wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# อำเภอรัษฎา
รัษฎา เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดตรัง

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอรัษฎา มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลกะปางและตำบลน้ำตก อำเภอทุ่งสง (จังหวัดนครศรีธรรมราช)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลน้ำตก อำเภอทุ่งสง (จังหวัดนครศรีธรรมราช) และทิวเขาบรรทัด
 ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลในเตา ตำบลท่างิ้ว และตำบลห้วยนาง อำเภอห้วยยอด
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลวังหิน อำเภอบางขัน (จังหวัดนครศรีธรรมราช)

 ประวัติ 
เดิมท้องที่อำเภอรัษฎาเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ในการปกครองของอำเภอห้วยยอด ต่อมากระทรวงมหาดไทยได้ประกาศแบ่งเขตท้องที่อำเภอห้วยยอด 5 ตำบล คือ ตำบลควนเมา ตำบลคลองปาง ตำบลหนองบัว ตำบลหนองปรือ และตำบลเขาไพร ตั้งเป็นกิ่งอำเภอโดยเรียกชื่อว่า กิ่งอำเภอรัษฎา ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2534 และยกฐานะเป็น อำเภอรัษฎา เมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2539 ทั้งนี้ ชื่อ "รัษฎา" ตั้งขึ้นเพื่อเป็นสื่อรำลึกถึงคุณงามความดีของพระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี (คอซิมบี๊ ณ ระนอง) อดีตเจ้าเมืองตรังที่ได้สร้างความเจริญรุ่งเรืองให้แก่จังหวัดตรังเป็นอย่างยิ่ง

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอรัษฎาแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 50 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)แผนที่1.ควนเมาKhuan Mao 180px|แผนที่ตำบล2.คลองปางKhlong Pang3.หนองบัวNong Bua4.หนองปรือNong Prue5.เขาไพรKhao Phrai

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอรัษฎาประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลคลองปาง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลคลองปาง
 องค์การบริหารส่วนตำบลควนเมา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลควนเมาทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองปาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองปาง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลคลองปาง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองบัว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองบัวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหนองปรือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองปรือทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเขาไพร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาไพรทั้งตำบล

 การคมนาคม 
ทางสายหลัก ได้แก่
 ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 403 (ตรัง-ทุ่งสง) จากจังหวัดตรังถึงอำเภอรัษฎา ระยะทางประมาณ 58 กิโลเมตร เป็นถนนลาดยาง 4 ช่องทางจราจร 
 ถนนเพชรเกษม จากจังหวัดตรัง ผ่านอำเภอห้วยยอด เลี้ยวเข้าสู่ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 403 ถึงอำเภอรัษฎา ระยะทางประมาณ 50 กิโลเมตร เป็นถนนลาดยาง 2 ช่องทางจราจร
# ดุค เอลลิงตัน
เคนเนดี "ดุ๊ค" เอลลิงตัน (29 มีนาคม ค.ศ. 1899 - 24 พฤษภาคม ค.ศ. 1974) เป็นนักแต่งเพลงชาวอเมริกันเปียโนและดรัมเมเยอร์ของวงดนตรีแจ๊สซึ่งเขานำจาก 2466 จนตายในอาชีพที่ทอดมานานกว่าห้าสิบปี [1] 

เกิดที่วอชิงตัน ดี.ซี. เอลฟ์ตันตั้งอยู่ที่เมืองนิวยอร์กตั้งแต่กลางทศวรรษ 1920 เป็นต้นไปและได้รับข้อมูลระดับชาติผ่านการปรากฏตัวของวงดนตรีที่ Cotton Club in Harlem ในช่วงทศวรรษที่ 1930 วงออเคสตราของเขาไปเที่ยวในยุโรป แม้ว่าจะได้รับการยกย่องว่าเป็นหัวใจสำคัญในประวัติศาสตร์ของดนตรีแจ๊ส แต่ Ellington ก็ใช้คำว่า "เกินกว่าหมวดหมู่" เป็นหลักเกณฑ์ในการปลดปล่อยและเรียกร้องให้เพลงของเขาเป็นส่วนหนึ่งของหมวดหมู่ดนตรีอเมริกันมากกว่าประเภทดนตรี เช่นแจ๊ส [2] 

นักดนตรีบางคนที่เป็นสมาชิกของวงดนตรีของ Ellington เช่นนักเป่าแซ็กโซโฟน Johnny Hodges ถือเป็นหนึ่งในผู้เล่นที่ดีที่สุดในวงการดนตรีแจ๊ส Ellington ได้ผสมผสานพวกเขาเข้ากับวงดนตรีที่มีชื่อเสียงที่สุดในประวัติศาสตร์ของดนตรีแจ๊ส สมาชิกบางคนอยู่กับวงออเคสตรามาหลายสิบปีแล้ว เจ้านายที่เขียน miniatures สำหรับรูปแบบการบันทึก 78 นาทีต่อนาที 78 นาที Ellington มักแต่งโดยเฉพาะเพื่อแสดงลักษณะและทักษะของนักดนตรีแต่ละคน 

มักจะร่วมมือกับคนอื่น Ellington เขียนมากกว่าหนึ่งพันองค์ประกอบ; การทำงานที่กว้างขวางของเขาคือมรดกทางดนตรีแจ๊สที่ใหญ่ที่สุดที่บันทึกไว้โดยส่วนใหญ่งานของเขากลายเป็นมาตรฐาน Ellington ยังบันทึกเพลงที่เขียนขึ้นโดยวงดนตรีของเขาตัวอย่างเช่น Juan Tizol's "Caravan" และ "Perdido" ซึ่งนำสีสันของสเปนเข้ากับวงดนตรีแจ๊สวงใหญ่ หลังจาก 1941 Ellington ร่วมมือกับนักแต่งเพลง - arranger - เปียโนบิลลี่ Strayhorn ซึ่งเขาเรียกว่าการเขียนและการจัดเพื่อนของเขา [3] ด้วย Strayhorn เขาแต่งเพลงประกอบละครหรือห้องสวีทมากมายรวมถึงเพลงสั้น ๆ อีกด้วย หลังจากการปรากฏตัวที่ Newport Jazz Festival ในเดือนกรกฎาคมปี 1956 แอ็พพลิเคชั่นและวงออร์เคสตร้าของ Ellington ก็มีความสุขกับการฟื้นตัวของอาชีพหลักและเริ่มขึ้นในการทัวร์คอนเสิร์ตระดับโลก Ellington บันทึกสำหรับ บริษัท อเมริกันบันทึกแห่งยุคของเขาได้แสดงในภาพยนตร์หลายเรื่องการให้คะแนนหลายอย่างและการแต่งเพลงประกอบละครเวที 

เนื่องจากมีการใช้วงออร์เคสตร้าหรือวงดนตรีขนาดใหญ่และขอบคุณ eloq ของเขา

เอลลิงตันเสียชีวิตด้วยโรคยุงกัดจนทนพิษไม่ไหวและปอดแหก เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม ค.ศ. 1974

 ประวัติ 
thumb|left|150px|ดุค เอลลิงตัน ในปี 1943

 ผลงาน 
ดุค เอลลิงตัน ฝากผลงานเพลงที่เป็นที่รู้จักกันดี ได้แก่ 
 Mood Indigo 
 Sophisticated Lady 
 Satin Doll (ร่วมกับ บิลลี สเตรย์ฮอร์น และจอห์นนี เมอร์เซอร์)
 Do Nothing 'Til You Hear From Me 
 I Let a Song Go Out Of My Heart 
 It Don't Mean A Thing (If It Ain't Got That Swing) 
 The Mooche
 Crescendo In Blue
 Cotton Tail 
 (In My) Solitude 
 Prelude To A Kiss 
 Rockin’ In Rhythm
 New Orleans
 A Drum Is A Women
 Happy-Go-Lucky Local
 C Jam Blues (a 12-bar blues) 
 I'm Beginning To See The Light 
 I Got It Bad (And That Ain't Good)
 Take the 'A' Train (ร่วมกับ บิลลี สเตรย์ฮอร์น)
 Things Ain't What They Used To Be (ร่วมกับ จอห์นนี เมอร์เซอร์)

รวมทั้งผลงานที่ใช้ชื่อสมาชิกในวงเป็นผู้แต่ง เช่น Caravan และ Perdido
# มาลิซไมเซอร์
มาลิซมิเซอร์  เป็นวงวิชวลเคในช่วงยุคปี ค.ศ. 1992 ถึง ค.ศ. 2001 ความหมายของวงนี้คือ "ความพยาบาทและความเศร้า" เป็นวงที่ก่อตั้งขึ้นมาโดยคนสองคนคือ Mana (กีตาร์) และKözi (กีตาร์) และทำการ หาสมาชิกมาได้อีกสามคนคือ Tetsu (ร้อง) ,Yu~ki (เบส) และ Gaz (กลอง) ต่อมา Gaz ได้ออกจากวงไปอยู่กับวง Kneuklid Romance ซึ่งทำให้วงได้มือกลองคนใหม่คือ Kami ซึ่งมาจากวง Kneuklid Romance นั้นเอง  วงมาลิซไมเซอร์ยุคแรกจึงเริ่มต้นขึ้น

 ประวัติ 
 ยุค Tetsu (1992-1994) 
ในช่วงนี้ทางวงได้ออกอัลบั้มมาสองอัลบั้มคือ Memoire และ MemoireDx ภายใต้สังกัด Midi:Nette ซึ่ง Mana ตั้งขึ้นเองคล้ายๆ Extasy Record ของ โยชิกิ (จากX Japan) โดยเปิดการแสดงตามเวทีต่างๆและได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ จากนั้นในปี ค.ศ. 1994 Tetsu ก็ประกาศออกจากวงไปทำให้มาลิซมิเซอร์หายหน้าไปซักพัก

 ยุค Gackt (1995-1999) 
มาลิซมิเซอร์กลับมาอีกครั้งในปี ค.ศ. 1995 พร้อมกับนักร้องนำคนใหม่ Gackt และปล่อยอัลบั้มชุดที่สองออกมาคือ Voyage~sans retour ในช่วงนี้เองที่วงได้เซ็นสัญญากับค่ายใหญ่อย่าง Nippon Columbiaเว็บไซต์ของ Nippon Columbia และช่วงนี้เองที่วงมาลิซมิเซอร์ มีชื่อเสียงและโด่งดังมากๆ โดยได้ออกรายการทีวีรวมทั้งลงแม็กกาซีนต่างๆมากมาย นอกจากนี้ทางวงยังมีรายการวิทยุเป็นของตัวเองอีกด้วย ในยุคนี้ มาลิซมิเซอร์ ได้ปล่อยซิงเกิลออกมาทั้งหมด6อันและอัลบั้ม merveilles ซึ่งเป็นอัลบั้มที่ดีที่สุดของมาลิซมิเซอร์ และในปี ค.ศ. 1999 Gacktก็ได้ออกจากวงโดยไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด

หลังจากนั้นไม่กี่เดือนทางวงก็ได้พบกับข่าวร้ายซ้ำสองเมื่อ Kami ได้จากโลกนี้ไปอย่างไม่มีวันกลับ เนื่องจากเลือดออกในเยื่อหุ้มสมอง มาลิซมิเซอร์จึงออกจาก Nippon Columbia ก่อนจะหายไปอีกครั้ง

 ยุค Klaha (2000-2001) 
มาลิซมิเซอร์กลับมาอีกครั้งและได้ออกซิงเกิลอีกสองอัน โดยไม่เปิดเผยนักร้องนำ จนกระทั่งวันที่ 31 สิงหาคม Klaha ก็ปรากฏตัวอย่างเป็นทางการ หลังจากนั้นงานเพลงและหนังก็ตามมารวมทั้งออกซิงเกิลอีก3อัน โดนแนวเพลงนั้นเปลี่ยนไปจากยุคสมัยของ Gackt อย่างสิ้นเชิง โดยตัวเพลงนั้นออกแนวมืดมนมากขึ้น ช่วงนี้ทางวงยังได้มีหนังเกี่ยวกับ แวมไพร์ ของตัวเองที่ชื่อ "Bara no Konrei ~Mayonaka ni Kawashita Yakusoku~" ก่อนที่ทางวงจะประกาศ "พักชั่วคราว" ในปี ค.ศ. 2001
จนปัจจุบันก็ยังไม่มีทีท่าว่าวงจะกลับมารวมตัวแต่อย่างใด มาลิซมิเซอร์จึงสิ้นสุดลงตรงนี้
# โรงเรียนสัตยาไส
โรงเรียนสัตยาไส เป็นโรงเรียนประจำ  เปิดทำการเรียนการสอนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 โดยเปิดตั้งแต่ระดับอนุบาลถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6 ตามหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ

โรงเรียนสัตยาไส ตั้งอยู่ใน 53 ประเทศทั่วโลก ภายใต้มูลนิธิสัตยาไส ไม่มีการเก็บค่าเล่าเรียนแต่อย่างใด ที่ประเทศไทยอยู่ภายใต้การดูแลของ ดร.อาจอง ชุมสาย ณ อยุธยา เป็นผู้บริหารสูงสุดของโรงเรียน ตั้งอยู่เลขที่ 99 หมู่ 2 ตำบลลำนารายณ์ อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี มีพื้นที่ประมาณ 300 ไร่เศษ เป็นธรรมชาติ ป่าเขา หนองบึง สงบ ร่มรื่น มีนักเรียน 352 คน ครู 49 คน อัตราส่วนครูต่อนักเรียน 1 : 6 โดยประมาณ เปิดสอนตั้งแต่ชั้นอนุบาลถึง ม.6 จำนวน 12 ห้องเรียน ห้องเรียนละไม่เกิน 30 คน เป็นโรงเรียนประจำ นักเรียนพักค้างภายในโรงเรียน รับประทานอาหารมังสวิรัติของทางโรงเรียน  ยกเว้นนักเรียนชั้นอนุบาลไป-กลับ และรับเฉพาะเด็กบ้านใกล้โรงเรียนโรงเรียนสัตยาไส สำหรับในระดับมัธยมปลาย มีสาย วิทย์-คณิต  ศิลป์-ภาษา(อังกฤษ,ญี่ปุ่น,จีน) และจะเปิดสอนในสายอื่นๆ ตามลำดับ มี Summer เพื่อให้นักเรียนได้เลือกประเทศที่ต้องการและไปอยู่กับ Hostfamily แลกเปลี่ยนภาษาและวัฒนธรรม

โรงเรียนแห่งนี้อยู่ภายใต้กฎ "ความรัก ความเมตตา" โดยเด็กนักเรียนและคุณครูอยู่ในโรงเรียนเป็นเสมือนครอบครัวใหญ่ ทุกคนดูแลช่วยเหลือกัน มีอาจารย์แลกเปลี่ยนจากต่างประเทศมาสอนภาษา ทางโรงเรียนได้เน้นให้เด็กนักเรียนเป็นคนดี ไม่ได้เน้นให้เป็นคนเก่งเพียงอย่างเดียว เพื่อเด็กจะได้เป็นผู้ใหญ่ที่ดีในอนาคต สังคมต้องการคนดีและคนเก่งควบคู่กันไป   

โรงเรียนใช้หลักการ “การเรียนรู้โดยนักเรียนเป็นศูนย์กลาง” และ “การเรียนรู้แบบ บูรณาการ” เช่น ให้นักเรียน (เริ่มแต่ชั้นอนุบาล) ร่วมกำหนดหัวข้อที่จะเรียนรู้ แล้วครูเป็น ผู้เอื้ออำนวย (ไม่ใช่สอน) ให้นักเรียนได้เรียนรู้ โดยเน้นการเรียนรู้จากการได้ปฏิบัติ ได้เห็นได้ฟัง ได้สัมผัส ได้ทดลอง ได้คิด อย่างเหมาะสม ทำให้เด็กเป็นคนเก่งคนดี ในส่วนของการเรียนรู้อย่างบูรณาการก็มีตัวอย่างของการ “บูรณาการการเรียนรู้ เรื่อง สุขกาย สบายใจ” ซึ่งนักเรียนชั้น ม. 1 - 3 เรียนด้วยกัน เริ่มต้นด้วยการนั่งสมาธิร่วมกัน แล้วแบ่งเป็น 4 กลุ่ม แยกย้ายไปเรียนรู้ไปตามฐานการเรียนรู้ 4 ฐาน กลับมารวมกันในช่วงท้าย แต่ละกลุ่มนำเสนอผลการเรียนรู้จากแต่ละฐานพร้อมอภิปราย แล้วจบด้วยการทำสมาธิ แผ่เมตตา และทำความเคารพ                  

โรงเรียนสัตยาไสได้นำหลัก “ศีล สมาธิ ปัญญา” มาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอน เน้น “ความรักความเมตตา” และ “คุณธรรม” โดยบูรณาการเข้าไปในการเรียนการสอนและกิจกรรมทั้งหลาย เช่น ก่อนรับประทานอาหาร จะมีการสวดมนต์ ขอบคุณพ่อแม่ ครู ธรรมชาติ โดยมีนักเรียนเป็นผู้นำ นักเรียนทุกคนกล่าวถ้อยคำ “ข้าวทุกจาน อาหารทุกอย่าง .....” ตามด้วย การพูดเป็นภาษาอังกฤษ (เด็กอนุบาลก็พูดอย่างนี้ ทั้งสองภาษา)
# เคาท์ เบซี
วิลเลียม เจมส์ "เคาท์" เบซี่ (21 สิงหาคม พ.ศ. 2447 - 26 เมษายน พ.ศ. 2527) นักเปียโน นักออร์แกน หัวหน้าวงดนตรี และนักแต่งเพลงชาวอเมริกัน  ในแนวดนตรีแจ๊ซ และบิ๊กแบนด์  เริ่มก่อตั้งวงดนตรีของตัวเองตั้งแต่ พ.ศ. 2477 และมีชื่อเสียงควบคู่ไปกับวงดนตรีของดุค เอลลิงตัน ฉายา เคาท์ ของเบซี่ ตั้งขึ้นล้อกันไปกับฉายา ดุค ของเอลลิงตัน และ เอิร์ล ของเอิร์ล ไฮน์ส เบซี่มีผลงานดนตรีร่วมกับนักดนตรีมากมาย เช่น แฟรงค์ ซินาตรา เอลลา ฟิทซ์เจอรัลด์ เดอะ มิลส์ บราเธอร์ส แจ็กกี วิลสัน ควินซี โจนส์  และทำดนตรีประกอบภาพยนตร์เพลง รวมทั้งแสดงในภาพยนตร์ด้วยหลายเรื่อง

เบซี่ ได้รับรางวัลแกรมมี่ 9 ครั้ง ช่วงบั้นปลายชีวิตป่วยด้วยโรคหัวใจจนต้องเข้าโรงพยาบาล แต่ก็ยังออกตระเวนแสดงดนตรี โดยนั่งรถเข็นขึ้นบนเวที เบซี่ เสียชีวิตที่ฟลอริดา เมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2527 ด้วยโรคมะเร็งตับอ่อน

ถึงแม้เบซี่จะเสียชีวิตไปแล้ว วงดนตรีเคาท์ เบซี่ ก็ยังรวมวงกันอยู่จนถึงปัจจุบัน

 ผลงาน 
thumb|วงดนตรีเคาท์ เบซี่ ในภาพยนตร์ Stage Door Canteen (1943)
เพลงที่มีชื่อเสียง
 One O'Clock Jump
 Jumpin' at the Woodside
 Li'l Darlin'''
 April in Paris'' 

ผลงานที่มีชื่อเสียงของ เบซี่ อาทิเช่น
 2479 Count Basie 1936-38 (Classics)
 2480 The Original American Decca Recording (MCA GRP)
 2480 Listen…You Shall Hear (Hep)
 2481 Do You Wanna Jump (Hep)
 2482 Count Basie Volume One 1932-1938 (Jazz Calssics In Digital Stereo)
 2482 Count Basie 1938-39 (Classics)
 2483 Basie Rhythm (Hep)
 2486 The Jubulee Alternatives (Hep)
 2498 Count Basie Swings, Joe Williams Sings (Verve)
 2498 April In Paris (Clef)
 2499 The Complete Atomic Basie (Roulette)
 2500 One O’Clock Jump (MCA)
 2500 Count Basie At Newport..Live (Verve)
 2500 Atomic Mr.Basie (Roulette)
 2502 Basie Swings, Bennett Sings (Roulette)
 2503 The Legend (Capitol)
 2515 The Golden Years (Pablo)
 2516 Basie Jam (Pablo)
 2537 The Complete Atomic Basie (Roulette)
 2542 Atomic Swing (Blue Note)

 มีเดีย 

 เชิงอรรถ
# สภาคารราชประยูร
สภาคารราชประยูร เป็นอาคาร 2 ชั้น ศิลปะแบบโคโลเนียล ตั้งอยู่ในเขตพระราชฐานชั้นนอก ริมสระน้ำตรงข้ามกับหอเหมมณเฑียรเทวราช ปัจจุบัน ใช้เป็นอาคารจัดแสดงประวัติและเหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ ของพระราชวังบางปะอิน

 ประวัติ 

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้จัดสร้างสภาคารราชประยูรขึ้น เพื่อพระราชทานให้เป็นที่ประทับของสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอฯ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ และเจ้านายฝ่ายหน้า โดยก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2419

นอกจากนั้น สภาคารราชประยูรยังเป็นที่ทำการของ "หอทะเบียนเมืองกรุงเก่า" ซึ่งเป็นสำนักงานที่ดินกรุงเก่าแห่งแรกของประเทศไทยด้วย ความเป็นมาของการออกโฉนดที่ดิน , กรมที่ดิน, กระทรวงมหาดไทย
# อำเภอแม่วาง
แม่วาง  เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ มีพื้นที่ที่ครอบคุมอุทยานถึง 3 อุทยานได้แก่ อุทยานแห่งชาติแม่วาง อุทยานแห่งชาติออบขาน อุทยานแห่งชาติอินทนนท์ และเป็นอำเภอที่มีชื่อเสียงในด้านการท่องเที่ยวล่องแพล่องแพแม่วาง'แม่วาง’ คึกคัก ชาว 'เชียงใหม่' หนีร้อนหลบหมอกควันมา 'ล่องแพ' แน่น

 ประวัติ 

อำเภอแม่วางเป็นอำเภอมาก่อนเมื่อปี พ.ศ. 2461  ต่อมาในปี พ.ศ. 2477  ทางราชการประกาศยุบอำเภอแม่วาง  และอำเภอบ้านแมรวมกัน  ตั้งอยู่ที่บ้านเปียง ม.13  ต.บ้านแม อ.สันป่าตอง จ.เชียงใหม่  และต่อมาวันที่ 4 มิถุนายน 2482  ได้ย้ายที่ทำการอำเภอไปตั้งอยู่ที่บ้านสันป่าตอง ม.10  ต.ยุหว่า  และเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภอสันป่าตองมาจนถึงปัจจุบัน

ปี พ.ศ. 2533  กระทรวงมหาดไทย ได้ประกาศตั้งกิ่งอำเภอแม่วางขึ้น  และได้มีพระราชกฤษฎีกาตั้งกิ่งอำเภอแม่วาง เป็นอำเภอแม่วาง เมื่อวันที่ 7 กันยายน  2538

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอแม่วางตั้งอยู่ทางตอนกลางของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังต่อไปนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอสะเมิง
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอหางดงและอำเภอสันป่าตอง
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอดอยหล่อและอำเภอจอมทอง
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแม่แจ่ม

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอแม่วางแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 5 ตำบล 58 หมู่บ้าน ได้แก่

 ลำดับที่  อักษรไทย  อักษรโรมัน  จำนวนหมู่บ้าน  ประชากรทั้งหมด(พ.ศ. 2566)กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร (รายเดือน) พื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เดือนธันวาคม 2566." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: . สืบค้น 13 มีนาคม 2567. ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น(พ.ศ. 2566) 1.  บ้านกาด  Ban Kat  9  5,268  2,6032,665  (ทต. แม่วาง)(อบต. บ้านกาด) 2.  ทุ่งปี๊  Thung Pi  12  4,341  4,341  (อบต. ทุ่งปี๊) 3.  ทุ่งรวงทอง  Thung Ruang Thong  8  2,212  2,212  (อบต. ทุ่งรวงทอง) 4.  แม่วิน  Mae Win  19  13,026  13,026  (อบต. แม่วิน) 5.  ดอนเปา  Don Pao  10  7,151  1,8975,254  (ทต. แม่วาง)(อบต. ดอนเปา) รวม  58  31,998  4,500 (เทศบาล)27,498 (อบต.)

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอแม่วางประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลแม่วาง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านกาดและตำบลดอนเปา
 องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกาด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกาด (นอกเขตเทศบาลตำบลแม่วาง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งปี๊ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งปี๊ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งรวงทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งรวงทองทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่วิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่วินทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลดอนเปา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนเปา (นอกเขตเทศบาลตำบลแม่วาง)

 สถานที่ท่องเที่ยว 
 อุทยานแห่งชาติแม่วาง
 ลำน้ำแม่วาง
 น้ำตกแม่วาง
 ปางช้างแม่วาง
 น้ำตกสายรุ้ง
 อ่างเก็บน้ำห้วยมะนาว

 รูปปั้นพระเจ้า 4 ทิศ สำนักปฏิบัติธรรม วัดดอยสัพพัญญ
 ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพพิเศษ ศาลารวมใจ บ้านกาด
 โรงไฟฟ้าพลังงานน้ำแม่เตียน
 อนุสาวรีย์ทหารญี่ปุ่น โรงเรียนบ้านกาดวิทยาคม
 สถานีวิจัยระดับโครงการแม่สะป๊อก
# อำเภอดอยหล่อ
ดอยหล่อ  เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดเชียงใหม่ แยกพื้นที่ออกจากอำเภอจอมทอง ในอดีตเป็นอำเภอเล็กที่มีหมู่บ้านกระจายตามถนนสายเชียงใหม่–จอมทอง แต่ในปัจจุบันอำเภอดอยหล่อถูกพัฒนาให้เป็นพื้นที่รองรับการขยายตัวของนครเชียงใหม่ และรองรับความเจริญจากอำเภอจอมทอง ศูนย์กลางความเจริญทางตอนใต้ของจังหวัดเชียงใหม่  ทำให้เกิดชุมชนหนาแน่นเกิดขึ้นจำนวนมากในท้องที่ของอำเภอ เกิดการค้า การลงทุน การบริการเพิ่มขึ้น และพื้นที่อำเภอดอยหล่อ–จอมทอง เคยถูกกำหนดให้เป็นพื้นที่การพัฒนาที่สำคัญของจังหวัดเชียงใหม่ เช่น โครงการก่อสร้างท่าอากาศยานล้านนา  โครงการก่อสร้างมหาวิทยาลัยในพื้นที่ดังกล่าว

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอดอยหล่อมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอแม่วาง 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอสันป่าตอง 
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอป่าซาง อำเภอเวียงหนองล่อง (จังหวัดลำพูน) และอำเภอจอมทอง
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอจอมทอง

 ประวัติ 
ท้องที่อำเภอดอยหล่อเดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอจอมทอง ทางราชการได้แบ่งพื้นที่การปกครองออกมาตั้งเป็น กิ่งอำเภอดอยหล่อ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยเมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2538 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน ปีเดียวกัน วันที่ 22 มีนาคม พ.ศ. 2538 และต่อมาในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550 ได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็น อำเภอดอยหล่อ  โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 8 กันยายน ปีเดียวกัน วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2550

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอดอยหล่อแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 4 ตำบล 54 หมู่บ้าน ได้แก่
 ลำดับที่  อักษรไทย  อักษรโรมัน  จำนวนหมู่บ้าน  ประชากรทั้งหมด(พ.ศ. 2566)กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร (รายเดือน) พื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เดือนธันวาคม 2566." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: . สืบค้น 13 มีนาคม 2567. ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น(พ.ศ. 2566) 1.  ดอยหล่อ  Doi Lo  26  11,404  11,404  (อบต. ดอยหล่อ) 2.  สองแคว  Song Khwae  8  4,556  4,556  (ทต. สองแคว) 3.  ยางคราม  Yang Khram  11  4,850  4,850  (ทต. ยางคราม) 4.  สันติสุข  Santi Suk  9  3,790  3,790  (ทต. สันติสุข) รวม  54  24,600  13,196 (เทศบาล)11,404 (อบต.)

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอดอยหล่อประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลยางคราม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลยางครามทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลสันติสุข ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันติสุขทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลสองแคว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสองแควทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลดอยหล่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอยหล่อทั้งตำบล
# ฟอลลิงวอเทอร์
ฟอลลิงวอเทอร์  หรือ บ้านคอฟแมน (Kaufmann Residence) เป็นคฤหาสน์ตั้งอยู่ในแถวชนบทของแถบตะวันตกเฉียงใต้ของรัฐเพนซิลเวเนีย ห่างออกไป 50 ไมล์ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเมืองพิตส์เบิร์ก อาคารได้รับการออกแบบโดยสถาปนิกชาวอเมริกันแฟรงก์ ลอยด์ ไรต์ ในปี 1935 เป็นบ้านพักอาศัยของตระกูลนักธุรกิจนาม เอดการ์ เจ. คอฟแมน ซีเนียร์ (Edgar J. Kaufmann Sr.) นักธุรกิจเชื้อสายยิวเจ้าของห้างสรรพสินค้าคอฟแมน ฟอลลิงวอเทอร์มีจุดเด่นคือตัวบ้านได้สร้างคร่อมน้ำตกที่มาจากลำธารแบร์รัน ฟอลลิงวอเทอร์นับเป็นหนึ่งในงานที่แสดงคำจัดความของ ลัทธิสถาปัตยกรรมออร์แกนิก (Organic Architecture) ได้อย่างชัดเจนที่สุดงานหนึ่ง ในบรรดางานทั้งหลายของลอยด์ ไรต์

นิตยสารไทม์ได้ชื่นชมงานออกแบบของลอยด์ ไรต์ชิ้นนี้ไว้ว่า "เป็นงานที่สวยที่สุด" ฟอลลิงวอเทอร์ยังได้ติด 1 ใน 28 สถานที่ "ที่คุณต้องไปก่อนคุณจะตาย" ของสมิธโซเนียน ได้รับการยกย่องให้เป็นสิ่งสำคัญทางประวัติศาสตร์แห่งชาติแห่งสหรัฐอเมริกา ในปี 1966 และในปี 1991 สมาชิกสถาบันสถาปัตยกรรมแห่งสหรัฐอเมริกัน (เอไอเอ) ได้โหวตฟอลลิงวอเทอร์ให้เป็น "งานออกแบบทางสถาปัตยกรรมของสหรัฐอเมริกาที่ดี่ที่สุดตลอดกาล" จนกระทั่งลดลงมาจนอยู่ในอันดับ 29 ในปี 2007

เดิมฟอลลิงเฮาส์เป็นบ้านของตระกูลคอฟแมนตั้งแต่ปี 1937-1963 จนกระทั่งเขาได้บริจาคบ้านหลังนี้เพื่อเป็นพิพิธภัณฑ์ในปี 1964 โดยปัจจุบันบ้านแห่งนี้มีสถิติผู้มาเยี่ยมชมมากกว่า 125,000 คนต่อปี ฟอลลิงวอเทอร์ใช้งบประมาณการสร้างประเมิณไว้ประมาณ 35,000 ดอลลาร์ เมื่อสร้างเสร็จได้ถูกจำหน่ายในราคา 155,000 ดอลลาร์McCarter, page 59.http://articles.latimes.com/1986-03-09/news/mn-17944_1_edgar-j-kaufmann โดยแบ่งเป็นราคาบ้าน 75,000 ดอลลาร์ ตกแต่งเฟอร์นิเจอร์ภายใน 22,000 ดอลลาร์ เกสต์เฮาส์ โรงจอดรถและส่วนคนงาน 50,000 ดอลลาร์ และค่าจ้างสถาปนิก 8,000 ดอลลาร์ เมื่อคำนวณบวกค่าเงินเฟ้อในปี 2015 ราคาบ้านหลังนี้จะขึ้นไปสูงกว่า 2.6 ล้านดอลลาร์ และเมื่อปี 2001 ค่าบำรุงรักษาบ้านหลังนี้ตกอยู่ราวๆที่ 11.5 ล้านดอลลาร์

ฟอลลิงวอเทอร์และอาคารอีกเจ็ดแห่งที่ออกแบบโดยแฟรงก์ ลอยด์ ไรต์ได้รับขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก "สถาปัตยกรรมศตวรรษที่ 20 ของแฟรงก์ ลอยด์ ไรต์" เมื่อเดือนกรกฎาคม 2019
# ธรณีพิบัติภัย
ธรณีพิบัติภัย  หมายถึง ภัยธรรมชาติที่เกิดจากกระบวนการทางธรณีวิทยา เช่น แผ่นดินไหว สึนามิ หลุมยุบ ดินถล่ม หิมะถล่ม ภูเขาไฟระเบิด เป็นต้น ถือเป็นภัยธรรมชาติที่เกิดจากกระบวนการทางธรณีวิทยาที่เกิดขึ้นโดยฉับพลันและรุนแรง ก่อให้เกิดความเสียหายแก่บ้านเรือน ชีวิต และทรัพย์สินของประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่เกิดเหตุ 

 ประเภทของธรณีพิบัติภัย 

กรมทรัพยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้แบ่งธรณีพิบัติภัยเป็นประเภทต่างๆ กัน โดยพิจารณาจากธรณีพิบัติภัยหลักที่ส่งผลกระทบถึงประเทศไทยhttp://www.dmr.go.th/ewt_news.php?nid=24433 ดังนี้

 ดินถล่ม 

ดินถล่ม (Landslide) เป็นการเลื่อนไถลตามแรงโน้มถ่วงของโลกของมวลดินและหินในพื้นที่ที่มีความลาดชันสูง เช่น แนวเขา หน้าผา นอกจากนี้ยังเกิดในพื้นที่ภูเขาสูงรองรับด้วยหินแกรนิตและหินดินดานเป็นป่าโปร่งตามธรรมชาติและพบต้นไผ่ขึ้นอยู่ทั่วไป สำหรับดินถล่มในประเทศไทยมักเกิดขึ้นพร้อมกับน้ำป่าไหลหลาก เมื่อเกิดฝนตกหนักรุนแรงและต่อเนื่องหลายวัน มีปริมาณฝนมากกว่า 200 มิลลิเมตร การป้องกันดินถล่มอาจใช้การปลูกหญ้าแฝก การใช้ลวดตาข่ายกั้นตามแนวถนน และจะเป็นความเสียหายแก่ประชาชน เป็นต้น 

 แผ่นดินไหว 

แผ่นดินไหว (Earthquake) เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดจากการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลก (แนวระหว่างรอยต่อธรณีภาค) ทำให้เกิดการเคลื่อนตัวของชั้นหินขนาดใหญ่เลื่อน เคลื่อนที่ หรือแตกหักและเกิดการโอนถ่ายพลังงานศักย์ผ่านในชั้นหินที่อยู่ติดกัน

 คลื่นสึนามิ 

คลื่นสึนามิ (Tsunami) เป็นคลื่นใต้น้ำที่เกิดจากการเกิดแผ่นดินไหวหรือภูเขาระเบิดใต้มหาสมุทรมากกว่าแมกนิจูด 7.0 รวมทั้งจุดโฟกัสต้องอยู่ลึกลงไปในเปลือกโลกน้อยกว่า 50 กิโลเมตร และเปลือกโลกเคลื่อนที่ในแนวตั้ง หรือเกือบตั้ง ส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นบริเวณที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดแผ่นดินไหว เช่น พื้นที่รอบ ๆ มหาสมุทรแปซิฟิก หรือ “วงแหวนแห่งไฟ”

 หลุมยุบ 

หลุมยุบ (Sinkhole) เป็นปรากฏการณ์ที่ดินยุบตัวลงเป็นหลุมลึกและมีเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ 1-200 เมตร ความลึกตั้งแต่ 1-20 เมตรหรือมากกว่านั้น การเกิดหลุมยุบในตอนแรกปากหลุมจะมีลักษณะเกือบกลมและมีน้ำสีขาวขังอยู่ก้นหลุม หลังจากนั้นน้ำจะกัดเซาะก้นหลุมให้กว้างขึ้นในลักษณะคล้ายรูปน้ำเต้าจนปากหลุมพังลงมา

 รอยดินแยก 

รอยดินแยก (Creep) มักเกิดขึ้นบนที่ลาดภูเขาและมีความลาดชันสูง เมื่อเกิดฝนตกหนักจะทำให้ดินอิ่มตัวแต่ยังไม่มีการเคลื่อนตัวลงมาเหมือนการเกิดดินถล่ม

 ตลิ่งทรุดตัว 

ตลิ่งทรุดตัว (Bank Erosion) เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำในแม่น้ำ ทำให้เกิดความแตกต่างของระดับน้ำใต้ดินกับน้ำในแม่น้ำ เช่น ระดับน้ำในแม่น้ำลดลงเนื่องจากเป็นฤดูแล้งหรือเกิดจากความรุนแรง
ของกระแสน้ำในช่วงที่เกิดน้ำหลากตามธรรมชาติ การเกิดธรณีพิบัติภัยของประเทศไทยในปี 2550 ส่วนใหญ่เกิดดินถล่ม ดินไหล หินร่วง รอยดินแยก หลุมยุบ ตลิ่งทรุดตัว และแผ่นดินไหว
# ทศคีรีวัน ทศคีรีธร
ทศคีรีวันและทศคีรีธร เป็นยักษ์ฝาแฝดที่เกิดจากทศกัณฐ์กับนางช้างพัง ทศคีรีวันเป็นพี่ ทศคีรีธรเป็นน้อง ทศกัณฐ์ยกให้เป็นบุตรบุญธรรมแก่ ท้าวอัศกรรมมาลา เจ้าเมืองดุรัม วันหนึ่งคิดถึงบิดาตนจึงไปหาและทราบเรื่องราวที่บิดาตนทำศึกกับพระรามจึงอาสาออกรบ เมื่อสองตนนี้ยกทัพมาถึง พระรามรับสั่งให้พระลักษมณ์เป็นทัพหน้า เข้าสู้กับกองทัพลงกาซึ่งทศกัณฐ์อยู่ตรงกลาง พระลักษมณ์แผลงศรพลายวาตถูกม้าศึกทั้งสองตายคาที่ สองยักษ์พี่น้องจึงกระโดดเข้าหักงอนรถพระลักษมณ์ พระลักษมณ์หวดด้วยคันศร ทั้งสองแผลงศรเป็นอาวุธเก้าอย่างถูกพลลิงตายมากมาย พระลักษมณ์จึงแผลงศรไปแก้เป็นลมพัด จนวานรฟื้นคืนหมดแล้วศรก็พุ่งไปเสียบอกยักษ์พี่น้องสองตนขาดใจตาย

 ลักษณะของทศคีรีวันและทศคีรีธร 
ทศคีรีวันกายสีเขียว ทศคีรีธรกายสีหงดิน ทั้งสองมีหน้าเป็นช้าง ตัวเป็นยักษ์ มีสองกร ทรงชฎากาบไผ่หรือมงกุฎจีบ
# นิลพัท
นิลพัท (, สันสกฤต: नील) เป็นบุตรพระกาฬ พระอิศวรมอบนิลพัทให้เป็นบุตรบุญธรรมของท้าวมหาชมพู เจ้าเมืองชมพู นิลพัทไม่พอใจหนุมานที่เคยลักพาตัวท้าวมหาชมพูไปเฝ้าพระราม จึงถือโอกาสเอาคืนหนุมานตอนที่กำลังขนหินถมถนนไปสู่กรุงลงกา หนุมานกับนิลพัทเลยเกิดการต่อสู้กัน สุครีพเห็นจึงเข้าไปห้าม เมื่อความทราบถึงพระรามก็กริ้วมาก เนรเทศนิลพัทให้ไปอยู่เมืองขีดขิน คอยส่งเสบียงอาหารให้แก่กองทัพ

เมื่อถึงคราวศึกมลิวันนิลพัทเข้าร่วมกับกองทัพพระพรตเพื่อตั้งใจจะทำศึกไถ่โทษ ช่วยทำสงครามโดยมีบทบาทคล้ายหนุมานตอนศึกลงกา เสร็จศึกพระรามแต่งตั้งให้นิลพัทเป็นอุปราชเมืองชมพูมีนามว่า พระยาอภัยพัทวงศ์

นิลพัทมีลักษณะเหมือนหนุมานทุกอย่าง มีกุณฑล ขนเพชร เขี้ยวแก้ว สี่หน้า แปดกร เพียงแต่มีกายสีดำ 

ในทางวิชาการละคร อาจกล่าวได้ว่า ตัวละคร เช่น นิลพัทเป็นด้านที่อยู่ตรงข้ามกับหนุมานก็ว่าได้ (Split personality)

 ลักษณะและความเป็นมาของตัวละคร 
พงศ์สีกาย  ศีรษะ หน้า ปาก มืออาวุธเมืองบิดา วานรพงศ์  สีดำขลับหัวโล้น1 หน้าปากอ้า2 มือพระขรรค์ชมพูพระกาฬ 

 โคลงภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องรามเกียรติ์ ที่พระระเบียงวัดพระศรีรัตนศาสดาราม 
thumb|250px|นิลรภัทร ที่พระระเบียงวัดพระศรีรัตนศาสดาราม

ภาพจิตรกรรมฝาผนังชุดรามเกียรติ์นี้เริ่มเขียนตั้งแต่ภาพพระนารายณ์อวตารในปางต่าง ๆ ก่อนที่จะอวตารมาเป็นพระราม ในเรื่องรามเกียรติ์ ภาพเขียนนี้มีทั้งหมด 178 ห้อง มีทั้งคำบรรยายใต้ภาพและคำบรรยายเป็นโคลงสลักบนแผ่นหินอ่อนติดอยู่ที่ เสารอบพระระเบียง และมีภาพตัวละครสำคัญอีก 80 ภาพ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นฝ่ายอสูรและฝ่ายวานร เขียนอยู่ตามซุ้มประตูและมุขพระระเบียง โคลงประจำภาพว่า