# อักษรพราหมี
อักษรพราหมี (𑀩𑁆𑀭𑀸𑀳𑁆𑀫𑀻, อ่านว่า "พรา-มี", ISO 15919: Brāhmī) เป็นระบบการเขียนในเอเชียใต้โบราณ Quote: " Until the late nineteenth century, the script of the Aśokan (non-Kharosthi) inscriptions and its immediate derivatives was referred to by various names such as “lath” or “Lat,” “Southern Aśokan,” “Indian Pali,” “Mauryan,” and so on. The application to it of the name Brahmi [sc. lipi], which stands at the head of the Buddhist and Jaina script lists, was first suggested by T[errien] de Lacouperie, who noted that in the Chinese Buddhist encyclopedia Fa yiian chu lin the scripts whose names corresponded to the Brahmi and Kharosthi of the Lalitavistara are described as written from left to right and from right to left, respectively. He therefore suggested that the name Brahmi should refer to the left-to-right “Indo-Pali” script of the Aśokan pillar inscriptions, and Kharosthi to the right-to-left “Bactro-Pali” script of the rock inscriptions from the northwest." ระบบการเขียนหรืออักษรพราหมีได้รับการพัฒนาเป็นอักษรสากลเมื่อศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช Quote: "... the Brahmi script appeared in the third century B.c. as a fully developed pan-Indian national script (sometimes used as a second script even within the proper territory of Kharosthi in the north-west) and continued to play this role throughout history, becoming the parent of all of the modern Indic scripts both within India and beyond. Thus, with the exceptions of the Indus script in the protohistoric period, of Kharosthi in the northwest in the ancient period, and of the Perso–Arabic and European scripts in the medieval and modern periods, respectively, the history of writing in India is virtually synonymous with the history of the Brahmi script and its derivatives. และเป็นต้นกำเนิดของระบบการเขียนทั้งหมดในเอเชียใต้ ยกเว้นอักษรสินธุในสหัสวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช อักษรขโรษฐี ซึ่งมีที่มาจากภาคตะวันตกเฉียงเหนือของปากีสถานเมื่อศตวรรษที่ 5 หรือ 4 ก่อนคริสต์ศักราช "The presumptive homeland and principal area of the use of Kharoṣțhī script ... was the territory along and around the Indus, Swat, and Kabul River Valleys of the modern North-West Frontier Province of Pakistan; ... [pp. 42–44] In short, there is no clear evidence to allow us to specify the date of the origin of Kharoṣțhī with any more precision than sometime in the fourth, or possibly the fifth, century B.C. [p. 46]" อักษรอาหรับ–เปอร์เซียในสมัยกลาง และอักษรลาตินในสมัยใหม่ ตระกูลอักษรพราหมีไม่เพียงมีผู้ใช้ในเอเชียใต้อย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังพบผู้ใช้ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย

อักษรพราหมีเป็นอักษรสระประกอบ ซึ่งใช้ระบบเครื่องหมายเสริมสัทอักษรเพื่อเชื่อมสระด้วยสัญลักษณ์พยัญชนะ ระบบการเขียนนี้ได้รับการพัฒนาเพียงเล็กน้อยในสมัยโมริยะ (ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช) จนถึงสมัยจักรวรรดิคุปตะตอนต้น (คริสต์ศตวรรษที่ 4) กล่าวกันว่าผู้ที่อ่านหนังสือออกสามารถอ่านและเข้าใจจารึกโมริยะจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 4 บางครั้งในช่วงหลัง ความสามารถในการอ่านอักษรพราหมีแบบดั้งเดิมได้สูญหายไปแล้ว จารึกพราหมีที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดและเก่าแก่ที่สุด (ลงวันที่แน่นอน) คือพระราชกฤษฎีกาของอโศกในประเทศอินเดียที่สืบไปถึง 250–232 ปีก่อนคริสต์ศักราช การถอดความอักษรพราหมีกลายเป็นจุดสนใจของนักวิชาการชาวยุโรปในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 19 ในสมัยการปกครองของบริษัทอินเดียตะวันออกในอินเดีย โดยเฉพาะสมาคมเอเชียแห่งเบงกอลในโกลกาตา James Prinsep เลขานุการสมาคม เป็นผู้ถอดความอักษรพราหมี แล้วบันทึกลงในบทความวิชาการในวารสารสมาคมในคริสต์ทศวรรษ 1830 ความก้าวหน้าในการถอดความของเขาทำให้เกิดผลงานของChristian Lassen, Edwin Norris, H. H. Wilson และAlexander Cunningham กับคนอื่น ๆ "Prinsep came to India in 1819 as assistant to the assay master of the Calcutta Mint and remained until 1838, when he returned to England for reasons of health. During this period Prinsep made a long series of discoveries in the fields of epigraphy and numismatics as well as in the natural sciences and technical fields. But he is best known for his breakthroughs in the decipherment of the Brahmi and Kharosthi scripts. ... Although Prinsep's final decipherment was ultimately to rely on paleographic and contextual rather than statistical methods, it is still no less a tribute to his genius that he should have thought to apply such modern techniques to his problem."

ต้นกำเนิดของคำนี้ยังคงมีการโต้แย้ง โดยนักวิชาการส่วนใหญ่กล่าวว่าพราหมีมาจากหรืออย่างน้อยได้รับอิทธิพลจากอักษรเซมิติกอย่างน้อยหนึ่งอันหรือมากกว่า ในขณะที่อีกกลุ่มกล่าวว่าอักษรนี้มีต้นกำเนิดหรือการเชื่อมโยงแบบพื้นเมืองของอักษรสินธุแห่งอารยธรรมลุ่มแม่น้ำสินธุที่เก่าแก่กว่าและยังถอดความไม่ได้ อักษรพราหมีเคยถูกเรียกในภาษาอังกฤษว่าอักษร "pin-man" และมีชื่อเรียกหลายแบบ เช่น "lath", "Laṭ", "อโศกใต้", "บาลีแบบอินเดีย" หรือ "เมารยะ"  จนกระทั่งคริสต์ทศวรรษ 1880 เมื่อAlbert Étienne Jean Baptiste Terrien de Lacouperie เชื่อมโยงมันกับอักษรพราหมี ผ่านการอิงจากการสำรวจของ Gabriel Devéria รายชื่ออักษรแรกถูกกล่าวถึงในลลิตวิสตรสูตร ดังนั้น จึงเป็นที่มาของชื่อผลงานโดยGeorg Bühler, ถึงแม้ว่าคำนี้จะเป็นอีกรูปหนึ่งของ "พรหม" อักษรคุปตะในคริสต์ศตวรรษที่ 5 บางครั้งถูกเรียกเป็น "พราหมีตอนปลาย" อักษรในปัจจุบันหลายอันที่ใช้กันทั่วเอเชียใต้มีที่มาจากพราหมี ทำให้เป็นหนึ่งในรูปเขียนที่ทรงอิทธิพลที่สุดในโลก ผลสำรวจหนึ่งพบว่ามีรูปอักษรที่มาจากอักษรนี้ถึง 198 อัน

ในศิลาจารึกของอโศก (ประมาณศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช) ซึ่งเขียนด้วยอักษรพราหมี มีตัวเลขไม่กี่ตัว โดยถูกเรียกว่าตัวเลขพราหมี ตัวเลขนี้สามารถบวกหรือคูณได้ และไม่ใช่ค่าประจำหลัก ไม่มีใครทราบว่า ระบบพื้นฐานของการนับมีส่วนเชื่อมโยงกับอักษรพราหมีหรือไม่ แต่ในครึ่งหลังของคริสต์สหัสวรรษที่ 1 จารึกในอินเดียบางส่วนและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เขียนด้วยอักษรที่มาจากพราหมีมีตัวเลขที่มีค่าฐานสิบ และถือเป็นตัวอย่างแรกสุดของระบบตัวเลขฮินดู–อารบิกที่ใช้กันทั่วโลก อย่างไรก็ตาม ระบบพื้นฐานของการนับมีความเก่าแก่กว่า โดยตัวอย่างที่ส่งแบบปากเปล่าที่ได้รับการยืนยันครั้งแรกสุดอยู่ในช่วงกลางของคริสต์ศตวรรษที่ 3 ในการปรับตัวร้อยแก้วภาษาสันสกฤตของผลงานโหราศาสตร์กรีกที่หายสาบสูญ

ตัวอักษร
สระ
thumb|upright=1.5|สระจม
สระลอยเสียงสระจมเสียงสระลอยเสียงสระจมเสียง𑀅 𑀓 𑀆 𑀓𑀸 𑀇 𑀓𑀺 𑀈 𑀓𑀻 𑀉 𑀓𑀼 𑀊 𑀓𑀽 𑀏 𑀓𑁂 𑀐 𑀓𑁃 𑀑 𑀓𑁄 𑀒 𑀓𑁅 

พยัญชนะ
เสียงระเบิดเสียงนาสิกเสียงเปิดเสียงเสียดแทรกการออกเสียง →ไม่ก้องก้องไม่ก้องก้องเสียงธนิต →ไม่ใช่ไม่ใช่ไม่ใช่เสียงเพดานอ่อน𑀓𑀔 𑀕 𑀖 𑀗 𑀳 เพดานแข็ง𑀘 𑀙 𑀚 𑀛 𑀜 𑀬 𑀰 ปลายลิ้นม้วน𑀝 𑀞 𑀟 𑀠 𑀡 𑀭 𑀱 ฟัน𑀢 𑀣 𑀤 𑀥 𑀦 𑀮 𑀲 ริมฝีปาก𑀧 𑀨 𑀩 𑀪 𑀫 𑀯 
+กขคฆงจฉชฌญฏฐฑฒณตถทธนปผพภมยรลวศษสหฬ -ะ𑀓𑀔𑀕𑀖𑀗𑀘𑀙𑀚𑀛𑀜𑀝𑀞𑀟𑀠𑀡𑀢𑀣𑀤𑀥𑀦𑀧𑀨𑀩𑀪𑀫𑀬𑀭𑀮𑀯𑀰𑀱𑀲𑀳𑀴 -า𑀓𑀸𑀔𑀸𑀕𑀸𑀖𑀸𑀗𑀸𑀘𑀸𑀙𑀸𑀚𑀸𑀛𑀸𑀜𑀸𑀝𑀸𑀞𑀸𑀟𑀸𑀠𑀸𑀡𑀸𑀢𑀸𑀣𑀸𑀤𑀸𑀥𑀸𑀦𑀸𑀧𑀸𑀨𑀸𑀩𑀸𑀪𑀸𑀫𑀸𑀬𑀸𑀭𑀸𑀮𑀸𑀯𑀸𑀰𑀸𑀱𑀸𑀲𑀸𑀳𑀸𑀴𑀸 -ิ𑀓𑀺𑀔𑀺𑀕𑀺𑀖𑀺𑀗𑀺𑀘𑀺𑀙𑀺𑀚𑀺𑀛𑀺𑀜𑀺𑀝𑀺𑀞𑀺𑀟𑀺𑀠𑀺𑀡𑀺𑀢𑀺𑀣𑀺𑀤𑀺𑀥𑀺𑀦𑀺𑀧𑀺𑀨𑀺𑀩𑀺𑀪𑀺𑀫𑀺𑀬𑀺𑀭𑀺𑀮𑀺𑀯𑀺𑀰𑀺𑀱𑀺𑀲𑀺𑀳𑀺𑀴𑀺 -ี𑀓𑀻𑀔𑀻𑀕𑀻𑀖𑀻𑀗𑀻𑀘𑀻𑀙𑀻𑀚𑀻𑀛𑀻𑀜𑀻𑀝𑀻𑀞𑀻𑀟𑀻𑀠𑀻𑀡𑀻𑀢𑀻𑀣𑀻𑀤𑀻𑀥𑀻𑀦𑀻𑀧𑀻𑀨𑀻𑀩𑀻𑀪𑀻𑀫𑀻𑀬𑀻𑀭𑀻𑀮𑀻𑀯𑀻𑀰𑀻𑀱𑀻𑀲𑀻𑀳𑀻𑀴𑀻 -ุ𑀓𑀼𑀔𑀼𑀕𑀼𑀖𑀼𑀗𑀼𑀘𑀼𑀙𑀼𑀚𑀼𑀛𑀼𑀜𑀼𑀝𑀼𑀞𑀼𑀟𑀼𑀠𑀼𑀡𑀼𑀢𑀼𑀣𑀼𑀤𑀼𑀥𑀼𑀦𑀼𑀧𑀼𑀨𑀼𑀩𑀼𑀪𑀼𑀫𑀼𑀬𑀼𑀭𑀼𑀮𑀼𑀯𑀼𑀰𑀼𑀱𑀼𑀲𑀼𑀳𑀼𑀴𑀼 -ู𑀓𑀽𑀔𑀽𑀕𑀽𑀖𑀽𑀗𑀽𑀘𑀽𑀙𑀽𑀚𑀽𑀛𑀽𑀜𑀽𑀝𑀽𑀞𑀽𑀟𑀽𑀠𑀽𑀡𑀢𑀽𑀣𑀽𑀤𑀽𑀥𑀽𑀦𑀽𑀧𑀽𑀨𑀽𑀩𑀽𑀪𑀽𑀫𑀽𑀬𑀽𑀭𑀽𑀮𑀽𑀯𑀽𑀰𑀽𑀱𑀽𑀲𑀽𑀳𑀽𑀴𑀽เ-𑀓𑁂𑀔𑁂𑀕𑁂𑀖𑁂𑀗𑁂𑀘𑁂𑀙𑁂𑀚𑁂𑀛𑁂𑀜𑁂𑀝𑁂𑀞𑁂𑀟𑁂𑀠𑁂𑀡𑀢𑁂𑀣𑁂𑀤𑁂𑀥𑁂𑀦𑁂𑀧𑁂𑀨𑁂𑀩𑁂𑀪𑁂𑀫𑁂𑀬𑁂𑀭𑁂𑀮𑁂𑀯𑁂𑀰𑁂𑀱𑁂𑀲𑁂𑀳𑁂𑀴𑁂โ-𑀓𑁄𑀔𑁄𑀕𑁄𑀖𑁄𑀗𑁄𑀘𑁄𑀙𑁄𑀚𑁄𑀛𑁄𑀜𑁄𑀝𑁄𑀞𑁄𑀟𑁄𑀠𑁄𑀡𑀢𑁄𑀣𑁄𑀤𑁄𑀥𑁄𑀦𑁄𑀧𑁄𑀨𑁄𑀩𑁄𑀪𑁄𑀫𑁄𑀬𑁄𑀭𑁄𑀮𑁄𑀯𑁄𑀰𑁄𑀱𑁄𑀲𑁄𑀳𑁄𑀴𑁄 -ํ𑀓𑁆𑀔𑁆𑀕𑁆𑀖𑁆𑀗𑁆𑀘𑁆𑀙𑁆𑀚𑁆𑀛𑁆𑀜𑁆𑀝𑁆𑀞𑁆𑀟𑁆𑀠𑁆𑀡𑁆𑀢𑁆𑀣𑁆𑀤𑁆𑀥𑁆𑀦𑁆𑀧𑁆𑀨𑁆𑀩𑁆𑀪𑁆𑀫𑁆𑀬𑁆𑀭𑁆𑀮𑁆𑀯𑁆𑀰𑁆𑀱𑁆𑀲𑁆𑀳𑁆𑀴𑁆