# คณะรัฐมนตรีสยาม คณะที่ 5
คณะรัฐมนตรีคณะที่ 5 (16 ธันวาคม พ.ศ. 2476 - 22 กันยายน พ.ศ. 2477) จัดตั้งขึ้นหลังการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2476

นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) เป็นนายกรัฐมนตรี ประกาศพระบรมราชโองการ ลงวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2476 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงลงพระปรมาภิไธย และเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน) ประธานสภาผู้แทนราษฎร เป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการ และในวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2476 มีการแต่งตั้งคณะรัฐมนตรี

 รายชื่อคณะรัฐมนตรี 

 

 คณะรัฐมนตรีคณะที่ 5 ของไทย ตำแหน่ง  ลำดับ  รายนาม  เริ่มวาระ  สิ้นสุดวาระ  หมายเหตุ ที่มา  นายกรัฐมนตรี   *  นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)  15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 กลาโหม      นายพลตรี พระยาประเสริฐสงคราม (เทียบ คมกฤส)  15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  29 มีนาคม พ.ศ. 2477  15px  ลาออก สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 *  นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)  15px  29 มีนาคม พ.ศ. 2477  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 การคลัง    1  เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร์ ณ สงขลา) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2  ต่างประเทศ    2  พระยาอภิบาลราชไมตรี (ต่อม บุนนาค) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2  ธรรมการ      นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)  15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  29 มีนาคม พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 3  พระสารสาสน์ประพันธ์ (ชื้น จารุวัสตร์) 15px  29 มีนาคม พ.ศ. 2477  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px      15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  29 มีนาคม พ.ศ. 2477  15px  แต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงธรรมการ  มหาดไทย      นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)  15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  29 มีนาคม พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 4  หลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์)  15px  29 มีนาคม พ.ศ. 2477  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 ยุติธรรม    5  พระยานิติศาสตร์ไพศาลย์ (วัน จามรมาน) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 วัง    6  เจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px   เศรษฐการ      พระยาโกมารกุลมนตรี (ชื่น โกมารกุล ณ นคร)   15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  29 มีนาคม พ.ศ. 2477  15px  ลาออก สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2 7  พระสารสาสน์พลขันธ์ (ลอง สุนทานนท์)  15px  29 มีนาคม พ.ศ. 2477  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px       8  พระดุลยธารณปรีชาไวท์ (ยม สุทนุศาสน์) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px      9  นายเรือเอก หลวงธำรงนาวาสวัสดิ์ (ถวัลย์ ธารีสวัสดิ์) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ.  2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   10  หลวงนฤเบศร์มานิต (สงวน จูฑะเตมีย์) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   11  นายพันโท หลวงพิบูลสงคราม (แปลก ขีตตะสังคะ)   15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   12  พระยามานวราชเสวี (ปลอด ณ สงขลา) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2    13  นายนาวาโท หลวงศุภชลาศัย (บุง ศุภชลาศัย) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2   14  พระยาสมันตรัฐบุรินทร์ (ตุ้ย สมันตรัฐ หรือ บินอับดุลลาห์) 15px  16 ธันวาคม  พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px      15  นายพันเอก พระสิทธิเรืองเดชพล (แสง พันธุประภาส) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2    16  นายนาวาโท หลวงสินธุสงครามชัย (สินธุ์ กมลนาวิน)  15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px  สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2    17   พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค) 15px  16 ธันวาคม พ.ศ. 2476  22 กันยายน พ.ศ. 2477  15px   

 การเปลี่ยนแปลงคณะรัฐมนตรี 
 29 มีนาคม พ.ศ. 2477 
 ลาออก - นายพลตรี พระยาประเสริฐสงคราม (เทียบ คมกฤส) กราบถวายบังคมลาออกจากตำแหน่ง โดยอ้างเหตุผลว่าป่วย ไม่สามารถรับราชการได้เต็มที่
 ลาออก - พระยาโกมารกุลมนตรี (ชื่น โกมารกุล ณ นคร) กราบถวายบังคมลาออกจากตำแหน่ง โดยอ้างเหตุผลว่าป่วย ไม่สามารถรับราชการได้เต็มที่
 แต่งตั้ง - นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
 แต่งตั้ง - พระสารสาสน์ประพันธ์ (ชื้น จารุวัสตร์) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงธรรมการ
 แต่งตั้ง - หลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
 แต่งตั้ง - พระสารสาสน์พลขันธ์ (ลอง สุนทานนท์) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐการ

 การแถลงนโยบายของรัฐบาล 
คำแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรี คณะที่ 5 คณะรัฐมนตรีแถลงนโยบายต่อสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2476 และได้รับความไว้วางใจในวันเดียวกันเป็นเอกฉันท์

 การสิ้นสุดของคณะรัฐมนตรี 
คณะรัฐมนตรีคณะนี้สิ้นสุดลง เพราะเหตุที่รัฐบาลได้เสนอญัตติขอให้สภาผู้แทนราษฎรลงมติเห็นชอบด้วยความตกลงระหว่างประเทศ เรื่องควบคุมการจำกัดยางแต่สภาไม่เห็นชอบด้วย ความตกลงที่รัฐบาลได้ลงนามไปก่อน นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีทั้งคณะจึงกราบถวายบังคมลาออกจากตำแหน่ง เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2477