wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# รอยเท้าคาร์บอน
รอยเท้าคาร์บอน  เป็นการวัดผลกระทบจากกิจกรรมของมนุษย์ที่มีต่อระบบสิ่งแวดล้อมในแง่ของปริมาณแก๊สเรือนกระจกที่สร้างขึ้นมาจากกิจกรรมนั้นๆ โดยวัดคาร์บอนไดออกไซด์ที่ปล่อยออกมานิยามโดย http://www.carbonfootprint.com Carbon Footprint LTD รอยเท้าคาร์บอนใช้สำหรับประมาณว่าคน ประเทศ หรือองค์กรหนึ่ง ๆ มีผลกระทบต่อภาวะโลกร้อนมากน้อยเพียงใด วิธีการหลักของรอยเท้าคาร์บอนคือ ประเมินปริมาณคาร์บอนที่ปล่อยออกมาสู่สิ่งแวดล้อมและประเมินความมากน้อยในการส่งเสริมพลังงานทดแทนหรือพลังงานสะอาดขององค์กรนั้น เช่น พลังงานลม พลังงานแสงอาทิตย์ หรือการปลูกป่า รอยเท้าคาร์บอนเป็นส่วนย่อยของรอยเท้าระบบนิเวศ (ecological footprint) ซึ่งจะรวมเอาความต้องการของมนุษย์ทั้งหมดในระบบชีวนิเวศเข้าไปด้วย

 นิยามของรอยเท้าคาร์บอน 

thumb|400px|แผนที่โลกแสดงปริมาณการปล่อยแก๊สเรือนกระจกในแต่ละประเทศ
รอยเท้าคาร์บอนเป็นการวัดประมาณแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์  และแก๊สเรือนกระจกอื่น ๆ ที่ปล่อยออกมาจากกิจกรรมของมนุษย์หรือที่ปล่อยออกมาทั้งหมดจากวงจรกระบวนการผลิตสินค้าหรือบริการ (ดูเพิ่มเติมที่ Wiedmann และ Minx, 2008)

คำว่า "วงจร" ในนิยามของรอยเท้าคาร์บอนนี้จะคิดจากสาเหตุที่เป็นไปได้ทั้งหมดที่มีผลต่อการปลดปล่อยคาร์บอนออกมา หรือพูดอีกนัยหนึ่งก็คือ จะต้องนับทั้งหมดไม่ว่าจะเป็นการปล่อยทั้งทางตรง (on-site, internal) และทางอ้อม (off-site, external, embodied, upstream, downstream) 

ปกติแล้ว รอยเท้าคาร์บอน ก็คือปริมาณแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ (นิยมใช้หน่วยกิโลกรัมหรือตัน) ซึ่งเป็นแก๊สที่ส่งผลกระทบต่อภาวะโลกร้อนเช่นเดียวกับแก๊สเรือนกระจกชนิดอื่นๆ (สำนักงานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งรัฐสภาสหราชอาณาจักร (POST), 2006) รอยเท้าคาร์บอนยังสามารถคำนวณได้จากการใช้วิธีดูวงจรการผลิต (Life Cycle Assessment) หรือดูจากปริมาณแก๊สที่ปล่อยออกมาจากพลังงานเชื้อเพลิง อย่างไรก็ตาม ทั้งสองกรณีนี้ก็สามารถใช้วัดปริมาณที่เกิดจากการกระทำของมนุษย์ได้ด้วย นอกจากปริมาณที่ใช้พลังงานจะมีความสำคัญแล้ว ที่มาของพลังงานเหล่านั้นก็มีความสำคัญต่อการคำนวณเช่นกัน (ตัวอย่างเช่นว่า พลังงานเหล่านั้นมาจากเชื้อเพลิงหรือมาจากแหล่งพลังงานทดแทน)

คำนิยามอื่นๆของรอยเท้าคาร์บอน คือ ปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ทั้งหมดที่มาจากการกระทำของมนุษย์แต่ละคนในระยะเวลา 1 ปี (ซึ่งรวมถึงการปล่อยออกมาผ่านการใช้พลังงานด้วย) นิยามนี้ให้ความสำคัญเรื่องของการคำนวณปริมาณคาร์บอนของแต่ละบุคคล ซึ่งมาจากแนวความคิดที่ว่ารอยเท้านี้เป็นสิ่งที่มาจากการกระทำของมนุษย์ทกุๆคนรวมกัน รอยเท้าคาร์บอนอาจจะพิจารณาเฉพาะการปล่อยโดยตรงอย่างเดียว (คำนวณจากปริมาณพลังงานที่ใช้ในครัวเรือนและการขนส่ง รวมไปถึงการเดินทางด้วยรถยนต์ เครื่องบิน รถไฟ หรือการขนส่งสาธารณะอื่นด้วย) หรืออาจจะรวมเอาการการปล่อยทางอ้อมไว้ด้วยก็ได้ (รวมปริมาณแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ที่เป็นผลมาจากสินค้าและบริการที่บริโภคในแต่ละวัน) การคำนวณจากล่างขึ้นบนจะให้ผลรวมเป็นปริมาณแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ที่แต่ละคนปล่อยออกมาจากกิจกรรมของตัวเอง ส่วนการคำนวณจากบนลงล่างจะให้ผลรวมเป็นปริมาณที่ประเทศนั้นๆปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ออกมาทั้งหมด และสามารถนำไปหารเป็นปริมาณเฉลี่ยที่ครัวเรือนหนึ่งปล่อยออกมา
# เดรัจฉาน
ในศาสนาพุทธ เดรัจฉาน (, ติรจฺฉาน; , ติรศฺจีน; ; จีน/ญี่ปุ่น: 畜生 chikushō; พม่า: တိရစ္ဆာန်ဘုံ) หมายถึง สัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์ จัดเป็นหนึ่งในอบายภูมิ 4

 ศัพทมูล 
เดรัจฉาน มาจากภาษาบาลี ติรจฺฉาน แปลว่า ผู้ไปโดยส่วนขวาง (มีร่างกายขนานไปกับพื้นโลก)

 ประเภท 
ติรัจฉานมี 4 จำพวกพระสัทธัมมโชติกะ, ปรมัตถโชติกะ มหาอภิธัมมัตถสังคหฎีกา ปริจเฉทที่ 5 เล่ม 1 วีถิมุตตสังคหะ ภูมิจตุกกะและปฏิสนธิจตุกกะ, พิมพ์ครั้งที่ 6, กรุงเทพฯ : มูลนิธิสัทธัมมโชติกะ, 2546, หน้า 48-50 ได้แก่
 อปทติรัจฉาน สัตว์ที่ไม่มีขาและไม่มีเท้า เช่น งู ปลา ไส้เดือน
 ทวิปทติรัจฉาน สัตว์ที่มี 2 ขา เช่น ไก่ เป็ด แร้ง กา
 จตุปทติรัจฉาน สัตว์ที่มี 4 ขา เช่น สุนัข แมว ช้าง ม้า วัว ควาย
 พหุปทติรัจฉาน สัตว์ที่มีมากกว่า 4 ขา เช่น มด ปลวก ตะขาบ เป็นต้น

 สัญญา 4 
เดรัจฉานทั้งหมด มีสัญญา 3 อย่าง ได้แก่
 กามสัญญา รู้จักเสพกาม
 โคจรสัญญา รู้จักกินและนอน
 มรณสัญญา รู้จักกลัวตาย
หากเป็นเดรัจฉานชั้นสูง เช่น เดรัจฉานที่เป็นพระโพธิสัตว์ จะมี ธัมมสัญญา คือความรู้จักผิดชอบชั่วดี จึงรู้จักการทำความดี และบำเพ็ญสั่งสมบารมีได้
# พระหยกเชียงราย
พระพุทธรตนากร นวุติวัสสานุสรณ์มงคล หรือชื่อทั่วไปคือ พระหยกเชียงราย เป็นพระพุทธรูปที่มีพระพุทธลักษณะแบบเชียงแสน แกะสลักจากหินหยกชนิดที่ดีที่สุดของประเทศแคนาดา ปางสมาธิ ฐานเขียง พระโมลีเป็นต่อมกลม ขนาดหน้าตักกว้าง 49.7 เซนติเมตร สูง 65.9 เซนติเมตร ฐานแกะสลักด้วยหินหยกสีเขียวเป็นรูปบัวสูงประมาณ 1 ศอก เป็นฐานบัวศิลปะเชียงแสน เครื่องทรงสร้างด้วยอัญมณีและทองคำ แบบเครื่องทรงแบบเชียงแสน ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ ณ วัดพระแก้ว จังหวัดเชียงราย

ในวโรกาสที่สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เจริญพระชนมายุครบ 90 พรรษา เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2533 คณะสงฆ์หนเหนือนำโดยสมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สุวรรณ สุวณฺณโชโต) อดีตเจ้าอาวาสวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร อดีตกรรมการมหาเถรสมาคม และอดีตเจ้าคณะใหญ่หนเหนือ ได้ร่วมกับพุทธศาสนิกชนชาวจังหวัดเชียงราย ได้จัดสร้างพระแก้วมรกตจำลอง เพื่อถวายเป็นพระราชกุศล โดยได้รับความอุปถัมภ์จากพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ และท่านผู้หญิงบุญเรือน ชุณหะวัณ

สำหรับหินหยกที่นำมาแกะสลักเป็นพระแก้วในครั้งนี้ เป็นหินหยกชนิดที่ดีที่สุดของประเทศแคนาดา แกะสลักโดยโรงงานหยกวาลินนานกู จงจูลู มหานครปักกิ่ง เมื่อโรงงานหยกได้แกะสลักหินหยกเป็นพระพุทธรูปเสร็จเรียบร้อยแล้ว ได้กราบอาราธนาสมเด็จพระพุทธชินวงศ์ ในฐานะประธานกรรมการอุปถัมภ์ฝ่ายสงฆ์ ได้เดินทางไปรับมอบพระพุทธรูปหยกที่มหานครปักกิ่ง เพื่ออัญเชิญมายังประเทศไทย เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2534 และประกอบพุทธาภิเษก ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ได้เสด็จพระราชดำเนินเป็นองค์ประธาน และมีพระมหาเถระ 37 รูป นั่งปรกบริกรรม เจริญภาวนาในพิธี เมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2534

ต่อมาสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ได้พระราชทานพระนามพระพุทธรูปหยกว่า “พระพุทธรตนากร นวุติวัสสานุสรณ์มงคล” มีความหมายว่า “พระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นอากรแห่งรัตน เป็นอนุสรณ์ 90 พรรษา” และโปรดเกล้าฯ ให้ขนานพระนามว่า “พระหยกเชียงราย”

คณะสงฆ์และประชาชนชาวจังหวัดเชียงราย ได้จัดพิธีสมโภชอัญเชิญพระหยกเชียงรายไปประดิษฐาน ณ วัดพระแก้ว จังหวัดเชียงราย ระหว่างวันที่ 16-20 ตุลาคม พ.ศ. 2534
# สวนสาธารณะหนองกระทิง
สวนสาธารณะหนองกระทิง เป็นสถานที่ท่องเที่ยวของจังหวัดลำปางแห่งหนึ่ง ตั้งอยู่ ที่หมู่บ้านน้ำโท้ง อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง ติดกับสนามกีฬากลางจังหวัดลำปาง และสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยเขต 10 ลำปาง และเป็นสวนสาธารณะที่ใหญ่ที่สุดในจังหวัดลำปาง มีอนุสาวรีย์กระทิงตั้งตระหง่านภายในใจกลางของสวนสาธารณะ อยู่ในความดูแลของของ องค์การบริหารส่วนจังหวัดลำปางและภายในยังมีหนองน้ำที่ใหญ่ มีพันธุ์ปลาหลากหลายชนิด ทั้งยังเป็นสถานที่ออกกำลังกายและเป็นสถานที่แข่งกีฬามินิฮาล์ฟมาราธอนด้วยซึ่งมีประโยชน์และยังมีร้านค้าที่จำหน่ายอาหาร

 การเดินทาง 
จากตัวเมืองข้ามลำน้ำวังไปตามเส้นทางสายลำปาง - ห้างฉัตร ประมาณ 3 กิโลเมตร เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจที่ใกล้ตัวเมือง ชาวลำปางนิยมมาทำกิจกรรมต่างๆ มีสวนหย่อมสำหรับพักผ่อน มีร้านอาหารและเครื่องดื่มบริการหลายแห่ง เปิดบริการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08.00-20.00 น.
# ลูกบอล
ลูกบอล หรือ บอล (ball) คือวัตถุทรงกลมหรือคล้ายทรงกลม มักใช้เป็นอุปกรณ์กีฬาหลายประเภทเช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล วอลเลย์บอล เป็นต้น ลูกบอลมีหลายขนาดไล่ตั้งแต่เล็กถึงขนาดใหญ่ มีทั้งทำจากยาง หนัง หรือพลาสติก ลูกบอลส่วนใหญ่จะบรรจุอากาศเพื่อให้สามารถยืดหยุ่นและรับแรงกระแทกได้ ในขณะที่ภาษาอังกฤษ ball ยังหมายความรวมไปถึงทรงกลมอื่นที่ไม่มีอากาศบรรจุอยู่ภายในด้วยเช่นลูกกอล์ฟหรือลูกบิลเลียด
 
 ประเภทของลูกบอล 
บอลที่ใช้ในการแข่งขันกีฬา
 ลูกบาสเกตบอล เป็นลูกบอลที่สามารถเด้งได้ดี ส่วนใหญ่จะมีสีส้มลายดำ ซึ่งเราจะพบเห็นบ่อยได้ตามสนามกีฬาหรือการถ่ายทอดสดกีฬาบาสเกตบอล
 ลูกฟุตบอล เป็นลูกบอลที่มีขนาด 3 ไซส์คือเบอร์ 3,4 และ 5 ซึ่งจะพบเห็นได้บ่อยมากตามสนามกีฬา การเล่นตามที่ต่างๆ ของชุมชน หรือการถ่ายทอดสดฟุตบอล

 ตัวอย่างลูกบอล
# นิติศาสตรบัณฑิต
นิติศาสตรบัณฑิต  หรือย่อว่า น.บ.  เป็นปริญญาระดับบัณฑิตทางนิติศาสตร์ซึ่งกำเนิดในประเทศอังกฤษ และประเทศที่ใช้กฎหมายระบบคอมมอนลอว์มักให้เป็นปริญญาชั้นแรกในทางนิติศาสตร์ ก่อนจะถึงนิติศาสตรมหาบัณฑิตและนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิตตามลำดับJohn H. Langbein, “Scholarly and Professional Objectives in Legal Education: American Trends and English Comparisons,” Pressing Problems in the Law, Volume 2: What are Law Schools For?, Oxford University Press, 1996.

แต่สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศคอมมอนลอว์ประเทศเดียวที่ไม่มีปริญญานิติศาสตรบัณฑิตอีก สถาบันการศึกษาแห่งสุดท้ายในสหรัฐอเมริกาที่ประสาทปริญญานิติศาสตรบัณฑิต คือ มหาวิทยาลัยเยล (Yale University) ซึ่งเลิกปริญญานี้ไปเมื่อ ค.ศ. 1971Association of American Universities Data Exchange. Glossary of Terms for Graduate Education . Accessed May 26, 2008; National Science Foundation (2006). “Time to Degree of U.S. Research Doctorate Recipients ,” ‘'InfoBrief, Science Resource Statistics NSF 06-312, 2006, p. 7. (under "Data notes" mentions that the J.D. is a professional doctorate); San Diego County Bar Association (1969). ‘'Ethics Opinion 1969-5]  . Accessed May 26, 2008. (under “other references” discusses differences between academic and professional doctorate, and statement that the J.D. is a professional doctorate); University of Utah (2006). University of Utah – The Graduate School – Graduate Handbook . Accessed May 28, 2008. (the J.D. degree is listed under doctorate degrees); German Federal Ministry of Education. [http://www.blk-bonn.de/papers/hochschulsystem_usa.pdf ‘'U.S. Higher Education / Evaluation of the Almanac Chronicle of Higher Education . Accessed May 26, 2008. (report by the German Federal Ministry of Education analysing the Chronicle of Higher Education from the U.S. and stating that the J.D. is a professional doctorate); Encyclopædia Britannica. (2002). Encyclopædia Britannica'', 3:962:1a. (the J.D. is listed among other doctorate degrees). สถาบันการศึกษาในสหรัฐอเมริกานั้นหันมาใช้ปริญญาจูริสดอกเตอร์ (Juris Doctor) เป็นชั้นแรกในทางนิติศาสตร์ แล้วกำหนดให้ผู้เข้ารับการศึกษาต้องเป็นบัณฑิตสาขาใดก็ได้มาก่อน นอกจากนี้ บุคคลจะเข้าสอบเป็นเนติบัณฑิตสหรัฐอเมริกาได้ก็ต่อเมื่อได้ปริญญาจูริสดอกเตอร์แล้วด้วยSchoenfeld, Marcus, "J.D. or LL.B. as the Basic Law Degree," Cleveland-Marshall Law Review, Vol. 4, 1963, pp. 573-579, quoted in Joanna Lombard, LL.B. to J.D. and the Professional Degree in Architecture , Proceedings of the 85th ACSA Annual Meeting, Architecture: Material and Imagined and Technology Conference, 1997. pp. 585-591.
# ตำบลขามป้อม (อำเภอเขมราฐ)
ขามป้อม เป็นตำบลในอำเภอเขมราฐ จังหวัดอุบลราชธานี อยู่ในการควบคุมของเทศบาลตำบลขามป้อมทั้งตำบล ระยะห่างจากอำเภอเขมราฐ 13 กิโลเมตร และห่างจากจังหวัดอุบลราชธานี ประมาณ 96 กิโลเมตร

 ภูมิศาสตร์ 
สภาพพื้นที่โดยทั่วไปของตำบลขามป้อมเป็นที่ราบสูง แหล่งน้ำไม่เอื้ออำนวยในการประกอบอาชีพทางการเกษตรและสัตว์เลี้ยงเท่าที่ควร เพราะมีอยู่อย่างกระจัดกระจายในแต่ละหมู่บ้านเป็นสภาพลำห้วยเล็ก ๆ ไม่สามารถกักเก็บน้ำใช้ในการเกษตรได้เท่าที่ควร

 ห้วยภายในตำบล 
 ห้วยบังโกย  (Huai Bang Koi) เป็นสาขาหนึ่งของแม่น้ำโขง
 ห้วยลิ้นไม้  (Huai Lin Mai) เป็นสาขาของห้วยบังโกย
 ห้วยร่องน้ำคำ (Huai Rong Nam Kham) 
 ห้วยลคึ (Huai Lakhue)
 ห้วยซัน (Huai San)
 ห้วยแซง (Huai Sang)
 ห้วยบง (Huai Bong)

 อาณาเขตติดต่อ 
 ทิศเหนือ ติดต่อกับ ตำบลเขมราฐ อำเภอเขมราฐ จังหวัดอุบลราชธานี
 ทิศใต้ ติดต่อกับ ตำบลแก้งเหนือ อำเภอเขมราฐ จังหวัดอุบลราชธานี
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ตำบลพังเคน และ ตำบลกองโพน อำเภอนาตาล จังหวัดอุบลราชธานี
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับ ตำบลหนองนกทา อำเภอเขมราฐ จังหวัดอุบลราชธานี

 หมู่บ้าน 
ตำบลขามป้อมแบ่งออกเป็น 17 หมู่บ้าน มีประชากรทั้งหมด 9,101 คน ประมาณ 1,800 ครัวเรือน ดังนี้
  หมู่ที่  1  บ้านขามป้อม (Ban Kham Pom)  ประชากร  512 คน
  หมู่ที่  2  บ้านนาตาลเหนือ (Ban Na Tan Nua)  ประชากร  704 คน
  หมู่ที่  3  บ้านเตย (Ban Toei)  ประชากร  735 คน
  หมู่ที่  4  บ้านดอนเย็นเหนือ (Ban Don Yen Nuea)  ประชากร  734 คน
  หมู่ที่  5  บ้านนาเจริญ (Ban Na Charoen)  ประชากร  553 คน
  หมู่ที่  6  บ้านโนนแดง (Ban Non Daeng)  ประชากร  775 คน
  หมู่ที่  7  บ้านเหมือดแอ่ (Ban Mueat Ae)  ประชากร  697 คน
  หมู่ที่  8  บ้านดงเย็น (Ban Dong Yen)  ประชากร  443 คน
  หมู่ที่  9  บ้านหนองทรายเด็น (Ban Nong Sai Den)  ประชากร  280 คน
  หมู่ที่  10  บ้านทรายพูล (Ban Sai Phun)  ประชากร  1,188 คน
  หมู่ที่  11  บ้านหนองบัว (Ban Nong Bua)  ประชากร  286 คน
  หมู่ที่  12  บ้านหนองสิม (Ban Nong Sim)  ประชากร  378 คน
  หมู่ที่  13  บ้านนานกเขียน (Ban Na Nok Khian)  ประชากร  460 คน
  หมู่ที่  14  บ้านโนนเจริญ (Ban Non Charoen)  ประชากร  412 คน
  หมู่ที่  15  บ้านศรีโคกกลาง (Ban Si Khok Klang)  ประชากร 369  คน
  หมู่ที่  16  บ้านดอนแซง (Ban Don Saeng)  ประชากร  324 คน
  หมู่ที่  17  บ้านนางาม (Ban Na Ngam)  ประชากร  251 คน

 สถานศึกษา 
 โรงเรียนชุมชนบ้านขามป้อม ตั้งอยู่ที่บ้านโนนเจริญ หมู่ที่ 14
 โรงเรียนบ้านเตย (คุรุราษฎร์วิทยา) ตั้งอยู่ที่บ้านเตย หมู่ที่ 3
 โรงเรียนบ้านทรายพูล ตั้งอยู่ที่บ้านโนนแดง หมู่ที่ 6
 โรงเรียนบ้านนาตาลเหนือ ตั้งอยู่ที่บ้านเหมือดแอ่ หมู่ที่ 7

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 http://www.thaitambon.com/Tambon/ttambon.asp?ID=340503 

ขามป้อม
ขามป้อม
หมวดหมู่:อำเภอเขมราฐ
# เดอะโพลาร์เอ็กซ์เพรส
เดอะโพลาร์เอกซ์เพรส  ภาพยนตร์แอนิเมชันมิวสิคัลแฟนตาซีสำหรับเทศกาลคริสต์มาส ที่ออกฉายในปี ค.ศ. 2004 สร้างจากหนังสือสำหรับเด็กในชื่อเรื่องเดียวกันของคริส แวน ออลส์เบิร์ก ภาพยนตร์เขียน ผลิต และกำกับโดยโรเบิร์ต เซเม็กคิส แสดงตัวละครแอนิเมชันที่เป็นคนใช้เทคนิคจับความเคลื่อนไหว (motion capture)

นักพากย์เสียง
 Daryl Sabara พากย์เป็น  ฮีโร่บอย
 Nona Gaye พากย์เป็น ฮีโร่เกิร์ล
# ตระกูลภาษาเกชัว
ตระกูลภาษาเกชัว เป็นตระกูลภาษาพื้นเมืองที่พูดโดยชาวเกชัวซึ่งส่วนใหญ่อาศัยอยู่แถบเทือกเขาแอนดีสในเขตประเทศเปรู นับเป็นตระกูลภาษาของชนพื้นเมืองในทวีปอเมริกาที่มีการพูดกันอย่างกว้างขวางที่สุดโดยอาจมีผู้พูดทั้งหมดราว 8–10 ล้านคนAdelaar 2004, pp. 167–168, 255. ชาวเปรูประมาณร้อยละ 25 (7.7 ล้านคน) พูดภาษาใดภาษาหนึ่งในตระกูลนี้

ภาษาต่าง ๆ ในตระกูลเกชัวมีวิวัฒนาการสืบทอดมาจากภาษาบรรพบุรุษร่วมกัน บางทีตระกูลภาษานี้อาจเป็นที่รู้จักกันมากที่สุดจากการเป็นตระกูลภาษาหลักของจักรวรรดิอินคา เนื่องจากชาวสเปนในสมัยอาณานิคมสนับสนุนการใช้งาน ภาษาตระกูลนี้จึงไม่สูญไปและรูปแปรต่าง ๆ ยังคงใช้กันอย่างแพร่หลายจนถึงทุกวันนี้ โดยเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับที่สองในเปรูและเป็นภาษาทางการร่วมในหลายภูมิภาค
# กำเนิด 12 ราศี
กำเนิด 12 ราศี (จีน: 生肖传奇, อังกฤษ: Zodiac: The Race Begins) เป็นภาพยนตร์ที่กำกับโดย Edward Fu ออกฉายในประเทศสิงคโปร์เมื่อวันที่ 26 มกราคม พ.ศ. 2549 ส่วนในประเทศไทยนั้นออกฉายวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2549

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Today Online  (PDF)
 Article at Twitch
# ราเชนทร์ ลิ้มตระกูล
ราเชนทร์ ลิ้มตระกูล เกิดเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2511 เป็นผู้กำกับภาพยนตร์ จบการศึกษาจาก คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เริ่มทำงานกับ บริษัท อาร์.เอส.โปรโมชั่น จำกัด ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2533 โดยเริ่มจากการกำกับมิวสิกวิดีโอ หลังจากนั้นเป็น Creative Group Head และผู้จัดการฝ่ายสร้างสรรค์

ในปี พ.ศ. 2538 กำกับภาพยนตร์เรื่องแรก โลกทั้งใบให้นายคนเดียว ซึ่งกวาดรางวัลสำคัญ ๆ เกือบทุกสาขาในการมอบรางวัลภาพยนตร์แห่งชาติประจำปี 2538 รวมทั้งรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยม และ ผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม และเป็นหนังไทยที่สร้างสถิติรายได้ใหม่ให้กับวงการภาพยนตร์ไทยในขณะนั้น (55 ล้านบาท) 

ในปี พ.ศ. 2542 เป็นกรรมการผู้จัดการ บริษัท อาวอง จำกัด บริษัทสร้างภาพยนตร์และละครทีวีในเครือบริษัทอาร์เอส จำกัด (มหาชน) ต่อมาขึ้นเป็นผู้อำนวยการสายงานธุรกิจภาพยนตร์ บริษัท อาร์เอส จำกัด (มหาชน) เขาได้อำนวยการสร้างภาพยนตร์อย่าง มือปืน/โลก/พระ/จัน, ผีสามบาท และเรื่องอื่น ๆ อีกหลายเรื่อง รวมทั้งทำละครทีวีให้กับช่อง 7ราเชนทร์ ลิ้มตระกูล Positioning Magazine ธันวาคม 2547

ในปี พ.ศ. 2551 เขากลับมากำกับภาพยนตร์อีกครั้งในเรื่อง ฝัน-หวาน-อาย-จูบ ตอน "จูบ" นำแสดงโดย มาริโอ้ เมาเร่อ และ จีจ้า ดื้อสวยดุ กับค่ายสหมงคลฟิล์ม ในปี พ.ศ. 2552

พ.ศ. 2552-56 เป็นผู้อำนวยการฝ่ายผลิตอาวุโส จีเอ็มเอ็มทีวี บริษัทในเครือ จีเอ็มเอ็ม มีเดีย (แกรมมี่) 

พ.ศ. 2557 เขาเปิดบริษัทผลิตงานสร้างสรรค์และถ่ายทำ ชื่อบริษัท ปั้น จำกัด

 ผลงานกำกับ 
 โลกทั้งใบให้นายคนเดียว (2538) 
 ฝัน หวาน อาย จูบ (2551)
 จีจ้า ดื้อสวยดุ (2552)
# สมาคมปกป้องสิทธิของชาวพื้นเมือง
สมาคมปกป้องสิทธิของชาวพื้นเมือง (Aborigines' Rights Protection Society) เป็นสมาคมที่มีบทบาทในยุคอาณานิคม ก่อตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2440 ใน Gold Coast ประเทศกานา จุดเริ่มต้นมาจากผู้นำชุมชนและกลุ่มผู้ได้รับการศึกษา สมาคมปกป้องสิทธิของชาวพื้นเมืองกลายเป็นองค์กรการเมืองที่สำคัญในการต่อต้านรัฐบาลอาณานิคมและนำไปสู่การเรียกร้องเอกราชของชาวกานา Ghana - Early Manifestations of Nationalism, ''Library of Congress A Country Study: GhanaNti, Kwaku, Action and Reaction: An Overview of the Ding Dong Relationship between the Colonial Government and the People of Cape Coast , Nordic Journal of African Studies 11(1): 1-37 (2002)
# ขบวนการอธิปไตยชาวพื้นเมืองออสเตรเลีย
ขบวนการอธิปไตยชาวพื้นเมืองออสเตรเลีย (Australian Aboriginal Sovereignty) เป็นขบวนการทางการเมืองระหว่างชาวพื้นเมืองในออสเตรเลียในพุทธศตวรรษที่ 25 ที่ต้องการปกครองบางส่วนของออสเตรเลียโดยชาวพื้นเมืองเอง ใน พ.ศ. 2515 สถานทูตกระโจมอะบอริจินเริ่มตั้งสภาในแคนเบอร์รา เมืองหลวงของออสเตรเลียเพื่อเรียกร้องรัฐของชาวพื้นเมือง
 แหล่งข้อมูลอื่น 

 Stolenwealth.com
หมวดหมู่:ขบวนการทางการเมืองในประเทศออสเตรเลีย
หมวดหมู่:ขบวนการเอกราช
หมวดหมู่:ชาวอะบอริจินของออสเตรเลีย
# ขบวนการแห่งชาติแอลจีเรีย
ขบวนการแห่งชาติแอลจีเรีย (Algerian National Movement; ภาษาฝรั่งเศส: Mouvement National Algérien; ภาษาอาหรับ:الحركة الوطنية الجزائرية) เป็นองค์กรสังคมนิยมที่มีส่วนในการเรียกร้องเอกราชของแอลจีเรีย ก่อตั้งโดยทหารผ่านศึก มัสซาลี ฮาดี และเป็นคู่แข่งของแนวร่วมปลดปล่อยแอลจีเรียระหว่างสงครามเรียกร้องเอกราชของแอลจีเรีย ขบวนการนี้ได้รับการสนับสนุนส่วนใหญ่จากชาวแอลจีเรียที่อพยพไปอยู่ฝรั่งเศส กองทัพปลดปล่อยแห่งชาติซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแนวหน้าปลดปล่อยแอลจีเรียเข้าทำลายศักยภาพในการสู้รบแบบกองโจรของขบวนการแห่งชาติแอลจีเรียตั้งแต่ช่วงต้นของสงคราม ขบวนการแห่งชาติแอลจีเรียกับแนวหน้าปลดปล่อยแอลจีเรียต่อสู้กันเองในสงคราม café ทำให้มีผู้เสียชีวิตกว่าพันคน ในที่สุด แนวหน้าปลดปล่อยแอลจีเรียได้ครอบครองดินแดนตอนบนและควบคุมประเทศแอลจีเรียหลังได้รับเอกราช ส่วนขบวนการแห่งชาติแอลจีเรียลดฐานะลงเป็นแค่องค์กรทางการเมือง
# กองพลอาบู อาลี มุสตาฟา
กองพลอาบู อาลี มุสตาฟา (Abu Ali Mustapha Brigades; ภาษาอาหรับ: katā'ib abu ‘ali mustafā) เป็นส่วนหนึ่งของแนวร่วมประชาชนเพื่อการปลดปล่อยปาเลสไตน์ ในเขตปกครองปาเลสไตน์ในเวสต์แบงก์ ฉนวนกาซา และเยรูซาเล็มตะวันออก กองพลนี้ตั้งชื่อตามอาบู อาลี มุสตาฟา ผู้นำแนวร่วมประชาชนเพื่อการปลดปล่อยปาเลสไตน์ที่ถูกอิสราเอลลอบสังหารเมื่อเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2544 โจมตีทั้งเป้าหมายทางทหารและพลเรือน

 ปฏิบัติการ 

ตัวอย่างการโจมตีของกองพลนี้ได้แก่
 การลอบสังหาร Meir Lixenberg ในเวสต์แบงก์เมื่อ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2544
 การลอบสังหารนักการเมืองของอิสราเอล เรฮาวาม เซวี เมื่อ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2544
 ระเบิดพลีชีพในอิสราเอลหลายครั้งโดยทางกองพลได้กล่าวอ้างไว้ในเว็บไซต์ของตน
หมวดหมู่:ขบวนการแบ่งแยกดินแดนปาเลสไตน์
# การแข่งขันบาสเกตบอลระหว่างสถาบันอุดมศึกษา ครั้งที่ 5
การแข่งขันบาสเกตบอลระหว่างสถาบันอุดมศึกษา ครั้งที่ 5 หรือ บาสเกตบอลยูลีก เป็นการแข่งขันบาสเกตบอลระหว่างอุดมศึกษาในประเทศไทย ชิงถ้วยพระราชทาน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในปีนี้จัดเป็นครั้งที่ 5 โดยความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยสยามกับเครือเนชั่น ภายใต้ชื่อว่า "เนชั่น-สยาม ยูนิเวอร์ซิตี้ บาสเกตบอลลีก 2008" ระหว่างวันที่ 1 กรกฎาคม ถึงวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2551 แบ่งเป็นสองประเภทคือ ทีมชาย 10 ทีม และทีมหญิง 6 ทีม

 รูปแบบการแข่งขัน 

รอบแรกจะพบกันหมดทุกทีม แบบเหย้า-เยือน ทีมที่ชนะจะได้ 2 คะแนน ส่วนทีมแพ้ได้ 1 คะแนน จากนั้น รอบรองชนะเลิศ ทีมที่ได้คะแนนอันดับ 1 จะพบ ทีมที่ได้คะแนนอันดับ 4 ส่วน ทีมที่ได้คะแนนอันดับ 2 จะพบกับทีมที่ได้คะแนนอันดับ 3 โดยทีมชนะจะเข้ารอบชิงชนะเลิศ ทีมแพ้ชิงอันดับ 3 สำหรับทีมชนะเลิศ จะได้ครองถ้วยพระราชทาน สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

 ทีมที่เข้าร่วมแข่งขัน 
ประเภททีมชาย
 มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
 มหาวิทยาลัยรังสิต
 มหาวิทยาลัยกรุงเทพ
 มหาวิทยาลัยสยาม
 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
 มหาวิทยาลัยศรีปทุม
 มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
 มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
 วิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ

ประเภททีมหญิง
 มหาวิทยาลัยกรุงเทพ
 มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์
 มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต
 มหาวิทยาลัยรังสิต
 มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
 มหาวิทยาลัยศรีปทุม

 ตารางคะแนนรอบแรก 
 ประเภททีมชาย 
(ถึงวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2551)

 อันดับ  ทีม  แข่ง  ชนะ  แพ้  แต้ม 1  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ  18  16  2  34 2  มหาวิทยาลัยสยาม  18  13  5  31 3  มหาวิทยาลัยกรุงเทพ  18  12  6  30 4  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  18  12  6  30 5  มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์  18  13  5  28 6  มหาวิทยาลัยรังสิต  18  9  9  27 7  มหาวิทยาลัยศรีปทุม  18  6  12  24 8  มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต  18  4  14  22 9  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ  18  2  16  20 10  วิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ  18  4  14  19

หมายเหตุ
 วิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพแพ้ฟาล์ว 3 ครั้ง
 มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์แพ้ฟาล์ว 3 ครั้ง

 รอบสองประเภททีมชาย 
 รอบรองชนะเลิศแข่งขันสองในสามเกม

 รอบรองเกมที่หนึ่ง 

 ชิงอันดับสาม 

 ชิงชนะเลิศ 

 ทีมชนะเลิศชาย 
 ชนะเลิศ การแข่งขันบาสเกตบอลระหว่างสถาบันอุดมศึกษา ครั้งที่ 5 ประเภททีมชาย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ 100px ชนะเลิศครั้งแรก

 ประเภททีมหญิง  
(ถึงวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2551)
 อันดับ  ทีม  แข่ง  ชนะ  แพ้  แต้ม 1  มหาวิทยาลัยกรุงเทพ  10  9  1  19 2  มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์  10  7  3  17 3  มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ  10  6  4  16 4  มหาวิทยาลัยศรีปทุม  10  5  5  15 5  มหาวิทยาลัยรังสิต  10  5  5  15 6  มหาวิทยาลัยรัตนบัณฑิต  10  2  8  12

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์การแข่งขันอย่างเป็นทางการ 
 ตารางการแข่งขัน  (ไฟล์ PDF)
# ต่อตระกูล ใบเงิน
ต่อตระกูล ใบเงิน   หรือ หรือรู้จักกันในนาม ต่อ ซิลลี่ฟูลส์ เกิดเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 2516 เป็นนักดนตรี และ มือกลองของวง ซิลลี่ฟูลส์ อดีตมือกลองของวง สปริง และ วิซาร์ด จบการศึกษาระดับปริญญาตรี จากคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม สาขาวิชาดนตรีสากล มีชื่อเสียงจากการเป็นสมาชิกมือกลองของวง ซิลลี่ ฟูลส์ ที่มาแทนที่ เต้ย - กอบภพ ใบแย้ม อดีตมือกลองของทางวงที่ได้ลาออกในช่วงปี พ.ศ. 2542 ต่อมาเป็นมือกลองของวงโกสต์ และเป็นมือกลองแบ็คอัพให้แก่ เสก โลโซ และหลังจากที่เสกกลับไปทำวงโลโซแล้ว รัตน์ โกบายาชิ มือกลองของวงซิลลี่ ฟูลส์ ที่มาทำหน้าที่แทนต่อ จึงได้ยกตำแหน่งมือกลองกลับไปให้ต่อเช่นเดิม

 ผลงาน 
 สปริง 
 สปริงด็อกกี้

 วิซาร์ด 
 Wizard (EP)
 พ่อมด

 ซิลลี่ ฟูลส์ 
 Candyman (พ.ศ. 2542)
 Mint (พ.ศ. 2543)
 Juicy (พ.ศ. 2545)
 King Size (พ.ศ. 2547)
 Mini (พ.ศ. 2550)
 The One (พ.ศ. 2551)
 ทำร้าย (พ.ศ. 2553)
 สูญญากาศ (พ.ศ. 2555)
 แพ้ความอ่อนแอ (พ.ศ. 2564) (บันทึกเสียงกลองและร่วมแสดงมิวสิควิดีโอในฐานะแขกรับเชิญพิเศษ)

 ผลงานเบื้องหลังให้กับศิลปินอื่นๆ 
 Bodyslam 
 Bodyslam (พ.ศ. 2545)
 Drive (พ.ศ. 2546)

 ธีรภัค มณีโชติ 
 TEN SOLO (พ.ศ. 2547)
 Play It Forward (พ.ศ. 2550)

 เม จิระนันท์ 
 Me' HAPPENING (พ.ศ. 2550)

 เสก โลโซ 
 I'm Back (พ.ศ. 2556)
 Love and Peace (พ.ศ. 2557)
 Part 2 (พ.ศ. 2558)
 รักเธอจนวันตาย (พ.ศ. 2559)
 ซาตาน (พ.ศ. 2559)
 อ้อนวอน (พ.ศ. 2559)
 อาจเป็นเพราะรักเธอ (พ.ศ. 2559)
 ฉันเกิดในรัชกาลที่ 9 (พ.ศ. 2559)

 Dax Rock Rider 
 กลับตัวกลับใจ (พ.ศ. 2559)ล้านวิวแล้วจ้า! “กลับตัวกลับใจ” การกลับมาที่แรงไม่หยุดฉุดไม่อยู่ของ DAX ROCK RIDER
 อย่าปล่อยมือฉันได้ไหม (พ.ศ. 2560)
 ครึ่งฝัน (พ.ศ. 2562)
 ลมเป่าไฟ (พ.ศ. 2563)

 ศุภรุจ เตชะตานนท์ (MR.LONELY) 
 โง่ยืนหนึ่ง (พ.ศ. 2563)

 เอ๊ะ จิรากร 
 ฉันมาเพื่อลบคืนวันเก่าๆ (พ.ศ. 2563)

 โจอี้ ภูวศิษฐ์ 
 ดวงเดือน (พ.ศ. 2563)
 โอ๊ย (พ.ศ. 2564)

 7 Days Crazy 
 คอเหล็ก (พ.ศ. 2565) (Featuring ร่วมกับ เหน่ง Y Not 7)

 ผลงานการแต่งเพลง 

 สไมล์บัฟฟาโล่ 
 สาวชุดดำ

 ผลงานการแสดงและโฆษณา 
 ผลงานโฆษณา 
 โฆษณา Yamaha
 ผลงานการแสดง 
 ละคร คมฅน ทาง สถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 รับบท นาค

 ชีวิตส่วนตัว 

ต่อ - ต่อตระกูล ใบเงิน คบหาดูใจกับตฤณ ใบเงิน (วิเศษสมบัติ) นักร้องนักดนตรีเป็นเวลา 5 ปี ก่อนจะสมรสในปี พ.ศ. 2546 โดยทั้งคู่ได้มีลูกชายจำนวนสองคน คือ ไข่ตุ๋น และ ไข่เต่า โดยไข่ตุ๋นได้เจริญรอยตามพ่อและตีกลองชุดในเวลาต่อมา ได้เข้าร่วมวงดุริยางค์โรงเรียนสารสาสน์อีกด้วย ส่วนไข่เต่าเรียนกีต้าร์อย่างจริงจัง และเล่นเบสอย่างจริงจังเช่นกัน ‘Trin & Tor’ เลิฟสตอรี่ 13 ปี ของ ‘ต่อ ซิลลี่ฟูลส์’
# อาข่าผู้น่ารัก
อาข่าผู้น่ารัก มีชื่ออื่นว่า บ้านนอกทีวี ออกฉายเมื่อวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2551 ความยาว 79 นาที กำกับโดย สุกัญญา วงศ์สถาปัตย์ ทำรายได้รวม 5.4 แสนบาทมยุรี อำนวยพร, ที่สุดของหนังเด่น-หนังโดนแห่งปี  dailynews.co.th

นักแสดง
 ฟูอาน่า ฮิโรยาม่า - หมี่จู
 พิมพ์พรรณ ชลายนคุปต์ - พี่แป้น
# สะดุดจูบ แดนเวอร์จิ้น
นักแสดง 

 เฮย์เดน คริสเตนเซน - Lorenzo de Lamberti
 Mischa Barton - Pampinea
 Tim Roth - Gerbino
 Ryan Cartwright - Ghino
 Rosalind Halstead - Filmonena
 Kate Groombridge - Elissa
 Christopher Egan - Dioneo
 Nigel Planer - Uncle Bruno
 Matthew Rhys - Count Dzerzhinsky 
 Rupert Friend - Alessandro Felice
 Silvia Colloca - Sister Lisabetta