wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# พระราชินีแอนน์
พระราชินีแอนน์  อาจหมายถึง

สมเด็จพระราชินีนาถ
 สมเด็จพระราชินีนาถแอนน์แห่งบริเตนใหญ่ (Anne of Great Britain) 
 สมเด็จพระจักรพรรดินีนาถแอนนาแห่งรัสเซีย (Anna of Russia)
 สมเด็จพระราชินีนาถแอนนาแห่งโปแลนด์ (Anna of Poland)

สมเด็จพระราชินี
 แอนน์แห่งออสเตรีย สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส (Anne of Austria) (ค.ศ. 1601–1666) สมเด็จพระราชินีในสมเด็จพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 แห่งฝรั่งเศส
 แอนน์แห่งโบฮีเมีย สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ (Anne of Bohemia) (ค.ศ. 1366–1394) สมเด็จพระราชินีในสมเด็จพระเจ้าริชาร์ดที่ 2 แห่งอังกฤษ
 แอนน์ โบลีน สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ (Anne Boleyn) (ค.ศ. 1504/7–1536), สมเด็จพระราชินีองค์ที่สองในสมเด็จพระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ
 แอนน์แห่งบริตตานี สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส (Anne of Brittany) (ค.ศ. 1477–1514) สมเด็จพระราชินีในพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 8 แห่งฝรั่งเศส และ พระเจ้าหลุยส์ที่ 12 แห่งฝรั่งเศส
 แอนน์แห่งคลีฟ สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ (Anne of Cleves) (ค.ศ. 1515–1557)สมเด็จพระราชินีองค์ที่สี่ในสมเด็จพระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ
 แอนน์แห่งเดนมาร์ก สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ (Anne of Denmark) (ค.ศ. 1574–1619)สมเด็จพระราชินีในสมเด็จพระเจ้าเจมส์ที่ 1 แห่งอังกฤษ
 แอนน์แห่งคิเอฟ สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส (Anne of Kiev) (ราว ค.ศ. 1024–1075) สมเด็จพระราชินีในพระเจ้าอองรีที่ 1 แห่งฝรั่งเศส
 แอนน์ เนวิลล์ สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ (Anne Neville) (ค.ศ. 1456–1485)สมเด็จพระราชินีในสมเด็จพระเจ้าริชาร์ดที่ 3 แห่งอังกฤษ
 แอนน์-มารี สมเด็จพระราชินีแห่งกรีซ (Anne-Marie of Greece) (เกิด ค.ศ. 1946) สมเด็จพระราชินีในพระเจ้าคอนแสตนตินที่ 2 แห่งกรีซ
 แอนนา จาเกียลลอน พระราชินีแห่งโปแลนด์-ลิทัวเนีย (Anna Jagiellon) (ค.ศ. 1523–1596) พระราชินีในเสตฟาน บาทอรีแห่งจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย

สถานที่
 ควีนแอนน์ (แมริแลนด์) 
 ควีนแอนน์ (พริ้นซจอร์จเคานตี้, แมริแลนด์) 
 ควีนแอนน์เคานตี้ (แมริแลนด์) 
 ควีนแอนน์เคานตี้ (ซีแอตเทิล) 

การใช้อื่นๆ 
 ควีนแอนน์ (ชีฟพามันคีย์) (Queen Anne (Pamunkey chief)) (ราว ค.ศ. 1650–ราว ค.ศ. 1725)
 สถาปัตยกรรมแบบควีนแอนน์ (Queen Anne Style architecture) 
 เก้าอี้ควีนแบบแอนน์ (Queen Anne Chair)
 ควีนแอนน์เลซ (Queen Anne's Lace) ชื่อดอกไม้
 ควีนแอนน์ (วิสกี้) (Queen Anne) วิสกี้แบบสกอตแลนด์

อ
# ทองใบ เรืองนนท์
ทองใบ เรืองนนท์ (พ.ศ. 2469 - 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2550) ผู้ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ละครชาตรี) ประจำ พ.ศ. 2540

 ประวัติ 
นายทองใบ เรืองนนท์ เกิดเมื่อ พ.ศ. 2469 ที่บ้านถนนหลานหลวง (ปัจจุบัน คือ บ้านเลขที่ 193 ถนนหลานหลวง ตำบลวัดโสมนัส เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพฯ) เป็นบุตรของ ครูพูน เรืองนนท์ ที่เกิดกับ นางเชื้อ เรืองนนท์ มีพี่น้องร่วมมารดาเดียวกัน คือ
 นางอำพัน เรืองนนท์
 นายทองใบ เรืองนนท์
 นางสมโภชน์ เรืองนนท์

ในวัยเยาว์ ได้เข้าศึกษาที่โรงเรียนวัดโสมนัสวิหาร สำเร็จการศึกษาชั้นประถม 4 เมื่อ พ.ศ. 2481 จากนั้นอีก 8 ปี จึงอุปสมบท ณ วัดสุนทรธรรมทาน (แคนางเลิ้ง) และสอบได้นักธรรมตรี จากนั้นได้มาช่วยบิดาในการแสดงละครชาตรี และคงยึดอาชีพการแสดงละครชาตรีมาตลอดจนถึงแก่กรรม

ครูพูน เรืองนนท์ บิดาของนายทองใบได้พานายทองใบไปเลี้ยงที่โรงละครตั้งแต่เล็ก ทำให้นายทองใบมีความสามารถในด้านละครชาตรีมาแต่อายุ 4 ขวบ เริ่มแต่ตีกลองตุ๊ก ฉิ่ง ฉาบ กรับ โหม่ง อันเป็นเครื่องดนตรีประกอบละครได้ และต่อมา ก็ยังสามารถแสดงเป็นตัวเสนา สัตว์ เทวดา ได้  ความสามารถมีมากเป็นลำดับ จนอายุ 17 ปี บิดาจึงไว้วางใจให้คุมคณะ แยกไปแสดงตามงานต่าง ๆ ซึ่งนายทองใบ ก็ปฏิบัติตามแบบแผนที่บิดากำหนดไว้ทุกอย่าง พิธีการซึ่งจำเป็นมากในการแสดงละครชาตรี คือ การจุดธูปเทียนบูชาครู, การบรรเลงโหมโรงชาตรี, ประกาศหน้าบท, รำซํด และ บอกบทดำเนินเรื่อง เหล่านี้  นายทองใบ ทำได้ถูกต้องไม่ผิดเพี้ยน 

นอกจากจะมีความสามารถในทางละครแล้ว นายทองใบ ยังตีระนาดเอกได้ดี ครูพูน จึงอนุญาตให้นายทองใบ นำระนาดเอกมาเสริมเข้าในการแสดงได้ ซึ่งผลก็คือ ทำให้การแสดงมีความสนุกเพิ่มขึ้น จนอายุ 27 ปี บิดาจึงมอบหน้าที่ให้เป็นผู้นำการอ่านโองการไหว้ครู เพื่อจะได้เป็นผู้สืบทอดคณะละครต่อไป

นายทองใบ ยังมีความสามารถในการแสดงลิเก ซึ่งได้รับการฝึกหัดจาก ครูเต็ก เสือสง่า และการแสดงหนังตะลุง ซึ่งรับการถ่ายทอดจากบิดา  โดยได้เชิดหนังตะลุงคู่กับบิดามาตลอด จนกระทั่งครูพูน ถึงแก่กรรมลง จึงเลิกเชิด เพราะไม่สามารถหาคู่เชิดได้

เกียรติยศสูงสุด  ที่นายทองใบ เรืองนนท์  ได้รับ คือการที่ได้รับพระราชทานโล่ และเข็มเชิดชูเกียรติ ยกย่องให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ละครชาตรี) จากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อ ปี พ.ศ. 2540

ด้านชีวิตครอบครัว นายทองใบ เรืองนนท์ ได้สมรสกับ นางสมศรี เรืองนนท์ มีบุตร-ธิดา คือ
 นางใบศรี  แสงอนันต์
 นางสมบุญ ตูมไทย
 นายสมบัติ เรืองนนท์
 นายบุญสร้าง เรืองนนท์
 นางบัวสาย เรืองนนท์
 นางบุศรา บัวคลี่

และยังมีบุตร ที่เกิดจากนางจำเรียง เที่ยงบรรจง อีก 1 คน คือ
 นายบรรลือ เรืองนนท์

บั้นปลายชีวิต นายทองใบ เรืองนนท์ ยังคงใช้ชีวิตไปกับละครชาตรี โดยได้รับเชิญเป็นวิทยากรให้กับสถาบันต่าง ๆ หลายแห่ง เช่น สำนักการสังคีต กรมศิลปากร, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ธัญบุรี, โรงเรียนราชวินิต มัธยม ตราบจนถึงแก่กรรม ด้วยโรคชรา เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2550 สิริอายุ 81 ปี มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2550 ณ วัดสุนทรธรรมทาน  

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 

ดูเพิ่ม
 แพน เรืองนนท์
# ก้อย
ก้อย อาหารท้องถิ่นทางภาคอีสาน คล้ายกับลาบและส้มตำ นิยมปรุงจากเนื้อสัตว์ดิบรวมถึงไข่และตัวอ่อนของแมลงที่กินได้ เช่น เนื้อวัว เนื้อกวาง เนื้อเก้ง เนื้อหมูป่า เนื้อปลา (ตะเพียน หรือ ปลาขาว) กุ้งฝอย หอยเชอรี่ กิ้งก่า ไข่มดแดง ไข่แมงมัน ตัวอ่อนตัวต่อเป็นต้น ไม่นิยมปรุงจากเนื้อสัตว์ปีก เช่น นก เป็ด ไก่ เพราะจะมีกลิ่นคาวและเหม็นสาบรุนแรง

ในแง่วัฒนธรรมเพศสภาพ ในสังคมอีสานของประเทศไทยมีการให้ความหมายก้อยว่าเป็นอาหารของผู้ชาย มีคำกล่าวว่า “ชายต้องกินก้อยปลาถ้าไม่อยากนุ่งซิ่น” เนื่องจากเชื่อว่าของดิบเป็น “ของร้อน” ที่ทำให้ร่างกายแข็งแรงชาติชาย มุกสง, “‘เรือนร่างท้องถิ่นอีสาน’: ประวัติศาสตร์การสร้างความเป็นอื่นและความเสี่ยงของการกินดิน โรคาพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีในภูมิภาคอีสาน,” ใน กิตติพงษ์ ประพันธ์ (บก.), บทความสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติ เวทีวิจัยมนุษยศาสตร์ไทย ครั้งที่ 13 “ภูมิภาคนิยม และท้องถิ่นนิยมสมัยใหม่ในโลกไร้พรมแดน” ([มปท.]: คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 2562), น. 422.

คำว่า "ก้อย" มีรากศัพท์มาจากภาษาจีน คำว่า 膾 (kuài, ไคว่)
# รากิบัค ข่าน
รากิบัค ข่าน , อาริกิบา ข่าน  หรือ จักรพรรดิเทียนชุ่น (ค.ศ. 1320 – 14 พฤศจิกายน ค.ศ. 1328) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 7 แห่งราชวงศ์หยวน

ประสูติเมื่อ ค.ศ. 1320 เป็นพระราชโอรสในเยซนโทโมร์ ข่าน (จักรพรรดิหยวนไท่ติ้ง) เมื่อพระราชบิดาสวรรคตลงใน ค.ศ. 1328 พระองค์ในชันษาเพียง 8 พรรษาจึงขึ้นครองราชย์แทน ทรงพระนามว่ารากิบัค ข่าน หรือจักรพรรดิเทียนชุ่น ทรงครองราชย์ได้ไม่ถึงปีก็สวรรคตในปีนั้น ซายาท ข่าน หรือจักรพรรดิหยวนเหวินจงจึงขึ้นครองราชย์แทน
# ซายาท ข่าน
ซายาท ข่าน  หรือ จักรพรรดิหยวนเหวินจง (16 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1304 – 2 กันยายน ค.ศ. 1332) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 8 แห่งราชวงศ์หยวน

พระองค์เป็นพระราชโอรสองค์ที่ 2 ในคูเล็ก ข่าน (จักรพรรดิหยวนอู่จง) เมื่อรากิบัค ข่าน (จักรพรรดิหยวนเทียนชุ่น) สวรรคตลงใน ค.ศ. 1328 พระองค์จึงขึ้นครองราชย์ ขณะชันษาได้ 24 พรรษา ทรงพระนามว่าซายาท ข่าน หรือจักรพรรดิหยวนเหวินจง

ตลอดการครองราชย์ครั้งที่ 1 เพียง 1 ปี ทรงมีความรู้เรื่องประวัติศาสตร์และภาษาจีนรวมทั้งเรื่องวรรณกรรมและจิตรกรรมเป็นอย่างดี แต่ใน ค.ศ. 1329 ทรงถูกคุสเล็งผู้เป็นพระเชษฐายึดราชสมบัติ และได้ขึ้นเป็นโคทักท์ ข่าน หรือจักรพรรดิหยวนหมิงจง ต่อมาทรงได้กลับมาครองราชย์ครั้งที่ 2 ตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ค.ศ. 1329 – 2 กันยายน ค.ศ. 1332

ซายาท ข่าน สวรรคตเมื่อพระชนม์เพียง 29 พรรษา หลังจากพระองค์สวรรคต จักรพรรดิรัชกาลต่อมาคือรินชิมบัล ข่าน หรือจักรพรรดิหยวนหนิงจง ผู้เป็นพระราชนัดดาของพระองค์เอง
# การก่อการกำเริบควังจู
การก่อการกำเริบควังจู (ฮันกึล: 광주 민주화 항쟁, ฮันจา: 光州民主化運動,) เป็นเหตุการณ์การเรียกร้องประชาธิปไตยหรือการก่อการกำเริบโดยประชาชนในเกาหลีใต้  ถือเป็นเหตุการณ์นองเลือดที่สุดในประวัติศาสตร์เกาหลีร่วมสมัย นับตั้งแต่สิ้นสุดสงครามเกาหลี  เหตุการณ์เกิดขึ้นที่เมืองควังจู เมืองใหญ่อันดับที่ 5 ของเกาหลีใต้ ระหว่างวันที่ 18 พฤษภาคม ถึง 27 พฤษภาคม ค.ศ. 1980 ขณะนั้นเกาหลีใต้อยู่ท่ามกลางความขัดแย้ง ภายหลังการเสียชีวิตของประธานาธิบดี นายพลพัก ช็อง-ฮี หลังถูกยิงโดยคิม แจ-เกียว หัวหน้าสำนักข่าวกรองของเกาหลี 

นายพลช็อน ดู-ฮวัน หัวหน้าหน่วยสืบราชการลับของกองทัพบก ได้ร่วมมือกับนายพลโน แท-อู แม่ทัพที่คุมกองกำลังด้านชายแดนเกาหลีเหนือ ยึดอำนาจเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ. 1979 ทำให้ประชาชนทั่วประเทศก่อความเคลื่อนไหวคัดค้าน นายพลช็อน ดู-ฮวัน และนายพลโน แท-อู ต้องสั่งการให้กองทัพใช้กำลังปราบปรามประชาชนอย่างเด็ดขาด ยกเว้นอยู่ที่เดียว คือที่เมืองควังจู ที่นักศึกษาและประชาชนร่วมมือกันต้านทานกองทัพได้อย่างเข้มแข็ง

ช็อน ดู-ฮวัน ประกาศใช้กฎอัยการศึกเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1980 และส่งกำลังทหารกว่า 100,000 นาย เข้าปิดล้อมควังจู แต่ชาวเมืองรวมทั้งตำรวจ ร่วมกันต่อต้าน ทั้งสองฝ่ายเริ่มยิงต่อสู้กันเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม จนฝ่ายทหารเข้ายึดควังจูได้เมื่อเวลา 4.00 น. ของวันที่ 27 พฤษภาคม ค.ศ. 1980

จากรายงานของรัฐบาล ระบุว่ามีผู้เสียชีวิตเป็นประชาชน 144 คน ทหาร 22 คน และตำรวจ 4 คน มีผู้บาดเจ็บเป็นประชาชน 127 คน ทหาร 109 คน ตำรวจ 144 คน  แต่จากรายงานของกลุ่มญาติผู้เสียชีวิต ระบุว่าประชาชนอย่างน้อย 165 คนเสียชีวิตระหว่างวันที่ 18 ถึง 27 พฤษภาคม มีผู้สูญหาย 65 คน สันนิษฐานว่าเสียชีวิตแล้ว 1980: The Kwangju uprising | libcom.org

ช็อน ดู-ฮวัน ขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี 2 สมัย ระหว่างปี ค.ศ. 1980 ถึง ค.ศ. 1988 ตามด้วยโน แท-อู ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีอีก 2 สมัย ระหว่างปี ค.ศ. 1988 ถึง ค.ศ. 1993 จนกระทั่งถึงสมัยของประธานาธิบดีพลเรือน นายคิม ยองซัม ได้ประกาศนโยบายปฏิรูปการเมือง และปราบปรามการฉ้อราษฎร์บังหลวง และนำคดียึดอำนาจการปกครอง และคดีสังหารประชาชนที่ควังจู ขึ้นสู่ศาลในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2539

ศาลอาญาประจำโซล มีคำตัดสินเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม ค.ศ. 1996 ลงโทษประหารชีวิตนายพลช็อน ดู-ฮวัน จำเลยที่หนึ่ง และจำคุกนายพลโน แท-อู จำเลยที่สอง 22 ปี 6 เดือน และจำคุกนายพลอื่น ๆ อีก 13 คน 

ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2017 ภายหลังการขึ้นดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีของมุน แจ-อิน ได้สั่งให้มีการรื้อฟื้นคดีนี้ขึ้นมาใหม่หน้า 10 ต่างประเทศ, นองเลือดที่สุดในประวัติศาสตร์เกาหลีใต้. คมชัดลึกปีที่ 16 ฉบับที่ 5690: วันศุกร์ที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2560

เหตุการณ์นี้ได้รับการสร้างเป็นภาพยนตร์เรื่อง May 18 (วันอนาถชาติเกาหลี) ซึ่งออกฉายในวันที่ 6 กรกฎาคม ค.ศ. 2007
# โคทักท์ ข่าน
โคทักท์ ข่าน  หรือ จักรพรรดิหยวนหมิงจง (22 ธันวาคม ค.ศ. 1300 – 30 สิงหาคม ค.ศ. 1329) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 9 แห่งราชวงศ์หยวน เป็นพระราชโอรสองค์โตในคูเล็ก ข่าน (จักรพรรดิหยวนอู่จง) และเป็นพระเชษฐาของซายาท ข่าน (จักรพรรดิหยวนเหวินจง)

โคทักท์ ข่าน ทรงพระนามเดิมว่า คุสเล็ง  เมื่อซายาท ข่าน ผู้เป็นพระราชอนุชาขึ้นครองราชย์มาได้ 1 ปี ใน ค.ศ. 1829 คุสเล็งได้เข้ายึดราชบัลลังก์และขึ้นครองราชย์แทน ทรงพระนามว่าโคทักท์ ข่าน หรือจักรพรรดิหยวนหมิงจง ขณะพระชนม์ได้ 28 พรรษา แต่ครองราชย์ได้ไม่ถึงปีก็สวรรคต ซายาท ข่าน จึงกลับมาครองราชย์เป็นครั้งที่ 2
# รินชิมบัล ข่าน
รินชิมบัล ข่าน  หรือ จักรพรรดิหยวนหนิงจง (ค.ศ. 1326–1332) เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 11 แห่งราชวงศ์หยวน ทรงพระนามเดิมว่ารินชิมบัล เป็นพระราชโอรสในโคทักท์ ข่าน (จักรพรรดิหยวนหมิงจง)

รินชิมบัลประสูติเมื่อ ค.ศ. 1326 ทรงขึ้นครองราชย์เป็นรินชิมบัล ข่าน หรือจักรพรรดิหยวนหนิงจง สืบต่อจากพระปิตุลาคือซายาท ข่าน (จักรพรรดิหยวนเหวินจง) ซึ่งครองราชย์ครั้งที่ 2 ต่อจากพระราชบิดา ขณะพระชนม์เพียง 6 พรรษา

รินชิมบัล ข่าน ครองราชย์ได้ไม่ถึงปีก็สวรรคต พระเชษฐาของพระองค์คือทอกอนโทโมร์ ข่าน หรือจักรพรรดิหยวนฮุ่ยจงจึงขึ้นครองราชย์แทน
# จักรพรรดิเฉิงฮว่า
จักรพรรดิเฉิงฮว่า (成化, 9 ธันวาคม 1447 – 9 กันยายน 1487) พระราชโอรสในจักรพรรดิเจิ้งถ่ง ประสูติเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 1990 (ตรงกับ ค.ศ. 1447) 

ค.ศ. 1464 วันที่ 28 กุมภาพันธ์ หลังจากจักรพรรดิอิงจงสวรรคตพระองค์จึงได้ครองราชสมบัติขณะพระชนมพรรษาได้ 17 พรรษาเฉลิมพระนามว่าหมิงเสียนจง (Xianzong) ใช้รัชศกเฉิงฮว่า (成化-Chenghua) พระเจ้าเสียนจงเป็นฮ่องเต้ที่อ่อนแอแม้จะทราบถึงภัยที่จะเกิดจากขันทีที่ตอนนี้มีอำนาจและอิทธิพลล้นฟ้า สามารถจับกุมและสังหารคนได้แต่พระองค์ก็ไม่จัดการประการใด เพราะพระองค์ก็ถูกแวดล้อมด้วยอิทธิพลของขันที อีกทั้งพระองค์เองยังหวั่นไหวง่ายไม่ค่อยเสด็จออกว่าราชการให้ขุนนางเข้าเฝ้าถวายรายงานเพราะไม่ไว้วางพระทัย ราชการต่างๆ จึงตกอยู่ในมือขันทีโดยปริยาย ในรัชกาลนี้ไม่มีสิ่งใดโดดเด่นนอกจากขันที พระองค์ยังมีสนมว่านกุ้ยเฟย (万贵妃) ซึ่งเดิมเป็นพระพี่เลี้ยงที่ดูแลพระองค์ขณะที่ตกยากจึงรับนางมาเป็นสนม ซึ่งสนมว่านผู้นี้ทะเยอทะยานและเกรงว่าหากฮ่องเต้มีโอรสกับสนมอื่นจะเป็นภัยแก่โอรสของนาง นางจึงมักจับสนมผู้อื่นที่ตั้งครรภ์ไปทำแท้งจนหมด แต่แล้วไม่นานพระโอรสที่ประสูติจากพระนางก็สิ้นพระชนม์ พระเจ้าเฉิงฮว่าจึงไม่เสด็จฝ่ายในอีกเลย

ค.ศ. 1475 วันหนึ่งมีพระปรารภกับขันทีจางหมิ่น (Zhang Min}) เรื่องไม่มีทายาทสืบบัลลังก์เขาจึงกราบทูลว่าที่จริงพระองค์มีโอรสหน่อมังกรที่ประสูติจากอดีตนางกำนัลซึ่งขณะนี้อยู่นอกวังด้วยความดีพระทัยจึงโปรดให้นำตัวเข้าวังและขอร้องสนมว่านให้ช่วยดูแลเด็กน้อยผู้นี้ด้วยซึ่งทำให้ต่อมาไม่กี่วันมีผู้พบศพขันทีจางหมิ่นถูกมือมืดจับเอาทองกรอกปากส่วนมารดาขององค์ชายน้อยก็ผูกคอตายโดยไม่ทราบสาเหตุ

ค.ศ. 1477 เฉิงฮว่าปีที่ 13 จักรพรรดิเสียนจงมีราชโองการให้ก่อตั้งซีฉ่าง (西厂) โปรดให้ขันทีวังจื๋อ (汪直) ขันทีคนสนิทของว่านกุ้ยเฟยเป็นผู้บัญชาการ เหตุผลที่ทรงตั้งซีฉ่างก็เพื่อช่วยสอดส่องคุมตงฉ่างกับกององครักษ์เสื้อแพรอีกทอดหนึ่งในปีเดียวกันนี้สนมว่านกุ้ยเฟยถึงอสัญกรรมด้วยโรคตับวายเฉียบพลันทำให้พระองค์สะเทือนพระทัยมาก

ค.ศ. 1482 หลังจากตั้งซีฉ่างได้ 5 ปี มีขุนนางใหญ่น้อยรวมทั้งตงฉ่างถวายรายงานเรื่องการที่วังจื๋อใช้อำนาจมิชอบ พระเจ้าเซียนจงจึงมีพระราชโองการให้ยุบซีฉ่างส่วนวังจื๋อได้กราบบังคมทูลลากลับไปอยู่บ้านเกิด

ค.ศ. 1487 วันที่ 9 กันยายน จักรพรรดิเซี่ยนจงเสด็จสวรรคตขณะมีพระชนมพรรษา 40 พรรษา ทรงครองราชย์นาน 23 ปี เมื่อ พระศพบรรจุอยู่ที่โม่วหลิง (Maoling) จักรพรรดิเฉิงฮว่าครองราชย์ตรงกับรัชกาลสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ แห่งกรุงศรีอยุธยา

 พระบรมวงศานุวงศ์ 
 พระราชบิดา :จักรพรรดิหมิงอิงจง
 พระราชมารดา: เชิ่งฉือไท่หวงไท่โฮ่ว สกุลโจว
 พระอัครมเหสี
 จักรพรรดินีอู๋
 ฉือเชิ่งไท่หวงไท่โฮ่ว
 พระราชมเหสี
 กงซู่หวงกุ้ยเฟย สกุลว่าน (ว่านกุ้ยเฟย)
 พระมเหสี
 จี๋ซู่เฟย (เซี่ยวมู่ฮองเฮา)
 ตวนซุ่นเสียนเฟย สกุลไป๋
 จวงอี้เต๋อเฟย สกุลจาง
 หรงฮุ่ยกงเฟย สกุลหยาง
 เจาซุ่นลี่เฟย สกุลจาง
# จักรพรรดิหงจื้อ
สมเด็จพระจักรพรรดิหงจื้อ (弘治, 30 กรกฎาคม ค.ศ. 1470 – 8 มิถุนายน ค.ศ. 1505) เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 10 แห่ง ราชวงศ์หมิง ครองสิริราชสมบัติจากปี ค.ศ. 1487 ถึงปี ค.ศ. 1505 พระนามเมื่อแรกประสูติคือ จู โหย่วเฉิง พระองค์เป็นพระราชโอรสองค์ใหญ่ของ จักรพรรดิเฉิงฮว่า และรัชสมัยของพระองค์ในฐานะจักรพรรดิจีนเรียกว่า "การฟื้นฟูหงจื้อ" ศักราชของพระองค์ "หงจื้อ" หมายถึง "การปกครองที่ดี" จักรพรรดิผู้รักสงบ จักรพรรดิหงจื้อยังมีจักรพรรดินีเพียงองค์เดียวและไม่มีนางสนม พระองค์เป็นจักรพรรดิที่มีคู่สมรสคนเดียวตลอดในประวัติศาสตร์จีนนอกจาก จักรพรรดิเว่ย์เฟ่ย์ พระองค์เป็นจักรพรรดิในช่วงกลางราชวงศ์หมิง中国历代悬案疑案奇案 page 176, second story

 พระราชประวัติ 
จักรพรรดิหงจื้อ หรือ องค์ชาย จู โหย่วเฉิง ประสูติแต่ นายหญิงจี้ (紀氏) และถูกพระมารดาเลี้ยงมาอย่างลับ ๆ อดีตจักรพรรดินีหวู่และขันทีต่าง ๆ สาบานว่าจะไม่เปิดเผย องค์ชาย จู โหย่วเฉิง และทำให้ ว่านกุ้ยเฟย พระสนมองค์โปรดของจักรพรรดิเฉิงฮว่าที่พยายามจะมีพระบุตรของพระนางเองอารมณ์เสีย เพื่อการนี้ ว่านกุ้ยเฟยจึงกำจัดนางสนมคู่แข่งและสั่งห้ามการตั้งครรภ์โดยเด็ดขาด เนื่องจากพระโอรสของพระนางหลังจากประสูติได้ไม่นานก็สิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ. 1466 องค์ชาย จู โหย่วเฉิง ได้กลับมาพบพระบิดาในปี ค.ศ. 1475 เมื่อพระชนมายุ 5 พรรษาและได้รับการสถาปนาเป็นรัชทายาท

 ในฐานะจักรพรรดิ 
ภายหลัง จักรพรรดิหงจื้อ เสด็จขึ้นครองสิริราชสมบัติในปี ค.ศ. 1487 การบริหารของพระองค์เป็นแบบอย่างตามอุดมการณ์ของขงจื๊อ ทำให้พระองค์กลายเป็นจักรพรรดิที่ขยันหมั่นเพียร พระองค์ดูแลอย่างใกล้ชิด ลดภาษี ลดการใช้จ่ายของภาครัฐ และตัดสินพระทัยอย่างชาญฉลาดในการแต่งตั้งเสนาบดี ที่จับมือทำงานร่วมกับจักรพรรดิหงจื้อ จึงสร้างบรรยากาศความร่วมมือภายในราชสำนักที่ไม่ค่อยมีใครเห็น นอกจากนี้ จักรพรรดิยังสนับสนุนให้เสนาบดีเป็นแนวหน้าในทุกเรื่อง กระทั่งยอมรับคำวิพากษ์วิจารณ์ที่มีต่อองค์จักรพรรดิเองสิ่งนี้สร้างราชสำนักที่โปร่งใสมากขึ้นและนำพลังงานใหม่มาสู่ราชวงศ์หมิง ผลที่ตามมา ประชาชนเจริญรุ่งเรืองภายใต้การปกครองของพระองค์อีกครั้ง ว่ากันว่าอำนาจของขันทีแต่ละคนถูกลดทอนลง และความหรูหราฟุ่มเฟือยในรัชกาลก่อนไม่ปรากฏในรัชสมัยของพระองค์ จักรพรรดิหงจื้อได้รับการเปรียบเทียบกับ จักรพรรดิหงหวู่ และ จักรพรรดิหย่งเล่อ ในฐานะหนึ่งในจักรพรรดิผู้เก่งกาจที่สุดแห่งราชวงศ์หมิง

ในฤดูใบไม้ผลิของปี ค.ศ. 1488 ขุนนางชาวโชซ็อนนาม ชอยบู ที่เรืออับปางกำลังเดินทางไป คลองใหญ่ ระหว่างเดินทางกลับเกาหลีโดยขบวนคุ้มกันของหมิง ชอยสังเกตเห็นเรือข้ามฟากที่ผ่านไปผ่านมาจึงถามขุนนางจาก ซันเฉิ่งลิ่วปู้Brook, 50. เมื่อเขาถามว่าเกิดอะไรขึ้น เขาก็ได้รับฟังคำอธิบายว่า จักรพรรดิหงจื้อ กำลังกำจัดขุนนางทุจริตและไร้ความสามารถในราชสำนักของพระองค์และนี่คือการแสดงความปรารถนาดีครั้งสุดท้ายของจักรพรรดิ โดยให้เดินทางกลับบ้านโดยทางเรือแบบสะดวกสบาย

นโยบายของจักรพรรดิหงจื้อแสดงให้เห็นถึงความอดทนกับ มุสลิม และ จีนมุสลิม อาลี อัคบาร์ คาตาอี นักภูมิศาสตร์ชาวออตโตมัน ได้บันทึกถึงความสัมพันธ์ระหว่างจักรพรรดิกับชุมชนชาวมุสลิมในจีน อัคบาร์ กล่าวว่า พระองค์มีมุสลิมหลายคนในราชสำนักของพระองค์
# เหรินจง
เหรินจง (仁宗) อาจหมายถึง
 จักรพรรดิซ่งเหรินจงแห่งราชวงศ์ซ่ง (ค.ศ. 1022–1063)
 จักรพรรดิเซี่ยเหรินจงแห่งราชวงศ์เซี่ยตะวันตก (ค.ศ. 1139–1193)
 จักรพรรดิเหลียวเหรินจงแห่งราชวงศ์เหลียวตะวันตก (ค.ศ. 1150–1164)
 จักรพรรดิยฺเหวียนเหรินจงแห่งราชวงศ์ยฺเหวียน (ค.ศ. 1311–1320)
 จักรพรรดิหงซีแห่งราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1424–1425)
 จักรพรรดิเจียชิ่งแห่งราชวงศ์ชิง (ค.ศ. 1796–1820)

ดูเพิ่ม
 พระเจ้าอินจง กษัตริย์เกาหลี
# วนอุทยานแห่งชาติเขาพระบาท
วนอุทยานเขาพระบาท เป็นพื้นที่อยู่ในเขตตำบลตากออก อำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก มีสภาพเป็นพื้นที่เนินกรวดครอบคลุมพื้นที่มากกว่า 30 ตารางกิโลเมตร เป็นสถานที่ที่มีการขุดค้นพบท่อนไม้กลายเป็นหินจำนวนมากฝังตัวอยู่ใต้เนินกรวด กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช พร้อมด้วยจังหวัดตากได้พัฒนาพื้นที่เป็นแหล่งท่องเที่ยว โดยการขุดท่อนไม้กลายเป็นหินจำนวน 7 ท่อน และตัดถนนเข้าไปในพื้นที่ ไม้บางท่อนมีความยาวมากกว่า 70 เมตร ถือเป็นแหล่งซากดึกดำบรรพ์พืชที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย มีท่อนไม้กลายเป็นหินที่ถือว่าใหญ่ที่สุดในทวีปเอเชีย ท่อนไม้บางท่อนกรมทรัพยากรธรณีได้ตรวจพิสูจน์แล้วว่าเป็นไม้ยวนและไม้ตะคร้อ อย่างไรก็ตามยังมีท่อนไม้กลายเป็นหินอีกมากที่ยังไม่ได้รับการตรวจพิสูจน์
# จักรพรรดิเจิ้งเต๋อ
จักรพรรดิเจิ้งเต๋อ  มีพระปรมาภิไธยว่า สมเด็จพระจักรพรรดิหมิงอู่จง  (26 ตุลาคม 1491 – 20 เมษายน 1521) เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 11 ของราชวงศ์หมิง ครองราชย์ตั้งแต่ปี 1505 ถึง 1521 พระองค์เป็นพระราชโอรสองค์โตของจักรพรรดิหงจื้อ เจ้าชายจู โฮ่วจ้าว ขึ้นครองราชย์เมื่อพระชนมายุเพียง 14 พรรษา พร้อมกับศักราชเจิ้งเต๋อ หมายถึง คุณธรรมอันชอบธรรม

ในช่วงทศวรรษที่ 1510 จักรพรรดิเจิ้งเต๋อได้นำทัพปราบปรามราชวงศ์หยวนเหนือ และต่อสู้กับกบฏที่ก่อการโดยเจ้าชายอันฮวา และเจ้าชายหนิง จักรพรรดิเจิ้งเต๋อขึ้นชื่อเรื่องพฤติกรรมดั่งเด็กน้อย ไร้เดียงสา มักเอาแต่ใจตัวเอง ทำให้ถูกหลิวจิ่น ขันทีคนโปรดเอาเปรียบฉวยโอกาสโดยใช้ความไว้วางพระทัยจากจักรพรรดิกอบโกยทรัพย์สินเงินทองจากราชสำนักไปมหาศาล จักรพรรดิมีการติดต่อทางการทูตกับรัฐบาลมะละกาหลายครั้งเพื่อแสดงความกังวลร่วมกันเกี่ยวกับโปรตุเกส ผู้ที่ราชวงศ์หมิงเผชิญหน้าทางทหารหลายครั้ง ในที่สุด พระองค์สวรรคตด้วยพระอาการติดเชื้อหลังจากพลัดตกจากเรือขณะมึนเมาลงสู่แม่น้ำเหลือง จักรพรรดิเจิ้งเต๋อไม่มีพระราชโอรสสืบราชบัลลังก์ และผู้สืบทอดราชบัลลังก์คือเจ้าชายจูโฮ่วโชง พระญาติชั้นแรกของพระองค์

พระราชประวัติ
เจ้าชายจูโฮ่วจ้าวถูกสถาปนาเป็นรัชทายาทตั้งแต่ทรงพระเยาว์ ด้วยเหตุที่พระราชบิดาไม่รับนางสนม จึงไม่ต้องเผชิญกับการแก่งแย่งชิงบัลลังก์กับเจ้าชายพระองค์อื่น ๆ (เจ้าชายจูโฮ่วเว่ย พระอนุชาสิ้นพระชนม์ตั้งแต่ยังเป็นทารก) เจ้าชายได้รับการศึกษาอย่างถ่องแท้ในวรรณกรรมขงจื๊อ แสดงให้เห็นถึงความเป็นเลิศในด้านการศึกษา เสนาบดีทั้งหลายของจักรพรรดิหงจื้อต่างคาดหวังว่า เจ้าชายจูโฮ่วจ้าว จะกลายเป็นจักรพรรดิผู้ทรงคุณธรรมและเฉลียวฉลาดเช่นเดียวกับพระราชบิดา

 ในฐานะจักรพรรดิ 
เจ้าชายจูโฮ่วจ้าวขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิเจิ้งเต๋อและอภิเษกกับจักรพรรดินีเมื่อพระชนมายุ 14 พรรษา ต่างจากพระราชบิดา จักรพรรดิเจิ้งเต๋อไม่สนพระทัยต่อการปกครองและจักรพรรดินี และละเลยงานราชการส่วนใหญ่ จักรพรรดิเจิ้งเต๋อมักถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่ากระทำการต่าง ๆ โดยไร้ความคิด ไร้เหตุผล และไร้ประโยชน์Chase, Kenneth Warren. (2003). Firearms: A Global History to 1700. Cambridge University Press. . p. 159. พระองค์แสดงให้เห็นถึงความขาดความรับผิดชอบในหลายโอกาส

จักรพรรดิเจิ้งเต๋อใช้ชีวิตอย่างหรูหราฟุ่มเฟือยลุ่มหลงในกามารมณ์ เป็นที่เลื่องลือว่าพระองค์โปรดการเที่ยวชมหอนางโลม และยังให้สร้างพระตำหนักที่เรียกว่า เป้าฝาง (豹房) หรือพระตำหนักเสือดาว นอกพระราชวังต้องห้าม ในช่วงแรก สถานที่แห่งนี้ถูกใช้เป็นที่เลี้ยงสัตว์หายาก เช่น เสือและเสือดาว เพื่อความบันเทิง ต่อมาจึงถูกใช้เป็นที่พำนักของหญิงสาวสวยเพื่อความสำราญพระราชหฤทัยส่วนพระองค์毛奇齡. 明武宗外紀 พระองค์ยังได้พบกับหวัง หมันถาง (王满堂) หนึ่งในสนมเอกที่พระองค์โปรดปรานที่เป้าฝาง ครั้งหนึ่ง พระองค์ถูกเสือทำร้ายระหว่างออกไปล่าเสือจนได้รับบาดเจ็บสาหัส ทำให้ไม่สามารถออกว่าราชการได้เป็นเวลา 1 เดือน

 สวรรคต 
จักรพรรดิเจิ้งเต๋อสิ้นพระชนม์ในปี 20 เมษายน พ.ศ. 2064 เมื่อพระชนมายุได้ 29 พรรษา ก่อนที่พระองค์จะสวรรคต มีเรื่องเล่าว่าวันหนึ่งพระองค์เมาตกจากเรือและเกือบจมน้ำสวรรคตขณะล่องเรือในทะเลสาบในฤดูใบไม้ร่วงในปี พ.ศ. 2063 และการสวรรคตสืบเนื่องจากป่วยครั้งนี้ เนื่องจากพระองค์ไม่มีรัชทายาทสืบทอดราชบัลลังก์ จึงได้เลือกผู้สืบทอดจากพระญาติที่เป็นพระภาดา(ลูกพี่ลูกน้อง)ของพระองค์คือ "องค์ชายจูโฮ่วโชว" ซึ่งเป็นพระโอรสของอ๋องซิงพระปิตุลา(อา)ของจักรพรรดิเจิ้งเต๋อ เมื่อขึ้นครองราชย์จึงกลายเป็นที่รู้จักในนามจักรพรรดิเจียจิ้ง หลุมฝังพระบรมศพของพระองค์ตั้งอยู่ที่ คางหลิน ในสุสานหลวงราชวงศ์หมิง พระองค์ได้รับการถวายพระนามหลังสวรรคตว่า จักรพรรดิอี้
# จักรพรรดิเจียจิ้ง
จักรพรรดิเจียจิ้ง  มีพระราชสมัญญานามว่า จักรพรรดิหมิงซื่อจง  (16 กันยายน พ.ศ. 2050 - 23 มกราคม พ.ศ. 2110) มีพระนามทางลัทธิเต๋าว่า ว่านโซ่วตี้จวิน (万寿帝君) หมายถึง "เทพเจ้าแห่งพรรษานิรันดร์" เป็นจักรพรรดิองค์ที่ 12 แห่งราชวงศ์หมิง ครองราชย์ระหว่างปี ค.ศ. 1521 ถึงปี ค.ศ. 1567 พระองค์สืบราชบัลลังก์ต่อจากจักรพรรดิเจิ้งเต๋อซึ่งเป็นพระราชภาดาของพระองค์

จักรพรรดิเจียจิ้งประสูติในฐานะพระราชภาดาของจักรพรรดิเจิ้งเต๋อที่ครองราชย์อยู่ ดังนั้นการขึ้นครองบัลลังก์ของพระองค์จึงไม่เป็นที่คาดหมาย แต่เมื่อจักรพรรดิเจิ้งเต๋อสวรรคตโดยไม่มีรัชทายาท ราชสำนักซึ่งนำโดยหยาง ถิงเหอ ราชเลขาและพระพันปีจาง จึงได้เลือกพระองค์เป็นจักรพรรดิองค์ใหม่

ตลอดรัชกาลของพระองค์ เป็นยุคแห่งความเจริญด้านศิลปะและศาสนา ทรงเน้นเรื่องศิลปะโดยเฉพาะเครื่องลายคราม และเรื่องศาสนาโดยเฉพาะลัทธิเต๋า โดยโปรดให้สร้างวิหารแห่งพระอาทิตย์ (日坛) ขึ้นทางทิศตะวันออกของปักกิ่ง  วิหารแห่งพระจันทร์ (月坛) ขึ้นทางทิศตะวันตก และวิหารแห่งโลก (地坛) ขึ้นทางทิศเหนือ และโปรดให้ทำการต่อเติมหอสักการะแผ่นดินและฟ้า (เทียนตี้ถัน) และให้เปลี่ยนชื่อเป็น "หอสักการะฟ้า" (เทียนถัน) แต่ทรงหลงงมงายอยู่กับพิธีกรรมและเรื่องราวทางไสยศาสตร์มาก จนในช่วงต้นรัชกาลพระองค์แทบไม่ทำอะไร นอกจากเฝ้าอยู่กับการสักการะดวงวิญญาณพระราชบิดา และพระราชมารดา จึงเปิดโอกาสให้พวกหมอผี นักหลอกลวงเข้ามาหาผลประโยชน์จนถึงเข้ามามีบทบาทในการบริหารบ้านเมือง

ในรัชกาลของพระองค์ มีมหาเสนาบดีอยู่ 2 คน คือ เหยียน ซง และเซี่ย หยุน ทั้ง 2 คนนี้แย่งชิงอำนาจกัน เป็นเซี่ย หยุน ที่ได้ครองอำนาจต่อจากเหยียน ซง ที่ทำบ้านเมืองตกต่ำ และพระองค์ไม่ทรงโปรด  ต่อมาเกิดแผ่นดินไหวครั้งที่รุนแรงที่สุดที่มณฑลส่านซี ในปี ค.ศ. 1556 ตรงกับปีที่ 35 ในรัชกาล มีผู้เสียชีวิตกว่า 800,000 คน ทั้งยังเกิดวาตภัยที่ปักกิ่ง และไฟไหม้ที่พระราชวังต้องห้าม เป็นเหตุให้ฮองเฮาสิ้นพระชนม์ พระองค์พิโรธถอดเซี่ย หยุน ออกจากตำแหน่ง และสั่งประหารชีวิต จึงเป็นเหยียน ชง ที่กลับมามีอำนาจอีกครั้ง

จักรพรรดิเจียจิ้งสวรรคตในปี ค.ศ. 1567 ขณะพระชนม์ได้ 60 พรรษา ทรงครองราชย์นานถึง 45 ปี ยาวนานเป็นอันดับสองของราชวงศ์หมิง  องค์ชายจูไฉ่หู พระราชโอรสจึงขึ้นครองราชย์เป็น จักรพรรดิหลงชิ่ง

 พระบรมวงศานุวงศ์ 
 พระราชบิดา
จักรพรรดิเสี้ยนรุ่ยจง
 พระราชมารดา
จักรพรรดิฉือเซี่ยวเสี้ยน สกุลเจี่ยง
 พระอัครมเหสี
 จักรพรรดินีเซี่ยวเจียซู สกุลเฉิน
 จักรพรรดินีเซี่ยวเลี่ย สกุลฟาง
 พระมเหสี
 จวงซุ่นหวงกุ้ยเฟย สกุลเฉิน
 ตวนเหอหวงกุ้ยเฟย สกุลหวัง
 หรงอันหวงกุ้ยเฟย สกุลเยวี่ยน
 ฮุ่ยเฟย สกุลหวัง