wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# บุญชู 5 เนื้อหอม
บุญชู 5 เนื้อหอม หรือ บุญชู ภาค 5 เป็นภาพยนตร์ไทย ออกฉายเมื่อปี พ.ศ. 2533 กำกับโดย บัณฑิต ฤทธิ์ถกล โดยค่ายไฟว์สตาร์โปรดักชั่น นำแสดงโดย สันติสุข พรหมศิริ  จินตหรา สุขพัฒน์ เกรียงไกร อุณหะนันท์ สมรัชนี เกษร สุเทพ ประยูรพิทักษ์ ปรารถนา สัชฌุกร จุรี โอศิริ วัชระ ปานเอี่ยม เกียรติ กิจเจริญ เกรียงไกร อมาตยกุล อรุณ ภาวิไล กฤษณ์ ศุกระมงคล ธงชัย ประสงค์สันติ  ชาญณรงค์ ขันทีท้าว ภาณุ น้อยอารีย์ พรทิพย์ ประเสริฐยิ่งสุข นัท กิจดินันท์ สมเกียรติ คุณานิธิพงศ์ กัญญาลักษณ์ บำรุงรักษ์ ส.อาสนจินดา ชาลี อินทรวิจิตร อัญชลี ชัยศิริ โดยที่เรื่องนี้เป็นการนำบุญชู 3 ,บุญชู 4 และ บุญชู 5 รวมกันเป็นภาคเดียว  กล่าวคือ บุญชู 3 มีชื่อตอนว่า จำจากแม่, บุญชู 4 มีชื่อตอนว่า ปีหนึ่ง และบุญชู 5 มีชื่อตอนว่า เนื้อหอม ส่วนความยาวของเนื้อหาบุญชู 3 และบุญชู 4 รวมกันไม่เกิน 12 นาที ก่อนจะเข้าสู่บุญชู 5

 โครงเรื่อง 
บุญชู 3 จำจากแม่

ชาวบ้านอำเภอบ้านโค่ง จังหวัดสุพรรณบุรี พากันเฉลิมฉลองให้กับบุญชูซึ่งสอบติดมหาวิทยาลัยเป็นคนแรกของอำเภอ โดยร่วมกันเดินขบวนไปส่งยังท่ารถสองแถว ก่อนจะขึ้นรถแม่ของบุญชูได้ฝากฝังให้ตั้งใจเรียน อย่าออกนอกลู่นอกทาง แต่สั่งสอนนานไปหน่อยจนรถสองแถวออกจากท่าไปแล้ว ทั้งคู่จึงเดินกลับบ้านเพื่อรอรถเที่ยวถัดไป โดยแก้ตัวกับคนที่เจอว่า รถเต็มแล้ว ไปไม่ได้ (บุญชู 3 มีความยาวเพียง4นาทีครึ่ง)

บุญชู 4 ปีหนึ่ง

ไวยกรณ์พาบุญชูเที่ยวชมมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยสอนบุญชูว่าอย่าทำอะไรเปิ่นๆจนเกิดเรื่อง แต่ระหว่างที่จอดจักรยานบริเวณที่จอดนั้น บุญชูเกิดทำจักรยานล้มไปชนจักรยานคันอื่น ทำให้จักรยานล้มต่อกันไปเป็นแถวยาว ไวยกรณ์และบุญชูจึงรีบขี่จักรยานหนีออกมา (บุญชู 4 มีความยาว1นาทีเท่านั้น)

บุญชู 5 เนื้อหอม

บุญชูเข้าเรียนในคณะเกษตรได้ 3 ปีแล้ว ด้วยความเป็นคนซื่อนิสัยดี เจ้าคารม และสำเนียงเหน่อแบบสุพรรณที่เป็นเอกลักษณ์ ทำให้บุญชูเป็นที่รู้จักของเพื่อนๆทั้งในและนอกคณะ บุญชูได้พบน้องปีหนึ่งชื่ออำภาวรรณ ซึ่งมีปัญหาเรื่องการเงิน เนื่องจากหลักฐานทางฐานะบ่งบอกว่าเป็นคนมีเงิน แต่อันที่จริงทางบ้านมีปัญหาเรื่องทรัพย์สินอยู่ ทำให้อำภาวรรณไม่ได้รับทุนการศึกษาจากบริษัทที่คอยสนับสนุนอยู่ ตรงกันข้าม ทุนกลับไปอยู่ที่สายัณห์ (ซานโต๊ส กลิ่นสี) ซึ่งนำทุนที่ได้ไปเลี้ยงเหล้าเบียร์เพื่อนๆ เมื่อการเข้าพบอาจารย์ที่รับผิดชอบเรื่องทุนการศึกษาไม่เป็นผลสำเร็จ บุญชูจึงตัดสินใจลงสมัครเลือกตั้งเป็นประธานนิสิต โดยต้องแข่งกับเพื่อนสนิทอีกสองคนคือเรวัติ และ จันทร์เพ็ญ (ชาญณรงค์ ขันทีท้าว) โดยมีเพื่อนๆชาวก๊วนคอยช่วยเหลือ

 นักแสดงนำ 
 สันติสุข พรหมศิริ : บุญชู
 จินตหรา สุขพัฒน์ : โมลี
 เกรียงไกร อุณหะนันท์ : อ.สุโต
 จุรี โอศิริ : บุญล้อม
 วัชระ ปานเอี่ยม : ไวยากรณ์
 เกียรติ กิจเจริญ : หยอย (ยงยุทธ)
 เกรียงไกร อมาตยกุล : ประพันธ์
 อรุณ ภาวิไล : นรา
 กฤษณ์ ศุกระมงคล : คำมูล
 ธงชัย ประสงค์สันติ : บุญมา
 ติ๊ก กลิ่นสี : จันทร์เพ็ญ
 สมรัชนี เกษร : อุ๊ (อำภาวรรณ)
 สุเทพ ประยูรพิทักษ์ : บุญช่วย
 ปรารถนา สัชฌุกร : มานี
 ภาณุ น้อยอารีย์ : สายัณห์
 นัท กิจดินันท์ : เฉื่อย (มั่นคง)
 พรทิพย์ ประเสริฐยิ่งสุข : นก
 สมเกียรติ คุณานิธิพงศ์ : ปอง
 กัญญาลักษณ์ บำรุงรักษ์ : บัวลอย
 ส.อาสนจินดา : มหาแจ่ม
 ชาลี อินทรวิจิตร : อธิการบดี
 อัญชลี ชัยศิริ : แม่ของอุ๊

 รางวัล 
รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 14 ประจำปี พ.ศ. 2533
 ภาพยนตร์ยอดนิยม
 ผู้แสดงสมทบชายยอดเยี่ยม (สุเทพ ประยูรพิทักษ์)
# บุญชู 7 รักเธอคนเดียวตลอดกาลใครอย่าแตะ
บุญชู 7 รักเธอคนเดียวตลอดกาลใครอย่าแตะ หรือ บุญชู ภาค 7 เป็นภาพยนตร์ไทยออกฉายในปี พ.ศ. 2536 กำกับโดย บัณฑิต ฤทธิ์ถกล โดยค่ายไฟว์สตาร์โปรดักชั่น นำแสดงโดย สันติสุข พรหมศิริ จินตหรา สุขพัฒน์ สมบัติ เมทะนี สมจินต์ ธรรมทัต สุเทพ ประยูรพิทักษ์ ปรารถนา สัชฌุกร วัชระ ปานเอี่ยม โมนิก้า แม็คคลอรี่ย์ เกียรติ กิจเจริญ อรุณ ภาวิไล กฤษณ์ ศุกระมงคล เกรียงไกร อมาตยกุล นฤพนธ์ ไชยยศ สจ๊วต แม็คเฟอร์สัน จักรกฤษณ์ อำมะรัตน์ ส.อาสนจินดา จุรี โอศิริ ชาลี อินทรวิจิตร สมเกียรติ คุณานิธิพงศ์ กัญญาลักษณ์ บำรุงรักษ์

 โครงเรื่อง 

บุญชูจบมหาวิทยาลัย ไปเป็นพ่อค้าข้าวที่บ้าน จ. สุพรรณบุรี โดยแม่บุญล้อมได้ยกบ้านริมน้ำให้เป็นเรือนหอกับโมลี แต่มานีพี่สาวของโมรีไม่ตกลงโดยยื่นคำขาดให้กำจัดน้ำเสียในคลองที่เน่าเสีย ให้เป็นน้ำสะอาด ซึ่งสาเหตุใหญ่เกิดจากตลาดบกและตลาดน้ำที่มีนักท่องเที่ยวมาซื้อของ พ่อค้าแม่ค้า ก็เทของทิ้งลงแม่น้ำ ทำให้เกิดน้ำเสีย บุญชูและเพื่อนจึงช่วยกันรณรงค์และช่วยกันขอความร่วมมือจากเหล่าพ่อค้าและแม่ค้า การรณรงค์ประสบผลสำเร็จ มานีเห็นใจในความพยายาม จึงตัดสินใจให้โมลีแต่งงานกับบุญชู บ้านริมน้ำหลังนั้นส่วนพี่ช่วยได้เช่าห้องเช่าคูหาหนึ่งจากอาเที่ยง(สมจินต์ ธรรมทัต)แต่ก็ทะเลาะกับเจ้าของตลาดมาเรื่อยๆจนเรื่องราวยุติลงด้วยดี

 นักแสดง 
 สันติสุข พรหมศิริ : บุญชู
 จินตหรา สุขพัฒน์ : โมลี
 สมบัติ เมทะนี : อากลม 
 สมจินต์ ธรรมทัต : อาเที่ยง
 สุเทพ ประยูรพิทักษ์ : บุญช่วย
 วัชระ ปานเอี่ยม : ไวยากรณ์
 เกียรติ กิจเจริญ : หยอย (ยงยุทธ)
 อรุณ ภาวิไล : นรา
 จุรี โอศิริ : บุญล้อม
 กฤษณ์ ศุกระมงคล : คำมูล
 เกรียงไกร อมาตยกุล : ประพันธ์ 
 ปรารถนา สัชฌุกร : มานี
 นฤพนธ์ ไชยยศ : เฉื่อย (มั่นคง)
 สจ๊วต แม็คเฟอร์สัน : สตีฟ
 โมนิก้า แม็คคลอรี่ย์
 จักรกฤษณ์ อำมะรัตน์ : ทองดี
 ส.อาสนจินดา : มหาแจ่ม
 ชาลี อินทรวิจิตร : พ่อค้าขายของชำ
 สมเกียรติ คุณานิธิพงศ์ : ปอง
 กัญญาลักษณ์ บำรุงรักษ์ : บัวลอย

 รางวัล 
รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ครั้งที่ 17 ประจำปี พ.ศ. 2536 
 รางวัลตุ๊กตาเงิน - รางวัลพิเศษภาพยนตร์ยอดนิยม
# เมืองจำลองพัทยา
เมืองจำลอง  เป็นสถานที่ท่องเที่ยวซึ่งรวบรวมแบบจำลองขนาดย่อส่วนซึ่งจำลองมาจากสถานที่สำคัญทั่วโลก

เมืองจำลองตั้งอยู่ริมถนนสุขุมวิท หลักกิโลเมตรที่ 143 เลยสี่แยกตลาดนาเกลือ ประมาณ 500 เมตร เริ่มทำการก่อสร้างเมื่อ พ.ศ. 2529 และเคยใช้เป็นสถานที่แข่งขันของรายการอัจฉริยะข้ามคืน ล้านที่ 43 มาแล้ว

โซนมินิสยาม
 วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร 
 อุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้ง 
 วัดพระศรีรัตนศาสดาราม 
 พระที่นั่งไอศวรรย์ทิพยอาสน์
 สวนหลวง ร.9
 พระที่นั่งอนันตสมาคม
 พระปฐมเจดีย์
 สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 
 อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ 
 วัดมหาธาตุ (จังหวัดสุโขทัย) 
 สะพานพระราม 9 
 สะพานข้ามแม่น้ำแคว
 วัดพระศรีสรรเพชญ์
 เสาชิงช้า 
 อนุสาวรีย์วีระชนค่ายบางระจัน
 สะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ (สะพานพระพุทธยอดฟ้า)
 ท่าอากาศยานดอนเมือง
 สถานีรถไฟกรุงเทพ 
 อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย 
 วัดพระธาตุดอยกองมู
 อนุสาวรีย์ท้าวเทพกระษัตรี ท้าวศรีสุนทร
 พระปรางค์สามยอด
 อุทยานประวัติศาสตร์พิมาย

โซนมินิยุโรป 
 อนุสาวรีย์เทพีเสรีภาพ
 โรงอุปรากรซิดนีย์
 เมอร์ไลออน
 รูปปั้นเดวิดของมีเกลันเจโล
 ประตูชัย
 นครวัด
 หอฟ้าเทียนถาน
 สะพานทาวเวอร์บริดจ์
 โคลอสเซียม
 มหาวิหารอบูซิมเบล 
 หอไอเฟล

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์ทางการของเมืองจำลอง
# ช่อมณี
ช่อมณี เป็นนามปากกาที่ใช้ในงานเขียนนิยาย ของ มณีรัตน์  อัศวิศราภรณ์ ซึ่งสร้างสรรค์ผลงานเขียนไว้มากมาย นอกจากนั้นในบางนิตยสารยังใช้อีกนามปากกาหนึ่ง คือ "แพรดาว"ด้วย งานเขียนเรื่องแรกที่ได้รับการตีพิมพ์ในนิตยสารรายปักษ์ "กาญจนา"(ปัจจุบันเลิกจำหน่ายไปแล้ว) ด้วยเรื่อง "ไอรัก  ไฟแค้น" ผลงานซึ่งทำให้ผู้อ่านรู้จัก "ช่อมณี" อย่างดี คือ "หมอกผลัดฟ้า"ซึ่งตีพิพม์ในนิตยสารรายสัปดาห์ "บางกอก" และผลงานอีกหลายเรื่องที่ลงในหนังสือของเครือบางกอกซึ่งสร้างชื่อเสียงให้เป็นที่รู้จักในกลุ่มนักอ่านไทย โดยมีแนวเขียนที่แปลกตาทั้งเนื้อหาและวิธีเขียนที่กระชับ เข้าใจง่ายและรวดเร็ว จึงเป็นที่นิยมในกลุ่มนักอ่านรุ่นใหม่ นิยายต่าง ๆ เคยเผยแพร่ในนิตยสารมีชื่อเสียงของเมืองไทย เช่น บางกอก ตะวันสแควร์ ภาพยนตร์บันเทิง ชีวิตรัก หญิงไทย เป็นต้น

 สถานศึกษา 
 โรงเรียน ดรุโณทยาน
 โรงเรียน เตรียมอุดมศึกษา  พญาไท
 คณะนิติศาสตร์  มหาวิทยาลัยรามคำแหง
 สำนักอบรมกฎหมายแห่งเนติบัณฑิตไทย

 ผลงานนิยาย 

 หงส์สะบัดลาย (สร้างเป็นละครโทรทัศน์ ช่อง 3 2555)

 รากบุญ  (สร้างเป็นละครโทรทัศน์ ช่อง 3 2555)
 สายใยพิศวง
 สาปรัก สานนคร
 มนต์ชะตา
 บ้านร้อยอักษร
 มุกเปื้อนทราย
 ซ่อนรัก แรงแค้น
 กิเลสดาว
 บัญชารัก
 กุหลาบพรางสี
 ไม้นอกกอ
 รัดเกล้าพิศวง
# วิทยาลัยกำปงเฌอเตียล
วิทยาลัยกำปงเฌอเตียล (วิทฺยาลัยกํพง่เฌีทาล) เป็นวิทยาลัยตั้งอยู่ในอำเภอปราสาทซ็อมโบร์ จังหวัดกำปงธม ประเทศกัมพูชา ก่อตั้งโดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานเป็นของขวัญแก่ประชาชนชาวกัมพูชา เพื่อตอบแทนน้ำใจไมตรี รวมทั้งแสดงถึงความสัมพันธ์และเป็นมิตรที่ดีต่อกันของประชาชนชาวไทยกับกัมพูชา

 ประวัติ 
วิทยาลัยกำปงเฌอเตียลกำเนิดขึ้นจากพระราชดำริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี หลังจากที่เสด็จฯ เยือนกัมพูชาครั้งแรกเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2535 โดยทรงเป็นราชอาคันตุกะของพระบาทสมเด็จพระบรมนาถนโรดม สีหนุ ทรงพระราชดำริพระราชทานความช่วยเหลือกัมพูชา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการศึกษา รัฐบาลโดยสมเด็จอัครมหาเสนาบดี เดโช ฮุนเซน นายกรัฐมนตรี จึงได้สนองแนวพระราชดำริ ขอพระราชทานระบบการศึกษา และน้อมเกล้าฯ ถวายที่ดินจำนวน 45 ไร่ (ต่อมาขยายเป็น 117 ไร่) ในอำเภอปราสาทซ็อมโบร์ จังหวัดกำปงธม เป็นพื้นที่ก่อสร้าง

เดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2543 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ดำเนินการจัดทำโครงการพระราชทานความช่วยเหลือด้านการศึกษาและการสาธารณสุขขั้นพื้นฐาน โดยมีกรมราชองครักษ์ กองบัญชาการทหารสูงสุด กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน และคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมสนองพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งคณะกรรมการโครงการโรงเรียนพระราชทานในราชอาณาจักรกัมพูชา และทรงรับเป็นประธานโครงการ

วันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2544 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปทรงวางศิลาฤกษ์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเงินค่าใช้จ่ายในการก่อสร้างอาคารสถานที่ต่าง ๆ โดยเริ่มดำเนินการมาตั้งแต่เดือนกันยายน พ.ศ. 2544 ต่อมามีการก่อสร้างอาคารเพิ่มเติมอีกจำนวนมาก และขยายพื้นที่ออกไปอีก 72 ไร่ รวมเป็น 117 ไร่ การก่อสร้างทั้งหมดเสร็จสิ้นในเดือนเมษายน พ.ศ. 2548 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จฯ ไปทรงเปิดวิทยาลัยกำปงเฌอเตียล เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2548 และเพื่อเป็นการสนับสนุนการศึกษาของวิทยาลัย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานทุนแก่นักเรียนเพื่อให้มาศึกษาต่อในประเทศไทยในหลักสูตรครุศาสตรบัณฑิตและหลักสูตรอาชีวศึกษา เพื่อนำความรู้กลับไปสอนและพัฒนาการจัดการศึกษาของวิทยาลัย นอกจากนี้ ยังได้พระราชทานเครื่องดนตรีปี่พาทย์ครบชุด พระราชทานทรัพย์สำหรับจ้างครูท้องถิ่นผู้ชำนาญการสอนนาฏศิลป์และดนตรี
# เรื่องของปลาจอมวุ่นชุลมุนป่วนสมุทร
เรื่องของปลาจอมวุ่นชุลมุนป่วนสมุทร  เป็นภาพยนตร์แอนิเมชั่นในปี พ.ศ. 2547 ผลิตโดยดรีมเวิร์กสแอนิเมชัน ฉายในสหรัฐอเมริกาเป็นครั้งแรกเมื่อ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2547 และได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลออสการ์ สาขาภาพยนตร์แอนิเมชันยอดเยี่ยมปี 2004

ผู้พากษ์เสียง
 วิล สมิธ พากษ์เป็น ออสการ์
 โรเบิร์ต เดอ นิโร พากษ์เป็น  ดอน รีโน่
 เรเน่ เซลเวเกอร์ พากษ์เป็น แองจี
 แจ็ค แบล็ค พากษ์เป็น เร็นนี่
 แองเจลินา โจลี พากษ์เป็น โลลา
 มาร์ติน สกอร์เซซี พากษ์เป็น สไกค์

ผู้พากษ์เสียงภาษาไทย
 ศุภกรณ์ กิจสุวรรณ พากษ์เป็น ออสการ์
 เบญจพล เชยอรุณ พากษ์เป็น เร็นนี 
 จักรกฤษณ์ หาญวิชัย พากษ์เป็น ดอน รีโน่
 นิรมล กิจภิญโญชัย พากษ์เป็น แองจี 
 โศภิตา รังสิโยทัย พากษ์เป็น โลลา 
 กฤษณะ ศฤงคารนนท์ พากษ์เป็น สไกค์ 
 อำพันธุ์ ศรีอ่อน พากษ์เป็น เออร์นี
 อิทธิพล มามีเกตุ พากษ์เป็น เบอร์นี่ 
 นิมิตร ลักษมีพงศ์ พากษ์เป็น แฟรงกี้
# อัลบั้มบันทึกการแสดงสด
อัลบั้มบันทึกการแสดงสด คือ อัลบั้มบันทึกเสียง เป็นการแสดงดนตรีที่ถูกบันทึกในขณะที่ศิลปินกำลังแสดงการแสดงสดบนเวที ซึ่งอาจบันทึกจากคอนเสิร์ตครั้งเดียวหรือหลายครั้งก็ได้ โดยลักษณะแล้ว มีความสมบูรณ์น้อยกว่าการอัดในสตูดิโอ และมีเจตนาที่จะบันทึกประสบการณ์ในการแสดงคอนเสิร์ตนั้นไว้ เนื่องจากมีเสียงสอดแทรกระหว่างการแสดงดนตรี หรือมีการให้ความเห็นของนักดนตรีในระหว่างการแสดง เป็นต้น
# อัลบั้มรวมเพลง
อัลบั้มรวมเพลง คืออัลบั้มที่นำเพลงของศิลปินนั้นๆ หรือหลายๆศิลปิน อาจมีเพลงพิเศษที่ไม่เคยบันทึกลงอัลบั้มใดมารวมกันและออกจำหน่าย
# ไบรโอไฟต์
ไบรโอไฟต์ คือพืชบกทั้งหมดที่ไม่มีท่อลำเลียง มันมีเนื้อเยื่อที่ล้อมรอบเป็นท่อคล้ายกับระบบท่อลำเลียง แต่ไม่มีเนื่อเยื่อส่วนท่อลำเลียงที่จะส่งผ่านของเหลว ไม่มีดอกและการสร้างเมล็ด ขยายพันธุ์ด้วยสปอร์ คำว่า bryophyte มาจากภาษากรีก βρύον - bruon, "ต้นมอสส์, สีเขียวหอยนางรม" < βρύω - bruo, "เปี่ยมไปด้วย, มาก" + φυτόν - fyton "ต้นไม้"

 การแบ่งชั้น 
ไบรโอไฟต์ประกอบไปด้วยสามกลุ่มด้วยกันคือ Marchantiophyta (ลิเวอร์เวิร์ต), Anthocerotophyta (ฮอร์นเวิร์ต) และ Bryophyta (มอสส์)  

thumb|556px|center|สองสมมุติฐานบนวิวัฒนาการชาติพันธุ์ของพืชบก (embryophyta)

ปัจจุบันการศึกษาในพืชบกโดยทั่วไปแล้วแสดงเป็นสองรูปแบบ แบบแรกนั้นลิเวอร์เวิร์ตแยกออกไปเป็นอันดับแรก ตามมาด้วยฮอร์นเวิร์ต ในขณะที่มอสส์นั้นเป็นญาติใกล้ชิดกับ polysporangiates (รวมถึงพืชที่มีท่อลำเลียง) ในอีกรูปแบบหนึ่งคือ ฮอร์นเวิร์ตแยกออกไปเป็นอันดับแรก ตามมาด้วยพืชที่มีท่อลำเลียง ขณะที่มอสส์เป็นญาติใกล้ชิดกับลิเวอร์เวิร์ต สามกลุ่มดั้งเดิมถูกนำมาอยู่ร่วมกันทั้งสามชั้นในส่วนไบรโอไฟต์  อย่างไรก็ตามตั้งแต่สามกลุ่มของไบรโอไฟต์มาจากกลุ่มสิ่งมีชีวิตที่มีบรรพบุรุษร่วมกันแต่ไม่ได้รวมทายาททั้งหมดไว้ในกลุ่ม (paraphyletic) ทำให้ปัจจุบันถูกแบ่งใหม่ออกเป็นสามส่วนที่แยกจากกัน

 การสืบพันธุ์ 
โดยทั่วไปแล้วพืชจำพวกนี้จะเป็นแกมีโทไฟต์ที่มีมีโครโมโซมหนึ่งชุด (haploid) กับมีโครงสร้างโครโมโซมสองชุด (diploid) เมื่อถึงคราวเป็นสปอโรไฟต์ ด้วยเหตุนี้เอง ไบรโอไฟต์จึงมีการสืบพันธุ์ต่างจากพืชชนิดอื่น มีการสืบพันธุ์สองประเภทในไบรโอไฟต์:
 Dioicous ไบรโอไฟต์จะผลิตเพียงแค่แอนเทอริเดียม (อวัยวะเพศผู้) หรืออาร์คิโกเนียม (อวัยวะเพศเมีย) บนต้นเท่านั้น 
 Monoicous ไบรโอไฟต์จะผลิตแอนเทอริเดียมหรืออาร์คิโกเนียมทั้งคู่บนต้นเดียวกัน

ไบรโอไฟต์บางชนิดอาจเป็นทั้ง monoicous หรือ dioicous ขึ้นกับสภาพแวดล้อม
# องค์การแรงงานระหว่างประเทศ
องค์การแรงงานระหว่างประเทศ หรือ ไอแอลโอ  องค์การไอแอลโอ ตั้งขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของสันนิบาตชาติ เมื่อ พ.ศ. 2462 (ค.ศ. 1919) เป็นองค์การชำนาญเฉพาะเรื่อง และเข้ามาอยู่ในสังกัดของสหประชาชาติเมื่อสันนิบาตชาติถูกยุบลง

 ภารกิจหลัก 
ภารกิจหลักของไอแอลโอ คือช่วยเหลือผู้ใช้แรงงานทั่วโลกให้ได้รับความยุติธรรมจากสังคม ให้มีชีวิต และสภาพการทำงานที่ดีขึ้น ผลงานขององค์การทำให้ได้รับรางวัลโนเบล เพื่อสันติภาพ เมื่อ พ.ศ. 2512 (ค.ศ. 1969) History of Organization ทั้งนี้โดยที่องค์การยึดมั่นในหลักการที่ว่า สันติสุขแห่งโลกจะเกิดขึ้นได้และมีความต่อเนื่องมั่นคงก็ด้วยการที่มีความยุติธรรมในสังคม มีฐานรากคือ ความเคารพในสิทธิมนุษยชน มีมาตรฐานความเป็นอยู่ที่ดี มีสภาพการทำงานซึ่งเกื้อกูลความผาสุกของผู้ใช้แรงงาน การมีโอกาสทำงานและมีความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

 ยุทธศาสตร์การปฏิบัติงานของไอแอลโอ 
ยุทธศาสตร์การปฏิบัติงานของไอแอลโอ คือจัดให้มีการเจรจาร่วมของผู้เกี่ยวข้องสามฝ่าย ได้แก่ ฝ่ายรัฐบาล ฝ่ายนายจ้าง และฝ่ายแรงงาน ในกรณีที่มีความขัดแย้งและพยายามแก้ไขปัญหาร่วมกันโดยมีมติเป็นเอกฉันท์ ภารกิจขององค์การนี้ในภาคพื้นเอเชียและแปซิฟิกมีความหลากหลายและยุ่งยาก เพราะประเทศต่างๆ มีสภาพเศรษฐกิจและสังคมที่แตกต่างกัน ทั้งในด้านการพัฒนาอุตสาหกรรม โครงสร้าง รายได้และสวัสดิการสังคม การพาณิชย์ การลงทุน แรงงาน ปัญหาด้านสังคมและแรงงาน ความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วด้านเศรษฐกิจและสังคม ในประเทศที่เริ่มเข้าสู่ยุคอุตสาหกรรม ก็ได้นำมาซึ่งปัญหาใหม่ๆ อีกมากมาย 

ไอแอลโอ จัดลำดับเรื่องสำคัญรีบด่วนไว้สามประการ คือ 
 การจัดให้มีงานทำและขจัดความยากจน 
 การคุ้มครองผู้ใช้แรงงาน
 ส่งเสริมประชาธิปไตยและสิทธิแห่งมนุษยชน 
        
ในข้อแรกไอแอลโอ ช่วยเหลือประเทศต่างๆ ในการฝึกอบรมผู้ใช้แรงงานให้มีประสิทธิภาพ ในข้อที่สอง ไอแอลโอ ช่วยประเทศต่างๆ ให้เพิ่มพูนประสิทธิภาพในการคุ้มครองผู้ใช้แรงงานให้ได้รับความปลอดภัย และให้ตระหนักถึงภัยที่เกิดจากการทำงานในโรงงาน ในข้อที่สามไอแอลโอช่วยเหลือในการออกกฎหมายเกี่ยวกับแรงงาน และอุตสาหกรรมสัมพันธ์ระหว่างแรงงานกับนายจ้าง สนับสนุนองค์การของผู้ใช้แรงงาน ได้กำหนดมาตรฐานสากลเกี่ยวกับแรงงาน ซึ่งช่วยในการสร้างเสริมประชาธิปไตยและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน

 สำนักงานประจำภาคพื้นเอเชียและแปซิฟิก 
องค์การไอแอลโอ มีสำนักงานภูมิภาคและสำนักงานประจำประเทศหลายแห่งในภาคพื้นเอเชียและแปซิฟิก ให้ความช่วยเหลือทางด้านวิชาการ จัดการฝึกอบรม ทำการศึกษาวิจัย เพื่อส่งเสริมสัมพันธภาพระหว่างรัฐบาล แรงงานและนายจ้าง ในระดับประเทศ สำนักงานภาคพื้นเอเชียและแปซิฟิกตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร
# จักรพรรดิกลายพันธุ์ อัศจรรย์พันธุ์ต๊อง
จักรพรรดิกลายพันธุ์อัศจรรย์พันธุ์ต๊อง  เป็นภาพยนตร์แอนิเมชัน กำกับโดยมาร์ก ดินดัล เขียนบทโดยเดวิด เรย์โนลส์ ออกฉายเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2543

เนื้อเรื่องย่อ
คูสโก้ (เดวิด สเปด) จักรพรรดิหนุ่มที่ชอบความสนุกสนานรื่นเริง เขาถูกเชิญไปงานเลี้ยงอาหารค่ำและดื่มน้ำที่มีคำสาปให้กลายเป็นตัวยามา คูสโก้ถูกอีสม่า (เอิร์ทา คิตต์) พร้อมสมุนคือคร้องท์ (แพทริก วอร์เบอร์ตัน) ขับไล่ออกไปจากที่ประทับของเขา ต่อมาคูสโก้พบกับปาช่า (จอห์น กู้ดแมน) และกลายเป็นผู้ร่วมผจญภัยและที่ปรึกษาของเขา คูสโก้และปาช่าต้องร่วมกันหลบหนีอีสม่าและหาทางทำให้คูสโก้กลับไปเป็นมนุษย์ดังเดิม

 ผู้เสียงพากษ์ 
  บทบาท  พากย์โดย (อังกฤษ)  พากย์โดย (ไทย)คูสโก้เดวิด สเปดวิชญะ จันทรวิบูลย์ปาช่าจอห์น กู้ดแมนเกรียงศักดิ์ เหรียญทองอีสม่าเอิร์ทา คิตต์นันทกา บุญบำรุงคร้องท์แพทริก วอร์เบอร์ตันจักรกฤษณ์ หาญวิชัย
# สมอลล์รูม
บริษัท สมอลล์รูม จำกัด (Smallroom Company Limited) เป็นบริษัทค่ายเพลงในไทยที่ประกอบธุรกิจทั้งทางด้าน เพลงโฆษณา และเพลงของศิลปินในสังกัด โดยมีแนวเพลงที่หลากหลาย มีรุ่งโรจน์ อุปถัมป์โพธิวัฒน์เป็นผู้บริหาร

 ผู้บริหาร 
รุ่งโรจน์ อุปถัมภ์โพธิวัฒน์
เจตมนต์ มละโยธา

 ผลงานในสังกัด 
ศิลปิน  อัลบั้มVarious Artists สี่เต่าเธอ เดธ ออฟ อะ เซลส์แมน Crub Superbaker Armchair Stylish Nonsense Penguin Villa มณฑล จิรา Cyndi Seui Corncan Goose Lemon Soup Slur ญารินดา บุนนาค จารุลักษณ์ ชยะกุล Tattoo Colour กิรตรา พรหมสาขา ณ สกลนคร 15th Scenery Yuri's Nominee เดอะ ริชแมน ทอย กรีซซี่ คาเฟ่ Lomosonic กษิดิศ สำเนียง Maria Lynn Ehren อารักษ์ อมรศุภศิริ จิดาภา นิยมศรีสกุล The Jukks The Yers Polycat Summer stop Two Pills After Meal Somkiat PETITE (เปอติ๊ด)  

 ศิลปินในสังกัด 
 อดีต 
 สี่เต่าเธอ 
 อาร์มแชร์
 บอล จารุลักษณ์ 
 บัวหิมะ
 เป้ อารักษ์ 
 มารีญา ลินน์ เอียเรียน (Maria Lynn Ehren)
 Yarinda (ญารินดา บุนนาค)
 Cyndi Seui
 Death of a Salesman
 15th Scenery
 Goose
 Ki กิรตรา
 Montonn Jira (มณฑล จิรา)
 Moor
 Stylish Nonsense
 Superbaker
 Yuri's nominee
 Jida (จิดา)
 The Yers
 R#9
 Lemon Soup
 when
 Sunrise, Moon Bright
 Lomosonic
 ญาดา โกเมศ (เปอติ๊ด)
 daynim
 SOMKIAT 

 ปัจจุบัน 
 Tattoo Colour
 The Richman Toy
 Greasy cafe' (อภิชัย ตระกูลเผด็จไกร)
 Slur
 The Jukks
 Gene Kasidit (กษิดิศ สำเนียง)
 Barbies
 Polycat
 Summer Stop
 Penguin Villa
 Two Pills After Meal
 สุธิตา ชนะชัยสุวรรณ (อิมเมจ)
 Postbox
 DEPT
 TELEVISION OFF
 Death Of Heather
 Daniel Ryn (แดเนียล ดิษยะศริน)
 wadfah (วาดฟ้า ไชยทัพ)
 Sydney Vethaka
 bleau
 Spoonfulz
 TOFU
 JUST”
# เก๋งนุกิจราชบริหาร
เก๋งนุกิจราชบริหาร เป็นอาคารสถาปัตยกรรมจีนภายในพระราชวังบวรสถานมงคลหรือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครในปัจจุบัน สร้างขึ้นโดยพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ภายในมีภาพจิตกรรมฝาผนังฝีมือช่างจีนทั้ง 3 ด้าน ปัจจุบัน เป็นสถานที่เก็บรักษาป้ายอวยพรขนาดใหญ่ซึ่งเข้าใจว่าเป็นของถวายพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว

 ประวัติ 

เก๋งนุกิจราชบริหารเป็นอาคารที่พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างโปรดฯ ให้พระวิสูตรวารี (มลิ) สร้างขึ้นเมื่อพระองค์เสด็จมาประทับยังพระบวรราชวัง แต่ยังสร้างไม่แล้วเสร็จพระองค์ก็เสด็จสวรรคตไปเสียก่อน ดังนั้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดฯ ให้สร้างต่อจนเสร็จ

เก๋งนุกิจราชบริหารเป็นอาคารชั้นเดียวก่ออิฐถือปูน ขนาดกว้าง 4.50 เมตร ยาว 7.8 เมตร สูงถึงสันหลัง 4.50 เมตร มีรูปแบบสถาปัตยกรรมแบบจีน หลังคามุงกระเบื้องแบบจีน หน้าบัน จั่ว และสันหลังคาเขียนรูปดอกพุดตานและไก่ฟ้า ประตูด้านหน้าเป็นไม้แกะสลักรูปเครื่องแจกันจีน ภายในเก๋งมีจิตกรรมฝาผนังทั้ง 3 ด้าน เรื่องพงศาวดารเรื่องห้องสินโดยเป็นฝีมือของช่างจีน ตอนในสุดมีป้ายหินอ่อนสลักด้วยตัวทองว่า "เก๋งนุกิจราชบริหาร"
# สัญญาณแอนะล็อก
สัญญาณแอนะล็อก (Analog Signal) เป็นสัญญาณแบบต่อเนื่อง มีลักษณะเป็นคลื่นไซน์ (sine wave) โดยที่แต่ละคลื่นจะมีความถี่และความเข้มของสัญญาณที่ต่างกัน เมื่อนำสัญญาณข้อมูลเหล่านี้ผ่านอุปกรณ์รับสัญญาณและแปลงสัญญาณก็จะได้ข้อมูลที่ต้องการ ตัวอย่างของการส่งข้อมูลที่มีสัญญาณแบบแอนะล็อก คือ การส่งผ่านระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่ 

สัญญาณแอนะล็อกเป็นสัญญาณที่มักเกิดขึ้นในธรรมชาติเป็นสัญญาณที่มีความต่อเนื่อง ไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว สัญญาณแบบนี้ เช่น เสียงพูด เสียงดนตรี เป็นต้น
# ซุนฮิว
ซุนฮิว เป็นบุคคลชาวจีน อาจหมายถึง:

 ซุนฮิว (สฺวิน โยว) (荀攸; ค.ศ. 157-214) ที่ปรึกษาของขุนศึกโจโฉในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก
 ซุนฮิว (ซุน ซิว) (孫休; ค.ศ. 235-264)  จักรพรรดิลำดับที่ 3 ของรัฐง่อก๊ก เป็นโอรสของซุนกวนจักรพรรดิผู้ก่อตั้งรัฐง่อก๊ก
# โรติเฟอร์
โรติเฟอร์  เป็นชื่อสามัญของสัตว์ใน ไฟลัมโรติเฟอรา (Rotifera) ซึ่งเป็นกลุ่มของสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่มีชื่อสามัญว่าโรติเฟอร์ ส่วนหัวมีขนเซลล์เรียงกันเป็นแผงเรียกว่าโคโรนา มีการพัดโบกของซิเลียดูคล้ายวงล้อหมุน สมมาตรครึ่งซีก มีเนื้อเยื่อ 3 ชั้นในระยะเอ็มบริโอ มีระบบอวัยวะแบบสัตว์ชั้นสูง มีซีลอมไม่แท้ มีระบบทางเดินอาหารแบบสมบูรณ์ (Complete digestive tract) เป็นพวกแรก ลำตัวยาว โปร่งใส ถ้ามีสีจะมีสีสดใส มีตาเดี่ยวทำหน้าที่รับแสง  ระบบสืบพันธุ์แยกเพศกัน ตัวผู้เล็กกว่าตัวเมียเสมอ บางชนิดมีสารเคลือบผิวหนา คล้ายเป็นเกราะ และมีหนามด้วย เรียกโครงสร้างนี้ว่า ลอริกา มีเท้าสำหรับยึดเกาะ บริเวณคอหอยมีอวัยวะคล้ายฟันเรียกว่า แมสแตกซ์ (Mastax) ตัวอย่างของสัตว์ในไฟลัมนี้ ได้แก่ไรหมุนหรือหนอนจักร มักอยู่กับพืชน้ำในน้ำจืด หรือมอสในน้ำเค็ม หากินอิสระ บางชนิดเป็นปรสิตบนเหงือกของสัตว์จำพวกกุ้ง-กั้ง-ปู

โรติเฟอร์ที่มีเท้าจะเคลื่อนที่ไปตามพื้นท้องน้ำโดยใช้โคโรนาและเท้าคืบคลาน โรติเฟอร์ที่เป็นแพลงก์ตอนใช้โคโรนาเคลื่อนที่เพียงอย่างเดียว โคโรนาทำหน้าที่พัดอาหารเข้าปาก ใช้แมสแตกซ์บดเคี้ยว แล้วจึงส่งเข้าสู่กระเพาะอาหาร การผสมพันธุ์เป็นแบบปฏิสนธิภายใน  เมื่อประชากรน้อย โรติเฟอร์จะสร้างไข่ที่เป็นดิพลอยด์ ซึ่งจะฟักเป็นตัวเมียทั้งหมด จนมีประชากรมากจึงจะสร้างไข่แบบแฮพลอยด์ ที่จะฟักเป็นตัวผู้และตัวเมีย ซึ่งเมื่อเป็นตัวเต็มวัยจึงจะผสมพันธุ์กัน ไข่ของโรติเฟอร์ที่เกิดจากการปฏิสนธิมีผนังหนา  ทนต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมได้ดี โรติเฟอร์บางชนิดอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม เช่นบนมอสหรือทรายได้นาน 3-4 ปี โดยไม่มีการผสมพันธุ์
 อ้างอิง 
 มนตรี แก้วเกิด. สัตววิทยา. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์. 2547

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Introduction to the Rotifera
 Rotifers
 Tree of Life Web Project
# ยูโรคอร์ดาตา
ยูโรคอร์ดาตา มีชื่อสามัญว่า  Tunicate เป็นสัตว์มีแกนสันหลังที่เป็นสัตว์น้ำเค็ม ไม่มีกะโหลกศีรษะ ไม่มีขากรรไกร มักแตกหน่อแล้วอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม บางชนิดอยู่โดดเดี่ยว มีการสร้างสารคลุมตัว เป็นสารประกอบพวกเซลลูโลส ที่เรียกว่าทูนิซินเพื่อให้คงรูปร่างอยู่ได้  ซีลอมไม่ชัดเจนเนื่องจากมีอวัยวะภายในบรรจุอยู่เต็ม ระบบหมุนเวียนเลือดเป็นแบบเปิด ไม่แยกเพศ การเจริญมีตัวอ่อนมีหางยาวใช้ว่ายน้ำ มีโนโตคอร์ดไขสันหลังบริเวณหาง เมื่อเจริญเป็นตัวเต็มวัยหางจะค่อยๆสลายไปจนไม่มีหาง เหลือโนโตคอร์ดและไขสันหลังบริเวณลำตัวบ้างเท่านั้น เช่น เพรียงลอย เพรียงสาย เพรียงหัวหอม แบ่งย่อยได้เป็น 3 คลาส คือ
 คลาสแอสซิเดียเซีย ได้แก่ เพรียงหัวหอม
 คลาสทาเลียเซีย ได้แก่ Pyrosoma :En:Doliolum Salpa
 คลาสลาวาเซีย ได้แก่ :En:Oikopleura
 อ้างอิง 
 มนตรี แก้วเกิด. สัตววิทยา. นครสวรรค์: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์. 2542
 แหล่งข้อมูลอื่น

The Tunicate portalis an access point to the main websites and databases dealing with tunicates 
 Ascidians.com has pictures of species around the world
Aniseed: A model organism database for several ascidians species including Ciona intestinalis and Halocynthia roretzi 
New breed of Sea squirt found
หมวดหมู่:สัตว์
# สะพานเม็งรายอนุสรณ์
สะพานเม็งรายอนุสรณ์ เป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก ข้ามแม่น้ำปิงเตรียมขอ “แม้ว” สร้างสะพานแม่น้ำปิงใหม่ 2 แห่ง ตั้งอยู่บริเวณตำบลหนองหอย อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ เชื่อระหว่างถนนเชียงใหม่-ลำพูน กับถนนเจริญประเทศ เปิดใช้เมื่อปลายปี พ.ศ. 2510 โดยมีพิธีเปิดสะพานนวรัฐ และสะพานเม็งรายอนุสรณ์ โดยจอมพลถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธีเปิด ในวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2510เชียงใหม่ 2511(1)จากเว็บไซต์หนังสือพิมพ์ไทยนิวส์

ชื่อ "เม็งราย" เป็นการตั้งเพื่อเป็นอนุสรณ์ถวายแด่ พญามังราย
# สะพานนวรัฐ
สะพานนวรัฐ  เป็นสะพานข้ามแม่น้ำปิงแห่งแรกที่ทำด้วยไม้สัก ก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2433 ปัจจุบันได้รับการสร้างใหม่ให้เป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก เมื่อปี พ.ศ. 2510เชียงใหม่ 2511(1)จากเว็บไซต์หนังสือพิมพ์ไทยนิวส์ ตั้งชื่อตามเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าหลวงเชียงใหม่องค์ที่ 9 ตั้งอยู่บริเวณใกล้กับโรงเรียนเชียงใหม่คริสเตียน และจวนผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่

 ประวัติ 
 สะพานเหล็ก 
สะพานนวรัฐ เป็นสะพานไม้ข้ามแม่น้ำปิงสะพานที่ 2 โดยสะพานแรก คือ สะพานไม้ที่ข้ามระหว่างตลาดต้นลำไยกับวัดเกตการาม หรือ "สะพานจันทร์สม" เมื่อปี พ.ศ. 2440 เมื่อนายปิแอร์ โอร์ต นักกฎหมายชาวเบลเยียมเดินทางมาเมืองเชียงใหม่และบันทึกเกี่ยวกับสะพานข้ามแม่น้ำปิงว่า "…เชียงใหม่ไม่ใช่เมืองเก่าแก่มากนัก (เมื่อเทียบกับเมืองในยุโรป) แบ่งออกเป็น 2 เขต แต่ละเขตมีกำแพงสูงราว 3-4 เมตร และมีป้อมสูงที่แต่ละมุมกำแพง ตัวเมืองตั้งอยู่บนฝั่งขวาของแม่น้ำ ส่วนบนฝั่งซ้ายก็มีอาคารสำคัญๆ ตั้งอยู่ มีสะพานไม่สวยงามทอดเชื่อมระหว่างสองฝั่งแม่น้ำ สะพานนี้มีเสา 14 ต้น ระหว่างที่ข้าพเจ้าพำนักอยู่ในเชียงใหม่สะพานนี้โยกคลอนเนื่องจากถูกท่อนไม้ซุงที่มากับกระแสน้ำดัน"

สะพานนี้เป็นสะพานข้ามแม่น้ำปิงที่เชียงใหม่แห่งแรกทำด้วยไม้สัก สร้างโดยนายชี้กหรือหมอชี้ก ราวปี พ.ศ. 2433 ใช้การต่อมาหลายสิบปีจนพังลง โดยชื่อ "นวรัฐ" ตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าหลวงเชียงใหม่องค์สุดท้าย

สมัยที่พระยาอนุบาลพายัพกิจได้รับแต่งตั้งไปรับตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดแม่ฮ่องสอน ระหว่างทางต้องมาพักเตรียมตัวเดินทางในเมืองเชียงใหม่ได้บันทึกเกี่ยวกับสะพานนวรัฐ สะพานแห่งที่สองไว้ว่า "สะพานนวรัฐที่สร้างด้วยไม้นี้ ต่อมาได้เกิดเพลิงไหม้สะพาน ทางราชการจึงสร้างสะพานเหล็กลำลองพอให้รถวิ่งข้าไปมาได้ เมื่อรถไฟมาถึงเชียงใหม่ในปี พ.ศ. 2464 จึงมีการรื้อสะพานไม้เดิมแล้วสร้างสะพานเหล็กขึ้นแทน"

สะพานเหล็ก ถูกสร้างขึ้นทดแทนสะพานไม้สัก และเริ่มใช้งานในปี พ.ศ. 2466 จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2510 จึงรื้อสะพานเหล็กแล้วก่อสร้างเป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็กขึ้นแทน โดยมีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2510 พร้อมกันกับสะพานเม็งรายอนุสรณ์ ส่วนโครงสร้างสะพานเหล็กที่ถูกรื้อไปแล้วนั้นภายหลังทางอำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอนได้ขอชิ้นส่วนโครงสร้างสะพานทั้งหมดเพื่อนำมาประกอบใหม่ทดแทนสะพานแบบไม้เดิมที่เสียหายหนักจากเหตุการณ์อุทกภัย

ดูเพิ่ม
 สะพานเม็งราย