# รัฐไบเอิร์น
ไบเอิร์น  หรือในภาษาอังกฤษเรียก บาวาเรีย  มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า เสรีรัฐไบเอิร์น (,) เป็นหนึ่งในสิบหกรัฐของประเทศเยอรมนี ถือเป็นรัฐที่มีอาณาเขตใหญ่ที่สุดในประเทศเยอรมนี อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ มีประชากรประมาณ 12.5 ล้านคน มีพื้นที่ประมาณ 70,548 ตารางกิโลเมตร เมืองหลวงคือเมืองมิวนิก เชื้อสายประชากรเป็นชาวไบเอิร์น 6.4 ล้านคน, ฟรังโคเนีย 4.1 ล้านคน, และสวาเบีย 1.8 ล้านคน

บาวาเรียเป็นหนึ่งในรัฐที่เก่าแก่ที่สุดรัฐหนึ่งในยุโรป และถือเป็นรัฐเยอรมันที่มั่งคั่งรัฐหนึ่ง ก่อตั้งขึ้นเป็นดัชชีในกลางคริสศตวรรษที่ 17 ดยุกแห่งบาวาเรียเป็นหนึ่งในเจ้านครรัฐผู้คัดเลือก ซึ่งมีสิทธิ์ออกเสียงเลือกจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ต่อมาในปีค.ศ. 1806 บาวาเรียยกฐานะขึ้นเป็นราชอาณาจักรบาวาเรียภายใต้ระบอบกษัตริย์ และเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิเยอรมันในปีค.ศ. 1871 เมื่อเยอรมนีพ่ายแพ้ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง พระเจ้าลูทวิชที่ 3 แห่งบาวาเรีย จำยอมต้องสละราชสมบัติ บาวาเรียจึงปกครองด้วยระบอบสาธารณรัฐนับตั้งแต่นั้น โดยมีชื่ออย่างเป็นทางการว่า เสรีรัฐไบเอิร์น

 การปกครอง 
ส่วนการปกครองไบเอิร์นนำโดยมุขมนตรีเสรีรัฐไบเอิร์น (Ministerpräsident des Freistaates Bayern) ซึ่งมาจากการลงมติของสภารัฐไบเอิร์น มีวาระดำรงตำแหน่งห้าปี มุขมนตรีเป็นผู้แต่งตั้งรองมุขมนตรีจำนวนหนึ่งคน รัฐมนตรีว่าการทบวงจำนวนสิบเอ็ดคน รัฐมนตรีว่าการเฉพาะกิจไม่เกินหกคน

ส่วนการปกครองไบเอิร์นประกอบด้วย
 ทำเนียบว่าการรัฐ (Staatskanzlei)
 ทบวงมหาดไทย กีฬา และบูรณาการ (Staatsministerium des Innern, für Sport und Integration)
 ทบวงการที่อยู่อาศัย การโยธา และคมนาคม (Staatsministerium für Wohnen, Bau und Verkehr)
 ทบวงยุติธรรม (Staatsministerium der Justiz)
 ทบวงการศึกษาและวัฒนธรรม (Staatsministerium für Bildung und Kultus)
 ทบวงวิทยาศาสตร์และศิลปศาสตร์ (Staatsministerium für Wissenschaft und Kunst)
 ทบวงการคลังและเคหการ (Staatsministerium der Finanzen und für Heimat)
 ทบวงเศรษฐกิจ พัฒนาการภูมิภาค และพลังงาน (Staatsministerium für Wirtschaft, Landesentwicklung und Energie)
 ทบวงสิ่งแวดล้อมและคุ้มครองผู้บริโภค (Staatsministerium für Umwelt und Verbraucherschutz)
 ทบวงอาหาร เกษตรกรรม และป่าไม้ (Staatsministerium für Ernährung, Landwirtschaft und Forsten)
 ทบวงครอบครัว แรงงาน และสังคม (Staatsministerium für Familie, Arbeit und Soziales)
 ทบวงสุขภาพและบริบาล (Staatsministerium für Gesundheit und Pflege)
 ทบวงกิจการดิจิทัล (Staatsministerium für Digitales)

 เขตการปกครอง 
thumb|right|265px|ส่วนภูมิภาคของรัฐบาวาเรีย
รัฐไบเอิร์นแบ่งออกเป็น 7 ส่วนภูมิภาคเทียบเท่าจังหวัดที่เรียกว่า เรกีรุงชเบเซิร์ค อันประกอบด้วย:
 โอเบอร์ฟรังเคิน (Oberfranken)
 มิทเทิลฟรังเคิน (Mittelfranken)
 อุนเทอร์ฟรังเคิน (Unterfranken)
 ชวาเบิน (Schwaben)
 โอเบิร์พฟัลทซ์ (Oberpfalz)
 โอเบอร์ไบเอิร์น (Oberbayern)
 นีเดอร์ไบเอิร์น (Niederbayern)

เมืองใหญ่
รายชื่อเมืองใหญ่สุดในรัฐไบเอิร์น
 เมือง ส่วนภูมิภาค ประชากร   ประชากร   เปลี่ยนแปลง  มิวนิก โอเบอร์ไบเอิร์น1,210,2231,450,381+19.8เนือร์นแบร์ค มิทเทิลฟรังเคิน488,400509,975+4.3เอาคส์บวร์ค ชวาเบิน254,982286,374+12.6เรเกินส์บวร์ค โอเบิร์พฟัลทซ์125,676145,465+16.0อิงก็อลชตัท โอเบอร์ไบเอิร์น115,722132,438+14.8เวือทซ์บวร์ค อุนเทอร์ฟรังเคิน127,966124,873-2.3เฟือร์ท มิทเทิลฟรังเคิน110,477124,171+12.7แอร์ลังเงิน มิทเทิลฟรังเคิน100,778108,336+7.5ไบร็อยท์ โอเบอร์ฟรังเคิน74,15372,148−2.7บัมแบร์ค โอเบอร์ฟรังเคิน69,03673,331+5.8อชัฟเฟินบวร์ค อุนเทอร์ฟรังเคิน67,59268,986+2.0ลันทซ์ฮูท อุนเทอร์ไบเอิร์น58,74669,211+17.9เค็มพ์เทิน ชวาเบิน61,38966,947+9.1โรเซินไฮม์ โอเบอร์ไบเอิร์น58,90861,844+4.9น็อย-อุล์ม ชวาเบิน50,18857,237+14.1ชไวน์ฟวร์ท อุนเทอร์ฟรังเคิน54,32551,969−4.4