# เอลีซาเบ็ทแห่งออสเตรีย สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส
เอลีซาเบ็ทแห่งออสเตรีย (อังกฤษ: Elisabeth of Austria; เยอรมัน: Elisabeth von Österreich; ละติน: Elisabetha Austriaca; สเปน: Isabel de Austria; 5 กรกฎาคม ค.ศ. 1554 – 22 มกราคม ค.ศ. 1592) ทรงดำรงตำแหน่งสมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส ในฐานะพระมเหสีของพระเจ้าชาร์ลที่ 9 แห่งฝรั่งเศส (Charles IX of France) พระชนม์ชีพของพระองค์ค่อนข้างสั้น ท่ามกลางความขัดแย้งทางศาสนาและการเมืองที่รุนแรงในฝรั่งเศส

 ชีวิตช่วงต้น 
เอลีซาเบ็ทประสูติ เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม ค.ศ. 1554 ณ กรุงเวียนนา (Vienna) เมืองหลวงของออสเตรียในขณะนั้น พระองค์ทรงเป็นพระธิดาองค์ที่สองของ สมเด็จพระจักรพรรดิมักซีมีเลียนที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ (Maximilian II, Holy Roman Emperor) และ สมเด็จพระจักรพรรดินีมาเรียแห่งสเปน (Maria of Spain) การที่ทั้งพระบิดาและพระมารดาทรงมาจาก ราชวงศ์ฮับส์บูร์ก  ซึ่งเป็นราชวงศ์ที่ทรงอำนาจและแผ่ขยายอิทธิพลไปทั่วยุโรป ทำให้เอลีซาเบ็ททรงมีสายเลือดราชวงศ์ที่บริสุทธิ์และเป็นที่หมายปองทางการเมืองตั้งแต่แรกประสูติ

พระองค์ทรงเติบโตขึ้นในราชสำนักฮับส์บูร์กที่เวียนนา ซึ่งมีชื่อเสียงในด้านความเคร่งศาสนาและวัฒนธรรมอันรุ่งเรือง เอลีซาเบ็ททรงได้รับการศึกษาอบรมมาอย่างดีตามแบบแผนของเจ้าหญิงในราชวงศ์ฮับส์บูร์ก ทรงมีพระปรีชาสามารถด้านภาษาเป็นพิเศษ สามารถตรัสได้หลายภาษา ทั้งภาษาเยอรมัน , ละติน , สเปน และอิตาลี นอกจากนี้ยังทรงได้รับการปลูกฝังด้านศาสนาคาทอลิกอย่างเข้มงวด ทำให้ทรงมีพระอุปนิสัยที่เงียบขรึม อ่อนน้อมถ่อมตน เคร่งศาสนา และมีความสงบเสงี่ยม สิ่งเหล่านี้เป็นคุณสมบัติที่ราชวงศ์ฮับส์บูร์กให้ความสำคัญอย่างยิ่ง และจะเป็นบุคลิกภาพที่โดดเด่นติดตัวพระองค์ไปตลอดพระชนม์ชีพ

ในวัยเด็ก เอลีซาเบ็ททรงมีความผูกพันใกล้ชิดกับพี่น้องหลายพระองค์ โดยเฉพาะกับ อานาแห่งออสเตรีย (Anna of Austria) ซึ่งต่อมาได้เป็นสมเด็จพระราชินีแห่งสเปน ในฐานะพระมเหสีของพระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน (Philip II of Spain) ซึ่งเป็นพระมาตุลา (ลุง) ทั้งสองพระองค์ทรงเติบโตมาด้วยกันและมีความผูกพันกันมาก นอกจากนี้ พระองค์ยังมีพระเชษฐาและพระอนุชาอีกหลายพระองค์ที่ต่อมามีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์ยุโรป เช่น รูดอล์ฟที่ 2 (Rudolf II, Holy Roman Emperor)  และ มัททีอัส (Matthias, Holy Roman Emperor) ซึ่งทั้งสองพระองค์ได้ขึ้นเป็นสมเด็จพระจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ต่อจากพระบิดาตามลำดับ การที่ทรงเป็นสมาชิกของราชวงศ์ใหญ่และมีพี่น้องที่มีบทบาทสำคัญ ทำให้เอลีซาเบ็ทถูกมองว่าเป็นหมากสำคัญในเกมการเมืองระหว่างประเทศอยู่เสมอ

การเตรียมการสำหรับการอภิเษกสมรสของเอลีซาเบ็ท เริ่มต้นขึ้นตั้งแต่พระองค์ยังทรงพระเยาว์ การแต่งงานระหว่างราชวงศ์เป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างพันธมิตรทางการเมืองในยุคสมัยนั้น และด้วยสายเลือดฮับส์บูร์กอันทรงเกียรติ ทำให้เอลีซาเบ็ทเป็นเจ้าหญิงที่มีคุณสมบัติครบถ้วนสำหรับการแต่งงานกับราชวงศ์ชั้นนำของยุโรป เป้าหมายหลักของราชวงศ์ฮับส์บูร์กคือการเสริมสร้างอำนาจและอิทธิพลผ่านการแต่งงาน และการเป็นพันธมิตรกับราชวงศ์ฝรั่งเศส (ราชวงศ์วาลัวส์) ก็เป็นหนึ่งในเป้าหมายสำคัญ แม้จะมีความขัดแย้งระหว่างสองราชวงศ์มาโดยตลอด แต่การสร้างความสัมพันธ์ผ่านการอภิเษกสมรสก็เป็นหนทางหนึ่งในการรักษาสมดุลอำนาจในยุโรป
left|thumb|200x200px|สมเด็จพระจักรพรรดิมักซีมีเลียนที่ 2 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ พระบิดาของเอลีซาเบ็ทแห่งออสเตรีย
center|thumb|200x200px|มาเรีย แห่งสเปน สมเด็จพระจักรพรรดินีแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ พระมารดาของ เอลีซาเบ็ทแห่งออสเตรีย

 การอภิเษกสมรสและชีวิตในฝรั่งเศส 
การอภิเษกสมรสระหว่างเอลีซาเบ็ทแห่งออสเตรีย กับ พระเจ้าชาร์ลที่ 9 (Charles IX of France) แห่งราชวงศ์วาลัวส์ ไม่ใช่เพียงแค่การรวมสองบุคคล แต่เป็นผลจากกลยุทธ์ทางการเมืองอันซับซ้อนของ แคทเธอรีน เดอ เมดีชี (Catherine de' Medici) พระมารดาผู้ทรงอิทธิพลของพระเจ้าชาร์ลที่ 9 แคทเธอรีนทรงเล็งเห็นถึงความจำเป็นในการสร้างพันธมิตรทางการเมือง อันแข็งแกร่งกับ ราชวงศ์ฮับส์บูร์ก ซึ่งเป็นมหาอำนาจคาทอลิกที่สำคัญที่สุดในยุโรป ณ ขณะนั้น การรวมราชวงศ์ฝรั่งเศส (วาลัวส์) กับราชวงศ์ฮับส์บูร์ก จะช่วยเสริมสร้างอำนาจและศักดิ์ศรีของฝรั่งเศสในเวทีระหว่างประเทศ และเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามของแคทเธอรีน ในการสร้างสมดุลอำนาจในยุโรปท่ามกลางความขัดแย้งทางศาสนาที่กำลังรุนแรง

พิธีอภิเษกสมรสจัดขึ้นอย่างหรูหราอลังการตามธรรมเนียมราชสำนักยุโรป โดยมีพิธีหลักสองส่วน ส่วนแรกคือ พิธีเสกสมรสทางศาสนา ซึ่งจัดขึ้นอย่างเรียบง่ายที่เมืองเมซ (Meaux) ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1570 จากนั้นตามมาด้วยการต้อนรับอย่างยิ่งใหญ่และการเฉลิมฉลองในปารีส และพิธีราชาภิเษกเป็นสมเด็จพระราชินีของเอลีซาเบ็ทอย่างเป็นทางการ ณ มหาวิหารแซ็ง-เดอนี (Basilica of Saint-Denis) ในวันที่ 25 พฤศจิกายน ค.ศ. 1570 พระราชพิธีนี้เป็นการแสดงออกถึงความยิ่งใหญ่ของราชสำนักฝรั่งเศส และเป็นการประกาศการรวมสองราชวงศ์ผู้ยิ่งใหญ่ของยุโรปอย่างเป็นทางการ

ชีวิตของเอลีซาเบ็ท ในฐานะสมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศสนั้นเต็มไปด้วยความท้าทายที่แตกต่างจากชีวิตอันสงบที่เวียนนา ราชสำนักฝรั่งเศสเป็นที่รู้จักกันดีในเรื่องความหรูหราฟุ่มเฟือย ความมีชีวิตชีวา และบางครั้งก็เต็มไปด้วยการแก่งแย่งชิงดีและเรื่องราวอื้อฉาว ซึ่งแตกต่างจากพระอุปนิสัยที่เงียบขรึม เคร่งศาสนา และอ่อนน้อมถ่อมตนของพระองค์อย่างมาก เอลีซาเบ็ทพยายามปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมใหม่นี้ โดยทรงแสดงความเคารพต่อพระสัสสุ (แม่สามี) แคทเธอรีน เดอ เมดีชี ซึ่งทรงมีอำนาจและอิทธิพลอย่างมาก ในการบริหารราชการแผ่นดินและชีวิตในราชสำนัก ด้วยบุคลิกที่สุภาพและไม่มักใหญ่ใฝ่สูง ทำให้พระองค์ได้รับความเคารพจากราชสำนักและประชาชน แต่ก็มักจะถูกบดบังด้วยอิทธิพลของแคทเธอรีน เดอ เมดีชี ที่เป็นศูนย์กลางอำนาจที่แท้จริง

ช่วงเวลาที่เอลีซาเบ็ทประทับอยู่ในฝรั่งเศส เป็นช่วงเวลาที่ประเทศกำลังเผชิญกับ สงครามศาสนาฝรั่งเศส (French Wars of Religion) ระหว่างกลุ่ม คาทอลิก (Catholics) และ โปรเตสแตนต์ (Protestants) หรือที่รู้จักกันในชื่อ ฮิวเกอโนต์ (Huguenots) ความขัดแย้งนี้ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องและรุนแรง และถึงจุดสูงสุดในเหตุการณ์ที่เลวร้ายที่สุด ในรัชสมัยของพระเจ้าชาร์ลที่ 9 นั่นคือ การสังหารหมู่วันเซนต์บาโทโลมิว (St. Bartholomew's Day Massacre) ในคืนวันที่ 24 สิงหาคม ค.ศ. 1572 ซึ่งเป็นการสังหารหมู่ชาวฮิวเกอโนต์ครั้งใหญ่ที่เริ่มต้นในปารีสและลุกลามไปทั่วฝรั่งเศส

มีรายงานว่า สมเด็จพระราชินีเอลีซาเบ็ททรงตกพระทัยและเสียพระทัยอย่างยิ่งกับเหตุการณ์อันโหดร้ายนี้ ทรงพยายามร้องขอให้พระสวามีและพระสัสสุยุติการสังหารหมู่ และทรงแสดงความเมตตาต่อผู้รอดชีวิตบางส่วน แม้จะทรงเป็นคาทอลิกที่เคร่งครัด แต่พระองค์ก็ไม่เห็นด้วยกับการใช้ความรุนแรงในนามของศาสนา ท่ามกลางความโกลาหลและความรุนแรงของปีนั้น เอลีซาเบ็ททรงให้กำเนิดพระธิดาเพียงพระองค์เดียวคือ เจ้าหญิงมารี เอลีซาเบ็ทแห่งฝรั่งเศส (Marie Elisabeth of France) ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1572 ซึ่งเป็นช่วงเวลาไม่นาน หลังจากการสังหารหมู่ เหตุการณ์นี้เป็นทั้งความสุขส่วนพระองค์และความหวังในการสืบราชสันตติวงศ์ แต่ก็ดำเนินไปท่ามกลางบรรยากาศที่มืดหม่นของความขัดแย้งที่ไม่จบสิ้น

ความสัมพันธ์ระหว่างเอลีซาเบ็ทกับพระเจ้าชาร์ลที่ 9 นั้นค่อนข้างดี พระสวามีของพระองค์ดูเหมือนจะเคารพและชื่นชมในความบริสุทธิ์และความเคร่งครัดของพระองค์ ทรงมอบของขวัญและแสดงความรักใคร่ อย่างไรก็ตาม สุขภาพของพระเจ้าชาร์ลที่ 9 ทรุดโทรมลงอย่างรวดเร็วในช่วงหลังของรัชสมัย ซึ่งส่งผลกระทบต่อชีวิตคู่ของทั้งสองพระองค์ และทำให้บทบาทของพระราชินีเอลีซาเบ็ทในทางการเมืองยิ่งลดน้อยลงไปอีก
left|thumb|200x200px|พระเจ้าชาร์ลที่ 9 แห่งฝรั่งเศส พระสวามีของ เอลีซาเบ็ทแห่งออสเตรีย
center|thumb|200x200px|แคทเธอรีน เดอ เมดีชี พระสัสสุ (แม่สามี) ของ เอลีซาเบ็ทแห่งออสเตรีย
left|thumb|478x478px|พระราชวังฟงแตนโบล หนึ่งในพระราชวังหลักของฝรั่งเศสในศตวรรษที่ 16 ที่ เอลีซาเบ็ทแห่งออสเตรีย ได้ประทับในฐานะสมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส

left|thumb|333x333px|เหตุการณ์สังหารหมู่ชาวโปรเตสแตนต์ (ฮิวเกอโนต์) ทั่วประเทศฝรั่งเศสอย่างรุนแรง

 การสิ้นพระชนม์ของพระเจ้าชาร์ลที่ 9 และชีวิตหลังการเป็นสมเด็จพระราชินี 
ช่วงท้ายของรัชสมัย สุขภาพของพระเจ้าชาร์ลที่ 9 ทรุดโทรมลงอย่างรวดเร็ว โดยทรงมีอาการป่วยด้วยโรคที่คล้ายกับวัณโรค ซึ่งทำให้พระองค์มีพระวรกายซูบผอม ไอเป็นเลือด และอ่อนแรงลงเรื่อย ๆ ตลอดปี ค.ศ. 1573 ถึง ค.ศ. 1574 เอลีซาเบ็ทในฐานะพระมเหสี ได้ปรนนิบัติพระสวามีด้วยความรักและความภักดีอย่างเต็มที่ ทรงอยู่เคียงข้างพระองค์ในช่วงเวลาที่ยากลำบากที่สุด พระเจ้าชาร์ลที่ 9 เสด็จสวรรคต เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1574 ณ พระราชวังแว็งเซนส์ (Château de Vincennes) ด้วยพระชนมายุเพียง 23 พรรษา นับเป็นการสิ้นสุดรัชสมัยอันแสนสั้นและเต็มไปด้วยความปั่นป่วนของพระองค์ การสวรรคตของพระสวามี สร้างความโศกเศร้าอย่างหนักแก่เอลีซาเบ็ท ซึ่งทรงกลายเป็น สมเด็จพระพันปีหลวง (Queen Dowager) ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์และทรงรู้สึกสูญเสียอย่างหนักจากการจากไปของพระสวามีผู้เป็นที่รัก

หลังจากการสวรรคตของพระเจ้าชาร์ลที่ 9 พระอนุชาของพระองค์คือ พระเจ้าอ็องรีที่ 3 (Henry III of France) ซึ่งขณะนั้นทรงเป็นกษัตริย์แห่งโปแลนด์ ได้เสด็จกลับมายังฝรั่งเศส เพื่อขึ้นครองราชย์ต่อจากพระเชษฐา ในฐานะสมเด็จพระพันปีหลวง เอลีซาเบ็ททรงไม่มีบทบาททางการเมืองที่ชัดเจนในราชสำนักฝรั่งเศสอีกต่อไป เนื่องจากไม่มีพระโอรสที่เป็นทายาทสืบราชบัลลังก์ และทรงมีพระสัสสุ แคทเธอรีน เดอ เมดีชี ที่ยังคงทรงอิทธิพลอย่างมหาศาล ในช่วงเวลาของการไว้ทุกข์และความไม่แน่นอนนี้ เอลีซาเบ็ททรงใช้เวลาส่วนใหญ่อย่างสงบและเคร่งครัดในศาสนา

ในที่สุด เอลีซาเบ็ทก็ทรงตัดสินพระทัยที่จะไม่ประทับอยู่ในฝรั่งเศสต่อไป พระองค์ทรงรู้สึกว่าไม่มีอะไรผูกมัดพระองค์ไว้กับราชสำนักที่เต็มไปด้วยความวุ่นวายทางการเมืองและศาสนาอีกแล้ว ประกอบกับความปรารถนาที่จะอุทิศพระองค์ให้กับพระเจ้าและชีวิตแห่งการทำบุญกุศลมากขึ้น พระองค์จึงเสด็จเดินทางกลับไปยังออสเตรีย ในปี ค.ศ. 1575 ซึ่งเป็นบ้านเกิดของพระองค์ พระองค์ปฏิเสธข้อเสนอการอภิเษกสมรสใหม่หลายครั้งอย่างเด็ดขาด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ข้อเสนอจาก พระเจ้าเฟลิเปที่ 2 แห่งสเปน (Philip II of Spain) ซึ่งนอกจากจะเป็นพระมาตุลา (ลุง) ของพระองค์แล้ว ยังเป็นพระสวามีของพระเชษฐภคินีคืออานาแห่งออสเตรียด้วย การปฏิเสธการอภิเษกสมรสครั้งนี้แสดงให้เห็นถึงความตั้งมั่นที่จะรักษาคำสาบานที่มีต่อพระเจ้าชาร์ลที่ 9 และความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะใช้ชีวิตที่เหลือในทางธรรม

เมื่อเสด็จกลับถึงเวียนนา เอลีซาเบ็ททรงอุทิศพระชนม์ชีพที่เหลือให้กับ ศาสนา  การทำบุญกุศล และการศึกษาอย่างแท้จริง พระองค์ทรงใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ ในการก่อสร้าง อารามสำหรับสตรีแห่งหนึ่งของคณะพัวร์แคลร์ (Convent of Poor Clares) ซึ่งตั้งอยู่ในกรุงเวียนนา และทรงเข้าไปพำนักอยู่ที่นั่นเป็นการถาวร แม้จะไม่ทรงบวชเป็นแม่ชีอย่างเป็นทางการ แต่ก็ทรงใช้ชีวิตที่คล้ายคลึงกันอย่างมาก ทรงปฏิบัติธรรมอย่างเคร่งครัด ศึกษาพระคัมภีร์ และทรงใช้เวลาช่วยเหลือผู้ยากไร้และคนป่วย โดยเฉพาะการดูแลผู้ที่ติดโรคระบาดในกรุงเวียนนา ความเมตตาและศรัทธาอันแรงกล้าของพระองค์ ทำให้ทรงเป็นที่เคารพรักและเป็นแบบอย่างของผู้คนรอบข้าง

เอลีซาเบ็ทแห่งออสเตรีย เสด็จสิ้นพระชนม์ เมื่อวันที่ 22 มกราคม ค.ศ. 1592 ที่เวียนนา ด้วยพระชนมายุเพียง 37 พรรษา พระศพของพระองค์ถูกฝังอยู่ที่อารามที่ทรงก่อตั้งขึ้นเอง ชีวิตของพระองค์ แม้จะไม่โดดเด่นด้วยการเมืองหรือความฟุ้งเฟ้อ แต่ก็เป็นเรื่องราวของความศรัทธา ความเมตตา และการอุทิศตนเพื่อผู้อื่น ซึ่งเป็นมรดกที่สำคัญยิ่งกว่าอำนาจทางโลก

 พระอิสริยยศ 

 2 กรกฎาคม ค.ศ. 1554 – 26 พฤศจิกายน ค.ศ. 1570: อาร์ชดัชเชสแห่งออสเตรีย (Archduchess of Austria)
 26 พฤศจิกายน ค.ศ. 1570 – 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1574: สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส (Queen of France)
 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1574 – 22 มกราคม ค.ศ. 1592: สมเด็จพระพันปีหลวงแห่งฝรั่งเศส (Queen Dowager of France)