# วัดคูหาสุวรรณ
วัดคูหาสุวรรณ มีประวัติความเป็นมาตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี  ตั้งอยู่ริมแม่น้ำยมด้านทิศตะวันตก ตรงข้ามกับวัดราชธานี  เป็นวัดที่หลวงพ่อห้อม อมโร พระราชพฤฒาจารย์ เคยดำรงตำแหน่งอดีตเจ้าอาวาส และอดีตเจ้าคณะจังหวัดสุโขทัยหลวงพ่อห้อม อมโร เป็นศิษย์ของหลวงพ่อสมฤทธิ์ เทโว แห่งวัดฤทธิ์ศิริราษฎร์เจริญธรรม http://www.luangporhom.ob.tc/page8.htm ประวัติหลวงพ่อสัมฤทธิ์ เทโว ผู้เป็นอาจารย์ของหลวงพ่อห้อม อมโร.ที่เป็นศิษย์สายตรงของ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พฺรหฺมรํสี) อีกชั้นหนึ่งดิเรก ด้วงลอย พระปลัดระพิน พุทฺธิสาโร. (2563). ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นบ้านสวน สุโขทัย-Local History of  Bansuan Sukhothai Province .  สุโขทัย  : กองทุนพระครูสุพัฒนพิธาน (ทองดี มหาวีโร/อานใหญ่). ISBN : 978-616-568-180-3

ประวัติ
วัดคูหาสุวรรณสร้างขึ้นตั้งแต่รัชสมัยพระยาไสสือไทราว พ.ศ. 1920 เดิมชื่อ “วัดโพธานี” ต่อมาใช้ “วัดคูหาสุวรรณาราม” โดยถือเอาเหตุที่มีถ้ำอยู่หน้าวัด ครั้งถึง พ.ศ. 2480 คงใช้เพียงนามว่า “วัดคูหาสุวรรณ” มาจนทุกวันนี้ กองพุทธศาสนสถาน,กรมการศาสนา,กระทรวงศึกษาธิการ,ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร เล่มที่ 7,กรุงเทพฯ โรงพิมพ์การศาสนา,2531. หน้า 508-9. เป็นวัดที่มีความสำคัญในฐานะเป็นศูนย์กลางของชุมชน รวมทั้งเป็นศูนย์กลางในการบริหารกิจการคณะสงฆ์นับแต่อดีตนับแต่พระครูศุขวโรทัย (ประดับ) อดีตเจ้าคณะเมืองสุโขทัย และพระราชพฤฒาจารย์ (ห้อม อมโร) อดีตเจ้าคณะจังหวัดสุโขทัย ก็มีวัดคูหาสุวรรณเป็นศูนย์กลางในการบริหารกิจการคณะสงฆ์ในช่วงเวลาดังกล่าว 

พระยารณชัยชาญยุทธ (ครุฑ หงษ์สนันท์) เป็นบุคคลต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2442 ดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองกิตติมศักดิ์  เป็นผู้นำในการสร้างโบสถ์วัดคูหาสุวรรณ (วัดตระพังทอง และศาลาการเปรียญวัดไทยชุมพล)
ศิลปวัตถุและศาสนสถาน
 พระพุทธรูปสัมฤทธิ์ปางลีลา ศิลปสมัยสุโขทัย ขนาด 1.8 เมตร 
 ศาลาการเปรียญ ที่สร้างในสมัยหลวงพ่อห้อม อมโร 
 อุโบสถ (ดำเนินการบูรณะปรับปรุงใหม่)
 กุฎิที่พักสงฆ์ 
 ศาลาธรรมสังเวช / เมรุ
 วิหารหลวงพ่อขาว

ทำเนียบเจ้าอาวาส
 พระปลัดทองดี (ไม่ทราบปีที่ดำรงตำแหน่ง)
 thumb|พระราชพฤฒาจารย์ (ห้อม อมโร) อดีตเจ้าอาวาสวัดคูหาสุวรรณ และอดีตเจ้าคณะจังหวัดสุโขทัย ระหว่าง ๒๕๒๙ ๒๕๔๑พระอาจารย์มุก (ไม่ทราบปีที่ดำรงตำแหน่ง)
 พระปลัดทองสุก (ไม่ทราบปีที่ดำรงตำแหน่ง)
 พระปลัดทิพย์ (ไม่ทราบปีที่ดำรงตำแหน่ง)
 พระครูสุขวโรทัย (ประดับ อินฺทโชโต) พ.ศ. 2439-2477 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2450/041/1100.PDF  	แจ้งความกระทรวงธรรมการ แผนกศึกษามณฑล เรื่อง จัดการย้ายโรงเรียนสุโขทัยวิทยาคมมาปลูกสร้างในวัดราชธานี ข้อความว่า "พระครูศุขวโรทัย เจ้าคณะเมืองศุโขทัย เงิน ๔๗ บาท" ในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 	24 ตอน 	41 วันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2450 หน้า 1100  
 พระราชพฤฒาจารย์(หลวงพ่อห้อม อมโร) พ.ศ. 2478-2541 ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 94, ตอนที่ 3 ง, 6 มกราคม 2520, หน้า 6 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2520/D/003/1.PDF  พ.ศ. 2529 ดำรงตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดสุโขทัย 5 ธันวาคม พ.ศ. 2539 เป็น พระราชาคณะชั้นราช ที่ พระราชพฤฒาจารย์   ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 113, ตอนที่ 23 ข, 5 ธันวาคม 2539, หน้า 17 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2539/B/023/14.PDF 
 พระครูปลัดชาญณรงค์  โชติธมฺโม หรือต่อมาเป็นพระครูสุธรรมไพโรจน์ (รักษาการเจ้าอาวาส) พ.ศ. 2541
 พระครูวิบูลย์ศุภกิจ (ละมูล อํสุธโร) พ.ศ. 2541-
 พระครูโสภิตกิจจานุกูล (ชั้น อุปสนฺโต) รองเจ้าอาวาส

 มูลนิธิพระราชพฤฒาจารย์ (ห้อม อมโร) 
 จัดตั้งมูลนิธิ "มูลนิธิพระราชพฤฒาจารย์ (ห้อม อมโร)" ประกาศนายทะเบียนมูลนิธิ จังหวัดสุโขทัย เรื่อง จดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิ "มูลนิธิพระราชพฤฒาจารย์ (ห้อม อมโร)" ๔ ส.ค. ๒๕๔๑  เล่ม ๑๑๕ ตอนที่ ๖๒ ง หน้า ๑๑๔ https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/1702387.pdf ตามประกาศนายทะเบียนมูลนิธิ จังหวัดสุโขทัย เรื่อง จดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิ "มูลนิธิพระราชพฤฒาจารย์ (ห้อม อมโร)" ปรากฏในราชกิจจานุเบกษา เมื่อ ๔ ส.ค. ๒๕๔๑  เล่ม ๑๑๕ ตอนที่ ๖๒ ง หน้า ๑๑๔ ที่ตั้งวัดคูหาสุวรรณ 

 สมณศักดิ์ 

 พระครูสุขวโรทัย (ห้อม อมโร) พ.ศ. 2439-2477 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2450/041/1100.PDF  	แจ้งความกระทรวงธรรมการ แผนกศึกษามณฑล เรื่อง จัดการย้ายโรงเรียนสุโขทัยวิทยาคมมาปลูกสร้างในวัดราชธานี ข้อความว่า "พระครูศุขวโรทัย เจ้าคณะเมืองศุโขทัย เงิน ๔๗ บาท" ในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 	24 ตอน 	41 วันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2450 หน้า 1100
 พระสุขวโรทัย (ห้อม อมโร) พระราชาคณะชั้นสามัญ
 พระราชพฤฒาจารย์(หลวงพ่อห้อม อมโร) พ.ศ. 2478-2541 ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 94, ตอนที่ 3 ง, 6 มกราคม 2520, หน้า 6 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2520/D/003/1.PDF พ.ศ. 2529 ดำรงตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดสุโขทัย 5 ธันวาคม พ.ศ. 2539 เป็น พระราชาคณะชั้นราช ที่ พระราชพฤฒาจารย์  ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์, เล่ม 113, ตอนที่ 23 ข, 5 ธันวาคม 2539, หน้า 17 http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2539/B/023/14.PDF