# จังหวัดพระตะบอง
พระตะบอง 1 กันยายน 2565. หรือ บัตดอมบอง (แปลว่า "ตะบองหาย") เป็นจังหวัดหนึ่งของประเทศไทย มีเขตติดต่อกับจังหวัดสระแก้วและจังหวัดจันทบุรี ประเทศไทย พื้นที่นี้อดีตเคยเป็นจังหวัดพระตะบองในมณฑลบูรพาของสยาม

จังหวัดพระตะบองมีเมืองหลักคือ เมืองพระตะบอง
 ประวัติ 
 ประวัติศาสตร์ยุคต้น 
ตำนานเมืองพระตะบอง
ชื่อของพระตะบองในภาษาเขมรคือ บัตฎ็อมบอง แปลว่ากระบองหาย มีที่มาจากนิทานพื้นบ้านว่าในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จสินธพอมรินทร์เป็นกษัตริย์ โหรได้ทำนายว่าเชื้อสายของราชวงศ์เก่าจะได้ครองราชย์สมบัติสืบต่อจากพระองค์ พระองค์จึงให้ทหารฆ่าเชื้อสายราชวงศ์เก่าให้หมด มีเพียงกุมารองค์เดียวที่ตากุเหเอาไปเลี้ยงไว้ ที่รอดชีวิตได้ ตากุเหพากุมารไปต้อนโคด้วยแล้วทำกระบองหายไปในลำห้วย หาเท่าใดก็ไม่พบ ที่ที่กระบองหายจึงเรียก "บัตฎ็อมบอง" ต่อมา กุมารนั้นได้ครองราชย์ที่พระนครหลวง มีนามว่าพระบาทสมเด็จพระกมรแดงอัญราชพงษาวดารกรุงกัมพูชา แปลโดย พันตรีหลวงเรืองเดชอนันต์ (ทองดี ธนรัชต์). นนทบุรี. สำนักพิมพ์ศรีปัญญา.2550 
สมัยอาณาจักรพระนคร (เขมรโบราณ)
จากจารึกวัดเอกพนม K.211 จารึกขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1570 ตรงกับ รัชสมัยของพระเจ้าสุริยวรมันที่ 1 ในจารึกได้กล่าวถึง การถวายของจำนวนหนึ่งให้แก่เมืองที่ตั้งอยู่บริเวณใกล้เคียงปราสาทซึ่งประดิษฐานงพระกมรเตงอัญศิวลิงก์ เมืองนั้นชื่อว่าเมือง อโมฆะปุระ (Amoghapura) เอเตียน อายโมนิเยร์สันนิษฐานว่า พื้นที่ส่วนใหญ่ของพระตะบองปัจจุบัน น่าจะเคยเป็นเมือง อโมฆะปุระ ในสมัยเมืองพระนครEtienne Aymonier, Khmer Heritage in the Old Siamese Province of Cambodia with Special Emphasis on Temples, 94-96
สมัยสยามปกครอง

thumb|left|การลำเลียงกองทัพเจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิง สิงหเสนี) ขณะลาดทัพไปยังเมืองพระตะบอง เมื่อ พ.ศ. 2380 สงครามอานามสยามยุทธ
พระตะบองเป็นหัวเมืองที่มีความสัมพันธ์กับสยามตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา มีบทบาทสำคัญเมื่อกษัตริย์กัมพูชายกทัพมาตีสยาม ซึ่งจะเดินทัพทางบกผ่านมาทางพระตะบอง ในสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เมื่อยกทัพไปตีกรุงละแวก ก็ได้ยึดพระตะบองไว้ด้วย ใน พ.ศ. 2312 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้ยกทัพไปตีเสียมราฐและพระตะบองและจัดให้อยู่ภายใต้การปกครองของไทยโดยตรง ในสมัยรัชกาลที่ 1 หลังจากที่สถาปนานักองค์เองขึ้นเป็นกษัตริย์กัมพูชาแล้ว ได้ให้เจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (แบน - ต้นสกุลอภัยวงศ์)  ปกครองพระตะบองขึ้นตรงต่อกรุงเทพฯธีระ นุชเปี่ยม. พระตะบอง ใน สารานุกรมประวัติศาสตร์สากลสมัยใหม่: เอเชีย เล่ม 1 อักษร A-B ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กทม.ราชบัณฑิตยสถาน. 2539. หน้า 410 - 412และมีเจ้าเมืองในสกุลอภัยวงศ์สืบทอดต่อมาอีก 5 คน จนพระตะบองกลายเป็นส่วนหนึ่งของอินโดจีนฝรั่งเศส
thumb|150px|left|
ในสมัยนักองค์จันทร์ เวียดนามพยายามขยายอิทธิพลเข้ามาในกัมพูชา ขุนนางกัมพูชาที่นิยมไทยได้ลี้ภัยมายังพระตะบองและพาพระอนุชาของนักองค์จันทร์ คือนักองค์สงวน นักองค์อิ่ม และนักองค์ด้วงมาด้วย หลังจากที่นักองค์ด้วงได้ครองราชย์สมบัติในกัมพูชา พระตะบองยังคงอยู่ใต้อำนาจของไทย หลังจากที่ฝรั่งเศสเข้ามาปกครองกัมพูชาและบังคับให้สยามยอมรับว่ากัมพูชาเป็นรัฐในอารักขาของฝรั่งเศส ฝรั่งเศสก็ยังยอมรับอำนาจของสยามเหนือเสียมราฐ พระตะบองและศรีโสภณ (ปัจจุบันคือจังหวัดพระตะบอง จังหวัดเสียมราฐ จังหวัดบันทายมีชัย และจังหวัดอุดรมีชัย) ที่เรียกว่าเขมรส่วนใน จนเมื่อสยามมีข้อพิพาทเกี่ยวกับเขตแดนกับฝรั่งเศส จึงยอมยกเขมรส่วนในให้ฝรั่งเศสแลกกับอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย จังหวัดตราด และให้ฝรั่งเศสผ่อนคลายสิทธิสภาพนอกอาณาเขตต่อสยาม ตามสนธิสัญญาไทย-ฝรั่งเศส ลงวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2449
สมัยตกเป็นส่วนหนึ่งของกัมพูชาในอารักของฝรั่งเศส 

thumb|180px|left|อนุเสาวรีย์ของพระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ที่ระลึงถึงการที่กัมพูชาได้รับจังหวัดพระวิหาร, พระตะบองและเสียมราฐคืนจากสยามโดยการกดดันจากฝรั่งเศส
หลังจากนั้นในวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2450 พระบาทสมเด็จพระสีสุวัตถิ์ ได้มีพระบรมราชโองการให้แบ่งเขตการปกครองของเมืองพระตะบองออกเป็น 3 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดพระตะบอง จังหวัดเสียมราฐ และจังหวัดศรีโสภณ ต่อมาจึงแบ่งเขตการปกครองใหม่อีกครั้งในปี พ.ศ. 2468 เป็น 2 เขต คือ จังหวัดพระตะบองและจังหวัดเสียมราฐ โดยจังหวัดพระตะบองมีเมือง (อำเภอ) ในความปกครอง 2 เมือง คือ เมืองพระตะบองกับเมืองศรีโสภณ ถึงปี พ.ศ. 2483 จังหวัดพระตะบองก็มีเมืองในความปกครองเพิ่มขึ้นเป็น 7 เมือง คือ เมืองพระตะบอง เมืองสังแก เมืองระสือ (โมงฤๅษี) เมืองตึกโช เมืองมงคลบุรี เมืองศรีโสภณ และเมือง Bei Thbaung

 ระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง 

ในปี พ.ศ. 2484 หลังสิ้นสุดกรณีพิพาทอินโดจีนไทย-ฝรั่งเศส ไทยได้ดินแดนส่วนที่เรียกว่าเขมรส่วนในและลาวฝั่งขวาของแม่น้ำโขงคืน จึงได้ประกาศจัดตั้งจังหวัดขึ้นใหม่ในดินแดนเหล่านี้ 4 จังหวัดคือ จังหวัดพระตะบอง, จังหวัดพิบูลสงคราม, จังหวัดนครจัมปาศักดิ์ และจังหวัดลานช้าง เฉพาะจังหวัดพระตะบองนั้นเมื่อแรกตั้งจังหวัดนั้น ได้แบ่งการปกครองออกเป็น 7 อำเภอ ตามประกาศเรื่องตั้งอำเภอ ลงวันที่ 23 กรกฎาคม พุทธศักราช 2484 ดังนี้

 อำเภอเมืองพระตะบอง ตามเขตอำเภอพระตะบองเดิม
 อำเภอพรหมโยธี ตามเขตอำเภอสังแกเดิม ตั้งชื่อตามพันเอก หลวงพรหมโยธี (มังกร พรหมโยธี ยศสุดท้ายเป็นที่พลเอก)
 อำเภออธึกเทวเดช ตามเขตอำเภอระสือเดิม ตั้งชื่อตามพลอากาศโท หลวงอธึกเทวเดช (บุญเจียม โกมลมิศร์) แม่ทัพอากาศสนาม ภายหลังในเดือนเมษายน 2486 ได้เปลี่ยนชื่ออำเภออธึกเทวเดชเป็นอำเภอรณนภากาศ เนื่องจากแม่ทัพอากาศ/ผู้บัญชาการทหารอากาศ (พลอากาศโท หลวงอธึกเทวเดช) ได้ลาออกจากตำแหน่ง
 อำเภอมงคลบุรี ตามเขตอำเภอมงคลบุรีเดิม
 อำเภอศรีโสภณ ตามเขตอำเภอศรีโสภณเดิม 
 อำเภอสินธุสงครามชัย ตามเขตอำเภอตึกโชเดิม (ภายหลังโอนไปขึ้นกับจังหวัดพิบูลสงคราม) ตั้งชื่อตามพลเรือตรี หลวงสินธุสงครามชัย (สินธุ์ กมลนาวิน ยศสุดท้ายเป็นที่พลเรือเอก) ผู้บัญชาการทหารเรือและแม่ทัพเรือในขณะนั้น
 อำเภอไพลิน ตามเขตอำเภอไพลินเดิม

อนึ่ง ชื่ออำเภอที่ไทยตั้งขึ้นใหม่ในทั้ง 4 จังหวัดที่ได้คืนมาจากฝรั่งเศสนั้น ส่วนหนึ่งตั้งชื่อตามบุคคลที่มีบทบาทอย่างสูงในการรบสงครามอินโดจีนในจังหวัดพระตะบอง มีชื่ออำเภอลักษณะดังกล่าว 3 อำเภอดังกล่าวข้างต้น ต่อมาทางการไทยได้ปรับปรุงเขตการปกครองจังหวัดพระตะบองเสียใหม่ โดยโอนท้องที่อำเภอศรีโสภณและอำเภอสินธุสงครามชัยไปขึ้นจังหวัดพิบูลสงครามแทนในเดือนธันวาคม ปีเดียวกัน จังหวัดพระตะบองจึงมีเขตการปกครองตลอดช่วงสงครามโลกครั้งที่สองตั้งแต่ พ.ศ. 2484 จนถึง พ.ศ. 2489 รวมทั้งสิ้น 5 อำเภอ คือ อำเภอเมืองพระตะบอง อำเภอพรหมโยธี อำเภออธึกเทวเดช อำเภอมงคลบุรี และอำเภอไพลิน

ในระหว่างที่จังหวัดนี้อยู่ในการปกครองของประเทศไทย ได้มีการจัดการเลือกตั้งขึ้น 2 ครั้ง ครั้งแรกเมื่อ 6 มกราคม พ.ศ. 2489 นายชวลิต อภัยวงศ์ได้เป็นส.ส. ของจังหวัดพระตะบอง และเมื่อเลือกตั้งเพิ่มเติมเมื่อ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2489 ได้นายสวาสดิ์ อภัยวงศ์ และพระพิเศษพาณิชย์เป็น ส.ส.จังหวัดพระตะบองเพิ่มเติม ก่อนจะคืนดินแดนดังกล่าวให้ฝรั่งเศสชาญวิทย์ เกษตรศิริ. ลัทธิชาตินิยมไทย/สยามกับกัมพูชาและกรณีศึกษาปราสาทพระวิหาร. กทม. โครงการตำราสังคมศาสตร์ฯ.2552

สำหรับตราประจำจังหวัดนั้น กรมศิลปากรได้กำหนดให้จังหวัดพระตะบองใช้ตราประจำจังหวัด เป็นรูปพระยาโคตรตระบองยืนทำท่าจะขว้างตะบอง ตามตำนานในท้องถิ่นที่เล่าถึงที่มาของชื่อจังหวัด

 หลังสงครามโลกครั้งที่สองจนถึงปัจจุบัน 
ไทยคืนดินแดนที่ได้มาเหล่านี้รวมทั้งพระตะบองให้ฝรั่งเศสหลังสงครามโลกครั้งที่สองและพระตะบองได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของกัมพูชาเมื่อได้รับเอกราช ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2496 ได้มีการจัดตั้งเขตบริหารปอยเปต (Poi Pet administration) โดยอยู่ภายใต้การปกครองของเมืองศรีโสภณ (เมืองนี้ได้ถูกแบ่งเป็น 2 เมืองในปีนั้น คือ เมืองศรีโสภณและเมืองบันทายฉมาร์) ต่อมาได้ยกฐานะขึ้นเป็นเมืองชื่อว่า เมืองโอวจเรา (O Chrov) ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2508 และในเดือนกรกฎาคมปีเดียวกัน ได้มีการแบ่งเขตการปกครองของเมืองระสือส่วนหนึ่งออกเป็นเขตการปกครองใหม่ คือ เขตบริหารกะห์กรอลอ (Kors Kralor) หลังจากนั้นในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2509 รัฐบาลกัมพูชาก็ได้ตั้งเมืองถมอปวก (Thmar Pouk) ขึ้นเป็นเมืองในความปกครองของจังหวัดพระตะบอง และได้แบ่งเมืองบันทายฉมาร์ไปขึ้นกับจังหวัดอุดรมีชัยซึ่งจัดตั้งขึ้นใหม่ในปีนั้น

แม้จะเป็นส่วนหนึ่งของกัมพูชาแล้ว แต่พระตะบองก็ยังมีความห่างเหินจากศูนย์กลางอำนาจที่พนมเปญ ในสมัยระบอบสังคม พระตะบองเป็นที่ตั้งของฝ่ายต่อต้านรัฐบาล รวมทั้งกลุ่มคอมมิวนิสต์ การลุกฮือที่สัมลวต พ.ศ. 2510 เป็นการลุกฮือครั้งใหญ่ของประชาชนที่ต่อต้านรัฐบาล สมเด็จพระประมุขรัฐ นโรดม สีหนุ ได้สั่งให้ลน นลปราบปรามฝ่ายต่อต้านอย่างรุนแรง  ในสมัยการปกครองของเขมรแดง ได้มีการอพยพประชาชนออกจากเมืองต่าง ๆ ไปอยู่ในชนบทเพื่อขยายผลผลิตทางการเกษตร จังหวัดพระตะบองกลายเป็นพื้นที่หนึ่งที่ได้ชื่อว่าทุ่งสังหาร อันเนื่องมาจากการปกครองที่เลวร้ายของเขมรแดง ในยุคนี้ เขมรแดงได้ตั้งเมืองขึ้นใหม่ในเขตจังหวัดพระตะบองอีก 2 เมือง คือ เมืองบานันและเมืองกรอลอ (Kors Lor)

จังหวัดพระตะบองได้รับการปลดปล่อยจากระบอบเขมรแดงในวันที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2522 และได้มีการจัดตั้งคณะกรมการเมืองขึ้นปกครองจังหวัดนี้จนกระทั่งมีการเลือกตั้งทั่วไปในปี พ.ศ. 2526 โดยในช่วงระยะเวลาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2522 - 2529 จังหวัดพระตะบองมีเมืองในปกครอง 9 เมือง และ 1 เขตการปกครอง ในปี พ.ศ. 2529 ตั้งมีการจัดตั้งเมืองบานัน เมืองโบเวล และเมืองเอกพนมขึ้น ทำให้จังหวัดพระตะบองมีเมืองในความปกครองรวม 12 เมือง แต่สองปีต่อมา ก็ได้แบ่งเอาเมือง 5 เมืองในความปกครอง ไปจัดตั้งขึ้นเป็นจังหวัดบันทายมีชัยหลังการเลือกตั้ง พ.ศ. 2536 พระตะบองยังเป็นที่ตั้งของกองกำลังติดอาวุธฝ่ายเขมรแดงจนกระทั่ง พล พตเสียชีวิตใน พ.ศ. 2541

ในปี พ.ศ. 2542 หลังจากการสลายตัวของเขมรแดงอย่างแท้จริงแล้ว ก็ได้มีการแบ่งอาณาเขตของจังหวัดพระตะบองไปจัดตั้งเป็นกรุงไพลิน และในปี พ.ศ. 2543 ก็ได้แบ่งเอาเขตเมืองระสือส่วนหนึ่งจัดตั้งขึ้นเป็นเมืองกะห์กรอลอ

 รายนามผู้ปกครองจังหวัดพระตะบอง 
 สมัยภายใต้การปกครองของสยาม 
+ ผู้สำเร็จราชการเมืองพระตะบอง ลำดับที่  ชื่อ  ระยะเวลา  หมายเหตุ 1  เจ้าพระยาอภัยภูเบศร (แบน)(បែន)   พ.ศ. 2338–2352  ต้นสกุลอภัยวงศ์ 2  พระยาอภัยภูเบศร (แบน หรือ แปน) (ប៉ែន)  พ.ศ. 2353–2357   3  พระยาอภัยภูเบศร (รศ) (រស់)  พ.ศ. 2357–2370   4  พระยาอภัยภูเบศร (เชด)  พ.ศ. 2370–2377   5  สมเด็จพระศรีไชยเชฐ (นักองค์อิ่ม)  พ.ศ. 2377-2382  ถูกเวียดนามจับตัวไปที่เว้ -  พระพิทักษ์บดินทร์ (โสม)  พ.ศ. 2389–2390  ปลัดเมืองพระตะบอง รั้งราชการเมืองพระตะบอง 6  พระยาอภัยภูเบศร (นอง) (នង)  พ.ศ. 2390–2403   7  เจ้าพระยาคทาธรธรณินทร์ (เยีย อภัยวงศ์) (យារ, ញ៉ុញ)   พ.ศ. 2403–2435   8  เจ้าพระยาอภัยภูเบศร (ชุ่ม อภัยวงศ์) (ឈុំ)  พ.ศ. 2435–2450  ได้เลื่อนฐานะเป็นข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลบูรพา พ.ศ. 2446–2450

+ ข้าหลวงเทศาภิบาลมณฑลบูรพา ลำดับที่  ชื่อ  ระยะเวลา  หมายเหตุ 1  พระยามหาอำมาตยาธิบดี (หรุ่น ศรีเพ็ญ)  พ.ศ. 2434–2436   2  พระยาศักดาภิเดชวรฤทธิ์ (ดั่น อัมรานนท์)  พ.ศ. 2436–2446  ถึงแก่อนิจกรรมในตำแหน่ง 3  เจ้าพระยาอภัยภูเบศร (ชุ่ม อภัยวงศ์)  พ.ศ. 2446–2450  มีฐานะเป็นผู้ว่าราชการเมืองพระตะบองด้วยอีกตำแหน่งหนึ่ง

 สมัยกัมพูชาในอารักขาของฝรั่งเศส (พ.ศ. 2450-2484) 
+ เจ้าเมือง/ผู้ว่าราชการเมืองพระตะบอง ลำดับที่  ชื่อ  ระยะเวลา  หมายเหตุ 1  แอม อรุณ (អែម អរុណ)  พ.ศ. 2450–2465   2  เจีย (ជា)  พ.ศ. 2465–2470   3  นวน (នួន)  พ.ศ. 2470–2477   4  จง ตวน (ចុង ទួន)  พ.ศ. 2477–2482   5  เมียส นัล (មាស ណាល់)  พ.ศ. 2482–2484  

 สมัยไทยกลับเข้ามาปกครองในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง (พ.ศ. 2484-2489) 
+ ข้าหลวงจังหวัดพระตะบอง ลำดับที่  ชื่อ  ระยะเวลา  หมายเหตุ 1  พันเอก หลวงราญปฏิเวธ (เวก สุวรรณกร)  พ.ศ. 2484 ประกาศข้าหลวงประจำจังหวัดพระตะบอง เรื่อง ตั้งคณะกรรมการป้องกันการค้ากำไรเกินควร ประจำจังหวัดพระตะบอง    2  หม่อมทวีวงศ์ถวัลยศักดิ์ (หม่อมราชวงศ์เฉลิมลาภ ทวีวงศ์)  19 พ.ย. 2484 แจ้งความกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แต่งตั้งข้าราชการ -2486  ย้ายไปเป็นหัวหน้าที่ปรึกษาประจำกองข้าหลวงใหญ่สี่รัฐมาลัย 3  ?  พ.ศ. 2486-2489  

 สมัยกลับคืนสู่การปกครองของฝรั่งเศสและสมัยพระราชอาณาจักรกัมพูชาครั้งที่ 1 
+ ผู้ว่าราชการจังหวัดพระตะบอง ลำดับที่  ชื่อ  ระยะเวลา  หมายเหตุ 1  ลอน นอล (លន់ នល់)  พ.ศ. 2489-2490  ดำรงตำแหน่งครั้งที่ 1 2  สิน ช้อย (ស៊ីន ឆយ)  พ.ศ. 2490-2491   -  ลอน นอล (លន់ នល់)  พ.ศ. 2481-2492  ดำรงตำแหน่งครั้งที่ 2 3  เทพ พน (ទេព ផន)  พ.ศ. 2492-2494  ดำรงตำแหน่งครั้งที่ 1 4  โพธิ์ เพรือง  (ផូ ព្រឿង)  พ.ศ. 2494-249   5  จาย ทุล (ចាយ ធុល)  พ.ศ. 2497-2499   -  เทพ พน (ទេព ផន)  พ.ศ. 2499-2502  ดำรงตำแหน่งครั้งที่ 2 6  ติม งวน (ទឹម ងួន)  พ.ศ. 2502-2509  ดำรงตำแหน่งครั้งที่ 1 7  แยม มนีรัตน์ (យ៉ែម មុនីរ័ត្ន)  พ.ศ. 2509-2510  8  อิน ตัม (អ៊ិន តាំ)   พ.ศ. 2510-2511   -  ติม งวน (ទឹម ងួន)  ม.ค.-ต.ค. 2511  ดำรงตำแหน่งครั้งที่ 2 9  เสก ซ็อมเอิด (សេក សំអៀត)   พ.ศ. 2511-2517  ดำรงตำแหน่งครั้งที่ 1 10  ซาร์ โฮ (សារ ហោ)   พ.ศ. 2517-ม.ค. 2518  -  เสก ซ็อมเอิด (សេក សំអៀត)   ม.ค.-เม.ย. 2518  ดำรงตำแหน่งครั้งที่ 2

 สมัยเขมรแดง (1975-1979) 
+ ผู้ว่าราชการจังหวัดพระตะบอง ลำดับที่  ชื่อ  ระยะเวลา  หมายเหตุ 1  รส ญีม (រស់ ញឹម)  พ.ศ. 2518-2521   2  ตา มก (តា ម៉ុក)  พ.ศ. 2521-2522  

สมัยสาธารณรัฐประชาชนกัมพูชา 
+ ผู้ว่าราชการจังหวัดพระตะบอง ลำดับที่  ชื่อ  ระยะเวลา  หมายเหตุ 1  แก้ว ที (កែវ ធី)  พ.ศ. 2522-2523   2  ลาย สมร (ឡាយ សាម៉ុន)  พ.ศ. 2523-2525  3  ซุม ซาด (ស៊ុំ សាត)  พ.ศ. 2525-2527  4  แก กึมยาน (កែ គឹមយ៉ាន)  พ.ศ. 2527-2529  5  ซก สราญ (សុក សារ៉ាន់)  พ.ศ. 2529-2531  

 สมัยพระราชอาณาจักรกัมพูชาครั้งที่ 2 
+ ผู้ว่าราชการจังหวัดพระตะบอง ลำดับที่  ชื่อ  ระยะเวลา  หมายเหตุ 1  อง ซามี (អ៊ុង សាមី)  พ.ศ. 2534-2542   2  เนา ซัม (នៅ សំ)  พ.ศ. 2542-2544  3  บราชญ์ จันท์ (ប្រាជ្ញ ចន្ទ)  พ.ศ. 2544-2557  4  จันท์ โสพล (ច័ន្ទ សុផល)  พ.ศ. 2557-2560  5  ง้วน รัตนะ (ងួន រតនៈ)  พ.ศ. 2560-2564  6  ซก ลู (សុខ លូ)  พ.ศ. 2564-ปัจจุบัน 

 การแบ่งเขตการปกครอง 
จังหวัดพระตะบองแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 14 อำเภอ (สฺรุก)
#ชื่ออังกฤษเขมรหน่วยการปกครองGeocode1บานัน (บาณาน่)Bananបាណន់อำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)02012ทมอโกล (ถฺมโคล)Thma Koulថ្មគោលอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)02023พระตะบอง (บาต̍ฎํบง)Battambangបាត់ដំបងเทศบาล (กฺรุง, ក្រុង)02034บอเวล (บเวล)Bavelបវេលอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)02045เอกพนม (เอภฺนุ)Aek Phnumឯកភ្នំอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)02056โมงรืซเซ็ย, เมืองระสือ (โมงฤสฺสี)Moung Ruesseiមោងឫស្សីอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)02067รัตนมณฑล (รตนมณฺฑล)Rotonak Mondolរតនមណ្ឌលอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)02078สังแก (สฺงแก)Sangkaeសង្កែอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)02089ซ็อมลูต (สํฬูต)Samloutសំឡូតอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)020910ซ็อมปึวลูน (สํเพาลูน)Sampov Lunសំពៅលូនอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)021011พนมพรึก (ภฺนุพฺรึก)Phnum Proekភ្នំព្រឹកอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)021112ก็อมเรียง (กํเรียง)Kamriengកំរៀងอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)021213กะห์กรอลอ (คาส่กฺรฬ)Koas Kralaគាស់ក្រឡอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)021314รุกขคีรีRukh Kiriរុក្ខគិរីอำเภอ (สฺรุก, ស្រុក)0214

 อาณาเขต 
 ทิศเหนือ จรดจังหวัดบันทายมีชัยและจังหวัดเสียมราฐ
 ทิศใต้ จรดจังหวัดโพธิสัตว์
 ทิศตะวันตก จรดจังหวัดไพลิน จังหวัดสระแก้ว จังหวัดจันทบุรี และจังหวัดตราด (ประเทศไทย)
 ทิศตะวันออก จรดจังหวัดเสียมราฐและจังหวัดโพธิสัตว์