wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# วันพาย
วันพาย  และ วันการประมาณค่าพาย  เป็นรายชื่อวันสำคัญสำหรับการเฉลิมฉลองอย่างไม่เป็นทางการ 2 วัน ซึ่งจัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองค่าคงตัวทางคณิตศาสตร์ π (พาย) ได้แก่ 14 มีนาคม และ 22 กรกฎาคม

สาเหตุที่ยึดถือวันที่ 14 มีนาคมของทุกปีเป็น "วันพาย" เนื่องจากเลขนัยสำคัญสามตัวแรกของค่าพาย คือ 3.14 Program on Sveriges Radio – Swedish national radio company Read March 14, 2015 นอกจากนั้น วันดังกล่าวยังเป็นวันเกิดของอัลเบิร์ต ไอนสไตน์ และเหตุการณ์ทั้งสองมักจะจัดการฉลองพร้อมกันในวันเดียวกัน

วันการประมาณค่าพายจัดขึ้นเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม เช่นกัน เนื่องจากอาร์คิมีดีสมักจะประมาณค่าพายอยู่ที่ 22/7 อย่างไรก็ตาม มันอาจถูกพิจารณาว่านำไปสู่ความเข้าใจผิดได้ ดังที่วันดังกล่าวถูกเรียกว่าเป็น "วันการประมาณค่า" (แต่พายเป็นจำนวนอตรรกยะ) และ 22/7 เป็นค่าที่ใกล้เคียงของพายมากกว่า 3.14 วันที่ 14 มีนาคมจึงมักถูกจัดขึ้นในประเทศซึ่งใช้รูปแบบเดือน/วัน และวันที่ 22 กรกฎาคม มักถูกจัดขึ้นในประเทศที่ใช้รูปแบบวัน/เดือน

เมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2015 เวลา 9.26 น. 53 วินาที ถือเป็นโอกาสพิเศษที่วันพายเรียงตรงตามค่าคงตัวสิบตัวแรกของพาย (3/14/15 9.26.53)March 14, 2015 will be a Pi Day like no other (really, it’s pretty cool)Thank God It's Pi Day: 2015 Gives Circle Fans Two More Reasons to Celebrate โดยเหตุการณ์นี้จะเกิดขึ้นอีกครั้งในอีกหนึ่งร้อยปีข้างหน้าMost irrational day of the century: Math lovers celebrate Pi dayThis year's Pi Day is even more special than you know
# ทุพภิกขภัยในประเทศรัสเซีย ค.ศ. 1921–1922
ทุพภิกขภัยในประเทศรัสเซีย ค.ศ. 1921–1922  เป็นทุพภิกขภัยที่เกิดขึ้นเริ่มขึ้นในฤดูใบไม้ผลิของปี ค.ศ. 1921 และยืดยาวจนถึงปีต่อมา ทุพภิกขภัยครั้งนี้เป็นเหตุการณ์ที่รุนแรงที่เกิดขึ้นในรัสเซียบอลเชวิค ที่มีผู้เสียชีวิตไปกว่า 5 ล้านคนส่วนใหญ่ในภูมิภาควอลกา-ยูรัลWorld's worst natural disasters since 1900

ความอดอยากครั้งนี้มีสาเหตุมาจากปัจจัยของการขัดจังหวะการสร้างผลิตผลทางเกษตรกรรม ที่เริ่มมาตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่หนึ่งและดำเนินต่อมาจนตลอดความยุ่งเหยิงที่เกิดขึ้นระหว่างการปฏิวัติรัสเซีย ค.ศ. 1917 และ สงครามกลางเมืองรัสเซีย ความอดอยากครั้งนี้รุนแรงถึงขั้นวิกฤติการณ์ และความขาดการรับรู้ถึงสถานการณ์ของผู้บริหารระดับท้องถิ่นก็ยิ่งเพิ่มความเลวร้ายให้แก่ปัญหาหนักยิ่งขึ้น ตัวอย่างเช่นระหว่างฤดูร้อนของปี ค.ศ. 1921 ครึ่งหนึ่งของดินแดนเกษตรกรรมในไครเมียถูกทำลายไปเพราะความแห้งแล้ง แต่เจ้านายระดับท้องถิ่นก็มิได้รายงานของความช่วยเหลือมาจนกระทั่งเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1922 ความอดอยากรุนแรงจนกระทั่งผู้คนต้องบริโภควัชพืช หรือสิ่งที่แทนอาหาร เป็นอาหาร และในบางกรณีถึงกับมีการฆ่ากินกันเองเพื่อพยายามรักษาเมล็ดพันธุ์พืชไว้ปลูก
# มีดโบวี
มีดโบวี่  มีดโบวี่กำเนิดมาจากการออกแบบของ Rezin P. Bowie ถูกออกแบบมาสำหรับ ล่าสัตว์ และต่อสู้ โดยมีลักษณะคล้ายมีดทำครัว ส่วนมีดโบวี่ที่เราคุ้นเคย (S Guard Bowie) เป็นแบบของ James "Jim" Bowie ซึ่งโด่งดังมาจากสงครามอลาโม (Alamo war)
 อ้างอิง 
 มีด
# แบนาเกกาเซอนัก
แบนาเกกาเซอนัก (, ฟังเสียง) เป็นเมืองในจังหวัดดอร์ดอญในแคว้นอากีแตนในประเทศฝรั่งเศส ที่ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ ตัวเมืองเป็นที่ตั้งของปราสาทแบนัก

แบนาเกกาเซอนักได้รับเลือกให้เป็นหนึ่งในหมู่บ้านที่งดงามที่สุดในฝรั่งเศส โดยสมาคมเลปลูว์โบวีลาฌเดอฟร็องส์ (Les Plus Beaux Villages de France)
# ประเทศอินโดนีเซียในเอเชียนเกมส์ 2010
ประเทศอินโดนีเซีย เข้าร่วมแข่งขันกีฬาเอเชียนเกมส์ ครั้งที่ 16 ค.ศ. 2010 (พ.ศ. 2553) จัดขึ้นที่ เมืองกว่างโจว มณฑลกวางตุ้ง สาธารณรัฐประชาชนจีน ระหว่างวันที่ 12 พฤศจิกายน ถึง 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553
 เหรียญรางวัล 
Sportทอง เงิน ทองแดงทั้งหมด เรือมังกร  3  3  0  6 แบดมินตัน  1  0  3  4 ยกน้ำหนัก  0  1  3  4 คาราเต้  0  1  2  3 วูซู  0  1  1  2 โบว์ลิง  0  1  0  1 Cycling Road  0  1  0  1 เรือใบ  0  1  0  1 ตะกร้อ  0  0  2  2 Cue Sports  0  0  1  1 เทควันโด  0  0  1  1 Total  4  9  13  26
 อ้างอิง 

อินโดนีเซีย
# จูริ
จูริ  เป็นตัวละครจากเกม สตรีทไฟท์เตอร์ ปรากฏตัวครั้งแรกใน ซูเปอร์สตรีทไฟท์เตอร์ IV ในฐานะตัวละครชาวเกาหลีรายแรกของสตรีทไฟท์เตอร์ โดยเธอเป็นผู้ใช้ศิลปะการต่อสู้แบบเทควันโด้ในการต่อสู้ และดวงตาซ้ายของเธอสามารถส่องแสงได้ จูริเป็นตัวละครที่มีรูปแบบการป้องกันและการชกเพียงเล็กน้อย แต่เน้นการโจมตีด้วยการเตะเป็นส่วนใหญ่ โดยเธอเป็นนักสู้ที่มีความคล่องตัวในการต่อสู้สูง และมักจะมองเห็นคู่ต่อสู้ของเธอเป็นเพียงของเล่นชิ้นหนึ่งสำหรับเธอเท่านั้น

 ประวัติตามท้องเรื่อง 
จูริ ฝึกวิชาเทควันโด้เมื่ออายุได้ 15 ปี บิดาของเธอเป็นนักกฎหมายในองค์กรอาชญากรรม และจูริได้สูญเสียบิดาพร้อมกับตาซ้ายของเธอในภายหลัง ทางองค์กร S.I.N.จึงได้มอบดวงตาใหม่ให้กับเธอ ซึ่งมีระบบพลังแห่งฮวงจุ้ยแฝงอยู่ และดูเหมือนว่าคู่ปรับคนสำคัญของเธอคือ เวก้า ผู้เป็นหัวหน้าองค์การชาโดลู รวมไปจนถึง ชุนลี กับแคมมี่ ซึ่งเป็นตัวละครเพศหญิงจากเกมเดียวกัน ทั้งนี้ รูปแบบบางส่วนของจูริ ดูคล้ายกับ โจลีน ซึ่งเป็นตัวละครเอกจากการ์ตูนเรื่อง โจโจ้ ล่าข้ามศตวรรษ ภาค Stone Ocean โดยทั้งคู่ต่างไว้มวยผมทรงเดียวกัน นอกเหนือไปกว่านั้น โจลีนมีสิ่งประดับเป็นผีเสื้อ ในขณะที่จูริมีสิ่งประดับเป็นแมงมุม

 ข้อมูลจำเพาะ 
 ชื่อ : ฮัน จูริ (한주리)
 สัญชาติ : 
 วันเดือนปีเกิด : 1 มกราคม (วันขึ้นปีใหม่)
 ส่วนสูง : 165 เซนติเมตร
 สัดส่วน : อก 88 ซม. เอว 56 ซม. สะโพก 85 ซม.
 น้ำหนัก : 46 กิโลกรัม
 กรุ๊ปเลือด : AB
 สิ่งที่ชอบ : อาหารรสเผ็ด, แมงมุม (จูริ ชอบแมงมุม แต่ริวเกลียดแมงมุม)
 สิ่งที่เกลียด : ชายชั่ว กับกฎกติกา
 อุลตร้าคอมโบ : เฟงจุยเอนจิน, ไคเซ็น ดันไคราคุ
# การรักษาแบบมุ่งเป้า
การรักษาแบบมุ่งเป้า  การแปลงยีนในไวรัสเพื่อใช้พิชิตโรคมะเร็ง เป็นวิธีการรักษาด้วยยาอย่างหนึ่งโดยใช้ยาที่ยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งด้วยวิธีการไปทำปฏิกิริยากับโมเลกุลเป้าหมาย (targeted molecule) ที่จำเป็นต่อการเจริญของเซลล์มะเร็ง แทนที่จะไปยับยั้งการเจริญของเซลล์ที่มีการแบ่งตัวเร็วอย่างเคมีบำบัดทั่วไป ทางทฤษฎีแล้วการรักษามะเร็งแบบมุ่งเป้า น่าจะได้ประสิทธิภาพดีกว่าและเป็นอันตรายต่อเซลล์ปกติน้อยกว่าการรักษาในปัจจุบัน

แม้ในภาษาอังกฤษการใช้คำนี้ก็ยังมีความไม่แน่นอนอยู่ โดยบางครั้งมีการกล่าวว่าการรักษาด้วยวิธีเหล่านี้นั้นยังมีความจำเพาะไม่มากพอ คำ targeted therapy นี้หลายครั้งก็ยังถูกใส่เครื่องหมายคำพูดเอาไว้ (เช่น ใช้เป็น "targeted therapy" หรือ 'targeted therapy')
# ประเทศมาเลเซียในเอเชียนเกมส์ 2010
ประเทศมาเลเซีย เข้าร่วมแข่งขันกีฬาเอเชียนเกมส์ ครั้งที่ 16 ค.ศ. 2010 (พ.ศ. 2553) จะจัดขึ้นที่ เมืองกว่างโจว มณฑลกวางตุ้ง สาธารณรัฐประชาชนจีน ระหว่างวันที่ 12 พฤศจิกายน ถึง 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553
เหรียญรางวัลตามชนิดกีฬา
กีฬาทอง เงิน ทองแดง ทั้งหมดอันดับ 25px แบดมินตัน  0  2  0  2  4 25px โบว์ลิง  2  1  1  4  2 25px Cue sports  0  1  0  1  9 25px จักรยาน  1  1  0  2  4 25px กระโดดน้ำ  0  4  5  9  2 25px ขี่ม้า  0  1  2  3  5 25px ฮอกกี้  0  1  0  1  3 25px คาราเต้  2  2  1  5  2 25px เรือใบ  0  2  1  3  7 25px ตะกร้อ  0  2  0  2  4 25px ยิงปืน  0  0  1  1  15 25px Squash  3  1  2  6  1 25px วูซู  1  0  1  2  5รวม9 18 14  41  10
อ้างอิง

มาเลเซีย
# การตัดเนื้อออกตรวจ
การตัดเนื้อออกตรวจศัพท์บัญญัติราชบัณฑิตยสถาน .  เป็นการตรวจทางการแพทย์อย่างหนึ่งโดยเป็นการนำเอาเซลล์หรือเนื้อเยื่อออกจากร่างกายผู้ป่วยที่มีชีวิตอยู่เพื่อนำไปตรวจเพิ่มเติมว่ามีโรคที่สงสัยหรือไม่ โดยทั่วไปเนื้อเยื่อที่นำออกมานี้จะได้รับการตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์โดยนักพยาธิวิทยาหรือพยาธิแพทย์ และยังสามารถนำไปตรวจวิเคราะห์ทางเคมีได้ด้วย
 อ้างอิง
# ป้อมริบาต
ป้อมริบาต (ออกเสียง) มาจากภาษาอาหรับว่า “رباط” ที่แปลว่า “ที่พัก” หมายถึงป้อมขนาดเล็กที่สร้างตามพรมแดนในช่วงปีแรกของการพิชิตแอฟริกาเหนือโดยอุมัยยะห์เพื่อเป็นที่พักของทหารอาสาสมัครที่เรียกว่า “murabitun” ป้อมเหล่านี้ต่อมากลายเป็นสถานที่สำหรับพิทักษ์เส้นทางการค้า และ ศูนย์กลางของประชาคมมุสลิมที่อยู่ห่างไกล

ต่อมาป้อมริบาตก็กลายมาเป็นที่พักสำหรับนักเดินทางบนเส้นทางการค้า (สถานีคาราวาน) ที่พักหลบภัยสำหรับนักรหัสยิก (mystic) ในข้อหลังนี้อาจจะเป็นบ่อเกิดของลัทธิซูฟีย์ และโรงเรียนสอนศาสนาของซูฟีย์ที่แพร่ขยายไปทั่วทางตอนเหนือของแอฟริกาไปยังซาฮารา และ แอฟริกาตะวันตก
# สังฆมณฑล (แก้ความกำกวม)
__NOTOC__
สังฆมณฑล อาจจะหมายถึง

 มุขมณฑล (Diocese) - เขตที่ปกครองโดยมุขนายก เช่น เขตมิสซังสุราษฎร์ธานี หรือ มุขมณฑลโรมันคาทอลิกเลอปุย-อ็อง-เวอแล
 ราชรัฐมุขนายก (Prince-Bishopric) - ราชรัฐที่ปกครองโดยเจ้าชายมุขนายก เรียกโดยย่อว่ารัฐมุขนายก เช่นราชรัฐมุขนายกฮิลเดสไฮม์
 ราชรัฐอัครมุขนายก (Archbishopric) - ราชรัฐที่ประมุขมีตำแหน่งเป็น “เจ้าชายอัครมุขนายก” (Archbishop) เป็นชื่อที่ใช้ในประวัติศาสตร์ที่มักจะใช้กันในสมัยจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ที่บิชอปนอกจากจะมีอำนาจการปกครองทางศาสนาแล้วก็ยังมีอำนาจการปกครองทางการเมืองในท้องถิ่นที่ปกครองด้วย ตัวอย่างเช่น “ราชรัฐอัครมุขนายกไมนทซ์” (Archbishopric of Mainz) ที่ปกครองโดย “เจ้าชายอาร์ชบิชอปแห่งไมนทซ์” (Archbishop of Mainz) 
 สันตะสำนัก (Holy See) - ราชรัฐมุขนายกของคริสต์ศาสนาที่ปกครองโดยบิชอปแห่งโรมหรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่าพระสันตะปาปา
# ราชรัฐออเรนจ์
ราชรัฐออเรนจ์ หรือ ราชรัฐออร็องฌ์ (,) เป็นราชรัฐในบริเวณที่ปัจจุบันคือประเทศฝรั่งเศสในบริเวณยุโรปตะวันตกในยุโรป ราชรัฐออเรนจ์ที่ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1163 และมาสิ้นสุดลงในปี ค.ศ. 1713 

ราชรัฐออเรนจ์ก่อตั้งขึ้นเมื่อสมเด็จพระจักรพรรดิฟรีดริชที่ 1 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์พระราชทานอิสรภาพเต็มตัวให้แก่อดีต "อาณาจักรเคานท์แห่งออเรนจ์" ภายในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์Britannica online encyclopedia article on Holy Roman Empire ราชรัฐออเรนจ์เป็นดินแดนที่เป็นสมบัติของราชวงศ์ออเรนจ์-นาซอที่กระจัดกระจายอยู่ทั่วไป มาตั้งแต่สมัยวิลเลียมเดอะไซเลนท์ (ค.ศ. 1533-ค.ศ. 1584) ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นเจ้าชายแห่งออเรนจ์ในปีค.ศ. 1544 จนกระทั่งมาตกไปเป็นของประเทศฝรั่งเศสหลังจากการลงนามในสนธิสัญญาอูเทร็คท์ในปี ค.ศ. 1713
# อลิซในแดนมหัศจรรย์ (ภาพยนตร์ พ.ศ. 2553)
อลิซในแดนมหัศจรรย์  เป็นภาพยนตร์อเมริกันแนวผจญภัยแฟนตาซี ฉายในปี ค.ศ. 2010 กำกับโดยทิม เบอร์ตัน เป็นผลงานการประพันธ์บทภาพยนตร์ของลินดา วูลเวอร์ตัน นำแสดงโดย มีอา วาซีโควสกา, จอห์นนี เดปป์, แอนน์ แฮททาเวย์, เฮเลนา บอนแฮม คาร์เตอร์, คริสพิน โกลเวอร์, ไมเคิล ชีน และ สตีเฟน ฟราย ซึ่งเป็นส่วนต่อขยายของวรรณกรรมชุด อลิซท่องแดนมหัศจรรย์ และ ธรูเดอะลุกกิงกลาสส์ ซึ่งภาพยนตร์ได้ใช้เทคนิคการตัดต่อผสมระหว่างการแสดงจริงและแอนิเมชัน 

ในภาพยนตร์เป็นการดำเนินเรื่องของอลิซในวัย 19 ปีและกลับเข้าไปยังดินแดนใต้พิภพโดยบังเอิญ สถานที่ซึ่งเธอเคยเข้าไปแล้วเมื่อ 13 ปีที่แล้ว เธอกล่าวว่าเธอเป็นเพียงผู้เดียวที่สามารถสยบแจ็บเบอร์ว็อกกี มังกรร้ายที่ควบคุมโดยราชินีแดง ทิม เบอร์ตันกล่าวว่าแต่ดั้งเดิมนั้นเรื่องราว ดินแดนมหัศจรรย์ นั้นเกี่ยวกับเด็กหญิงที่เร่ร่อนจากตัวละครหนึ่งสู่ตัวละครหนึ่ง และเขาไม่รู้สึกถึงความต่อเนื่องของอารมณ์เขาเลยต้องการสร้างความรู้สึกเป็นเรื่องราวมากกว่าเป็นลำดับเหตุการณ์ เขาไม่ได้มองว่าภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นการนำมาสร้างใหม่ อลิซในแดนมหัศจรรย์ ปฐมทัศน์ ณ จัตุรัส Odeon Leicester กรุงลอนดอน ในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2010 และออกฉายในออสเตรเลียในวันที่ 4 มีนาคม ค.ศ. 2010 ในสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักรในวันที่ 5 มีนาคม ค.ศ. 2010 โดยวอลต์ดิสนีย์พิกเจอร์สผ่านระบบ 3 มิติและไอแม็กส์ 3 มิติ และในรูปแบบโรงภาพยนตร์ทั่วไป
# รัฐปารา
ปารา  เป็นรัฐในประเทศบราซิล ตั้งอยู่ทางตอนเหนือของประเทศ

พื้นที่ที่ติดกับรัฐปารา (หมุนตามเข็มนาฬิกา จากทางเหนือ) คือรัฐอามาปา รัฐมารันเญา รัฐโตกังจิงช์ รัฐมาตูโกรซู รัฐอามาโซนัช และรัฐโฮไรมา ทางทิศเหนือติดกับชายแดนประเทศกายอานาและประเทศซูรินาม รัฐปาราเป็นรัฐที่มีพื้นที่มากที่สุดเป็นอันดับ 2 รองจากรัฐอามาโซนัส (เคยเป็นที่ 3 จนรัฐมาตูโกรซูดูซูวแยกจากรัฐมาตูโกรซู ไปใน ค.ศ. 1977) ในเขตภาคเหนือเป็นรัฐที่มีประชากรมากที่สุด มากกว่า 6 ล้านคน สิ่งสำคัญและมีชื่อเสียงคือแม่น้ำแอมะซอนและป่าฝนเขตร้อนแอมะซอน สินค้าสำคัญเช่น ยางจากป่าธรรมชาติ ไม้เนื้อแข็งเขตร้อน อย่างเช่นไม้มะฮอกกานี และมีแร่ที่สำคัญอย่างเช่น แร่เหล็ก แร่บอกไซต์ และในเดือนตุลาคมของทุกปี ที่เมืองเบเล็ง เมืองหลวงของรัฐ จะมีนักท่องเที่ยวเป็นหมื่นคนเข้ามาร่วมเฉลิมฉลองทางศาสนา ขบวนแห่ที่เรียกว่า "Círio de Nazaré"
# รัฐอาดามาวา
อาดามาวา  เป็นรัฐทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไนจีเรีย มีเมืองหลวงคือเมืองโยลา ก่อตั้งในปี ค.ศ. 1991 แยกจากรัฐกอนโกลา เป็น 4 เขตการปกครองย่อย เป็น 1 ใน 36 รัฐของสหพันธ์สาธารณรัฐไนจีเรีย
# รัฐเบรากรุซ
รัฐเบรากรุซ  เป็น 1 ใน 31 รัฐของประเทศเม็กซิโก รัฐเบรากรุซติดกับรัฐตาเมาลิปัสทางทิศเหนือ ติดกับอ่าวเม็กซิโกทางทิศตะวันออก ติดกับรัฐตาบัสโกทางตะวันออกเฉียงใต้ ติดกับรัฐวาฮากาและรัฐเชียปัสทางทิศใต้และติดกับรัฐปวยบลา รัฐอิดัลโก และรัฐซานลุยส์โปโตซีทางทิศตะวันตก มีประชากรในรัฐ 7 ล้านคน ที่เป็นอันดับ 3 ของประเทศ

เมืองหลวงของรัฐคือเมืองฮาลาปา ส่วนเมืองสำคัญอื่นได้แก่เบรากรุซ โกอัตซาโกอัลโกส (Coatzacoalcos) และโอริซาบา (Orizaba)
# รัฐบาฮากาลิฟอร์เนียซูร์
บาฮากาลิฟอร์เนียซูร์  (บาฮากาลิฟอร์เนียใต้) เป็น 1 ใน 31 รัฐของประเทศเม็กซิโก ก่อนที่เป็นรัฐเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม ค.ศ. 1974 พื้นที่นี้เรียกว่าดินแดนทางตอนใต้ของรัฐบาฮากาลิฟอร์เนีย มีพื้นที่ 73,475 ตร.กม. (28,369 ตร.ไมล์) หรือ 3.57% ของพื้นที่ในประเทศเม็กซิโก ตรงบริเวณครึ่งล่างของคาบสมุทรบาฆากาลิฟอร์เนีย ตั้งอยู่ที่เส้นละติจูดที่ 28 ติดกับรัฐบาฮากาลิฟอร์เนียทางทิศเหนือ ติดกับมหาสมุทรแปซิฟิกทางทิศตะวันตก และติดกับอ่าวกาลิฟอร์เนียทางทิศตะวันออก รัฐยังมีขอบเขตทางทะเลติดกับรัฐโซโนราและรัฐซินาโลอาทางตะวันออก ตรงอ่าวกาลิฟอร์เนีย

ประชากรในปี ค.ศ. 2005 มีอยู่ 512,170 คน รัฐยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวประเภทรีสอร์ต อย่างเมืองกาโบซานลูกัส (Cabo San Lucas) และซานโฆเซเดลกาโบ (San José del Cabo) เมืองที่ใหญ่ที่สุดและยังเป็นเมืองหลวงของรัฐคือเมืองลาปาซ เมืองพักผ่อนตากอากาศและมีจุดเด่นทางประวัติศาสตร์ ยังมีเมืองโลเรโต เมืองหลวงแรกของกาลิฟอร์เนียทั้งสาม (รัฐบาฮากาลิฟอร์เนียซูร์ รัฐบาฮากาลิฟอร์เนีย และรัฐแคลิฟอร์เนีย) และยังมีเมืองซานตาโรซาลิอา (Santa Rosalía) ที่มีโบสถ์เก่าแก่ ออกแบบโดยกุสตาฟ ไอเฟล
# อิมมูโนฟลูออเรสเซนต์โดยตรง
อิมมูโนฟลูออเรสเซนต์โดยตรง (ตัวย่อ: DFA หรือ dFA) เป็นการตรวจทางห้องปฏิบัติการ โดยใช้แอนตีบอดีซึ่งได้รับการติดป้ายด้วยสีย้อมฟลูออเรสเซนต์ ใช้ในการตรรวจจับการมีอยู่ของจุลชีพ วิธีการดังกล่าวสามารถตรวจสอบแอนติเจนโดยการใช้แอนติบอดีที่เฉพาะต่อแอนติเจนซึ่งติดป้ายด้วยสีเรืองแสง เนื่องจากวิธีการนี้มีจุดประสงค์เพื่อตรวจว่ามีแอนติเจนที่สงสัยในสิ่งส่งตรวจหรือไม่ จึงมักไม่เป็นการตรวจแบบวัดปริมาณ

วิธีการนี้เป็นวิธีการหลักที่ใช้ตรวจหาโรคพิษสุนัขบ้าในเนื้อเยื่อสมองของสัตว์ที่ส่งตรวจ
# ตามไปดู
ตามไปดู เป็น รายการปกิณกะชุด หรือ สารคดีบันเทิงทางโทรทัศน์ (Light Documentary) รายการแรกของไทยนิตยสาร แฮมเบอร์เกอร์ ปีที่ 4 ฉบับที่ 91, พฤษภาคม 2549 : หน้า 68 ผลิตโดยบริษัท เดอะ วัน เอ็นเตอร์ไพรส์ และ จีเอ็มเอ็มทีวี ออกอากาศทาง  ช่อง 9 อ.ส.ม.ท. โดยมีอายุการออกอากาศถึง 13 ปี คือช่วงปี พ.ศ. 2529-พ.ศ. 2542

รายการตามไปดู ได้กลับมาฉายอีกครั้งในชื่อ ตามไปดูทูเดย์ หรือ ตามไปดู เริ่มตั้งแต่เทปแรกในวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2554 เวลา 06.00 น. - 08.00 น. ทางสถานีโทรทัศน์ผ่านดาวดาวเทียม เพลย์ แชนแนล (Play Channel) โดย GMMB Broadcast (แกรมมี่ ทีวี) ในเครือ จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ โดยรูปแบบแรกเป็นการนำเทปรายการเก่า จนในเดือนกรกฎาคมได้ปรับเปลี่ยนรูปแบบรายการ โดยเพิ่มพิธีกรใหม่คือ ณภัทร โชคจินดาชัย ต่อ เตชธุวานันท์ และ เฉลิมพล ตันติ์ทวิสุทธิ์

 ประวัติ 
รายการ ตามไปดู ออกอากาศครั้งแรกวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2529 โดยเสนอเป็นประจำทุกบ่ายวันอาทิตย์ จากความคิดริเริ่มของ ไพบูลย์ ดำรงชัยธรรม ที่จะให้มีรายการสารคดีที่ให้ทั้งสาระและความบันเทิง นำเสนออย่างเข้าใจง่าย โดยนำเรื่องใกล้ตัว และเรื่องแปลกประหลาด น่าเหลือเชื่อ จากจดหมายของทางบ้านมาเสนอ โดยมีสโลแกนประจำรายการว่า "ไม่ว่าคุณจะอยู่ที่ไหน ไม่ว่าของสิ่งนั้นจะเป็นของใคร ไม่ว่าของสิ่งไหนจะเป็นของคุณ ถ้าหากเรารู้ เราจะตามไปดู" รายการนี้ประสบความสำเร็จจากความนิยมของผู้ชมทั่วประเทศ ทำให้มีการเพิ่มเวลาออกอากาศ และช่วงเฉพาะกิจตามวาระ

 ระยะเวลาออกอากาศ 
เดิมออกอากาศทุกวันอาทิตย์ เวลา 13.00 น. แต่ในปี พ.ศ. 2532 เป็นต้นมา ทางรายการได้เพิ่มเวลาเป็น 1 ชั่วโมงครึ่ง โดยเสนอในเวลา 16.00 - 17.30 น. และในปี พ.ศ. 2534 ได้เลื่อนเวลาเป็น 14.00 - 15.30 น. จนในปี พ.ศ. 2540 ได้ลดเวลาเหลือเพียง 1 ชั่วโมง และย้ายวันออกอากาศเป็นวันเสาร์ เวลาครึ่งชั่วโมงจนยุติรายการ นอกจากนี้ ยังได้จัดรายการพิเศษในวันหยุดนักขัตฤกษ์อีกด้วย

รายการตามไปดูออกอากาศอีกครั้ง โดยนำเทปรายการตามไปดูที่เคยออกอากาศในช่วง 13 ปี มาออกอากาศอีกครั้ง ออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2554 โดยระยะแรกเป็นเทปของพิธีกร ทรงวิทย์ จิรโศภิน ออกอากาศในเวลา 06.00 น. และ 15.00 น. และจึงได้เพิ่มรูปแบบรายการใหม่ เป็นรายการ ตามไปดูทูเดย์ โดยออกอากาศครั้งแรกวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2554 ออกอากาศทุกวันพฤหัสบดี เวลา 21.00 น. ทางช่อง เพลย์ แชนแนล นับว่าเป็นรายการวาไรตี้ที่ได้กลับมาทำใหม่อีกครั้งหลังจากที่รายการฯ ยุติการออกอากาศไปเป็นเวลา 12 ปี นับวันที่ยุติออกอากาศ

 พิธีกร 
รายการมี พิธีกรหลัก คือ ทรงวิทย์ จิรโศภิน และ พิธีกรภาคสนาม อีกหลายท่าน ซึ่งทำหน้าที่เฉพาะช่วงรายการหรือเฉพาะเทป เช่น
 วิโรจน์ ควันธรรม
 นาคร ศิลาชัย
 ศักดิ์สิทธิ์ แท่งทอง
 ดำรง พุฒตาล
 ศันสนีย์ เมอลเลอร์
 เคน สทรุทเคอร์
 มอริส เค
 ยุวดี เรืองฉาย
 น้ำฝน โกมลฐิติ
 จอห์น รัตนเวโรจน์ จากหนังสือพิมพ์และเอกสารต่าง ๆ ที่เสนอข่าวเกี่ยวกับรายการตามไปดู
 วิศวะ กิจตันขจร
 วิโรจน์ ตั้งวาณิชย์
 จามจุรี เชิดโฉม

 สื่ออื่น 
 รายการตามไปดูเคยมีการผลิตนิตยสารชื่อเดียวกับรายการด้วย นิตยสารมีเดีย, 2531

 รางวัล 
 รางวัลโทรทัศน์ทองคำ ปี 2530 รายการปกิณกะชุดดีเด่น
 รางวัลโทรทัศน์ทองคำ ปี 2532 ผู้ดำเนินรายการชายดีเด่น (ทรงวิทย์ จิรโศภิน)
 รางวัลเมขลา ปี 2533 รายการบันเทิงกึ่งสาระดีเด่น
 รางวัลเมขลา ปี 2534 รายการบันเทิงกึ่งสาระดีเด่น
# มดทหารศรีลังกา
มดทหารศรีลังกา  เป็นชนิดของมดทหารสีน้ำตาลแดงที่พบในอินเดียใต้, ศรีลังกา, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และออสเตรเลีย พวกมันตาบอดสมบูรณ์และมีความยาวประมาณ 3 มิลลิเมตร หากินใต้ชั้นใบไม้ถับถมในป่าและบริเวณที่มีต้นไม้หนาแน่น มันมีหนวด 10 ปล้องเหมือนกับสกุลมดทหารหลายชนิด โดยฐานหนวดมีความยาวมากกว่าหัว หัวเรียบมันจนสามารถมองเห็นช่องว่างระหว่างกรามทั้งสองและขอบด้านหน้าของริมฝีปากบนชัดเจน อกและหัวมดมีสีน้ำตาลเข้ม propodeum มีลักษณะเป็นมุมแหลม เอวปล้องที่ 1 และ 2 เป็นรูปกรวยขนาดใหญ่ มันเงาAjay N and Sunil M, 2006; On a trail with Ants: A handbook of the Ants of Peninsular India, p 116 มดชนิดนี้กินมดชนิดอื่น ตัวต่อ และสัตว์ขาปล้องอื่น ๆ เหมือนมดในสกุลเดียวกัน มดบางชนิดอย่าง formosensis ในไต้หวันเคยถือเป็นชนิดต่างหาก
# เสาร์สนุก
ฟอร์เอฟเวอร์ ชาตรี แมคอินทอช ดิ อินโนเซ้นท์ ร็อคเคสตร้า รอยัลสไปรท์ส ซัคเซส ดอกไม้ป่า โอเวชั่น พาวเวอร์แบนด์ แกรนด์เอ็กซ์ ตวงสิทธิ์ เรียมจินดา & The Bank'''

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 ตัวอย่างรายการ เสาร์สนุก
# การฝังศพในเรือ
การฝังศพในเรือ  เป็นการฝังศพโดยการใช้เรือที่อาจจะเป็นทั้งที่บรรจุศพและที่ฝังสมบัติของผู้ตาย หรือ เป็นส่วนหนึ่งของสมบัติของผู้ตายเท่านั้น ถ้าเป็นเรือลำเล็กก็จะเรียกว่า “boat grave” ลักษณะของการฝังทำกันในสมัยเวนเดล (ค.ศ. 550-ค.ศ. 793) และโดยแองโกล-แซ็กซอน, เมโรแว็งเชียง, ไวกิง, ชาวรุส, ชาวบอลติก (โดยเฉพาะ ชาวคิวโรเนียน) และบางครั้งก็พบในอียิปต์โบราณ ตามประเพณีของกลุ่มชนเจอร์มานิคแล้วการฝังโดยวิธีนี้เป็นการใช้เรือเป็นพาหนะในการเดินทางไปยังท้องพระโรงวาลฮาลลา และการฝังโดยวิธีนี้เป็นเกียรติยศอันสูงส่งต่อผู้เสียชีวิต

 ตัวอย่างของการฝังศพในเรือ 
 การฝังศพในเรือคูฟู - จากกลุ่มพีระมิดกิซาที่เชิงพีระมิดคูฟู
 การฝังศพในเรือแลดบีย์ - จากKerteminde บนเกาะ Funen, เดนมาร์ก
 การฝังศพในเรือก็อคสตัด - นอร์เวย์Gokstadhaugen - Artificial Mound in Norway
 การฝังศพในเรือโอเซอแบร์ก - นอร์เวย์
 การฝังศพในเรือทูน - นอร์เวย์
 การฝังศพในเรือ Valsgärde - สวีเดน
 การฝังศพในเรือ Vendel - สวีเดน
 การฝังศพในเรือ Anundshog - สวีเดน
 การฝังศพในเรือสแนพ - อังกฤษ
 การฝังศพในเรือซัททันฮู - อังกฤษ
 การฝังศพในเรือRurikovo Gorodishche - รัสเซีย
 การฝังศพในเรือSarskoye Gorodishche - รัสเซีย
 แหล่งโบราณคดี Timerevo - รัสเซีย
 เนินฝังศพแบล็คเกรฟว์ - ยูเครน
# หลอดเลือดสมองโป่งพอง
โรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง  เป็นโรคระบบหัวใจและหลอดเลือดอย่างหนึ่งซึ่งทำให้มีการอ่อนแอของบางส่วนของผนังหลอดเลือดแดงหรือดำซึ่งทำให้หลอดเลือดส่วนนั้นพองออกมาคล้ายลูกโป่ง

 สาเหตุ 
โรคหลอดเลือดโป่งพองอาจมีสาเหตุมาจากความผิดปกติแต่กำเนิด โรคประจำตัวเช่นโรคความดันโลหิตสูงและโรคหลอดเลือดแดงแข็งหรือการบาดเจ็บของศีรษะ หลอดเลือดสมองโป่งพองมักพบในผู้ใหญ่มากกว่าเด็กแต่ก็สามารถพบได้ทุกช่วงอายุ ส่วนใหญ่พบในเพศชายมากกว่าหญิงด้วยอัตราส่วน 2:1

ปัจจุบันมีความพยายามในการหายีนต้นเหตุของการเกิดหลอดเลือดโป่งพองภายในกะโหลกศีรษะ ตำแหน่งที่พบใหม่ ๆ เช่น 1p34-36, 2p14-15, 7q11, 11q25, and 19q13.1-13.3

พยากรณ์โรค
พยากรณ์โรคขึ้นอยู่กับตำแหน่งของหลอดเลือดโป่งพองที่แตกและความรุนแรง อายุ สุขภาพทั่วไป และสภาวะทางระบบประสาทเมื่อแรกมีอาการ ผู้ป่วยบางรายเสียชีวิตทันทีหลังมีเลือดออกครั้งแรก บางรายฟื้นตัวได้โดยมีอาการหลงเหลือน้อยมากหรือไม่มีเลย ปัจจัยสำคัญที่สุดคือระดับความรุนแรงและอายุ ผู้ป่วยที่มีอาการในระดับ Hunt and Hess I และ II เมื่อมาถึงโรงพยาบาล และผู้ป่วยอายุน้อยมักมีผลการรักษาดีกว่าโดยมีโอกาสเสียชีวิตหรือพิการน้อยกว่า ผู้ป่วยสูงอายุและผู้ที่มีอาการระดับ Hunt and Hess รุนแรงกว่าเมื่อแรกรับมีพยากรณ์โรคที่แย่กว่า โดยรวมแล้วผู้ป่วยประมาณสองในสามมีผลการรักษาที่ไม่ดี อาจเสียชีวิตหรือมีความพิการถาวรได้
 อ้างอิง
# ท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิ
ท่อน้ำดีอักเสบแข็งปฐมภูมิICD10 ภาษาไทย ระบุคำแปลแบบแยกส่วนในบทนี้ไว้ว่า cholangitis = ท่อน้ำดีอักเสบ, sclerosing = แข็ง และ primary = ปฐมภูมิ  เป็นโรคตับเรื้อรังอย่างหนึ่งทำให้มีการอักเสบของท่อน้ำดีมากขึ้นเรื่อย ๆ จนเกิดเป็นแผลเป็น การอักเสบนี้จะไปอุดตันการไหลของน้ำดีที่จะไหลลงสู่ทางเดินอาหาร ซึ่งจะทำให้เกิดตับแข็ง ตับวาย และมะเร็งตับขึ้นได้ สาเหตุของโรคเชื่อว่าเกิดจากภาวะแพ้ภูมิตัวเอง วิธีการรักษาให้หายขาดคือการปลูกถ่ายตับ
 สาเหตุ 
สาเหตุของ PSC นั้นยังไม่ปรากฏ แม้จะเชื่อกันว่าโรคนี้เป็นโรคแพ้ภูมิตัวเอง (autoimmune disease)
อย่างหนึ่งก็ตาม โรค PSC นี้มีความสัมพันธ์กับโรคลำไส้อักเสบโดยเฉพาะลำไส้ใหญ่อักเสบแบบมีแผล (ulcerative colitis) ซึ่งพบร่วมกันในผู้ป่วยถึง 70% และในขณะเดียวกันผู้ป่วยลำไส้ใหญ่อักเสบแบบมีแผลประมาณ 4% ก็มี PSC เช่นเดียวกัน เพศชายเป็นมากกว่าเพศหญิงด้วยอัตราส่วน 2:1 และผู้ป่วย PSC มีการเพิ่มขึ้นของแอลลีล HLA A1, B8 และ DR3
# คาร์ซิโนเอมบริโอนิกแอนติเจน
คาร์ซิโนเอมบริโอนิกแอนติเจน  เป็นกลัยโคโปรตีนที่มีส่วนในการยึดเกาะของเซลล์ ปกติจะถูกสร้างขึ้นในระยะตัวอ่อนและจะหยุดสร้างก่อนเกิด ดังนั้นมักจะไม่พบในเลือดของร่างกายคนปกติ แม้อาจเพิ่มขึ้นได้ในผู้ที่สูบบุหรี่จัด
 ประวัติ 
CEA ได้รับการค้นพบครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1965 โดย Phil Gold และ Samuel O. Freedman ในเนื้อเยื่อมะเร็งลำไส้ใหญ่ของมนุษย์Gold P, Freedman SO. Demonstration of tumor-specific antigens in
human colonic carcinomata by immunological tolerance and absorption techniques. J Exp Med 1965;121:439. PMID 14270243.
 ที่ใช้ 
จะพบ CEA ได้ในน้ำเลือดของผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และลำไส้ตรง มะเร็งกระเพาะอาหาร มะเร็งตับอ่อน มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม และมะเร็งต่อมไทรอยด์ชนิดเมดุลลารี
 อ้างอิง
# สถาปัตยกรรมโรมัน
สถาปัตยกรรมโรมัน  เป็นลักษณะสถาปัตยกรรมของโรมันโบราณที่ประยุกต์มาจากสถาปัตยกรรมกรีกตั้งแต่ราวศตวรรษที่ 12 ก่อนคริสต์ศักราชมาเป็นลักษณะสถาปัตยกรรมของตนเอง ลักษณะสถาปัตยกรรมทั้งสองถือว่าเป็น “สถาปัตยกรรมคลาสสิก”  

นอกจากลักษณะสถาปัตยกรรมที่นำมาจากกรีกแล้วโรมันยังรับอิทธิพลเกี่ยวเนื่องเช่นการสร้าง “ห้องทริคลิเนียม” (Triclinium) ในคฤหาสน์โรมันเป็นห้องกินข้าวอย่างเป็นทางการ และจากผู้ที่มีอำนาจมาก่อนหน้านั้น--วัฒนธรรมอีทรัสคัน--โรมันก็นำความรู้ต่างทางสถาปัตยกรรมมาประยุกต์ใช้เช่นการใช้ระบบไฮดรอลิคและการก่อสร้างซุ้มโค้ง

ปัจจัยทางสังคมเช่นความมั่งคั่งและจำนวนประชากรที่หนาแน่นในมหานครทำให้โรมันต้องพยายามหาหนทางใหม่ในการแก้ปัญหาทางสถาปัตยกรรมอันเป็นผลที่ตามมา การใช้ ยอดโค้ง (Vault) และ ซุ้มโค้ง ประกอบกับความรู้เกี่ยวกับวัสดุสำหรับการก่อสร้างเป็นต้นที่สามารถทำให้โรมันประสบกับความสำเร็จเช่นที่ไม่เคยมีมาก่อนในการก่อสร้างสิ่งก่อสร้างอันใหญ่โตน่าประทับใจสำหรับสาธารณชน ตัวอย่างเช่นสะพานส่งน้ำโรมัน โรงอาบน้ำไดโอคลีเชียน และ โรงอาบน้ำคาราคัลลา บาซิลิกา และสิ่งที่สำคัญที่สุดคือโคลอสเซียมในกรุงโรม ซึ่งกลายมาเป็นแบบจำลองในการสร้างสถาปัตยกรรมแบบเดียวกันที่มีขนาดย่อมกว่าตามมหานครและนครต่าง ๆ ไปทั่วทั้งจักรวรรดิ สิ่งก่อสร้างบางชิ้นก็ยังหลงเหลืออยู่ในรูปแบบที่เกือบสมบูรณ์เช่นกำแพงเมืองลูโกในฮิสปาเนียทาร์ราโคเนนซิสทางตะวันตกเฉียงเหนือของสเปน

การก่อสร้างสิ่งก่อสร้างอันใหญ่โตนอกจากจะเป็นการแสดงให้เห็นถึงความสามารถทางสถาปัตยกรรมแล้วก็ยังเป็นเครื่องมือในการโฆษณาชวนเชื่อถึงความเป็นมหาอำนาจของจักรวรรดิโรมันอีกด้วย ดังจะเห็นได้จากตึกแพนธีอันโดยเฉพาะในการสร้างใหม่ตามแบบของจักรพรรดิเฮเดรียนที่ยังคงตั้งอยู่อย่างสง่างดงามเช่นเมื่อสร้างใหม่ นอกจากแพนธีอัน จักรพรรดิเฮเดรียนก็ยังทรงทิ้งร่องรอยทางสถาปัตยกรรมอันยิ่งใหญ่ไว้ทางตอนเหนือของบริเตนในรูปของกำแพงเฮเดรียนที่ใช้เป็นเส้นพรมแดนทางตอนเหนือสุดของจักรวรรดิ และเมื่อพิชิตสกอตแลนด์เหนือขึ้นไปจากกำแพงเฮเดรียนได้ ก็ได้มีการสร้างกำแพงอันโตนินขึ้น
# ศิลปะไฮเบอร์โน-แซกซัน
ศิลปะไฮเบอร์โน-แซกซัน หรือ ศิลปะเกาะ  เป็นลักษณะงานศิลปะที่สร้างขึ้นบนหมู่เกาะบริติชในบริเตนสมัยหลังโรมัน และใช้ในความหมายที่เกี่ยวกับอักษรไฮเบอร์โน-แซกซัน (Insular script) ที่ใช้กันในขณะนั้นด้วย สมัยที่มีการสร้างงานศิลปะดังกล่าวเรียกว่า "the Insular period in art" ซึ่งมาจากคำว่า "insula" ของภาษาละตินที่แปลว่า "เกาะ" ในช่วงเวลานี้ศิลปะของบริเตนและไอร์แลนด์ มีลักษณะร่วมกันที่แตกต่างจากบริเวณอื่น ๆ ของยุโรป นักประวัติศาสตร์ศิลป์มักจะจัดศิลปะเกาะเป็นส่วนหนึ่งของขบวนการศิลปะสมัยการโยกย้ายถิ่นฐานในยุโรปและศิลปะของยุคกลางตอนต้นของยุโรป ซึ่งเป็นลักษณะศิลปะที่มีเอกลักษณ์เป็นของตนเองHonour & Fleming, 244-247; Pächt, 65-66; Walies & Zoll, 27-30 

ศิลปะเกาะส่วนใหญ่มีที่มาจากคณะเผยแพร่ศาสนาไฮเบอร์โน-สกอตแลนด์ของศาสนาคริสต์แบบเคลต์ หรืองานโลหะสำหรับผู้นำที่เป็นคฤหัสน์ ช่วงเวลาเริ่มต้นก็ในราว ค.ศ. 600 โดยการรวมลักษณะเคลต์และแองโกล-แซกซัน เช่นงานตกแต่งที่พบที่ซัททันฮู ในอังกฤษการผสานทำให้กลายเป็นศิลปะแองโกล-แซกซันราว ค.ศ. 900 ขณะที่ในไอร์แลนด์ลักษณะศิลปะดังกล่าวยังคงดำเนินต่อมาจนถึงราว ค.ศ. 1200 เมื่อไปผสานกับศิลปะโรมาเนสก์ ไอร์แลนด์, สกอตแลนด์ และราชอาณาจักรนอร์ทธัมเบรียทางตอนเหนือของอังกฤษเป็นศูนย์กลางอันสำคัญ แต่ก็มีตัวอย่างงานที่พบทางตอนใต้ของอังกฤษและเวลส์see Ricemarch Psalter และบนแผ่นดินใหญ่ยุโรป โดยเฉพาะในบริเวณกอล (ฝรั่งเศสปัจจุบัน) ในศูนย์ที่ก่อตั้งขึ้นโดยคณะเผยแพร่ศาสนาไฮเบอร์โน-สกอตแลนด์ และคณะเผยแพร่ศาสนาแองโกล-แซกซัน อิทธิพลของศิลปะเกาะมีผลต่อศิลปะของยุคกลางของยุโรปทุกสาขา โดยเฉพาะในการตกแต่งรายองค์ประกอบของหนังสือโรมาเนสก์และกอทิก

ตัวอย่างงานศิลปะเกาะที่ยังคงหลงเหลืออยู่ส่วนใหญ่เป็นงานหนังสือวิจิตร งานโลหะ และงานสลักหิน โดยเฉพาะการสลักกางเขนหิน (High cross) ซึ่งเป็นการตกแต่งอย่างละเอียดแต่ไม่เน้นการแสดงความลึก ตัวอย่างก็ได้แก่ พระวรสารเคลล์ส, พระวรสารลินดิสฟาร์น, พระวรสารเดอร์โรว์, เข็มกลัดเช่นเข็มกลัดทาราและกางเขนรูธเวลล์ หนังสือก็จะมีลักษณะที่เรียกว่าหน้าลายพรม และมีบ้างที่เป็นภาพเหมือนประกาศก