# สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง
สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง  เป็นหน่วยงานจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีของคณะสงฆ์ไทย และคณะสงฆ์อื่น ในการบังคับบัญชาของสมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก โดยอาศัยมติการเห็นชอบของมหาเถรสมาคม (มส.) และคณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม (กศป.) (คู่กับสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง) ซึ่งอยู่ในความอุปถัมภ์ของรัฐบาลไทย  หน้าที่หลักคือกำหนดเปลี่ยนแปลงการใช้คัมภีร์เรียนในหลักสูตรเปรียญธรรม 1-9 ให้เหมาะสมกับชั้นเรียนของแต่ละประโยค รวมทั้ง การจัดสอบประเมินผลการศึกษาบาลีระดับชาติ โดยมีสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ซึ่งเป็นหน่วยงานราชการของรัฐบาลทำหน้าที่เป็นกรรมการและเลขานุการของคณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม (กศป.) รับสนองงานอุดหนุนเงินงบประมาณรายจ่ายประจำปีให้

 การจัดประเมินผลการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีระดับประเทศ (จัดสอบบาลีสนามหลวง) 

การสอบบาลีสนามหลวง หมายถึง การสอบไล่เพื่อวัดผลบาลีเพื่อเลื่อนชั้นเปรียญธรรมประจำปีของชาติ พระสงฆ์เจ้าหน้าที่ในสังกัดสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวงมีหน้าที่วางแผน, วางนโยบาย, ประเมินและดำเนินการเพื่อให้การศึกษาของสงฆ์ตามหลักสูตรเปรียญธรรมของชาติมีประสิทธิภาพและคุณภาพ

การจัดสอบวัดผลบาลีสนามหลวงนั้นจัดให้มีการสอบปีละ 2 ครั้งกำหนดการสอบบาลีสนามหลวง

 ครั้งที่ 1 จะตรงกับวันขึ้น 2, 3 ค่ำ เดือน 3 จัดสอบเปรียญธรรม 6- 7 และวันขึ้น 4, 5, 6 ค่ำ เดือน 3 จัดสอบเปรียญธรรม 8-9
 ครั้งที่ 2 ตรงกับวันแรม 10, 11, 12 ค่ำ เดือน 3 จัดสอบประโยค 1-2 ถึงเปรียญธรรม 5 ประโยค

 การเปิดสนามสอบส่วนภูมิภาค 

สำหรับการจัดประเมินผลในส่วนภูมิภาคหรือต่างจังหวัดนั้น แม่กองบาลีสนามหลวงมอบให้เจ้าคณะภาคต่าง ๆ แต่งตั้งคณะกรรมการนำข้อสอบจากส่วนกลางไปยังสนามสอบทุกแห่ง เฉพาะประโยค ป.ธ. 1-2, 3 และ 4 เพื่อเปิดสอบพร้อม ๆ กันทั่วประเทศ

 การเปิดสนามสอบส่วนกลาง 
thumb|240x240px|พัดยศเปรียญธรรม 6 ประโยค
ประโยค 5-6-7-8-9 เปิดสอบในส่วนกลาง ตั้งแต่เปรียญธรรม 5 ประโยค ถึงเปรียญธรรม 9 ประโยค  ทั้งประเทศจะมีการรวมจัดสอบเฉพาะในกรุงเทพมหานคร โดยแบ่งจัดสนามสอบไปตามวัดต่าง ๆ ในกรุงเทพมหานคร เฉพาะ ปธ. 7 - ปธ. 9 จะรวมสอบที่วัดสามพระยาเพียงแห่งเดียว 

 การตรวจข้อสอบ 

เมื่อสอบเสร็จทุกสนามสอบนำใบตอบมารวมส่งแม่กองบาลีสนามหลวงดำเนินการตรวจ โดยนิมนต์พระภิกษุเถรานุเถระมาประชุมตรวจพร้อมกัน ณ สถานที่ ที่แม่กองบาลีสนามหลวงกำหนดขึ้น

 การประกาศผลสอบบาลีระดับประเทศ 

เมื่อคณะกรรมการได้ทำการตรวจใบกระดาษคำตอบและรวบรวมผลสอบเรียบร้อยแล้ว แม่กองบาลีสนามหลวงจะทำการประกาศผลสอบบาลี โดยจะจัดการ ประกาศผลในวัน แรม 6 ค่ำ เดือน 4 โดยมีการประกาศผลสอบบาลีชั้น ป.ธ. 7 ประโยค ถึงชั้น ป.ธ. 9 ประโยค ที่ศาลาอบรมสงฆ์วัดสามพระยา เวลา 14.00 น. และติดประกาศผลสอบทุกประโยค ณ บริเวณพระอุโบสถ วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ ประมาณเวลาหนึ่งทุ่ม และนำผลผู้สอบประโยคบาลีได้ ลงในเว็บไซต์ของแม่กองบาลีสนามหลวงหลังจากการประกาศอย่างเป็นทางการ 2-3 วันประกาศผลสอบบาลีประจำปี

 ผู้สอบได้เปรียญธรรมบาลี 
thumb|300x300px|สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ วัดปากน้ำ ภาษีเจริญ เป็นประธานในพิธีทรงตั้งเปรียญธรรม แก่พระภิกษุสงฆ์สามเณรผู้สอบไล่ได้ เปรียญธรรม 3 ประโยค ในเขตคณะสงฆ์หนเหนือ ประจำปี พ.ศ. 2539 ณ พระวิหารพระเจ้าตนหลวง วัดศรีโคมคำ จังหวัดพะเยา
เมื่อพระภิกษุสามเณรรูปใดสอบไล่ได้ตั้งแต่ เปรียญธรรม 3 ประโยค ขึ้นไป จะได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ จากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงตั้งให้เป็น "เปรียญ" และได้รับพระราชทานพัดยศเปรียญธรรม รวมทั้งมีคำนำหน้าชื่อยกย่องพระภิกษุผู้นั้นว่า "พระมหา" ซึ่งนับว่า ตำแหน่ง "เปรียญธรรม" นั้น เป็นสมณศักดิ์ทางวิชาการของพระสงฆ์ไทย ที่องค์พระประมุขของชาติ พระราชทานเพื่อเป็นการยกย่องถวายกำลังใจ แก่พระภิกษุและสามเณรผู้ศึกษาฝ่ายปริยัติธรรมมาตั้งแต่โบราณ

 พระมหาเปรียญ, สามเณรเปรียญ 

 พระภิกษุ เมื่อสอบได้เปรียญธรรม 3  ประโยคขึ้นไป จะใช้คำ "พระมหา" นำหน้า
 สามเณร เมื่อสอบได้เปรียญธรรม 3  ประโยคจะใช้คำว่า "เปรียญ" ตามหลังชื่อและนามสกุล ไม่มี มหา นำหน้าเหมือนพระภิกษุ

 การจัดการศึกษา 
 สำนักเรียนส่วนกลาง ได้แก่ สำนักเรียนวัด, สำนักศาสนศึกษาวัด
 สำนักเรียนส่วนภูมิภาค ได้แก่ สำนักเรียนคณะจังหวัด, สำนักศาสนศึกษาวัด
 สำนักเรียนบาลีออนไลน์ (นวัตกรรมยุค 4.0)

 รายชื่อแม่กองบาลีสนามหลวง 
 ลำดับที่  รายนาม เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ 1  สมเด็จพระวันรัต (แพ ติสฺสเทโว)  พ.ศ. 2471 พ.ศ. 2474 2  สมเด็จพระวันรัต (เฮง เขมจารี)  พ.ศ. 2474  พ.ศ. 2476 3  สมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ (ม.ร.ว.ชื่น สุจิตฺโต)  พ.ศ. 2477  พ.ศ. 2488  4  สมเด็จพระวันรัต (ปลด กิตฺติโสภโณ)  พ.ศ. 2489  พ.ศ. 2502 5  สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ฟื้น ชุตินฺธโร)  พ.ศ. 2503  พ.ศ. 2531 6  สมเด็จพระพุทธชินวงศ์ (สุวรรณ สุวณฺณโชโต)  พ.ศ. 2531  พ.ศ. 2537 7  สมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ (ช่วง วรปุญฺโญ)   พ.ศ. 2538  พ.ศ. 2558 8   พระพรหมโมลี (สุชาติ ธมฺมรตโน)  พ.ศ. 2558  ปัจจุบัน

 ที่ตั้งของสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง 
สำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวง ตั้งอยู่ที่ ตึกเมตตาพุทธิ วัดปากน้ำภาษีเจริญ เขตภาษีเจริญ กรุงเทพมหานคร

thumb|คณะกรรมการการศึกษาพระปริยัติธรรม (กศป.) ตามมาตรา
8 แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม
พ.ศ. 2562 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา หน้า 13, เล่ม 136, ตอนที่ 50 ก, 16 เมษายน 2562 ดูแลควบคุมการจัดการศึกษาของคณะสงฆ์
 4 แผนก 1. แผนกบาลีสนามหลวง 2. แผนกธรรมสนามหลวง 3. แผนกสามัญศึกษา 4. แผนกพระปริยัตินิเทศก์

thumb|อินทรธนูของพนักงาน ลูกจ้างเจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรม (จศป.) ตามประกาศคณะกรรมการบริหารงานบุคคลการศึกษาพระปริยัติธรรม ว่าด้วยเรื่องเครื่องแบบเจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรมฝ่ายคฤหัสถ์ พ.ศ. 2567