# เซี่ยงไฮ้
เซี่ยงไฮ้ หรือ ช่างไห่ (, เสียงอ่านภาษาจีนมาตรฐาน: ,) เป็นหนึ่งในสี่นครปกครองโดยตรงของประเทศจีน ตั้งอยู่บริเวณทางใต้ของปากแม่น้ำแยงซี และมีแม่น้ำหฺวางผู่ไหลผ่านกลางเมือง มีประชากรใน ค.ศ. 2023 จำนวน 24.8 ล้านคน ทำให้เป็นเขตเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในประเทศจีน และเป็นนครที่มีประชากรมากเป็นอันดับสามของโลก ปัจจุบันได้รับการจัดอันดับเป็นหนึ่งในเมืองที่พัฒนามากที่สุดในโลก และหนึ่งในศูนย์กลางทางเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดของโลก

เซี่ยงไฮ้เป็นศูนย์กลางระดับโลกทางด้านการเงิน, การวิจัย, นวัตกรรม, อุตสาหกรรมการผลิต, การท่องเที่ยว, วัฒนธรรม และการขนส่ง คาดว่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในนครเซี่ยงไฮ้มีมูลค่าสูงถึง 13 ล้านล้านหยวน (1.9 ล้านล้านดอลลาร์) ใน ค.ศ. 2022 เซี่ยงไฮ้ในอดีตเป็นเพียงหมู่บ้านชาวประมง และเริ่มมีการพัฒนามากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในศตวรรษที่ 19 เนื่องมาจากการค้าขายและทำเลที่ตั้งท่าเรือที่เหมาะสม ท่าเรือเซี่ยงไฮ้เป็นหนึ่งในห้าท่าเรือที่ต้องเปิดให้มีการค้าต่างประเทศหลังสงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง ตามมาด้วยยุทธการชื่นปีครั้งที่สองใน ค.ศ. 1841 ซึ่งอยู่ห่างจากมาเก๊าของโปรตุเกสไปทางทิศตะวันออกมากกว่า 60 กิโลเมตร (37 ไมล์) มาเก๊าถูกควบคุมโดยโปรตุเกสตามข้อตกลงลูโซ-จีนใน ค.ศ. 1554 จนถึงการส่งมอบมาเก๊าไปยังจีนในวันที่ 20 ธันวาคม ค.ศ. 1999 ตามมาด้วยการก่อตั้งเขตการระงับข้อพิพาทระหว่างประเทศเซี่ยงไฮ้ และเขตสัมปทานฝรั่งเศสตามลำดับ 

เซี่ยงไฮ้เติบโตขึ้นจนกลายเป็นศูนย์กลางทางการค้า และการเงินของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกในทศวรรษ 1930 หลังเหตุการณ์ยุทธการที่เซี่ยงไฮ้ในช่วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง ตามมาด้วยสงครามกลางเมืองจีน ซึ่งอุบัติขึ้นท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างพรรคชาตินิยมจีน และพรรคคอมมิวนิสต์จีน และหลังจากที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนได้เข้าครอบครองจีนแผ่นดินใหญ่ใน ค.ศ. 1949 อิทธิพลทางการค้าของเซี่ยงไฮ้ลดลงเป็นเวลากว่าสองทศวรรษ ในช่วงทศวรรษ 1980 การปฏิรูปเศรษฐกิจจีนโดยเติ้ง เสี่ยวผิง ส่งผลให้เกิดการพัฒนาเมืองครั้งใหญ่ โดยเฉพาะเขตผู่ตง การลงทุนจากต่างประเทศกลับมายังเซี่ยงไฮ้ และมีสถานะเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจในภูมิภาคอีกครั้ง เซี่ยงไฮ้เป็นที่ตั้งของตลาดหลักทรัพย์เซี่ยงไฮ้ หนึ่งในตลาดหลักทรัพย์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลกโดยมูลค่าตามราคาตลาด และเขตการค้าเสรีเซี่ยงไฮ้เป็นเขตการค้าเสรีแห่งแรกของจีน เซี่ยงไฮ้ได้รับการจัดอันดับให้เป็นเมืองระดับโลก (Global City) โดยเครือข่ายการวิจัยโลกาภิวัตน์และเมืองโลก และเป็นที่ตั้งของบริษัทชั้นนำของโลกโดยฟอร์จูน โกลบอล 500 จำนวน 13 แห่ง และอยู่ในอันดับ 4 ตามการจัดอันดับตามดัชนีศูนย์กลางการเงินโลก เซี่ยงไฮ้ยังเป็นที่ตั้งของสำนักวิจัยและสถานศึกษาชื่อดังหลายแห่ง เช่น มหาวิทยาลัยฟู่ตัน และ มหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เจียวทง รถไฟใต้ดินเซี่ยงไฮ้ซึ่งให้บริการมาตั้งแต่ ค.ศ. 1993 ยังเป็นเป็นเครือข่ายระบบขนส่งมวลชนเร็วที่ใหญ่ที่สุดในโลกโดยวัดตามความยาวเส้นทางทั้งหมด ให้บริการการเดินทางซึ่งคิดเป็น 73% ของการคมนาคมทั้งหมดในเซี่ยงไฮ้ นอกจากนี้ ท่าเรือเซี่ยงไฮ้ยังถือเป็นท่าเรือที่คับคั่งที่สุดในโลก 

เซี่ยงไฮ้ได้รับการยอมรับในระดับสากลมาเป็นเวลาเกือบหนึ่งศตวรรษ และได้รับการยกย่องเป็น "แหล่งเชิดหน้าชูตา" ให้แก่เศรษกิจและวัฒนธรรมของประเทศ เมืองนี้ยังมีจุดเด่นในด้านสถาปัตยกรรมที่มีความหลากหลาย ได้รับการตกแต่งตามแบบอลังการศิลป์ และสถาปัตยกรรมดั้งเดิมแบบชิกุเมน สถานที่ซึ่งเป็นที่รู้จักได้แก่ ลู่เจียจุ่ย หนึ่งในศูนย์กลางทางการเงินของประเทศ และยังรายล้อมไปด้วยสถานที่ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม เช่น ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองเซี่ยงไฮ้ และ สวนยฺวี่-ยฺเหวียน งานเซียงไฮ้เอ็กซ์โปยังถือเป็นงานจัดแสดงที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยกินพื้นที่กว่า 5.28 ตารางกิโลเมตร หอไข่มุกตะวันออกเป็นอีกสถานที่สำคัญซึ่งได้รับการจัดอันดับคุณภาพให้เป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวระดับ 5A เซี่ยงไฮ้ยังมีจุดเด่นในด้านอาหารเซี่ยงไฮ้, ภาษาเซี่ยงไฮ้ และวัฒนธรรมสากล และมีจำนวนตึกระฟ้ามากที่สุดอันดับหกของโลก และอันดับสามในประเทศต่อจากเชินเจิ้น และ กว่างโจว 

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
นครเซี่ยงไฮ้มีพื้นที่ติดต่อดังนี้ 
 ทิศเหนือ ติดต่อกับ มณฑลเจียงซู ประเทศจีน 
 ทิศใต้ ติดต่อกับ มณฑลเจ้อเจียง ประเทศจีน 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับ ทะเลจีนตะวันออก
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับ มณฑลเจียงซู และมณฑลเจ้อเจียง ประเทศจีน

 ภูมิประเทศ 

มีสัดส่วนเป็นร้อยละ 0.06 ของพื้นที่ทั่วประเทศ ทิศตะวันตกเฉียงใต้เป็นเนินเขาสองลูกสูงไม่เกิน 120 เมตร ทอดยาวชื่อ เขาเฉอ หรือ เฉอชาน (佘山) เขตเมืองเป็นที่ราบตะกอนน้ำพากว้างใหญ่ ความสูงเหนือระดับน้ำทะเลเฉลี่ยประมาณ 4 เมตร มีเกาะอย่างน้อย 10 เกาะ โดยเกาะฉงหมิงมีพื้นที่มากที่สุดคือ 1,370 ตารางกิโลเมตรในปี พ.ศ. 2563 และขยายขนาดทุกปี ซึ่งใหญ่เป็นอันดับ 3 ของจีน (รองจากเกาะไต้หวัน และเกาะไหหลำ)

 ภูมิอากาศ 
อยู่ในเขตมรสุมร้อนเอเชียเหนือ แบ่งเป็น 4 ฤดูชัดเจนและมีปริมาณฝนและแสงแดดที่เพียงพอ ฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วงระยะเวลาค่อนข้างสั้น ฤดูหนาวและร้อนค่อนข้างยาวนาน 

 การคมนาคม 

 ทางบก 
thumb|แผนผังของเครือข่ายรถไฟใต้ดินเซี่ยงไฮ้
มหานครเซี่ยงไฮ้มีเส้นทางเดินรถไฟฟ้าชนิดต่างๆเกือบ 100 เส้นทาง และมีโครงการขยายการก่อสร้างเส้นทางคมนาคมและทางด่วน เชื่อมต่อกับเมืองและเขตสำคัญๆ อาทิ
สายในประเทศ เซี่ยงไฮ้-ฮ่องกง-มาเก๊า สายเหนือ เซี่ยงไฮ้ - รัสเซีย - ยุโรป สายตะวันตก เซี่ยงไฮ้ - เอเชียกลาง

 ทางอากาศ 
สำหรับเส้นทางขนส่งทางอากาศ นครเซี่ยงไฮ้มีสนามบินแห่งชาติ 2 แห่ง คือ ท่าอากาศยานนานาชาติซ่างไห่หงเฉียว และท่าอากาศยานนานาชาติเซี่ยงไฮ้ผู่ตง

 ทางทะเล 
เซี่ยงไฮ้มีพื้นที่ของท่าเทียบเรือกว่า 13.6 ตร.กม. นับตั้งแต่ปีทศวรรษที่ 80 ท่าเรือขนส่งเซี่ยงไฮ้เป็นท่าเรือ ขนาดใหญ่ติดอันดับโลก ที่มีสินค้าเข้าออกสูงกว่า 100 ล้านตัน ปลายปี พ.ศ. 2546 
มหานครเซี่ยงไฮ้ (Shanghai) ได้รับการขนานนามว่าเป็น "นครปารีสแห่งตะวันออก" ถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มมหานครไฮโซอันดับ 5 ของโลก รองจาก กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. นิวยอร์ก ลอนดอน และ  ปารีส รูปแบบการปกครองของมหานครเซี่ยงไฮ้จัดอยู่ในกลุ่มเมืองที่ขึ้นตรงต่อรัฐบาลกลาง ซึ่งไม่ขึ้นต่อมณฑลใด ๆ ทั้งสิ้น และปัจจุบันประเทศจีนมีเมืองที่มีรูปแบบการปกครองลักษณะนี้ทั้ง สิ้น 4 เมืองด้วยกัน ได้แก่ ปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้  เทียนจินและฉงชิ่ง มหานครเซี่ยงไฮ้ ปัจจุบันนับเป็นเมืองที่มีขนาดใหญ่ที่สุดเมืองหนึ่งของโลก และมีประชากรมากเป็นอันดับหนึ่งของประเทศจีน เป็นเมืองศูนย์กลางความเจริญในด้านต่างๆ ของภูมิภาค ทั้งทางด้านเศรษฐกิจ การค้า การเงิน การลงทุน รวมถึง ด้านแฟชั่น และการท่องเที่ยว โดยการผลักดันของรัฐบาลซึ่งให้นครเซี่ยงไฮ้ก้าวขึ้นเป็นผู้นำ และเป็นศูนย์กลางด้านเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชีย เซี่ยงไฮ้จึงนับเป็นความภูมิใจของชาวจีน โดยเฉพาะชาวเมืองซึ่งถือกันว่าเมืองของตนเป็นสัญลักษณ์ของจีนยุคใหม่ ในด้านความก้าวหน้า และทันสมัย 

เซี่ยงไฮ้เป็นเมืองที่มีการผสมผสานทางด้านวัฒนธรรม ทั้งของจีนและตะวันตกได้อย่างกลมกลืน โดยจะเห็นได้จากอาคารสถาปัตยกรรมในยุคอาณานิคมตามเขตเช่าเดิมของชาวตะวันตก ซึ่งในปัจจุบันกลายมาเป็น สัญลักษณ์ที่สำคัญอย่างหนึ่งของเมือง

ในเขตเมืองเก่าบริเวณยู่หยวน (豫园 - Yu Garden) ที่ถูกสร้างในสมัยราชวงศ์หมิง ซึ่งยังคงไว้ด้านรูปแบบอาคารสถาปัตยกรรมแบบจีน ปัจจุบันกลายเป็นสถานที่ขายของที่ระลึกและศิลปะต่างๆ 
นอกจากนั้นสถานที่ ซึ่งนักท่องเที่ยวที่มาเยีอนเซียงไฮ้จะพลาดไม่ได้คือ ถนนหนานจิง อันเป็นสัญลักษณ์สำคัญอันหนึ่งของเซี่ยงไฮ้ตั้งอยู่ใจกลางเมืองและ เป็นถนนคนเดินที่เต็มไปด้วยแหล่งร้านค้าสินค้าต่าง ๆ รวมทั้งนักท่องเที่ยวที่มาจับจ่ายซื้อสินค้ามากมาย หนึ่งในย่านนั้นมีอาคารจินเม่าทาวเวอร์ อาคารเซี่ยงไฮ้เวิร์ดไฟแนนเชียลเซ็นเตอร์ และ เซี่ยงไฮ้ทาวเวอร์ ซึ่งเป็นตึกที่สูงที่สุดในประเทศจีน นอกจากนั้นเซี่ยงไฮ้ยังเป็นเมืองทันสมัยอันดับที่ 25 ของโลกจาก 53 เมืองใหญ่ทั่วโลก เช่น ปักกิ่ง มอสโก นิวยอร์ก โตเกียว ลอนดอน และปารีส

 ประชากร 
ประชากรในเขตเซี่ยงไฮ้มีประมาณ 19,213,200 คน  โดยอายุ 0-14 คิดเป็น 12.2% อายุระหว่าง 15-64 คิดเป็น 76.3% อายุ 65 ปีขึ้นไป คิดเป็น 11.5%

 เศรษฐกิจ 

 ภาพในเมืองเซี่ยงไฮ้ 

thumb|220x220px|ทิวทัศน์เซี่ยงไฮ้ยามกลางคืน (ฝั่งผู่ตง)