# จังหวัดสกลนคร
สกลนคร เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนตั้งอยู่ในแอ่งสกลนคร และเป็นศูนย์ปฏิบัติการกลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน 2 ซึ่งเป็นแหล่งชุมชนตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์สืบเนื่องจวบจนปัจจุบัน ทั้งนี้จังหวัดสกลนครยังเป็นเมืองเก่าแก่ที่มีความสำคัญและหลากหลายในด้านต่าง ๆ โดยเฉพาะทางด้านสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ สังคม การเมือง ศาสนา และวัฒนธรรมทั้งในระดับชาติและระดับท้องถิ่นและเป็นจังหวัดศูนย์กลางในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และศูนย์กลางทางการศึกษา อันเป็นสถานที่ตั้งของสถานศึกษาขนาดใหญ่ใน กลุ่มจังหวัดสนุก (สกลนคร นครพนม และมุกดาหาร)[http://www.sakonnakhon.go.th/stokery/stakery51.doc แผนยุทธศาสตร์กลุ่มจังหวัด 6.2 (สนุก) ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน สู่แผนปฏิบัติราชการ 4 ปี
ปี พ.ศ. 2548 - 2551] , ยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดสกลนคร.

จังหวัดสกลนคร อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ประมาณ 647 กิโลเมตร มีพื้นที่ทั้งสิ้นประมาณ 9,605 ตารางกิโลเมตร แบ่งการปกครองออกเป็น 18 อำเภอ คือ อำเภอเมืองสกลนคร อำเภอกุสุมาลย์ อำเภอกุดบาก อำเภอ พรรณานิคม อำเภอวาริชภูมิ อำเภอส่องดาว อำเภอสว่างแดนดิน อำเภอวานรนิวาส อำเภออากาศอำนวย อำเภอบ้านม่วง อำเภอพังโคน อำเภอคำตากล้า อำเภอนิคมน้ำอูน อำเภอเต่างอย อำเภอโคกศรีสุพรรณ อำเภอเจริญศิลป์ อำเภอโพนนาแก้ว และอำเภอภูพาน ปัจจุบันเป็นจังหวัดท่องเที่ยวที่สำคัญในแถบภาคอิสาน โดยเฉพาะการท่องเที่ยวเชิงภูมิศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรมภูไท อิสานล้านช้างและภูมิประเทศที่สวยงาม

สกลนครเป็นแหล่งธรรมะ(ดินแดนแห่งธรรม) มีปูชนียสถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนาหลายแห่ง เช่น พระธาตุเชิงชุม พระธาตุดูม พระธาตุนารายณ์เจงเวง พระธาตุศรีมงคล พระธาตุภูเพ็ก และมีพระเกจิอาจารย์ดังที่เป็นที่รู้จักของคนทั้งประเทศ อาทิ พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต, พระอาจารย์ฝั้น อาจาโร, หลวงปู่หลุย จันทสาโร, พระอาจารย์วัน อุตตโม และหลวงปู่เทสก์ เทสก์รังสี เป็นต้น

 ชื่อจังหวัด 
คำว่า "สกลนคร" มาจากคำภาษาบาลี และสันสกฤต สกล [สะ-กะ-ละ] หมายความว่า โดยรวม ครอบคลุม หรือทั้งหมด และคำว่า "นคร" [นะ-คะ-ระ] หมายถึงแหล่งที่อยู่หรือเมือง ดังนั้นชื่อที่แท้จริงของเมืองหมายความว่า "นครแห่งนครทั้งมวล"

 สัญลักษณ์ประจำจังหวัด 
 คำขวัญประจำจังหวัด : พระธาตุเชิงชุมคู่บ้าน พระตำหนักภูพานคู่เมือง งามลือเลื่องหนองหาร แลตระการปราสาทผึ้ง สวยสุดซึ้งสาวภูไท ถิ่นมั่นในพุทธธรรม
 ตราประจำจังหวัด : รูปพระธาตุเชิงชุม เบื้องหลังเป็นหนองหาร
 ต้นไม้ประจำจังหวัด : อินทนิล  
 ดอกไม้ประจำจังหวัด : อินทนิล
 สัตว์น้ำประจำจังหวัด : ปลากาหรือปลาอีก่ำ 

 ประวัติศาสตร์ 
thumb|right|ประตูเมืองสกลนคร
จังหวัดสกลนครตั้งอยู่บริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน มีประวัติศาสตร์มายาวนาน ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ โดยมีการขุดพบฟอสซิลไดโนเสาร์บริเวณแนวทิวเขาภูพาน อำเภอวาริชภูมิ ภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ ชุมชนโบราณในพื้นที่จังหวัดสกลนครอยู่ร่วมสมัยเดียวกับอารยธรรมบ้านเชียงในจังหวัดอุดรธานี จากการสำรวจแหล่งชุมชนโบราณในพื้นที่แอ่งสกลนคร บริเวณลุ่มแม่น้ำสงครามครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของอำเภอบ้านดุง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี อำเภอสว่างแดนดิน อำเภอวาริชภูมิ อำเภอพังโคน อำเภอวานรนิวาส อำเภอพรรณานิคม และรอบ ๆ หนองหาน อำเภอเมืองสกลนคร พบแหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์จำนวน 83 แห่ง ชุมชนโบราณของแอ่งสกลนครนี้มีอายุประมาณ 600 ปีก่อนพุทธกาลจนถึงพุทธศตวรรษที่ 8 (ระหว่าง 3,000-1,800 ปีมาแล้ว) จากหลักฐานการค้นพบต่าง ๆ ของที่นี่พบว่า ชุมชนโบราณในแอ่งสกลนครได้มีการรวมตัวกันเป็นสังคมขนาดใหญ่และอาจจะพัฒนาเป็นสังคมเมืองในสมัยต่อมา 

ยุคต่อมาตามตำนานพงสาวดารเมืองสกลนครหรือตำนานพระยาสุรอุทกกุมาร (ตำนานเก้งเผือก) ซึ่งถูกแต่งเมื่อปี พ.ศ. 2460 และถูกแต่งโดย พระยาประจันตประเทศ (โง่นคำ) พื้นที่ของเมืองสกลนครเดิมชื่อ เมืองหนองหานหลวง แห่งอาณาจักรขอมโบราณ ปัจจุบันคือ ทะเลสาบหนองหาน (ปัจจุบันอยู่ในพื้นที่ของอำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร) ซึ่งเป็นเมืองคู่กันกับ เมืองตามตำนานผาแดง-นางไอ่ (ตำนานกระรอกเผือก) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของตำนานอุรังคธาตุ ถูกแต่งโดย พระยาศรีไชยชมพู  ขุนนางแห่งอาณาจักรล้านช้าง ในช่วงสมัยของพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช หรืออยู่ในช่วงปีพ.ศ. 2181 - พ.ศ. 2238 เมืองที่ถูกกล่าวในตำนานผาแดง-นางไอ่ซึ่งก็คือเมืองหนองหานน้อย ปัจจุบันคือ หนองหานกุมภวาปี (อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี ในปัจจุบัน) โดยขุนขอมราชบุตรเจ้าเมืองอินทปัฐนคร ซึ่งได้อพยพครอบครัวและบ่าวไพร่มาจากเมืองเขมร มาสร้างเมืองใหม่ที่ริมหนองหานหลวง บริเวณท่านางอาบ ปัจจุบันเรียกว่าท่าศาลา อำเภอโคกศรีสุพรรณ มีเจ้าปกครองเรื่อยมาจนสิ้นสมัยพระเจ้าสุวรรณภิงคาระ เมื่อเกิดฝนแล้งทำให้ราษฎรอพยพไปเมืองเขมร เมืองหนองหานหลวงจึงร้างอยู่ระยะหนึ่ง ครั้นถึงพุทธศตวรรษที่ 19 เมื่อสกลนครอยู่ภายใต้อิทธิพลของอาณาจักรล้านช้าง จึงได้เปลี่ยนชื่อเมืองเป็น "เชียงใหม่หนองหาน" หรือเมืองสระหลวงหลังจากนั้นเมืองสกลนคร คงอยู่ใต้การปกครองกันไปมา ระหว่างอาณาจักรล้านช้างกับอาณาจักรสุโขทัย จนมาถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา ผู้คนกระจัดกระจายเป็นชุมชนเล็กๆทำมาหากินตามริมหนองหาน จ่ายส่วย อากรให้เจ้าแขวงประเทศราชศรีโคตรบอง เพื่อถวายต้นไม้เงิน ต้นไม้ทองให้แก่ราชธานีกรุงศรีอยุธยาในสมัยนั้นตำนานเมืองสกลนคร โดย อำมาตย์โทพระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ พรหมสาขา ณ สกลนคร) 

จนมาถึงในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อุปฮาดเมืองกาฬสินธุ์ พร้อมด้วยครอบครัวมาตั้งบ้านเมืองดูแลรักษาองค์พระธาตุเชิงชุม จนมีผู้คนมากขึ้นแล้วจึงโปรดเกล้าฯ ให้ยกบ้านธาตุเชียงชุม (เชิงชุม) เป็น เมืองสกลนคร  (ชาวบ้านเรียกว่าเมืองสกลทวาปี) โดยแต่งตั้งให้อุปฮาดเมืองกาฬสินธุ์เป็นพระธานี เจ้าเมืองสกลนครคนแรก ต่อมาปี พ.ศ. 2369 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เกิดกบฏเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์ เจ้าเมืองสกลนครพระธานีไม่ได้เตรียมกำลังป้องกันเมืองตามคำสั่งสยาม เจ้าเมืองสกลนคร จึงให้กองทัพเจ้าอนุวงศ์ผ่านไปตีหัวเมืองต่างๆ  เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) เป็นแม่ทัพมาตรวจราชการเห็นว่าเจ้าเมืองกรมการไม่เอาใจใส่ต่อบ้านเมือง ปล่อยให้ข้าศึก (ทัพเจ้าอนุวงศ์) ล่วงล้ำไปเมืองนครราชสีมาได้โดยง่าย จึงสั่งให้นำตัวพระธานี ไปประหารชีวิตที่หนองทรายขาว พร้อมกับกวาดต้อนผู้คนในเมืองสกลนครไปอยู่ที่เมืองกบินทร์บุรีบ้าง เมืองประจันตคามบ้าง ให้คงเหลือรักษาองค์พระธาตุเชิงชุมแต่เพียงพวกเพี้ยศรีคอนชุม ตำบลธาตุเชียงชุม (เชิงชุม) บ้านหนองเหียน บ้านจานเพ็ญ บ้านอ่อมแก้ว บ้านธาตุเจงเวง บ้านพราน บ้านนาคี บ้านวังยาง และบ้านพรรณา รวม 10 ตำบล เพื่อให้เป็นข้าปฏิบัติพระธาตุเชิงชุมเท่านั้น ขณะนั้นเมืองสกลนครจึงกลายเป็นเมืองร้าง ขึ้นกับเมืองนครพนม ภายใต้การปกครองของพระสุนทรราชวงศาฯ (เจ้าฝ่ายบุต) เจ้าเมืองนครพนมและเจ้าเมืองยศสุนทร  

ในสมัยต่อ ๆ มาภายใต้การชักนำและเกลี้ยกล่อมจากพระสุนทรราชวงศา (เจ้าฝ่ายบุต) ได้มีราชวงศ์คำแห่งเมืองมหาไชยกองแก้วทางฝั่งซ้าย แม่น้ำโขง ซึ่งเป็นเชื้อสายเจ้าเมืองนครพนม ได้อพยพข้ามแม่น้ำโขงเข้ามาขอพึ่งพระบรมโพธิสมภาร ขอสร้างบ้าน แปงเมืองขึ้นใหม่ที่เมืองสกลนคร พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ราชวงศ์คำเป็นพระยาประเทศธานี (คำ) ในตำแหน่งเจ้าเมืองสกลนคร โดยให้แยกออกจากเมืองนครพนมไปขึ้นต่อกรุงเทพฯโดยตรง ในช่วงแรกของการตั้งเมืองนั้นเมืองสกลนครยังมีจำนวนปศุสัตว์ไม่เพียงพอต่อการใช้แรงงาน อีกทั้งยังขาดแคลนเมล็ดพันธ์ุข้าวปลูกเพื่อใช้ในการกสิกรรม ดังนั้น เมืองสกลนครในเวลานั้นยังคงต้องพึ่งพาขอความช่วยเหลือจากเมืองข้างเคียงอย่าง เมืองหนองหาน (ปัจจุบัน คือ อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี) โดยพระพิทักเขื่อนขันธ์หรือพิทักเขตขันธ์ เจ้าเมืองหนองหานคนเก่าได้รับคำสั่งจากทางราชการให้ช่วยเหลือด้วยการส่งกระบือ 4 ตัว เมล็ดพันธ์ุข้าวปลูก 4 ถัง ให้กับครัวเมืองสกลนครสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร . ใบบอกเมืองหนองหาน จ.ศ.๑๒๕๐ เลขที่ ม๒.๑๒ก/๗๖ เพราะเหตุนี้เมืองสกลนครจึงมีทรัพยากรและแรงงานเพียงพอเพื่อที่จะตั้งเป็นเมืองขึ้นใหม่ได้ และเจริญรุ่งเรืองต่อมาในภายหลัง การแบ่งปันเขตแดนแรกเริ่มของเมืองสกลนครจะมีการปักปันเขตแดนกับเมืองหนองหาน กล่าวคือ เจ้าพระยาบดินเดชา พระยานครราชสีมา ได้แบ่งปันเขตแดนให้พระยาประเทศธานี ตั้งแต่แม่น้ำอูนตกแม่น้ำสงคราม ตามลำน้ำอูนขึ้นไปถึงเขาภูพาน ข้างตะวันออกเป็นเขตแดนของเมืองสกลนคร ข้างตะวันตกเป็นเขตแเดนของเมืองหนองหาน จึงได้มีการปักหลักที่ปากน้ำอูนไหลตกแม่น้ำสงครามหลักหนึ่ง ปักหลักที่บ้านนาหว้าหลักหนึ่ง และปักหลักที่ผ้าขาวอีกหลักหนึ่ง แม้ว่าจะมีการปักปันเขตแดนกันอย่างชัดเจนแล้ว แต่ต่อมาเนื่องด้วยผลประโยชน์ในการเก็บของป่า โดยเฉพาะ ขี้ผึ้ง ซึ่งเป็นสินค้าส่วยอากรที่สำคัญซึ่งทั้งเมืองหนองหานและเมืองสกลนครต่างก็ต้องนำส่งไปยังส่วนกลางในทุกๆปีจึงทำให้เกิดการรุกล้ำพื้นที่ป่าของกันและกันจึงเป็นที่มาของการวิวาทฟ้องร้องเกี่ยวกับเรื่องเขตแดนกันหลายต่อหลายครั้งระหว่างเมืองสกลนครและเมืองหนองหาน แต่ท้ายที่สุดส่วนกลางก็ยึดเอาเขตแดนตามที่เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์) กับพระยานครราชสีมา ได้ทำการปักเอาไว้เมื่อครั้งแรกเริ่ม ต่อมาในปี พ.ศ. 2435 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว การปกครองเมืองสกลนคร จึงเปลี่ยนเป็นรูปแบบการปกครองส่วนภูมิภาคมณฑลเทศาภิบาล โดยส่วนกลางส่งพระยาสุริยเดช (กาจ) มาเป็นข้าหลวงเมืองสกลนครคนแรก และมีพระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ พรหมสาขา ณ สกลนคร) เป็นผู้ว่าราชการจังหวัดคนแรก

 ภูมิศาสตร์ 
 อาณาเขตติดต่อ 
สกลนครมีอาณาเขตติดกับจังหวัดอื่น ๆ ดังนี้
 ทิศเหนือ จรดจังหวัดบึงกาฬและจังหวัดหนองคาย
 ทิศตะวันออก จรดจังหวัดมุกดาหารและจังหวัดนครพนม 
 ทิศใต้ จรดจังหวัดกาฬสินธุ์
 ทิศตะวันตก จรดจังหวัดอุดรธานี

 ภูมิประเทศ 
thumb|ทะเลสาบหนองหาน
ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นที่ราบสูง สูงกว่าระดับน้ำทะเลโดยเฉลี่ยประมาณ 172 เมตร ด้านทิศเหนือของจังหวัด (บริเวณอำเภอบ้านม่วง อำเภอคำตากล้า อำเภอสว่างแดนดิน อำเภออากาศอำนวย และอำเภอเจริญศิลป์) มีลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มลอนคลื่นไม่สม่ำเสมอกัน ใช้น้ำจากลำห้วยสาขาในการทำนา ทิศเหนือของอำเภออากาศอำนวยเป็นที่ราบน้ำท่วมถึง เนื่องจากติดกับแม่น้ำสงคราม ทำให้เหมาะแก่การทำนากว่าพื้นที่โดยรอบ แต่พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นป่าทาม ที่ขึ้นริมน้ำและปล่อยรกร้างว่างเปล่า ส่วนทางตอนใต้มีลักษณะเป็นแอ่งกระทะขนาดใหญ่ เรียกว่าแอ่งสกลนคร จุดต่ำสุดของแอ่งคือ ทะเลสาบหนองหาน อำเภอเมืองสกลนคร และหนองญาติ อำเภอเมืองนครพนม นอกจากนี้ยังมีทิวเขาภูพานทางด้านทิศตะวันตกและทิศใต้บริเวณอำเภอภูพานและอำเภอกุดบาก มีลักษณะภูมิประเทศแบบภูเขาสูงสลับกับที่ราบลูกคลื่นที่อยู่ช่วงกลางระหว่างทิวเขาภูพานในเขตจังหวัดกาฬสินธุ์และจังหวัดสกลนคร

 ภูมิอากาศ 
ลักษณะภูมิประเทศของภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นที่ราบสูง มีทิวเขาล้อมรอบทั้งด้านทิศตะวันตกและด้านใต้ ได้แก่ ทิวเขาเพชรบูรณ์ และทิวเขาดงพญาเย็นอยู่ทางตะวันตก ทิวเขาสันกำแพงและทิวเขาพนมดงรักอยู่ทางด้านใต้ ทำให้ฝนที่เกิดจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้มีน้อย ส่วนมากเป็นฝนที่เกิดจากร่องความกดอากาศต่ำพายุดีเปรสชันจากอ่าวตังเกี๋ยและทะเลจีนใต้ที่เคลื่อนผ่านเข้ามาระหว่างเดือนสิงหาคม-กันยายน ค่าปานกลางของปริมาณน้ำฝนจังหวัดสกลนครประมาณปีละ 1,578 มิลลิเมตร สกลนครมีลักษณะอากาศหนาวอย่างชัดเจนกระแสลมที่เย็นและแห้ง หย่อมความกดอากาศสูงที่แผ่ปกคลุมมาจากประเทศจีน ส่งผลกระทบต่อดินฟ้าอากาศในจังหวัดสกลนครมาก เนื่องจากลักษณะภูมิประเทศเป็นแอ่งกระทะ และมีฉากรับลมเป็นทิวเขาภูพาน ประกอบกับเมื่อมีลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือจากประเทศจีนที่พัดเข้ามา เมื่อพัดผ่านหนองหานน้ำจะเป็นตัวลดอุณหภูมิลง จึงทำให้สกลนครมีอากาศที่หนาวเย็นกว่าพื้นที่อื่น จังหวัดสกลนครเคยมีอุณหภูมิต่ำสุดจนถึง -1.4 องศาเซลเซียส เมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2517 ที่สถานีอากาศเกษตร อำเภอเมืองสกลนคร และวัดได้ 2.5 เมื่อวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2542 สถานีตรวจอากาศเกษตรสกลนคร ซึ่งเป็นสถิติอุณหภูมิพื้นราบที่ต่ำสุดของประเทศไทยในขณะนี้

 ประชากร 

 หน่วยการปกครอง 
300 px|thumb|center|แผนที่อำเภอในจังหวัดสกลนคร

การปกครองแบ่งออกเป็น 18 อำเภอ 125 ตำบล 1323 หมู่บ้าน

 เลข   ชื่ออำเภอ  จำนวนตำบล  พื้นที่(ตร.กม.) 1อำเภอเมืองสกลนคร161,496.3182อำเภอกุสุมาลย์5412.2133อำเภอกุดบาก3413.1224อำเภอพรรณานิคม10673.7955อำเภอพังโคน5229.7116อำเภอวาริชภูมิ5423.3017อำเภอนิคมน้ำอูน4147.0548อำเภอวานรนิวาส14908.8679อำเภอคำตากล้า4726.36810อำเภอบ้านม่วง9771.76511อำเภออากาศอำนวย8531.15512อำเภอสว่างแดนดิน15867.60313อำเภอส่องดาว4288.50314อำเภอเต่างอย4297.81115อำเภอโคกศรีสุพรรณ4223.35716อำเภอเจริญศิลป์5358.66817อำเภอโพนนาแก้ว5319.60218อำเภอภูพาน4507.551 รวม  125 9,605.764

 รายชื่อผู้ว่าราชการจังหวัด 
 รายนามผู้ว่าราชการจังหวัดสกลนคร ลำดับ ชื่อ ระยะเวลาการดำรงตำแหน่ง 1  พระยาประจันตประเทศธานี  -  2  พระพิษัยสิทธิกรรม - 3  พระเลิศแหล่งหล่ม 1 เมษายน 2451 ถึง 31 มีนาคม 2454 4  พระยาสกลกิจวิจารย์ 	1 เมษายน 2454 ถึง 26 กันยายน 2471 5  พระอนุบาลสกลเขต  	8 กันยายน 2471 ถึง 31 มีนาคม 2473  6  พันโท พระณรงค์ฤทธิ์  1 เมษายน 2474 ถึง 26 กันยายน 2474 7  พระตราษบุรีศรีสมุทรเขต 1 มีนาคม 2474  ถึง 28 กุมภาพันธ์ 2476 8  หลวงบริบาลนิคมเขต  14 มีนาคม 2476 ถึง 31 มีนาคม 2478  9  พันตำรวจโท หลวงไกลกลางณรงค์  1 เมษายน 2478  ถึง 11 พฤษภาคม 2480  10  หลวงเกษม ประศาสน์  12  พฤษภาคม 2480 ถึง 1 สิงหาคม 2481  11  พระบรรณศาสน์สาธร  2  สิงหาคม 2481 ถึง 31 มีนาคม 2482 12  นายสุข ฉายาชวลิต 1 เมษายน 2482 ถึง 30 เมษายน 2484 13  ขุนศุภกิจวิเลขการ  1 พฤษภาคม 2484 ถึง 31 พฤษภาคม 2487  14  นายเติม ศิลปี  1 มกราคม 2488 ถึง 30 กันยายน 2489 15  พันตำรวจโท หลวงนเรนทร เสนี 1 พฤษภาคม 2489 ถึง 30 ตุลาคม 2490  16  นายชู สุคนธมัติ  24 พฤษภาคม 2490 ถึง 15 ธันวาคม 2490 17  นายเพชร บูรณะวรศิริ 23 ธันวาคม 2490 ถึง 2 กันยายน 2493 18  พันตำรวจเอก เสนาะศักดิ์ คิวสกุล  4 กันยายน 2493  ถึง 13 ตุลาคม 2495 19  พันตำรวจเอก เนื่อง รายะนาค  4 พฤศจิกายน 2495 ถึง 22 พฤษภาคม 2500 20  พันตำรวจเอก นิรันดร ชัยนาม 23 พฤษภาคม 2500 ถึง 8 มกราคม 2503 21  นายเที่ยง เฉลิมช่วง 9 มกราคม 2503 ถึง 2 มกราคม 2505 22  นายสุพัฒน์ วงษ์วัฒนะ  3 มกราคม 2505 ถึง 1 พฤษภาคม 2506 23  นายโบแดง จันตะเสน 6 ธันวาคม 2506  ถึง 30 พฤศจิกายน 2511  24  นายจรูญ   โลกะกะลิน	 24 ตุลาคม 2511 ถึง 30 กันยายน 2514  25  นายสอน สุทธิสาร  4 ตุลาคม 2514  ถึง 30 กันยายน 2518 26  นายพิบูลย์ ธุรภาคพิบูล 1 ตุลาคม 2518 ถึง 1 ตุลาคม 2519 27  นายสมพร กลิ่นพงษา  1 ตุลาคม 2519 ถึง 30 กันยายน 2520 28  นายวิเชียร   วิมลศาสตร์	 1 ตุลาคม 2520 ถึง 30 กันยายน 2521  29  นายสายสิทธิ  พรแก้ว	 1 ตุลาคม 2521 ถึง 30 กันยายน 2524  30  นายปรีชา  พงศ์อิศวรานันท์	  1 ตุลาคม 2524 ถึง 30 กันยายน 2527 31  นายพีระ   บุญจริง	 1 ตุลาคม 2527 ถึง 30 กันยายน 2531   32  นายถนอม   ชาญนุวงศ์	  1 ตุลาคม 2531 ถึง 30 กันยายน 2534 33  นายสุพร   สุภสร	 1 ตุลาคม 2534 ถึง 30 กันยายน 2535  34  นายอำนวย   ยอดเพชร	  1 ตุลาคม 2535 ถึง 30 กันยายน 2536  35  เรือตรีสุนัย   ณ อุบล	  1 ตุลาคม 2536 ถึง 30 กันยายน 2538 36  นายเกียรติพันธ์ น้อยมณี	 1 ตุลาคม 2538 ถึง 30 กันยายน 2539   37  นายโยธิน   เมธชนัน	  1 ตุลาคม 2539 ถึง 19 ตุลาคม 2540 38  นายรุ่งฤทธิ์   มกรพงศ์	 16 ตุลาคม 2540 ถึง 31พฤษภาคม 2543 39  นายชัยสิทธิ์ โหตระกิตย์	 1 มิถุนายน 2543 ถึง 30 กันยายน 2544 40  นายทวีป   เทวิน	 1 ตุลาคม 2544 ถึง 27 ตุลาคม 2545  41  นายพีรพล   ไตรทศาวิทย์	 28 ตุลาคม 2545 ถึง 4 มิถุนายน 2546  42  นายปานชัย   บวรรัตนปราณ	  5 มิถุนายน 2546 ถึง 30 กันยายน 2548 43  นายปรีชา   กมลบุตร 1 ตุลาคม 2548 ถึง 30 กันยายน 2550 44  นายไพรัตน์   สกลพันธ์	 1 ตุลาคม 2550 ถึง 5 พฤษภาคม 2551 45  นายสุวัฒน์ ตันประวัติ	  6 พฤษภาคม 2551 ถึง 19 ตุลาคม 2551 46 นายวิทยา ผิวผ่อง	  20 ตุลาคม 2551 ถึง 15 มีนาคม 2552 47  นายสมบัติ   ตรีวัฒน์สุวรรณ	 16 มีนาคม 2552 ถึง 13 กันยายน 2553 48  นายอำนาจ  ผการัตน์	 1 ตุลาคม 2553 ถึง 30 กันยายน 2554  49  นายจรินทร์  จักกะพาก	 28 พฤศจิกายน 2554 ถึง 7 ตุลาคม 2555 50  นายบุญส่ง เตชะมณีสถิตย์ 8 ตุลาคม 2555 ถึง 30 กันยายน 2558 51  นายอดิศักดิ์  เทพอาสน์ 1 ตุลาคม 2558  ถึง 30 กันยายน 2559 52  นายวิทยา จันทร์ฉลอง 1 ตุลาคม 2559  ถึง 30 กันยายน 2562 53 นายมนต์สิทธิ์  ไพศาลธนวัฒน์ 1 ตุลาคม 2562  ถึง 30 กันยายน 2564 54 นางจุรีรัตน์ เทพอาสน์  1 ตุลาคม 2564  ถึง 30 กันยายน 2566 55 นายณัฐวัสส์ วิริยานภาภรณ์ 17 ธันวาคม 2566 ถึง 3 มิถุนายน 2567 56 นายชูศักดิ์ รู้ยิ่ง 4 มิถุนายน 2567 ถึง ปัจจุบัน

 สถานที่ท่องเที่ยวและพักผ่อน 
แหล่งท่องเที่ยว
thumb|องค์พระธาตุเชิงชุม

 วัดพระธาตุเชิงชุม
 วัดพระธาตุนารายณ์เจงเวง
 วัดพระธาตุภูเพ็ก
 วัดพระธาตุดูม
 วัดพระธาตุศรีมงคล
 ปราสาทบ้านพันนา
 วัดทุ่ง พระธาตุเมืองอากาศ
 วัดถ้ำขาม
 วัดถ้ำพวง
 วัดคำประมง
 วัดป่าสุทธาวาส
 วัดป่าอุดมสมพร
 วัดป่าดงหม้อทอง
 วัดป่าโนนกลางภู่
 วัดดอยธรรมเจดีย์
 วัดชัยมงคล (อารยธรรมบ้านเชียง)
 วัดพระพุทธไสยาราม
 ถ้ำพระพุทธไสยาสน์
 วัดพระธาตุถ้ำผาแด่น
 พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์
 น้ำตกปรีชาสุขสันต์
 น้ำตกแก่งเต่า
 น้ำตกคำหอม
 น้ำตกห้วยใหญ่
 ผาสุริยันต์ 
 ผาน้ำโจ้ก 
 ผาดงก่อ
 ผาศักดิ์
 เขื่อนน้ำอูน
 เขื่อนน้ำพุง
 ภูอ่างศอ
 ภูผาแด่น
 สุสานไดโนเสาร์
 ภาพสลักสามพันปีภูผายนต์
 ลานอุษาสวรรค์
 อนุสรณ์สถาน จิตร ภูมิศักดิ์
 พัทยา ทะเลน้ำจืด อำเภอวาริชภูมิ
 หลวงพ่อองค์แสนจำลอง ในวัดที่ตั้งอยู่ที่ตำบลหนองลาด
 สวนบัว พญานาคเผือก
 พระพุทธชินราชจำลอง ณ วัด ในเขตตำบลบัว-สว่าง
 สวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ สกลนคร
 สวนแม่สวนลูก สกลนคร
 หนองหาน
 อุทยานบัว หนองหารเฉลิมพระเกียรติ
 ภูไท บ้านโนนหอม
 โคขุนโพนยางคำ
 หอส่องดาว
 ท้องฟ้าจำลอง
 สวนน้ำ
 โบสถ์อาสนวิหารอัครเทวดามีคาแอลท่าแร่
 สุริยะปฏิทิน
 เกาะดอนสวรรค์
 หมู่บ้านท่าแร่
 พญาเต่างอย

อุทยานแห่งชาติ/วนอุทยาน
สกลนครเป็นจังหวัดที่มีทรัพยากรธรรมชาติทั้งภูเขาและป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์ เป็น1ใน5จังหวัด(5จังหวัดที่ประกาศเป็นพื้นที่ต้นน้ำลำธารของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ;จังหวัดนครราชสีมา-แม่น้ำมูล-ลำตะคอง-ลำมูลบน,จังหวัดชัยภูมิ-แม่น้ำชี-ลำน้ำพรหม-ลำน้ำเชิญ,จังหวัดเลย-แม่น้ำเลย-ลำน้ำพอง-แม่น้ำเหือง,จังหวัดอุดรธานี-แม่น้ำสงคราม-แม่น้ำปาว-ลำน้ำห้วยหลวงและจังหวัดสกลนคร-แม่น้ำสงคราม-ลำน้ำก่ำ-ลำน้ำพุง)ที่เป็นแหล่งต้นน้ำลำธารที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีอุทยาน/วนอุทยานที่สำคัญดังนี้ 
 อุทยานแห่งชาติภูพาน ที่ทำการอุทยานฯตั้งอยู่ที่ตำบลห้วยยาง อำเภอเมืองสกลนคร(สกลนคร-กาฬสินธุ์)
 อุทยานแห่งชาติภูผายล/ห้วยหวด ที่ทำการอุทยานฯตั้งอยู่ที่บ้านห้วยหวด ตำบลจันทร์เพ็ญ อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร (สกลนคร-นครพนม-มุกดาหาร)
 อุทยานแห่งชาติภูผาเหล็ก ที่ทำการอุทยานฯตั้งอยู่ที่บ้านท่าวัด ตำบลปทุมวาปี อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร (สกลนคร-อุดรธานี-กาฬสินธุ์)
 วนอุทยานภูผาแด่น ที่ทำการวนอุทยานฯตั้งอยู่ที่บ้านหนองไผ่ ตำบลดงมะไฟ อำเภอเมืองสกลนคร

 เทศกาลและประเพณีประจำปี 
thumb|right|ประเพณีแห่ปราสาทผึ้ง
 เทศกาลนมัสการองค์พระธาตุเชิงชุมและหลวงพ่อองค์แสน
 เทศกาลตรุษไทสกล คนจีน เวียดนาม จังหวัดสกลนคร
 งานรวมน้ำใจไทสกลและงานกาชาดจังหวัดสกลนคร
 เทศกาลโส้รำลึก
 เทศกาลบุญข้าวจี่
 เทศกาลเซิ้งผีโขน
 เทศกาลวันวิสาขบูชา จังหวัดสกลนคร
 ประเพณีแห่ปราสาทผึ้ง 
 เทศกาลลอยพระประทีปพระราชทาน สิบสองเพ็งไทสกล
 ประเพณีแห่ดาว เทศกาลคริสต์มาส จังหวัดสกลนคร

 การคมนาคม 
 การคมนาคมทางบก 
 สถานีขนส่งผู้โดยสารเทศบาลนครสกลนคร
 สถานีขนส่งผู้โดยสาร แห่งที่ 2 เทศบาลนครสกลนคร
 สถานีขนส่งผู้โดยสารอำเภอสว่างแดนดิน (ยกเลิกให้บริการ)
รถยนต์ จากกรุงเทพมหานคร ไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (พหลโยธิน) ถึงจังหวัดสระบุรี จากนั้นเลี้ยวขวาเข้าทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 (มิตรภาพ) ผ่านจังหวัดนครราชสีมา แล้วเลี้ยวแยกเข้าทางไปในเขตอำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 ไปจนถึงบ้านท่าพระ แล้วเลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 23 ผ่านจังหวัดมหาสารคาม และจังหวัดกาฬสินธุ์ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 213 เพื่อเข้าสู่จังหวัดสกลนคร 

รถไฟ สามารถเดินทางโดย การรถไฟแห่งประเทศไทย ซึ่งมีบริการรถไฟออกจากสถานีรถไฟกรุงเทพ (หัวลำโพง) ไปลงที่จังหวัดอุดรธานี แล้วเดินทางต่อไปโดยรถประจำทางไปจังหวัดสกลนครอีกประมาณ 159 กิโลเมตร (ดูข้อมูลที่ "รถโดยสารประจำทาง เส้นทางระหว่างจังหวัด")
 
ในอดีตช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยมีแผนการสร้างทางรถไฟจากอุดรธานี-สกลนคร-นครพนมมีการสำรวจที่ดินในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวแต่ก็ไม่มีความคืบหน้าหลังจากนั้นและหายไปตามกาลเวลาเนื่องจากรัฐบาลหันไปสนับสนุนการสร้างถนนแทนหากเส้นทางรถไฟสายเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของสร้างเสร็จ สกลนครจะเป็นจังหวัดเดียวที่มีประชากร 1 ล้านคน ที่ไม่มีรางรถไฟผ่านจังหวัด

รถโดยสารประจำทาง เส้นทางไป-กลับ กรุงเทพฯ มีรถโดยสารปรับอากาศชั้น 1 และชั้น 2 สาย 26 (กรุงเทพฯ - นครพนม แต่รถผ่านจังหวัดสกลนคร ใช้เส้นทาง สระบุรี นครราชสีมา อ.เมืองพล อ.บ้านไผ่ มหาสารคาม อ.กันทรวิชัย กาฬสินธุ์ อ.สมเด็จ บ้านคำเพิ่ม (อ.ภูพาน) สกลนคร บ้านท่าแร่ อ.กุสุมาลย์) , สาย 27 (กรุงเทพฯ - สกลนคร หรือ กรุงเทพฯ - สกลนคร -  เรณูนคร) ใช้เส้นทางร่วมกับสาย 26 จนถึงสกลนคร แล้วแยกไป บ้านโพนยางคำ อ.โคกศรีสุพรรณ อ.นาแก อ.ธาตุพนม อ.เรณูนคร , สาย 930 (กรุงเทพฯ - นครพนม แต่รถผ่านจังหวัดสกลนคร ใช้เส้นทาง สระบุรี นครราชสีมา ขอนแก่น อุดรธานี หนองหาน สว่างแดนดิน พังโคน พรรณานิคม บ้านดงมะไฟ สกลนคร บ้านท่าแร่ กุสุมาลย์) วิ่งให้บริการจาก สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) หรือ หมอชิต 2 มายังจังหวัดสกลนคร รถจะจอดที่สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดสกลนคร แห่งที่ 2 (บขส.ใหม่) โดยมีบริษัท ขนส่ง จำกัด (บขส.) ให้บริการรถประจำทางปรับอากาศ มาตรฐาน ม.2 (รถชั้นเดียว) , ม.4ค (รถสองชั้น) , ม.1ข , ม.1ก (รถชั้นเดียว 15 เมตร) , ม.4ข , ม.4ก (รถสองชั้น 12 เมตร) สาย 26 , 27 และบริษัทเดินรถเอกชน ที่ได้รับสัมปทานการเดินรถจาก บขส. ให้เปิดบริการเดินรถโดยสารสาย 26 , 27 และ 930 จำนวน 3 ราย ได้แก่

• บริษัท นครชัยแอร์ จำกัด ให้บริการรถประจำทางปรับอากาศ สาย 26 และ 27 ทั้งแบบหมดระยะที่สกลนคร และหมดระยะที่ธาตุพนม/เรณูนคร (เป็นรถผ่าน) ใช้รถมาตรฐาน ม.1พ (Gold+ Class) และ ม.1ก (First Class รถผ่านของสาย 26) เป็นรถชั้นเดียว 12 เมตร

• บริษัท เชิดชัยมอเตอร์เซลล์ จำกัด (เชิดชัยทัวร์) ให้บริการรถประจำทางปรับอากาศ สาย 930 ใช้รถมาตรฐาน ม.4ข (รถสองชั้น 12 เมตร)

• บริษัท เจเจอาร์ แทรเวล จำกัด (โลตัสพิบูลทัวร์) ให้บริการรถประจำทางปรับอากาศ สาย 930 ใช้รถมาตรฐาน ม.1ข (รถชั้นเดียว 12 เมตร) และ ม.4กพ (รถสองชั้น 12 เมตร มาตรฐานผสม ชั้นบน พ. ชั้นล่าง ก.)

รถโดยสารประจำทาง เส้นทางระหว่างจังหวัด 

• บริษัท อุดร-สกลเดินรถ จำกัด สาย 230 สกลนคร - อุดรธานี (ผ่าน บ้านดงมะไฟ อ.พรรณานิคม อ.พังโคน อ.สว่างแดนดิน อ.หนองหาน อุดรธานี) ใช้รถมาตรฐาน ม.3 (รถพัดลม 12 เมตร) และ ม.2 (รถปรับอากาศชั้นเดียว 12 เมตร)

• บริษัท สหอุดรเดินรถ 1974 จำกัด สาย 231 อุดรธานี - สกลนคร - นครพนม (ผ่าน อ.หนองหาน อ.สว่างแดนดิน อ.พังโคน อ.พรรณานิคม บ้านดงมะไฟ สกลนคร บ้านท่าแร่ อ.กุสุมาลย์ นครพนม) ใช้รถมาตรฐาน ม.2 และ ม.1ข (รถชั้นเดียว 12 เมตร)

• บริษัท แสงประทีปเดินรถ จำกัด สาย 237 สกลนคร - กาฬสินธุ์ (รถตู้) และสาย 238 สกลนคร - กาฬสินธุ์ - มหาสารคาม (รถมินิบัส)

• บริษัท สหมิตรอุบล จำกัด สาย 235 อุบลราชธานี - สกลนคร - อุดรธานี ใช้รถปรับอากาศมาตรฐาน ม.2 , ม.1ข (รถชั้นเดียว 12 เมตร) ใช้เส้นทาง ม่วงสามสิบ ลืออำนาจ อำนาจเจริญ เลิงนกทา มุกดาหาร ธาตุพนม นาแก โคกศรีสุพรรณ สกลนคร พรรณานิคม พังโคน สว่างแดนดิน หนองหาน),(เฉพาะรถ ม.2 เข้านาแก เรณูนคร ธาตุพนม) , สาย 241 อุบลราชธานี-สกลนคร,มุกดาหาร-สกลนคร (รถตู้,มินิบัส) , สาย 235 มุกดาหาร-อุดรธานี (รถตู้)

• สาย 287 สกลนคร - อ.บ้านแพง (จ.นครพนม) ใช้รถมาตรฐาน ม.3 (รถพัดลม)

• สาย 559 สกลนคร - อ.บ้านม่วง - อ.โซ่พิสัย ใช้รถมาตรฐาน ม.3 (รถพัดลม 12 เมตร) และ ม.2 (รถปรับอากาศชั้นเดียว 12 เมตร)

• บริษัท เชิงชุมเดินรถ จำกัด (ชัยวัฒน์เซอร์วิส) สาย 586 ขอนแก่น - นครพนม ใช้เส้นทาง เชียงยืน กาฬสินธุ์ สมเด็จ บ้านคำเพิ่ม(อ.ภูพาน) สกลนคร บ้านท่าแร่ กุสุมาลย์ ใช้รถมาตรฐาน ม.1ข (รถชั้นเดียว 12 เมตร)

• บริษัท เทพสมบัติ จำกัด (สมบัติทัวร์) สาย 661 นครพนม - เชียงราย ใช้เส้นทาง กุสุมาลย์ สกลนคร พรรณานิคม พังโคน สว่างแดนดิน หนองหาน อุดรธานี หนองบัวลำภู นากลาง วังสะพุง เลย ด่านซ้าย นครไทย วังทอง พิษณุโลก อุตรดิตถ์ เด่นชัย แพร่ พาน พะเยา ใช้รถมาตรฐาน ม.1ข และ ม.1พ (รถชั้นเดียว 12 เมตร)

• บริษัท ขอนแก่นชาญเทรดดิ้ง จำกัด (ชาญทัวร์) และ บริษัท ชาญประเสริฐทัวร์ จำกัด สาย 827 นครพนม - ระยอง ใช้รถมาตรฐาน ม.4พ (รถสองชั้น 12 เมตร) และสาย 837 นครพนม - นครศรีธรรมราช ใช้รถมาตรฐาน ม.4พ (รถสองชั้น 12 เมตร) / นครพนม - เกาะสมุย/ท่าเรือดอนสัก ใช้รถมาตรฐาน ม.1พ (รถชั้นเดียว 15 เมตร)

• บริษัท เพชรประเสริฐ จำกัด สาย 876 เชียงใหม่ - นครพนม ใช้รถมาตรฐาน ม.4พ (รถสองชั้น 12 เมตร)

จากจังหวัดชัยภูมิ มายังจังหวัดสกลนคร 

1.จากชัยภูมิ ต้องมาต่อรถที่ขอนแก่น โดยนั่งรถสาย ขอนแก่น-ชัยภูมิ แล้วมาต่อรถสาย 586 ขอนแก่น-นครพนม (รถผ่าน) ถึงสกลนคร

2.จากชัยภูมิ ต้องมาต่อรถที่อุดรธานี โดยนั่งรถตู้ หรือรถ ป.1 สาย 809 หนองคาย-ชัยภูมิ มาต่อรถที่อุดรธานี จากอุดรธานีมาสกลนคร มีรถหลายสาย 230 อุดรธานี-สกลนคร,สาย 231 อุดรธานี-สกลนคร-นครพนม,สาย 235 อุดรธานี-มุกดาหาร,อุดรธานี-อุบลราชธานี

จากจังหวัดร้อยเอ็ด มายังจังหวัดสกลนคร

1.นั่งรถจากร้อยเอ็ด สาย 275 ร้อยเอ็ด-กาฬสินธุ์ มาต่อรถที่กาฬสินธุ์ แล้วต่อรถที่กาฬสินธุ์มาสกลนคร มีรถสาย 237 รถตู้ สกลนคร-กาฬสินธุ์,รถมินิบัส สาย 238 สกลนคร-มหาสารคาม,รถสาย 586 ขอนแก่น-นครพนม , และรถที่มาจากกรุงเทพฯ สาย 26,27

การคมนาคมภายในตัวจังหวัดสกลนคร

• รถสองแถว สีเหลือง วิ่งรอบเมือง ราคา 10 บาท ตลอดสาย (เส้นทาง บขส.ใหม่ ศูนย์ราชการ รร.สกลพัฒน์ ตลาด ต.การค้า บิ๊กซี รพ.ศูนย์สกลนคร วัดพระธาตุเชิงชุม สภ.เมืองสกลนคร รร.สกลราชฯ ประตูเมือง ถนนข้างตลาด ต.การค้า และวิ่งกลับเส้นทางเดิม ไป บขส.ใหม่)

• รถสองแถว มีหลายสาย คิดค่าโดยสารตามระยะทาง

• รถจักรยานยนต์รับจ้าง คิดค่าโดยสารตามระยะทาง

• รถสามล้อเครื่อง (รถสกายแล็บ) คิดค่าโดยสารตามระยะทาง (เป็นรถเหมา)

• แท็กซี่ คิดค่าโดยสารตามระยะทางบนมิเตอร์

• รถสามล้อถีบ คิดค่าโดยสารตามระยะทาง

 การคมนาคมทางอากาศ 
 ท่าอากาศยานสกลนคร
การเดินทางโดยเครื่องบินโดยมีสายการบินที่ให้บริการ 2 สายการบินคือ

• นกแอร์ สกลนคร ไป-กลับ กรุงเทพฯ (ดอนเมือง) วันละ 3 เที่ยวบิน

• แอร์เอเชีย สกลนคร ไป-กลับ กรุงเทพฯ (ดอนเมือง) วันละ 2 เที่ยวบิน

พระตำหนักที่สำคัญ
พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์

สนามกีฬา
ศูนย์กีฬาครบวงจร มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร อำเภอเมืองสกลนคร

 การศึกษา 
thumbnail|มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

ระดับอนุบาล/ประถมศึกษา
 โรงเรียนเชิงชุมราษฎร์นุกูล อำเภอเมืองสกลนคร
 โรงเรียนอนุบาลสกลนคร อำเภอเมืองสกลนคร
 โรงเรียนอนุบาลสว่างแดนดิน อำเภอสว่างแดนดิน
 โรงเรียนนิรมลวิทยา บ้านป่าหว้าน

ระดับมัธยมศึกษา
โรงเรียนสกลราชวิทยานุกูลอำเภอเมืองสกลนคร
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อำเภอสว่างแดนดิน
 ดูที่ รายชื่อโรงเรียนในจังหวัดสกลนคร

ระดับอาชีวศึกษา
สังกัดรัฐบาล

•วิทยาลัยเทคนิคสกลนคร สถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๒
 วิทยาลัยสารพัดช่างสกลนคร
 วิทยาลัยเทคนิคสว่างแดนดิน
 วิทยาลัยการอาชีพพรรณานิคม
สังกัดเอกชน
 วิทยาลัยเทคโนโลยีเทคนิคเอเชีย
 วิทยาลัยเทคโนโลยีบริหารธุรกิจพรรณา
 โรงเรียนเทคนิคเจริญบัณฑิต
 วิทยาลัยเทคโนโลยีพุทธรักษา
 วิทยาลัยเทคโนโลยีพณิชยการสกลนคร
 วิทยาลัยเทคโนโลยีพังโคนพณิชยการ
 วิทยาลัยอาชีวศึกษาสกลนครพัฒนศิลป์
 วิทยาลัยยเทคโนโลยีเทคนิคภูพาน
 วิทยาลัยเทคโนโลยีภาคตะวันออกเฉียงเหนือสกลนคร
วิทยาลัยเทคโนโลยีสว่างแดนดิน

ระดับอุดมศึกษา
สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ
 มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
 มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร
 มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ศูนย์การศึกษาทางไกลจังหวัดสกลนคร (สนามสอบ :โรงเรียนสกลราชวิทยานุกูล โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาฯ)
สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ
 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร
 มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (หน่วยวิทยบริการสกลนคร)
สถาบันอุดมศึกษาในกำกับสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
 สถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๒ (วิทยาลัยเทคนิคสกลนคร)
สถาบันอุดมศึกษาเอกชน
 มหาวิทยาลัยเวสเทิร์น ศูนย์สกลนคร
 สถาบันรัชต์ภาคย์ ศูนย์สกลนคร

 บุคคลสำคัญที่มีชื่อเสียง 
 พระเถระ 
 พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต
 พระอาจารย์ฝั้น อาจาโร
 พระอุดมวิสุทธิเถร (หลวงปู่วัน อุตตโม) วัดถ้ำพวง ตำบลปทุมวาปี อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนคร
 หลวงตาแตงอ่อน กัลญาณธัมโม วัดป่าโชคไพศาล ตำบลนาซอ อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร
 หลวงปู่ผ่าน ปัญญาปทีโป 
 หลวงปู่บุญหนา ธมฺมทินโน 
 หลวงปู่แบน ธนากโร วัดดอยธรรมเจดีย์ อำเภอโคกศรีสุพรรณ
 หลวงปู่อว้าน เขมโก วัดป่านาคนิมิตต์ อำเภอโคกศรีสุพรรณ
พระอาจารย์สมภพ โชติปญฺโญ วัดไตรสิกขาทลามลตาราม บ้านฝาง ตำบลบ้านแพด อำเภอคำตากล้า จังหวัดสกลนคร

 การเมือง ราชการ นักพัฒนาชุมชน ปราชญ์ท้องถิ่น 
 ครอง จันดาวงศ์
 จิตร ภูมิศักดิ์
 เตียง ศิริขันธ์
 ทองพันธ์ สุทธิมาศ
 อดิศร เพียงเกษ
 พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ)
 เฉลิมชัย อุฬารกุล
 มาลีรัตน์ แก้วก่า
 อนงค์ ตงศิริ
 อภิชาติ ตีรสวัสดิชัย
 เอกพร รักความสุข
 สาคร พรหมภักดี
 นาวาโทรุ่งเพชร ศรีหลิ่ง  
 เสรี สาระนันท์
 สกุณา สาระนันท์
 พัฒนา สัพโส
 จิรัชยา สัพโส

 นักวิชาการ 
 นิพนธ์  อินสิน
 จำลอง นวลมณี
 พสุธา โกมลมาลย์
สพสันต์ เพชรคำ

 นักธุรกิจ 
สุรินทร์ วรรัตนธรรม
 เจริญ ฑีฆธนานนท์

 วงการบันเทิง 
 มณีรัตน์ คำอ้วน (เอ๋)
 พุฒิพงศ์ พรหมสาขา ณ สกลนคร (เสนาเพชร)
 วิเชียร กุศลมโนมัย (ดีเจเพชรจ้า)
 สุริวิภา กุลตังวัฒนา  (แหม่ม)
 สุ ไทรงาม ศิลปินเพลงเพื่อชีวิต
 หนุ่มสกล ศิลปินเพลงเพื่อชีวิต
 นก พรพนา (จิ๋ว อมรรัตน์) ศิลปินเพลงลูกทุ่ง
 เอิ้นขวัญ วรัญญา ศิลปินเพลงลูกทุ่ง
 แพ็กกี้ สกลนรี
 ปอ ปาริชาต ศิลปินเพลงลูกทุ่ง
 ราชนิกร แก้วดี (ผู้ชนะเลิศการแข่งขันไทยแลนด์ก็อตทาเลนต์ ฤดูกาลที่ 2)
 ปณิธาน ธารชัย (ฟาร์ม เดอะวอยซ์ ฤดูกาลที่ 3)
 สิรภพ สมผล นักแสดง และนักการเมืองท้องถิ่น
 แตงกวา ณัฐรดา ศิลปินเพลงลูกทุ่ง
 ก้องหล้า ยอดจำปา (ก้อง ห้วยไร่) ศิลปินลูกทุ่ง
ภัชราภรณ์ แก้วมุงคุณ (นาขวัญ แก้วสกล) ศิลปินลูกทุ่ง
สินทร บุญญาเพชร ศิลปินลูกทุ่ง
 พาขวัญ น้อยใจบุญ (อดีตสมาชิกวงบีเอ็นเคโฟร์ตีเอต รุ่นที่ 2) ปัจจุบันเป็นนักแสดงสังกัด Juve9
ปริศนา วงศ์ศิริ ศิลปินเพลงลูกทุ่ง
กนกญาดา จิตรอำพัน นักแสดงไอดอล
บุ๊ค ศุภกาญจน์ ศิลปินเพลงลูกทุ่ง
ธรรมรัฐ พรหมดิเรก (ธรรมรัฐ) ศิลปินเพลงโฟล์ค

 นักกีฬา 

นักฟุตบอล
 ดุสิต เฉลิมแสน
 สุรีย์ สุขะ
 สุรัตน์ สุขะ
 โกสินทร์ หทัยรัตนกุล
  แซมมวล ป.คันนิ่งแฮม

นักมวย
 กาจก้อง แดนภูไท
 เนตรน้อย ศ.วรสิงห์
 โผน แสงมรกต
 พูนสวัสดิ์ กระทิงแดงยิม
 สายรุ้ง ดัทซ์บอยยิม

นักปั่นจักรยาน
  จันทร์เพ็ง นนทะสิน
 มนฤดี ชาภูคำ

กรีฑา(วีลแชร์เรซซิ่ง)
  อธิวัฒน์ แพงเหนือ