# อาณาจักรหลวงพระบาง
อาณาจักรหลวงพระบาง อยู่ทางประเทศลาวตอนเหนือ ภายหลังเมื่อรวมลาวเป็นหนึ่งแล้ว ก็ยังเป็นเมืองหลวงของลาว จนกระทั่งเปลี่ยนแปลงการปกครอง 

หลังเจ้ากิสราช กับเจ้าองค์นก (องค์ดำ) มาชิงเอาเมืองหลวงพระบางได้ ก็ประกาศขึ้นครองราชสมบัติของนครหลวงพระบางในระหว่างพ.ศ. 2250 ถึง พ.ศ. 2269 เจ้ากิ่งกิสราชขึ้นครองราชย์ ต่อมาเจ้าอินทโฉมอนุชาเป็นกบฏหนีไปอยู่สิบสองปันนา พระเจ้ากิ่งกิสราชอยู่ในราชสมบัติจนถึงปี พ.ศ. 2269 เป็นรัชสมัยเดียวกับพระเจ้าชัยเชษฐาธิราชที่ 2 หรือ พระเจ้าองค์ไชยเว้ครองนครเวียงจันทน์ พระเจ้าสร้อยศรีสมุทรครองนครจำปาศักดิ์ พระเจ้ากิ่งกิสราชมีพระธิดานามว่าเจ้าแท่นขาว เจ้าแท่นคำ ไม่มีพระโอรสกระทั่งพระองค์สวรรคตขุนนางยกราชสมบัติให้แก่เจ้าองค์คำและให้เสกสมรสกับเจ้าแท่นขาว เจ้าแท่นคำพระธิดาในพระเจ้ากิ่งกิสราช ครั้นในรัชสมัยเจ้าโชติกะ กองทัพญวนได้ยกทัพมาจากทางทิศตะวันออก บุกเข้ายึดเมืองพวนและเข้าประชิดแดนหลวงพระบาง ในเวลาที่เจ้าอินทโฉมสวรรคต เสนาอำมาตย์จึงนำบรรดาพระโอรสของเจ้าอินทโฉมเสี่ยงทายให้เป็นแม่ทัพไปตีพวกญวนแตกพ่ายกลับไป จึงอัญเชิญขึ้นเสวยราชย์สมบัติแทนได้ 8 เดือน บรรดาพระประยูรญาติจึงไม่พอพระทัย จึงยอมสละราชสมบัติให้แก่เจ้าโชติกะปีนั้นเอง ต่อมาทัพพม่ายกทัพใหญ่มารุกรานหลวงพระบางเจ้าโชติกะเสด็จหนีออกไปจากนคร ปล่อยให้เจ้าสุริยวงศ์รักษาเมืองแทน พม่าตีหลวงพระบางได้จับตัวเจ้าอินทะวงศ์และกวาดต้อนผู้คนไปยังพม่า

ต่อมา เจ้าอินทะวงศ์ หนีกลับพม่ามาซ่องสุมผู้คนอยู่ในเขตเมืองแถงแล้วยกทัพมายึดหลวงพระบางไว้ เจ้าโชติกะหนีไปตั้งค่ายอยู่นอกเมือง เตรียมจะยกทัพมาสู้รบ เจ้าหญิงศรีคำกองซึ่งเป็นพระขนิษฐาของเจ้าโชติกะเกลี้ยกล่อมมิให้ทั้ง 2 ฝ่ายรบราฆ่าฟันกันเอง จึงมอบราชสบัติให้แก่เจ้าสุริยวงศาในปี พ.ศ. 2314 หลวงพระบางมีเรื่องขัดแย้งกับนครเวียงจันทน์ในสมัยเจ้าสุริยวงศา จนล่วงมาถึงรัชสมัยเจ้าอุ่นคำ หลวงพระบางและเวียงจันทน์ไม่ปกติสุข ด้วยชาวฮ่อหนีมาจากยูนนาน ประเทศจีน เหตุการณ์สงบลงเนื่องจากทางฝ่ายญวนได้ตีขนาบมาอีกด้านหนึ่ง จนมาถึงสมัยพระเจ้าสักรินทรฤทธิ์ เพราะอันเนื่องมาจากเหตุการณ์ที่ไทยต้องทำสงครามกับฝรั่งเศสนั้นเอง จึงส่งผลทำให้ไทยต้องยอมยกดินแดนฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงซึ่งมีเมืองหลวงพระบางอยู่ด้วยนั้นให้ตกไปเป็นของฝรั่งเศสแทน เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2436

 ลำดับกษัตริย์แห่งอาณาจักรหลวงพระบาง 

 ลำดับ  รายพระนาม  ครองราชย์  สิ้นสุด  หมายเหตุ 1  เจ้ากิ่งกิสราช  พ.ศ. 2246  พ.ศ. 2265  พระราชนัดดาในพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช 2  เจ้าองค์คำ  พ.ศ. 2265  พ.ศ. 2266  พระราชโอรสในเจ้าอินทรกุมาร เชื้อสายกษัตริย์เมืองเชียงรุ้ง 3  เจ้าอินทโฉม  พ.ศ. 2266  พ.ศ. 2292  พระราชอนุชาในเจ้ากิ่งกิสราช 4  เจ้าอินทพรหม  พ.ศ. 2292  พ.ศ. 2293  พระราชโอรสในเจ้าอินทโฉม ครองราชย์ 8 เดือน จึงถวายราชสมบัติให้เจ้าโชติกะ 5  เจ้าโชติกะ  พ.ศ. 2293  พ.ศ. 2314  พระเชษฐาองค์โตในเจ้าอินทพรหม 6  เจ้าสุริยวงศ์  พ.ศ. 2314  พ.ศ. 2334  พระราชอนุชาในเจ้าโชติกะ เสียเอกราชแก่สยามเมื่อ พ.ศ. 2322 7  เจ้าอนุรุทธ  พ.ศ. 2334  พ.ศ. 2359  พระราชโอรสองค์ที่ 2 ในเจ้าอินทโฉม พระเชษฐาในเจ้าสุริยวงศ์ 8  เจ้ามันธาตุราช  พ.ศ. 2359  พ.ศ. 2378  พระราชโอรสในเจ้าอนุรุทธ 9  เจ้าสุกเสริม  พ.ศ. 2381  พ.ศ. 2393  พระราชโอรสในเจ้ามันธาตุราช 10  พระเจ้าจันทรเทพประภาคุณ(เจ้าจันทราช) พ.ศ. 2395  พ.ศ. 2414  พระราชอนุชาในเจ้าสุกเสริม 11  พระเจ้ามหินทรเทพนิภาธร(เจ้าอุ่นคำ)  พ.ศ. 2415  พ.ศ. 2431  พระราชอนุชาในพระเจ้าจันทรเทพประภาคุณ พระราชโอรสในเจ้ามันธาตุราช, เกิดเหตุโจรจีนฮ่อยกทัพปล้นสะดมตามหัวเมืองลาวต่างๆ เป็นเวลาหลายปี เมืองหลวงพระบางถูกเผาจากเหตุการณ์ครั้งนี้, รัชกาลที่ 5 ทรงให้ออกจากตำแหน่งเจ้านครหลวงพระบาง ฐานหย่อนสมรรถภาพ, ถึงแก่พิราลัยใน พ.ศ. 2438 12  พระเจ้าสักรินทรฤทธิ์(เจ้าคำสุก)  พ.ศ. 2432  พ.ศ. 2448  พระราชโอรสในพระเจ้ามหินทรเทพนิภาธร สมัยนี้ดินแดนลาวตกเป็นของฝรั่งเศสเมื่อ พ.ศ. 2436 13  พระเจ้าศรีสว่างวงศ์ พ.ศ. 2447  พ.ศ. 2488  พระราชโอรสในพระเจ้าสักรินทรฤทธิ์ หลัง พ.ศ. 2488 ทรงเปลี่ยนพระราชฐานะเป็นพระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรลาว