wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# ท้าวสุยาม
ท้าวสุยาม เป็นเทวราชผู้ปกครองสวรรค์ชั้นยามาพระพรหมคุณาภรณ์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต), ยามา, พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ 

ในวิสุทธชนวิลาสินีระบุว่า เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะประสูติแล้วทรงพระดำเนินไป 7 ก้าวนั้น ท้าวสุยามได้ถือพัดวาลวีชนีตามเสด็จด้วยอวิทูเรนิทานกถา, อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๑. พุทธวรรค ๑. พุทธาปทาน ส่วนมธุรัตถวิลาสินีระบุว่า เมื่อท้าววสวัตตียกกองทัพมารมาผจญพระองค์ขณะทรงบำเพ็ญเพียรใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ท้าวสุยามได้ถือจามรทิพย์ ซึ่งมีสิริราวกับดวงจันทร์ในฤดูสารท ยาวสามคาวุต ยืนถวายงานพัดอยู่ด้วย๒๕. โคตมพุทธวงศ์, อรรถกถา ขุททกนิกาย พุทธวงศ์ และมโนรถปูรณีระบุว่า ในคราวที่พระพุทธเจ้าเสด็จลงจากเทวโลก ท้าวสุยามก็ได้ถือพัดวาลวิชนีตามเสด็จอีกเอตทัคควรรคที่ ๔ ๑. วรรคที่ ๑ อรรถกถาสูตรที่ ๑, อรรถกถา อังคุตตรนิกาย เอกนิบาต เอตทัคคบาลี

ในปรมัตถโชติการะบุว่า เมื่อนางสิริมาเสียชีวิตแล้วไปเกิดเป็นเทวีของท้าวสุยามอรรถกถาวิชยสูตร, อรรถกถา ขุททกนิกาย สุตตนิบาต อุรควรรค วิชยสูตร
# ท่าอากาศยานนานาชาติโดโมเดโดโว
ท่าอากาศยานนานาชาติโดโมเดโดโว  ตั้งอยู่ที่ เมืองดามาเดียดดาวา เป็นท่าอากาศยานของ กรุงมอสโก ประเทศรัสเซีย ห่างจากตัวเมืองไปทางใต้ประมาณ 35 กิโลเมตร (22 ไมล์) เปิดให้บริการตั้งแต่ มีนาคม พ.ศ. 2507 เป็นท่าอากาศยานที่มีผู้ใช้บริการมากที่สุด เหนือท่าอากาศยานสำคัญอีกแห่งหนึ่งของกรุงมอสโก คือ เชเรเมเตียโว และยังเป็นท่าอากาศยานหลักของสายการบินเอสเซเว่นแอร์ไลน์, ครัสแอร์, โดโมเดโดโวแอร์ไลน์ และทรานแอโร

ท่าอากาศยานนานาชาติโดโมเดโดโว (Domodedovo International Airport) รหัสท่าอากาศยาน DME เป็นหนึ่งในท่าอากาศยานหลักสามแห่งในกรุงมอสโก สหพันธรัฐรัสเซีย อีกทั้งเป็นท่าอากาศยานเพียงแห่งเดียวในกรุงมอสโกที่บริหารจัดการโดยภาคเอกชน เดิมทีสร้างขึ้นเพื่อรองรับเฉพาะเที่ยวบินภายในสหภาพโซเวียต ภายหลังสหภาพโซเวียตล่มสลาย บริษัทเครืออีสต์ไลน์ (East Line Group) ซึ่งเป็นเครือข่ายธุรกิจด้านโครงสร้างภายในท่าอากาศยานรายใหญ่ของรัสเซีย เข้ามาซื้อกิจการต่อ และเปลี่ยนโดโมเดโดโวให้เป็นท่าอากาศยานนานาชาตินับแต่นั้น โครงสร้างหลักประกอบด้วยอาคารผู้โดยสารเพียงหลังเดียว โดยแบ่งออกเป็นสองฟากสำหรับผู้โดยสารขาเข้าและผู้โดยสารขาออก

เมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2554 ได้เกิดเหตุระเบิดท่าอากาศยานนานาชาติโดโมเดโดโว ซึ่งทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 35 คน และอีกอย่างน้อย 150 คน ได้รับบาดเจ็บ
# เมจิกไนท์ เรย์เอิร์ธ
เมจิกไนท์ เรย์เอิร์ธ  เป็นการ์ตูนญี่ปุ่น ผลงานของแคลมป์ ลงตีพิมพ์ในนิตยสารนากาโยชิ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2536-2539 ฉบับรวมเล่มแบ่งเป็น 2 ภาค ภาคละ 3 เล่ม เรื่องราวเกี่ยวกับเด็กสาว 3 คนที่ได้มาพบกันโดยบังเอิญบนหอโตเกียว และถูกเรียกไปยังโลกต่างมิติด้วยกัน เพราะทั้ง 3 คือนักรบที่ถูกเลือก โดยมีจุดที่น่าสังเกตคือ นอกจากตัวละครหลักทั้ง 3 คนแล้ว ชื่อของตัวละครอื่นๆ และอาณาจักรที่ปรากฏในเรื่อง ต่างเป็นชื่อรุ่นของรถยนต์ทั้งสิ้นThe Magic Knight Rayearth Car List, neorayearth.net, เรียกข้อมูลเมื่อวันที่ 18 พ.ค. 2550

เมจิกไนท์ เรย์เอิร์ธ ได้ถูกสร้างเป็นอนิเมะ ออกอากาศครั้งแรกในประเทศญี่ปุ่นเมื่อปี 2537 ทางสถานีโยมิอุริทีวี จากนั้นในปี 2540 ก็ได้ถูกสร้างเป็นโอวีเอ ความยาว 3 ตอนจบ โดยเปลี่ยนผู้ออกแบบตัวละครจาก อาสึโกะ อิชิดะ มาเป็น เมงุมิ คาโดโนโซโนะ และได้ มิจิทากะ คิคุจิ มาเป็นผู้ออกแบบหุ่นยนต์

ในประเทศไทย สำนักพิมพ์วิบูลย์กิจเป็นผู้ได้รับลิขสิทธิ์ตีพิมพ์ รวม 2 ภาค 12 เล่มจบ เพราะได้ตีพิมพ์โดยนำต้นฉบับญี่ปุ่น 1 เล่ม มาแบ่งครึ่งเป็น 2 เล่ม อีกทั้งระยะเวลาการตีพิมพ์ของภาค 1 กับภาค 2 นั้นก็ห่างกันถึง 9 ปี (ภาคแรกตีพิมพ์เมื่อปี 2539 ส่วนภาค 2 ตีพิมพ์เมื่อปี 2548) สำหรับฉบับอนิเมะเคยออกอากาศทางช่อง 9 อ.ส.ม.ท. เมื่อปี พ.ศ. 2540 ในช่วงของ ช่อง 9 การ์ตูน โดยใช้ชื่อเรื่องว่า นักรบสาวเรย์เอิร์ธ เวลา 09.00-09.30 น. และออกอากาศซ้ำในปี พ.ศ. 2541 เวลา 07.30-08.00 น. ส่วนฉบับโอวีเอ ออกวางจำหน่ายในรูปแบบ VCD และ DVD โดย DEXRayearth OVA , Dream Express Official Website, เรียกข้อมูลเมื่อวันที่ 7 ต.ค. 2550

 ตัวละคร 
 ตัวละครหลัก 
ชิโดะ ฮิคารุ
ริวซากิ อุมิ
โฮโอจิ ฟู
เจ้าหญิงเอเมล็อต
ซากาท
เปรเซีย
แลนติส
โมโคน่า

 อาณาจักรเซฟิรอส 
เครฟ
เฟอริโอ

รายชื่อตอน
ซีซั่น 1 (1994-1995)
 ตอนที่ ชื่อไทย / ชื่ออังกฤษชื่อตามต้นฉบับของญี่ปุ่น  ออกอากาศ  ออกอากาศช่อง 9 อ.ส.ม.ท.
ซีซั่น 2 (1995)
 ตอนที่ ชื่อไทย / ชื่ออังกฤษชื่อตามต้นฉบับของญี่ปุ่น  ออกอากาศ  ออกอากาศช่อง 9 อ.ส.ม.ท.
# ฉางชา
ฉางชา  หรืออ่านตามเสียงฮกเกี้ยน เตียงสา เป็นเมืองหลวงและเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในมณฑลหูหนาน ในภาคกลาง-ใต้ของสาธารณรัฐประชาชนจีน ครอบคลุมพื้นที่  มีอาณาเขตทางทิศเหนือติดกับเยฺว่หยางและอี้หยาง ทิศตะวันตกติดกับโหลวตี่ ทิศใต้ติดกับเซียงถันและจูโจว และทิศตะวันออกติดกับอี๋ชุนและผิงเซียงของมณฑลเจียงซี จากข้อมูลสำมะโนปี ค.ศ. 2010 ฉางชามีผู้อยู่อาศัย 7,044,118 คน คิดเป็นร้อยละ 10.72 ของประชากรทั้งหมดของมณฑล ฉางชาเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มนครหรืออภิมหานครฉางจูถัน

 ประวัติศาสตร์ 
การตั้งหลักปักฐานแรกที่สุดถูกค้นพบในสหัสวรรษแรกโดย 202 BC มันคือเมืองที่ตั้งป้อมระหว่างแล้ว ราชวงศ์ฮั่นคือเมืองหลวงของราชอาณาจักร ฉางชา หลุมฝังศพ Mawangdui ที่ฉลองของราชวงศ์ฮั่นแต่ถูกตั้งอยู่อีกครั้งในศตวรรษ 15 ราชวงศ์หมิงใน 1903

 เศรษฐกิจ 
ในปี 2005  GDP ของฉางชาได้เติบโตที่หนึ่งเฉลี่ยของ 14% ต่อปีจาก 2001-2005 เปรียบเทียบกับชาติเฉลี่ยของ 9% ระหว่างปี 2005
# ท่าอากาศยานนานาชาติเชเรเมเตียโว
ท่าอากาศยานนานาชาติเชเรเมเตียโว (รัสเซีย: Международный аэропорт Москва-Шереметьево) ตั้งอยู่ที่กรุงมอสโก ประเทศรัสเซีย เป็นหนึ่งในท่าอากาศสำคัญของกรุงมอสโก โดยมีจำนวนผู้ใช้บริการเป็นรองท่าอากาศยานนานาชาติโดโมเดโดโว และยังเป็นท่าอากาศยานหลักของสายการบินแอโรฟลอต และการที่ท่าอากาศยานแห่งนี้เกิดปัญหาในหลายด้าน ทำให้สายการบินจำนวนมาก ได้ทยอยเปลี่ยนเที่ยวบินจากเชเรเมเตียโวไปยังโดโมเดโดโว จึงได้มีการปรับปรุงท่าอากาศยานแห่งนี้เป็นการใหญ่ เพื่อให้มีบริการที่ได้ระดับมาตรฐานสากล โดยคาดว่าการปรับปรุงทั้งหมดจะแล้วเสร็จในปีพ.ศ. 2551
# เฉิงตู
เฉิงตู หรืออ่านตามเสียงแต้จิ๋ว เชงโต๋ (Sichuanese Pinyin: Cen2-du1) เป็นนครระดับกิ่งมณฑลซึ่งเป็นเมืองหลวงของมณฑลเสฉวน เป็นหนึ่งในสามนครที่มีประชากรมากที่สุดในภาคตะวันตกของประเทศจีน โดยอีกสองแห่ง คือ ฉงชิ่งและซีอาน ในปี ค.ศ. 2014 พื้นที่เฉิงตูทั้งหมดมีประชากร 14,427,500 คน ซึ่งมากที่สุดในมณฑลเสฉวน และมีประชากรในเขตเมืองจำนวน 10,152,632 คน เฉิงตูได้รับการจัดระดับว่าเป็นนครโลกระดับเบตาบวก ตามข้อมูลของเครือข่ายวิจัยโลกาภิวัตน์และนครโลก

เฉิงตูตั้งอยู่บริเวณลุ่มแม่น้ำหมินใจกลางมณฑล ในปัจจุบันเป็นทั้งศูนย์กลางด้านการเมือง การทหาร และด้านการศึกษาของภูมิภาคตะวันตกเฉียงใต้ คำว่าเฉิงตูมีความหมายว่า ค่อย ๆ กลายเป็นเมือง เนื่องจากย้อนไปเมื่อราว 2,000 ปีที่แล้ว ในสมัยจิ๋นซีฮ่องเต้ ได้มีการจัดการชลประทานขึ้น เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำท่วมที่เกิดเป็นประจำทุกปี เมื่อแก้ไขปัญหาน้ำท่วมได้ ชาวนาชาวไร่เพาะปลูกได้ดี ชีวิตความเป็นอยู่ดีขึ้น คนจึงเริ่มอพยพมาที่เมืองนี้มากขึ้นเรื่อย ๆ จึงได้ชื่อว่าเฉิงตู
# ยามาโต้ พิฆาตยุทธการ
ยามาโต้ พิฆาตยุทธการ  เป็น ภาพยนตร์ญี่ปุ่น ที่สร้างมาจากประวัติศาสตร์ของ เรือรบยามาโตะ ใช้เงินในการสร้างมากกว่า 600 ล้านเยน  ผลงานการเขียนนิยายของ จุง เฮ็มมิ และผลงานการกำกับโดย จุงยะ ซาโต ออกฉายในวันที่ 17 ธันวาคม ปี พ.ศ. 2548 ใน ประเทศญี่ปุ่น

โครงเรื่อง
หลังจากจมไป 40 ปี เรือยามาโตะ ก็ถูกพบอีกครั้ง ในวันที่ 31 กรกฎาคม ค.ศ. 1985 ก่อนที่จะมีการสำรวจใหม่อีกครั้งในเดือน สิงหาคม ปี ค.ศ. 1999 ต่อมาในวันที่ 6 เมษายน ค.ศ. 2005 ก่อนวันครบรอบ 60 ปี การจมเรือยามาโตะเพียง 1 วัน ก็ได้มีผู้หญิงคนหนึ่งมาหาเรือ เพื่อที่จะไปยังจุดหมายที่เรือยามาโตะอยู่ และคนที่พร้อมจะพาเธอไปก็คือหนึ่งในลูกเรือยามาโตะ และยังเป็นเพื่อนเก่ากับพ่อของเธอเองอีกด้วย

นักแสดง
 เค็งอิจิ มัตสึยามะ .....  คัทซึมิ คามิโอะ (อายุ 15 ปี)
 ชินโด นากามูระ .....  มาโมรุ อูชิดะ
 ทาเกชิ โซริมาจิ .....  โซฮาชิ โมริวากิ
 จุนได ยามาดะ .....  มาซาโอะ คารากิ
 ยู อาโออิ .....  ทาเอโกะ
 คาโยโกะ ชิราอิจิ .....  สุเอะ คามิโอะ
 เค็นตะ อูจิโนะ ..... เท็ตสึยะ นิชิ
 ฮิโรมิ ซากิโมโตะ .....  ซูมิโอะ ทสึเนะตะ
 อัตสึโกะ ทากาฮาตะ ..... ทสึเนะ ทามากิ
 ฮิโรยูกิ ฮิรายามะ ..... ทามากิ
 ได วาตานาเบะ .....  โทชิโอะ ดาเตะ
 เท็ตสึยะ นากาดาอิ .....  คัทซึมิ คามิโอะ (อายุ 75 ปี) 
 เคียวกะ ซูซูกิ .....  มากิโกะ อูชิดะ
 โซซูเกะ อิเกมัตสึ .....  อัตซูชิ
 เค็นจิ คาเนโกะ .....  มาชิมูระ
 ฮิซาชิ อิกาวะ .....  ประธานในที่ประชุม
 เท็ตสึยะ วาตาริ .....  พลเรือโท เซอิชิ อิโตะ
 รีวโซ ฮายาชิ .....  พลเรือตรี ริวโนะสุเกะ คูซากะ
 จุงอิจิ ฮารูตะ .....  ฮิซาโอะ โคอิเคะ
 เรียว ฮาชิซูเมะ .....  โยชิฮารุ โคจิมะ
 ฮิโรตาโร ฮนดะ .....  เท็ตสึโซ ฟุรุมุระ
 ฮิโรชิ คัตสึโนะ .....  โนบุเอะ โมริชิตะ
 อูมิตาโร โนซากิ .....  จิโระ โนมูระ
 เอจิ โอกูดะ .....  โคซากุ อะริกะ
 เค็นจิ ทากาโอกะ .....  ชิโระ โมกิ
 ทากาชิ โมริมิยะ .....  โอโมริ
 คาซูชิเงะ นางาชิมะ .....  อุสุบุชิ
 โนโบรุ ทากาชิ .....  คาวาซาเอะ
 ชิโนบุ เทราจิมะ .....  อะยาโกะ
 คิมิโกะ โย .....  ซาโยะ นิชิ

เกร็ด
 เรือรบยามาโตะ เป็นเรือรบที่ใหญ่ที่สุดในโลก  จมอยู่ ณ จุดเส้นรุ้งที่ 30.43 องศาเหนือ เส้นแวงที่ 128.04 องศาตะวันออก  เมื่อวันที่ 7 เมษายน ค.ศ. 1945 ห่างจากผิวน้ำประมาณ 325 เมตร มีน้ำหนักระวาง 72,800 ตัน ความสูงวัดจากกระดูกงูถึงยอดเสาได้ 51 เมตร (ประมาณตึก 18 ชั้น) ซึ่งเป็นสัญลักษณ์กองทัพเรือแห่งพระจักรพรรดิญี่ปุ่น

แหล่งข้อมูลอื่น
 เวปอย่างเป็นทางการ  
 IMDb 
 หนังดี 
 สยามโซน
# เซ็นได
เซ็นได  เป็นเมืองหลวงของจังหวัดมิยางิ ประเทศญี่ปุ่น และเป็นเมืองใหญ่สุดในภาคโทโฮกุ มีประชากรอาศัยอยู่ราวหนึ่งล้านคน และเป็นหนึ่งใน 19 นครใหญ่ที่รัฐกำหนด เซ็นไดก่อตั้งขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1600 โดยไดเมียวดาเตะ มาซามูเนะ และเป็นที่รู้จักกันดีในฉายา "เมืองแห่งต้นไม้" (杜の都) โดยมีต้นเซลโคว่าราว 60 ต้น บนถนนโจเซ็นจิ (定禅寺通) และถนนอาโอบะ (青葉通)

ในฤดูร้อน มีการจัดเทศกาลทานาบาตะเซ็นได ซึ่งมีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศญี่ปุ่น ในฤดูหนาว ต้นไม้จะได้รับการตกแต่งด้วยแสงสว่างนับพันในงานเทศกาลที่เรียกว่า Pageant of Starlight (光のページェント) เกือบตลอดเดือนธันวาคม 

วันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2554 เมืองและพื้นที่โดยรอบได้รับความเสียหายอย่างหนักจากเหตุแผ่นดินไหวขนาด 9.0-9.1 โมเมนต์แมกนิจูดนอกชายฝั่ง และคลื่นสึนามิสูง 10 เมตรซึ่งพัดเข้าถล่มเมือง เป็นที่คาดการณ์ว่าจะมีผู้เสียชีวิตนับหลายพันคน แต่เป็นการยากที่จะประมาณการเนื่องจากชัดเจนว่ามีร่างจำนวนมากถูกพัดพาลงไปในมหาสมุทรแปซิฟิกhttp://www.smh.com.au/environment/tsunami-surges-across-japan-following-89-earthquake-20110311-1bqym.html

 เขตการปกครอง 
thumb|left|แผนที่แสดงเขตทั้ง 5 ของเซ็นได
เซ็นไดแบ่งการปกครองออกเป็น 5 เขต ได้แก่
 เขตไทฮากุ 
 เขตมิยางิโนะ 
 เขตวากาบายาชิ 
 เขตอาโอบะ 
 เขตอิซูมิ
# แมกซิส
แมกซิส  เป็นบริษัทผลิตวิดีโอเกมจากสหรัฐอเมริกา ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของบริษัท อิเลคโทรนิค อาร์ต ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2530 (ค.ศ. 1987) ตั้งอยู่ที่ เอเมรีวิลล์ รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา เกมคอมพิวเตอร์ที่รู้จักกันดีของบริษัทนี้ก็คือเกมส์ชุด เดอะซิมส์ และ เกมชุดซิมซิตี

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Maxis at MobyGames
 Sim series at MobyGames
 SIMply Divine: The story of Maxis Software ", circa 2000, on GameSpot by Geoff Keighley
# ท่าอากาศยานปุลโคโว
ท่าอากาศยานปุลโคโว  ตั้งอยู่ที่เซนต์ปีเตอส์เบิร์ก ประเทศรัสเซีย ห่างจากตัวเมืองไปทางใต้ประมาณ 16 กิโลเมตร เป็นท่าอากาศยานที่ใหญ่เป็นอันดับ 3 ของรัสเซีย (เป็นรองจากโดโมเดโดโว และเชเรเมเตียโว) เดิมมีชื่อว่าท่าอากาศยานชอสเซนายา และยังเป็นท่าอากาศยานหลักของรอสซิยาแอร์ไลน์
# แคว้นลัตซีโย
ลัตซีโย (,) เป็นหนึ่งในยี่สิบแคว้นของประเทศอิตาลี ตั้งอยู่ทางตอนกลางของประเทศ มีอาณาเขตจรดแคว้นตอสคานา แคว้นอุมเบรีย แคว้นมาร์เค แคว้นอาบรุซโซ แคว้นโมลีเซ แคว้นคัมปาเนีย และทะเลติร์เรเนียน แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 5 จังหวัด ได้แก่ โฟรซีโนเน (Frosinone), ลาตีนา (Latina), รีเอตี (Rieti), โรม (Roma) และวีแตร์โบ (Viterbo) เมืองหลักของแคว้นคือโรมซึ่งยังเป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของอิตาลีอีกด้วย

ลัตซีโยเป็นแคว้นที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม สถาปัตยกรรม ศาสนา และวัฒนธรรมของอิตาลี ในแคว้นมีสโมสรกีฬาสำคัญสองทีมคือ สโมสรกีฬาลัตซีโยและสโมสรกีฬาโรมา
# เอบซีดิก
เอบซีดิก หรือ รหัสสับเปลี่ยนเลขฐานสิบเข้ารหัสฐานสองแบบขยาย ศัพท์บัญญัติ ราชบัณฑิตยสถาน  (สืบค้นออนไลน์)  เป็นรหัสอักขระ 8 บิตที่พัฒนาโดยบริษัท IBM ซึ่งพัฒนาสำหรับระบบปฏิบัติการขนาดใหญ่ โดยเป็นรหัสสำหรับไฟล์ข้อความที่ใช้กับระบบปฏิบัติการ IBM OS-390 สำหรับเครื่องแม่ข่าย S/390 และบริษัทจำนวนมากใช้กับโปรแกรมประยุกต์ legacy application และฐานข้อมูล ในไฟล์เอบซีดิก ตัวอักษรพยัญชนะและตัวเลขได้รับการนำเสนอเป็นเลขฐานสอง 8 บิต (8 ตัวอักษรของ 0 และ 1) ทำให้สามารถสร้างรหัสได้ 256 รหัส (2 ยกกำลัง 8) ได้แก่ ตัวพยัญชนะ ตัวเลข และเครื่องหมายพิเศษ แต่ในปัจจุบันนิยมใช้รหัสแอสกี (ASCII) มากกว่า
# การถนอมอาหาร
การถนอมอาหาร รวมถึงกระบวนการเก็บและรักษาอาหาร เพื่อชะลอการเน่าเสียของอาหาร หรือป้องกันโรคอาหารเป็นพิษ ในขณะที่ยังรักษาคุณค่าทางโภชนาการ สีสัน และกลิ่นให้คงอยู่

 กระบวนการถนอมอาหาร 
การถนอมอาหารมักจะเกี่ยวข้องกับ การยับยั้งการเติบโตของแบคทีเรีย เชื้อรา และจุลินทรีย์อื่นๆ และการหน่วงปฏิกิริยาระหว่างไขมันกับออกซิเจนในอากาศ ซึ่งเป็นสาเหตุของการเน่าเสีย (rancidity) ของอาหาร รวมถึงการรักษาอายุตามธรรมชาติและสีสันของอาหารซึ่งเกิดจากการปรุงอาหาร เช่น การเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลของเนื้อแอปเปิลเมื่อสัมผัสกับอากาศ และการถนอมอาหารบางประเภทจำเป็นต้องปิดผนึกอาหารหลังจากที่ผ่านกระบวนการต่างๆ เพื่อป้องกันการเกิดปัจจัยของการเน่าเสีย ทำให้อาหารนั้นสามารถเก็บไว้ได้นานมากกว่าปกติ

กระบวนการถนอมอาหารอาจประกอบด้วย
 การให้ความร้อนเพื่อกำจัดหรือทำจุลินทรีย์ให้เสื่อมสภาพ เช่น การต้ม การรวน
 การใช้สารเคมีเพื่อให้เกิดปฏิกิริยากับออกซิเจน เช่น การใช้ซัลเฟอร์ไดออกไซด์
 การยับยั้งการเกิดสารพิษ เช่น การรมควัน การใช้คาร์บอนไดออกไซด์ น้ำส้มสายชู แอลกอฮอล์ ฯลฯ
 การขจัดน้ำออกจากอาหาร เช่น การตากแห้ง
 การยับยั้งการดูดซึมสารอาหารของจุลินทรีย์ เช่น การเชื่อม การดอง
 การเก็บรักษาอาหารในอุณหภูมิต่ำ เช่น การแช่แข็ง การทำให้เย็นขึ้น

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 National Center for Home Food Preservation
 BBC News Online - US army food... just add urine
 Ten Top Reasons For Opposing Food Irradiation

การถนอมอาหาร
# เวียงแว่นฟ้า
เวียงแว่นฟ้าเป็นนวนิยายที่ได้รับรางวัลคณะกรรมการพัฒนาหนังสือแห่งชาติ พ.ศ. 2545 และนวนิยายดีเด่นรางวัล 7 Books Awards พ.ศ. 2547 เป็นบทประพันธ์ของ กฤษณา อโศกสิน

 เรื่องย่อ 
เจ้าม่อนฟ้า หลานขุนหอคำเมืองนาย ปลอมตัวเข้ามาเมืองเชียงใหม่ ได้พบกับบัวบุรีซึ่งเป็นคนในคุ้มเจ้าหลวง เจ้าม่อนฟ้าหลงรักบัวบุรีจึงตามเข้ามาทำงานในคุ้ม ส่วนเมืองรามเป็นไพร่ ลูกพรานป่ามาจากเมืองลำปาง ได้พบกับบัวบุรีเมื่อตามเสด็จเจ้าหลวงไปดูการลากไม้ เกิดชอบพอกัน เมืองรามจึงเลือกไปทำงานเป็นช่างไม้ในคุ้มหลวง เมื่อเจ้าม่อนฟ้ารู้ว่าบัวบุรีมีใจให้เมืองรามจึงฉุดบัวบุรีหนีกลับไปเมืองนายและแต่งงานกับนางที่นั่น

เมื่อเมืองรามรู้ว่าบัวบุรีถูกฉุดไปเมืองนาย เมื่อสบโอกาสจึงออกเดินทางตามไปและไปพบเจ้าม่อนฟ้าที่เมืองมอกใหม่ ขณะที่เจ้าม่อนฟ้าออกมาดูลาดเลาข่าวศึก เกิดทะเลาะกัน เมืองรามถูกเจ้าม่อนฟ้าแทงบาดเจ็บสาหัส แต่ได้ชาวเมืองมอกใหม่ช่วยไว้ และกลับมาเชียงใหม่เมื่อคราวทัพเมืองมอกใหม่เข้าตีเมืองเชียงใหม่

 ภาพทางประวัติศาสตร์ 
นวนิยายเรื่องนี้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับสภาพของล้านนาในช่วงปลายรัชกาลที่ 4 ถึงต้นรัชกาลที่ 5 ที่เริ่มมีปัญหาจากการคุกคามของชาติตะวันตกและการเผยแผ่ศาสนาคริสต์ ขณะนั้น อังกฤษยึดครองพม่าตอนล่างได้แล้ว ส่วนพม่าตอนบนยังเป็นอิสระแต่มีปัญหากับหัวเมืองไทใหญ่ที่เป็นประเทศราชเนืองๆ ในขณะที่หัวเมืองไทใหญ่ ล้านนา เชียงตุง ก็มีปัญหาขัดแย้งกันเองเป็นระยะๆ เช่น สงครามเชียงใหม่-เชียงตุง และสงครามระหว่างเชียงใหม่-มอกใหม่
# สมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 1
สมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 1   (17 ตุลาคม ค.ศ. 1912 - 28 กันยายน ค.ศ. 1978) ทรงดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาในวันที่ (26 สิงหาคม ค.ศ. 1978 - 28 กันยายน ค.ศ. 1978) สมเด็จพระสันตะปาปาฟรานซิส ประกาศให้ สมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 1 เป็นบุญราศีแห่งนครรัฐวาติกัน

 พระประวัติ 
สมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 1 มีพระนามเดิมว่า อัลบีโน ลูเชียนี  ถือกำเนิดในครอบครัวที่ค่อนข้างขัดสน ท่านได้อุทิศตนให้กับพระผู้เป็นเจ้าในฐานะนักบวช ได้ดำรงตำแหน่งสำคัญ เช่น บิชอปแห่งวิตโตรีโอเวเนโต (ค.ศ. 1958-1969) และอัครบิดรแห่งเวนิส (ค.ศ. 1969-1978) ตามลำดับ ได้รับแต่งตั้งเป็นพระคาร์ดินัลในปี ค.ศ. 1973 ด้วยความไม่ทะเยอทะยานทำให้ท่านยิ่งเป็นที่รักใคร่ของทุกคน โดยเฉพาะองค์สมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 6 

เมื่อสมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่  6 สิ้นพระชนม์ลงด้วยโรคพระหทัยวายเฉียบพลัน พระคาร์ดินัลอัลบีโน ลูเชียนี เป็นผู้ถูกเลือกด้วยฉันทามติจากที่ประชุมคณะพระคาร์ดินัล  ด้วยความถ่อมพระองค์ทรงพยายามขอร้องว่า ไม่ต้องการสวมมงกุฎพระสันตะปาปา หรือนำแห่ขึ้นพระที่นั่งอันศักดิ์สิทธิ์ของพระสันตะปาปาตามสมณประเพณี แต่ก็ไร้ผลเพราะผู้ที่จะเป็นพระสันตะปาปาจำต้องผ่านพิธีศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้ทุกอย่าง คงมีเพียงอย่างเดียวที่เป็นไปตามคำขอคือ การปฏิญาณพระองค์ที่ระเบียงพระบัญชรที่ทำขึ้นอย่างเรียบง่ายโดยมีพระคาร์ดินัลผู้ช่วยทำพิธีคือคาร์ดินัลโยเซฟ รัทซิงเงอร์

 การสิ้นพระชนม์ 
วันที่ 17 ตุลาคม ค.ศ. 1978 หลังจากดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาเพียง 1 เดือน 2 วัน หรือ 33 วัน พระคาร์ดินัลผู้ใกล้ชิดพบร่างของพระสันตะปาปาฟุบอยู่กับโต๊ะทรงงาน ในพระหัตถ์ยังทรงถือเอกสารค้างอยู่ ครั้นเมื่อเข้าไปถวายการปฐมพยาบาลก็ปรากฏว่าพระองค์สิ้นพระชนม์แล้ว มีข้อสันนิษฐานว่าอาจทรงถูกลอบปลงพระชนม์ หรือเกิดพระอาการเสวยยาเกินขนาด เนื่องด้วยมีโรคประจำพระองค์คือโรคพระหทัย แต่อย่างไรก็ตามไม่ได้มีการชันสูตรพระศพ เพราะถือเป็นเรื่องต้องห้ามของวาติกัน
# สมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 13
สมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 13  มีพระนามเดิมว่า ปีเอโตร ฟรันเชสโก ออร์ซีนี (Pietro Francesco Orsini) ประสูติวันที่ 2 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1649 ทรงดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาตั้งแต่ ค.ศ. 1724 จนกระทั่งสิ้นพระชนม์วันที่ 21 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1730 รวมพระชนมายุได้ 81 พรรษา

เมื่อทรงปฏิญาณตนเป็นไฟรเออร์คณะดอมินิกัน มีพระนามฉายาว่า วินเซนโซ มาเรีย ออร์ซีนี (Vincenzo Maria Orsini) เคยดำรงตำแหน่งอาร์ชบิชอปแห่งมันเฟรโดเนีย อาร์ชบิชอปแห่งเซเซนา และอาร์ชบิชอปแห่งเบเนเวนโต ก่อนขึ้นดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปา หลังจากสิ้นพระชนม์ทรงได้รับแต่งตั้งเป็นผู้รับใช้พระเป็นเจ้า
# สมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 7
สมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 7  มีพระนามเดิมว่า บาร์นาบา นิกโกเลาะ มาเรีย ลุยจี กีอารามอนตี (Barnaba Niccolò Maria Luigi Chiaramonti)ทรงดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาตั้งแต่วันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2343 จนกระทั่งสิ้นพระชนม์ในวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2366 พระองค์เป็นนักพรตคณะเบเนดิกติน ทรงเชี่ยวชาญด้านเทววิทยา และเคยดำรงตำแหน่งบิชอปแห่งตีโวลีและบิชอปแห่งอีโมลา 

ในปี ค.ศ. 2007 สมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 16 ได้ประกาศแต่งตั้งพระองค์เป็นผู้รับใช้พระเป็นเจ้า ซึ่งเป็นกระบวนการขั้นแรกในการประกาศเป็นนักบุญต่อไป
# สมเด็จพระสันตะปาปายอห์นที่ 23
สมเด็จพระสันตะปาปายอห์นที่ 23  มีพระนามเดิมว่าอันเจโล จูเซปเป รอนกัลลี (Angelo Giuseppe Roncalli) ทรงดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาตั้งแต่ ค.ศ. 1958 ถึง ค.ศ. 1963

พระองค์เป็นบุตรคนที่สี่ในบรรดาพี่น้องทั้งหมดสิบสี่คนในครอบครัวเกษตรกรชาวแคว้นลอมบาร์เดีย ได้รับศีลอนุกรมเป็นบาทหลวงเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม ค.ศ. 1904 ได้ตำรงตำแหน่งสำคัญหลายตำแหน่งในคริสตจักรโรมันคาทอลิก เช่น เอกอัครสมณทูตประจำประเทศฝรั่งเศส บัลแกเรีย กรีซ และตุรกี และในวันที่ 12 มกราคม ค.ศ. 1953 สมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 12 ได้แต่งตั้งพระองค์เป็นพระคาร์ดินัลประมุขเขตอัครบิดรเวนิส

พระคาร์ดินัลรอนกัลลีได้รับเลือกเป็นพระสันตะปาปาเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม ค.ศ. 1958 เลือกใช้พระนามยอห์น เป็นพระนามพระสันตะปาปา พระองค์ได้เรียกประชุมสังคายนาวาติกันครั้งที่สอง ซึ่งเปิดประชุมครั้งแรกวันที่ 11 ตุลาคม ค.ศ. 1962 และสิ้นพระชมน์ก่อนที่สังคายนาครั้งนี้จะสิ้นสุดลง สิริรวมสมณสมัย 4 ปีครึ่ง 

พระศพของพระองค์ถูกฝังที่ใต้มหาวิหารนักบุญเปโตรเมื่อวันที่ 6 มิถุนายน ค.ศ. 1963 และมีการเริ่มกระบวนการประกาศให้พระองค์ได้เป็นนักบุญตั้งแต่ 18 พฤศจิกายน ค.ศ. 1965 โดยสมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 6 ผู้สืบตำแหน่งพระสันตะปาปาต่อจากพระองค์ ประกาศให้พระองค์เป็นผู้รับใช้พระเป็นเจ้า ต่อมาได้เป็นผู้น่าเคารพตั้งแต่วันที่ 20 ธันวาคม ค.ศ. 1999 และได้รับการประกาศเป็นบุญราศีเมื่อวันที่ 3 กันยายน ค.ศ. 2000 โดยสมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 และในที่สุดพระองค์ก็ได้รับการประกาศเป็นนักบุญในวันที่ 27 เมษายน ค.ศ. 2014 โดยสมเด็จพระสันตะปาปาฟรานซิส
# สมเด็จพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 13
สมเด็จพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 13 (อังกฤษ: Gregory XIII) ทรงดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาตั้งแต่ ค.ศ. 1572 ถึง ค.ศ. 1585 ประสูติเมื่อ 7 มกราคม ค.ศ. 1502 สิ้นพระชนม์เมื่อ 10 เมษายน ค.ศ. 1585 เป็นชาวอิตาลี พระสันตะปาปาพระองค์นี้มีบทบาทสำคัญอย่างมากต่อชาวโลก คือเป็นผู้ทำปฏิทิน โดยปรับปรุงของเก่าที่มีอยู่เดิมคือ ปฏิทินจูเลียสของ จูเลียส ซีซาร์ แห่งโรมัน (จึงใช้ชื่อนี้ แทนในเดือน 7 - July) ที่แต่เดิมมีจำนวนเดือนเพียงแค่ 8 เดือนโดยไม่นับฤดูหนาว ทำให้มีปัญหาในการนับเวลา ดังนั้นประสันตะปาปาเกรกอรีจึงปรับปรุงใหม่ให้มี 12 เดือนจนถึงทุกวันนี้ ดังนั้นปฏิทินที่ใช้อยู่ทุกวันนี้ จึงมีชื่อว่า ปฏิทินเกรกอรี ตามพระนามของท่าน

 
เกรกอรี 13
หมวดหมู่:บุคคลจากโบโลญญา
# สมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 6
สมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 6  ดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาตั้งแต่ ค.ศ. 1963 ถึง ค.ศ. 1978 สืบต่อจากสมเด็จพระสันตะปาปาจอห์นที่ 23 ผู้เรียกประชุมสังคายนาวาติกันครั้งที่สอง เมื่อได้รับตำแหน่งพระสันตะปาปาก็ทรงสืบสานงานการประชุมสังคายนานั้นต่อ ซึ่งมีผลให้พระศาสนจักรโรมันคาทอลิกได้ส่งเสริมและสนับสนุนงานด้านคริสตศาสนสัมพันธ์กับนิกายโปรเตสแตนต์และอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์เรื่อยมาจนปัจจุบัน

ก่อนได้รับเลือกเป็นพระสันตะปาปา พระองค์เคยทำงานรับใช้ใกล้ชิดกับสมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 12 โดยทำงานที่สำนักเลขาธิการแห่งรัฐวาติกัน และพระสันตะปาปาปิอุสที่ 12 นี้เองได้แต่งตั้งพระองค์เป็นอัครมุขนายกแห่งมิลาน ต่อมาได้รับแต่งตั้งเป็นเลขาธิการสภามุขนายกแห่งอิตาลีอีกด้วย ต่อมาในสมณสมัยของสมเด็จพระสันตะปาปาจอห์นที่ 23 พระองค์ได้รับแต่งตั้งเป็นพระคาร์ดินัล และได้รับเลือกเป็นพระสันตะปาปาหลังจากสมเด็จพระสันตะปาปาจอห์นที่ 23 ได้สิ้นพระชนม์

พระองค์เลือกใช้พระนามว่า เปาโล เพื่อสื่อถึงการเน้นพันธกิจทางด้านการประกาศข่าวดีเหมือนนักบุญเปาโลอัครทูต นอกจากนี้หลังจากการสิ้นพระชนม์ของสมเด็จพระสันตะปาปาจอห์นที่ 23 พระองค์ยังคงสานงานการประชุมสังคายนาวาติกันครั้งที่สองนั้นต่อ ซึ่งมาแล้วเสร็จในสมณสมัยสมเด็จพระสันตะปาปาจอห์น ปอลที่ 2

ในวันพฤหัสบดีที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2555 สมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 16 โดยสมณะกระทรวงการแต่งตั้งนักบุญ ได้ประกาศว่าสมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 6 ทรงเปี่ยมด้วยวีรคุณธรรม จึงเป็นผู้น่าเคารพ ซึ่งเป็นกระบวนการขั้นต้นก่อนการประกาศเป็นนักบุญในลำดับต่อไป

ต่อมาในวันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2557 สมเด็จพระสันตะปาปาฟรานซิสได้ทรงลงนามรับรองในการเกิดอัศจรรย์ ตามที่พระคาร์ดินัลเอนเจโล อามาโต สมณมนตรีว่าการสมณะกระทรวงการแต่งตั้งนักบุญได้เสนอ และประกาศให้มีศาสนพิธีในวันที่ 19 ตุลาคม พ.ศ. 2557 เพื่อแต่งตั้งสมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 6 ขึ้นเป็นบุญราศี ในขั้นตอนต่อจากนี้สมณะกระทรวงการแต่งตั้งนักบุญจะต้องได้รับรายงานและพิสูจน์การเกิดอัศจรรย์อีกหนึ่งครั้ง ก่อนที่พระสันตะปาปาจะลงนามรับรองและดำเนินการประกาศเป็นนักบุญต่อไป
# สมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 3
thumb
สมเด็จพระสันตะปาปาปอลที่ 3  (29 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1468 - 10 พฤศจิกายน ค.ศ. 1549) ทรงดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาตั้งแต่ ค.ศ. 1534 หลังจากกรุงโรมแตกในปี ค.ศ. 1527 และทรงดำรงตำแหน่งมาจนเมื่อเสด็จสวรรคตในปี ค.ศ. 1549 มีพระนามว่า อาเลสซันโดร ฟาร์เนเซ สมณสมัยของพระองค์เป็นช่วงที่คริสตจักรโรมันคาทอลิกกำลังระส่ำระสายจากการปฏิรูปศาสนาฝ่ายโปรเตสแตนต์ และเป็นช่วง “การปฏิรูปคาทอลิก” ที่เกิดคณะนักบวชคาทอลิกต่าง ๆ มากมาย เช่น คณะแห่งพระเยซูเจ้า คณะเตอาติน คณะบาร์นาไบต์ และคณะนักบุญฟีลิปโป เนรี คณะเหล่านี้ล้วนแต่มีผู้ติดตามกันอย่างกว้างขวาง และทรงเรียกประชุมสภาสังคายนาแห่งเทรนต์ในปี ค.ศ. 1545 นอกจากนั้นแล้วพระองค์ก็ยังทรงเป็นผู้อุปถัมภ์คนสำคัญของศิลปะและสถาปัตยกรรม และใช้คติเห็นแก่ญาติในการสร้างเสริมบารมีให้แก่ตระกูลฟาร์เนเซของพระองค์

ดูเพิ่ม
 วังฟาร์เนเซ
# สมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 5
สมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 5 หรือ นักบุญปิอุสที่ 5  ทรงดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปาตั้งแต่ ค.ศ. 1566 ถึง ค.ศ. 1572 เป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการสังคายนาแห่งเทรนต์ การปฏิรูปคาทอลิก และปรับปรุงจารีตโรมันในคริสตจักรละตินให้มีมาตรฐาน

ในทางการเมือง พระองค์ได้ขับสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 1 แห่งอังกฤษ ออกจากศาสนจักร เพราะพระนางสนับสนุนให้คริสตจักรแห่งอังกฤษแยกตัวออกจากสันตะสำนัก และยังเบียดเบียนคริสตชนคาทอลิกจำนวนมากในอังกฤษ พระองค์ยังร่วมก่อตั้งสันนิบาตศักดิ์สิทธิ์ (ค.ศ. 1571) เพื่อต่อต้านทัพมุสลิมของจักรวรรดิออตโตมัน เมื่อสันนิบาตได้รับชัยชนะ พระองค์ได้ยกย่องว่าเป็นผลจากการอธิษฐานของพระนางมารีย์พรหมจารี และตั้งวันฉลองแม่พระแห่งชัยชนะขึ้นเป็นครั้งแรก (ปัจจุบันเรียกว่า "แม่พระแห่งลูกประคำ")
# ภาษาวาไร
ภาษาวาไร , ซามาร์-เลเต หรือ ซามาร์ เป็นภาษาที่ใช้พูดในจังหวัดซามาร์, นอร์เทิร์นซามาร์, อีสเทิร์นซามาร์, เลเต และบีลีรันในฟิลิปปินส์ จัดอยู่ในภาษาตระกูลวิซายัน มีความเกี่ยวข้องกับภาษาเซบูและใกล้เคียงกับภาษาฮีลีไกโนน

 ไวยากรณ์ 
 สรรพนาม 
 การกสัมบูรณ์ (Absolutive)การกเกี่ยวพัน (Ergative)การกกรรมตรง (Oblique)บุรุษที่ 1 เอกพจน์ako, aknakon, nak, koakon, akบุรุษที่ 2 เอกพจน์ikaw, kanimo, nim, moimo, imบุรุษที่ 3 เอกพจน์hiya, siyaniyaiyaบุรุษที่ 1 พหูพจน์ รวมผู้ฟังkita, kitnatonatonบุรุษที่ 1 พหูพจน์ ไม่รวมผู้ฟังkami, kamnamonamonบุรุษที่ 2 พหูพจน์kamoniyoiyoบุรุษที่ 3 พหูพจน์hira, siraniraira

 คำเชื่อม 
ภาษาวาไรไม่มีคำที่ตรงกับกริยา to be ในภาษาอังกฤษ ตัวอย่างเช่น ในภาษาตากาล็อก Siya ay maganda = หล่อนสวย คำ ay บอกถึงความเชื่อโดยทั่วไปแต่ไม่ได้ตรงกับ is ในภาษาอังกฤษ และเป็บคำเชื่อมบอกถึงการกลับประโยคในภาษาตากาล็อกด้วย แต่ภาษาวาไรไม่มีคำเชื่อมลักษณะนี้ คำว่า หล่อนสวยจะใช้ว่า Mahusay hiya หรือ Mahusay iton hiya โดย iton เป็นคำนำหน้านาม หรือประโยค นี่คือหมา ใช้ว่า Ayam ini คำว่าหมา (ayam) จะวางอยู่หน้าคำว่านี่ (ini) โดยไม่มีคำเชื่อม ภาษาวาไรจึงต่างจากภาษาตากาล็อกที่ไม่สามารถกลับให้ประธานขึ้นต้นประโยคได้ 

อย่างไรก็ตาม ภาษาวาไรยังมีโครงสร้างบอกถึง การเป็น จะเป็น และกลายเป็น เช่น
 Makuri magin estudyante = ยากที่จะเป็นนักเรียน
 Ako an magigin presidente = ฉันจะเป็นประธานาธิบดี
 Ako an nagin presidente = ฉันกลายเป็นประธานาธิบดี

 สัทวิทยา 
ภาษาวาไรมีพยัญชนะ 16 ตัว: p, t, k, b, d, g, m, n, ng, s, h, w, l, r และ y. มีสระหลัก 3 ตัว: [a], [/[i], และ [o]/[]. [i]/[ และ []/[o] เสียงคล้ายกันแต่  [o] เป็นเสียงของ[] ในพยางค์ท้าย. แม้ว่าจะมีเสียงแยกกันสำหรับพยัญชนะแต่ละตัว ตัว [d] และ [] มีเสียงคล้ายกันแต่ใช้แทนกันไม่ได้เช่น  palaron (โชคดี) [จาก palad, ปาล์ม] แต่ไม่ใช่ paladon และ tagadiín (จากที่ซึ่ง) [จาก diín, ที่] แต่ไม่ใช่ tagariín.

 ระบบการเขียน 
ระบบการเขียนที่กำหนดโดยองค์กรวิชาการภาษาวิซายันแห่งซามาร์และเลเต ยังไม่แพร่หลาย คำเดียวกันจึงสะกดต่างกันบ้าง แต่จะต่างเฉพาะสระเท่านั้น เช่น
 diri = dire = ไม่
 guinhatag = ginhatag = ให้แล้ว
 hira = hera = พวกเขา
 maopay = maupay = ดี