# ทะเลสาบปล่องภูเขาไฟ
thumb|275px|ภาพถ่ายทะเลสาบโทบาจากดาวเทียม Landsat เป็นทะเลสาบแคลดีราที่ใหญ่ที่สุดในโลก
thumb|275px| Heaven Lake (Chonji / Tianchi), เกาหลีเหนือ / จีน
thumb|275px|Cuicocha, เอกวาดอร์
thumb|275px| Mount Katmai, อลาสกา, สหรัฐอเมริกา
thumb|275px|ทะเลสาบในปล่อง Mount Wenchi, เอธิโอเปีย
thumb|275px| Nemrut, ตุรกี
thumb|275px|Volcán Irazú, คอสตาริกา

ทะเลสาบปล่องภูเขาไฟ  เป็นทะเลสาบที่เกิดขึ้นภายในปล่องภูเขาไฟ อย่างเช่น Maar หรือแคลดีรา บางครั้งอาจเรียกว่า ทะเลสาบแคลดีรา แต่โดยทั่วไปแล้วมักจะไม่เรียกเช่นนั้น ทะเลสาบปล่องภูเขาไฟที่อยู่ในปล่องของภูเขาไฟมีพลังอาจเรียกในอีกชื่อหนึ่งว่า Volcanic lakes และน้ำในทะเลสาบลักษณะนี้มักจะมีสภาพเป็นกรด เต็มไปด้วยแก๊สภูเขาไฟ และมีสีเขียวเข้ม ขณะที่ทะเลสาบที่ตั้งอยู่ในปล่องภูเขาไฟสงบหรือภูเขาไฟดับสนิทมักจะมีน้ำที่ใส และจะยิ่งใสมากเป็นพิเศษถ้าไม่มีธารน้ำและตะกอนไหลเข้ามา

ทะเลสาบปล่องภูเขาไฟเกิดขึ้นเมื่อหยาดน้ำฟ้าตกลงมาในแอ่ง ความลึกจะเพิ่มมากขึ้นจนกระทั่งเกิดสมดุลระหว่างอัตราของน้ำที่เข้ามาและอัตราของน้ำที่เสียไปซึ่งอาจเกิดจากการระเหย การซึมลงใต้ดิน และอาจรวมถึงการไหลออกบนผิวดินหากระดับน้ำในทะเลสาบสูงถึงจุดที่ต่ำที่สุดของขอบแอ่ง ซึ่งการไหลออกบนผิวดินนี้อาจกัดเซาะสิ่งทับถมที่กั้นทะเลสาบไว้ และถ้าสิ่งทับถมนี้ถูกกัดเซาะอย่างรวดเร็ว ก็จะทำให้เกิด Lake breakout ขึ้นได้

ตัวอย่างของทะเลสาบปล่องภูเขาไฟที่มีชื่อเสียงคือ Crater Lake ซึ่งมีชื่อเดียวกับศัพท์ทางธรณีวิทยา ตั้งอยู่ในแคลดีราของ Mount Mazama (ดังนั้นชื่อ "Crater Lake" จึงเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นอย่างไม่ถูกต้อง) ในรัฐออริกอน สหรัฐอเมริกา จัดเป็นทะเลสาบที่ลึกที่สุดในสหรัฐอเมริกา โดยมีความลึก 594 เมตร น้ำใน Crater Lake มาจากฝนและหิมะเท่านั้น โดยไม่มีการไหลเข้าและออกที่ระดับผิวดิน ดังนั้นจึงเป็นทะเลสาบที่มีความใสมากที่สุดแห่งหนึ่งในโลก

ภูเขาไฟที่สูงที่สุดในโลกคือ Ojos del Salado ซึ่งมีความสูง 6,893 เมตร มีทะเลสาบปล่องภูเขาไฟขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 100 เมตร อยู่ที่ระดับความสูง 6,390 เมตรทางด้านตะวันออกของภูเขาไฟ  อาจถือได้ว่าเป็นทะเลสาบที่อยู่ที่ระดับความสูงมากที่สุดในโลก

ทะเลสาบปล่องภูเขาไฟบางแห่งจะคงตัวอยู่เป็นพัก ๆ เท่านั้นเนื่องจากสภาพแวดล้อมที่ผันแปร ขณะที่ทะเลสาบแคลดีราสามารถคงตัวอยู่ได้นานมาก ตัวอย่างเช่น ทะเลสาบโทบาที่เกิดขึ้นเมื่อหลังจากภูเขาไฟระเบิดเมื่อประมาณ 70,000 ปีก่อน และมีพื้นที่มากกว่า 1,000 ตารางกิโลเมตร

ทะเลสาบปล่องภูเขาไฟหลายแห่งอาจมีความงดงามดั่งวาด แต่ก็มีอันตรายถึงแก่ชีวิตได้เช่นกัน ตัวอย่างเช่นแก๊สที่ปล่อยออกจาก Lake Nyos ทำให้มีผู้เสียชีวิตจากการขาดอากาศหายใจราว 800 คนเมื่อ พ.ศ. 2520

ทะเลสาบอาจเกิดขึ้นจากหลุมตกกระทบได้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น Manicouagan ใน Quebec, Lake Bosumtwi ในกานา และ Siljan ในสวีเดน

 ทะเลสาบปล่องภูเขาไฟที่มีชื่อเสียง 
ชื่อต่าง ๆ ทับศัพท์ตามภาษาทางการของประเทศหรือภูมิภาคนั้น เช่นกัวเตมาลาใช้ภาษาสเปนเป็นภาษาราชการ จึงทับศัพท์ด้วยภาษาสเปน

 ชื่อหรือแหล่งที่พบ  สถานที่ทะเลสาบบลู  , รัฐเซาท์ออสเตรเลียทะเลสาบอัลบาโน  ทะเลสาบเนมี  ทะเลสาบอาแวร์นุส  ทะเลสาบบอลเซนา  ทะเลสาบวีโก  ทะเลสาบบรัชชาโน  ทะเลสาบอามาติตลัง   ทะเลสาบอีปาลา   ทะเลสาบอาติตลัง   ทะเลสาบไอยาร์ซา   ทะเลสาบกัลเดรัส (ปากายา)   ทะเลสาบชีกาบัล  ทะเลสาบโกอาเตเปเก  ทะเลสาบเบร์เด  ทะเลสาบกวีคา   / ทะเลสาบอีโลปังโก  ทะเลสาบกุยโกชา  ทะเลสาบชอนจี / ทะเลสาบเทียนฉือ   / ภูเขาไฟอิเจน  ทะเลสาบโตบา  ภูเขาไฟเกลุต  ทะเลสาบลูนาร  ทะเลสาบเอสปีโนส  ภูเขาไฟอีราซู  ยอดเขาแคตไม  , รัฐอะแลสกาทะเลสาบกรีน,Kahumana Sanctuary - Geology Kapoho Crater, Kīlauea  , รัฐฮาวายทะเลสาบเครเตอร์  , รัฐออริกอนMedicine Lake Volcano  , รัฐแคลิฟอร์เนียภูเขาไฟนิวเบอร์รี  , รัฐออริกอนภูเขาไฟราโนเกา  , เกาะราปานุย (เกาะอีสเตอร์)ภูเขาไฟราโนรารากู  , เกาะราปานุย (เกาะอีสเตอร์)ทะเลสาบเคริธ  ทะเลสาบคูริล   (คัมชัตคา)ทะเลสาบมานีกวากอง  ป่าสนแนซโก  ภูเขาไฟเนมรุต  ทะเลสาบซานตาอานา / ทะเลสาบเซนต์แอนน์  Lake Nyos  ทะเลสาบปีนาตูโบ  ทะเลสาบตาอัล  Mount Ruapehu  Lake Taupo  ทะเลสาบชิคทสึ  ทะเลสาบโทะวะดะ  ทะเลสาบมะชู  ทะเลสาบทะซะวะ  ภูเขาไฟซูฟรีแยร์  , เกาะเซนต์วินเซนต์Lake Wenchi http://www.gtz.de/de/praxis/11695.htm Description of Mount Wenchi crater lake on the website of GTZ White Deer Lake (Baengnokdam)