# โซเอ ซัลดัญญา
โซเอ ยาดิรา ซัลดัญญา-เปเรโก (,"The Teenage Women Changing the Face of Boxing." YouTube, uploaded by Great Big Story, 2012, . ; เกิด 19 มิถุนายน ค.ศ. 1978) เป็นนักแสดงชาวอเมริกัน เป็นที่รู้จักจากผลงานในภาพยนตร์แฟรนไชส์บันเทิงคดีแนววิทยาศาสตร์ เธอได้แสดงในภาพยนตร์ที่ทำเงินสูงสุดตลอดกาลถึง 4 เรื่อง ได้แก่ อวตาร, อวตาร: วิถีแห่งสายน้ำ, อเวนเจอร์ส: มหาสงครามล้างจักรวาล และ อเวนเจอร์ส: เผด็จศึก ภาพยนตร์ที่เธอแสดงทำเงินรวมทุกเรื่องได้มากกว่า 15 ล้านดอลลาร์สหรัฐทั่วโลก ในปี 2024 เธอกลายเป็นนักแสดงภาพยนตร์หญิงที่ทำรายได้สูงสุด ทั้งนี้ นิตยสาร ไทม์ ยกให้เธอเป็นหนึ่งใน 100 บุคคลที่ทรงอิทธิพลที่สุดในโลก ประจำปี 2023 ด้วย

หลังจากฝึกฝนเป็นนักเต้น ซัลดัญญาได้เริ่มแสดงเมื่อปี 1999 ในละครชุดเรื่อง ลอว์แอนด์ออร์เดอร์ จำนวนสองตอน ต่อมาเธอได้แสดงภาพยนตร์เป็นครั้งแรกในเรื่อง ฟลอร์รัก เวทีร้อน (2000) โดยแสดงเป็นนักเต้นบัลเลต์ ในช่วงต้นอาชีพ เธอยังได้รับการยอมรับจากผลงานที่ประกบกับบริตนีย์ สเปียส์ ในภาพยนตร์เรื่อง ครอสโรดส์ แสบ ซ่า ใส ไล่หารัก (2002) นับตั้งแต่ปี 2009 ซัลดัญญาประสบความสำเร็จในอาชีพการงานจากการแสดงเป็นนีโอตา อูฮูรา ในภาพยนตร์ชุด สตาร์ เทรค และเนย์ทีรี ในภาพยนตร์ชุด อวตาร ของเจมส์ แคเมรอน เธอยังแสดงเป็นกาโมราในจักรวาลภาพยนตร์มาร์เวล นับตั้งแต่ รวมพันธุ์นักสู้พิทักษ์จักรวาล (2014) ไปจนถึง รวมพันธุ์นักสู้พิทักษ์จักรวาล 3 (2023) นอกจากผลงานแฟรนไชส์แล้ว ซัลดัญญายังแสดงในภาพยนตร์บันเทิงคดีแนววิทยาศาสตร์เรื่อง ย้อนเวลาหาอดัม และละครชุดขนาดสั้นแนวโรแมนติกดรามาเรื่อง เริ่มจากศูนย์ ซึ่งทั้งสองเรื่องเข้าฉายทางเน็ตฟลิกซ์ในปี 2022 ต่อมาในปี 2023 เธอรับบทนำเป็นเจ้าหน้าที่ซีไอเอในซีรีส์แนวสายลับทางช่องพาราเมาต์+ เรื่อง สเปเชียลออปส์: ไลออนเนส

 ชีวิตช่วงแรก 
โซเอ ยาดิรา ซัลดัญญา นาซาริโอ เกิดเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน 1978 ที่เมืองพัสเซอิก รัฐนิวเจอร์ซีย์ สหรัฐ บิดาของเธอ อาริดิโอ ซัลดัญญา เป็นชาวโดมินิกัน ส่วนมารดาของเธอ อาซาเลีย นาซาริโอ เป็นชาวโดมินิกันที่มีบรรพบุรุษเป็นชาวปวยร์โตรีโก ในวัยเด็ก ซัลดัญญาอาศัยอยู่กับมารดาที่สาธารณรัฐโดมินิกัน แต่พวกเขาอพยพไปรัฐนิวยอร์กเพื่อหลีกหนีความวุ่นวายทางการเมือง ในบทสัมภาษณ์กับนิตยสาร ไวร์ด (Wired) ซัลดัญญากล่าวว่า เธอมีเชื้อสายโดมินิกันสามในสี่และเชื้อสายปวยร์โตรีโกหนึ่งในสี่

ซัลดัญญามีพี่สาวชื่อ มาเรียล และน้องสาวชื่อ ไซส์ลี ซึ่งพวกเธอได้รับการเลี้ยงดูแบบสองภาษาทั้งภาษาอังกฤษและภาษาสเปน โดยภาษาสเปนถือเป็นภาษาหลักที่ใช้พูดคุยกันในครอบครัว ทั้งนี้ ตลอดช่วงปฐมวัยของเธอใช้เวลาอยู่ในแจ็กสันไฮตส์ ควีนส์ ในนครนิวยอร์ก

บิดาของพวกเธอเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางรถยนต์เมื่อซัลดัญญาอายุได้เก้าขวบ มารดาของเธอส่งลูกสาวทั้งสามคนกลับไปที่สาธารณรัฐโดมินิกัน เพื่อให้ครอบครัวฝั่งบิดาผู้ล่วงลับช่วยเลี้ยงดู โดยมารดาของเธอยังคงอยู่ในนครนิวยอร์กเพื่อหารายได้สำหรับจ่ายค่าเล่าเรียนให้กับลูก ๆ ของเธอในโรงเรียนเอกชน อาซาเลีย ผู้เป็นแม่ม่ายนั้น สมรสใหม่กับดาโกเบร์โต กาลัน ผู้กลายเป็นบิดาบุญธรรมของเด็ก ๆ ทั้งสามคน โดยพวกเธอถือว่า เขาเป็นเสมือนพ่ออีกคนโดยสมบูรณ์

 การทำงาน 
 จุดเริ่มต้น 
thumb|upright|ซัลดัญญาที่รางวัลความก้าวหน้าประจำปีของนิตยสารฮอลลีวูดไลฟ์ ในปี 2007
ซัลดัญญาเป็นสมาชิก Faces หลังเปิดตัวในตอนหนึ่งของลอว์แอนด์ออร์เดอร์ (ตอน "Refuge, Part 2") ในปี 1999 บทบาทภาพยนต์แรกของเธอคือ ฟลอร์รัก เวทีร้อน (2000) กำกับโดยนิโคลัส ไฮต์เนอร์ เธอปรากฏตัวในยานพาหนะของบริตนีย์ สเปียส์ใน ครอสโรดส์ แสบ ซ่า ใส ไล่หารัก (2002) ภาพยนตร์ได้รับเสียงวิจารณ์ในแง่ลบ แต่ประสบความสำเร็จในบ็อกซ์ออฟฟิศ ซัลดัญญาแสดงนำในภาพยนตร์คอมเมดี-ดรามา Drumline (2002) ร่วมกับนิก แคนนอน ซึ่งได้รับเสียงวิจารณ์ผสม

ในคืนชีพกองทัพโจรสลัดสยองโลก (2003) เธอรับบทเป็น Anamaria โจรสลัดที่เข้าร่วมกับวิลล์ เทอร์เนอร์และ Mr. Gibbs เพื่อหาโอกาสในการเผชิญหน้าแจ็ก สแปร์โรว์ในเรื่องการขโมยเนือของเธอ ซาลแดนาปรากฏตัวในด้วยรักและมิตรภาพรับบทเป็น Dolores Torres เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง และแฟน สตาร์ เทรค บทบาทนี้มีส่วนช่วยให้เธอแสดงในภาพยนตร์รีบูต สตาร์ เทรค (2009)

ใน ค.ศ. 2005 ซัลดัญญาปรากฏในเรื่อง Constellation, เกส ฮู ใครเอ่ย...เขยหนุ่มเด็กแนว ร่วมกับแอชตัน คุชเชอร์ และ Dirty Deeds เธอแสดงนำในภาพยนตร์โรแมนติกคอมเมดี-ดรามาเรื่องPremium (2006) และ ภาษารักไม่จำกัดนิยาม (2007) ซาลแดนาแสดงนำในBlackout ภาพยนตร์โทรทัศน์ที่มาฉากในนครนิวยอร์กในช่วงเหตุไฟฟ้าดับทางตะวันออกเฉียงเหนือ ค.ศ. 2003 ภาพยนตร์นี้ฉายรอบปฐมทัศน์ที่เทศกาลภาพยนตร์ซือริชใน ค.ศ. 2007 และเปิดตัวใน BET เมื่อ ค.ศ. 2008 ซัลแดนารับบทนักแสดงเสริมเป็น Angie Jones ในภาพยนตร์ทริลเลอร์แอกชัน แวนเทจ พอยต์ เสี้ยววินาทีสังหาร (2008)Travis, Pete (Director). (2008). Vantage Point [Motion picture]. United States: Columbia Pictures.

 ก้าวหน้าด้วยบทบาทแฟรนไชส์  
thumb|upright|ซาลแดนาในงานงานประกาศผลรางวัลออสการ์ ครั้งที่ 82 เมื่อ ค.ศ. 2010
ซาลแดนาปรากฎตัวในสองบทบาทเมื่อ ค.ศ. 2009 ทำให้เธอมีชื่อเสียงขึ้นอย่างมาก เธอรับบทเป็นนิโอตา อูฮูราใน สตาร์ เทรค สงครามพิฆาตจักรวาล เจ.เจ. แอบรัมส์ ผู้กำกับภาพยนตร์นี้ ขอให้ซัลแดนาเล่นบทบาทนี้เนื่องจากตัวเธอชอบงานของเธอ เธอพบกับนิเชลล์ นิโคลส์เพื่อทำความเข้าใจการสร้างภูมิหลังและชื่อตัวละครของอูฮูรา แม่ของซัลแดนาเป็นแฟนครับ สตาร์ เทรค โดยฝากข้อความเสียงในระหว่างการถ่ายทำ ให้คำแนะนำเกี่ยวกับบทบาท เมื่อ 5 ปีก่อนในตอนที่สตีเวน สปีลเบิร์กกำกับเธอในเรื่อง ด้วยรักและมิตรภาพ เขาสอนให้เธอทำท่า Vulcan salute สตาร์ เทรค (2009) ประสบความสำเร็จในรายได้บ็อกซ์ออฟฟิศที่ 385.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ภาพยนตร์ที่สร้างชื่อเสียงเรื่องที่สองของซาลแดนาใน ค.ศ. 2009 คือ อวตาร ที่เธอรับบทเป็นเนย์ทีรี อวตารได้รับการตอบรับอย่างดีจากนักวิจารณ์ โดยรวมคะแนนชื่นชอบจากรอตเทนโทเมโทส์ที่ 83% เก็บรายได้ทั่วโลกไป 2.7 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ กลายเป็นภาพยนตร์ที่มีรายได้มากที่สุดตลอดกาล และยังเป็นภาพยนตร์แรกที่เก็บรายได้มากกว่า 2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐทั่วโลก ภาพยนตร์นี้เข้าชิงรางวัลแซทเทิร์น 10 สาขา และชนะทั้งหมดในงานรางวัลแซทเทิร์น ครั้งที่ 36 โดยรางวัลแซทเทิร์น สาขานักแสดงหญิงดีเด่นของซาลแดนาสำหรับตัวละครที่ใช้ซีจีทั้งหมด เป็นสิ่งที่ไม่ค่อยพบเห็น

 2016–ปัจจุบัน 

 ชีวิตส่วนตัว 
thumb|upright|ซาลแดนาขณะตั้งครรภ์ภายในงานอัลมาอะวอร์ด 2014
ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 2010 ซาลแดนาได้หมั้นกับคีธ บริตตัน นักแสดงและผู้บริหารของมายแฟชันดาตาเบส (My Fashion Database) ต่อมาในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2011 เธอกับบริตตันได้ประกาศยุติความสัมพันธ์หลังจากคบหากันนานกว่าสิบเอ็ดปี จากนั้นซาลแดนาเริ่มคบหากับแบรดลีย์ คูเปอร์ นักแสดงชาวอเมริกัน ตั้งแต่เดือนธันวาคม ค.ศ. 2011 จนถึงเดือนมกราคม ค.ศ. 2013

ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2013 ซาลแดนาเริ่มคบหากับมาร์โก เปเรโก ศิลปินชาวอิตาลี ทั้งคู่แต่งงานกันในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 2013 ในกรุงลอนดอน ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2015 ซาลแดนาเปิดเผยว่า เปเรโกได้เปลี่ยนมาใช้นามสกุลของเธอหลังจากสมรสกัน โดยที่เธอเปลี่ยนเป็น โซเอ ซัลดัญญา-เปเรโก ในขณะที่เขาเปลี่ยนเป็น มาร์โก เปเรโก-ซัลดัญญาSaldaña on Jimmy Kimmel Live!, June 11, 2015, cited in  ซาลแดนากับเปเรโกมีบุตรชายด้วยกันสามคน เป็นฝาแฝดสองคนชื่อ ไซ อารีดีโอ และโบอี เอซีโอ เกิดในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2014 ส่วนคนที่สามชื่อ เซน เกิดในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 2017 ซาลแดนากล่าวว่าบุตรของเธอสามารถพูดได้หลายภาษา เพราะเธอและสามีจะพูดภาษาสเปน ภาษาอิตาลี และภาษาอังกฤษ ในขณะอยู่กับพวกเขา

ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2013 ระหว่างให้สัมภาษณ์กับ ดิอีดิต ของเน็ต-อะ-พอร์เตอร์ ซาลแดนาเผยว่าเธอเป็นโรคต่อมไทรอยด์อักเสบฮาชิโมโตะ อันเป็นโรคภูมิต้านตนเอง ซึ่งแม่และน้องสาวของเธอก็เป็นโรคดังกล่าวด้วยเช่นกัน เพื่อสู้กับผลกระทบของโรคนี้ ซาลแดนากล่าวว่า เธอและสามียึดตนเองเป็นผู้รับประทานอาหารที่ปราศจากกลูเตนและนม นอกจากนี้ ซาลแดนายังสนับสนุนเอฟไอเอ็นซีเออินเตอร์เนชันแนล ซึ่งเป็นองค์การระบบการเงินในระดับจุลภาค ใน ค.ศ. 2017 ซาลแดนาได้ก่อตั้งบีอีเอสอี ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มสื่อดิจิทัลที่ออกแบบมาเพื่อ "ต่อสู้กับการขาดความหลากหลายในสื่อกระแสหลัก" พร้อมกับให้ความสนใจเรื่องราวเชิงบวกภายในชุมชนลาติน ใน ค.ศ. 2020 ซาลแดนาใช้โซเชียลมีเดียของเธอเพื่อเข้าร่วมโหวตไรเดอส์ #IDCheck Challenge เพื่อช่วยกระจายข่าวเกี่ยวกับข้อกำหนดของบัตรประจำตัวผู้มีสิทธิเลือกตั้งสำหรับการเลือกตั้งประธานาธิบดีในปีนั้น

 ผลงานการแสดง 
 ภาพยนตร์ 

 ละครโทรทัศน์ 

 รางวัลและการเสนอชื่อเข้าชิง 

 เชิงอรรถ