# พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ
พลโท พลเรือโท พลอากาศโท พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ หรือ พระองค์ชายเล็ก (1 เมษายน พ.ศ. 2458 – 2 มกราคม พ.ศ. 2541) เป็นพระโอรสองค์สุดท้องใน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ กับ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคล (พระธิดาใน สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ซึ่งเป็นพระอนุชาร่วมพระครรโภทรกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) ประสูติเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2458 ที่ตำหนักเขาน้อย จังหวัดสงขลา ขณะที่พระบิดาทรงรับราชการเป็นอุปราชมณฑลปักษ์ใต้ มีพระเชษฐา 2 พระองค์ คือ
 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล
 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร
thumb|เจ้าพี่ เจ้าน้อง สามพระองค์

 พระประวัติ 
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ประสูติเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2458 ณ พระตำหนักเขาน้อย จังหวัดสงขลา ประเทศสยาม เป็นพระโอรสในนายพลเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ กับ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคล (พระธิดาในจอมพล จอมพลเรือ สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช) ซึ่งเป็นพระโสทรานุชาในรัชกาลที่ 5 มีพระเชษฐา 2 พระองค์ คือ
 ศาสตราจารย์ พลตรี พลเรือตรี พลอากาศตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธุ์ยุคล
 พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร

 การศึกษา 
ทรงศึกษาชั้นต้นที่โรงเรียนมหาวชิราวุธ จังหวัดสงขลา ในยุคที่หลวงปิยะวิทยาการเป็นอาจารย์ใหญ่ และต่อมาได้ประชวรเป็นพระโรคร้ายจนแทบเอาชีวิตไม่รอด จึงทรงต้องออกจากโรงเรียน พระบิดาทรงตั้งการสอนขึ้นที่พระตำหนักเขาน้อย จนกระทั่งพระบิดาทรงย้ายกลับเข้าพระนคร ประมาณปี พ.ศ. 2468 ในสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ได้ทรงเข้าศึกษาที่โรงเรียนเทพศิรินทร์ ประมาณ 2-3 ปี จึงได้เสด็จไปศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ เมื่อพระชันษาเพียง 10 พรรษา และพอครบเกณฑ์เข้ารับดับมหาวิทยาลัยได้ทรงเข้าศึกษาที่ Birmingham University นอกจากนี้ยังได้ทรงศึกษาหลักสูตรอื่น ๆ เพิ่มเติม คือ ฝึกการบินพลเรือนจนได้รับปีกวิทยฐานะ รุ่นที่ 26 และทรงฝึกอบรมหลักสูตรบรรเทาสาธารณภัย รุ่นที่ 5 และในปี พ.ศ. 2490 ได้เสด็จไปศึกษาวิชาทหารเพิ่มเติมในหลักสูตรพาหนะและการขนส่งทางทหาร ที่ Fort Eustis, Virginia. USA

 สิ้นพระชนม์ 
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ สิ้นพระชนม์ด้วยพระโรคพระหทัยล้มเหลว เมื่อวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2541 สิริพระชันษา  พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ หม่อมหลวงอัศนี ปราโมช องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ไปพระราชทานนํ้าหลวงสรงพระศพ ณ พระที่นั่งทรงธรรม วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร ในการนี้พระราชทานโกศกุดั่นน้อย ฉัตรเครื่องสูงทองแผ่ลวดตั้งประดับ และในวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2541 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินไปในการพระราชทานเพลิงพระศพ ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส

 การทรงงาน 
หลังจากเสด็จกลับจากประเทศอังกฤษแล้ว พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ได้เข้ารับราชการสังกัดกระทรวงกลาโหม โดยได้รับพระราชทานพระยศว่าที่ร้อยตรี เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2481 ประจำกรมพาหนะทหารบก ก่อนจะได้รับพระราชทานพระยศเป็น ร้อยตรี เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2482 ประกาศกระทรวงกลาโหม เรื่อง พระราชทานยศทหาร (หน้า 407) และได้ทรงย้ายไปประจำการหลายแห่งด้วยกัน เช่น กรมสารวัตรทหารบก กรมทหารสื่อสารในตำแหน่งหัวหน้ากองการภาพ และทรงเป็นที่ปรึกษาสถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 เป็นต้น และที่สุดครบเกษียณอายุราชการในขณะดำรงพระยศพันเอก สังกัดเหล่าทหารสื่อสาร เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2518 และต่อมาในวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2535 ได้รับพระราชทานพระยศ พลตรี พลเรือตรี และพลอากาศตรีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระยศทหารและแต่งตั้งให้ทรงเป็นนายทหารพิเศษ http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2535/D/033/5.PDF

นอกจากนี้ยังทรงดำรงได้รับพระมหากรุณาธิคุณ โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ทรงเป็นนายทหารพิเศษ ประจำกรมนักเรียนนายเรือ รักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรือ และ ประจำกรมนักเรียนนายเรืออากาศ รักษาพระองค์ โรงเรียนนายเรืออากาศ อีกด้วยประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระยศทหารและแต่งตั้งให้ทรงเป็นนายทหารพิเศษ 14 กุมภาพันธ์ 2535http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2535/D/033/5.PDF และในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2540 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานพระยศทหารเป็นกรณีพิเศษ ให้พลตรี พลเรือตรี พลอากาศตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ซึ่งได้ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจสนองพระเดชพระคุณในฐานะผู้แทนพระองค์ไปในงานพระราชพิธีต่าง ๆ ด้วยพระวิริยะอุตสาหะอย่างสูงมาโดยตลอด และได้ทรงช่วยเหลือราชการแผ่นดิน เป็นผลดีแก่ประเทศชาติเป็นอย่างยิ่ง เป็น พลโท พลเรือโท พลอากาศโท ตั้งแต่วันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2540 เป็นต้นไปประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานพระยศทหาร http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2540/B/005/2.PDF

 ความสนพระทัยและการทรงงานด้านภาพยนตร์ 
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ สนพระทัยด้านภาพยนตร์ ตั้งแต่พระชนมายุ 17-18 พรรษา ซึ่งขณะนั้นทรงศึกษาอยู่ที่ประเทศอังกฤษ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ทรงศึกษาฝึกงานละครที่อังกฤษและภาพยนตร์ที่ฮอลลีวู๊ด โดยทรงรับจ้างเกี่ยวกับงานละครของบริษัทอังกฤษ ชื่อ โกมองห์ บริติส ซึ่งเป็นงานกึ่งรับจ้างกึ่งเรียนในลักษณะฝึกงาน โดยทรงทำตั้งแต่งานเคลื่อนย้ายยกไฟเรื่อยมา จนสุดท้ายได้เป็นผู้ช่วยผู้กำกับ (มีพระนามปรากฏในฐานะผู้ช่วยผู้กำกับสองเรื่อง)คำประกาศเกียรติคุณ พลโท พระเจ้าวรวงเธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ศิลปินแห่งชาติ  สำนักงานวัฒนธรรมแห่งชาติ 2539 ทำให้ทรงรู้จักกับนักเขียนบทละครและดาราชื่อดัง คือ ไอเวอร์ โนเวลโล และเป็นผู้สนับสนุนให้พระองค์ทำหน้าที่คอลล์บอย ซึ่งเป็นตำแหน่งที่สำคัญที่ทำหน้าที่เรียกตัวละครมาเข้าฉาก ทำให้ทรงต้องอ่านบทละครจนจำได้อย่างแม่นยำจึงจะสามารถเรียกตัวละครได้ถูกต้อง ซึ่งนับว่าเป็นประสบการณ์พื้นฐานด้านการละครของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการพระประวัติและผลงาน พลตรีพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดงhttp://book.culture.go.th/artist/artist2539/mobile/index.html#p=41 

ภายหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 ทำให้พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ตัดสินพระทัยเสด็จกลับประเทศไทย ซึ่งนอกเหนือจากงานในหน้าที่ราชการทหารแล้ว ยังทรงทำละคร โดยทรงเริ่มต้นจากการเป็นที่ปรึกษาของพระนางเธอลักษมีลาวัณ ซึ่งทรงทำละครอยู่หลายเรื่องด้วยกัน โดยเรื่องที่ทรงทำถวายพระนางเธอลักษมีลาวัณทั้งหมดด้วยพระองค์เอง คือเรื่อง สังข์ทอง โดยทรงนำมาแปลงเป็นเรื่องสั้นๆ สมัยใหม่เรียกว่า ละครดึกดำบรรพ์ จากละครทรงย้ายไปผลิตผลงานด้านโทรทัศน์ ท้ายสุดได้ทรงก่อตั้ง บริษัทละโว้ภาพยนตร์ (Lavoa Motion Pic. Prod) สัญลักษณ์พระปรางค์สามยอด สร้างเรื่อง  หนามยอกหนามบ่ง ของไม้เมืองเดิม เมื่อ พ.ศ. 2483 (เอกสารบางเล่ม กล่าวว่า พ.ศ. 2479)โดม สุขวงศ์ ,ประวัติภาพยนตร์ไทย ,องค์การค้าของคุรุสภา, 2533 ISBN 974-005-244-4 หน้า 34โดยจะทรงเขียนบท ถ่ายทำ และล้างฟิล์มด้วยพระองค์เอง 

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ทรงเป็นหนึ่งในบรรดาผู้สร้างยุคบุกเบิกและผู้นำความแปลกใหม่มาสู่วงการภาพยนตร์ไทย โดยเฉพาะยุคที่เปลี่ยนจาก 16 มม. มาเป็น 35 มม. มีภาพยนตร์เด่นหลายเรื่อง ได้แก่  นางทาษ, เงิน เงิน เงิน, อีแตน, เกาะสวาทหาดสวรรค์ และ  แม่นาคพระนคร 

ทรงได้รับรางวัลพิเศษ"ดาราทอง"เนื่องในงานภาพยนตร์แห่งชาติรางวัลพระสุรัสวดี ครั้งที่ 16 ประจำปี พ.ศ. 2535 และการยกย่องเชิดชูเกียรติในฐานะศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ผู้สร้างภาพยนตร์-ผู้กำกับภาพยนตร์) ประจำปี พ.ศ. 2539   

ตำแหน่งท้ายสุดทรงรับเป็นองค์อุปถัมภ์ของมูลนิธิหนังไทย

 ครอบครัว 

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ทรงเสกสมรสกับ หม่อมฟองจันทร์ ยุคล ณ อยุธยา และ หม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา โดยมีโอรสธิดาดังนี้

 ฟองจันทร์ ศิริวัติ 
ฟองจันทร์ ศิริวัติ หรือ เจ้าฟองจันทร์ อินทขัติย์ เชื้อสายจากตระกูล ณ เชียงใหม่ (นางงามเชียงใหม่ ครั้งที่ 1 พ.ศ. 2477) โดยมีพิธีแต่งงานแบบชาวเหนือ มีพิธีผูกข้อมือและบายศรีสู่ขวัญโดยเจ้าแก้วนวรัฐ มีพระธิดา ได้แก่
 ท่านหญิงจันทรจรัสศรี ไพบูลย์เลิศ พระนามเดิม หม่อมเจ้าจันทรจรัสศรี ยุคล หรือ ท่านหญิงเล็ก (2 กรกฎาคม พ.ศ. 2480 – 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2548) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับ ประพันธุ์ ไพบูลย์เลิศ มีบุตร 2 คน
 คัจฉพงศ์ ไพบูลย์เลิศ
 สกลกาจ ไพบูลย์เลิศ
 ท่านหญิงภุมรีภิรมย์ เชลล์ พระนามเดิม หม่อมเจ้าภุมรีภิรมย์ ยุคล หรือ ท่านหญิงน้อย (ประสูติ 22 มีนาคม พ.ศ. 2482) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับ โรมาโน ลุคโก และ ชอง มารี เชลล์ มีบุตร-ธิดา 5 คน
 เกอาตอง ลุคโก
 วาลีลี ลุคโก
 อเล็กซานเดอร์ ลุคโก
 ซาเวียร์ ลุคโก
 ปิแอร์ ลุยจิ ลุคโก

 หม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา ท.จ.ว. 
 ท่านหญิงมาลินีมงคล อมาตยกุล พระนามเดิม หม่อมเจ้ามาลินีมงคล ยุคล หรือ ท่านหญิงหยอย (24 มิถุนายน พ.ศ. 2483 - 11 มิถุนายน พ.ศ. 2565) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับ อรุณ อมาตยกุล
 ท่านหญิงปัทมนรังษี เสนาณรงค์ พระนามเดิม หม่อมเจ้าปัทมนรังษี ยุคล หรือ ท่านหญิงเม้า (ประสูติ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2484) ทรงลาออกจากฐานันดรศักดิ์เพื่อสมรสกับ ทวีศักดิ์ เสนาณรงค์ มีบุตร-ธิดา 3 คน
 ปัทมศักดิ์ เสนาณรงค์
 ปัทมนิธิ เสนาณรงค์ สมรสกับ ฌาริณีย์ เสนาณรงค์ มีธิดา 1 คน
 กอบัว เสนาณรงค์
 ปัทมวดี เสนาณรงค์ 
 หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล หรือ ท่านชายมุ้ย (ประสูติ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2485) เสกสมรสกับศริยา บุษปวณิช มีหม่อม คือ วิยะดา อุมารินทร์, ภรณี เจตสมมา และหม่อมกมลา ยุคล ณ อยุธยา มีโอรส-ธิดา 6 คน
 หม่อมราชวงศ์ปัทมนัดดา ยุคล หรือ คุณหญิงนุ้ย (เกิด 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2506) ในหม่อมศริยา
 หม่อมราชวงศ์เดชาเฉลิม ยุคล ในหม่อมศริยา 
 หม่อมราชวงศ์มงคลชาย ยุคล หรือ คุณชายเอี่ยว (เกิด 2 มิถุนายน พ.ศ. 2517) ในหม่อมวิยะดา สมรสกับ มนรดา ยุคล ณ อยุธยา มีบุตร-ธิดา 4 คน
 หม่อมหลวงเอวิตา ยุคล หรือ คุณชะเอม (เกิด 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537)
 หม่อมหลวงอนุชา ยุคล หรือ คุณแอ็กชั่น (เกิด 26 มีนาคม พ.ศ. 2541)
 หม่อมหลวงเอมิรินดา ยุคล หรือ คุณอิ่ม (เกิด 27 กันยายน พ.ศ. 2551)
 หม่อมหลวงอมลรดา ยุคล หรือ คุณอุ่น (เกิด 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2553)
 หม่อมราชวงศ์สุทธิภาณี ยุคล หรือ คุณหญิงนุ่น ในหม่อมภรณี
 หม่อมราชวงศ์ศรีคำรุ้ง ยุคล หรือ คุณหญิงแมงมุม (เกิด 13 ตุลาคม พ.ศ. 2527) ในหม่อมกมลา สมรสกับ พลตรี พัชร รัตตกุล
 หม่อมราชวงศ์เฉลิมชาตรี ยุคล หรือ คุณชายอดัม (เกิด 28 กันยายน พ.ศ. 2528) ในหม่อมกมลา
 พลตรี หม่อมเจ้าจุลเจิม ยุคล หรือ ท่านชายใหม่ (ประสูติ 22 มกราคม พ.ศ. 2490) เสกสมรสครั้งแรกกับ หม่อมศิริพร ยุคล ณ อยุธยา (เสนาลักษณ์) (1 สิงหาคม พ.ศ. 2495 – 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2532) มีโอรส-ธิดา 2 คน 
 หม่อมราชวงศ์รังษิพันธ์ ยุคล หรือ คุณชายเหมา (เกิด 15 มีนาคม พ.ศ. 2518)
 หม่อมราชวงศ์จันทรลัดดา ยุคล หรือ คุณหญิงแอร์ (เกิด 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2520) สมรสกับ พลตรี วรรธ อุบลเดชประชารักษ์ มีบุตร 3 คน
 พลาย อุบลเดชประชารักษ์
 พร้อม อุบลเดชประชารักษ์
 พจน์ อุบลเดชประชารักษ์
และเสกสมรสครั้งที่สองกับ หม่อมอัญชลี ยุคล ณ อยุธยา (ขัติยสุรินทร์) (เกิด 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2499) มีธิดา 2 คน
 หม่อมราชวงศ์แม้นนฤมาส ยุคล สวัสดิ์-ชูโต หรือ คุณหญิงแม้น (เกิด 17 กันยายน พ.ศ. 2533) สมรสกับ ต่อสวัสดิ์ สวัสดิ์-ชูโต มีบุตร 1 คน
 จุลสวัสดิ์ สวัสดิ์-ชูโต
 หม่อมราชวงศ์จันทรนิภา ยุคล หรือ คุณหญิงไหม (เกิด 3 มกราคม พ.ศ. 2535)
 หม่อมเจ้านภดลเฉลิมศรี ยุคล หรือ ท่านหญิงยุ้ย (ประสูติ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2496)

 ผลงาน 

 ภาพยนตร์ 
ละโว้ภาพยนตร์

หนังเงียบขาวดำ 35 มม.
 2483: หนามยอกหนามบ่ง นำแสดงโดย ยม มงคลนัฏ จาก "นางสาวสุวรรณ" และ โปร่ง แสงโสภณ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2483    
หนังสี 16 มม.พากย์
 2492: อมตาเทวี นำแสดงโดย อุไรวรรณ พงษ์ประยูร ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2492
 2494: ม่วยสิ่น นำแสดงโดย บุศรัตน์ เกษสมัย, ดวงเนตร ดุริยชีวิน ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2494
 2496: วนิดา นำแสดงโดย รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง, หม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร และ มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2496
 2498: นางทาษ นำแสดงโดย วิไลวรรณ วัฒนพานิช, สุพรรณ บูรณะพิมพ์ และ สถาพร มุกดาประกร ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2498
 2498: วังนางโรม นำแสดงโดย วิไลวรรณ วัฒนพานิช, ชูชัย พระขรรค์ชัย, พันคำ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2498
 2500: ไพรกว้าง  นำแสดงโดย เกชา เปลี่ยนวิถี, สุขศรี ภมรพิบูล ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2500
หนังสี 35 มม.ไวด์สกรีน เสียง (พากย์) ในฟิล์ม
 2500: ปักธงไชย - บทพระนิพนธ์ บทภาพยนตร์ และลำดับภาพ (พระนามแฝง ล.อัศวดารา) นำแสดงโดย สมยศ อินทรกำแหง, รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2500
 2502: เชลยศักดิ์ - บทภาพยนตร์ และลำดับภาพ รางวัลตุ๊กตาทอง ประจำปี 2502 (ออกแบบและสร้างฉาก) นำแสดงโดย อมรา อัศวนนท์, ประศาสน์ คุณะดิลก ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2502
 2505: นางทาษ - บทภาพยนตร์ กำกับการแสดง และอำนวยการสร้าง รางวัลตุ๊กตาทอง ประจำปี 2506 (ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม ผู้แสดงประกอบหญิง บทประพันธ์ ออกแบบเครื่องแต่งกาย) นำแสดงโดย วิไลวรรณ วัฒนพานิช, อดุลย์ ดุลยรัตน์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2505
หนังสี 35 มม. ซูเปอร์ซีเนสโคป เสียง (พากย์) ในฟิล์ม  
 2508: เงิน เงิน เงิน / Money,Money,Money - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (หนังซีเนมาสโคปเรื่องแรกของละโว้และของมิตร-เพชรา ครั้งแรกของหนังไทยแนวรีวิวเพลงหลากหลายตลอดเรื่อง รวมดารามากที่สุด ความยาวเกือบ 200 นาที มากที่สุดเท่าที่เคยมีการสร้างกันมาและครั้งแรกที่มีแนวคิดล้ำยุคล้อเลียนการใช้คอมพิวเตอร์สำนักงานซึ่งยังไม่มีใช้กันแพร่หลายในเมืองไทยขณะนั้น รางวัลตุ๊กตาทอง ประจำปี 2508 เพลงประกอบ และโล่เกียรตินิยมคู่ดารานำที่ทำรายได้มากที่สุด) คำขวัญ "เพลงพราว ดาวพรู  ดูเพลิน" นำแสดงโดย มิตร ชัยบัญชา, เพชรา เชาวราษฎร์ และ ชรินทร์ นันทนาคร ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2508
 2511: อีแตน / Miss Tan - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (เรื่องแรกของ อรัญญา นามวงศ์ ในฐานะดารานำ และหนังไทยที่นำเสนอการแสดงชายแต่งหญิง หญิงแต่งชายก่อนแนวคาบาเร่ต์โชว์เป็นที่รู้จักทั่วไปในเวลาต่อมา) คำขวัญ "ดาราเยอะแยะ หัวใจเฮาะแฮะ" นำแสดงโดย มิตร ชัยบัญชา, อรัญญา นามวงศ์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2511
 2512: เกาะสวาท หาดสวรรค์ / Paradise Island - บทพระนิพนธ์ กำกับการแสดง ลำดับภาพ และคามีโอ (cameo) บทนักกีต้าร์ ร่วมกับ สง่า อารัมภีร คำขวัญ "หวานชื่น ครื้นเครง เพลงเพราะ" นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, อรัญญา นามวงศ์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2512
 2513: แม่นาคพระนคร / Bangkokian Ghostly Love Story - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (หนังไทยลงทุนเทคนิคพิเศษ "ทริค" โดย หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล และให้ข่าวว่าพิมพ์สีเทคนิค เรื่องแรกของเมืองไทย, เรื่องสุดท้ายของ กิ่งดาว ดารณี) นำแสดงโดย มิตร ชัยบัญชา, อรัญญา นามวงศ์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 23 มกราคม พ.ศ. 2513
 2513: ฟ้าคะนอง - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (ภาวนา ชนะจิต แสดงหนัง 35 มม.เรื่องแรก) คำขวัญ "ใหม่ที่สุด แปลกที่สุด ยอดเยี่ยมที่สุด" นำแสดงโดย ไชยา สุริยัน, อรัญญา นามวงศ์ และ ภาวนา ชนะจิต ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2513
 2514: วิวาห์พาฝัน / Marriage Thai Style - บทพระนิพนธ์และกำกับการแสดง  (รัชนก ณ เชียงใหม่ สาวประเภทสองชื่อดังเป็นคามิโอครั้งแรกครั้งเดียวบนจอเงิน) คำขวัญ "ครื้นเครง เพลงมาก ดูไม่ยาก สบายตา" นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, อรัญญา นามวงศ์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2514
 2514: มันมากับความมืด  - องค์ที่ปรึษา และดาราเกียรติยศ (ครั้งแรกของหนังไซไฟสิ่งมีชีวิตผสมเครื่องจักรกลจากอวกาศและการถ่ายภาพใต้ทะเลในหนังไทย หุ่นสัตว์ประหลาดสั่งจากฮอลลีวู้ด เทคนิคพิเศษโดยทีมงานไทย) คำขวัญ "ตื่นตา มาใหม่ ไม่เหมือนใคร ในปี 2515" นำแสดงโดย สรพงศ์ ชาตรี, นัยนา ชีวานันท์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2514
 2515: บุหงาหน้าฝน - องค์ที่ปรึกษา นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, อรัญญา นามวงศ์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2515
 2516: เขาชื่อกานต์/ Doctor Kan  - องค์ที่ปรึกษา ภาพยนตร์ตีแผ่ปัญหาสังคมทำรายได้สูงและการกล่าวขวัญทั่วไปอย่างกว้างขวาง นำแสดงโดย สรพงศ์ ชาตรี, นัยนา ชีวานันท์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2516
2516: แหวนทองเหลือง / Brass Ring - บทพระนิพนธ์ และกำกับการแสดง (หนังไทยเรื่องแรกที่ให้ข่าวว่าฉายระบบวิสต้าวิชั่น และมีพักครึ่งเวลาแบบหนังใหญ่ฮอลลีวู้ด รวมทั้งยังเป็นหนังเรื่องแรกของโลกที่เอาไตเติ้ลไปอยู่ช่วงพัก) นำแสดงโดย ไชยา สุริยัน, นัยนา ชีวานันท์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2516
กันตนาภาพยนตร์ - ละโว้ภาพยนตร์

หนังสี 35 มม. ซูเปอร์ซีเนสโคป เสียง (พากย์) ในฟิล์ม

 2515: เพชรตาแมว - ผู้อำนวยการสร้าง นำแสดงโดย ไพโรจน์ ใจสิงห์, นัยนา ชีวานันท์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2515

ธรรมจักรภาพยนตร์ - ละโว้ภาพยนตร์

หนังสี 35 มม. ซูเปอร์ซีเนสโคป เสียง (พากย์) ในฟิล์ม

 2516: พิษพยาบาท - องค์ที่ปรึกษา นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, นัยนา ชีวานันท์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2516

สหมงคลฟิล์ม - ละโว้ภาพยนตร์

หนังสี 35 มม. ซีเนมาสโคป  เสียง (พากย์) ในฟิล์ม
 2521: น้องเมีย - บทพระนิพนธ์ บทภาพยนตร์ ลำดับภาพ และกำกับการแสดง นำแสดงโดย สรพงศ์ ชาตรี, วิยะดา อุมารินทร์ และ ลลนา สุลาวัลย์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2521
 2523: เครือฟ้า - บทภาพยนตร์ ลำดับภาพ และกำกับการแสดง เวอร์ชันใหม่ ของ สาวเครือฟ้า (2495) รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ประจำปี 2523 (แต่งกาย-แต่งหน้ายอดเยี่ยม) นำแสดงโดย นิรุตติ์ ศิริจรรยา, สุพรรษา เนื่องภิรมย์ และ วิยะดา อุมารินทร์

พร้อมมิตรภาพยนตร์  (พร้อมมิตรโปรดักชั่น)

หนังสี 35 มม. ไวด์สกรีน ซาวออนฟิล์ม
 2517: เทพธิดาโรงแรม - องค์ที่ปรึกษา นำแสดงโดย วิยะดา อุมารินทร์, สรพงศ์ ชาตรี และ สมภพ เบญจาธิกุล ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2517
การจัดจำหน่ายของละโว้ภาพยนตร์

 2513: รักนิรันดร์ - สร้างโดย สุริยเทพภาพยนตร์ นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, เพชรา เชาวราษฎร์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2513
 2513: เพลงรักแม่น้ำแคว - สร้างโดย สุริยเทพภาพยนตร์ นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, เพชรา เชาวราษฎร์
 2513: ฝนเหนือ - สร้างโดย บางกอกการภาพยนตร์ นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, เพชรา เชาวราษฎร์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2513
 2514: วิมานสีทอง - สร้างโดย วี.พี.ฟิล์มโปรดักชั่น นำแสดงโดย ไชยา สุริยัน, เพชรา เชาวราษฎร์ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2514
 2515: หยาดฝน - สร้างโดย เกษมสุขภาพยนตร์ นำแสดงโดย ไชยา สุริยัน, รักชนก จินดาวรรณ ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2515

 หนังสือ 
  ไปเมืองนอก  - รางวัลยอดเยี่ยมประเภทสารคดี ของคณะกรรมการยูเนสโก (คำนิยมโดย หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช)
 ตะวันจวนสิ้นแสง   - นวนิยายย้อนยุคสะท้อนสังคมก่อนและหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในเมืองไทย
 งานเขียนเบ็ดเตล็ดในหนังสือต่วย'ตูน

 พระเกียรติยศ 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
พลโท พลเรือโท พลอากาศโท พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ดังนี้
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๘๙ ตอนที่ ๒๐๒ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๓, ๓๑ ธันวาคม ๒๕๑๕
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๑๓ ตอนที่ ๗ ข หน้า ๑, ๔ พฤษภาคม ๒๕๓๙
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๑๓ ตอนที่ ๒๒ ข หน้า ๘, ๔ ธันวาคม ๒๕๓๙
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐๙ ตอนที่ ๑๕๔ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๖, ๔ ธันวาคม ๒๕๓๕ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นสิริยิ่งรามกีรติ ลูกเสือสดุดีชั้นพิเศษ, เล่ม ๑๐๘ ตอนที่ ๑๓๙ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๘, ๑๐ สิงหาคม ๒๕๓๔
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๑๔ ตอนที่ ๒๙ ข หน้า ๑๘, ๑๖ ธันวาคม ๒๕๔๐
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา, เล่ม ๘๐ ตอนที่ ๑๒๒ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๕๒๖, ๒๗ ธันวาคม ๒๕๐๖
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม ๔๑ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๔๒๒, ๒ พฤศจิกายน ๒๔๖๗
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญ, เล่ม ๔๓ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๔๒๙๙, ๖ มีนาคม ๒๔๖๙
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม ๗๐ ตอนที่ ๑๗ ง หน้า ๑๐๑๑, ๑๐ มีนาคม ๒๔๙๖

 พระยศ 

 พระยศทางทหาร 

 1 เมษายน พ.ศ. 2482: นายร้อยตรีประกาศกระทรวงกลาโหม เรื่อง พระราชทานยศทหาร
 1 มกราคม พ.ศ. 2497: ร้อยเอกประกาศสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร
 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2498: พันตรีประกาศสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร
 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2508: พันโทประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานยศทหาร

 พงศาวลี