# รัฐหาน
หาน  เป็นรัฐจีนโบราณในยุครณรัฐ (戰國時代) ตั้งอยู่ในท้องที่ซึ่งปัจจุบันเป็นชานซีและเหอหนาน ที่ตั้งดังกล่าวกีดกันมิให้รัฐฉิน (秦國) เข้าถึงที่ราบจีนเหนือ ทำให้รัฐหานตกเป็นเป้าโจมตีของรัฐฉินบ่อยครั้ง ที่สุดแล้ว รัฐหานก็เป็นรัฐแรกในกลุ่มเจ็ดรณรัฐ (戰國七雄) ที่ผนวกเข้ากับรัฐฉิน หลังจากการรบราจนเลือดนองแผ่นดินในยุทธการที่ฉางผิง (長平之戰) เมื่อ 260 ปีก่อนคริสตกาล

ประวัติ
การก่อตั้ง
อ้างอิงจากบันทึกบทที่ 45 ของ บันทึกประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่ หรือที่รู้จักกันในชื่อ สือจี้ , เชื้อพระวงศ์แคว้นหาน เป็นหนึ่งในสาขาของผู้ปกครองของ รัฐจิ้น. โดยผู้ก่อตั้งรัฐหาน หวู๋จื่อมีศักดิ์เป็นลุงของ จิ้นหวู่กง โดยเชื้อพระวงศ์แคว้นหานได้กลายเป็นคณะรัฐมนตรีที่มีอำนาจใน รัฐจิ้น แล้วได้รับให้ดูแลพื้นที่ หานเฉิง มฑทล ส่านซีในปัจจุบัน

ยุควสันตสารท
ในช่วงยุค ยุควสันตสารท, หรือยุคชุนชิว สมาชิกตระกูลหาน ได้กลายเป็นหนึ่งในสามตระกูลที่ทรงอิทธิพลใน รัฐจิ้น. In 403 , หานจิ่งโหว,ร่วมมือกับสองตระกูลที่มีอิทธิ์ในแคว้นจิ้น ได้แก่  ตระกูล เว่ย นำโดย เว่ยเหวินโหว และตระกูล จ้าว นำโดย จ้าวเลี่ยโหว ได้ร่วมกันแบ่งแคว้นจิ้นออกเป็นสามส่วนให้แก่ตระกูลของตนเอง ซึ่งเหตุการณ์นี้ถือเป็นการสิ้นสุดของยุค ยุควสันตสารท และถือเป็นจุดเริ่มต้นของยุค  ยุครณรัฐ. โดยรัฐหานถือเป็นรัฐอิสระ .  และเป็นที่รับรู้กันว่ารัฐหานได้กลายเป็นรัฐใหม่ในช่วง 403 ปีก่อน ค.ศ.   โดยในช่วงนี้ผู้ปกครองรัฐหานได้เรียกตัวเองว่า    (โหว, "marquess"). หรือเทียบกับตำแหน่งขุนนางไทยคือ พระยา

ยุครณรัฐ
รัฐหานได้เข้าสู่ยุคทองในช่วงของ หานหลีโหว โดยที่ หานหลีโหว ได้แต่งตั้ง เฉินปู๋ไห้ เป็นนายกรัฐมนตรีและดำเนินนโยบายด้านกฎหมายของเขา การปฏิรูปเหล่านี้ทำให้การบริหารของรัฐหานดีขึ้นและเพิ่มขีดความสามารถทางทหาร ในยุคของหานเชี่ยนฮุ่ยอ๋อง (332–312 ปีก่อนคริสตกาล) แคว้นหานได้ประกาศตัวเป็นอาณาจักรอิสระ

การล่มสลาย
ในช่วงการตกต่ำลงอย่างต่อเนื่องในที่สุดแคว้นหานก็สูญเสียอำนาจในการปกป้องดินแดนของตนและต้องคอยขอความช่วยเหลือทางทหารจากรัฐอื่น ๆ ประกอบกับการแข่งขันระหว่าง รัฐเว่ย และ รัฐฉี เพื่อที่จะเป็นผู้ควบคุมแคว้นหาน ส่งผลให้เกิด ยุทธการหม่าหลิงซึ่งส่งผลให้ทำให้ รัฐฉี เป็นรัฐที่มีชื่อเสียงในภาคตะวันออก ใน 260 ปีก่อนคริสตกาล นอกจากกนี้ การรุกรานของ รัฐฉิน นำไปสู่การแทรกแซงของ รัฐจ้าว และการต่อสู้ทในสงครามฉางผิง

ในช่วงท้ายของยุคแคว้นหานมีความพยายามที่จะทำให้ รัฐฉิน สิ้นเปลืองทรัพยากรไปกับการก่อสร้างสาธารณูปโภคที่มีราคาแพง รัฐหาน จึงได้ส่งวิศวกรชื่อ เจิ้งกั๋ว ไปยัง รัฐฉิน เพื่อชักชวนให้ รัฐฉิน ลงทุนในระบบสาธารณูปโภคที่มีราคาแพง หรือที่รู้จักในปัจจุบันว่า คลองเจิ้งกั๋ว หากแต่ คลองเจิ้งกั๋วนั้นกลับสร้างผลประโยชน์ให้กับ รัฐฉิน มหาศาล ทั้งช่วยพัฒนระบบเกษตรกรรม และเศรษฐกิจให้กับ รัฐฉิน ส่งผลให้ผลผลิตทางเกษตรกรรมและเศรษฐกิจของ รัฐฉิน มีมูลค่ามากกว่า รัฐทั้ง 6 และ รัฐหาน ก็ถูกรัฐฉินผนวกเป็นรัฐแรก ในช่วง 230 ปีก่อนคริสตกาล
รายนามผู้ปกครอง

 ยศ พระนาม ช่วงเวลาครองราช  พระนามาภิไธยยุคก่อนตั้งรัฐ หวู๋จื่อ韓武子 หานว่าน韓萬  หานเฉี๋ยวโป๋韓赇伯 ไม่ปรากฏ  หานติ้งโป๋韓定伯 หานเจี่ยน韓简  หานจื่อหยื๋อ韓子輿 หานหยื๋อ韓輿  หานเซี่ยวจื่อ韓獻子 หานเจี๋ย韓厥  หานเชียนจื่อ韓宣子 หานฉี韓起  หานเจินจื่อ韓貞子 หานชี韓須  หานเจี่ยนจ่อ韓簡子 หานปู่ชิ่ง韓不信  หานจวงจื่อ韓莊子 หานเกิง韓庚  หานคังจื่อ韓康子 หานฉู่韓虎  หานหวู๋จื่อ韓武子 หานฉี่จาง韓啓章 424  – 400 ยุคตั้งรัฐ หานจิ่งโหว韓景侯 หานเฉี่ยน韓虔 408  – 400  หานเลี่ยโหว韓烈侯 หานฉื่อ韓取 399  – 387  หวู่โหว  หานเหวินโหว韓文侯 ไม่ปรากฏ 386  – 377  หันอายโหว韓哀侯 ไม่ปรากฏ 376  – 374  หานก้งโหว韓共侯 หานรั่วชาน韓若山 374  – 363  หานจวงโหว หานยี่โหว หานหลีโหว韓厘侯 หานหวู่韓武 362  – 333  หานเจาโหว  หานเซี่ยนฮุ่ยอ๋อง韓宣惠王 ไม่ปรากฏ 332  – 312  หานเชียนอ๋องพระยาหานเวย , ก่อน 323  หานเชียงอ๋อง韓襄王 ไม่ปรากฏ 311  – 296  หานเชียงอายอ๋อง หานต้าวเชียงอ๋อง  หานหลี่อ๋อง韓釐王 หานจิ่ว韓咎 295  – 273  หานหวนฮุ่ยอ๋อง韓桓惠王 ไม่ปรากฏ 272  – 239  หานหวังอัน 韓王安 หานอัน韓安 238  – 230 

ผังแสดงผู้ปกครองแคว้นหาน