# กรีนแลนด์
กรีนแลนด์ 1 กันยายน 2565.  หรือ กะลาลิตนูนาต (,) เป็นดินแดนทางเหนือสุดของโลก ตั้งอยู่ในมหาสมุทรอาร์กติกและเป็นเกาะที่ใหญ่ที่สุดในโลก มีพื้นที่ประมาณ 2,175,900 ตารางกิโลเมตร มีฐานะเป็นดินแดนปกครองตนเองของประเทศเดนมาร์ก ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2499 

 ประวัติศาสตร์ 
 ยุคก่อนประวัติศาสตร์ 
ในยุคก่อนประวัติศาสตร์ กรีนแลนด์เป็นที่อยู่อาศัยของหลายวัฒนธรรมที่สืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน โดยรู้จักผ่านการค้นพบทางโบราณคดี การเข้ามาครั้งแรกของวัฒนธรรม Paleo-Inuit ในกรีนแลนด์เชื่อกันว่าเกิดขึ้นประมาณ 2000 ปีก่อนพุทธศักราช ตั้งแต่ประมาณ 2000 ปีก่อนพุทธศักราชถึง 300 ปีก่อนพุทธศักราช กรีนแลนด์ตอนใต้และตะวันตกเป็นที่อยู่อาศัยของวัฒนธรรม Saqqaq ซากศพที่พบส่วนใหญ่จากช่วงเวลานั้นอยู่บริเวณอ่าว Disko รวมถึงบริเวณ Saqqaq ซึ่งเป็นที่มาของชื่อวัฒนธรรม

thumb|upright|แผนที่กรีนแลนด์แสดงการมีอยู่ของวัฒนธรรมอิสระที่ 1 และวัฒนธรรมอิสระที่ 2

ตั้งแต่ประมาณ 1900 ปีก่อนพุทธศักราชถึง 800 ปีก่อนพุทธศักราช วัฒนธรรมอิสระที่ 1 ปรากฏขึ้นในกรีนแลนด์ตอนเหนือ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอารยธรรมเครื่องมือขนาดเล็กของอาร์กติก

ประมาณ 300 ปีก่อนพุทธศักราช เมืองต่าง ๆ รวมทั้ง Deltaterrasserne เริ่มปรากฏขึ้น วัฒนธรรม Saqqaq ถูกแทนที่โดยวัฒนธรรม Dorset ในกรีนแลนด์ตะวันตก และวัฒนธรรมอิสระที่ 2 ปรากฏขึ้นในกรีนแลนด์ตอนเหนือ วัฒนธรรม Dorset เป็นวัฒนธรรมแรกที่แผ่ขยายไปทั่วบริเวณชายฝั่งกรีนแลนด์ทางตะวันตกและตะวันออก ผู้คนดำรงชีวิตด้วยการล่าปลาวาฬและกวางเรนเดียร์เป็นหลัก วัฒนธรรมนี้ดำรงอยู่จนกระทั่งการปรากฏตัวของวัฒนธรรม Thule ในปี 2043

 วัฒนธรรมนอร์ส 
thumb|left| Kingittorsuaq Runestone จาก Kingittorsuaq Island (ยุคกลาง)
ตั้งแต่ปี 1529 เป็นต้นมา ชาวไอซ์แลนด์และนอร์เวย์ได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานบนชายฝั่งตะวันตกผ่านเรือ 14 ลำที่นำโดย Erik the Red พวกเขาได้ก่อตั้งชุมชนขึ้น 3 แห่ง ได้แก่ ชุมชนตะวันออก ชุมชนตะวันตก และชุมชนกลาง บน fjords ใกล้ปลายสุดด้านตะวันตกเฉียงใต้ของเกาะKudeba, N. (19 April 2014). Chapter 5, "Norse Explorers from Erik the Red to Leif Erikson", in Canadian Explorers.พวกเขาแบ่งปันเกาะนี้กับชาว Dorset ในยุคหลังที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ทางตอนเหนือและตะวันตก รวมถึงชาว Thule ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ทางตอนเหนือ

ชาว Norse ได้ยอมจำนนและอยู่ภายใต้การปกครองของนอร์เวย์ในปี 1804 ภายใต้ราชอาณาจักรนอร์เวย์ ราชอาณาจักรนอร์เวย์เข้าร่วมเป็นสหภาพกับเดนมาร์กในปี 1923 และตั้งแต่ปี 1940 ก็เป็นส่วนหนึ่งของสหภาพคาลมาร์

การตั้งถิ่นฐานในชาว Norse เช่น Brattahlíð มีความเจริญรุ่งเรืองมาเป็นเวลาหลายศตวรรษ ก่อนที่จะหายไปในพุทธศตวรรษที่ 20 ซึ่งอาจเกิดขึ้นเมื่อเริ่มเข้าสู่ Little Ice Age ยกเว้นจารึก runic บางส่วน บันทึกประวัติศาสตร์ร่วมสมัยที่หลงเหลือจากการตั้งถิ่นฐานของชาว Norse มีเพียงบันทึกการติดต่อกับไอซ์แลนด์และนอร์เวย์เท่านั้น นิทานพื้นบ้านและงานประวัติศาสตร์ของนอร์เวย์ในยุคกลางกล่าวถึงเศรษฐกิจของกรีนแลนด์ บิชอปแห่ง Gardar และการเก็บภาษีทศางค์ บทหนึ่งใน Konungs skuggsjá (กระจกของกษัตริย์) บรรยายถึงการส่งออก การนำเข้า และการเพาะปลูกธัญพืชของกรีนแลนด์ในยุค Norse

thumb|left|บันทึกการแต่งงานของชาวกรีนแลนด์ในยุค Norse ครั้งสุดท้ายมีขึ้นในปี 1951 ในโบสถ์ Hvalsey ซึ่งปัจจุบันเป็นซากปรักหักพังของชาว Norse ที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างดีในกรีนแลนด์ จากนั้นสามีภรรยาคู่นี้ก็เดินทางไปไอซ์แลนด์ ทำให้บันทึกนี้ได้รับการเก็บรักษาไว้

เรื่องเล่าของชาวไอซ์แลนด์เกี่ยวกับชีวิตในกรีนแลนด์ถูกแต่งขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 18 เป็นต้นมา และไม่ใช่แหล่งข้อมูลหลักสำหรับประวัติศาสตร์ของกรีนแลนด์ในยุค Norse ตอนต้น เนื่องจากเรื่องราวเหล่านี้ใกล้เคียงกับเรื่องราวหลักในยุค Norse ตอนปลายมากกว่า ความเข้าใจสมัยใหม่จึงขึ้นอยู่กับข้อมูลทางกายภาพจากแหล่งโบราณคดีเป็นส่วนใหญ่ การตีความข้อมูลจากแกนน้ำแข็งและเปลือกหอยแสดงให้เห็นว่าระหว่างปี 1300 ถึง 1800 ภูมิภาคโดยรอบ fjords ของกรีนแลนด์ตอนใต้มีภูมิอากาศที่ค่อนข้างอบอุ่น โดยอุ่นกว่าอุณหภูมิปกติในมหาสมุทรแอตแลนติกตอนเหนือหลายองศาเซลเซียสArnold C. (June 2010) "Cold Did In the Norse", Earth Magazine. p. 9. จึงมีการปลูกต้นไม้และพืชล้มลุกและทำฟาร์มปศุสัตว์ มีการปลูกข้าวบาร์เลย์จนถึงเส้นขนานที่ 70 แกนน้ำแข็งแสดงให้เห็นว่ากรีนแลนด์มีการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิอย่างมากหลายครั้งในช่วง 100,000 ปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม หนังสือการตั้งถิ่นฐานของชาวไอซ์แลนด์บันทึกเหตุการณ์ขาดแคลนอาหารในช่วงฤดูหนาว โดย “คนชราและคนไร้ที่พึ่งจะถูกฆ่าและโยนลงหน้าผา”

การตั้งถิ่นฐานของชาว Norse หายไปในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19 และพุทธศตวรรษที่ 20 การล่มสลายของชุมชนตะวันตก เกิดขึ้นพร้อมกับอุณหภูมิในฤดูร้อนและฤดูหนาวที่ลดลง การศึกษาความแปรปรวนของอุณหภูมิตามฤดูกาลของมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือในช่วง Little Ice Age แสดงให้เห็นว่าอุณหภูมิสูงสุดในฤดูร้อนลดลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยเริ่มตั้งแต่ประมาณพุทธศตวรรษที่ 19 ซึ่งต่ำกว่าอุณหภูมิในฤดูร้อนในปัจจุบัน 6 ถึง 8 องศาเซลเซียส (11 ถึง 14 องศาฟาเรนไฮต์) การศึกษาพบว่าอุณหภูมิฤดูหนาวที่ต่ำที่สุดในช่วง 2,000 ปีที่ผ่านมาเกิดขึ้นในช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 และพุทธศตวรรษที่ 20 ชุมชนตะวันออกอาจถูกทิ้งร้างในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20 ในช่วงเวลาที่มีอากาศหนาวเย็นนี้
left|thumb|378x378px|ขอบเขตของดินแดนดาโน-นอร์เวย์ (พ.ศ. 2079 – 2357)
thumb|upright=1.5|ขอบเขตโดยประมาณของวัฒนธรรมอาร์กติกในกรีนแลนด์ตั้งแต่ปี 1443 ถึงปี 2043 พื้นที่สีบนแผนที่แสดงถึงขอบเขตและรูปแบบการอพยพของวัฒนธรรม Dorset Thule และ Norse ในแต่ละช่วงเวลา

ทฤษฎีที่นำมาจากการขุดค้นทางโบราณคดีที่ Herjolfsnes ในช่วงปี 2463 แสดงให้เห็นว่าสภาพกระดูกมนุษย์ในช่วงเวลาดังกล่าวบ่งชี้ว่าประชากร Norse ขาดสารอาหาร ซึ่งอาจเกิดจากการกัดเซาะดินอันเป็นผลมาจากการที่ชาว Norse ทำลายพืชพรรณธรรมชาติในระหว่างการทำฟาร์ม ตัดหญ้า และตัดไม้ นอกจากนี้ ภาวะทุพโภชนาการยังอาจเกิดจากการเสียชีวิตจากโรคระบาดครั้งใหญ่ การลดลงของอุณหภูมิในช่วง Little Ice Age และความขัดแย้งด้วยอาวุธกับ Skræling (คำภาษา Norse ที่แปลว่า "คนชั่วร้าย") การศึกษาทางโบราณคดีเมื่อไม่นานมานี้ท้าทายสมมติฐานทั่วไปที่ว่าการตั้งถิ่นฐานของชาว Norse ส่งผลกระทบเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรง โดยมีข้อมูลสนับสนุนแนวทางการปรับปรุงดินแบบชาว Norse ที่อาจเป็นไปได้Bishop, Rosie R., et al. "A charcoal-rich horizon at Ø69, Greenland: evidence for vegetation burning during the Norse landnám?." Journal of Archaeological Science 40.11 (2013): 3890–902 หลักฐานล่าสุดชี้ให้เห็นว่าชาว Norse ซึ่งไม่เคยมีจำนวนเกิน 2,500 คน ค่อย ๆ ละทิ้งการตั้งถิ่นฐานในกรีนแลนด์ในพุทธศตวรรษที่ 20 เพื่อไปทำงาช้างวอลรัส เป็นสินค้าส่งออกที่มีมูลค่าที่สุดจากกรีนแลนด์ แต่ราคาลดลงเนื่องจากมีการแข่งขันกับแหล่งงาช้างคุณภาพสูงกว่า และแทบไม่มีหลักฐานใด ๆ บ่งชี้ถึงการอดอาหารหรือความยากลำบาก

คำอธิบายอื่น ๆ เกี่ยวกับการหายไปของการตั้งถิ่นฐานของชาว Norse:
 กรีนแลนด์ไม่เหมาะแก่การตั้งถิ่นฐาน
 โจรที่เดินทางมาโดยเรือ แทนที่จะเป็น Skræling อาจปล้นสะดมและขับไล่ชาว Norse ออกไป
 พวกเขาเป็น "เหยื่อของความคิดที่ยึดติดกรอบและสังคมที่มีลำดับชั้นซึ่งถูกครอบงำโดยคริสตจักรและผู้ครอบครองที่ดิน" ด้วยความลังเลใจที่จะมองตัวเองว่าไม่ใช่ชาวยุโรป ชาว Norse จึงไม่ยอมใช้อุปกรณ์ล่าสัตว์หรือสวมเสื้อผ้าแบบที่ชาวอินูอิตใช้เพื่อป้องกันความหนาวเย็นและความชื้น
 ชาว Norse ส่วนหนึ่งที่เต็มใจรับเอาวิถีชีวิตแบบอินูอิตได้แต่งงานและกลมกลืนเข้ากับชุมชนอินูอิต ชาวกรีนแลนด์ส่วนใหญ่ในปัจจุบันมีเชื้อสายผสมระหว่างอินูอิตและยุโรป ในปี 2481 เมื่อ Stefansson เขียนหนังสือของเขา ไม่สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่างการแต่งงานข้ามเชื้อชาติก่อนที่ชาวยุโรปจะสูญเสียการติดต่อกับหลังจากที่การติดต่อกลับคืนมาได้
 "โครงสร้างสังคมของชาว Norse สร้างความขัดแย้งระหว่างผลประโยชน์ระยะสั้นของผู้ที่มีอำนาจและผลประโยชน์ในระยะยาวของสังคมโดยรวม"

 วัฒนธรรม Thule 
thumb|ภาพถ่ายกรีนแลนด์ 

ชาว Thule ถือเป็นบรรพบุรุษของประชากรกรีนแลนด์ในปัจจุบัน เนื่องจากไม่พบยีนจากชาวอินูอิตโบราณในประชากรกรีนแลนด์ในปัจจุบัน"Inuit were not the first people to settle in the Arctic" , CBC News (Canada), 28 August 2014 วัฒนธรรม Thule อพยพมาจากอะแลสกาในช่วงประมาณ พ.ศ. 1543 และมาถึงกรีนแลนด์ในช่วงประมาณ พ.ศ. 1843 วัฒนธรรม Thule ยังเป็นชนกลุ่มแรกที่นำการใช้สุนัขลากเลื่อนและหอกฉมวกแบบโยกเข้ามาสู่กรีนแลนด์

 ปกครองตนเอง 
เมื่อปี 2542 ลาร์ส-เอมีล โจฮันเซน นายกรัฐมนตรีกรีนแลนด์ ซึ่งดำรงตำแหน่งระหว่างปี 2534 ถึงปี 2540 พยายามให้กรีนแลนด์มีบทบาทกึ่งปกครองตนเอง โดยให้สัมภาษณ์ว่า "หากประชาชนเห็นชอบก็ถือเป็นเรื่องที่ดีต่อประเทศชาติที่ต่อไปประชาชนก็คือชาวกรีนแลนด์ มีภาษาเป็นของตนเอง มีสิทธิ์ตัดสินใจด้วยตนเอง"

เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2552 กรีนแลนด์ได้ทำประชามติให้กรีนแลนด์มีสิทธิและเสรีภาพเต็มพ้นจากเดนมาร์ก ซึ่งมีประชาชนออกมาใช้สิทธิ์ประมาณ 39,000 คน โดยผลการลงประชามติประกาศในช่วงเช้าของวันต่อมา ปรากฏว่าร้อยละ 75.54 เห็นด้วย ขณะที่ร้อยละ 23.57 ไม่เห็นด้วย มีผลรับรองในวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2552 ทำให้สามารถขยายอำนาจการปกครองไปยังพื้นที่ใหม่ ๆ และสามารถบริหารแหล่งทรัพยากรธรรมชาติใต้ท้องทะเล ซึ่งคาดว่ามีน้ำมันและก๊าซธรรมชาติเป็นจำนวนมาก รวมถึงดูแลความรับผิดชอบด้านความยุติธรรม หน้าที่ของตำรวจและกิจการต่างประเทศ แต่ไม่มีสิทธิในการทหาร

 การเมือง 
ปัจจุบันกรีนแลนด์มีรัฐบาลปกครองตนเอง โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นหัวหน้ารัฐบาลมาตั้งแต่ ค.ศ. 1979 โดยได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลเดนมาร์ก โดยมีพระมหากษัตริย์คือ สมเด็จพระราชาธิบดีเฟรเดอริกที่ 10 แห่งเดนมาร์ก

 ภูมิศาสตร์ 
กรีนแลนด์เป็นเกาะที่ใหญ่ที่สุดในโลก และตั้งอยู่ทางทิศเหนือบริเวณที่แอตแลนติกพบกับมหาสมุทรอาร์ติค ซึ่งในปัจจุบันกลายเป็นน้ำแข็งไปหมดแล้ว และมีทะเลล้อมรอบเกาะอยู่ ดังนั้นชายฝั่งจะมีอุณหภูมิต่ำอยู่ตลอดเวลา และด้วยสภาพที่ตั้งจึงทำให้ภูมิอากาศของกรีนแลนด์เป็นภูมิอากาศหนาวเย็นแบบอาร์คติก

แผ่นน้ำแข็งมีอาณาเขตกว้างปกคุลุมถึง 1,833,900 ตารางกิโลเมตร เท่ากับ พื้นที่ทั้งหมด 85 เปอร์เซ็นของพื้นที่ทั้งหมดของกรีนแลนด์และขยายไปจนถึง 2,500 กิโลเมตร จากทางเหนือจรดทางใต้ และกว้างกว่า 1,000 กิโลเมตรจากทางตะวันออกไปทางตะวันตก ทางตอนกลางของเกาะ มีแผ่นน้ำแข็งที่มีความหนามากกว่า 3 กิโลเมตรและ ถือได้ว่าเป็น 10 เปอร์เซ็นของพื้นที่ทั้งหมด

 การขนส่ง 
มีสนามบินหลักสองแห่ง คือนาร์ซาร์สวก (Mittarfik Narsarsuaq) ซึ่งอยู่ทางใต้ของประเทศ และคางเกอร์ลูสซวก (Mittarfik Kangerlussuaq) ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันออกกลางของประเทศ

 ประชากร 
กรีนแลนด์มีประชากรราว 56,370 คน (ปี ค.ศ. 2013) ประกอบด้วยชาวอินูอิต 88% (รวมทั้งผู้เป็นลูกผสม) และชาวยุโรป 12% ซึ่งโดยมากเป็นชาวเดนมาร์ก ภาษาหลักคือ กรีนแลนด์ (kalaallisut หรือ grønlandsk) และเดนมาร์ก (dansk) โดยประชากรส่วนใหญ่พูดได้ทั้งสองภาษา ศาสนาที่ประชากรโดยมากนับถือ คือ ศาสนาคริสต์ นิกายลูเทอแรน ถึงแม้เกาะกรีนแลนด์จะเป็นเกาะใหญ่ แต่ประชากรก็อาศัยได้เฉพาะบางพื้นที่เท่านั้น เนื่องจากเกาะนี้มีน้ำแข็งปกคลุมอยู่มาก

 ศาสนา 
ศาสนาคริสต์ (คริสตจักรแห่งกรีนแลนด์) และความเชื่อของชาวอินูอิต