# รายพระนามพระมหากษัตริย์ไทย
รายพระนามพระมหากษัตริย์ไทย ตั้งแต่รัชกาล พ่อขุนศรีนาวนำถุมแห่งอาณาจักรสุโขทัย (พ.ศ. 1700) จนถึงรัชกาล พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวแห่งราชอาณาจักรไทยในปัจจุบัน มีพระมหากษัตริย์ทั้งสิ้น 54 รัชกาล 55 พระองค์ รวมพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว (หากไม่นับ ขุนวรวงศาธิราช) โดยมีรายพระนามดังต่อไปนี้

 การเรียกขาน 

ในสมัยอาณาจักรสุโขทัยก่อนที่จะมีการเชื่อมโยงทางการเมืองกับอาณาจักรอยุธยาพระมหากษัตริย์ถูกเรียกขานว่า พ่อขุน ในขณะที่พระมหากษัตริย์ที่ครองราชย์สิ้นสุดลงอย่างน่าอัปยศมักจะถูกเรียกขานว่า พญา เริ่มต้นด้วยพระมหากษัตริย์แห่งอาณาจักรอยุธยาฐานันดรระบบยศและพระอิสริยยศของไทยกำหนดรูปแบบของพระนาม เต็มของพระมหากษัตริย์ ซึ่งประกอบด้วยสองหรือสามส่วนตรงกลาง:

ชื่อส่วนแรก คือ พระบาทสมเด็จพระเจ้า หากพระมหากษัตริย์ไม่ทรงปราบดาภิเษกพระบาทจะถูกละไว้ หากการครองราชย์ของพระมหากษัตริย์สิ้นสุดลงอย่างอัปยศหรือเสื่อมเสียชื่อเสียงสมเด็จฯ จะถูกละเว้น
ส่วนที่สองของชื่อคือชื่อราชวงศ์ที่มอบให้โดยกษัตริย์ ซึ่งอาจรวมหรือไม่มีชื่อเกิดก็ได้ และอาจมีชื่อมากกว่าที่นักประวัติศาสตร์ใช้เรียกกษัตริย์ โดย มหาราช คือตัวอย่างหนึ่งของชื่อเพิ่มเติมเหล่านี้
ส่วนที่สามของพระนามคือ เจ้าอยู่หัว ซึ่งบางครั้งก็ละไว้ทั้งหมด บางครั้งก็ละเว้นอยู่หัวเพียงอย่างเดียว ซึ่งในกรณีนี้คำว่าเจ้าจะถูกย้ายไปที่ส่วนท้ายของส่วนแรกของชื่อ
ชื่อผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์อาจแตกต่างจากชื่อเกิด ชื่ออุปราช หรือชื่อหลังมรณกรรมหรือรูปแบบทางประวัติศาสตร์ ตัวอย่างเช่น ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรีมีพระนามครั้งพระราชสมภพว่า ทองด้วง ปกครองเป็น รามาธิบดี แต่เรียกตามหลังว่าพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) รายการนี้อ้างถึงพระมหากษัตริย์โดยใช้ชื่อของพวกเขาตามที่นักประวัติศาสตร์ดั้งเดิมใช้บ่อยที่สุด โดยปกติแล้วเป็นส่วนหนึ่งของชื่อผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน เว้นแต่จะระบุไว้เป็นอย่างอื่น

ชาติตะวันตกเรียกพระมหากษัตริย์ว่า "กษัตริย์แห่งสยาม" (ละติน: Rex Siamensium) ไม่ว่าจะใช้ชื่อภาษาไทยว่าอย่างไร นับตั้งแต่เริ่มความสัมพันธ์ในศตวรรษที่ 16 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) เป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกที่ทรงใช้พระนามในฐานะแบบตะวันตก ขณะเดียวกัน พระนามสยามก็ถูกใช้เป็นครั้งแรกในสนธิสัญญาระหว่างประเทศ ต่อมาราชอาณาจักรสยามมีการเปลี่ยนชื่อมาเป็น ราชอาณาจักรไทย เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2482 จากนั้นกลับมาใช้ชื่อสยามในช่วงเวลาสั้น ๆ ในปี พ.ศ. 2489 ก่อนที่จะเปลี่ยนกลับเป็นไทยอย่างถาวรในปี พ.ศ. 2491 ซึ่งการเรียกขานพระมหากษัตริย์ไทยแบบตะวันตกก็ถูกเปลี่ยนไปตามนั้น

อาณาจักรสุโขทัย 
พระมหากษัตริย์ครองราชย์รัชกาลพระรูปพระนามระหว่างหมายเหตุอาณาจักรสุโขทัยราชวงศ์ศรีนาวนำถุม (พ.ศ. 1700 – 1724) 1 40px พ่อขุนศรีนาวนำถุม พ.ศ. 1700 – 1724 ภายใต้การปกครองของขอมสบาดโขลญลำพง ตามเรื่องราวในศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 2 กล่าวว่า เป็นนายทหารที่ได้นำกำลังเข้ายึดเมืองสุโขทัยขจร สุขพานิช, หน้า 58. ภายหลังพ่อขุนศรีนาวนำถุมสวรรคต โดยระยะเวลาในการมีอำนาจการปกครองกรุงสุโขทัยของขอมสบาดโขลญลำพงยังไม่เป็นที่ชัดเจนในปัจจุบัน อาจเป็นไปได้ว่าขอมสบาดโขลญลำพงมีความสัมพันธ์เป็นเครือญาติของตระกูลพ่อขุนศรีนาวนำถุม แต่ยอมรับอำนาจอิทธิพลของขอม–ละโว้ ในรัชสมัย พระเจ้าชัยวรมันที่ 7ราชวงศ์พระร่วง (พ.ศ. 1781 – 1981) 2 60px พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ พ.ศ. 1781 – 1811  3 60px พ่อขุนบานเมือง ไม่ปรากฏ  4 60px พ่อขุนรามคำแหงมหาราช พ.ศ. 1822 – 1842  5 40px พระยาเลอไทย พ.ศ. 1842 – 1866  6 40px พระยางั่วนำถุม พ.ศ. 1866 – 1890  7 60px พระมหาธรรมราชาที่ 1 พ.ศ. 1890 – 1911  หรือพระนามเต็ม พระบาทกมรเตงอัญศรีสุริยพงษ์รามมหาธรรมราชาธิราชภายใต้การปกครองของอาณาจักรอยุธยา (พ.ศ. 1921) 8 40px พระมหาธรรมราชาที่ 2 พ.ศ. 1911 – 1942  9 40px พระมหาธรรมราชาที่ 3 พ.ศ. 1943 – 1962  10 40px พระมหาธรรมราชาที่ 4 พ.ศ. 1962 – 1981 สิ้นสภาพการปกครองตนเองถูกรวมเป็นหนึ่งอาณาจักรอยุธยา (พ.ศ. 1981)

อาณาจักรอยุธยา
พระมหากษัตริย์ครองราชย์รัชกาลพระรูปพระนามระหว่างหมายเหตุ อาณาจักรอยุธยาราชวงศ์อู่ทอง ครั้งที่ 1 (พ.ศ. 1894 – 1913) 11 60px สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 12 มีนาคม พ.ศ. 1894ตรงใจ หุตางกูร.(2561) ปรับแก้เทียบศักราช และ การอธิบายความ พระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐ. กรุงเทพฯ: ศูนย์มนุษย์วิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) – พ.ศ. 1912  12(1) 40px สมเด็จพระราเมศวร พ.ศ. 1912 – 1913 ราชวงศ์สุพรรณภูมิ ครั้งที่ 1 (พ.ศ. 1913 – 1931) 13 83x83px สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 พ.ศ. 1913 – 1931  14 40px สมเด็จพระเจ้าทองลัน พ.ศ. 1931 ราชวงศ์อู่ทอง ครั้งที่ 2 (พ.ศ. 1931 – 1952) 12(2) 40px สมเด็จพระราเมศวร พ.ศ. 1931 – 1938  15 40px สมเด็จพระเจ้ารามราชา พ.ศ. 1938 – 1952 ราชวงศ์สุพรรณภูมิ ครั้งที่ 2 (พ.ศ. 1952 – 2112) 16 80x80px สมเด็จพระอินทราชา พ.ศ. 1952 – 1967  17 40px สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 พ.ศ. 1967 – 1991  18 40px สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ พ.ศ. 1991 – 2031 ปฏิรูปการปกครองจตุสดมภ์ (พ.ศ. 2006) 19 40px สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 3 พ.ศ. 2031 – 2034  20 40px สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 พ.ศ. 2034 – 10 ตุลาคม 
พ.ศ. 2072  21 40px สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 4 พ.ศ. 10 
ตุลาคม พ.ศ. 2072 – 2076  22 40px สมเด็จพระรัษฎาธิราช พ.ศ. 2077  23 40px สมเด็จพระไชยราชาธิราช พ.ศ. 2077 – 2089  24 60px สมเด็จพระยอดฟ้า พ.ศ. 2089 – 10 มิถุนายน 
พ.ศ. 2091  – 40px ขุนวรวงศาธิราช พ.ศ. 2091  25 40px สมเด็จพระมหาจักรพรรดิ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2091 – 2111  26 40px สมเด็จพระมหินทราธิราช พ.ศ. 2111 – 7 สิงหาคม พ.ศ. 2112 เสียกรุงครั้งที่ 1 (พ.ศ. 2112)ราชวงศ์สุโขทัย (พ.ศ. 2112 – 2231) 27 60px สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช 7 สิงหาคม พ.ศ. 2112 – 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2133 กอบกู้เอกราชหลุดพ้นจากการปกครองของอาณาจักรตองอู (พ.ศ. 2135) 28 60px สมเด็จพระนเรศวรมหาราช 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2133 – 25 เมษายน พ.ศ. 2148  29 60px สมเด็จพระเอกาทศรถ 25 เมษายน พ.ศ. 2148 – 2153  30 40px สมเด็จพระศรีเสาวภาคย์ พ.ศ. 2153 – 2154  31 60px สมเด็จพระเจ้าทรงธรรม พ.ศ. 2154 – 12 ธันวาคม พ.ศ. 2171  32 40px สมเด็จพระเชษฐาธิราช 12 ธันวาคม พ.ศ. 2171 – 2173  33 40px สมเด็จพระอาทิตยวงศ์ พ.ศ. 2173 – 2173 ราชวงศ์ปราสาททอง (พ.ศ. 2173 – 2231) 34 60px สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง พ.ศ. 2173 – 2199  35 40px สมเด็จเจ้าฟ้าไชย พ.ศ. 2199  36 40px สมเด็จพระศรีสุธรรมราชา พ.ศ. 2199 – 26 ตุลาคม พ.ศ. 2199  37 60px สมเด็จพระนารายณ์มหาราช 26 ตุลาคม พ.ศ. 2199 – 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2231 การปฏิวัติสยาม (พ.ศ. 2231)ราชวงศ์บ้านพลูหลวง (พ.ศ. 2231 – 2310) 38 60px สมเด็จพระเพทราชา 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2231 – 6 กุมภาพันธ์ 
พ.ศ. 2246  39 60px สมเด็จพระเจ้าสุริเยนทราธิบดี 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2246 – 9 กุมภาพันธ์ 
พ.ศ. 2251  40 60px สมเด็จพระที่นั่งท้ายสระ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2251 – พ.ศ. 2275  41 80x80px สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ พ.ศ. 2275 – 26 เมษายน 
พ.ศ. 2301  42 60px สมเด็จพระเจ้าอุทุมพร พ.ศ. 2301  43 60px สมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ พ.ศ. 2301 – 7 เมษายน พ.ศ. 2310 เสียกรุงครั้งที่ 2 (พ.ศ. 2310)

 อาณาจักรธนบุรี 
พระมหากษัตริย์ครองราชย์รัชกาลพระรูปพระนามระหว่างหมายเหตุอาณาจักรธนบุรีราชวงศ์ธนบุรี (พ.ศ. 2311 – 2325) 44 100px สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี 28 ธันวาคม พ.ศ. 2311 – 6 เมษายน พ.ศ. 2325 ถูกรัฐประหารยึดอำนาจกลายเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรรัตนโกสินทร์

  
พระมหากษัตริย์ครองราชย์รัชกาลพระรูปพระนามระหว่างหมายเหตุอาณาจักรรัตนโกสินทร์ราชวงศ์จักรี (พ.ศ. 2325 – ปัจจุบัน) 45 50px พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 6 เมษายน พ.ศ. 2325 – 7 กันยายน พ.ศ. 2352  46 50px พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย 7 กันยายน พ.ศ. 2352 – 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367  47 50px พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 – 2 เมษายน พ.ศ. 2394 ราชอาณาจักรสยาม 48 50px พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 2 เมษายน พ.ศ. 2394 – 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 ปฏิรูประบอบศักดินาเปลี่ยนแปลงการปกครองสู่ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (พ.ศ. 2435)โกวิท วงศ์สุรวัฒน์. การเมืองการปกครองไทย: หลายมิติ. หน้า 38-39. 49 50px พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 – 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453) 50 50px พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 – 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468  51 50px พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 – 2 มีนาคม พ.ศ. 2478 ปฏิวัติระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์เปลี่ยนแปลงการปกครองสู่ระบอบประชาธิปไตย - เสรีนิยม (พ.ศ. 2475)ความเคลื่อนไหวระบอบคอมมิวนิสต์ - สังคมนิยม (พ.ศ. 2475 – 2543)ราชอาณาจักรไทย 52 50px พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล 2 มีนาคม พ.ศ. 2478 – 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489  53 50px พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร 9 มิถุนายน พ.ศ. 2489 – 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559  54 50px พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 – ปัจจุบัน