# ภาษาผู้ไท
ภาษาผู้ไท (เขียน ภูไท ก็มี) เป็นภาษาในตระกูลภาษาขร้า-ไท  มีผู้พูดจำนวนไม่น้อยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ตอนกลางของประเทศลาว และแถบตะวันตกเฉียงเหนือของเวียดนาม เข้าใจว่า ผู้พูดภาษาผู้ไทมีถิ่นที่อยู่ดั้งเดิมในเมือง นาน้อยอ้อยหนู ยังเป็นที่ถกเถียงกันว่า เมืองนาน้อยอ้อยหนู อันเป็นถิ่นฐานดั้งเดิมของผู้ไทนั้นอยู่ทีไหน เพราะมีเมืองนาน้อยอ้อยหนูอยู่ถึงสามแห่ง สองแห่งอยู่ในเขตจังหวัดเดียนเบียน อีกแห่งอยู่ห่างจากเมืองลอหรือจังหวัดเอียนบ๋ายของเวียดนามประมาณ 10 กิโลเมตร

ผู้ไทกับไทดำเป็นคนละชาติพันธุ์กัน สันนิษฐานว่า อพยพแยกจากกันนานกว่า 1,500 ปีมาแล้ว บรรพบุรุษของผู้ไทเป็นพวกจ้วงจากตอนใต้ของประเทศจีนแถบมลฑลกวางสี  อพยพมาสร้างบ้านเมืองบริเวณทุ่งนาน้อยอ้อยหนู
จากนั้นได้ย้ายมา สร้างเมืองใหม่ในบริเวณที่เรียกว่า "เวียงสามหมื่น" และตั้งชื่อเมืองบริเวณเวียงสามหมื่นว่า "เมืองแถน" คนละเมืองกับ "เมืองแถง" ซึ่งเป็นเมืองของไทดำ (ภายหลังไทดำได้บุกยึดเอาเมืองแถนที่เวียงสามหมื่นไปจากผู้ไท) ผลของสงครามบ้านเมืองไม่สงบสุขทำให้ชาวผู้ไทส่วนใหญ่เคลื่อนย้ายไปอยู่ตามเมืองต่างๆ รวมทั้งอพยพเข้าสู่ตอนเหนือของ อาณาจักรล้านช้าง (ประเทศลาวในปัจจุบัน) บางส่วนอพยพลงมาถึงตอนกลางแถบแขวงคำม่วนและแขวงสะหวันนะเขต เช่นเมืองวังอ่างคำ ซึ่งต่อมาคือเมืองวีระบุรีในแขวงสะหวันนะเขต ประเทศลาว และอีกหลายๆเมืองในบริเวณใกล้เคียง เช่น เมืองพิน เมืองนอง เมืองเซโปน บางส่วนถูกกวาดต้อนเข้ามาอยู่ในดินแดนประเทศไทยเมื่อไม่ถึง 200 ปีมานี้ (บางพวกอพยพมาเอง เช่น ผู้ไทเรณูนคร ผู้ไทยหนองสูง) ผู้ไทที่อยู่ฝั่งขวาแม่น้ำโขงมีจำนวนไม่น้อยและผู้ไทอยู่ฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงแถบแขวงสะหวันนะเขตและแขวงคำม่วนในลาวก็ยังมีประปราย มักจะเรียกผู้ไททั้งสองกลุ่มนี้รวมกันว่า "ผู้ไทสองฝั่งโขง" และในเวียดนามก็ยังมีผู้ไทอาศัยอยู่โดยพบอาศัยปะปนอยู่กับชาติพันธุ์อื่นๆทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือแถบจังหวัดไลโจว เดียนเบียนและเซินลา

ความเป็นมาของชาวผู้ไทในสยาม
เมื่อ พ.ศ. 2369 (ก่อนสงครามเจ้าอนุวงศ์) ตรงกับในสมัยรัชกาลที่ 3 ที่เมืองวังมีความวุ่นวาย เกิดขัดแย้งภายในของกลุ่มผู้ไท ที่มีเมืองวังเป็นเมืองหลัก ได้มีไทครัวผู้ไทกลุ่มหนึ่งอพยพมาตั้งบ้านเรือนในฝั่งขวาแม่น้ำโขง มีนายไพร่ รวม 2,648 คน ต่อมาได้ตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บ้านบุ่งหวาย ในปี พ.ศ. 2373  พระสุนทรราชวงษา เจ้าเมืองยโสธร ว่าราชการอยู่เมืองนครพนมได้มีใบบอกขอตั้งบ้านดงหวายเป็นเมือง "เรณูนคร" ต่อมา ร.3 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ยกบ้านบุ่งหวาย ขึ้นเป็นเมืองเรณูนคร  และตั้งให้ ท้าวสาย หัวหน้าไทครัวผู้ไทเป็น "พระแก้วโกมล" เจ้าเมืองเรณูนคร คนแรก ขึ้นเมืองนครพนม(ในปี พ.ศ. 2387) ซึ่งคือท้องที่ อำเภอเรณูนคร จังหวัดนครพนมในปัจจุบันนั่นเอง (จากเอกสาร ร.3 จ.ศ.1206 เลขที่ 58 หอสมุดแห่งชาติ) ชาวผู้ไทเรณูนคร จึงเป็นชาวผู้ไทกลุ่มแรกที่อพยพมาอยู่ในเขตฝั่งขวาแม่น้ำโขง (หมายถึงผู้ไทที่เป็นบรรพบุรุษของคนผู้ไทในอิสานปัจจุบัน) นอกจากนี้พระสุนทรราชวงษายังมีการกวาดต้อนชาวเผ่าอื่นๆนอกจากเผ่าภูไท เช่น ไทยย้อ ไทข่า ไทกะเลิง ไทแสก ไทพวน ฯลฯ ซึ่งส่วนใหญ่มักจะถูกบีบบังคับให้พลัดพรากจากบ้านเกิดเมืองนอนและญาติพี่น้องให้ไปตั้งถิ่นฐานใหม่ที่อีสานตอนบน เช่น ในพื้นที่จังหวัด นครพนม มุกดาหาร สกลนคร กาฬสินธุ์ เนื่องด้วยเจ้านายเชื้อสายพระวอพระตามีความต้องการในอำนาจมาก ต้องการได้ความดีความชอบจากพระมหากษัตริย์กรุงสยาม ซึ่งเป็นเหตุให้ชนเผ่ากลุ่มน้อยหลายกลุ่มที่ถูกกวาดต้อนหรือถูกกดขี่ข่มเหงโดยเจ้านายอีสานสายดังกล่าวจึงไม่ค่อยมีความพอใจและยังมีความเคียดแค้นเป็นอย่างมาก อีกทั้งเจ้านายกลุ่มเดียวกันนี้เองที่เป็นผู้ริเริ่มและมักนิยมตีข่าหรือจับชาวไทข่า จนส่งกลายเป็นวัฒนธรรมตีข่าอันโหดร้าย ท่ารุณที่เป็นที่นิยมแพร่หลายไปในกลุ่มเจ้านายลาวอีสานที่จับนำตัวไปส่งส่วนกลางไปเป็นแรงงานทาส

หลังจากนั้น ในปี พ.ศ. 2387 ผู้ไทจากเมืองวังอ่างคำและเมืองใกล้เคียง ก็อพยพตามมา เป็นกลุ่มที่ 2 แล้วไปตั้งบ้านเรือนอยู่ที่เมืองพรรณานิคม (จังหวัดสกลนคร) เมืองหนองสูง (จังหวัดมุกดาหาร) เมืองกุดสิมพระนารายณ์ (อำเภอเขาวงและอำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์)ตามลำดับ โดยผู้ไทกลุ่มจากเมืองกะป๋องได้อพยพมาตั้งที่เมืองวาริชภูมิเป็นกลุ่มผู้ไทที่ข้ามมาฝั่งขวาแม่น้ำโขงกลุ่มล่าสุด (ในปี พ.ศ. 2420 ในสมัยรัชกาลที่ 5)

 ผู้พูดภาษาผู้ไท 
ผู้พูดภาษาผู้ไทในประเทศไทยส่วนใหญ่อยู่ในบริเวณจังหวัดภาคอีสานตอนบน ได้แก่ จังหวัดกาฬสินธุ์ (มีอำเภอกุฉินารายณ์,อำเภอเขาวง และอำเภอคำม่วง) นครพนม(มีอำเภอนาแกและอำเภอเรณูนคร)มุกดาหาร(อำเภอหนองสูง)และสกลนคร(อำเภอภูพาน)นอกจากนี้ยังมีอีกเล็กน้อยในจังหวัดร้อยเอ็ด(ตำบลบุ่งเลิศ อำเภอเมยวดี)

โดยในแต่ละท้องถิ่นจะมีสำเนียงและคำศัพท์ที่แตกต่างกันไป
เป็นที่น่าสังเกตว่า ภาษาผู้ไทแม้จะกระจายอยู่ในแถบอีสาน แต่สำเนียงและคำศัพท์นั้นแตกต่างกับภาษาไทยถิ่นอีสานโดยทั่วไปอย่างมาก อย่างไรก็ตามยังมีคำยืมจากภาษาถิ่นอีสานอยู่ในภาษาผู้ไทบ้างเป็นธรรมดา แต่ก็ไม่นับว่ามาก ด้วยเหตุนี้ ชาวไทยที่พูดภาษาอีสานจึงไม่สามารถพูดหรือฟังภาษาผู้ไทอย่างเข้าใจโดยตลอด แต่ชาวผู้ไทส่วนใหญ่มักจะพูดภาษาอีสานได้

 ลักษณะของภาษา 
ด้วยภาษาผู้ไทเป็นภาษาในกลุ่มภาษาไท จึงมีลักษณะเด่นร่วมกับภาษาไทยด้วย นั่นคือ
 เป็นภาษาคำโดด มักเป็นคำพยางค์เดียว
 เป็นภาษามีวรรณยุกต์
 โครงสร้างประโยคแบบเดียวกัน คือ "ประธาน กริยา กรรม" (SVO) ไม่ผันรูปตามโครงสร้างประโยค

 หน่วยเสียง 
ข้อมูลข้างล่างเป็นสำเนียงอำเภอวาริชภูมิ:

 พยัญชนะ 
  ริมฝีปาก ฟัน/  ปุ่มเหงือก (ฐานกรณ์)  เพดานแข็ง เพดานอ่อน เส้นเสียงเรียบห่อปากหยุดtenuis พ่นลม ก้องกักเสียดแทรก    นาสิก เสียดแทรกเปิด

+พยัญชนะท้าย ริมฝีปาก ปุ่มเหงือก เพดานแข็ง เพดานอ่อน เส้นเสียงหยุด นาสิกเปิด 

ในที่นี้ขออธิบายเฉพาะเสียงที่แตกต่างจากภาษาไทยมาตรฐาน ดังนี้
 /ɲ/ เป็นหน่วยเสียงพิเศษ ที่ไม่พบในภาษาไทยภาคกลาง และถิ่นใต้ แต่พบได้ในภาษาไทยถิ่นอีสาน และเหนือ

 สระ 
ภาษาผู้ไทมีสระเดี่ยว 9 ตัว หรือ 18 ตัวหากนับสระเสียงยาวด้วย โดยทั่วไปมีลักษณะของเสียงคล้ายกับสระในภาษาไทยถิ่นอื่น

หน้าหลังไม่ห่อห่อปิดกลางเปิด

อนึ่ง ในภาษาผู้ไทไม่ใช้สระประสม จะใช้แต่สระเดี่ยวข้างบนนี้ 
 เสียงสระประสมประกอบด้วยสระเดี่ยวกับเสียงพยัญชนะเลื่อนตำแหน่งท้าย คือ  หรือ 

ตัวอย่างคำที่ภาษาไทยกลางเป็นสระประสม แต่ภาษาผู้ไทใช้สระเดี่ยว
 ภาษาไทยกลาง ภาษาผู้ไท  /หัว/ /โห//สวน//โสน/ /เสีย//เส//เขียน//เขน//เสือ//เสอ//มะเขือ//มะเขอ/

 หน่วยเสียงวรรณยุกต์ 
หน่วยเสียงวรรณยุกต์ในภาษาผู้ไท มีด้วยกัน 5 หน่วย

 พยางค์ 
พยางค์ในภาษาผู้ไทมักจะเป็นพยางค์อย่างง่าย ดังนี้
 เมื่อประสมด้วยสระเสียงยาว พยางค์อาจประกอบด้วยพยัญชนะต้น สระ และวรรณยุกต์ โดยจะมีพยัญชนะตัวสะกดหรือไม่ก็ได้
 เมื่อมีสระเสียงสั้น พยางค์ประกอบด้วยพยัญชนะต้น สระ, วรรณยุกต์ และพยัญชนะตัวสะกด

 ลักษณะเด่นของภาษาผู้ไท

ภาษาผู้ไทมีลักษณะเด่นดังนี้
1. พยัญชนะ "ข,ฆ" /k/ ในภาษาไทยและลาว-อีสานบางคำ ออกเสียงเป็น ห, ฮ /h/ เช่น
ภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทแขนแหนเข็มเห็มขัน (ขันน๊อต)หันขาหาของหองขนหนเข้าเห้าขอดฮอดขอน (ขอนไม้)หอนขึ้นหึ้นฆ่าฮ่าขาดหาดเขี้ยว (ฟัน)แห้วขัดข้อง (ยุ่งเหยิง)ห้องข้อห้อขายหายเขา (สัตว์)เหาเขียวเขวขาวหาว
2. เสียงสระ "ใ" ออกเสียงเป็น "เออ" และสระ "ไ" บางคำก็ออกเสียงเป็น "เออ" เช่น
+ภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทใกล้เค่อไหน (ไส "ลาว")เซอ, ซิเลอ, เนอเฮอ, ตะเลอใต้เต้อใช้เซ้อในเนอ, เด้อใจเจ๋อใหม่เมอไตเต๋อใส่เส่อให้เห้อใคร (ไผ "ลาว")เพอใหญ่เญอบวม (ไค่ "ลาว")เค้อใบเบ๋อ
3. ภาษาผู้ไทไม่มีสระผสม เอือ อัว เอีย ใช้แต่เพียงสระเดี่ยว เช่นเดียวกับภาษาไทลื้อ ไทขืน เช่น
ภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทภาษาไทยภาษาภูไทเขียดเขดเรือเฮอเรียนเฮน, สอนบ่วง (ช้อน)โบ่งม้วนโม้นเกวียนเก๋นสวนโสนเขี่ยเข่เลี้ยวเล้วเมียเมเหยียบเหย่บเงื่อนเงิ้นเปลื้อนเปิ้นหนวดโนดผัวโผ
 

4. คำที่ใช้สระเสียงยาวและสะกดด้วย "ก" จะเปลี่ยนเป็นสระเสียงสั้น ไม่ออกเสียง "ก" เช่นเดียวกับภาษาไทถิ่นใต้ฝั่งตะวันตก และภาษาไทดำ ไทขาว พวน เช่น
  *ลูก = ลุ
  *บอก = เบ๊าะ
  *แตก = แต๊ะ
  *ตอก = เต๊าะ
  *ลอก = เลาะ, ลู่น
  *ลวก = โหละ
  *หนอก = เนาะ
  *ยาก = ญ๊ะ
  *ฟาก,ฝั่ง = ฟ๊ะ 
  *หลีก = ลิ
  *ปีก = ปิ๊
  *ราก =ฮะ
  *กาก=ก๊ะ
  *อยาก = เยอะ
  *เลือก = เลอะ
  *น้ำเมือก = น้ำเมอะ
  *น้ำมูก = ขี้มุ
  *ผูก = พุ
  *หยอก = เยาะ
  *หมอก = เมาะ
  *ดอกไม้ = เด๊าะไม้
  *ศอก = เซาะ
  *หนวก = โนะ
  *ถูก(ถืก ในภาษาลาว) = ทึ
  *ปลูก = ปุ
  *ปลวก = โปะ
  *หูก(ทอผ้า) = หุ

5. ภาษาผู้ไทใช้คำที่แสดงถึงการปฏิเสธว่า มี,หมี่ หรือเมื่อพูดเร็วก็จะออกเสียงเป็น มิ เช่นเดียวกับภาษาไทยโบราณ ภาษาจ้วง (bou,mi) และภาษาลื้อบางแห่ง เช่น 
  *ไม่ได้ = มีได้
  *ไม่บอก = มีเบ๊าะ
  *ไม่รู้ = มีฮู้, มีฮู้จัก,มีจัก
  *ไม่เห็น = มีเห็น
  *ไม่พูดไม่จา = มีเว้ามีจา
  *ไม่ไป = มีไป
  *ไม่เข้าใจ = มีเฮ่าเจ๋อ

6. คำถามจะใช้แตกต่างจากภาษาไทยดังนี้ 
  *อะไร = เผอ,ผะเหลอ,ผิเหลอ
  *เป็นอะไร = เป๋นเผอ,เป๋นผะเหลอ
  *ทำไม = เอ็ดเผอ
  *ไหน = เซอ,ซิเลอ,เน้อเฮอ
  *อันไหน = อันเลอ
  *ใคร = เผ่อ,ผู้เลอ
  *เท่าไหร่,แค่ไหน = ท้อเลอ,ฮาวเลอ,ค้าเลอ
  *อย่างไร = แนวเลอ,สะเลอ
  *ทำยังไง = เอ็ดสะเลอ
  *เมื่อไหร่ = บาดเลอ,ญามเลอ,มื่อเลอ
  *ไหม,หรือปล่าว = เบาะ,ยูเบาะ,ยูติ๊
  *ล่ะ = เด๋

7. คำว่า จัก หรือ จะ ในภาษาไทย ภาษาผู้ไท 
   จะใช้คำว่า หละ เช่น 
  *เธอจะไปไหน = เจ้าหละไปซิเลอ
  *ฉันกำลังจะพูด = ข้อยทมหละเว้า
  *คุณจะกลับกี่โมง = เจ้าหละเมอจักโมง
  *เขาจะคุยกันเรื่องอะไร = เขาหละแอ่นเด๋วเลิ้งเผอ
___(ข้อ 8 เป็นต้นไปเป็นเพียงปลีกย่อย)___

8. บางคำมีการออกเสียงต่างจากภาษาไทย ดังนี้
    1) ค เป็น ซ เช่น คง = ซง, ครก = ซก
    2) ด เป็น ล เช่น = สะดุ้ง (เครื่องมือ หาปลาชนิดหนึ่ง) = จะลุ่ง
    3) อะ เป็น เอะ เช่น มัน (หัวมัน) = เม็น, มันแกว = เม็นเพา-โหเอ็น, มันเทศ = เม็นแกว
    4) เอะ เป็น อิ เช่น เล่น = ดิ้น, เด็กน้อย=ดิกน้อย, เหล็กไล (ตะปู) = ลิ๊กไล
    5) เอีย เป็น แอ,เอ เช่น เหี่ยว = แห่ว, เขี้ยว = แห้ว, เหยี่ยว = แหลว,เตี้ย = เต้,เลีย = เล,เรียง = เรง,เฮง, เขียง = เขง,เหง, เที่ยว = เท้ว, เหลียว = เหลว
    6) สระเสียงสั้นในภาษาไทยบางคำกลายเป็นสระเสียงยาวในภาษาผู้ไท เช่น ลิง = ลีง, ก้อนหิน = มะขี้หีน, กลิ้ง = กะลี้ง, ผิงไฟ = ฝีงไฟ,หลุด = หลูด,ปิ้ง = ปี้ง
    7) อิ เป็น อึ เช่น กลิ่น = กึ่น คิด = คึด/ฮึด
 
9. คำเฉพาะถิ่น เป็นคำที่มีใช้เฉพาะในภาษาผู้ไท และอาจมีใช้ร่วมกับภาษาอื่นที่เคยมีวัฒนธรรมร่วมกัน เช่น 
  *ดวงตะวัน = ตะเง็น, ขี้โก๊
  *ดวงเดือน = โต๊ต่าน, เดิ๋น, ต๊อ
  *ประตูหน้าต่าง = ตู่บอง,ปะตู่บอง, ป่องเย่ม
  *ขี้โม้ = ขี้จะหาว
  *ขึ้นรา = ตึกเหนา
  *น้ำหม่าข้าว = น้ำโม๊ะ
  *สวย = ซับ,งาม
  *ตระหนี่,ขี้เหนียว = อีด, ขี้อีด, ขี้ถี่
  *ประหยัด = ติ้กไต้, ตั๊กไต้
  *หัวเข่า = โหโค้ย
  *ลูกอัณฑะ = มะขะหลำ
  *หัวใจ = เจ๋อ,โหเจ๋อ
  *หน้าอก = เอิ๊ก,อ๋าง
  *เหงือก = เฮ๊อะ
  *ตาตุ่ม = ปอเผอะ,ปอมเผอะ
  *ท้ายทอย = ง้อนด้น,กะด้น
  *หน้าผาก = หน้าแก่น,หน้าผะ
  *เอว = โซ่ง,กะโท้ย,แอ๋ว
  *ถ่านก่อไฟ = ก่อมี่,ขี้ก่อมี่
  *พูดคุย,สนทนา = แอ่น,เว้าจ๋า
  *เกลี้ยกล่อม = โญะ, เญ๊า
  *หัน = ปิ่น,(ภาษาลาวว่า งวก)
  *ย้ายข้าง = อวาย, ว้าย (ภาษาลาวว่า อ่วย)
  *ขอร้อง,วิงวอน = แอ่ว,แอบ
  *กันนักกันหนา = กะดักกะด้อ
  *มาก,ยิ่ง = แฮง,กะดักกะด้อ-กะด้อ,หลาย
  *ไม่ใช่ = มิแม้น
  *จริง = เพิ้ง,แท้
  *นึกว่า = ตื่อหวะ, กะเด๋วหวะ, เด๋วหวะ
  *พะวงใจ = ง้อ,คึดง้อ
  *อุทานไม่พอใจ = เยอ! เยอะ!
  *ไปโดยไม่หันกลับมา = ไปกิ่นๆ, ไปกี่ดี่ๆ
  *สั้น = สั้น, กิ๊ด, ขิ้น
  *ยาว = ญ๊าว, สาง
  *ปิด = ปิด, อัด, ฮี, กึด, งับ
  *เปิด = เปิด, ไข, อ้า
  *อวด = โอด,เอ้
  *ขวด = โขด
  *ถั่ว = โถ่
  *ถั่วฝักยาว = โถ่ฟั้กญ๊าว
  *กระดุม = มะติ่ง
  *ตุ้มหู = ด๊อก
  *ถุงย่าม = ถง
  *ก่อไฟ = ดังไฟ
  *เกลือ = เก๋อ
  *มะเขือ = มะเขอ
  *โรงเรียน = โรงเรน,โฮงเฮน
  *เรือน = เฮิน
  *กล้วย = โก้ย
  *ใบไม้ = เบ๋อไม้
  *ใบตองกล้วย = เบ๋อต๋องโก้ย
  *กุ้ง = จุ้ง
  *มุ้ง = สุ้ด
  *วิ่ง = แล่น,เต้น
  *ทับ = เต็ง
  *กดไว้ = เญ๊นไว้
  *เทน้ำ = เถาะน้ำ,เหญ้นน้ำ
  *คว่ำ = ว่ำ
  *กลับบ้าน = เมอบ้าน,เมอเฮิน
  *รอคอย = คอง,ถ้า
  *ล้างหน้า = โส่ยหน้า
  *ปวดหัว = เจ๊บโห
  *ปลาไหล = เหย่น, ป๋าเหย่น
  *ไส้เดือน = ไส้เดิ๋น,ขี้เดิ๋น
  *ผีเสื้อ = แมงกะเบ้อ
  *เหนือ(ทิศ) = เหนอ
  *เสื้อ = เส้อ
  *โกหก = ขี้โตะ
  *มองไม่เห็น(มืด) = มิเห็นฮุ้ง
  *ค้างคาว = บิ้ง
  *สั่น(หนาว)= เส่น
  *ข้าวโพด = ซะลี
  *ผด,ผื่น = หมืน
  *เหนียว = เน๋ว
  *ข้าวเหนียว = เข้าเน๋ว
  *ลื่น = มื้น
  *ลื่นล้ม = ผะหลาด
  *ขึ้นต้นไม้ = หึ้นก๊กไม้,บื๋นก๊กไม้
  *ไม้กวาด = ไม้ฟอย
  *สะพาน = โข
  *สงสาร = เยอะดู๋
  *ซื่อบื้อ,โง่ = เบ้อ,ขี้เบ้อ
  *นาน = เหิง
  *หมวก = โหมก
  *สุกงอม (ผลไม้) = อิ้ม
  *โกรธ,โมโห = ฮ้าย