# รัฐฉิน
ฉิน  เป็นรัฐจีนโบราณในช่วงราชวงศ์โจว ถือกำเนิดจากการยึดดินแดนฟากตะวันตกที่เคยเสียให้แก่ชาวซีหรง (西戎) ด้วยความที่ตั้งอยู่ชายขอบด้านตะวันตกของอารยธรรมจีนนี้เอง ทำให้รัฐฉินสามารถขยายพื้นที่และพัฒนาได้อย่างที่รัฐคู่แข่งอื่นๆ ในที่ราบจีนเหนือไม่สามารถทำได้มาก่อน 

ครั้นเมื่อมีปฏิรูปกฎหมายขนานใหญ่ในศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาล รัฐฉินก็ได้กลายเป็นหนึ่งในผู้ทรงอำนาจที่โดดเด่นของกลุ่มเจ็ดรณรัฐ (戰國七雄) และได้ผนวกแผ่นดินจีนทั้งหมดได้ในปีที่ 221 ก่อนคริสตกาลภายใต้การนำของฉินฉื่อหฺวังตี้ (秦始皇帝; "ปฐมจักรพรรดิฉิน") ก่อตั้งเป็นจักรวรรดิฉิน (秦朝) ซึ่งแม้จะดำรงอยู่ไม่นาน แต่ก็มีอิทธิพลมากยิ่งในประวัติศาสตร์จีนยุคหลัง ดังนั้น รัฐฉินก่อนการสถาปนาราชวงศ์ฉินจึงเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า "ฉินก่อนราชวงศ์" หรือ "ฉินดั้งเดิม"

+สรุปเหตุการณ์สำคัญปี (ค.ศ.)เหตุการณ์สำคัญ557 ก่อนค.ศ.รัฐฉิน ทำสงครามกับ รัฐจิ้น361 ก่อนค.ศ.ฉินเซี่ยวกงขึ้นเป็นผู้ปกครองรัฐฉิน356 ก่อนค.ศ.ชางยางเริ่มต้นการปฏิรูปครั้งแรกในรัฐฉิน350 ก่อนค.ศ.ชางยางเริ่มต้นการปฏิรูปครั้งที่สองในรัฐฉิน338 ก่อนค.ศ.อิ๋งซื่อขึ้นเป็นผู้ปกครองรัฐฉิน325 ก่อนค.ศ.อิ๋งซื่อสถาปนาตนเป็นฉินฮุ่ยเหวินหวัง316 ก่อนค.ศ.รัฐฉิน ผนวก รัฐสู่ และ รัฐปา293 ก่อนค.ศ.รัฐฉินชนะสงครามกองทัพพันธมิตรรัฐเว่ย และ รัฐหาน ในสมรภูมิอี้ฉู260 ก่อนค.ศ.รัฐฉินชนะสงครามรัฐจ้าวในสมรภูมิฉางผิง256 ก่อนค.ศ.รัฐฉินยุบราชสำนักโจวตะวันออก247 ก่อนค.ศ.ฉินหวังเจิ้งเสวยราชย์230 ก่อนค.ศ.รัฐฉินผนวกรัฐหาน228 ก่อนค.ศ.รัฐฉินผนวกรัฐจ้าว225 ก่อนค.ศ.รัฐฉินผนวกรัฐเว่ย223 ก่อนค.ศ.รัฐฉินผนวกรัฐฉู่222 ก่อนค.ศ.รัฐฉินผนวกรัฐเอี้ยน, รัฐไต้ และดินแดนอู๋เย่ว์221 ก่อนค.ศ.ฉินผนวกรัฐฉี และสิ้นสุดสงครามรวมแผ่นดิน สถาปนาราชวงศ์ฉิน

 รายนามผู้ปกครองรัฐฉิน 
รายนามและรายพระนามของผู้ปกครองรัฐฉินนั้นอ้างอิงมาจากบันทึกสื่อจี้ซึ่งได้รับการแก้ไขโดยหานจาวฉีSima, Qian (2010) [c. 91 BC]. Han Zhaoqi (韩兆琦) (ed.). 《史记》 [Records of the Grand Historian] (in Chinese). Beijing: Zhonghua Book Company. ISBN 978-7-101-07272-3.
+ยศชื่อตัวช่วงเวลาดำรงตำแหน่งความสัมพันธ์หมายเหตุเฟยจื่ออิ๋ง เฟยจื่อถึง 858 ก่อนคริสตกาลบุตรของต้าหลัว, ทายาทรุ่นที่ห้าของ เอ๋อไหลได้รับพระราชทานศักดินาจากพระเจ้าโจวเซี่ยวหวังฉินโหวไม่ปรากฎชื่อ857-848 ก่อนคริสตกาลบุตรของเฟยจื่อได้รับการแต่งตั้งย้อนหลังโดยทายาทรุ่นหลังกงป๋อไม่ปรากฎชื่อ847-845 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินโหวฉินจ้งไม่ปรากฎชื่อ844-822 ก่อนคริสตกาลบุตรของกงป๋อฉินจวงกงอิ๋ง ฉี821-778 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินจ้งได้รับการแต่งตั้งย้อนหลังโดยทายาทรุ่นหลังฉินเซียงกงอิ๋ง ไค777-766 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินจวงกงเป็นผู้ปกครองรัฐฉินคนแรกที่ได้รับการสถาปนาบรรดาศักดิ์เป็น "กง" จากราชสำนักโจวฉินเหวินกงไม่ปรากฎชื่อ765-716 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเซียงกงฉินเซี่ยนกงไม่ปรากฎชื่อ715-704 ก่อนคริสตกาลหลานของฉินเหวินกงฉินฉู่กงที่ 1อิ๋ง หมาน703-698 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเซี่ยนกงฉินอู่กงไม่ปรากฎชื่อ697-678 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเซี่ยนกงฉินเต๋อกงไม่ปรากฎชื่อ677-676 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเซี่ยนกง, น้องชายของฉินอู่กงฉินเซวียนกงไม่ปรากฎชื่อ675-664 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเต๋อกงฉินเฉิงกงไม่ปรากฎชื่อ663-660 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเต๋อกง, น้องชายของฉินเซวียนกงฉินมู่กงอิ๋ง เหรินฮ่าว659-621 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเต๋อกง, น้องชายของฉินเฉิงกงฉินคังกงอิ๋ง อิง620-609 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินมู่กงฉินกงกงอิ๋ง ต้าว หรือ อิ๋ง เหอ หรือ อิ๋ง เจีย608-604 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินคังกงฉินหวนกงอิ๋ง หยง603-577 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินกงกงฉินจิ่งกงอิ๋ง ฉือ576-537 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินหวนกงฉินอายกงไม่ปรากฎชื่อ536-501 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินจิ่งกงฉินฮุ่ยกงที่ 1ไม่ปรากฎชื่อ500-492 ก่อนคริสตกาลหลานของฉินอายกงฉินต้าวกงไม่ปรากฎชื่อ491-477 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินฮุ่ยกงที่ 1ฉินลี่ก้งกงไม่ปรากฎชื่อ476-443 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินต้าวกงฉินเจ้ากงไม่ปรากฎชื่อ442-429 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินลี่ก้งกงฉินหวายกงไม่ปรากฎชื่อ428-425 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินลี่ก้งกง, น้องชายของฉินเจ้ากงฉินหลิงกงไม่ปรากฎชื่อ424-415 ก่อนคริสตกาลหลานของฉินหวายกงฉินเจี่ยนกงอิ๋ง ต้าวจื่อ414-400 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินหวายกง และอาของฉินหลิงกงฉินฮุ่ยกงที่ 2ไม่ปรากฎชื่อ399-387 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเจี่ยนกงฉินฉู่กงที่ 2ไม่ปรากฎชื่อ386-385 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินฮุ่ยกงที่ 2ฉินเสี้ยนกงอิ๋ง ฉือซี หรือ อิ๋งเหลียน384-362 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินหลิงกงฉินเซี่ยวกงอิ๋ง ฉวีเหลียง361-338 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเสี้ยนกงได้รับการสถาปนาย้อนหลังเป็น ฉินผิงหวังฉินฮุ่ยเหวินหวังอิ๋ง ซื่อ337-311 ก่อนคริสตกาลบุตรของฉินเซี่ยวกงเป็นผู้ปกครองรัฐฉินคนแรกที่สถาปนาตนเป็นกษัตริย์ (หวัง หรือ อ๋อง) ในปี 325 ก่อนคริสตกาลฉินอู่หวังอิ๋ง ต้าง310-307 ก่อนคริสตกาลโอรสของฉินฮุ่ยเหวินหวังฉินจาวเซียงหวังอิ๋ง จี้306-251 ก่อนคริสตกาลโอรสของฉินฮุ่ยเหวินหวังฉินเซี่ยวเหวินหวังอิ๋ง จู หรือ อิ๋ง ฉือ250 ก่อนคริสตกาลโอรสของฉินจาวเซียงหวังดำรงตำแหน่ง "อันกั๋วจวิน" ก่อนเสวยราชย์ฉินจวงเซียงหวังอิ๋ง อี้เหริน หรือ อิ๋ง จื๋อฉู่250-247 ก่อนคริสตกาลโอรสของฉินเซี่ยวเหวินหวังอีกพระนามหนึ่ง คือ ฉินจวงหวัง; มีพระนามเดิมว่า อี้เหรินฉินหวังเจิ้งอิ๋ง เจิ้ง246-221 ก่อนคริสตกาลโอรสของฉินจวงเซียงหวังเสวยราชย์เป็น ฉินหวัง ระหว่างปี 246-221 ก่อนคริสตกาล ก่อนสถาปนาตนเป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฉิน เป็น ฉินสื่อหวงตี้

 บุคคลสำคัญ 

 จิ๋นซีฮ่องเต้ ; Qin Shi Huang (秦始皇)
 แม่ทัพไป๋ ฉี่ ; Bai Qi (白起)
 แม่ทัพเมิ่งอู่ ; Meng Wu (蒙武)
 แม่ทัพเมิ่ง เถียน ; Meng Tian (蒙恬)
แม่ทัพเมิ่งอี้ ; Meng Yi (蒙毅)
 แม่ทัพหวัง เจี่ยน ; Wang Jian (王翦)
 แม่ทัพหวัง เปิน ; Wang Ben (王賁)
 แม่ทัพหลี่ ซิ่น ; Li Xin (李信)
 แม่ทัพหวนอี้ ; Huan Yi (桓齮)