# อักษรไทย
อักษรไทย เป็นอักษรที่ใช้เขียนภาษาไทยและภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ เช่น คำเมือง, อีสาน, ภาษาไทยใต้, มลายูปัตตานี เป็นต้น ในประเทศไทย มีพยัญชนะ 44 รูป สระ 21 รูป วรรณยุกต์ 4 รูป และเครื่องหมายอื่น ๆ อีกจำนวนหนึ่ง พยัญชนะไทยจะเรียงตัวไปตามแนวนอน จากซ้ายไปขวา ส่วนสระจะอยู่หน้า บน ล่าง และหลังพยัญชนะประกอบคำแล้วแต่ชนิดของสระ

อักษรไทยไม่มีการแยกตัวอักษรพิมพ์ใหญ่และพิมพ์เล็กอย่างอักษรโรมัน และไม่มีการเว้นวรรคระหว่างคำ เมื่อจบหนึ่งประโยคจะลงท้ายด้วยการเว้นวรรค กับมีเครื่องหมายวรรคตอนจำนวนหนึ่ง

ภาษาไทยมีเลขไทยเป็นของตัวเอง แต่นิยมใช้ตัวเลขอาหรับเป็นส่วนใหญ่ในชีวิตประจำวัน

 ประวัติและวิวัฒนาการ 
thumb|right|150px|จารึกพ่อขุนรามคำแหง จารึกที่เก่าแห่ที่สุดที่ใช้อักษรไทยดั้งเดิม (พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร)
thumb|450x450px|วิวัฒนาการอักษรไทย
อักษรไทยมีที่มาจากอักษรสุโขทัย ซึ่งพัฒนามาจากอักษรขอมไทยเก่า ซึ่งเป็นรูปเขียนแบบอักษรพราหมีใต้ที่มาจากอักษรปัลลวะ ตามธรรมเนียมระบุว่าราว พ.ศ. 1826 พ่อขุนรามคำแหงทรงประดิษฐ์อักษรไทยขึ้น อักษรไทยที่เก่าแก่ที่สุดที่รับรองได้มาจากจารึกพ่อขุนรามคำแหงที่สลักขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1835 อย่างไรก็ตาม มีนักวิชาการบางส่วนตั้งคำถามถึงความน่าเชื่อถือของสิ่งนี้ 

อักษรไทยถือเป็นอักษรแรกบนโลกที่ประดิษฐ์เครื่องหมายวรรณยุกต์เพื่อระบุวรรณยุกต์เฉพาะที่ไม่ปรากฏในกลุ่มภาษามอญ-เขมร (ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก), ตระกูลภาษาดราวิเดียน และกลุ่มภาษาอินโด-อารยันที่อักษรนี้สืบมาหรือได้รับอิทธิพลบางส่วน แม้ว่าภาษาจีนและภาษาในตระกูลภาษาจีน-ทิเบตต่างมีวรรณยุกต์เฉพาะในระบบเสียงตนเอง แต่ไม่มีเครื่องหมายวรรณยุกต์ในอักขรวิธีของตนเอง ทำให้เครื่องหมายวรรณยุกต์เป็นสิ่งประดิษฐ์ในภาษาไทยที่ภายหลังส่งอิทธิพลต่อกลุ่มภาษาไทอื่น ๆ และตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่าบางส่วนในอินโดจีน นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มกลุ่มพยัญชนะ (consonant clusters) ที่เขียนในแนวนอนและต่อเนื่อง แทนที่จะเขียนพยัญชนะตัวที่สองไว้ด้านล่างพยัญชนะตัวแรก ท้ายที่สุด อักษรไทยเคยเขียนเครื่องหมายสระทุกแบบบนบรรทัดหลัก แต่หลังจากนั้นไม่นานสิ่งนี้ไม่เป็นที่นิยมอีก

อักษรไทยมีการปรับปรุงอยู่เรื่อย ๆ ในสมัยพญาฦๅไทราว พ.ศ. 1900 มีการแก้ไขตัวอักษรให้ผิดเพี้ยนไปบ้างเล็กน้อย โดยเฉพาะการเพิ่มเชิงที่ตัว ญ ซึ่งใช้ติดต่อเรื่อยมาจนทุกวันนี้ คาดว่าน่าจะเอาอย่างมาจากขอมโบราณ ในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ราว พ.ศ. 2223 ตัวอักษรเริ่มมีทรวดทรงดีขึ้นแต่ก็ไม่ทิ้งเค้าเดิม มีบางตัวเท่านั้นที่แก้ไขผิดไปจากเดิม คือตัว ฎ และ ธ ซึ่งเหมือนกับที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน นักวิชาการจำนวนหนึ่งเชื่อว่าในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตัวอักษรและการใช้งานมีความคล้ายคลึงกับในปัจจุบันมากที่สุด

 อักษรไทย 

 พยัญชนะ 
พยัญชนะไทยมี 44 รูป แต่ละตัวมีชื่อเรียกโดยเฉพาะ สามารถแบ่งตามฐานที่ใช้ในการออกเสียงเป็นวรรค เสียงอ่านที่กำกับไว้คือเสียงเมื่อเป็นพยัญชนะต้น

{|class=wikitable
!วรรค!!ฐานกรณ์!!colspan=2|กักสิถิล!!colspan=5|กักธนิตหรือเสียดแทรก!!นาสิก
|- align=center
!วรรค กะ!!เพดานอ่อน
|colspan=2|ก ไก่ 
|ข ไข่ 
|ฃ ขวด¹ 
|ค ควาย 
|ฅ คน¹ 
|ฆ ระฆัง 
|ง งู 
|- align=center
!วรรค จะ!!เพดานแข็ง
|colspan=2|จ จาน 
|colspan=2|ฉ ฉิ่ง 
|ช ช้าง 
|ซ โซ่ 
|ฌ เฌอ 
|ญ หญิง 
|-align=center
!วรรค ฏะ!!rowspan=2|ปุ่มเหงือก
|ฎ ชฎา 
|ฏ ปฏัก 
|colspan=2|ฐ ฐาน 
|colspan=2|ฑ มณโฑ 
|ฒ ผู้เฒ่า ||ณ เณร 
|-align=center
!วรรค ตะ
|ด เด็ก ||ต เต่า 
|colspan=2|ถ ถุง 
|colspan=2|ท ทหาร 
|ธ ธง ||น หนู 
|-align=center
!วรรค ปะ!!ริมฝีปาก
|บ ใบไม้ ||ป ปลา 
|ผ ผึ้ง ||ฝ ฝา 
|พ พาน ||ฟ ฟัน 
|ภ สำเภา ||ม ม้า 
|- align=center
!colspan=2|ไตรยางศ์!!colspan=2|กลาง!!colspan=2|สูง!!colspan=4|ต่ำ
|}
{|class=wikitable
!วรรค!!colspan=4|เปิดหรือรัว!! colspan="4" |เสียดแทรก!!เปิดข้างลิ้นปุ่มเหงือก!!กักเส้นเสียง!!เสียดแทรกเส้นเสียง
|-align=center
!เศษวรรค
|ย ยักษ์ ||ร เรือ ||ล ลิง ||ว แหวน 
|ศ ศาลา 
|ษ ฤๅษี 
|ส เสือ 
|ห หีบ 
|ฬ จุฬา ||อ อ่าง³ ||ฮ นกฮูก 
|-align=center
!ไตรยางศ์!!colspan=4|ต่ำ!! colspan="4" |สูง!!ต่ำ!!กลาง!!ต่ำ
|}

 ฃ และ ฅ เป็นอักษรที่ในปัจจุบันเลิกใช้แล้ว
 ในปัจจุบันเสียงนี้ถูกแทนที่ด้วย /j/ ในภาษาไทยกลาง แต่ยังคงพบได้ในภาษาไทยถิ่นอื่นๆ เช่น ภาษาไทยอีสาน เป็นต้น
 อ ถือว่าเป็นเสียงว่างให้รูปสระมาเกาะได้

พยัญชนะไทยยังแบ่งออกเป็น 3 หมู่ เรียกว่า ไตรยางศ์ ประกอบด้วย
 อักษรสูง 11 ตัว ได้แก่ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห
 อักษรกลาง 9 ตัว ได้แก่ ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ
 อักษรต่ำ 24 ตัว ได้แก่ ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ

ความถี่ของพยัญชนะไทย  พยัญชนะไทยที่ใช้บ่อยที่สุดคือ น และที่ใช้น้อยที่สุดคือ ฅ ความถี่ที่แสดงในตารางอาจแตกต่างกันในทางปฏิบัติตามประเภทของข้อความ
(ผู้อ่านสามารถทดลองเปิดหน้าข่าว หรือเปิดหนังสือ ebook สักเล่มแล้วลอง ค้นหา(search) อักษรโดดๆ เช่น ก ข ค ... จะพบว่าพยัญชนะไทยที่ใช้มากที่สุดในเอกสารนั้นคือ น (นอ หนู) หรืออาจจะเป็นตัวพยัญชนะ ร อ บ้างในบางเอกสารเท่านั้น)
 จุดรหัส ชื่อตัวอักษร พยัญชนะไทย TNC v.1 LEXiTRON Data 2.0 พจนานุกรมราชบัณฑิตฯ 2554 ยูนิโคด ความถี่ U+0E19 NO NU  น  9.68%  8.61%  8.29% U+0E23 RO RUA  ร  7.47%  9.17%  9.04% U+0E2D O ANG  อ  7.44%  6.61%  6.42% U+0E01 KO KAI  ก  7.35%  7.54%  7.79% U+0E07 NGO NGU  ง  6.90%  6.26%  5.66% U+0E21 MO MA  ม  6.24%  5.77%  5.78% U+0E22 YO YAK  ย  4.90%  4.90%  5.18% U+0E27 WO WAEN  ว  4.80%  4.71%  4.56% U+0E25 LO LING  ล  3.97%  4.26%  4.85% U+0E14 DO DEK  ด  3.96%  3.89%  3.60% U+0E17 THO THAHAN  ท  3.75%  2.89%  2.73% U+0E2B HO HIP  ห  3.59%  3.26%  3.67% U+0E15 TO TAO  ต  3.31%  3.81%  3.93% U+0E04 KHO KHWAI  ค  3.09%  3.35%  2.47% U+0E2A SO SUA  ส  3.07%  3.84%  4.13% U+0E1B PO PLA  ป  2.90%  2.60%  2.76% U+0E1A BO BAIMAI  บ  2.88%  3.06%  3.06% U+0E08 CHO CHAN  จ  2.69%  2.05%  1.98% U+0E02 KHO KHAI  ข  2.13%  1.78%  1.88% U+0E1E PHO PHAN  พ  1.95%  2.27%  2.43% U+0E0A CHO CHANG  ช  1.56%  1.73%  1.75% U+0E1C PHO PHUNG  ผ  0.86%  0.87%  0.72% U+0E16 THO THUNG  ถ  0.79%  0.79%  0.73% U+0E13 NO NEN  ณ  0.64%  0.65%  0.80% U+0E28 SO SALA  ศ  0.60%  0.89%  0.90% U+0E18 THO THONG  ธ  0.56%  0.63%  0.78% U+0E29 SO RUSI  ษ  0.47%  0.56%  0.60% U+0E0D YO YING  ญ  0.46%  0.57%  0.57% U+0E20 PHO SAMPHAO  ภ  0.44%  0.61%  0.70% U+0E0B SO SO  ซ  0.42%  0.45%  0.43% U+0E09 CHO CHING  ฉ  0.25%  0.29%  0.36% U+0E10 THO THAN  ฐ  0.20%  0.15%  0.20% U+0E1F FO FAN  ฟ  0.18%  0.44%  0.33% U+0E1D FO FA  ฝ  0.13%  0.24%  0.20% U+0E0F TO PATAK  ฏ  0.08%  0.08%  0.14% U+0E0E DO CHADA  ฎ  0.08%  0.08%  0.08% U+0E12 THO PHUTHAO  ฒ  0.07%  0.04%  0.04% U+0E2E HO NOKHUK  ฮ  0.06%  0.10%  0.12% U+0E11 THO NANGMONTHO  ฑ  0.03%  0.11%  0.14% U+0E06 KHO RAKHANG  ฆ  0.03%  0.07%  0.12% U+0E2C LO CHULA  ฬ  0.02%  0.03%  0.07% U+0E0C CHO CHOE  ฌ  0.003%  0.01%  0.03% U+0E03 KHO KHUAT  ฃ  0.001%  0%  0% U+0E05 KHO KHON  ฅ  0.0003%  0%  0%1: นับความถี่จาก Thai National Corpus (1st version on CQPweb) จำนวน 34,782,267 โทเค็น
2: นับความถี่ จากฐานข้อมูล LEXiTRON Data 2.0 จำนวนคำศัพท์ในพจนานุกรม 32,365 คำ 
3: นับความถี่จากฐานข้อมูล พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ จำนวนคำศัพท์ในพจนานุกรม 39,191 คำ (db.version 2018.07.24)

 สระ 
สระในภาษาไทยมี 21 รูป ซึ่งรูปสระเหล่านี้จะนำไปประกอบเป็นรูปสระที่ใช้จริงอีกต่อหนึ่ง (ดูที่ ภาษาไทย)

 ะ วิสรรชนีย์ นมนางทั้งคู่
  ั ไม้หันอากาศ หางกังหัน ไม้ผัด
  ็ ไม้ไต่คู้ ไม้ตายคู้
 า ลากข้าง
  ิ พินทุ์อิ พินทุอิ
  ่ ฝนทอง
  ํ นิคหิต นฤคหิต หยาดน้ำค้าง

 " ฟันหนู, มูสิกทันต์
  ุ ตีนเหยียด ลากตีน
  ู ตีนคู้
 เ ไม้หน้า
 ใ ไม้ม้วน
 ไ ไม้มลาย
 โ ไม้โอ

 อ ตัวออ
 ย ตัวยอ
 ว ตัววอ
 ฤ ตัวรึ
 ฤๅ ตัวรือ
 ฦ ตัวลึ
 ฦๅ ตัวลือ

 วรรณยุกต์ 
วรรณยุกต์ในภาษาไทยมี 4 รูป 5 เสียง

เสียงวรรณยุกต์ไทยตามหลักภาษาศาสตร์ แบ่งได้ดังนี้
 เสียงสามัญ (ระดับเสียงกึ่งสูง-กลาง)
 เสียงเอก (ระดับเสียงกึ่งต่ำ-ต่ำ)
 เสียงโท (ระดับเสียงสูง-ต่ำ)
 เสียงตรี (ระดับเสียงกึ่งสูง-สูง)
 เสียงจัตวา (ระดับเสียงต่ำ-กึ่งสูง)

 รูปวรรณยุกต์ 
เครื่องหมายวรรณยุกต์ในภาษาไทย มี 4 รูป ดังนี้

ไม้เอก (-่) ไม้โท (-้) ไม้ตรี (-๊) และ ไม้จัตวา (-๋)

อย่างไรก็ตาม ในจารึกสมัยโบราณ เช่น ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง มีเครื่องหมายวรรณยุกต์เพียง 2 รูป คือ ไม้เอก (-่) และไม้โท (-๋) เช่น น๋อง (น้อง), ห๋า (ห้า)

 การผันเสียงวรรณยุกต์ 
โดยทั่วไปเสียงพยางค์หนึ่งในภาษาไทย สามารถผันได้ ๕ เสียงวรรณยุกต์ แต่ในภาษาเขียน จะมีกฎเกณฑ์การผันที่ตายตัว ดังนี้
 หมู่อักษร-คำเป็นคำตาย  เสียงสามัญ เสียงเอก  เสียงโท  เสียงตรี  เสียงจัตวา อักษรกลาง คำเป็น    ก่า  ก้า  ก๊า  ก๋า อักษรกลาง คำตาย สระสั้น  -    ก้ะ  ก๊ะ  ก๋ะ อักษรกลาง คำตาย สระยาว  -    ก้าบ  ก๊าบ  ก๋าบ อักษรสูง คำเป็น  -  ข่า  ข้า  -   อักษรสูง คำตาย สระสั้น  -    ข้ะ  -  - อักษรสูง คำตาย สระยาว  -    ข้าบ  -  - อักษรต่ำ คำเป็น    -  ค่า  ค้า  - อักษรต่ำ คำตาย สระสั้น  -  -  ค่ะ    ค๋ะ อักษรต่ำ คำตาย สระยาว  -  -    ค้าบ  ค๋าบ

คำตายของอักษรกลางและอักษรสูง ไม่ว่าสระจะเป็นเสียงสั้นหรือเสียงยาวก็ผันวรรณยุกต์ตามรูปแบบเดียวกัน เว้นแต่คำตายของอักษรต่ำ เมื่อเป็นสระเสียงสั้นหรือเสียงยาวจะผันคนละแบบ

อักษรต่ำและอักษรสูงไม่สามารถผันให้ครบ ๕ เสียงได้ จึงมักจะใช้อักษรเสียงเดียวกันจากอีกหมู่หนึ่งมาใช้เป็นอักษรนำ โดยมีอักษรสูงนำ (ยกเว้นอักษร อ ซึ่งเป็นอักษรกลาง สามารถนำ อักษร ย ได้) เช่น นา หน่า น่า น้า หนา, มี หมี่ มี่ มี้ หมี

 ตัวเลข 

ตัวเลขที่เป็นอักษรไทย เรียกว่าเลขไทย มีลักษณะดังนี้
๐ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖ ๗ ๘ ๙
วิธีการบอกจำนวนใช้ระบบประจำหลักเหมือนกับตระกูลตัวเลขอาหรับอื่น ๆ

 เครื่องหมายวรรคตอน 

 . มหัพภาค หรือ จุด
 , จุลภาค หรือ ลูกน้ำ
 ; อัฒภาค
 : ทวิภาค หรือ ต่อ
 :- วิภัชภาค
 - ยัติภังค์
 — ยัติภาค
    นขลิขิต หรือ วงเล็บ
 [ ] วงเล็บเหลี่ยม
 { } วงเล็บปีกกา
 ? ปรัศนี

 ! อัศเจรีย์
 “” อัญประกาศ
 ... จุดไข่ปลา
 _ _ _ เส้นประ
 " บุพสัญญา
 / ทับ
  ๆ ไม้ยมก
 ฯ ไปยาลน้อย หรือ เปยยาลน้อย
 ฯลฯ ไปยาลใหญ่ หรือ เปยยาลใหญ่
 ๏ ฟองมัน หรือ ตาไก่
 ๏" ฟองมันฟันหนู หรือ ฟันหนูฟองมัน

 ฯ อังคั่นเดี่ยว คั่นเดี่ยว หรือ คั่น
 ๚ อังคั่นคู่ หรือ คั่นคู่
 ๚ะ อังคั่นวิสรรชนีย์
 ๛ โคมูตร
  ๎ ยามักการ
  ์ ทัณฑฆาต (ตัวการันต์ คือพยัญชนะที่ถูกทัณฑฆาตกำกับ เช่น ก์ เรียกว่า กอการันต์)
  ฺ พินทุ
 ┼ ตีนครุ หรือ ตีนกา
 มหัตถสัญญา (ย่อหน้า)
 สัญประกาศ (ขีดเส้นใต้)

 รหัสยูนิโคดสำหรับอักษรไทย 
ช่วงรหัสยูนิโคด (Unicode) ของอักษรไทย คือ U+0E00 ถึง U+0E7F