# เทวสถานโรมัน
เทวสถานโรมัน  ในความเชื่อเดิมในเรื่องที่เกี่ยวกับลัทธิเพกันโรมันผู้ถือปฏิบัติมักจะทำการสักการะที่เทวสถาน การสังเวยมักจะทำกันบนแท่นบูชาภายนอกเทวสถานที่ทำให้ง่ายต่อการทำความสะอาด และสามารถรับผู้เข้าร่วมพิธีได้มากกว่า เทวสถานโรมันจะมีขนาดไม่ใหญ่นักและจะเป็นสิ่งก่อสร้างที่ใช้เป็นที่ตั้งของรูปสลักของเทพประจำลัทธินิยมในห้องหลักที่เรียกว่า “cella” (เซลลา) เซลลาเองก็อาจจะมีแท่นบูชาขนาดเล็กสำหรับจุดธูป หลังเซลลาก็จะเป็นห้องเดียวหรือหลายห้องที่ใช้โดยผู้เข้าร่วมพิธีสำหรับเก็บเครื่องไม้เครื่องมือหรือสิ่งที่จะถวายเทพ

 เทวสถาน 
ชาวโรมันจะทำการสักการะ, สวดมนต์, ถวายสิ่งสักการะ และ ทำการสังเวยต่อเทพเจ้ากันที่เทวสถาน เทพ/เทพีองค์สำคัญๆ ก็ได้แก่:
 เทพจูปิเตอร์ - ราชาแห่งเทพเจ้า, เทพเจ้าแห่งฝน, ฟ้าร้อง และ สายฟ้า
 เทพีจูโน- ราชินีแห่งเทพเจ้า, เทพเจ้าแห่งสตรีและการให้กำเนิด
 เทพเนปจูน- เทพเจ้าแห่งทะเล/พายุ
 เทพพลูโต- เทพเจ้าแห่ง underworld
 เทพอพอลโล- เทพเจ้าแห่งการพยากรณ์
 เทพมาร์ส- เทพเจ้าแห่งการสงคราม
 เทพีวีนัส- เทพีแห่งความรักและความงาม
 เทพเมอร์คิวรี- ผู้สื่อสาส์นของพระเจ้า และ เทพเจ้าแห่งการค้าและการโจรกรรม
 เทพแซทเทิร์น- พ่อของเทพจูปิเตอร์
 เทพยูเรนัส- พ่อของเทพแซทเทิร์น
 เทพีไดแอนนา- เทพีแห่งการล่าสัตว์
 คิวปิด- เทพเจ้าแห่งความรัก และลูกของเทพีวีนัส

ชาวโรมันใช้คำภาษาลาติน “ฟานุม” (fanum) ที่แปลว่า “บริเวณศักดิ์สิทธิ์” สำหรับสถานที่สำหรับลัทธินิยมอื่นที่ไม่มีเทวสถาน เช่นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ในสมัยแรก เช่นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์สำหรับไดแอนา เนโมเรนซิส หรือที่เรียกกันว่า “ไดแอนาแห่งป่าเขา” และ เทวสถานที่มิได้เป็นของเทพทางการของโรมัน

 คำว่า “ฟานุม” ตรงกับคำวิเศษณ์ “fanaticus” หรือในปัจจุบันมาแผลงเป็นคำว่า “fanatic” ที่แปลว่า “ความหลงใหลคลั่งไคล้” ซึ่งยังมีความหมายที่สะท้อนถึงความรู้สึกไม่ยอมรับศาสนาที่ต่างจากศาสนาทางการโดยชาวโรมัน แต่กระนั้นลัทธินิยมที่นำเข้ามาจากนอกจักรวรรดิโรมันบางลัทธิโดยเฉพาะจากบ้านเมืองที่โรมันไปพิชิตมาเช่นจากจักรวรรดิเปอร์เซีย หรือ อียิปต์ เช่นไอสิสก็มาเป็นที่นิยมนับถือกันในจักรวรรดิโรมัน ที่จะมีเทวสถานอันหรูหราเป็นของตนเอง เช่นเทวสถานไอสิส และ เซราพิสในแคมพัสมาร์เชียส (Campus Martius) ที่สร้างโดยใช้วัสดุจากอียิปต์ และ ลักษณะโครงสร้างแบบอียิปต์ ซึ่งเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงภาวะวิวิธพรรณ ของเทวสถานทางศาสนาของโรมันตอนปลาย

 คำว่า “ฟานุม” กลามมาเป็นส่วนหนึ่งของชื่อสถานที่ของโรมันเช่น ฟานุมโวลทุมแน, ฟานุมมาร์ทิส หรือ ฟานุมฟอร์ชูแน

 เทวสถานเหล่านี้มายุบหายไปเกือบหมดสิ้นพร้อมกับลัทธิเพกันในสมัยคริสเตียนยุคแรก และเมื่อคริสต์ศาสนาได้รับการประกาศให้เป็นศาสนาทางการของจักรวรรดิ คำว่าเทวสถานก็เลือนหายไปเป็นคริสต์ศาสนสถานของคริสเตียนแทนที่

 รายชื่อเทวสถานโรมัน 
เทวสถานและที่ตั้งภายในโรมันโบราณ
 แพนธีอัน - เทวสถานสำหรับปวงเทพ (Pantheon) ในแคมพัสมาร์เชียส
 เทวสถานแห่งอันโตนินัสและฟาอัสตินา - ฟอรุมโรมัน
 เทวสถานอพอลโลพาลาทินัส - เนินพาเลไทน์
 เทวสถานอพอลโลโซซิอานัส - ใกล้โรงละครมาร์เซลลัส
 เทวสถานเบลโลนา, โรม - ใกล้โรงละครมาร์เซลลัส
 เทวสถานซีซาร์ - ฟอรุมโรมัน
 เทวสถานคาสเตอร์และพอลลักซ์ - ฟอรุมโรมัน
 เทวสถานคองคอร์ด - ฟอรุมโรมัน
 เทวสถานไซเบเล (มันยามาเทอร์) - เนินพาเลไทน์
 เทวสถานดิวัส ออกัสตัส หลังบาซิลิกาจูเลีย
 เทวสถานเฮเดรียน - แคมพัสมาร์เชียส
 เทวสถานเฮอร์คิวลีส
 เทวสถานไอซิสและเซราพิส - แคมพัสมาร์เชียส 
 เทวสถานแจนัส (ฟอรุมโรมัน)
 เทวสถานจูโน โมเนตา - เนินคาปิโตลิเน
 เทวสถานจูปิเตอร์ (เนินคาปิโตลิเน) - เนินคาปิโตลิเน
 เทวสถานมาร์ส อุลทอร์ - ฟอรุมออกัสตัส
 เทวสถานมิเนอร์วาเมดิคา (นิมเฟียม) - เดิมอยู่ในฟอรุมทรานซิทอรุม
 เทวสถานมิเนอร์วาเมดิคา
 เทวสถานสันติภาพ 
 เทวสถานพอร์ทูนัส - ใกล้วัดซานตามาเรียคอสเมดิน
 เทวสถานรอมิวลุส - ฟอรุมโรมัน
 เทวสถานแซทเทิร์น - ด้านตะวันตกของฟอรุมโรมัน
 เทวสถานซิริอาโค - เนินจานิคิวลัม
 เทวสถานวีนัสและโรมา - มุมตะวันออกเฉียงเหนือของฟอรุมโรมัน
 เทวสถานวีนัสเจเนทริกซ์ - ฟอรุมซีซาร์
 เทวสถานเวสเปเซียนและไททัส
 เทวสถานเวสทา - ฟอรุมโรมัน
 เทวสถานเวอิโอวิส - เนินคาปิโตลิเน

เทวสถานนอกกรุงโรม
right|thumb|250px|เตาเผาอาร์เธอร์ จากหนังสือโดย Alexander Gordon
 เตาเผาอาร์เธอร์, Stenhousemuir, สกอตแลนด์
 เทวสถานเพกันฮิลล์, ซัมเมอร์เซ็ท, อังกฤษ
 โรงอาบน้ำโรมันแห่งบาธ และเทวสถานซูลิสมิเนอร์วา, บาธ, ซัมเมอร์เซ็ท, อังกฤษ
 เทวสถานอพอลโล (ปอมเปอี)
 เทวสถานเบลโลนา (ออสเตีย)
 เทวสถานมิเธรียมลอนดอน, ลอนดิเนียม (ลอนดอนปัจจุบัน)
 เทวสถานเมซองคาร์รี - นีเมส, ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส
 เทวสถานออกัสตัส (ปูลา) - ปูลา, โครเอเชีย
 เทวสถานเวสตา, ทิโวลี - ทิโวลี, อิตาลี
 เทวสถานออกัสตาและลิเวีย - เวียนน์, ฝรั่งเศส
 เทวสถานอีโวรา - อีโวรา, โปรตุเกส
 เทวสถานโดนุคทาส - ทาร์ซัส, ตุรกี 
 เทวสถานบาคคัส - บาลเบ็ค, เลบานอน
 เทวสถานอาร์ทีมิสแห่งเจราช, จอร์แดน