# อำเภอหว้านใหญ่
หว้านใหญ่  เป็นอำเภอ 1 ใน 7 อำเภอของจังหวัดมุกดาหาร เป็นอำเภอที่ตั้งของแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัดมากที่สุด ทั้งวัดมโนภิรมย์ วัดพระศรีมหาโพธิ์ วัดลัฎฐิกวันฐานข้อมูลทางด้านศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นด้านพุทธศิลป์ในภาคอีสาน : วัดลัฎฐิกวัน  สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 สักการสถานพระมารดาแห่งมรณสักขี (วัดสองคอน) พิพิธภัณฑ์ท่านหนูฮัก พูมสะหวันกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา - อนุสรณ์สถานท่านหนูฮักพูมสะหวัน สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 วัดป่าวิเวกกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา - วัดป่าวิเวก (วัดพระนอน) สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 หาดมโนภิรมย์กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา - หาดมโนภิรมย์ (หาดชะโนด) สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 และแก่งกะเบาสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดมุกดาหาร - แก่งกะเบา ตำบลป่งขาม อำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร สืบค้นเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 
thumb|275x275px|แม่น้ำโขงที่ตำบลป่งขาม

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอหว้านใหญ่มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียง ดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอธาตุพนม (จังหวัดนครพนม)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับแขวงสุวรรณเขต (ประเทศลาว)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองมุกดาหาร 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเมืองมุกดาหาร

 ประวัติ 
เดิมอำเภอหว้านใหญ่แต่เดิมอยู่ในเขตเมืองพาลุกากรภูมิ ตั้งขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2409 ขึ้นเมืองมุกดาหาร ซึ่ง "พาลุกา" แปลว่า "ทรายชายโขง" ตามคำบอกเล่าของชาวข่า และชาวลาวที่อาศัยอยู่ในชุมชนบ้านพาลุกา เขตเมืองพาลุกากรภูมิทางเหนือตั้งแต่ลำน้ำก่ำ ทางใต้ถึงห้วยบางทราย และต่อมาเมืองพาลุกากรภูมิถูกยุบเป็นหมู่บ้านขึ้นกับตำบลบ้านหว้าน ในปี พ.ศ. 2442 สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ขึ้นกับท้องที่อำเภอมุกดาหาร จังหวัดนครพนม ส่วนบ้านว่านใหญ่ ท้าวสีหานามและท้าวมหาคำ นำราษฏรจากเมืองมหาชัย ประเทศลาวอพยพมาตั้งถิ่นฐานในบริเวณที่เป็นสวนว่าน และตั้งบ้านเรือนขึ้นให้ชื่อเรียกว่า บ้านว่านใหญ่ ต่อมาได้เพี้ยนชื่อตามภาษาพูดเป็นภาษาเขียนว่า "หว้านใหญ่"

เมื่อปี พ.ศ. 2519 กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และราษฎรตำบลหว้านใหญ่ ได้พิจารณาว่าสภาพทางภูมิศาสตร์ ลักษณะความเป็นอยู่ การประกอบอาชีพ แนวโน้มมีความเจริญในอนาคต จึงตั้งตำบลในพื้นที่เพื่อเตรียมจัดตั้งขึ้นเป็นกิ่งอำเภอ โดยแยกตำบลหว้านใหญ่ตั้งเป็นตำบลป่งขาม และแยกตำบลบางทรายใหญ่ตั้งเป็นตำบลบางทรายน้อย วันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2520และในวันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2520 ความเห็นชอบของคณะกรรมการหมู่บ้าน สภาตำบล หัวหน้าส่วนราชการประจำอำเภอ จังหวัด สภาจังหวัด สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและกระทรวงมหาดไทยจึงได้ประกาศเขตท้องที่ของอำเภอมุกดาหาร คือ ตำบลหว้านใหญ่ ตำบลป่งขาม และตำบลบางทรายน้อย ออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอหว้านใหญ่ วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2520

ในปี พ.ศ. 2525 จังหวัดนครพนมได้แยกอำเภอมุกดาหาร อำเภอคำชะอี อำเภอดอนตาล อำเภอนิคมคำสร้อย กิ่งอำเภอดงหลวงและกิ่งอำเภอหว้านใหญ่ มาตั้งเป็นจังหวัดมุกดาหาร วันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2525 และเปลี่ยนชื่ออำเภอมุกดาหารเป็นอำเภอเมืองมุกดาหาร ทางกิ่งอำเภอจึงย้ายมาขึ้นกับอำเภอเมืองมุกดาหาร และในปี พ.ศ. 2526 ทางราชการได้แยกตำบลหว้านใหญ่ตั้งเป็นตำบลชะโนด วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2526 และแยกตำบลป่งขามตั้งเป็นตำบลดงหมูในปี พ.ศ. 2531 วันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2531 เนื่องจากหลักเกณฑ์การตั้งอำเภอต้องมีตำบลไม่น้อยกว่า 5 ตำบล นอกจากนี้ในปี พ.ศ. 2532 ทางราชการโอนพื้นที่หมู่ 9 (ในขณะนั้น) บ้านนาแพง ตำบลคำป่าหลาย มาขึ้นกับตำบลหว้านใหญ่ วันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2532 เนื่องจากมีระยะทางที่ใกล้กับทางกิ่งอำเภอ ก่อนที่ต่อมาในวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2535 ได้ยกฐานะจากกิ่งอำเภอหว้านใหญ่ อำเภอเมืองมุกดาหาร เป็น อำเภอหว้านใหญ่ วันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2535 รวมระยะเวลาการเป็นกิ่งอำเภอทั้งหมด 14 ปี

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอหว้านใหญ่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 43 หมู่บ้าน ได้แก่
1.หว้านใหญ่(Wan Yai)11 หมู่บ้าน2.ป่งขาม(Pong Kham)11 หมู่บ้าน3.บางทรายน้อย(Bang Sai Noi)11 หมู่บ้าน4.ชะโนด(Chanot)5 หมู่บ้าน5.ดงหมู(Dong Mu)5 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอหว้านใหญ่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลหว้านใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหว้านใหญ่ทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลชะโนด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชะโนดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลป่งขามดงหมู ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่งขามและตำบลดงหมูทั้งตำบล วันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2547
 องค์การบริหารส่วนตำบลบางทรายน้อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางทรายน้อยทั้งตำบล