wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# อาทิพุทธะ
พระอาทิพุทธะ เป็นพระพุทธเจ้าที่พบในคติความเชื่อของพุทธศาสนามหายานบางกลุ่ม ไม่พบในฝ่ายเถรวาท โดยเชื่อว่าอาทิพุทธะเป็นพระพุทธเจ้าพระองค์แรก กำเนิดขึ้นพร้อมกับโลก อยู่ในโลกชั่วนิรันดร์ เป็นพระผู้สร้างสรรพสิ่งในโลก และเป็นแหล่งกำเนิดของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ประทับบนพรหมโลกชั้นอกนิฏฐ์ มีสถานะเสมอปรมาตมันในศาสนาฮินดูราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมศัพท์ศาสนาสากล อังกฤษ-ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน, พิมพ์ครั้งที่ 3, ราชบัณฑิตยสถาน, 2552, หน้า 15-16

 พุทธลักษณะ 
อาทิพุทธะในนิกายญิงมาของทิเบต หมายถึงพระสมันตภัทรพุทธะ มีพระวรกายสีน้ำเงิน ปางสมาธิ ส่วนใหญ่ไม่ทรงศิราภรณ์ ประทับคู่กับศักดิชื่ออาทิธรรมา ในนิกายใหม่ คือ นิกายกาจู สักยะ และเกลุก หมายถึงพระวัชรธารพุทธะ ซึ่งมีพระวรกายสีน้ำเงิน ทรงศิริภรณ์ ถือวัชระในหัตถ์ซ้ายขวาไขว้เหนือพระอุระ

 ประวัติการนับถือ 
ความเชื่อเรื่องพระอาทิพุทธะเกิดขึ้นครั้งแรกราวพุทธศตวรรษที่ 15 โดยคณาจารย์บางกลุ่มในมหาวิทยาลัยนาลันทาสร้างแนวคิดนี้ขึ้นเพื่อเทียบกับแนวคิดปรมาตมันในศาสนาฮินดูที่กำลังรุ่งเรืองในสมัยนั้น

การนับถืออาทิพุทธะแพร่ไปในประเทศเนปาล โดยพุทธศาสนานิกายไอศวาริก ซึ่งเชื่อว่าอาทิพุทธะเกิดขึ้นพร้อมกับการเกิดของโลก คือเมื่อโลกเกิดเป็นรูปร่าง อาทิพุทธะก็ปรากฏพระกายในแสงสว่าง ไม่อาจบอกเบื้องต้น และจุดสิ้นสุดของพระองค์ได้ ประทับอยู่บนพรหมโลกชั้นที่ 13 เรียกอกนิษฐภูวนะหรืออกนิษฐพรหม อาทิพุทธะมีพระนามต่าง ๆ มากมาย ขึ้นกับแต่ละนิกาย นิกายไอศวาริกเรียกว่าอิศวร นิกายสวาภาวิกเรียกว่า สวภาวะ ในเนปาลและทิเบต บางครั้งเรียกพระองค์ว่า "โยคัมพร" สร้างรูปเป็นปางบำเพ็ญทุกรกิริยา มีศักติคือ ฌาเนศวร

ในญี่ปุ่นและจีน ไม่นิยมนับถืออาทิพุทธะ แต่นับถือพระธยานิพุทธะ 2 องค์คือพระอมิตาภพุทธะกับพระไวโรจนพุทธะว่าเป็นพระพุทธเจ้าสูงสุด และไม่ถือว่าพระพุทธเจ้าเหล่านี้มีศักติเช่นในเนปาลหรือทิเบต
# เอกัพยาวหาริกะ
นิกายเอกัพยาวหาริกะ หรือ นิกายเอกวยหาริกวาท เป็นนิกายที่แยกมาจากนิกายมหาสางฆิกะ หลักธรรมโดยทั่วไปใกล้เคียงกับนิกายมหาสางฆิกะ ที่ต่างไปคือถือว่าไม่มีสภาวธรรมที่แท้จริง ทั้งทางโลกียะและโลกุตระ เป็นแต่บัญญัติโวหารเท่านั้น
# โลโกตตรวาท
โลโกตตรวาท หรือ โลโกตตระ เป็นหนึ่งใน 20 นิกายในศาสนาพุทธยุคแรก เป็นนิกายฝ่ายอาจริยวาทที่แตกแขนงมาจากสำนักมหาสังฆิกะ นิกายโลโกตตรวาทเป็นนิกายที่มีกล่าวถึงเฉพาะหลักฐานทางฝ่ายภาษาสันสกฤตเท่านั้น ไม่มีกล่าวถึงในหลักฐานของฝ่ายบาลี เคยเจริญรุ่งเรืองอยู่ในมัธยมประเทศของประเทศอินเดีย

นิกายโลโกตตรวาทเน้นหลักธรรมที่ว่า โลกียธรรมเท่านั้นที่ไร้แก่นสาร ส่วนโลกุตรธรรมเป็นของจริง  กล่าวคือ ไม่มีสิ่งใดแท้จริงในโลกนี้ เว้นแต่ ความว่าง (สุญญตา) สองอย่าง คือ ศูนฺยตาของบุคคล และศูนฺยตาของสรรพสิ่ง พระพุทธเจ้าคือผู้อยู่เหนือโลก (โลโกตตร : โลก + อุตฺตร) ชีวิตในชาติต่าง ๆ ของพระองค์ รวมทั้งการปรากฏให้เห็นทางกายภาพเป็นเพียงภาพเท่านั้น พระองค์มิใช่มนุษย์ธรรมดา ผู้ถือนิกายโลโกตตระ เรียกว่า โลโกตตรวาทิน

คัมภีร์สำคัญที่หลงเหลืออยู่อย่างสมบูรณ์ของนิกายโลโกตตรวาท คือ คัมภีร์มหาวัสตุอวทาน ที่แต่งขึ้นด้วยภาษาสันสกฤตผสม
# ปริซึมสามเหลี่ยมออกเมนต์
ปริซึมสามเหลี่ยมออกเมนต์  เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำปริซึมสามเหลี่ยม (triangular prism) มาประกอบกับพีระมิดสี่เหลี่ยมจัตุรัส (square pyramid: J1) หนึ่งอันบนหน้าด้านข้างของปริซึม รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่า 6 หน้า หน้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 2 หน้า รวม 8 หน้า มี 7 จุดยอด 13 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 49 (Johnson solid: J49)
# ปริซึมสามเหลี่ยมไบออกเมนต์
ปริซึมสามเหลี่ยมไบออกเมนต์ (อังกฤษ: biaugmented triangular prism) เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำปริซึมสามเหลี่ยม (triangular prism) มาประกอบกับพีระมิดสี่เหลี่ยมจัตุรัส (square pyramid: J1) สองอันบนหน้าด้านข้างของปริซึม รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่า 10 หน้า หน้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 1 หน้า รวม 11 หน้า มี 8 จุดยอด 17 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 50 (Johnson solid: J50)
# ปริซึมห้าเหลี่ยมออกเมนต์
ปริซึมห้าเหลี่ยมออกเมนต์  เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำปริซึมห้าเหลี่ยม (pentagonal prism) มาประกอบกับพีระมิดสี่เหลี่ยมจัตุรัส (square pyramid: J1) หนึ่งอันบนหน้าด้านข้างของปริซึม รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่า 4 หน้า หน้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 4 หน้า และหน้ารูปห้าเหลี่ยมปรกติ 2 หน้า รวม 10 หน้า มี 11 จุดยอด 19 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 52 (Johnson solid: J52)
# ปริซึมห้าเหลี่ยมไบออกเมนต์
ปริซึมห้าเหลี่ยมไบออกเมนต์  เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำปริซึมห้าเหลี่ยม (pentagonal prism) มาประกอบกับพีระมิดสี่เหลี่ยมจัตุรัส (square pyramid: J1) สองอันบนหน้าด้านข้างของปริซึม ซึ่งเป็นหน้าที่ไม่อยู่ติดกัน รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่า 8 หน้า หน้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 3 หน้า และหน้ารูปห้าเหลี่ยมปรกติ 2 หน้า รวม 13 หน้า มี 12 จุดยอด 23 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 53 (Johnson solid: J53) (หากพีระมิดอยู่บนหน้าที่ติดกันจะไม่ใช่ทรงนูน และไม่สามารถจัดเป็นทรงตันจอห์นสันด้วย)
# ปริซึมสามเหลี่ยมไทรออกเมนต์
ปริซึมสามเหลี่ยมไทรออกเมนต์  เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำปริซึมสามเหลี่ยม (triangular prism) มาประกอบกับพีระมิดสี่เหลี่ยมจัตุรัส (square pyramid: J1) สามอันบนหน้าด้านข้างของปริซึม รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่าทั้ง 14 หน้า มี 9 จุดยอด 21 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 51 (Johnson solid: J51)
# ปริซึมหกเหลี่ยมออกเมนต์
ปริซึมหกเหลี่ยมออกเมนต์  เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำปริซึมหกเหลี่ยม (hexagonal prism) มาประกอบกับพีระมิดสี่เหลี่ยมจัตุรัส (square pyramid: J1) หนึ่งอันบนหน้าด้านข้างของปริซึม รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่า 4 หน้า หน้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 5 หน้า และหน้ารูปหกเหลี่ยมปกติ 2 หน้า รวม 11 หน้า มี 13 จุดยอด 22 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 54 (Johnson solid: J54)
# ปริซึมหกเหลี่ยมพาราไบออกเมนต์
ปริซึมหกเหลี่ยมพาราไบออกเมนต์  เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำปริซึมหกเหลี่ยม (hexagonal prism) มาประกอบกับพีระมิดสี่เหลี่ยมจัตุรัส (square pyramid: J1) สองอันบนหน้าด้านข้างของปริซึม ซึ่งเป็นหน้าที่อยู่ตรงข้ามกัน รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่า 8 หน้า หน้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 4 หน้า และหน้ารูปหกเหลี่ยมปรกติ 2 หน้า รวม 14 หน้า มี 14 จุดยอด 26 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 55 (Johnson solid: J55)
# ปริซึมหกเหลี่ยมเมทาไบออกเมนต์
ปริซึมหกเหลี่ยมเมทาไบออกเมนต์  เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำปริซึมหกเหลี่ยม (hexagonal prism) มาประกอบกับพีระมิดสี่เหลี่ยมจัตุรัส (square pyramid: J1) สองอันบนหน้าด้านข้างของปริซึม ซึ่งเป็นหน้าที่ไม่อยู่ติดกันหรือตรงข้ามกัน รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่า 8 หน้า หน้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 4 หน้า และหน้ารูปหกเหลี่ยมปรกติ 2 หน้า รวม 14 หน้า มี 14 จุดยอด 26 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 56 (Johnson solid: J56) (หากพีระมิดอยู่บนหน้าที่ติดกันจะไม่ใช่ทรงนูน และไม่สามารถจัดเป็นทรงตันจอห์นสันด้วย)
# ภาพลวงตาตาราง
ภาพลวงตาตาราง (Grid illusion) เป็นภาพลวงตาชนิดหนึ่ง คิดค้นโดย ลูดิมาร์ เฮอร์มันน์ ในปี พ.ศ. 2413 มีลักษณะเป็นตารางที่มีพื้นสีดำและเส้นขอบสีขาว เมื่อมองภาพนี้จะเห็นจุดสีเทาบริเวณจุดตัดของเส้นขอบ แต่จุดดังกล่าวจะหายไปเมื่อมองไปที่จุดนั้น
# ปริซึมหกเหลี่ยมไทรออกเมนต์
ปริซึมหกเหลี่ยมไทรออกเมนต์  เป็นทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่เกิดจากการนำปริซึมหกเหลี่ยม (hexagonal prism) มาประกอบกับพีระมิดสี่เหลี่ยมจัตุรัส (square pyramid: J1) สามอันบนหน้าด้านข้างของปริซึม ซึ่งเป็นหน้าที่ไม่อยู่ติดกัน รูปทรงนี้มีหน้ารูปสามเหลี่ยมด้านเท่า 12 หน้า หน้ารูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 3 หน้า และหน้ารูปหกเหลี่ยมปรกติ 2 หน้า รวม 17 หน้า มี 15 จุดยอด 30 ขอบ และเป็นทรงตันจอห์นสันหมายเลข 57 (Johnson solid: J57) (หากพีระมิดอยู่บนหน้าที่ติดกันจะไม่ใช่ทรงนูน และไม่สามารถจัดเป็นทรงตันจอห์นสันด้วย)
# ภาพลวงตาสีเดียวกัน
ภาพลวงตาสีเดียวกัน (Same color illusion) เป็นภาพลวงตาชนิดหนึ่ง คิดค้นโดย เอ็ดเวิร์ด เอช อเดลสัน ในปี พ.ศ. 2538 มีลักษณะเป็นตารางหมากรุก ช่อง A จะดูเหมือนว่ามีสีเข้มกว่าช่อง B แต่ในความเป็นจริงแล้ว ช่อง A และช่อง B มีสีเดียวกัน

thumb|right|ช่อง A และ B มีสีเดียวกันthumb|right|เส้นที่ลากเชื่อมช่อง A และ B เพื่อแสดงว่าทั้งสองช่องมีสีเดียวกัน
# ปลากระเบนกิตติพงษ์
ปลากระเบนกิตติพงษ์ หรือ ปลากระเบนแม่กลอง  ปลากระเบนน้ำจืดชนิดใหม่ของโลก อยู่ในวงศ์ปลากระเบนธง (Dasyatidae) มีรูปร่างเหมือนปลากระเบนในวงศ์นี้ทั่วไป ต่างกันที่ด้านหลังจะมีสีน้ำตาลเข้มอมเหลือง รอบวงของลำตัว หาง ช่องหายใจ ช่องเหงือกและขอบด้านล่างของตัวเป็นสีคล้ำ และจำนวนของฟันซึ่งมีลักษณะเป็นซี่เล็ก ๆ บริเวณขากรรไกรล่างมีจำนวนมากถึง 14-15 แถว ส่วนลำตัวมีขนาดใหญ่สุดประมาณ 60 เซนติเมตร ส่วนหางยาว 50-80 เซนติเมตร น้ำหนักประมาณ 3 กิโลกรัม 

ปลากระเบนกิตติพงษ์ ได้ถูกจำแนกออกจากปลากระเบนขาว (H. signifer) ซึ่งเป็นปลากระเบนลักษณะคล้ายคลึงกัน จากการสังเกตของเจ้าของร้านขายปลาสวยงามแห่งหนึ่งในตลาดกลางปลาสวยงาม อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี จากนั้น กิตติพงษ์ จารุธาณินทร์ นักสำรวจปลาน้ำจืดชาวไทยที่มีชื่อเสียงได้ส่งตัวอย่างต้นแบบแรกให้แก่ ดร.ชวลิต วิทยานนท์ นักมีนวิทยาชาวไทย และ ดร.ไทสัน อาร์. โรเบิร์ตส์ แห่งสถาบันสมิธโซเนียน ได้ร่วมกันอนุกรมวิธาน และได้ให้ชื่อวิทยาศาสตร์เพื่อเป็นเกียรติแก่กิตติพงษ์ 

แหล่งอาศัยของปลากระเบนกิตติพงษ์  พบได้บ่อยในแม่น้ำแม่กลองในบริเวณที่เป็นน้ำจืด ตั้งแต่จังหวัดราชบุรีถึงกาญจนบุรี บริเวณหลังเขื่อนแม่กลองพบได้น้อยมาก เนื่องจากการปิดเขื่อนที่ต่อเนื่องยาวนานนับสิบปี นอกจากนี้แล้วยังพบได้บ้างในแถบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา แต่ก็พบได้น้อยมาก และยังพบได้ที่รัฐปะหังและซาราวัก ในประเทศมาเลเซียอีกด้วย โดยชาวบ้านในจังหวัดกาญจนบุรีเรียกว่า "ปลากระเบนเหลือง" หรือ "ปลากระเบนทราย"

ปัจจุบัน ปลากระเบนกิตติพงษ์สามารถขยายพันธุ์ในที่เลี้ยงได้แล้วโดยกรมประมงหน้า 102-120, กระเบนน้ำจืดแห่งชาติ. "Wild Ambition" โดย กิตติพงษ์ จารุธาณินทร์, ชวลิต วิทยานนท์. นิตยสาร Aquarium Biz ปีที่ 4 ฉบับที่ 51: กันยายน 2014
# ขนสัตว์
thumb|ขนสัตว์บนหัวลูกแมวอายุห้าเดือน
ขนสัตว์ หมายถึง ขนที่ปกคลุมร่างกายของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ไม่ใช่มนุษย์ แต่ก็ไม่ใช่ทุกชนิดที่จะมีขนสัตว์ ซึ่งจะใช้คำว่า เปลือย หรือ ไร้ขน ประกอบ เช่น สุนัขไร้ขน เป็นต้น ขนสัตว์ประกอบด้วยขนชั้นล่าง (ground/down hair) ขนชั้นบน (guard hair) และบางชนิดก็มีขนชั้นกลาง (awn hair) ขนชั้นล่างจะเป็นขนเส็นสั้นๆ เป็นฝอย แบน หยักศก และหนาแน่นกว่าชั้นบน เพื่อเก็บกักอากาศ ส่วนขนชั้นบนจะเป็นเส้นยาวและตรง ขนชั้นนี้จะเป็นชั้นที่มองเห็นได้ปกติทั่วไป และอาจมีสีและลวดลายอยู่ด้วย
# พื้นที่สงวนชีวมณฑลโลกในประเทศไทย
พื้นที่สงวนชีวมณฑลโลกภายใต้โครงการมนุษย์และชีวมณฑล (Man and the Biosphere (MAB) Programme) ขององค์การยูเนสโก ในประเทศไทยมีทั้งสิ้น 5 แห่ง

 รายชื่อพื้นที่สงวนชีวมณฑลโลกในประเทศไทย 
สถานที่ที่ตั้งปี พ.ศ./ค.ศ.หมายเหตุอ้างอิง    สะแกราช  (Sakaerat Biosphere Reserve)จังหวัดนครราชสีมา2519 ตั้งแต่ พ.ศ. 2519 เริ่มจากบริเวณพื้นที่ของสถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราชในปัจจุบัน ในเวลาต่อมาได้ขยายขอบเขตพื้นที่รอบนอก เพื่อการส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติในอนาคต ครอบคลุมพื้นที่ 5 ตำบลของอำเภอวังน้ำเขียว (ตำบลอุดมทรัพย์ ตำบลวังน้ำเขียว ตำบลวังหมี ตำบลไทยสามัคคี  และตำบลระเริง) และ 6 ตำบลในอำเภอปักธงชัย (ตำบลภูหลวง ตำบลตะขบ ตำบลตูม ตำบลสุขเกษม) เป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับปัจจัยสิ่งแวดล้อมในป่าเขตร้อน และเป็นสถานที่ศึกษาค้นคว้า วิจัยระบบนิเวศเป็นป่าดิบแล้งและป่าเต็งรัง แม่สา-คอกม้า  (Mae Sa-Kog Ma Biosphere Reserve)  จังหวัดเชียงใหม่2520 ตั้งแต่ พ.ศ. 2520 ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของอุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง ได้แก่ อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย อุทยานแห่งชาติออบขาน และอุทยานแห่งชาติขุนขาน จังหวัดเชียงใหม่ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของอำเภอเมือง อำเภอแม่ริม อำเภอหางดง และอำเภอสะเมิง ประกอบด้วย 2 พื้นที่ลุ่มน้ำหลัก คือ ลุ่มน้ำแม่สาและลุ่มน้ำห้วยคอกม้า ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการศึกษาและวิจัยทางด้านลุ่มน้ำธรรมชาติและอุทกวิทยา และเป็นต้นแบบของการจัดการลุ่มน้ำ รวมทั้งเป็นแหล่งที่มีความหลากหลายทางชีวภาพทั้งชนิดพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ป่าสักห้วยทาก  (Hauy Tak Teak Biosphere Reserve)  จังหวัดลำปาง2520 ตั้งแต่ พ.ศ. 2520 ตั้งอยู่ที่ป่าสงวนแห่งชาติแม่งาว อำเภองาว จังหวัดลำปาง เป็นป่าไม้สักธรรมชาติที่เป็นแหล่งพันธุกรรมที่ดีที่สุดแห่งหนึ่งของโลก นอกจากนั้น ยังมีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและคุณค่าในฐานะแหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ อย่างแหล่งภาพเขียนสีประตูผา  และแหล่งภาพเขียนโบรณาบ้านห้วยหกระนอง  (Ranong Biosphere Reserve) จังหวัดระนอง2540  ตั้งแต่ พ.ศ. 2540 เป็นพื้นที่สงวนชีวมณฑลที่มีระบบนิเวศแบบป่าชายเลนเป็นจุดเด่น ครอบคลุมพื้นที่ป่าชายเลนของอำเภอเมืองระนองที่มีคุณค่า ประกอบด้วยป่าชายเลนดั้งเดิมที่ไม่ผ่านการทำไม้ซึ่งคงเหลือไม่กี่แห่งในประเทศไทย โกงกางยักษ์อายุ 200 ปี ป่าชายเลนระนองมีความสำคัญในการรักษาความสมดุลของสภาพแวดล้อม ชายฝั่งทะเลเป็นแนวป้องกันลมพายุ และแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำนานาชนิด เป็นบริเวณที่มีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับระบบนิเวศวิทยาป่าชายเลนมาเป็นเวลานานจนเป็นแบบอย่างของการค้นคว้าวิจัยให้กับพื้นที่อื่น ๆ  ดอยเชียงดาว  (Doi Chiang Dao Biosphere Reserve) จังหวัดเชียงใหม่2564 ตั้งแต่ พ.ศ. 2564ข่าวดี! “ดอยเชียงดาว” เป็นพื้นที่สงวนชีวมณฑลแห่งใหม่ของโลกจากยูเนสโก ดอยเชียงดาวเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่า จำนวน 672 ชนิด จาก 358 สกุล ใน 91 วงศ์ ทั้งเป็นพื้นที่เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าสงวน ได้แก่ กวางผาและเลียงผา รวมถึงสัตว์ป่าคุ้มครองอีกหลายชนิด
# พาวเวอร์เรนเจอร์ ไลท์สปีด เรสคิว
พาวเวอร์ เรนเจอร์ ไลท์ สปีด เรสคิว (Power Rangers Lightspeed Rescue) เริ่มออกฉายเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2000 - 18 พฤศจิกายน ค.ศ. 2000

 เนื้อเรื่องย่อ 

 ตัวละครหลัก PRLR
 Red Lightspeed Rescue Ranger /Carter Grayson (แสดงโดย Sean Cw Johnson)
ชายหนุ่มนักดับเพลิงกู้ภัยโลก ซึ่งเขาเป็นผู้รักษาความยุติธรรมของโลก เพื่อจะจัดการกับวายร้ายให้โลกสงบสุขกลับคืนมา
 Blue Lightspeed Rescue Ranger / Chad Lee (แสดงโดย ไมเคิล จตุรัณฑ์บุตร)
เคยทำงานสวนน้ำมาก่อน เขาชอบการซ้อมคาราเต้เป็นส่วนมาก
 Green Lightspeed Rescue Ranger / Joel Rawlings
เป็นคนที่ชอบอาชีพแบบคาวบอยผาดโผนและเป็นคนรักความสนุกสนานร่าเริง
 Yellow Lightspeed Rescue Ranger / Kelsey Winslow  
หญิงสาวที่ชอบปีนหน้าผาสูง เป็นคนที่ชอบ Chad มาก
 Pink Lightspeed Rescue Ranger / Dana Mitchell
ลูกสาวคนเล็กของกัปตัน Mitchell เป็นผู้รวบรวมและค้นหาสมาชิกเหล่าเรนเจอร์ ขึ้นมา
 Titanium Lightspeed Rescue Ranger / Ryan Mitchell
พี่ชายของ Dana ที่หายสาบสูญไปตั้งแต่เล็ก

 ตัวละครที่เกี่ยวข้องกับ PRLR 
Captain Mitchell
กัปตันของหน่วยกู้ภัยพาวเวอร์เรนเจอร์     
Miss Angela Fairweather
Marina
คนรักของ Chad เป็นลูกสาวของจ้าวสมุทร Neptune
Neptune
เทพเจ้าสมุทร แห่งโรมันโบราณ เป็นพ่อของ Marina 
 Mr. Tamashiro
เป็นอาจารย์ของ Chad Lee
 Galaxy Power Rangers
นักรบจากดาวทางช้างเผือก ซึ่งช่วยเหลือ พวก ไลท์ สปิด เรสคิว เพื่อจะต่อกรกับกลุ่มเจ้าชาย OLYMPIUS และ Trakeena
 Time Force Power Rangers

 อุปกรณ์และพาหนะของเหล่า PRLR 
Rescue Morphers
อุปกรณ์แปลงร่างของเรนเจอร์ซึ่งใช่รหัสเรียกว่า  Lightspeed Rescue
Titanium Morpher
อุปกรณ์แปลงร่างของ ryan ตัวเครื่องเป็นรูปอักษรM ใช้รหัสในการแปลงร่างเรียกว่า Titanium Powers
Battle Booster
Rescue Blaster
Titanium Laser
Rescuebird
V-Lancers
Thermo Blasters
Trans Armor Cycle
ชุดเกราะBattliser ที่คาร์เตอร์ใช้เป็น Trans Armor Cycle ที่แปลงกายมาจากมอเตอร์ไซด์
Mega Battle Armor
ชุดเกราะBattliser  ที่ Green Rangers กับ Blue Rangers ใช้ในการโจมตีและกู้ภัย รหัสที่ใช้คือ 861
Lightspeed Cycles
มอเตอร์ไซด์ของคาร์เตอร์
Rescue Rover
Mobile Armor Vehicle

 Megazord 
Lightspeed Megazord
Pyro Rescue One
Hydro Rescue Two
Aero Rescue Three
Haz Rescue Four
Med Rescue Five
Hydro mode
Supertrain Megazord
Rail Rescues 1
Rail Rescues 2
Rail Rescues 3
Rail Rescues 4
Rail Rescues 5
Max Solarzord
Lightspeed Solarzord
Omegazord
Omega Zords 1
Omega Zords 2
Omega Zords 3
Omega Zords 4
Omega Zords 5
Omega Zords beast mode
Lifeforce Megazord

 วายร้าย 
 ราชินีปีศาจบันชีร่า 
ราชินีแห่งเผ่าปีศาจซึ่งปรากฏตัวประมาณกลางเรื่อง 
 ไดโบลิโค
รองหัวหน้าของเผ่าปีศาจที่เกลียดบันชีร่า เพื่อนรักของโลคิ ไดโบลิโคมีหน้าที่ทำลายมาริเนอร์เบย์ เพื่อสร้างปราสาท
 โลคิ
 ไวปร้า
ปีศาจหญิงที่เหมือนมนุษย์นอกจากราชินีบันชีร่า
 อิมปุส / โอลิมปุส
 จิงเซอร์
ปีศาจแมลงวัน มีหน้าที่ขยายร่างมอนสเตอร์

 เกร็ดความรู้ 
 Titanium Ranger เป็นตัวละครที่ถูกสร้างขึ้นมาเฉพาะอเมริกาเท่านั้น ไม่มีการปรากฏตัวในโกโกไฟว์ แต่อย่างใด 
 Titanium Ranger มีที่มาและนิสัยคล้ายคลึงกับ ไบร/ดราก้อนเรนเจอร์ (จูเรนเจอร์) แต่ต่างกันตรงที่ ไบร ไม่สามารถรอดชีวิตได้ ส่วนไรอัน รอดชีวิตกลับมาและปรากฏตัวใน ไทม์ฟอร์ช

ลไลท์ สปีด เรสคิว
หมวดหมู่:รายการโทรทัศน์ที่มีฉากในรัฐแคลิฟอร์เนีย
# เอกสาร
เอกสาร คือ กระดาษ หรือวัตถุใด ๆ ที่ได้ถูกบันทึก หรือทำให้ปรากฏด้วยการเขียน พิมพ์ ถ่ายรูป บันทึก หรือวิธีอื่นใด ให้ปรากฏเป็นข้อมูล ข่าวสาร ตัวเลข แบบ แผนผัง หรือสัญลักษณ์ อย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งทำให้เกิดความหมายเพื่อการสื่อสารเกิดความเข้าใจได้

ในสมัยโบราณ เอกสารจะปรากฏเป็นข้อความที่บันทึกลงในแผ่นหนัง ผ้า ใบลานหรือวัสดุที่คาดว่าจะมีความคงทน และหาได้ในขณะนั้น ต่อมาเมื่อมีกระดาษ ข้อมูล ข่าวสารต่าง ๆ จึงถูกบันทึกในกระดาษ เกิดเป็นคัมภีร์ หนังสือ และเอกสารต่าง ๆ 

ในยุคปัจจุบัน จะมีการบันทึกข้อมูล ข่าวสาร ด้วยระบบทางอิเล็กทรอนิกส์ ลงในฮาร์ดดิสก์ หรือ จานบันทึกแบบแข็ง ฟลอปปี้ดิสก์ (จานบันทึกแบบอ่อน) คอมแพคดิสค์ (Compact Disc) หรือซีดี หรือแผ่นดีวีดีเกิดเป็นเอกสารที่เรียกว่า เอกสารอิเล็กทรอนิกส์

 ประเภทของเอกสาร 
การแบ่งประเภทของเอกสารสามารถแบ่งได้หลายแบบ ตัวอย่างเช่น
 เอกสารส่วนตัว/เอกสารทั่วไป
 เอกสารทั่วไป/เอกสารลับ
 เอกสารฉบับร่าง/เอกสารฉบับสมบูรณ์
 เอกสารต้นฉบับ/เอกสารสำเนา
 ในระบบคุณภาพ จะแบ่งเป็น เอกสารควบคุม/เอกสารไม่ควบคุม
 ฯลฯ

อย่างไรก็ตาม เอกสารสามารถจำแนกเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ ดังนี้
 เอกสารทางด้านการศึกษา เช่น วิทยานิพนธ์ งานวิจัย ฯลฯ
 เอกสารทางธุรกิจและบัญชี เช่น สัญญา ข้อเสนอ งบการเงิน เอกสารประกวดราคา ฯลฯ
 เอกสารทางกฎหมายและการเมือง
 เอกสารทางราชการ
 เอกสารสื่อสิ่งพิมพ์ ต่าง ๆ เช่นหนังสือพิมพ์ หนังสือ แผ่นพับ แผ่นปลิว ต่าง ๆ ฯลฯ
 ฯลฯ

  ดูเพิ่ม 
 การค้นคว้าเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง  
 การตรวจพิสูจน์เอกสาร
 เอกสารประกอบการสอน
# ภาษาโคมิ
ภาษาโคมิ เป็นภาษาของชาวโคมิทางตะวันตะวันออกเฉียงเหนือของทวีปยุโรปในสหพันธรัฐรัสเซีย จัดอยู่ในตระกูลฟินโน-ยูกริก สาขาฟินโน-เปอร์มิก ภาษาโคมิมีสำเนียงต่างๆมากมาย ที่เป็นที่รู้จักกันดีมีสองสำเนียงคือ สำเนียงโคมิ-ไซเรียน ซึ่งเป็นกลุ่มใหญ่ที่สุด ใช้เป็นภาษาเขียนในสาธารณรัฐโคมิ และสำเนียงโคมิ-ยัซวา ซึ่งมีผู้พูดน้อยกว่า อยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของเขตเปิร์มและทางใต้ของสาธารณรัฐโคมิ สำเนียง เปอร์มืกหรือโคมิ-เปอร์มืก ใช้พูดในเขตโคมิ-เปอร์มืกซึ่งใช้เป็นภาษาเขียนด้วย

 ระบบการเขียน 
ระบบการเขียนของภาษาโคมิต่างจากภาษากลุ่มฟินโน-ยูกริกอื่นๆ ในยุคแรกเขียนด้วยอักษรเปอร์มิกโบราณที่ประดิษฐ์ขึ้นเมื่อราว พ.ศ. 1900 โดยมิชชันนารีสเตปัน ครัป ที่ต่อมากลายเป็นนักบุญในโคมิ อักษรนี้มีลักษณะผสมระหว่างอักษรกรีกกับอักษรซีริลลิก เปลี่ยนมาใช้อักษรซีริลลิกแบบภาษารัสเซียเมื่อราว พ.ศ. 2100 ในพ.ศ. 2463 เขียนด้วยอักษรโมล็อดซอฟ ที่พัฒนามาจากอักษรซีริลลิก พ.ศ. 2473 เปลี่ยนมาใช้อักษรละติน และกลับมาใช้อักษรซีริลลิกอีกใน พ.ศ. 2483 โดยเพิ่มอักษรพิเศษบางตัว

 โคมิ-ไซเรียน 
สำเนียงโคมิไซเรียนหรือภาษาไซเรียนเป็นภาษาที่ใช้พูดโดยชาวโคมิ-ไซเรียนในสาธารณรัฐโคมิและบางส่วนของรัสเซียมีข้อโต้แย้งว่าภาษาไซเรียนควรเป็นภาษาเอกเทศหรือเป็นสำเนียงของภาษาโคมิ ในปี พ.ศ. 2537 มีผู้พูดราว 285,000 คน

ภาษาโคมิ-ไซเรียนเขียนด้วยอักษรเปอร์มิกโบราณตั้งแต่ราวพุทธศตวรรษที่ 19 และเปลี่ยนมาใช้อักษรซีริลลิกเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 22 ภาษานี้มีสำเนียงต่างๆกัน 10 สำเนียง สำเนียงปรีซืกตืฟคาร์สกี ที่ใช้พูดในบริเวณ ซืกตืฟคาร์เป็นสำเนียงมาตรฐาน
# ภาษากัมเบอรา
ภาษากัมเบอราหรือภาษาซุมบา ภาษาซุมบาตะวันออก ภาษาฮุมบา ภาษาฮีลู ฮุมบา เป็นภาษากลุ่มมาลาโย-โพลีเนเซีย ใช้พูดในหมู่เกาะซุนดาน้อย ประเทศอินโดนีเซีย
สัทวิทยา
สระ
 Front vowel Back vowel High vowel   Mid vowel   Low vowel 

พยัญชนะ
 Bilabial consonant Alveolar consonant Palatal consonant Velar consonant Glottal consonant Stop consonant    Implosive consonant   Voiced consonant affricate  Nasal consonant   Prenasalized stop consonant   Prenasalized affricate  Fricative consonant  Lateral consonant  Rhotic consonant  Semivowel  Prenasalized semivowel 
อ้างอิง
 Klamer, Marian (2005). "Kambera", in Adelaar, Karl Alexander and Himmelmann, Nikolaus: The Austronesian Languages of Asia and Madagascar. London: Curzon Press. 

กัมเบอรา
# .vg
.vg เป็นโดเมนอินเทอร์เน็ตระดับบนสุดตามรหัสประเทศ (ccTLD) สำหรับหมู่เกาะบริติชเวอร์จิน
# ชุดตัวอักษรลิเชีย
ชุดตัวอักษรลิเชีย  พัฒนามาจากชุดตัวอักษรกรีกรูปโค้ง มีอักษรที่ประดิษฐ์เองเพียงไม่กี่ตัวหรืออาจยืมมาจากอักษรอื่น พบจารึกอักษรนี้ราว 180 ชิ้นเมื่อราว พ.ศ. 43–143 เขียนเป็นภาษาลิเชีย ความรู้เกี่ยวกับภาษานี้ในด้านไวยากรณ์ยังน้อย จารึกส่วนใหญ่จึงยังอ่านไม่ได้โดยสมบูรณ์ เขียนจากซ้ายไปขวา แนวนอน มีพยัญชนะ 23 ตัว สระ 6 ตัว แยกคำด้วยเรื่องหมายคล้าย :

 ใช้เขียน 
 ภาษาลิเชียที่เคยใช้พูดในอานาโตเลียในตุรกีปัจจุบันจนถึงราว พ.ศ. 243 ซึ่งเป็นช่วงที่ชาวลิเชียหันไปพูดภาษากรีก เชื่อกันว่าภาษานี้พัฒนามาจากภาษาลูเวียที่ใช้พูดในเอเชียไมเนอร์ก่อนการเข้ามาของชาวฮิตไตน์ และใกล้เคียงกับภาษาไลเดีย

 ยูนิโคด
# ยุคโชวะ
ยุคโชวะ  คือการนับช่วงยุคหนึ่งในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นในรัชกาลของสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโระฮิโตะ (โชวะ) รัชกาลเดียว เริ่มต้นขึ้นใน ค.ศ. 1926 และสิ้นสุดใน ค.ศ. 1989 รวมระยะเวลาทั้งสิ้น 62 ปี 14 วัน ซึ่งนับได้ว่าเป็นช่วงรัชกาลที่ยาวที่สุดในประวัติศาสตร์ของประเทศญี่ปุ่น อนึ่งในประวัติศาสตร์ของยุคโชวะจะถูกแบ่งเป็นช่วงก่อนปี 1945 ซึ่งเป็นช่วงแห่งการแผ่ขยายแสนยานุภาพทางทหาร และช่วงหลังปี 1945 ซึ่งเป็นช่วงฟื้นฟูประเทศหลังแพ้สงครามจนกระทั่งได้ก้าวขึ้นมาเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ อุตสาหกรรม และเทคโนโลยี

 การเปลี่ยนรัชศก 
 25 ธันวาคม ค.ศ. 1926 (ปี ไทโช ที่ 15) : ได้มีการประกาศใช้รัชศกโชวะอย่างเป็นทางการหลังการเสด็จสวรรคตของ จักรพรรดิไทโช พร้อมกับการขึ้นสืบราชบัลลังก์ของ เจ้าชายฮิโระฮิโตะ ที่มกุฎราชกุมารและผู้สำเร็จราชการ
 7 มกราคม ค.ศ. 1989 (ปี โชวะ ที่ 64): รัชศกโชวะสิ้นสุดลงเมื่อจักรพรรดิโชวะเสด็จสวรรคตพร้อมกับการขึ้นสืบราชบัลลังก์ของ เจ้าชายอากิฮิโตะ พระราชโอรสองค์ใหญ่ที่มกุฎราชกุมาร

 เหตุการณ์ในปีโชวะ 
 10 พฤศจิกายน ค.ศ. 1928 (ปีโชวะที่ 3): สมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะได้ประกอบพระราชพิธีราชาภิเษก ณ พระราชวังหลวงเกียวโต
18 กันยายน ค.ศ. 1931 (ปีโชวะที่ 6): เกิดอุบัติการณ์มุกเดนขึ้นในดินแดนแมนจูเรีย อันเป็นจุดเริ่มต้นที่นำไปสู่สงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง
 23 ธันวาคม ค.ศ. 1933 (ปีโชวะที่ 8): สมเด็จพระจักรพรรดินีนางาโกะได้มีพระประสูติกาลพระราชโอรสองค์ใหญ่คือ เจ้าชายอากิฮิโตะ
 7 ธันวาคม ค.ศ. 1941 (ปีโชวะที่ 16): กองทัพญี่ปุ่นบุกโจมตีอ่าว เพิร์ลฮาร์เบอร์ เป็นการประกาศสงครามอย่างเป็นทางการกับสหรัฐอเมริกา
6 สิงหาคม ค.ศ. 1945 (ปีโชวะที่ 20): สหรัฐอเมริกา ได้ส่งเครื่องบินทิ้งระเบิดหนัก B-29 ไปทิ้งระเบิดปรมาณูลิตเติ้ลบอยเหนือเมือง ฮิโรชิม่า
9 สิงหาคม ค.ศ. 1945 (ปีโชวะที่ 20): สหรัฐอเมริกา ได้ส่งเครื่องบินทิ้งระเบิดหนัก B-29 ไปทิ้งระเบิดปรมาณูแฟตแมนเหนือเมือง นางาซากิ
18 ธันวาคม ค.ศ. 1956 (ปีโชวะที่ 31): ญี่ปุ่นเข้าร่วมเป็นสมาชิกในองค์การสหประชาชาติ
ตุลาคม-พฤศจิกายน ค.ศ. 1964 (ปีโชวะที่ 39): ญี่ปุ่นเป็นเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน และพาราลิมปิกฤดูร้อน
ค.ศ. 1972 (ปีโชวะที่ 47): สหรัฐอเมริกาส่งมอบเกาะโอกินาวะคืนแก่ญี่ปุ่น
 7 มกราคม ค.ศ. 1989 (ปีโชซะที่ 64): จักรพรรดิฮิโรฮิโตะเสด็จสวรรคต

ตารางเทียบศักราช
 โชวะ 1  2  3  4  5  6  7  8  9  10ค.ศ. 1926  1927  1928  1929  1930  1931  1932  1933  1934  1935  พ.ศ. 2469  2470  2471  2472  2473  2474  2475  2476  2477  2478   โชวะ 11  12  13  14  15  16  17  18  19  20ค.ศ. 1936  1937  1938  1939  1940  1941  1942  1943  1944  1945  พ.ศ. 2479  2480  2481  2482  2483  2484  2485  2486  2487  2488   โชวะ 21  22  23  24  25  26  27  28  29  30ค.ศ. 1946  1947  1948  1949  1950  1951  1952  1953  1954  1955  พ.ศ. 2489  2490  2491  2492  2493  2494  2495  2496  2497  2498   โชวะ 31  32  33  34  35  36  37  38  39  40ค.ศ. 1956  1957  1958  1959  1960  1961  1962  1963  1964  1965  พ.ศ. 2499  2500  2501  2502  2503  2504  2505  2506  2507  2508   โชวะ 41  42  43  44  45  46  47  48  49  50ค.ศ. 1966  1967  1968  1969  1970  1971  1972  1973  1974  1975   พ.ศ. 2509  2510  2511  2512  2513  2514  2515  2516  2517  2518  โชวะ 51  52  53  54  55  56  57  58  59  60ค.ศ. 1976  1977  1978  1979  1980  1981  1982  1983  1984  1985  พ.ศ. 2519  2520  2521  2522  2523  2524  2525  2526  2527  2528   โชวะ 61  62  63  64 ค.ศ. 1986  1987  1988  1989 พ.ศ. 2529  2530  2531  2532   

 
ช
หมวดหมู่:จักรวรรดิญี่ปุ่น
หมวดหมู่:จักรพรรดิโชวะ