# ภาษาไทยบ้าบ๋าภูเก็ต
ศัพท์ใน ภาษาจีนบ้าบ๋าอันดามัน เป็นศัพท์ที่ใช้ในกลุ่มชาติพันธุ์จีนถิ่นฮกเกี้ยน (峇峇娘惹; Baba Nyonya*; บ้าบ๋าญ่อญ่ะ (ยะหยา)) ที่ตั้งรกรากอยู่ตลอดคาบสมุทรมลายูฝั่งตะวันตกด้านทะเลอันดามันตั้งแต่ ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง สตูล เรื่อยไปยังรัฐปะลิส ปีนัง มะละกาตราบถึงสิงคโปร์ 

วัฒนธรรมภาษาของบ้าบ๋ามีภาษาถิ่นฮกเกี้ยนเป็นศูนย์กลางตามจำนวนประชากรและบทบาทด้านเศรษฐกิจที่มีมาก ทั้งแลกเปลี่ยนนำคำมลายู อังกฤษเข้ามาใช้ร่วม ขณะเดียวกันก็ส่งอิทธิพลถึงวิธีสื่อสารของชาติพันธุ์จีนภาษาถิ่นอื่นต้องซึมซับศัพท์ในภาษาจีนบ้าบ๋าเข้ามาในวิถีชีวิตและครอบครัวเพื่อสามารถเข้ากับชนกลุ่มใหญ่ได้ หรือชาวสยามชาวมลายูร่วมท้องถิ่นที่ติดสรรพนามเรียกขานอย่างบ้าบ๋า เช่น อาจี้ (พี่สาว) อาโก้ (พี่ชาย)

ปัจจุบันมีความเข้าใจว่าศัพท์ในภาษาจีนบ้าบ๋าอันดามัน เป็นศัพท์เฉพาะในสังคมภูเก็ตด้วยภูเก็ตเป็นสถานีการค้านานาชาติมีเศรษฐกิจรุดหน้าโดดเด่นก่อนถิ่นอื่นบนฝั่งอันดามัน หากในวงกว้างศัพท์ภาษาจีนบ้าบ๋าเป็นวิธีสื่อสารร่วมกันของประชาคมจีนโพ้นทะเล สยาม มลายูตลอดทั้งฝั่งอันดามัน หมายความว่าศัพท์เหล่านี้ชาติพันธุ์จีนถิ่นฮกเกี้ยนทั้งบนฝั่งอันดามัน ในมาเลเซีย ในสิงคโปร์ต่างสื่อสารเข้าใจตรงกันจะต่างบ้างที่สำเนียงหนักเบา

 คำศัพท์ 

"ny"; Nyonya เสียงนาสิก (ขึ้นจมูก) จึงแสดงเสียงด้วย "ญ"; ญ่อญ่ะ มิใช่ ย่อนย่า
 
 คำสรรพนาม 
 ภาษาจีนบ้าบ๋า  อักษรจีน  ภาษามาลายู  ความหมาย  หว้า  我   ฉัน ลู่  汝   เธอ อี  伊   เขา หว้าหลัง  我儂   พวกฉัน ลู่หลัง  汝儂   พวกเธอ อีหลัง  伊儂   พวกเขา จาบ้ออี  查某伊   เขา(ผู้หญิง) จาป่อ/ตาป๋ออี  查埔伊   เขา(ผู้ชาย)
    
 คำเรียกญาติ 
 ภาษาจีนบ้าบ๋า  อักษรจีน  ภาษามาลายู  ความหมาย  อาก๊อ  阿姑   น้องสาวของพ่อ  อาจ้อ	 阿祖   ทวด หล่ายก้อง  內公   	ปู่ หวั่นก้อง  外公    ตา อากิ่ม  阿妗   ป้าสะใภ้, น้าสะใภ้  อากู่  阿舅   น้องชายของแม่ เกี๊ยซู้น  囝孫   ลูกหลาน อาโก๊  阿哥    พี่ชาย อาเฮีย  阿兄   พี่ชาย (สุภาพ) (สำเนียงมะละกา, สิงคโปร์) เข็วเกี้ย  契囝    ลูกเลี้ยง จ่าบ๊อเกี้ย  查某囝   ลูกสาว จ่าป้อเกี้ย  查埔囝   ลูกชาย อาจิ้ม  阿嬸   อาสะใภ้ อาเจก  阿叔   อา น้องชายของพ่อ  เจ้กก้อง  叔公   น้องชายของปู่ ซิมปู่  新婦   ลูกสะใภ้ ตัวกิ่ม  大妗   ป้าสะใภ้คนโตฝ่ายแม่ ตัวกู่	 大舅   ลุงคนโตฝ่ายแม่ ตัวโก้  大哥   พี่ชายคนโต ตัวจี้	 大姊   พี่สาวคนโต อาจี้  阿姊   พี่สาว อาเจ้	 阿姊   พี่สาว(สุภาพ) (สำเนียงมะละกา, สิงคโปร์) ตัวเตี่ยว  大丈   สามีของพี่สาวคนโตฝ่ายแม่ ตัวบ้อ  大某   ภรรยาหลาน ตัวแปะ  大伯   พี่ชายของพ่อ ตัวอี๋  大姨   พี่สาวของแม่ ตัวอึ้ม  大姆   ป้าสะใภ้ฝ่ายพ่อ ติ่วหลาง  丈儂   พ่อตา ติ่วอิ้ม  丈姆   แม่ยาย อาเตี่ย  阿爹   พ่อ อาเตี่ยว  阿丈   น้าเขย หรือ ลุงเขย อี๋เตี่ยว  姨丈   สามีของน้องสาวหรือพี่สาวของแม่ ก๊อเตี่ยว  姑丈   สามีของน้องสาวหรือพี่สาวของพ่อ อาบ้อ  阿某   ภรรยา อาแปะ  阿伯   พี่ชายพ่อ เสบ้อ  細某   ภรรยาน้อย เส้วตี่  小弟   น้องชายคนเล็ก เส้วหม่อย  小妹  	น้องสาวคนเล็ก อาโส้  阿嫂   พี่สะใภ้ หล่าวเป่หล่าวโบ้  老父老母   พ่อแม่ อาม่า  阿媽   ย่าหรือยาย อามะ   emak  แม่ อาอี๋   阿姨   น้าสาว อาอ้าง	 阿翁   สามี   อาอึ้ม	 阿姆   ป้าสะใภ้ อาป๋า	 阿爸   พ่อ ก๊อโป๋	 姑婆   ป้าหรืออาผู้หญิงของพ่อ อี๋โป๋	 姨婆   ป้าหรือน้าสาวของแม่ อึ้มโป๋	 姆婆   ป้าสะใภ้ของพ่อ จิ้มโป๋	 嬸婆   อาสะใภ้ของพ่อ กิ่มโป๋  妗婆   ป้าหรือน้าสะใภ้ของแม่ กู้ก้อง	 舅公   ลุงหรือน้าผู้ชายของแม่ ตัวก๊อ	 大姑   พี่สาวคนโตของพ่อ ตัวอี๋  大姨   พี่สาวคนโตของแม่ ตัวกู้  大舅   พี่ชายคนโตของแม่ เฮียตีจี้หม่อย	 兄弟姊妹   พี่น้อง

 คำเรียกบุคคล และ อาชีพ 
 ภาษาจีนบ้าบ๋า  อักษรจีน  ภาษามาลายู  ความหมาย  หยี่ฉิ้ว  二手   รองหัวหน้า หลังจู้  儂主   ผู้จัดการ หลั่งแขะ  儂客   คนโดยสาร หงิ้นน่า  囡仔   เด็ก หนี่ก้อ  尼姑   แม่ชี หล่าวหลาง  老儂   คนแก่ ห้ายหลางอ้า  海儂仔   ชาวเล ห่าวเต้ง  校丁   ภารโรง ห่าวเตี้ยว  校長   อาจารย์ใหญ่ ลั้งแค๊ะ  儂客   ผู้โดยสาร เปงอิ่ว  朋友   เพื่อน โต้ยเชี่ย  綴車   คนขับสองแถว อาโป๋  阿婆   หญิงชรา ถ่าวเก้เหนียว  頭家娘   ภรรยาเศรษฐี  ถ่าวเก้  頭家   เศรษฐี,  ผู้มั่งคั่ง,  นายห้าง  กะลา   Benggala  แขกขายผ้า จ่าบ๊อก้าง  查某𡢃   สาวใช้  จ่าป่อก้าง  查埔𡢃   คนใช้ผู้ชาย
  โล้กุน   dukun  หมอ กุหลี่   kuli  กรรมกร กังหลัง  工儂   กรรมกร อังหม้อ  紅毛   ชาวต่างชาติผิวขาว(ฝรั่ง)  เอหลัง  矮儂   คนแคระ กงหลัง  戇儂   คนโง่ เหยินต่าว  緣投   ผู้ชายหล่อ จิ่นสุ่ย  真媠   ผู้หญิงสวย

 คำเรียกสถานที่ 
 ภาษาจีนบ้าบ๋า  อักษรจีน  ภาษามาลายู  ความหมาย  บั่นซ้าน   bangsal(pasar)  ตลาดสด โล้ว  路   ถนน อี่เส่งก้วน  醫生館   โรงพยาบาล แคะจ่าน  客棧   โรงแรม อ๊าม  庵   ศาลเจ้า เตี่ยมฉู่  店厝   อาคารพาณิชย์ อังหม้อหล่าว  紅毛樓   คฤหาส กิ่นฮัง  銀行   ธนาคาร ตูปั๋ง  廚房   ห้องครัว โกปี้เตี้ยม  咖啡店   ร้านกาแฟ บี่เตี้ยม  米店   ร้านขายข้าวสาร

 ชื่อผลไม้ 
 ภาษาถิ่นบาบ๋า  อักษรจีน  ภาษามลายู  ความหมาย  กินเจ๋ว  弓蕉   กล้วยหอม บี่เจ๋ว  米蕉   กล้วยข้าว เป๋งโก่  蘋果   แอปเบิ้ล ซีกั้ว  西瓜   แตงโม   ถ่อต่าว  塗豆   ถั่วลิสง ถ่อเหลียน   durian  ทุเรียน บกกั้ว  木瓜   มะละกอ บ่าสี่กู้   buah ciku  ละมุด บ้างก้า   nangka  ขนุน โป่โต๋  葡萄   องุ่น เยี้ยมบู่   jambu (air)  ชมพู่ หล่ายอ่า  梨仔   สาลี่ อ่องหล่าย  王梨   สับปะรด ยานัด   nanas  สับปะรด ยามู่   jambu (batu)  ฝรั่ง หม่อต้าน  (紅)毛丹   เงาะ เหล้งเหง่  龍眼   ลำไย ไหล่จี้  荔枝   ลิ้นจี่ ก้าม  柑   ส้ม เลบ้อง  檸檬   มะนาว เอี่ยจี่  椰子   มะพร้าว ปินนัง   pinang  หมาก อั้งโจ้  紅棗   พุทราจีน อิ่ว  柚   ส้มโอ

 ภาษาถิ่นบาบ๋า  อักษรจีน  ภาษามลายู  ความหมาย  เจี๊ยะ  食   กิน คุ่น  睏   นอน จังเอ็ก  灇浴   อาบน้ำ ก่อง  講   พูด ชันชี   janji  นัดหมาย ซูกะ   suka  ชอบ โต่หลง   tolong  กรุณา โต้หลง   tolong  อนุเคราะห์ ตาเบ๊ะ   tabik  ทำความเคารพ โฮ่เลี่ยว  好了   ดีแล้ว