wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# อุทยานแห่งชาติเขาสก
อุทยานแห่งชาติเขาสก มีพื้นที่อยู่ในท้องที่อำเภอพนมและอำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีสภาพพื้นที่เป็นธรรมชาติอันกว้างใหญ่ปกคลุมไปด้วยป่าดิบชื้น ครอบคลุมพื้นที่เกือบทั้งหมดของเขตอุทยานแห่งชาติ ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูงต่ำสลับซับซ้อน พื้นที่ราบมีน้อย พื้นที่ส่วนหนึ่งด้านทิศเหนือบริเวณคลองพระแสงเป็นแหล่งน้ำขนาดใหญ่ เกิดขึ้นเนื่องจากการก่อสร้างเขื่อนรัชชประภา (เชี่ยวหลาน) ประกอบไปด้วยพรรณไม้และสัตว์ป่านานาชนิด อุทยานแห่งชาติเขาสกมีเนื้อที่ประมาณ 741.01 ตารางกิโลเมตร หรือ 463,131.43 ไร่ ได้มีการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2523

อุทยานแห่งชาติเขาสก ดินแดนศูนย์กลางของ “ขุนเขาแห่งป่าฝน” เป็นผืนป่าดิบชื้นผืนใหญ่ที่สุดและมีความสำคัญของภาคใต้อันประกอบไปด้วยอุทยานแห่งชาติเขาสก เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองนาคา อุทยานแห่งชาติศรีพังงา และอุทยานแห่งชาติแก่งกรุง มีพื้นที่ทั้งสิ้น 2,296,879.5 ไร่ มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง อุดมไปด้วยพืชพรรณมากมายหลายชนิด ทั้งพืชพรรณที่หายากและเป็นพืชเฉพาะถิ่น อันได้แก่ บัวผุด ปาล์มเจ้าเมืองถลางหรือปาล์มหลังขาวและปาล์มพระราหู นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด โดยเฉพาะพบสัตว์ป่าสงวนถึง 4 ชนิด คือ เก้งหม้อ เลียงผา สมเสร็จ และแมวลายหินอ่อน และประกอบกับสภาพพื้นที่มีทิวทัศน์ ที่สวยงาม มีความมหัศจรรย์ทางธรรมชาติทั้งน้ำตก หน้าผา ถ้ำ และ ทิวทัศน์เทือกเขาหินปูนที่ตั้งตระหง่านเหนือผืนน้ำอ่างเก็บน้ำเขื่อนรัชชประภา จนได้รับฉายาว่า กุ้ยหลินเมืองไทย

 ลักษณะภูมิประเทศ 
270px|thumb|right|ถ้ำประกายเพชร เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2567
270px|thumb|right|การล่องเรื่อบนผืนน้ำเขื่อนรัชชประภา
สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นภูเขาดินและภูเขาหินปูนสูงสลับซับซ้อน โดยเฉพาะช่องแคบเขากาเลาะ มีลักษณะเป็นภูเขาหินปูนที่มียอดแหลมระเกะระกะ มีแนวหน้าผาสูงชันบางแห่งเป็นแท่งสูงขึ้นไปในอากาศคล้ายหอคอยสูง ที่ราบมีไม่มาก มีสภาพป่าเป็นป่าดงดิบที่สมบูรณ์มากเป็นป่าต้นน้ำ ลำธารของแม่น้ำตาปี จุดสูงสุดมีความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 960 เมตร โดยเฉลี่ยสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 200 เมตร และลักษณะดินโดยทั่วไปเป็นดินเหนียวปนทรายมีสีแดง บางแห่งเป็นดินลูกรังแต่มีส่วนน้อย

 ลักษณะภูมิอากาศ 
บริเวณอุทยานแห่งชาติเขาสกได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมทั้งสองฝั่ง คือทั้งด้านมหาสมุทรอินเดียและมหาสมุทรแปซิฟิค ฝนจะเริ่มตกตั้งแต่ปลายเดือนเมษายน จนถึงปลายเดือนธันวาคมของทุกปี และจะตกชุกมากในช่วงเดือนพฤษภาคม - พฤศจิกายน ช่วงที่เหมาะในการเข้าไปชมอุทยานแห่งชาติเขาสกจะอยู่ในระหว่างเดือนธันวาคม - เมษายน ของทุกปี

 ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า 
สัตว์ป่าประกอบไปด้วยสัตว์นานาชนิด ได้แก่ ช้าง กวาง เสือ หมี สมเสร็จ ชะนี ลิง เลียงผา นกชนิดต่าง ๆ เป็นต้น สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำขนาดใหญ่ เช่น กบทูด และพันธุ์ปลาที่หายากประจำถิ่น ได้แก่ ปลามังกร รวมถึงในอดีตเคยมีบันทึกว่าเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของกระซู่ ด้วย โดยในปลายปี พ.ศ. 2508 มีพรานท้องถิ่นสามารถยิงกระซู่ได้ในปลักกลางป่า ต่อมาในเดือนเมษายน พ.ศ. 2530 สืบ นาคะเสถียร ได้ลงพื้นที่สำรวจค้นหาโดยใช้เวลา 10 วัน ไม่เจอตัว แต่ได้พบร่องรอยเมื่อฤดูฝนปีที่ผ่านมาหน้า ๐๗๗, เขาสก-คลองแสง แสงไฟยังไม่เลือนหาย โดย ธเนศ งามสม. อ.ส.ท. กรกฎาคม ๒๕๕๗: ปีที่ ๕๕ ฉบับที่ ๑๒

สภาพป่าโดยทั่วไปเป็นป่าดิบชื้นมีพรรณไม้มีค่า เช่น โดแหลม ตะเคียน ยาง ตาเสือ หงอนไก่ กระบาก ยมหอม อินทนิล ฯลฯ และยังประกอบด้วยพันธุ์ไม้พื้นล่างมากมาย ที่น่าสนใจ ได้แก่ "บัวผุด" เป็นพันธุ์ไม้ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของโลกและเป็นแหล่งกระจายพันธุ์ไม้ที่ขึ้นปะปนกันระหว่างพันธุ์ไม้ในเขตภาคเหนือและภาคใต้ของประเทศ
# อุทยานแห่งชาติคลองพนม
อุทยานแห่งชาติคลองพนม อยู่ในท้องที่ตำบลคลองสก ตำบลพนม และตำบลพลูเถื่อน อำเภอพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 460 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 290,000 ไร่ ได้จัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2543

ลักษณะภูมิประเทศ
สภาพภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงชัน ประมาณร้อยละ 80 ของเนื้อที่โดยเฉพาะตอนเหนือของพื้นที่ซึ่งส่วนใหญ่เป็นภูเขาหินปูน บางแห่งมีหน้าผาสูงชัน และสวยงาม เรียงรายสลับซับซ้อนเชื่อมติดต่อเป็นแนวสันเขา ยาวจากทิศตะวันตกไปยังทิศตะวันออก จุดสูงสุดจากพื้นอยู่บริเวณตอนกลางของพื้นที่ มีความสูงประมาณ 870 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง พื้นที่ราบมีอยู่ประมาณร้อยละ 20 ของพื้นที่ ส่วนใหญ่เป็นที่ราบระหว่างหุบเขา มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง ประมาณ 200 เมตร ปรากฏอยู่ทั่วไป

ลักษณะภูมิอากาศ
ลักษณะภูมิอากาศของป่าแห่งนี้ มีลักษณะคล้ายคลึงกับแห่งอื่น ในภาคใต้ของประเทศไทย คือ มีฝนตกชุกตลอดปีประกอบกับได้รับอิทธิพลของทะเล ซึ่งสามารถรับลมมรสุมได้ทั้งลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และอิทธิพลของภูเขาสูงที่เป็นสิ่งกีดขวางลมมรสุม มีป่าไม้ปกคลุมอย่างหนาแน่น จึงทำให้ฝนตกมากกว่าในท้องที่ทั่ว ๆ ไป

ซึ่งสามารถจำแนกได้ชัดเจนเพียง 2 ฤดู คือ ฤดูฝนเริ่มจากเดือนพฤษภาคมถึงเดือนธันวาคมฤดูร้อนเริ่มจากเดือนมกราคมถึงเดือนเมษายนโดยมีฝนตกชุกมากที่สุดระหว่างเดือนสิงหาคมถึงเดือนตุลาคม และมีอากาศร้อนมากที่สุดในต้นเดือนเมษายน 
ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า
สัตว์ป่าที่สำคัญ ได้แก่ ช้าง กวาง สมเสร็จ เสือ หมี เลียงผา หมูป่า ชะนี ลิง ค่าง ไก่ฟ้า กระรอก เก้ง กระจง กบทูด นกนานาชนิด และสัตว์เลื้อยคลานชนิดต่างๆ

สภาพป่าทั่วทั้งพื้นที่มีสภาพเป็นป่าดงดิบ อุดมสมบูรณ์ มีพันธุ์ไม้มีค่านานาชนิดขึ้นคละปะปนกันอยู่อย่างหนาแน่น ไม้ขนาดใหญ่ ได้แก่ โดแหลม ตะเคียน ยาง ตาเสือ หงอนไก่ กะบาก กะท้อน จิกเขา ขนุนป่า มะม่วงป่า เสียดค่าง อินทนิล นาคบุตร ลำแพนเขา มังคะ จำปาป่า ยมหอม ฯลฯ ไม้พี้นล่าง ได้แก่ ไม้ไผ่ชนิดต่าง ๆ ระกำ หวายชนิดต่าง ๆ เต่าร้าง กูด เฟิน ฯลฯ นอกจากนี้ยังพบไม้เถานานาชนิดขึ้นอยู่ทั่วไป มีความชุ่มชื้นเขียวชะอุ่มตลอดปี
# อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็น
อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็นมีพื้นที่ครอบคลุมท้องที่ อำเภอกาญจนดิษฐ์ อำเภอบ้านนาสาร และ อำเภอเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี 

สภาพป่าส่วนใหญ่เป็นป่าดงดิบชื้น มีสภาพป่าที่อุดมสมบูรณ์ เป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด และมีจุดเด่นตามธรรมชาติที่สวยงาม เช่น หน้าผา ถ้ำ น้ำตก ตลอดจนมีหลักฐานทางด้านประวัติศาสตร์การสู้รบที่เหลืออยู่ เช่น ค่าย บังเกอร์ อุโมงค์ มีเนื้อที่ประมาณ 265,625 ไร่ หรือ 425 ตารางกิโลเมตร ได้จัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2534 นับเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 73 ของประเทศไทย

 สถานที่สำคัญในอุทยาน 

 น้ำตกดาดฟ้า
 น้ำตก357 (ธารทิพย์)
 น้ำตกเหมืองทวด
 น้ำตกคลองคันเบ็ด
 น้ำตกคลองน้ำเฒ่า
 น้ำตกเพชรพนมวัฒน์
 น้ำตกเหนือคลองวาริน
 ถ้ำเหมก
 ถ้ำขมิ้น
 เขาหนอง

 ลักษณะภูมิประเทศ 
มีสภาพภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน เป็นแหล่งกำเนิดของต้นน้ำลำธาร มีลำคลองที่สำคัญหลายสาย เช่น คลองฉวาง คลองลำพูน คลองกิ่งยาว คลองแคระ ภูเขาบางลูกเป็น เขาหินปูน จึงเกิดเป็นถ้ำที่สวยงามน่าพิศวง 
 ลักษณะภูมิอากาศ 
สภาพภูมิอากาศแบ่งเป็น 2 ฤดูกาล คือ 
 ฤดูฝนระหว่างเดือน พฤษภาคม - ธันวาคม
 ฤดูร้อนระหว่างเดือนมกราคม - เดือนเมษายน

ใต้ร่มเย็น
หมวดหมู่:อำเภอกาญจนดิษฐ์
หมวดหมู่:อำเภอบ้านนาสาร
หมวดหมู่:อำเภอเวียงสระ
# พุทธคยา
โพธคยา หรือชาวไทยนิยมเรียก พุทธคยา เป็นพื้นที่ทางศาสนาและสถานที่จาริกแสวงบุญที่มีความเกี่ยวเนื่องจากหมู่มหาโพธิวิหาร โพธคยาตั้งอยู่ในอำเภอคยา รัฐพิหาร ประเทศอินเดีย เป็นที่รู้จักในฐานะสถานที่ตรัสรู้ของพระโคตมพุทธเจ้า พระศาสดาของศาสนาพุทธ ภายใต้ต้นโพธิ์ นับตั้งแต่ในอดีต โพธคยาได้สถานะเป็นสถานที่ทางศาสนาต่อทั้งชาวฮินดูและชาวพุทธมาตลอด

สำหรับชาวพุทธ โพธคยาเป็นแหล่งจาริกแสวงบุญสำคัญสี่แห่ง (สังเวชนียสถาน) อีกสามแห่งได้แก่ กุสินารา, ลุมพินี และ สารนาถ ในปี 2002 มหาโพธิวิหารซึ่งตั้งอยู่ในเมืองโพธคยาได้รับสถานะเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก
# อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพะงัน
พื้นที่ของเกาะพะงัน ตั้งอยู่ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งเป็นป่าสงวนแห่งชาติป่าเกาะพะงัน มีธารน้ำตก ป่าไม้ และสัตว์ป่าที่อุดมสมบูรณ์ สามารถที่จะพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวต่อไปในอนาคต กรมป่าไม้ได้ดำเนินการสำรวจพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าเกาะพะงัน และป่าน้ำตกธารเสด็จ ป่าเขาลาดไม้แก้ว ป่าเขาค่าย ป่าเขาตาหลวง ป่าเขาหินนก ป่าแหลมนายโพธิ์-แหลมกะทะคว่ำ และ ป่าเขาไฟไหม้ ขณะนี้อยู่ระหว่างการดำเนินการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติและใช้ชื่อว่า อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพงัน ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด 66 ตารางกิโลเมตร หรือ 41,250 ไร่ เป็นพื้นน้ำ 19 ตารางกิโลเมตร หรือ 11,875 ไร่ พื้นที่บก 47 ตารางกิโลเมตร หรือ 29,375 ไร่

เกาะพงันนั้นอยู่ห่างจากเกาะสมุยไปทางทิศเหนือ ประมาณ 20 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 30 นาที และอยู่ห่างตัวจังหวัด 100 กิโลเมตร เกาะพะงันมีเนื้อที่ 170 ตารางกิโลเมตร เป็นหนึ่งในจำนวน 48 เกาะที่ตั้งอยู่ในช่องอ่างทอง ภูมิประเทศของเกาะพะงันมีภูเขาอยู่ตรงกลางเกาะ ทอดตัวจากทิศเหนือจดทิศใต้ มีที่ราบทางด้านทิศตะวันตกของเกาะ ส่วนทางทิศตะวันออกเป็นเทือกเขาจดทะเล บางแห่งก็มีอ่าวเล็กอ่าวน้อยเรือเข้าจอดได้เป็นบางฤดู

 ลักษณะภูมิประเทศ 
ลักษณะภูมิประเทศทั่วไปเป็นภูเขาสูง โดยมียอดเขาสูงสุด คือ ยอดเขาหรา มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 627 เมตร มีป่าเขาที่อุดมสมบูรณ์ ประกอบด้วยเกาะต่างๆ ได้แก่ เกาะพะงัน เกาะแตนอก เกาะแตใน เกาะม้า และเกาะเต่า ซึ่งอยู่ห่างจากเกาะพะงันไปทางทิศเหนือประมาณ 30กิโลเมตร สภาพโดยทั่วไป จึงเป็นภูเขาสลับซับซ้อนมีที่ราบตามหุบเขาและบริเวณอ่าวต่างๆ รอบเกาะ

 ลักษณะภูมิอากาศ 
สภาพภูมิอากาศโดยทั่วไปของเกาะพะงัน มีฝนตกเกือบตลอดปี ลักษณะอากาศโดยทั่วไปจัดอยู่ในเกณฑ์อบอุ่น โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปี ประมาณ 27.7 องศาเซลเซียส อุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดในเดือน พฤษภาคม ประมาณ 32.5 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นช่วงที่มีอากาศร้อน อุณหภูมิเฉลี่ยต่ำสุดในช่วงเดือนธันวาคมและเดือนมกราคม ประมาณ 23.9–24.0 องศาเซลเซียส เป็นช่วงที่อากาศเริ่มเย็นตัวลง ปริมาณน้ำฝนตลอดปี ประมาณ 1,848.3 มิลลิเมตร เดือนกุมภาพันธ์ มีปริมาณน้ำฝนน้อยที่สุด ประมาณ 38.3 มิลลิเมตร เดือนพฤศจิกายนมีปริมาณน้ำฝนมาก ประมาณ 427.8 มิลลิเมตร

 พืชพันธุ์สัตว์ป่าและสัตว์ทะเล 
 ป่าดงดิบชื้น เป็นป่าไม้ไม่ผลัดใบ มีสีเขียวสดตลอดปี สภาพป่ารกทึบทั้งในเรือนยอดของไม้ใหญ่และ ชั้นไม้พื้นล่างที่สำคัญ ได้แก่ ตะเคียนทอง กระท้อน เป็นต้น
 ป่าดงดิบแล้ง เป็นป่าที่ปกคลุมบริเวณไหล่เขา ตามร่องน้ำที่เป็นเขาหินเป็นส่วนใหญ่ มีพันธุ์ไม้ที่สำคัญ ได้แก่ ไม้พลองใบใหญ่ยมหินหาดรุม และยมเขาเป็นต้น 
 ป่าเขาหินปูน พันธุ์ไม้ที่พบ ได้แก่โพทะเล ปอทะเล สลัดได และว่านสบู่เลือด เป็นต้น
สัตว์ป่า
 สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ประกอบด้วย กวางป่า ลิง ค่าง นางอาย พังพอน มีอยู่มากมายประมาณ ไม่น้อยกว่า 200 ตัว 
 นก ประกอบด้วยนกหลายชนิด เช่น เหยี่ยวแดง นกออก นกขุนทอง เป็นต้น 
 สัตว์เลื้อยคลาน ประกอบด้วย เต่า ตะพาบน้ำ ซึ่งอาศัยอยู่ตามลำธารน้ำจืดในป่า และสัตว์ประเภทงูชนิดต่างๆ ทั้งที่มีพิษ และไม่มีพิษ เช่น งูเห่า งูจงอาง งูเขียว งูเหลือม เป็นต้น 
 สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ ประกอบด้วย กบ เขียด ชนิดต่างๆ ส่วนมากพบตามบริเวณลำห้วย 
 ปลาและสัตว์น้ำจืดอื่นๆ ประกอบด้วย ปลาดุก ปลาช่อน กุ้ง ปูน้ำจืด และเต่านา เป็นต้น 
สัตว์ทะเล
 ประเภทปลา ประกอบด้วย ปลากระเบนจุดขาว กระเบนราหู ฉลามวาฬ ปลาการ์ตูนย์อินเดียแดง เป็นต้น 
 ประเภทหอย ได้แก่ หอยนางรม หอยมือเสือ และ หอยเป๋าฮื้อ หรือ หอยร้อยรู ประเภทหมึก เช่น หมึกกล้วย หมึกกระดอง หมึกลาย เป็นต้น เต่าทะเลที่พบ มี 2 ชนิด ได้แก่ เต่าตนุ และ เต่ากระ

ธารเสด็จ-เกาะพะงัน
หมวดหมู่:อำเภอเกาะพะงัน
# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน ตั้งอยู่บริเวณน้ำตกวิภาวดี หมู่ที่ 8 ตำบลตะกุกใต้ อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี ห่างจากที่ว่าการอำเภอวิภาวดี ไปตามถนนรพช. สายตะกุกเหนือ - บ้านยาง มีทางแยกขวาบริเวณบ้านปากพาย ระยะทาง 8 กิโลเมตร ถึงบริเวณน้ำตกและที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากฉลุย อำเภอท่าฉาง ตำบลตะกุกเหนือ ตำบลตะกุกใต้ อำเภอวิภาวดี ตำบลน้ำหัก ตำบลท่าขนอน ตำบลกะเปา อำเภอคีรีรัฐนิคม และตำบลเขาพัง อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี

 ลักษณะภูมิประเทศ 
ภูมิประเทศในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน ความลาดชันของพื้นที่เป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อน ตามแนวทิศเหนือ-ทิศใต้ มีเทือกเขาสูงสุดคือ หัวเขาแดนมุย มีความสูง 1,028 เมตร เป็นเทือกเขาที่มีความสูงลดหลั่นกันไปและไม่ค่อยมีหน้าผาที่สูงชัน ลักษณะภูมิประเทศของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยันพื้นที่แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนเหนือ มีลักษณะเป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อน มียอดเขาหลังคาตึกเป็นจุดเด่น สูงจากระดับน้ำทะเล 1,010 เมตร ลักษณะเป็นภูเขาดินดานและ หินทราย เป็นจุดกำเนิดของต้นน้ำคลองยัน จังหวัดสุราษฎร์ธานีและ ต้นน้ำลำคลองกะเปอร์ จังหวัดระนอง พื้นที่ส่วนนี้เป็นศูนย์กลางของป่าผืนใหญ่ที่อุดมสมบูรณ์ที่สุด ซึ่งถูกล้อมรอบด้วยเขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าคลองนาคา เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง และอุทยานแห่งชาติแก่งกรุง ส่วนใต้ มีลักษณะเป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อน วางแนวยาวจากเหนือจรดใต้ ประกอบด้วย ทิวเขาสูงจากระดับน้ำทะเล 1,007 เมตร ทิวเขาแดนมุย 1,028 เมตร และทิวเขาแดนยัน 1,019 เมตร ทิศทางการไหลของน้ำส่วนใหญ่จะไหลไปทางทิศตะวันออกลงสู่หมู่บ้านเป็น จุดกำเนิดของลำคลองหลายสายที่ไหลลงสู่คลองยัน และส่วนหนึ่งจะไหลไปทางทิศตะวันตกลงสู่คลองมุย และไหลลงเขื่อนรัชชประภา แนวเขตด้านตะวันตกจะติดกับพื้นที่ป่าสมบูรณ์ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง และพื้นที่น้ำของเขื่อนรัชชประภา ซึ่งอยู่ในความดูแลของอุทยานแห่งชาติเขาสก

 ทรัพยากรป่าไม้ 
เป็นป่าดิบชื้น มีพันธุ์ไม้เด่นเช่น ยาง ตะเคียน หลุมพอ จำปา เสียดช่อ นาคบุตร รักเขา และป่าชนิดอื่น ๆ อาทิ เช่น ป่าไผ่ ยอดเขาที่สำคัญ ๆ ได้แก่ ยอดเขาหลังคาตึก เขาสูง เขาขี้ชัน

 ทรัพยากรสัตว์ป่า 

 สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม  คือ เสือลายเมฆ เสือโคร่ง สมเสร็จ กระทิง ชะนีธรรมดา เสือดาว ช้างป่า เก้งหม้อ วัวแดง เลียงผา ค่างแว่นถิ่นใต้ กวาง เสือดำ และ เสือไฟ เป็นต้น
 สัตว์ปีก มีไม่ต่ำกว่า 155 ชนิด เช่น นกชนหิน นกกก หรือ นกกาฮัง นกเงือก ตระกูลนกปรอด นกหัวขวาน นกขุนทอง เหยี่ยว และ นกหว้า เป็นต้น
 แมลง ชนิดต่างๆ มีไม่น้อยกว่า 187 ชนิด เช่น ผีเสื้อ เป็นต้น
 สัตว์เลื้อยคลาน มีไม่น้อยกว่า 64ชนิด เช่น จำพวกงู เต่า กิ้งก่า จิ้งเหลน เห่าช้าง และ เหี้ย เป็นต้น
 สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก มีไม่น้อยกว่า 17 ชนิด เช่น กบ เขียด ปาด อึ่งจิ๋วหลังลาย อึ่งอ่างมลายู เป็นต้น
 สัตว์น้ำ จำพวกปลา มีประมาณ 80 ชนิด ปลาหางบ่วง ปลาหนามหลัง ปลาเสือพ่นน้ำ ปลาพรม ปลากระทิง ปลาชะโด และ ปลาไหล โดยเฉพาะปลาตะพัด หรือ ปลามังกร ปลาน้ำจืดทีใกล้จะสูญพันธุ์เป็นต้น
# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยา
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรกำหนดบริเวณที่ดินคลองพระยา ในท้องที่ตำบลปลายพระยา อำเภอปลายพระยา และตำบลคลองหิน อำเภออ่าวลึก ตำบลเขาดิน อำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่ ให้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า พ.ศ. 2503 ตามมาตรา 159 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักร และมาตรา 19 แห่งพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503 ประกาศ ณ วันที่ 31 ตุลาคม 2523 

ต่อมาได้จัดตั้งที่ทำการเขตฯ คลองพระยา เมื่อ พ.ศ. 2523 มีตัวอาคาร จำนวน 5 หลัง อยู่ที่บ้านคลองพระยา หมู่ที่ 4 ตำบลปลายพระยา อำเภอปลายพระยา จังหวัดกระบี่ อีกหน่วยได้จัดตั้งหน่วยเขาแก้ว หมู่ที่ 3 ตำบลเขาดิน อำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่ และหน่วยพิทักษ์ป่าบ้านทับเที่ยง หมู่ที่ 9 ตำบลปลายพระยา อำเภอปลายพระยา จังหวัดกระบี่ หน่วยทั้ง 2 หน่วย เป็นหน่วยพิทักษ์ป่า ได้ดำเนินการงานเกี่ยวกับการรักษาอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า และออกตรวจปราบปรามในการบุกรุกทำลายป่าไม้ ตามวัตถุประสงค์ของทางราชการ

 ลักษณะภูมิประเทศ 
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยา เป็นส่วนทางตอนเหนือของเทือกเขาพนมเบญจา ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของตัวเมืองกระบี่ เทือกเขานี้มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 400 ตารางกิโลเมตร และเขาพนมเบญจาเป็นยอดเขาสูงสุด มีความสูงประมาณ 1,330 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง สภาพพื้นที่โดยทั่วไปประกอบด้วยภูเขาสูงสลับซับซ้อน ซึ่งเป็นภูเขาหินปูนที่มีลักษณะเป็น Karst landform (พื้นที่หินปูนที่มีน้ำฝนน้ำท่าชะละลายหินออกไปมากจนเป็นตะปุ่มตะป่ำเต็มไปด้วยหลุม บ่อ ถ้ำและทางน้ำใต้ดินที่น้ำละลายเอาเนื้อหินปูนแทรกซึมหายลงไป พื้นที่แบบนี้มักเป็นที่แห้งแล้งและมีธารน้ำที่ไหลลงที่ต่ำในหน้าหินแต่ตอนปลายธารน้ำจะมุดดิน) และมีความ ลาดชันเฉลี่ยประมาณ 30% ทำให้มีป่าไม้ที่สมบูรณ์และเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด รวมทั้งเป็นแหล่งต้นน้ำที่สำคัญของคลองยา คลองโตรม และคลองอิปัน ซึ่งเป็นต้นน้ำลำธารของแม่น้ำตาปี ที่ไหลออกสู่ทะเลที่อ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี สภาพดังกล่าวจะเห็นว่าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยา เป็นพื้นที่ธรรมชาติที่มีความสำคัญควรแก่การอนุรักษ์ไว้เพื่อเป็นแหล่งธรรมชาติ

 ลักษณะภูมิอากาศ 
อากาศร้อนชื้น ฝนตกชุกตลอดปี มีฤดูฝน กับฤดูร้อน

ทรัพยากรป่าไม้
เป็นแหล่งรวบรวมทางพันธุกรรมของพันธุ์พืช จากการศึกษาพบว่าในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยามีพรรณพืช จำนวน 142 ชนิด ทั้งในป่าดิบชื้นและป่าภูเขาหินปูน ที่น่าสนใจเป็นพิเศษ ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยา มีป่าภูเขาหินปูน ซึ่งเป็นป่าไม้อีกชนิดหนึ่งมีคณะผู้ศึกษาได้พบ และได้แบ่งป่าชนิดนี้ไว้ เพื่อประโยชน์ในการศึกษาวิจัยที่อาจจะเกิดขึ้น ในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับพรรณไม้และการเจริญเติบโตของไม้ในป่าชนิดนี้และยังมีเป็นป่าดงดิบ ป่าเบญจพรรณ และทุ่งหญ้า มีไม้ยาง ไม้หลุมพอ มีแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์

 ทรัพยากรสัตว์ป่า 
มีสัตว์ป่าสำคัญหลายชนิด เช่น สมเสร็จ เก้ง กระทิง ลิง ค่าง กวาง และนกชนิดต่าง ๆ ที่เหมาะแก่การศึกษาค้นคว้าวิจัย
# โคลงพยุหยาตราเพชรพวง
โคลงพยุหยาตราเพชรพวง เป็นโคลงว่าด้วยกระบวนพยุหยาตราเพชรพวง ตามขนบครั้งสมเด็จพระนารายณ์มหาราช แห่งกรุงศรีอยุธยา

 ประวัติ 
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาพระคลัง (หน) แต่งโคลงพยุหยาตราเพชรพวง ซึ่งเป็นตำราว่าด้วยขบวนพยุหยาตราครั้งสมเด็จพระนารายณ์ ซึ่งมีทั้งขบวนพยุหยาตราชลมารคและสถลมารค แต่งด้วยโคลงสี่สุภาพ
# เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง ประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเมื่อ พ.ศ. 2517 มีอาณาเขตครอบคลุมท้องที่ตำบลตะกุกเหนือ อำเภอวิภาวดี และตำบลเขาพัง ตำบลไกรสร อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีเนื้อที่ 772,500 ไร่ ถูกเพิกถอนเขตน้ำท่วมและพื้นที่เขื่อนรัชชประภาเมื่อ พ.ศ. 2526 เนื้อที่ 49,875 ไร่ พ.ศ. 2528 เนื้อที่ 31 ไร่ และพ.ศ. 2529 เนื้อที่ 526 ไร่ รวม 50,472 ไร่ ปัจจุบันเหลือเนื้อที่ 722,068 ไร่ หรือ 1,155.3 ตารางกิโลเมตร

 ลักษณะภูมิประเทศ 
เป็นเทือกเขาสลับซับซ้อนความสูงจากระดับน้ำทะเลตั้งแต่ 100 เมตร ขึ้นไปมียอดเขาวงเป็นยอดเขาสูงสุด 1,272 เมตร มีความลาดชันสูงเป็นเขาหินปูน พื้นที่จดเขตน้ำท่วมเขื่อนรัชชประภา มีแนวน้ำท่อมจากทิศใต้ไปตามลำห้วยคลองแสงผ่ากลางเขตไปด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ทิศเหนือและทิศตะวันตก จดแนวเขตจังหวัดสุราษฎร์ธานี ยอดเขาอื่นๆที่ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของพื้นที่สูงลดหลัดลงมาตามลำดับ ได้แก่ เขาวงสูง 1,272 เมตร เขาใหญ่ 825 เมตร ทางทิศตะวันตก มีเขาชาลี สูง 864 เมตร พื้นที่ ทางด้านตะวันอออกเฉียงใต้ ในแนวเทือกเขาหินปูนมียอดเขาสูงที่สำคัญ ได้แก่ เขาหน้านกฮูกสูง 738 เมตร เขาถ้ำจันทร์สูง 773 เมตร และเขาพังสูง 785 เมตร สภาพพื้นที่ในระดับสูงตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือและลาดลงสู่ด้านตะวันออกเฉียงใต้ 

 ลักษณะภูมิอากาศ 
มีฝนตกชุกระหว่างปลายเดือนเมษายน-มกราคม อุณหภูมิในช่วงระยะ 5 ปี ที่ผ่านมา 15.10-38.00 องศา ปริมาณน้ำฝน 1,741.40 มม.

 ทรัพยากรป่าไม้ 
เป็นป่าดิบชื้น ชนิดไม้สำคัญคือ ตะเคียนทอง ตะเคียนหิน ยาง เสียดช่อ จำปา ยูง กระบาก นาคบุตร พยอม ตะแบก สมอพิเภก กระท้อน หว้า ปาล์ม ไผ่หลายชนิด และหวาย

ทรัพยากรสัตว์ป่า

1. สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม เช่น ชะนีมือขาว ค่างแว่นถิ่นใต้ ค่างดำมลายู บ่าง พญากระรอกดำ พญากระรอกบินต่างๆ กระทิง สมเสร็จ เสือโคร่ง เสือดาว เสือดำ วัวแดง กวาง เก้ง เลียงผา กระจง ลิง หมี หมาใน ชะมด] อีเห็น ช้างป่า และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง นากจมูกขน ที่เป็นสัตว์ที่หายากมาก เป็นต้น 

2. สัตว์ปีก เช่น นกเงือก นกกก นกชนหิน เหยี่ยว ไก่ฟ้า นกหว้า นกยูง และนกชนิดต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก

3. สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ได้แก่ จงโคร่ง หรือกง คางคกห้วย กบทูด ชะง่อนหิน เมืองใต้ ปาดน้ำตาล และ อึ่งอ่างมลายู

4. สัตว์เลื้อยคลาน ที่น่าสนใจในพื้นที่ได้แก่ ตุ๊ดตู่ เห่าช้าง เต่าจักร 

5. ปลาน้ำจืด ปลาตะพัดหรือ ปลามังกร ปลาน้ำจืดที่ใกล้จะสูญพันธุ์
# เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง  เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ประกาศกำหนดให้หนองทุ่งทอง ในท้องที่ตำบลเคียนซา อำเภอเคียนซา จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่า เมื่อวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2518 และได้มีการกำหนดพื้นที่เพื่อให้ครอบคลุมพื้นที่ข้างเดียง คือ ตำบลเขาตอก ตำบลเคียนซา ตำบลอรัญคามวารี อำเภอเคียนซา และตำบลท่าชี อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี เนื่องจากบริเวณดังกล่าวมีสภาพเป็นหนองน้ำสลับป่าพรุ และป่าละเมาะ ซึ่งเหมาะสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าและยังเป็นแหล่งน้ำ แหล่งอาหารที่สำคัญของสัตว์ป่าหลายชนิด นอกจากนี้ยังพบว่ามีบ่อน้ำร้อนอีกหลายบ่อที่สามารถจะปรับปรุงให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจ ได้ด้วย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงได้ประกาศให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนอง-ทุ่งทอง เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2531 

 ลักษณะภูมิประเทศ 
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง ตั้งอยู่ในท้องที่ ตำบลเขาตอก ตำบลเคียนซา ตำบลอรัญคามวารี อำเภอเคียนซา และตำบลท่าชี อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีเนื้อที่ประมาณ 38,438 ไร่ หรือ 61.5 ตารางกิโลเมตร

พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม หนอง บึง ป่าพรุ และมีป่าละเมาะสลับกับทุ่งหญ้า จากสภาพป่าพรุและป่าละเมาะ จึงเหมาะสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยและหลบภัยของนกเป็ดต่าง ๆ อีกทั้งมีหนองน้ำสลับป่าพรุ จึงเป็นแหล่งน้ำ แหล่งอาหารที่อุดมสมบูรณ์อย่างยิ่ง

 ลักษณะภูมิอากาศ 
ลักษณะอากาศมี 2 ฤดู คือ 
 ฤดูฝน  ระหว่างเดือน พฤษภาคม - ธันวาคม ฝนตกชุกมาก มีความชุ่มชื้นตลอดปี 
 ฤดูแล้ง ระหว่างเดือน มกราคม - เมษายน

 พืชพันธุ์และสัตว์ป่า 
ชนิดพรรณไม้ มีทั้งขนาดกลางและขนาดใหญ่ ได้แก่ ตำเสา ยาง พยอม ตะแบก มะม่วงป่า หว้า ยอป่า ฯลฯ 

ชนิดสัตว์ป่า ได้แก่ ลิง ค่าง ชะนี นกเป็ดน้ำหลายชนิด นกกระยางทุกชนิด นกกาน้ำ-เล็ก นกกาน้ำใหญ่ นกกระสา นกกางเขน นกตะกรุม ฯลฯ
 อ้างอิง 

หนองทุ่งทอง
หมวดหมู่:อำเภอเคียนซา
หมวดหมู่:อำเภอบ้านนาสาร
# เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร
ปี พ.ศ. 2508 ป่าไม้เขตสุราษฎร์ธานีได้กำหนดให้บริเวณป่าสงวนแห่งชาติ ป่าเขาท่าเพชร ตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี เนื้อที่ประมาณ 2,906 ไร่ หรือ 4.65 ตารางกิโลเมตร เป็นวน-อุทยานเขาท่าเพชร เนื่องจากเห็นว่าพื้นที่นี้เหมาะสมแก่การท่องเที่ยว พักผ่อนหย่อนใจ จุดชมวิวธรรมชาติและทิวทัศน์เมืองสุราษฎร์ธานี และยังเป็นที่ตั้งของพระธาตุศรีสุราษฎร์ ซึ่งเป็นที่นับถือของชาวจังหวัดสุราษฎร์ธานีอีกด้วย

ในปี พ.ศ. 2519 กองอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมป่าไม้ ได้ส่งเจ้าหน้าที่ไปสำรวจพื้นที่บริเวณ ดังกล่าวและพบว่า เหมาะสมที่จะใช้เป็นสถานที่ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับธรรมชาติด้านป่าไม้และสัตว์ป่าแก่ประชาชนทั่วไป จึงได้ยกเลิก วนอุทยานเขาท่าเพชร และจัดตั้งเป็นศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาท่าเพชร เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2519 และเนื่องจากป่าเขาท่าเพชรมีสัตว์ป่าหลายชนิดอาศัยอยู่ประจำและอพยพย้ายถิ่นมาอยู่อาศัยอยู่จำนวนมาก กองอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมป่าไม้ จึงได้ดำเนินการเสนอให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ประกาศให้เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร อีกแห่งหนึ่งด้วย โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 94 ตอนที่ 68 ลงวันที่ 26 กรกฎาคม 2520

 ลักษณะภูมิประเทศ 
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร ตั้งอยู่ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเขาท่าเพชร ตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี อยู่ห่างจากตัวเมืองสุราษฎร์ธานี ไปทางอำเภอบ้านนาสาร ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4009 ประมาณ 6 กม. มีทางแยกเข้าไปถึงสำนักงานเขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร ซึ่งเป็นถนนลาดยาง ประมาณ 0.5 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 2,906 ไร่ 

ลักษณะพื้นที่ เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร เป็นป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์และอยู่ไม่ไกลจากชุมชนเมืองมากนัก การคมนาคมสะดวก เขาท่าเพชรเป็นเขาเตี้ยๆทอดตัวยาวตามแนวเหนือ-ใต้ ด้านตะวันตกเฉียงเหนือมีหน้าผาและลาดชันมาก ความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 210 เมตร บริเวณเชิงเขาเป็นที่ราบ สภาพป่าเขาท่าเพชร ส่วนใหญ่เป็นป่าดิบแล้งกระจายเกือบเต็ม พื้นที่ และมีป่าหญ้าคา ซึ่งอยู่บริเวณเชิงเขาด้านตะวันออก มีเนื้อที่ประมาณ 900 ไร่ ซึ่งป่าไม้เขต สุราษฎร์ธานีได้ดำเนินการปลูกสร้างสวนป่าขึ้นทดแทน แต่ก็ถูกบุกรุกทำลาย ปัจจุบัน เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขา-ท่าเพชรและสถานีศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาท่าเพชรได้ดำเนินการปลูกป่าขึ้น ทดแทนบางส่วน

 ลักษณะภูมิอากาศ 
ลักษณะอากาศ มี 2 ฤดู คือ
 ฤดูแล้ง เริ่มตั้งแต่เดือน มกราคม - เมษายน 
 ฤดูฝนเริ่มตั้งแต่เดือน พฤษภาคม - ธันวาคม 
อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีประมาณ 25.0 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุดประมาณ 30.0 องศาเซลเซียส และต่ำสุดประมาณ 18.0 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย ประมาณ 1,638.8 มิลลิเมตรต่อปี

 พืชพันธุ์และสัตว์ป่า 
พันธุ์ไม้มีทั้งขนาดใหญ่และขนาดกลาง ได้แก่ ไม้ยาง เคี่ยม ตะเคียนทราย ตีนนกกระบาก ตะแบก สะตอ เหรียง เนียง กะบก มะม่วงป่า หว้า มะขามป้อม คอแลน เป็นต้น 

ชนิดสัตว์ป่า ที่พบเห็นโดยทั่วไปบริเวณเขาท่าเพชร ได้แก่ ลิงตูดแดง ลิงกัง