# ทางด่วนในประเทศไทย
ทางด่วนในประเทศไทย เป็นถนนที่เก็บค่าผ่านทาง มีการควบคุมจุดเข้าออกของรถยนต์ แบ่งออกเป็นทางหลวงพิเศษระหว่างเมืองที่กำกับดูแลโดยกรมทางหลวง และทางพิเศษที่กำกับดูแลโดยการทางพิเศษแห่งประเทศไทย ดำเนินงานโดยบริษัททางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ เปิดให้บริการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2524 ปัจจุบันทางด่วนที่เปิดใช้งานมีทั้งหมด 10 เส้นทาง เป็นทางพิเศษ 7 เส้นทาง ทางหลวงพิเศษ 2 เส้นทาง นอกจากนี้ยังมี ทางยกระดับอุตราภิมุข เป็นทางหลวงที่มีลักษณะเป็นทางด่วน โดยบางช่วงเป็นทางหลวงแผ่นดิน บางช่วงเป็นทางหลวงสัมปทาน ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของกรมทางหลวง และ บริษัท ทางยกระดับดอนเมือง จำกัด ตามลำดับ

 ประเภท 
 ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง 

ทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง  หรือเรียกสั้น ๆ ว่า ทางหลวงพิเศษ คือ ทางหลวงที่จัดหรือทำไว้เพื่อให้การจราจรผ่านได้ตลอดรวดเร็วเป็นพิเศษเป็นโครงข่ายทั่วประเทศ ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดและได้ลงทะเบียนไว้เป็นทางหลวงพิเศษโดยกรมทางหลวง เป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง, ขยาย, บูรณะ และบำรุงรักษา รวมทั้งควบคุมให้มีการเข้าออกได้เฉพาะ โดยทางเสริมที่เป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงพิเศษตามที่กรมทางหลวงจัดทำขึ้นไว้เท่านั้น อธิบดีกรมทางหลวงเป็นผู้จัดให้ลงทะเบียนไว้ ณ กรมทางหลวง

 ทางพิเศษ 
150px|thumbnail|right|ป้ายแสดงทางพิเศษ
thumbnail|right|แผนที่แสดงส่วนต่าง ๆ ของระบบทางพิเศษในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
thumbnail|ด่านเก็บค่าผ่านทางพิเศษ
ทางพิเศษ  สร้างขึ้นเพื่อแก้ปัญหาจราจรติดขัดในตัวเมือง โดยปัจจุบันมีแค่ในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล รวมทั้งจังหวัดใกล้เคียง ส่วนใหญ่ออกแบบเป็นทางยกระดับ ระบบทางพิเศษนั้นมีความแตกต่างจากระบบทางหลวงพิเศษในประเทศไทย โดยทางพิเศษมีการดำเนินการภายใต้การกำกับดูแลของการทางพิเศษแห่งประเทศไทย เปิดให้บริการครั้งแรกในปี พ.ศ. 2524 ปัจจุบันทางพิเศษที่เปิดใช้งานมีทั้งหมด 8 เส้นทาง

 รายชื่อทางด่วนที่เปิดให้บริการ 
+ รายชื่อทางด่วนที่เปิดให้บริการในประเทศไทย ชื่อทางการ ชื่ออื่น ระยะทาง ผู้ดำเนินงาน ทางพิเศษ ทางพิเศษเฉลิมมหานคร ระบบทางด่วนขั้นที่ 1  การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ทางพิเศษศรีรัช ระบบทางด่วนขั้นที่ 2  การทางพิเศษแห่งประเทศไทยบมจ. ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ ทางพิเศษฉลองรัช ทางด่วนสายรามอินทรา–อาจณรงค์ทางด่วนสายรามอินทรา–วงแหวนรอบนอก  การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ทางพิเศษบูรพาวิถี ทางด่วนสายบางนา–ชลบุรี (สายบางนา-บางพลี-บางปะกง)  การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ทางพิเศษอุดรรัถยา ทางด่วนสายบางปะอิน–ปากเกร็ด (สายแจ้งวัฒนะ–บางพูน–บางไทร)  การทางพิเศษแห่งประเทศไทยบมจ. ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพบจ. ทางด่วนกรุงเทพเหนือ ทางพิเศษสาย S1 ระบบทางด่วนขั้นที่ 3 สายใต้ ตอน S1  ทางด่วนอาจณรงค์–บางนา  การทางพิเศษแห่งประเทศไทย ทางพิเศษกาญจนาภิเษกทางด่วนสายบางพลี–สุขสวัสดิ์  ถนนกาญจนาภิเษกด้านใต้  การทางพิเศษแห่งประเทศไทยกรมทางหลวง ทางพิเศษประจิมรัถยา ทางด่วนสายศรีรัช–วงแหวน  ทางด่วนหมอชิต–วงแหวน  บมจ. ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 มอเตอร์เวย์กรุงเทพฯ−ชลบุรี–พัทยา–มาบตาพุด  กรมทางหลวง ทางหลวงพิเศษหมายเลข 9ถนนกาญจนาภิเษกด้านตะวันออก–ตะวันตก  กรมทางหลวง ทางด่วนอื่น ๆ ทางยกระดับอุตราภิมุข ดอนเมืองโทลล์เวย์  บจ. ทางยกระดับดอนเมือง รวมระยะทาง  

 โครงการในอนาคต 
+โครงการทางด่วนในอนาคต ระบบ ช่วง ระยะทาง สถานะ อีไอเอ ครม. ประมูล ทำสัญญา ทางหลวงพิเศษหมายเลข 6 บางปะอิน-นครราชสีมา      ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81 บางใหญ่-กาญจนบุรี      ทางหลวงพิเศษหมายเลข 5 รังสิต-นครสวรรค์    ทางหลวงพิเศษหมายเลข 8 นครปฐม-ชะอำ   ทางพิเศษสายพระราม 3-ดาวคะนอง-วงแหวนรอบนอกตะวันตก -     ทางยกระดับช่วงศรีนครินทร์-ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิศรีนครินทร์-ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ-ลาดกระบัง ทางพิเศษอุดรรัถยา อุดรรัถยา-พระนครศรีอยุธยา   ทางพิเศษฉลองรัช ฉลองรัช-นครนายก-สระบุรี   ทางพิเศษกะทู้-ป่าตอง -    ยังไม่ได้ข้อสรุปกทพ.รื้อใหม่ด่วน "กะทู้-ป่าตอง" จ่อลงทุนก่อสร้างเอง รวบงานระบบกับเฟส 2 "เมืองใหม่-เกาะแก้ว" เปิด PPP ระบบทางด่วนขั้นที่ 3 สายเหนือ N1 N2 N3 และ East-West Corridor ด้านตะวันออก ยังไม่ได้ข้อสรุป อยู่ในพิพาทช่วง N1 และ N3 โดยจะมีแผนก่อสร้างช่วง N2 ควบ East-West Corridor แทน ทางหลวงพิเศษเชียงใหม่-เชียงราย -  อาจจะมีการยกเลิกโครงการ ทางพิเศษบูรพาวิถี บูรพาวิถี–พัทยา  ยังไม่ได้ข้อสรุปทางหลวงพิเศษหมายเลข 91 (ด้านตะวันตก)ถนนพระราม 2-ทางหลวงพิเศษหมายเลข 81อยู่ระหว่างการศึกษาทางหลวงพิเศษหมายเลข 91 (ด้านตะวันออก)ถนนรังสิต-นครนายก-ถนนเทพรัตนอยู่ระหว่างการศึกษาทางหลวงพิเศษหมายเลข 82ทางแยกต่างระดับบางขุนเทียน-บ้านแพ้ว     บ้านแพ้ว-ทางแยกต่างระดับปากท่ออยู่ระหว่างการศึกษา