
 นายจรัส พั้วช่วย เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคพลังธรรม)
 นายรักเกียรติ สุขธนะ เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคกิจสังคม)
 นายโภคิน พลกุล เป็นรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี (พรรคความหวังใหม่)
 นายสุรเกียรติ เสถียรไทย เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง (อิสระ/สัดส่วนพรรคความหวังใหม่)
 นายประภัตร โพธสุธน เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง (พรรคชาติไทย)
 นายเนวิน ชิดชอบ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง (พรรคชาติไทย)
 หม่อมราชวงศ์เกษมสโมสร เกษมศรี เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (พรรคนำไทย)
 นายมนตรี พงษ์พานิช เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พรรคกิจสังคม)
 นายสุวิทย์ คุณกิตติ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พรรคกิจสังคม)
 นายชาญชัย ปทุมารักษ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พรรคชาติไทย)
 นายฉัตรชัย เอียสกุล เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์  (พรรคความหวังใหม่)
 นายมณฑล ไกรวัตนุสสรณ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (พรรคความหวังใหม่)
 นายวันมูหะมัดนอร์ มะทา เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม (พรรคความหวังใหม่)
 นายสมบัติ อุทัยสาง เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (อิสระ/สัดส่วนพรรคพลังธรรม)
 นายพีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธุ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (พรรคพลังธรรม)
 นายสมศักดิ์ เทพสุทิน เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (พรรคกิจสังคม)
 นายชัยภักดิ์ ศิริวัฒน์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (พรรคประชากรไทย)
 นายชูชีพ หาญสวัสดิ์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ (พรรคชาติไทย)
 ว่าที่ร้อยตรี ไพโรจน์ สุวรรณฉวี เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์ (พรรคชาติไทย)
 นายมนตรี ด่านไพบูลย์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์ (พรรคความหวังใหม่)
 นายบรรหาร ศิลปอาชา เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (พรรคชาติไทย)
 นายสุชาติ ตันเจริญ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย  (พรรคชาติไทย)
 นายเกียรติชัย ชัยเชาวรัตน์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (พรรความหวังใหม่)
 นางสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (พรรคพลังธรรม)
 พลตรี ศรชัย มนตริวัต เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย (พรรคนำไทย)
 ร้อยตำรวจเอก เฉลิม อยู่บำรุง เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม (พรรคมวลชน)
 นายพิศาล มูลศาสตรสาทร เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม (พรรคความหวังใหม่)
 นายยิ่งพันธ์ มนะสิการ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม (พรรคประชากรไทย)
 นายอุดมศักดิ์ ทั่งทอง เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม (พรรคชาติไทย)
 นายสุขวิช รังสิตพล เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (พรรคความหวังใหม่)
 นายชิงชัย มงคลธรรม เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (พรรคความหวังใหม่)
 ร้อยตำรวจโท เชาวริน ลัทธศักดิ์ศิริ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (พรรคชาติไทย)
 นายเสนาะ เทียนทอง เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (พรรคชาติไทย)
 นายสรอรรถ กลิ่นประทุม เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข (พรรคชาติไทย)
 นายธวัชวงศ์ ณ เชียงใหม่ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข (พรรคความหวังใหม่)
 นายไชยวัฒน์ สินสุวงศ์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม (พรรคพลังธรรม)
 นายสนธยา คุณปลื้ม เป็นรัฐมนตรีช่วยว่ากระทรวงอุตสาหกรรม (พรรคชาติไทย)
 นายอนุสรณ์ วงศ์วรรณ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่ากระทรวงอุตสาหกรรม (อิสระ/สัดส่วนพรรคชาติไทย)
 นายบุญชู ตรีทอง เป็นรัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย (พรรคชาติไทย)

 การปรับคณะรัฐมนตรี 
 วันที่ 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รัฐมนตรีพ้นจากความเป็นรัฐมนตรีและ แต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
 นายบุญพันธ์ แขวัฒนะ พ้นจากตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี
 นายประสงค์ บูรณ์พงศ์ พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
 นายจรัส พั้วช่วย พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
 นายรักเกียรติ สุขธนะ พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
 นายมนตรี พงษ์พานิช พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และแต่งตั้งให้เป็น รองนายกรัฐมนตรี
 นายสุวิทย์ คุณกิตติ พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
 นายฉัตรชัย เอียสกุล พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี

 วันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รัฐมนตรีพ้นจากความเป็นรัฐมนตรีและแต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
 นายประสงค์ บูรณ์พงศ์ พ้นจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม และแต่งตั้งให้เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม สืบแทนนายพิศาล มูลศาสตรสาทร ซึ่งถึงแก่กรรม
 แต่งตั้งให้ นายพูนสวัสดิ์ มูลศาสตรสาทร เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม

 วันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
 นายเนวิน ชิดชอบ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง
 ว่าที่ร้อยตรี ไพโรจน์ สุวรรณฉวี ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์
 นายสุชาติ ตันเจริญ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
 นายอนุสรณ์ วงศ์วรรณ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม
 นายบุญชู ตรีทอง ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย

 วันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
 พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร ขอลาออกจากตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี
 นายจรัส พั้วช่วย ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
 นายพีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธ์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
 นางสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
 นายไชยวัฒน์ สินสุวงศ์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม

 วันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 หม่อมราชวงศ์เกษมสโมสร เกษมศรี ขอลาออกจากตำแหน่ง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ

 วันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 นายสุรเกียรติ เสถียรไทย ขอลาออกจากตำแหน่ง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง

 วันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
 พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร เป็นรองนายกรัฐมนตรี
 นายบดี จุณณานนท์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
 นายเสริมศักดิ์ การุญ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง
 นายอำนวย วีรวรรณ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอีกตำแหน่งหนึ่ง
 นายจรัส พั้วช่วย เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
 นายพีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธุ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
 นายอำนวย ยศสุข เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์
 นายอนุสรณ์ วงศ์วรรณ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
 นางสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
 นายไชยวัฒน์ สินสุวงศ์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม
 นายบุญชู ตรีทอง เป็นรัฐมนตรีว่าการทบวงมหาวิทยาลัย

 วันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
 นายสมัคร สุนทรเวช ขอลาออกจากตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี
 นายชัยภักดิ์ ศิริวัฒน์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
 นายยิ่งพันธุ์ มนะสิการ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการะทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

 วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
 นายจรัส พั้วช่วย ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
 นายพีระพงศ์ ถนอมพงษ์พันธ์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม

 วันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
 นายสมัคร สุนทรเวช เป็นรองนายกรัฐมนตรี
 นายประชา คุณะเกษม เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
 นางพิมพา จันทร์ประสงค์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
 นายชัยภักดิ์ ศิริวัฒน์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
 นายยิ่งพันธ์ มนะสิการ เป็นรัฐมนตรีว่าการวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

 วันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2539 มีรัฐมนตรีขอลาออก ดังนี้
 พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร ขอลาออกจากตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี
 นายประชา คุณะเกษม ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
 นางพิมพา จันทร์ประสงค์ ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
 นางสุดารัตน์ เกยุราพันธ์ ขอลาออกจากรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
 นายไชยวัฒน์ สินสุวงศ์ ขอลาออกจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม

 วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2539 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
 หม่อมราชวงศ์เกษมสโมสร เกษมศรี เป็นรองนายกรัฐมนตรี
 นายโฆสิต ปั้นเปี่ยมรัษฎ์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม
 พลเอก วิโรจน์ แสงสนิท เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงกลาโหม
 นายชัยวัฒน์ วิบูลย์สวัสดิ์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง
 หม่อมราชวงศ์ เทพกมล เทวกุล เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
 นางสาวสุคนธ์ กาญจนาลัย เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงพาณิชย์
 นายอาษา เมฆสวรรค์ เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย

 การสิ้นสุดของคณะรัฐมนตรี 
หลังจากอภิปรายไม่ไว้วางใจ พรรคร่วมรัฐบาลได้แก่ พรรคความหวังใหม่ พรรคนำไทย และพรรคมวลชน ได้ขอให้เขาลาออกจากตำแหน่ง แต่เขาได้ตัดสินใจยุบสภา เมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2539
คณะรัฐมนตรีคณะนี้สิ้นสุดลง เนื่องจากมีพระบรมราชโองการประกาศยุบสภาผู้แทนราษฎร ในวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2539พระราชกฤษฎีกายุบสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2539 

ต่อมาได้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็นการทั่วไปในวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 ทำให้คณะรัฐมนตรี ที่บริหารงานอยู่ต้องพ้นจากตำแหน่งไปตามวาระ