# เทศบาลนครบุรีรัมย์
เทศบาลนครบุรีรัมย์ เป็นเทศบาลแห่งหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์ ตั้งอยู่ในพื้นที่อำเภอเมืองบุรีรัมย์ ภายในเขตเทศบาลเป็นที่ตั้งของหน่วยงานการบริหาร สถานศึกษา สถานพยาบาล และสาธารณสุข ตลอดจนเป็นศูนย์กลางการคมนาคมของจังหวัดบุรีรัมย์

เทศบาลนครบุรีรัมย์เดิมมีฐานะเป็นเทศบาลเมืองบุรีรัมย์ซึ่งมีพื้นที่ครอบคลุมเพียงตำบลในเมืองทั้งตำบล รวม  แต่ต่อมาเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2567 ได้ขยายพื้นที่ครอบคลุมเพิ่มเติมถึงตำบลอิสาณทั้งตำบล และบางส่วนของตำบลเสม็ด (เฉพาะหมู่ที่ 9, 11, 13 และ 16) รวมทั้งหมด  และได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นเทศบาลนครไปพร้อมกัน นับเป็นเทศบาลนครแห่งที่ 6 ของภาคอีสาน

 ประวัติศาสตร์ 
thumb|left|200px|สำนักงานเทศบาลนครบุรีรัมย์
เทศบาลนครบุรีรัมย์จัดตั้งขึ้นครั้งแรกเป็นเทศบาลเมืองในชื่อ เทศบาลเมืองบุรีรัมย์ ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งตราขึ้นเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2479 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ซึ่งในขณะนั้นมีพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอาทิตย์ทิพอาภา, เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) และพลเอก เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน (อุ่ม พิชเยนทรโยธิน) เป็นคณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ และมีพระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) เป็นนายกรัฐมนตรี โดยได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2479

ต่อมาเมื่อท้องถิ่นเจริญขึ้น มีชุมชนอยู่หนาแน่นทั้งในเขตและนอกเขตเทศบาลที่ต่อเนื่องกัน สมควรปรับปรุงเขตเทศบาลเสียใหม่ เพื่อขยายเขตให้เทศบาลได้ปกครองและทะนุบำรุงท้องถิ่น จึงได้ตราพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตเทศบาลเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ ลงวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2504 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร โดยมีจอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็นนายกรัฐมนตรี ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2504 มีเนื้อที่รวม 6 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลในเมืองทั้งหมด

ต่อมาในวันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2567 อนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้ออกประกาศกระทรวงมหาดไทย 3 ฉบับ มีสาระสำคัญเกี่ยวกับการเปลี่ยนแนวเขตเทศบาลเมืองบุรีรัมย์ โดยยุบรวมเทศบาลตำบลอิสาณทั้งหมด รับโอนพื้นที่บางส่วนขององค์การบริหารส่วนตำบลเสม็ด และเปลี่ยนแปลงฐานะจากเทศบาลเมืองขึ้นเป็น เทศบาลนครบุรีรัมย์ มีผลตั้งแต่วันที่ 31 ตุลาคม

 ภูมิศาสตร์ 
สภาพพื้นที่โดยทั่วไปมีลักษณะเป็นที่ราบมีความลาดเอียงเล็กน้อย จากทางทิศตะวันตกไปทางทิศตะวันออก และจากทิศใต้ไปทางทิศเหนือ มีความสูงของพื้นที่อยู่เหนือระดับน้ำทะเลปานกลาง 163 เมตร เขตเทศบาลนครบุรีรัมย์มีอาณาเขตติดต่อกับเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นข้างเคียงดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตเทศบาลเมืองชุมเห็ดและเขตองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านยาง (อำเภอเมืองบุรีรัมย์)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยราช เขตองค์การบริหารส่วนตำบลสนวน (อำเภอห้วยราช) และเขตองค์การบริหารส่วนตำบลสวายจีก (อำเภอเมืองบุรีรัมย์) 
 ทิศใต้ ติดต่อกับเขตองค์การบริหารส่วนตำบลสะแกซำ เขตองค์การบริหารส่วนตำบลเสม็ด เขตเทศบาลเมืองบ้านบัว และเขตองค์การบริหารส่วนตำบลกระสัง (อำเภอเมืองบุรีรัมย์)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตเทศบาลตำบลหนองตาด (อำเภอเมืองบุรีรัมย์)

สภาพอากาศทั่วไป แบ่งออกเป็น 3 ฤดู
 ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่กลางเดือนกุมภาพันธ์เป็นต้นไป จนถึงกลางเดือนพฤษภาคม
 ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคมเป็นต้นไป จนถึงเดือนตุลาคม
 ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคมเป็นต้นไป จนถึงเดือนกุมภาพันธ์

 ประชากร 
จำนวนประชากรในเทศบาลนครบุรีรัมย์ ตามสถิติการทะเบียนราษฎรเมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2567 มีจำนวนรวมทั้งหมด 50,632 คน แบ่งออกตามพื้นที่เดิมก่อนการเปลี่ยนแปลงฐานะได้ดังนี้

เทศบาลเมืองบุรีรัมย์เดิม จำนวน 22,887 คน
 เทศบาลตำบลอิสาน จำนวน 22,097 คน
 หมู่บ้านที่เคยอยู่ในองค์การบริหารส่วนตำบลเสม็ด 
 หมู่ที่ 9 จำนวน 1,305 คน
 หมู่ที่ 11 จำนวน 1,440 คน
 หมู่ที่ 13 จำนวน 1,810 คน
 หมู่ที่ 16 จำนวน 1,093 คน

 ชุมชนและหมู่บ้าน 
+ ชุมชนและหมู่บ้านในเขตเทศบาลนครบุรีรัมย์ แบ่งตามตำบลท้องที่ ตำบลในเมือง ชุมชนชุมเห็ด 
 ชุมชนหน้าสถานีรถไฟ
 ชุมชนหลังสถานีรถไฟ
 ชุมชนหนองปรือ
 ชุมชนประปาเก่า
 ชุมชนบุลำดวนเหนือ
 ชุมชนบุลำดวนใต้ 
 ชุมชนตลาด บ.ข.ส.
 ชุมชนหลังศาล
 ชุมชนเทศบาล
 ชุมชนตลาดสด
 ชุมชนวัดอิสาณ
 ชุมชนหลังราชภัฏ
 ชุมชนต้นสัก
 ชุมชนหลักเมือง
 ชุมชนสะพานยาว
 ชุมชนโคกกลาง
 ชุมชนฝั่งละลม ตำบลอิสาณ 

 ชุมชนโคกวัด
 ชุมชนโคกใหญ่
 ชุมชนโคกหัวช้าง
 ชุมชนไทยเจริญ
 ชุมชนหนองโพรง
 ชุมชนโคกสะอาด
 ชุมชนห้วย
 ชุมชนหนองแปบ
 ชุมชนยาง
 ชุมชนหัวลิง
 ชุมชนโพธิ์ศรีสุข
 ชุมชนไผ่น้อย
 ชุมชนโคกขุนสมาน
 ชุมชนสวนครัว
 ชุมชนศิลาชัย
 ชุมชนโคกมะกอก
 ชุมชนหินลาด
 ชุมชนทรัพย์สมบูรณ์ ตำบลเสม็ด (บางส่วน) ชุมชนโคกใหญ่
 ชุมชนโคกเขา
 ชุมชนเขากระโดง
 ชุมชนศิลาทอง

 โครงสร้างพื้นฐาน 
 การศึกษา 
thumb|โรงเรียนบุรีรัมย์พิทยาคม
การจัดการศึกษาในเขตเทศบาลนครบุรีรัมย์ มีตั้งแต่ระดับก่อนประถมศึกษาจนถึงระดับอุดมศึกษา
 ระดับก่อนประถมศึกษา 4 แห่ง
 ระดับก่อนประถมศึกษาและระดับประถมศึกษา 10 แห่ง
 ระดับก่อนประถมศึกษา ประถมศึกษาและระดับมัธยมศึกษา (โรงเรียนขยายโอกาส) 3 แห่ง
 ระดับมัธยมศึกษา โรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2 แห่ง คือ โรงเรียนบุรีรัมย์พิทยาคม และ โรงเรียนภัทรบพิตร 
 ระดับมัธยมศึกษา โรงเรียนสังกัดเทศบาลนคร 5 แห่ง คือ โรงเรียนเทศบาล 1 บุรีราษฎร์ดรุณวิทยา โรงเรียนเทศบาล 2 อิสาณธีรวิทยาคาร โรงเรียนเทศบาล 3 เมืองบุรีรัมย์ โรงเรียนเทศบาล 4 ศรีพุทราอนุสรณ์ และโรงเรียนเทศบาล 5 อิสาณอนุสรณ์
 ระดับมัธยมศึกษาโรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน 2 แห่ง คือ โรงเรียนอิสาณโกศลศึกษา (โรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา) และโรงเรียนฮั่วเคี้ยวบุรีรัมย์
 ระดับวิทยาลัยมีสถานศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา 4 แห่ง คือ วิทยาลัยเทคนิคบุรีรัมย์ วิทยาลัยการอาชีพบุรีรัมย์ โรงเรียนเบญจเทคโน และวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีบุรีรัมย์
 โรงเรียนพระปริยัติธรรม 3 แห่ง คือ โรงเรียนปริยัติธีรวิทยา วัดกลาง พระอารามหลวง (โรงเรียนพระปริยัติธรรมแผนกสามัญศึกษา) โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดอิสาณ (แผนกนักธรรม-บาลี) และโรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดธรรมธีราราม (แผนกนักธรรม-บาลี)
 ระดับมหาวิทยาลัย 2 แห่ง คือ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ และ วิทยาลัยสงฆ์บุรีรัมย์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

 สาธารณสุข 
thumb|right|โรงพยาบาลบุรีรัมย์
การสาธารณสุขในเขตเทศบาลนครบุรีรัมย์ มีดังนี้
 โรงพยาบาลบุรีรัมย์ สังกัดกระทรวงสาธารณสุข ขนาด 750 เตียงที่มา:โรงพยาบาลบุรีรัมย์
 ศูนย์บริการสาธารณสุขเทศบาลเมืองบุรีรัมย์
 คลินิกเอกชน จำนวน 65 แห่งสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์ 
 ศูนย์บริการแพทย์แผนไทย 
 คลินิกบริการสาธารณสุขของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด 

 โทรคมนาคมและการสื่อสาร 
thumb|right|เสาสัญญาณองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย (ทศท.)
 ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข 2 แห่ง
 องค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย (ทศท.)
 การสื่อสารแห่งประเทศไทย (กสท.)
 สถานีวิทยุกระจายเสียง/สถานีวิทยุโทรทัศน์ในพื้นที่
 สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย ระบบ เอ.เอ็ม. ตั้งอยู่ที่ถนนนิวาส ข้างโรงเรียนบุรีรัมย์พิทยาคม ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
 สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย ระบบ เอฟ.เอ็ม. ตั้งอยู่ที่ถนนจิระตรงข้ามมหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ ตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์
 ระบบเสียงตามสายหรือหอกระจายข่าวในพื้นที่ให้บริการได้ครอบคลุมร้อยละ 80 ของพื้นที่

 สาธารณูปโภค 
เทศบาลนครบุรีรัมย์อยู่ในเขตบริการน้ำประปาของสำนักงานการประปาส่วนภูมิภาค ซึ่งมีจำนวนครัวเรือนที่ใช้น้ำประปาในเขตเทศบาลฯ ประปาในเขตเทศบาลฯ ประมาณ 21,084 ครัวเรือน  มีห้วยจระเข้มาก และห้วยชุมเห็ดเป็นแหล่งน้ำดิบที่ใช้ผลิตน้ำประปาและมีห้วยตลาดเป็นแหล่งน้ำดิบสำรอง

ในเขตเทศบาลนครบุรีรัมย์ มีจำนวนครัวเรือนที่ใช้ไฟฟ้าประมาณ 21,084 ครัวเรือน คิดเป็น พื้นที่ที่ให้บริการไฟฟ้า 100% ของพื้นที่ทั้งหมด

 การขนส่ง 
เทศบาลนครบุรีรัมย์สามารถเดินทางติดต่อกับจังหวัดต่าง ๆ ที่อยู่ใกล้เคียงและติดต่อกันภายในจังหวัดได้สะดวกทั้งทางรถยนต์ รถไฟ และทางเครื่องบิน
thumb|สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดบุรีรัมย์
เทศบาลนครบุรีรัมย์อยู่ห่างจากกรุงเทพมหานคร โดยทางรถยนต์ประมาณ 384 กิโลเมตร ทางรถไฟประมาณ 376 กิโลเมตร และห่างจากเมืองหลักที่อยู่ใกล้เคียงดังนี้
 เทศบาลเมืองสุรินทร์: 50 กิโลเมตร
 เทศบาลนครนครราชสีมา: 130 กิโลเมตร
 เทศบาลเมืองมหาสารคาม: 145 กิโลเมตร
 เทศบาลนครขอนแก่น: 200 กิโลเมตร
 เทศบาลเมืองสระแก้ว: 230 กิโลเมตร

 ทางราง 
thumbnail|สถานีรถไฟบุรีรัมย์

สถานีรถไฟบุรีรัมย์ เป็นศูนย์กลางการคมนาคมทางตอนเหนือของเมือง เชื่อมต่อกับรถไฟของการรถไฟแห่งประเทศไทย ให้บริการรับส่งผู้โดยสารจากบุรีรัมย์สู่พื้นที่อื่น ๆ ของตัวจังหวัด และภาคอีสาน ทั้งรถไฟด่วนและรถไฟธรรมดา อาทิเช่น รถไฟสายสถานีกลางกรุงเทพอภิวัฒน์–อุบลราชธานี, นครราชสีมา–อุบลราชธานี, กรุงเทพ (หัวลำโพง)–สุรินทร์ ในช่วงเทศกาลปีใหม่ และสงกรานต์ จะมีรถไฟสายกรุงเทพ–อุบลราชธานี และกรุงเทพ–ศรีสะเกษ เปิดเดินรถเพิ่มอีกหลายขบวน

 ทางถนน 
ในเขตเทศบาลมีถนนเป็นเส้นทางคมนาคมหลักโดยส่วนใหญ่เป็นถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก และถนนแอสฟัลท์ติส ถนนสายสำคัญในตัวเมือง อาทิเช่น ถนนธานี, ถนนรมย์บุรี, ถนนปลัดเมือง, ถนนจิระ, ถนนสุนทรเทพ, ถนนนิวาศ

สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดบุรีรัมย์ เป็นศูนย์กลางการคมนาคมของเมือง ให้บริการรถโดยสารในหลายเส้นทาง อาทิเช่น สายกรุงเทพ–บุรีรัมย์, กรุงเทพ–อุบลราชธานี, กรุงเทพ–สุรินทร์, กรุงเทพ–ศรีสะเกษ, บุรีรัมย์–นางรอง, บุรีรัมย์–นครราชสีมา รถประจำทางในเมืองบุรีรัมย์ คือ รถสองแถว สายสีชมพู ให้บริการในสองเส้นทาง (สายตลาดเทศบาล-เขากระโดง และสายบ้านบัว) ในอดีตเคยมีรถโดยสารประจำทางวิ่งในตัวเมือง แต่ได้ยกเลิกและเปลี่ยนมาเป็นรถสองแถวแทน

 ทางอากาศ 
ท่าอากาศยานบุรีรัมย์ หรือ สนามบินบุรีรัมย์ เป็นสนามบินที่ตั้งอยู่ใกล้เมืองบุรีรัมย์มากที่สุด ตั้งอยู่ที่อำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์ ห่างจากตัวเมือง 34 กิโลเมตร ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ สายการบินที่ให้บริการคือ นกแอร์ และไทยแอร์เอเชีย เปิดทำการทุกวัน

 เศรษฐกิจ 
 อุตสาหกรรม 
โรงงานอุตสาหกรรม มี  6  แห่ง  ได้แก่
 บริษัท ศิลาชัย (1991) จำกัด ตั้งอยู่หมู่ที่  4 ตำบลอิสาณ 
 บริษัท สมบูรณ์ จำกัด ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 ตำบลอิสาณ 
 หิดลาด จำกัด ตั้งอยู่หมู่ที่ 13 ตำบลอิสาณ 
 บริษัท แอดเดอร์รานท์ไทย จำกัด ตั้งอยู่หมู่ที่  14 ตำบลอิสาณ 
 บริษัท สรรไท ซุปเปอร์เทค จำกัด ตั้งอยู่ที่ 999 หมู่ที่ 9 บ้านโคกใหญ่ ตำบลเสม็ด 
 บริษัท สยามเทคนิคคอนกรีต จำกัด ตั้งอยู่ที่ 333 หมู่ที่ 16 บ้านศิลาทอง ตำบลเสม็ด

 สถานที่สำคัญ 

สถานศึกษา
 มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์
 วิทยาลัยสงฆ์บุรีรัมย์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
 วิทยาลัยเทคนิคบุรีรัมย์
 โรงเรียนบุรีรัมย์พิทยาคม
 โรงเรียนภัทรบพิตร 
 โรงเรียนโสภณวรวัฒน์วิทยา
 โรงเรียนอนุบาลบุรีรัมย์
 โรงเรียนฮั่วเคี้ยวบุรีรัมย์
 โรงเรียนเสนศิริอนุสรณ์
 โรงเรียนบ้านโคกสะอาดวิทยาคาร
 โรงเรียนบ้านโคกวัด
 โรงเรียนคงชัยสิทธิ์วิทยา
 โรงเรียนประกาศธรรมคุณวิทยา
 โรงเรียนเบญจเทคโน
 วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีบุรีรัมย์
 โรงเรียนเทศบาล 1 บุรีราษฎร์ดรุณวิทยา 
 โรงเรียนเทศบาล 2 อิสาณธีรวิทยาคาร 
 โรงเรียนเทศบาล 3 เมืองบุรีรัมย์ 
 โรงเรียนเทศบาล 4 ศรีพุทราอนุสรณ์ 
 โรงเรียนเทศบาล 5 อิสาณอนุสรณ์

สาธารณสุข
 โรงพยาบาลบุรีรัมย์
 โรงพยาบาลค่ายสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก

สถานที่ราชการ
 กองบัญชาการมณฑลทหารบกที่ 26
 สถานีตำรวจภูธรเมืองบุรีรัมย์
 กองบังคับการตำรวจภูธรจังหวัดบุรีรัมย์
 สถานีดับเพลิงเทศบาลนครบุรีรัมย์
 ห้องสมุดประชาชนจังหวัดบุรีรัมย์
 ศาลากลางจังหวัดบุรีรัมย์
 ศาลจังหวัดบุรีรัมย์
 ที่ว่าการอำเภอเมืองบุรีรัมย์
 สำนักงานขนส่งจังหวัดบุรีรัมย์
 องค์การบริหารส่วนจังหวัดบุรีรัมย์
 กองกำกับการตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดบุรีรัมย์
 สำนักงานประกันสังคมจังหวัดบุรีรัมย์
 สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดบุรีรัมย์
 แขวงทางหลวงบุรีรัมย์

ศาสนสถาน
 วัดกลางพระอารามหลวง
 ศาลหลักเมืองบุรีรัมย์

ห้างสรรพสินค้าและตลาด
 ทวีกิจ พลาซ่า และทวีกิจ ซูเปอร์เซ็นเตอร์
 ตลาดไนท์บาซาร์
 ตลาดสดเทศบาลนครบุรีรัมย์

สนามกีฬาและสถานที่ทางนันทนาการ
 สระว่ายน้ำ องค์การบริหารส่วนจังหวัดบุรีรัมย์
 คลองละลม (ตั้งอยู่กลางเมืองบุรีรัมย์มีลักษณะเป็นรูปวงรี แบ่งเป็น 6 ส่วนหรือ 6 ลูก)
 สวนสาธารณะรมย์บุรี
 ช้างอารีนา
 ช้าง อินเตอร์เนชั่นแนล เซอร์กิต
 สนามกีฬา องค์การบริหารส่วนจังหวัดบุรีรัมย์
 สถานบันเทิงย่านตะวันแดง

คมนาคม
 สถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดบุรีรัมย์
 สถานีรถไฟบุรีรัมย์

สถานที่ทางธรรมชาติ
 วนอุทยานภูเขาไฟกระโดง โดยมี "พระสุภัทรบพิตร" พระพุทธรูปองค์ใหญ่คู่เมืองบุรีรัมย์ประดิษฐานอยู่บนยอด
 เขตห้ามล่าสัตว์ป่าภูเขาไฟกระโดง
 อ่างเก็บน้ำห้วยจรเข้มาก