# ลำดับเวลาในยุคสามก๊ก
ต่อไปนี้เป็นลำดับเวลาในยุคสามก๊ก (ค.ศ. 220-280) ของประวัติศาสตร์จีน ในทางวิชาการ ยุคสามก๊กหมายถึงช่วงระยะเวลาตั้งแต่การก่อตั้งวุยก๊ก (ค.ศ. 220–266) ในปี ค.ศ. 220 จนถึงการพิชิตง่อก๊ก (ค.ศ. 229–280) โดย ราชวงศ์จิ้นตะวันตก (ค.ศ. 265–316) ในปี ค.ศ. 280 อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์จีนและคนทั่วไปจำนวนมากได้ขยายจุดเริ่มต้นของยุคสามก๊กกลับไปถึงเหตุการณ์กบฏโพกผ้าเหลืองซึ่งเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 184 ในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (ค.ศ. 25–220)

 คริสต์ทศวรรษ 180 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์ 184  ฤดูใบไม้ผลิ  กบฏโพกผ้าเหลือง: กบฏโพกผ้าเหลืองก่อความวุ่นวายทางภาคเหนือและตะวันออก แล้วถูกราชสำนักปราบปราม ฤดูหนาว  กบฏเลียงจิ๋ว: เกิดกบฏขึ้นที่มณฑลเลียงจิ๋ว (เหลียงโจว; 涼州; ปัจจุบันอยู่บริเวณเมืองอู่เวย์ มณฑลกานซู่) 185   พระราชวังหลวงเสียหายด้วยเหตุเพลิงไหม้ จึงมีการเรียกเก็บภาษีเพิ่มเติมเพื่อบูรณะซ่อมแซม 188   มีการแต่งตั้งผู้ว่าราชการมณฑลเพื่อรวมอำนาจการปกครองมณฑล 189  ฤดูร้อน  พระเจ้าเลนเต้สวรรคต พระมเหสีโฮเฮาและโฮจิ๋นพี่ชายยกหองจูเปียน (เล่าเปียน) ขึ้นเสวยราชย์ และจัดตั้งรัฐบาลผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน  ฤดูหนาว   กลุ่มสิบเสียงสี (สิบขันที) สังหารโฮจิ๋น ภายหลังกลุ่มสิบเสียงสีถูกกวาดล้างโดยอ้วนเสี้ยว ตั๋งโต๊ะเข้าควบคุมเมืองหลวงลกเอี๋ยง ปลดหองจูเปียนและตั้งหองจูเหียบ (เล่าเหียบ) พระอนุชาต่างมารดาขึ้นเสวยราชย์แทนเป็นพระเจ้าเหี้ยนเต้ 189   การทัพปราบตั๋งโต๊ะ: พันธมิตรต่อต้านตั๋งโต๊ะก่อตั้งขึ้นทางภาคตะวันออก นำโดยอ้วนเสี้ยว

 คริสต์ทศวรรษ 190 
 ปี (ค.ศ.) ฤดู  เหตุการณ์ 190   ตั๋งโต๊ะเผาลกเอี๋ยง ปล้นสุสานหลวง และย้ายนครหลวงไปเตียงอั๋น  ยุทธการที่เอ๊งหยง: ตั๋งโต๊ะเอาชนะโจโฉที่เอ๊งหยง (ปัจจุบันคือนครสิงหยาง มณฑลเหอหนาน)  ทัพพันธมิตรแตกแยก เหล่าข้าราชการท้องถิ่นตั้งตนเป็นขุนศึก 191   เตียวฬ่อก่อตั้งลัทธิในฮันต๋ง 192   อ้องอุ้นและลิโป้สังหารตั๋งโต๊ะ อ้องอุ้นถูกลิฉุยและกุยกีทหารของตั๋งโต๊ะสังหาร  ซัวหยงเสียชีวิต  โจโฉครองมณฑลกุนจิ๋ว 195   พระเจ้าเหี้ยนเต้เสด็จหนีจากเมืองเตียงฮัน  ซุนเซ็กตั้งตนเป็นใหญ่ทางใต้ของแม่น้ำฉางเจียง (แม่น้ำแยงซี) 196   พระเจ้าเหี้ยนเต้เสด็จย้ายไปประทับที่เมืองฮูโต๋ภายใต้การควบคุมของโจโฉ 197   การทัพปราบอ้วนสุด: อ้วนสุดตั้งตนเองเป็นจักรพรรดิ แต่ถูกโจโฉตีจนถอยร่นลงใต้ 199   ยุทธการที่อี้จิง: อ้วนเสี้ยวกำจัดกองซุนจ้านที่มณฑลอิวจิ๋ว  อ้วนสุดเสียชีวิต

 คริสต์ทศวรรษ 200 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์ 200   ยุทธการที่กัวต๋อ: อ้วนเสี้ยวพ่ายแพ้โจโฉที่กัวต๋อ (ปัจจุบันอยู่บริเวณทางตะวันออกเฉียงเหนือของอำเภอจงมู่ มณฑลเหอหนาน)  ซุนเซ็กเสียชีวิต ซุนกวนน้องชายสืบทอดตำแหน่งแทน  เต้เหี้ยนเสียชีวิต 202   อ้วนเสี้ยวเสียชีวิต  อ้วนซงบุตรชายสืบทอดตำแหน่ง 203   โจโฉเริ่มการศึกเพื่อรวบรวมภาคเหนือของจีน 207   ยุทธการที่เขาเป๊กลงสาน: โจโฉปราบชนเผ่าออหวนและรวบรวมภาคเหนือของจีนเป็นปึกแผ่น 208   เล่าเปียวที่มณฑลเกงจิ๋ว โจโฉเข้ายึดครองเกงจิ๋ว  ยุทธการที่ผาแดง: โจโฉพ่ายแพ้ให้ซุนกวนและเล่าปี่ที่เซ็กเพ็ก (ผาแดง) ในแม่น้ำฉางเจียง (ปัจจุบันอยู่บริเวณทางตะวันตกของเขตเจียงเซี่ย มณฑลหูเป่ย์) 

 คริสต์ทศวรรษ 210 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์ 210   เล่าปี่ยึดครองทางใต้ของมณฑลเกงจิ๋ว 211   ยุทธการที่ด่านตงก๋วน: โจโฉชนะม้าเฉียวและหันซุย และเริ่มการศึกทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของจีน  การยึดเอ๊กจิ๋วของเล่าปี่: เล่าเจี้ยงเชิญเล่าปี่มายังมณฑลเอ๊กจิ๋ว (ปัจจุบันครอบคลุมพื้นที่มณฑลเสฉวนและเมืองฉงชิ่ง) 214   การยึดเอ๊กจิ๋วของเล่าปี่: เล่าปี่ยึดครองมณฑลเอ๊กจิ๋วจากเล่าเจี้ยง 215   ยุทธการที่เองเปงก๋วน: เตียวฬ่อยอมจำนนมอบเมืองฮันต๋งให้โจโฉ 216   โจโฉตั้งตนเองเป็นวุยอ๋อง 219  ฤดูใบไม้ผลิ  ยุทธการที่เขาเตงกุนสัน: เล่าปี่ปราบแฮหัวเอี๋ยนขุนพลของโจโฉและยึดครองฮันต๋ง ฤดูใบไม้ร่วง  เล่าปี่ตั้งตนเองเป็นฮันต๋งอ๋อง ยุทธการที่อ้วนเซีย: กวนอูขุนพลของเล่าปี่โจมตีทางเหนือของมณฑลเกงจิ๋ว ฤดูหนาว  การรุกรานเกงจิ๋วของลิบอง: ลิบองขุนพลของซุนกวนโจมตีกวนอูและเข้ายึดทางใต้ของมณฑลเกงจิ๋ว 

 คริสต์ทศวรรษ 220 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์ 220   กวนอูถูกประหารชีวิตโดยซุนกวน ฤดูใบไม้ผลิ  โจโฉเสียชีวิตที่เมืองลกเอี๋ยง โจผีบุตรชายสืบทอดตำแหน่งแทน  มีการริเริ่มระบบเก้าตำแหน่ง ฤดูหนาว  โจผีบังคับพระเจ้าเหี้ยนเต้ให้สละราชสมบัติ แล้วสถาปนาตนขึ้นเป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์วุย เป็นการสิ้นสุดของราชวงศ์ฮั่น 221   เล่าปี่สถาปนาตนเป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ฮั่น 222   ยุทธการที่อิเหลง: พระเจ้าเล่าปี่พ่ายแพ้ให้ลกซุนขุนพลของซุนกวน  223   พระเจ้าเล่าปี่สวรรคต เล่าเสี้ยนขึ้นครองราชย์ 225   การบุกลงใต้ของจูกัดเหลียง: จูกัดเหลียงพิชิตหนานจง 226   พระเจ้าโจผีสวรรคต โจยอยขึ้นครองราชย์ 228   การบุกขึ้นเหนือของจูกัดเหลียง: ม้าเจ๊กพ่ายแพ้ให้กับเตียวคับ 229   ซุนกวนสถาปนาตนเป็นป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ง่อที่เมืองเกี๋ยนเงียบ (หนานจิง) ง่อก๊กเข้าเป็นพันธมิตรกับจ๊กก๊ก

 คริสต์ทศวรรษ 230 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์ 230   กองกำลังของง่อก๊กเดินทางไปยังเกาะที่มีชื่อว่าอี๋โจว (คาดว่าจะเป็นเกาะไต้หวันในปัจจุบัน) ทหารส่วนใหญ่เสียชีวิตที่เกาะ แต่ยังสามารถนำชนพื้นเมืองหลายพันคนกลับไปยังแผ่นดินจีนได้ 231   การบุกขึ้นเหนือของจูกัดเหลียง: จูกัดเหลียงยกทัพบุกวุยก๊กอีกครั้ง แต่จำต้องถอนทัพเพราะขาดเสบียง 232   โจสิดเสียชีวิต 233   ซุนกวนส่งทูตไปหากองซุนเอี๋ยนทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ แต่ทูตกลับถูกจับมาฆ่าและศีรษะถูกส่งไปให้วุยก๊ก 234   ยุทธการที่ทุ่งราบอู่จั้ง: จูกัดเหลียงเสียชีวิตระหว่างการทำศึกครั้งสุดท้ายกับวุยก๊ก 237   กองซุนเอี๋ยนตั้งตนเองเป็นเอี้ยนอ๋อง 238   การบุกเลียวตั๋งของสุมาอี้: สุมาอี้สังหารกองซุนเอี๋ยนและผนวกดินแดนภายใต้การปกครองของกองซุนเอี๋ยน 239   พระเจ้าโจยอยสวรรคต โจฮองขึ้นครองราชย์ แต่อำนาจที่แท้จริงเป็นของสุมาอี้และโจซองที่เป็นผู้สำเร็จราชการร่วม

 คริสต์ทศวรรษ 240 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์ 245   สงครามโคกูรยอ-วุยก๊ก: บู๊ขิวเขียมขุนพลของวุยก๊กชนะอาณาจักรโคกูรยอ ยึดได้เมืองกุงแน 249   สุมาอี้สังหารโจซองและโฮอั๋น  หวาง ปี้นักปรัชญาของวุยก๊กเสียชีวิต

 คริสต์ทศวรรษ 250 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์ 251   สุมาอี้เสียชีวิต สุมาสูบุตรชายสืบทอดตำแหน่งแทน  วุยก๊กแบ่งเผ่าซฺยงหนูเป็นสองส่วนเพื่อบั่นทอนกำลัง 252   สุมาสูได้รับตำแหน่งขุนพลใหญ่  พระเจ้าซุนกวนสวรรคต ซุนเหลียงขึ้นครองราชย์ จูกัดเก๊กเป็นผู้สำเร็จราชการ 253   ซุนจุ๋นสังหารจูกัดเก๊ก 254   สุมาสูปลดพระเจ้าโจฮองและสถาปนาโจมอขึ้นเป็นจักรพรรดิแทน 255   สุมาสูเสียชีวิต สุมาเจียวน้องชายสืบทอดตำแหน่งแทน 256   ซุนจุ๋นเสียชีวิต  อองซกเสียชีวิต 258   พระเจ้าซุนเหลียงถูกปลดโดยซุนหลิม ซุนฮิวขึ้นครองราชย์แทน  ขันทีฮุยโฮเริ่มมีอำนาจในราชสำนักจ๊กก๊ก 259   กองทัพวุยก๊กพ่ายแพ้ให้กับอาณาจักรโคกูรยอที่ยังแม็งกก

 คริสต์ทศวรรษ 260 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์ 260   การปลงพระชนม์โดยสุมาเจียว: สุมาเจียวปลงพระชนม์พระเจ้าโจมอและสถาปนาโจฮวนขึ้นเป็นจักรพรรดิแทนซุนเหลียงสิ้นพระชนม์261ทั่วป๋า ลี่เหวย์ผู้นำชนเผ่าเซียนเปย์ตระกูลทั่วป๋ายอมสวามิภักดิ์ต่อวุยก๊ก262การบุกขึ้นเหนือของเกียงอุย: เกียงอุยยกทัพบุกขึ้นเหนือเป็นครั้งที่ 11 และครั้งสุดท้าย  สุมาเจียวสังหารจี คางผู้เป็นหนึ่งในเจ็ดปราชญ์แห่งป่าไผ่263  การทัพเกาจิ๋ว: ชาวหลักเหวียตในมณฑลเกาจิ๋ว (ทางเหนือของเวียดนาม) ภายใต้การนำของหลา ฮึงได้ก่อกบฏต่อง่อก๊ก วุยก๊ก (และราชวงศ์จิ้นตะวันตกในภายหลัง) ส่งทัพไปหนุนช่วยกบฏ  การพิชิตจ๊กก๊กโดยวุยก๊ก: เล่าเสี้ยนยอมจำนนต่อสุมาเจียว เป็นการสิ้นสุดของจ๊กก๊ก264วุยก๊กก่อตั้งมณฑลเหลียงโจว (梁州)กบฏจงโฮย: จงโฮยและเกียงอุยก่อกบฏในเซงโต๋ แต่ทั้งคู่ถูกสังหารโดยผู้ก่อการกำเริบการล้อมเองอั๋น: หลัว เซี่ยนขับไล่ทัพง่อก๊กจากการอ้างสิทธิ์เหนืออาณาเขตของอดีตจ๊กก๊ก  สุมาเจียวสถาปนาจีนเป็นจีนอ๋องง่อก๊กก่อตั้งมณฑลกว่างโจวอีกครั้ง  ซุนฮิวสวรรคต ซุนโฮขึ้นสืบราชบัลลังก์ 265   สุมาเจียวเสียชีวิต สุมาเอี๋ยนสืบทอดตำแหน่ง 266   สุมาเอี๋ยนปลดโจฮวนจากตำแหน่งจักรพรรดิ และสถาปนาตนขึ้นเป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์จิ้นตะวันตก เป็นการสิ้นสุดของวุยก๊ก268ง่อก๊กโจมตีราชวงศ์จิ้นตะวันตกในหลายแนวรบแต่ถูกขับไล่กลับไป อาณาจักรเลิมเอิ๊ปและฟูนานส่งบรรณาการมายังราชวงศ์จิ้น269การทัพเกาจิ๋ว: ง่อก๊กเปิดฉากโจมตีตอบโต้ในมณฑลเกาจิ๋วราชวงศ์จิ้นก่อตั้งมณฑลฉินโจว (秦州)

 คริสต์ทศวรรษ 270 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์270กบฏทูฟ่า ชู่จีเหนิง: ทูฟ่า ชู่จีเหนิงนำกบฏชนเผ่าต่อต้านราชวงศ์จิ้นตะวันตกในมณฑลฉินโจว (秦州) และเลียงจิ๋ว (涼州 เหลียงโจว)  เจาจิ๋วบัณฑิตจ๊กก๊กเสียชีวิต271เล่าเสี้ยนถึงแก่กรรม  การทัพเกาจิ๋ว: ง่อก๊กยึดได้มณฑลเกาจิ๋วคืนจากราชวงศ์จิ้นตะวันตก272ราชวงศ์จิ้นตะวันตกปราบกบฏชนเผ่าซฺยงหนูในมณฑลเป๊งจิ๋วยุทธการที่ซีหลิง: ทัพง่อก๊กนำโดยลกข้องเอาชนะทัพราชวงศ์จิ้นตะวันตกและยึดเมืองซีเหลง (อยู่ในเขตซีหลิง มณฑลหูเป่ย์ในปัจจุบัน) คืนมาได้274โจฮองสิ้นพระชนม์275กบฏทูฟ่า ชู่จีเหนิง: ทูฟ่า ชู่จีเหนิงยอมจำนนต่อราชวงศ์จิ้นตะวันตก277กบฏทูฟ่า ชู่จีเหนิง: ทูฟ่า ชู่จีเหนิงก่อกบฏอีกครั้ง279กบฏทูฟ่า ชู่จีเหนิง: ทูฟ่า ชู่จีเหนิงยึดได้มณฑลเลียงจิ๋ว ทัพราชวงศ์จิ้นตะวันตกนำโดยหม่า หลงปราบปรามกบฏการพิชิตง่อก๊กโดยราชวงศ์จิ้น: ราชวงศ์จิ้นตะวันตกเริ่มการพิชิตง่อก๊ก

 คริสต์ทศวรรษ 280 
 ปี (ค.ศ.)  ฤดู  เหตุการณ์ 280   การพิชิตง่อก๊กโดยราชวงศ์จิ้น: ซุนโฮยอมจำนนต่อราชวงศ์จิ้น เป็นการสิ้นสุดของง่อก๊กและยุคสามก๊ก

 คลังภาพ