# กลุ่มภาษาคอเคเซียน
กลุ่มภาษาคอเคเซียน  เป็นกลุ่มภาษาใหญ่และมีภาษาหลากหลายภาษาที่พูดโดยประชากรมากกว่า 10 ล้านคนทั้งในและรอบเทือกเขาคอเคซัส ซึ่งตั้งอยู่ระหว่างทะเลดำกับทะเลสาบแคสเปียน

การเปรียบเทียบเชิงภาษาศาสตร์จัดแบ่งภาษาในบริเวณนี้ออกเป็นหลายตระกูลที่มีความเกี่ยวพันกันเพียงเล็กน้อยหรือแทบจะไม่มีเลย อย่างไรก็ตาม ภาษาในคอเคซัสบางครั้งถูกเรียกอย่างผิด ๆ ว่าเป็นตระกูลของภาษาTuite, Kevin. (1999). The myth of the Caucasian Sprachbund: The case of ergativity. Lingua. 108. 1-29.  Asya Pereltsvaig รายงานว่า "ความแตกต่างทางไวยากรณ์ระหว่างกลุ่มภาษาทั้งสามนั้นถือว่ามีมาก [...] ความแตกต่างเหล่านี้ทำให้ภาษาศาสตร์เชิงประวัติศาสตร์แบบอนุรักษ์นิยมกว่าต้องปฏิบัติต่อตระกูลภาษาทั้งสามของคอเคซัสว่าไม่เกี่ยวข้องกัน"

 ตระกูลภาษาที่พบในเทือกเขาคอเคซัส 

สามกลุ่มภาษานี้ไม่มีประชากรพื้นเมืองที่อาศัยนอกคอเคซัสในปัจจุบัน และถือว่าเป็นประชากรพื้นเมืองในบริเวณนี้ คำว่ากลุ่มภาษาคอเคเซียนโดยทั่วไปจำกัดเฉพาะกลุ่มภาษาเหล่านี้ที่มีผู้พูดประมาณ 11.2 ล้านคน

 คาร์ตเวเลียน มีอีกชื่อว่า คอเคซัสใต้ หรือ ไอบีเรีย มีผู้พูดรวมประมาณ 4.3 ล้านคน ได้แก่ ภาษาจอร์เจีย ภาษาราชการในประเทศจอร์เจียที่มีผู้พูด 4 ล้านคน, ภาษาสวานที่มีผู้พูด 14,000 คน, ภาษามิงเกรเลียที่มี 345,000 คน และภาษาลัซที่มี 22,000 คน
 คอเคซัสตะวันออกเฉียงเหนือ มีอีกชื่อว่า นัค-ดาเกสถาน หรือ แคสเปียน มีผู้พูดรวมประมาณ 4.3 ล้านคน ได้แก่ ภาษาเชเชนที่มี 1.7 ล้านคน, ภาษาอาวาร์ที่มี 1 ล้านคน, ภาษาดาร์กวาที่มี 590,000 คน, ภาษาอิงกุชที่มี 500,000 คน, ภาษาเลซกีที่มี 800,000 คน และภาษาอื่น ๆ
 คอเคซัสตะวันตกเฉียงเหนือ มีอีกชื่อว่า อับฮาโซ-อะดีเก, เซอร์แคสเชีย หรือพอนติก มีผู้พูดรวมประมาณ 2 ล้านคน ได้แก่ ภาษาคาบาร์เดียที่มี 1 ล้านคน, ภาษาอะดีเกยาที่มี 610,000 คน, ภาษาอับคาเซียที่มี 190,000 คน และภาษาอาบาซาที่มี 85,000 คน

ลักษณะร่วมกันของกลุ่มภาษาคอเคซัส ได้แก่ การมีพยัญชนะเสียงเป่าลม และโครงสร้างแบบรูปคำติดต่อชัดเจนมาก นอกจากภาษาเมเกรเลียแล้ว ภาษาในกลุ่มนี้มีลักษณะของการกเกี่ยวพันสูง

โดยทั่วไปเชื่อว่าภาษาในกลุ่มนี้มีเสียงพยัญชนะมาก แต่ความเป็นจริงจะถูกต้องเฉพาะกับกลุ่มภาษาคอเคเซียนตะวันตกเฉียงเหนือและกลุ่มภาษาคอเคเซียนตะวันออกเฉียงเหนือเท่านั้น (มีถึง 80 - 84 เสียงในภาษาอูบึก) พยัญชนะของกลุ่มภาษาคอเคเซียนใต้ไม่ต่างไปจากภาษาตระกูลอื่นมากนัก เช่นภาษาจอร์เจียมี 28 เสียง ภาษาลาซ 30 เสียง เมื่อเทียบกับภาษาอาหรับ 28 เสียง และภาษารัสเซีย 35-37 เสียง

ภาษาอื่นๆที่ใช้พูดในบริเวณเทือกเขาคอเคซัสได้แก่ตระกูลภาษาอินโด-ยุโรเปียน เช่น ภาษาอาร์มีเนีย ภาษากรีก กลุ่มภาษาอิหร่าน (ภาษาออสเซติก ภาษาตาลิซ) กลุ่มภาษาสลาวิก (ภาษารัสเซีย) และตระกูลภาษาอัลไตอิก เช่น กลุ่มภาษาเตอร์กิก (ภาษาอาเซอรี ภาษาการาเชย์-บัลการ์)และกลุ่มภาษามองโกล เช่น ภาษาคัลมึก

 ความเกี่ยวข้องในระดับที่สูงขึ้น 
หัวข้อที่เป็นที่สนใจในการศึกษาเกี่ยวกับกลุ่มภาษานี้คือจะจัดจำแนกกลุ่มภาษาคอเคเซียนทั้งสามกลุ่มเข้าในหมวดหมู่ที่สูงกว่านี้ได้อย่างไร แต่การศึกษาก็มีความซับซ้อน ทั้งในด้านวัฒนธรรมและการเมือง ทำให้มีข้อโต้แย้งในการศึกษาและยังหาข้อสรุปที่แน่นอนไม่ได้
 กลุ่มภาษาคอเคเซียนเหนือ 
นักภาษาศาสตร์บางส่วนเห็นว่าควรรวมกลุ่มภาษาคอเคเซียนตะวันตกเฉียงเหนือและกลุ่มภาษาคอเคเซียนตะวันออกเฉียงเหนือเข้าด้วยกันเป็นกลุ่มภาษาคอเคเซียนเหนือ แต่ยังไม่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง
 กลุ่มภาษาไอเบอโร-คอเคเซียน 
ไม่มีความเกี่ยวข้องอย่างชัดเจนระหว่างกลุ่มภาษาคอเคซัสใต้และกลุ่มภาษาคอเคซัสเหนือ แต่มีนักภาษาศาสตร์บางคนรวมภาษาสองกลุ่มนี้เข้าด้วยกัน เรียกว่ากลุ่มภาษาไอเบอโร-คอเคเซียน คำว่าไอเบอโรนั้น อ้างถึงราชอาณาจักรไอบีเรียคอเคซัสในจอร์เจียตะวันออกและไม่ได้เกี่ยวข้องกับคาบสมุทรไอบีเรีย

 เปรียบเทียบคำศัพท์ 
ด้านล่างคือคำศัพท์พื้นฐานที่คัดเลือกมาสำหรับตระกูลภาษาทั้งสามของเทือกเขาคอเคซัส

{| class="wikitable sortable"
! คำศัพท์ !! คอเคซัสตะวันออกเฉียงเหนือดั้งเดิมNichols, Johanna. 2003. The Nakh-Daghestanian consonant correspondences. In Dee Ann Holisky and Kevin Tuite (eds.), Current Trends in Caucasian, East European and Inner Asian Linguistics: Papers in honor of Howard I. Aronson, 207-264. Amsterdam: John Benjamins.  !! คอเคซัสตะวันตกเฉียงเหนือดั้งเดิมChirikba, Viacheslav. 1996. Common West Caucasian: The Reconstruction of its Phonological System and Parts of its Lexicon and Morphology. Leiden: Research School CNWS, School of Asian, African, and Amerindian Studies. ISBN 978-9073782716. !! คาร์ตเวเลียดั้งเดิม !! จอร์เจีย
|- 
| ตา ||  ||  ||  || 
|-
| ฟัน ||  ||  || GZ  || 
|-
| ลิ้น ||  ||  ||  || 
|-
| มือ, แขน ||  ||  ||  || 
|-
| หลัง (ของร่างกาย) ||  ||  ||  || 
|-
| หัวใจ ||  ||  ||  || 
|-
| เนื้อ ||  ||  || GZ  || 
|-
| ดวงอาทิตย์ ||  ||  ||  || 
|-
| ดวงจันทร์ ||  ||  ||  || 
|-
| ดิน ||  ||  (เซอร์แคสเชียดั้งเดิม) ||  || 
|-
| น้ำ ||  ||  (เซอร์แคสเชียดั้งเดิม) || GZ  || 
|-
| ไฟ ||  ||  || GZ  || 
|-
| ขี้เถ้า ||  ||  ||  || 
|-
| ถนน ||  ||  || GZ  || 
|-
| ชื่อ ||  ||  ||  || 
|-
| ฆ่า ||  ||  ||  || 
|-
| เผา ||  ||  ||  || 
|-
| รู้ ||  ||  ||  || 
|-
| ดำ ||  ||  ||  || 
|-
| กลม ||  ||  ||  || 
|-
| แห้ง ||  ||  ||  || 
|-
| ผอม/บาง ||  ||  || GZ  || 
|-
| อะไร ||  ||  (เซอร์แคสเชียดั้งเดิม) ||  || 
|-
| หนึ่ง ||  ||  || GZ  || 
|-
| ห้า ||  ||  ||  || 
|}