# อมเรศ ภูมิรัตน
ศาสตราจารย์ อมเรศ ภูมิรัตน (24 กรกฎาคม 2491 - ปัจจุบัน) เกิดที่อำเภอพระโขนง จังหวัดพระนคร เป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการบริหารศูนย์ความเป็นเลิศด้านชีววิทยาศาสตร์กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการบริหารศูนย์ความเป็นเลิศด้านชีววิทยาศาสตร์ และกรรมการสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ นักวิจัยไทยที่มีผลงานดีเด่นในสาขาเทคโนโลยีชีวภาพ เชี่ยวชาญด้านการสอน การวิจัย รวมทั้งการประยุกต์และถ่ายทอดเทคโนโลยีไปสู่ภาคอุตสาหกรรม มาตลอดระยะเวลากว่า 30 ปี เป็นผู้ก่อตั้งภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เมื่อปี พ.ศ. 2532 และเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในวงการเทคโนโลยีชีวภาพระดับประเทศ โดยริเริ่มให้มีการรวมตัวของนักวิชาการด้านเทคโนโลยีชีวภาพ ทำให้มีการก่อตั้ง ชมรมเทคโนโลยีชีวภาพแห่งประเทศไทย ขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2533 และเป็นประธานคนแรกของชมรมนี้  ซึ่งต่อมาได้พัฒนามาเป็นสมาคมเทคโนโลยีชีวภาพแห่งประเทศไทย ศาสตราจารย์ ดร. อมเรศ ภูมิรัตน เป็นบุตรคนที่ 3 ในจำนวน 5 คน ของศาสตราจารย์อมร ภูมิรัตน และคุณหญิงระเบียบ ภูมิรัตน สมรสกับนางนิตยาภรณ์ (สุมาวงศ์) มีธิดา 1 คน คือ พญ. นภัทร ภูมิรัตน

 การศึกษา 
พ.ศ. 2497 - 2500 - ประถมศึกษา โรงเรียนปวโรฬารวิทยา กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. 2501 - 2506 - มัธยมศึกษา โรงเรียนมัธยมสาธิต มศว ประสานมิตร กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. 2507 - โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. 2507 - 2509 - โรงเรียนมัธยมแห่งเมืองเชาว์ซิวล่า  รัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา
พ.ศ. 2509 - 2513 - ปริญญาตรี (เกียรตินิยม) สาขาแบคทีเรียวิทยา มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เดวิส รัฐแคลิฟอร์เนีย ประเทศสหรัฐอเมริกา 
พ.ศ. 2513 - 2517 - ปริญญาเอก สาขาจุลชีววิทยา มหาวิทยาลัยมิชิแกนสเตต รัฐมิชิแกน ประเทศสหรัฐอเมริกา

 การทำงาน 
พ.ศ. 2517 - 2533 - สังกัดภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (เริ่มเข้ารับราชการ เมื่อวันที่ 2 ม.ค. 2517)
พ.ศ. 2533 - ปัจจุบัน - สังกัดภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
 ตำแหน่งวิชาการ 
พ.ศ. 2517 - อาจารย์ประจำภาควิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2519 - ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สาขาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2524 - รองศาสตราจารย์ สาขาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2533 - ศาสตราจารย์ สาขาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2540 - ศาสตราจารย์อาคันตุกะ มหาวิทยาลัยโอซากะ ประเทศญี่ปุ่น
พ.ศ. 2544 - ปัจจุบัน - ศาสตราจารย์ ระดับ 11 สาขาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2549 - ปัจจุบัน - ดำรงตำแหน่ง Collaborative Professor ของมหาวิทยาลัยโอซากะ ประเทศญี่ปุ่น 

 ตำแหน่งบริหาร 
พ.ศ. 2532 - รักษาการหัวหน้าภาควิชาเทคโนโลยีชีวภาพ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2532 - 2534 - ผู้อำนวยการโครงการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ สถาบันวิจัยและพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2533 - 2537 - นายกสมาคมเทคโนโลยีชีวภาพแห่งประเทศไทย
พ.ศ. 2534 - 2538 - รองคณบดี ฝ่ายวิชาการ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2538 - 2540 - รองคณบดี ฝ่ายกิจกรรมทั้งหมดศาลายา มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2542 - 2544 - ประธาน ที่ประชุมคณบดีคณะวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย
พ.ศ. 2542 - 2546 - คณบดี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2542 - 2546 - กรรมการสภา มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2543 - 2545 - กรรมการสภา มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
พ.ศ. 2546 - 2547 - รักษาการผู้อำนวยการ สถาบันอณูชีววิทยาและพันธุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2546 - 2547 - รองอธิการบดีและรองอธิการบดีฝ่ายพัฒนาวิชาการและวิชาชีพ มหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2547 - 2550 - ดำรงตำแหน่งคณบดี คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นสมัยที่ 2
พ.ศ. 2547 - ปัจจุบัน - ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการศูนย์ประยุกต์และบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยมหิดล อีกหนึ่งตำแหน่ง

 ตำแหน่งในสมาคมและองค์กรต่าง ๆ 
สมาชิกสมาคม Sigma XI
สมาชิกสมาคม American Society for Microbiology
สมาชิกสมาคมเทคโนโลยีชีวภาพแห่งประเทศไทย
สมาชิกสมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
ภาคีสมาชิก ราชบัณฑิตยสถาน สาขาวิชาเทคโนโลยีชีวภาพ 
บรรณาธิการวารสารเทคโนโลยีชีวภาพ (Thai Journal of  Biotechnology)
คณะบรรณาธิการ (Editorial Board) ของ ASEAN Food Journal
คณะบรรณาธิการ (Editorial Board) ของ Journal of Fermentation and Bioengineering
คณะบรรณาธิการ (Editorial Board) ของ Journal of Microbiology and Biotechnology
WHO Short-term temporary consultant
คณะอนุกรรมการโครงการความร่วมมือทางวิชาการระหว่างไทย-ญี่ปุ่น สาขาเทคโนโลยีชีวภาพ ของ สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ
ที่ปรึกษารับเชิญของ International Foundation for Science
สมาชิก SAC-Food Science International Foundation for Science
ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี (2549-2551)

 เกียรติคุณและรางวัล 
พ.ศ. 2530 - รางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ จาก สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ โดยได้รับรางวัลดีเยี่ยม จากผลงานวิจัยเรื่อง "การปรับปรุงกรรมวิธีการผลิตซีอิ๊ว"
พ.ศ. 2534 - รางวัลของมหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2534 สาขาทั่วไป จากมหาวิทยาลัยมหิดล
พ.ศ. 2535 - รางวัลนักวิทยาศาสตร์ดีเด่นสาขาเทคโนโลยีชีวภาพ ประจำปี 2535 จากมูลนิธิส่งเสริมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในพระบรมราชูปถัมภ์
พ.ศ. 2540 - ทุนวิจัยเมธีวิจัยอาวุโส สกว. ประจำปีพ.ศ. 2540  จากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย

 ผลงานด้านการวิจัย 

ศาสตราจารย์ ดร. อมเรศ ภูมิรัตน และคณะ ได้ทำงานวิจัยทางด้านจุลชีววิทยา เทคโนโลยีชีวภาพ และเทคโนโลยีการอาหารอย่างต่อเนื่อง โดยมีผลงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ จำนวนกว่า 70 เรื่อง ผลงานวิจัยโดยสรุปมีดังนี้
งานวิจัยด้านการใช้ประโยชน์จากแบคทีเรีย ได้แก่ การศึกษาแบคทีเรียที่มีฤทธิ์ฆ่าแมลง โดยเฉพาะสายพันธุ์ซึ่งฆ่าหนอนแมลงศัตรูพืช และสายพันธุ์ซึ่งสามารถฆ่าแมลงพาหะนำโรค อาทิ Bacillus thuringiensis ศึกษาคุณสมบัติของผลึกสารพิษ ความสามารถที่แบคทีเรียจะยังคงฤทธิ์อยู่ได้ในสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ การผลิตแบคทีเรียเหล่านี้ในระดับอุตสาหกรรม และพัฒนาให้มีศักยภาพในเชิงพาณิชย์ การถ่ายทอดยีนสารพิษระหว่างแบคทีเรียเหล่านี้ ทั้งในระหว่างสายพันธุ์เดียวกันและสายพันธุ์ต่างกัน ทำให้สามารถสร้างแบคทีเรียสายพันธุ์ใหม่ที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ศึกษาขบวนการควบคุมการแสดงออกของยีนโดยใช้เทคนิคทางด้านพันธุวิศวกรรม เพื่อนำไปพัฒนาสายพันธุ์แบคทีเรียที่เหมาะสมต่อไปได้ในอนาคต 
งานวิจัยด้านการใช้ประโยชน์จากเชื้อรา ที่สำคัญได้แก่ การแยกวิเคราะห์เชื้อราต่าง ๆ จากหัวเชื้อซีอิ้วในประเทศไทย และการผลิตเอนไซม์ต่าง ๆ จากเชื้อรา การถ่ายทอดเทคโนโลยีในการผลิตอาหารหมักจากถั่วเหลือง ไปยังอุตสาหกรรมขนาดย่อม โดยขบวนการฝึกอบรมและการบริการทางเทคนิคอื่น ๆ การผลิตเอ็นไซม์กลูโคอะมัยเลสในระดับอุตสาหกรรมการใช้เชื้อรา Nomuraea rileyi เพื่อควบคุมหนอนแมลงศัตรูพืช ในกลุ่ม Lepidoptera ซึ่งเป็นหนอนที่ทำลายพืชเศรษฐกิจของประเทศไทยเป็นอย่างมาก ทั้งพืชผัก ผลไม้และพืชเศรษฐกิจอื่น ๆ หนอนกลุ่มนี้ได้แก่ หนอนกระทู้ผัก หนอนกระทู้หอม และหนอนเจาะสมอฝ้าย โดยได้พัฒนางานวิจัยและถ่ายทอดเทคโนโลยีไปสู่ภาคเอกชน เพื่อที่จะนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปต่อไป

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย , เล่ม ๑๑๘ ตอนที่ ๒๒ ข หน้า ๔, ๔ ธันวาคม ๒๕๔๔
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๑๑๓ ตอนที่ ๒๒ ข หน้า ๑๖, ๔ ธันวาคม ๒๕๓๙
 สาขาวิทยาศาสตร์ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา ประจำปี ๒๕๕๗ , เล่ม ๑๓๒ ตอนที่ ๑๐ ข หน้า ๓, ๒๔ มีนาคม ๒๕๕๘
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา, เล่ม ๑๑๗ ตอนที่ ๔ ข หน้า ๔๑๐, ๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๓