wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# รองเท้านารีเหลืองปราจีน
รองเท้านารีเหลืองปราจีน เป็นกล้วยไม้ในสกุลรองเท้านารี ถูกค้นพบโดย Mr.C. Parish ในปี ค.ศ. 1859 มีการกระจายพันธุ์ในทางตอนใต้ของจีน (มณฑลยูนนาน มณฑลกุ้ยโจว และเขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง) พม่า ไทย และตอนกลางและตอนใต้ของเวียดนาม โดยเฉพาะในอุทยานแห่งชาติฟ็องญา-แก๋บ่าง จังหวัดกว๋างบิ่ญ

รองเท้านารีเหลืองปราจีนมีชื่อสามัญอื่นอีกคือ รองเท้านารีเหลืองอุดรและรองเท้านารีเหลืองกาญจน์

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
มีลักษณะเป็นพุ่มต้นกว้างประมาณ 20-25 ซม. สูงประมาณ 10-20 ซม. ใบกว้าง 2.5-3.5 ซม. ยาว 10-20 ซม. ใบด้านบนเป็นลายสีเขียวสลับเขียวอ่อน ใต้ท้องใบมีจุดประสีม่วงเล็กน้อย ดอกกว้างประมาณ 3.5-7 ซม. ก้านช่อดอกค่อนข้างสั้นประมาณ 5-7 ซม. ช่อหนึ่งมี 1-2 ดอก กลีบบนและกลีบในสีเหลืองมีจุดประสีม่วงกระจายทั่วกลีบ ออกดอกตลอดทั้งปี 

 ถิ่นอาศัย 
พบอยู่ตามภูเขาหินปูน โดยขึ้นอยู่สูง 300-500 เมตรจากระดับน้ำทะเล บริเวณป่าเบญจพรรณที่อยู่ใกล้ทะเลหรือใกล้ลำธาร โดยขึ้นอยู่พื้นที่ค่อนข้างแฉะ ความชื้นสูง ปกคลุมด้วยพืชชั้นต่ำพวกมอสส์และซากใบไม้ที่ผุพังทับถม ได้รับแสงค่อนข้างมาก เป็นรองเท้านารีที่มีการกระจายพันธุ์เป็นบริเวณกว้าง ในประเทศไทย พม่า ลาว กัมพูชา เวียดนาม และตอนใต้ของจีน

ดูเพิ่ม
 ตัวอย่างกล้วยไม้ในประเทศไทย
# รองเท้านารีฝาหอย
รองเท้านารีฝาหอย  เป็นกล้วยไม้ในประเทศไทย อยู่ในสกุลรองเท้านารี ค้นพบโดย Messrs Low และ Co. ในปี ค.ศ. 1888 พบในแถบมณฑลยูนนาน มณฑลกุ้ยโจว และทางตอนใต้ของเขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วงของประเทศจีน ถึงอินโดจีน

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
รองเท้านารีฝาหอยมีลักษณะเป็นพุ่มต้นกว้างประมาณ 20-25 ซม. สูงประมาณ 10 ซม. ใบกว้าง 2.5-3.5 ซม. ยาว 15-17 ซม. ใบด้านบนเป็นลายสีเขียวสลับเขียวอ่อน ใต้ท้องใบมีจุดสีม่วงเข้มกระจายหนาแน่นทั่งใบ มักเจริญเติบโตเป็นกอใหญ่ ออกดอกเดี่ยว ค่อนข้างกลม กว้างประมาณ 3.5-7 ซม. กลีบบนและกลีบในสีขาวเป็นมัน ค่อนข้างหนา กลีบมีจุดสีม่วง-น้ำตาลขนาดใหญ่กระจายทั่วกลีบ ก้านช่อดอกอ่อน และสั้นขนาด 3-5 ซม. ออกดอกในช่วงเดือนพฤษภาคม – กรกฎาคม

 ถิ่นอาศัย
พบอยู่ตามภูเขาหินปูน โดยขึ้นอยู่สูง 700-1200 เมตร จากระดับน้ำทะเล ในป่าดิบภูเขา โดยขึ้นอยู่ตามรอยแตกของหินที่ปกคลุมไปด้วยมอส หรือตามบริเวณป่าไผ่ที่มีการทับถมของใบไผ่ และมีความชื้นสูง ได้ร่มเงาจากต้นไม้ โดยจะได้รับแสงที่ทะลุผ่านตามช่องของใบไม้ และจะได้รับแสงมากขึ้นเมื่อป่ามีการผลัดใบในหน้าหนาว ตามดอยสูงทางภาคเหนือ เช่น ดอยอินทนนท์ และดอยเชียงดาวจังหวัดเชียงใหม่
# รองเท้านารีอินทนนท์
รองเท้านารีอินทนนท์ เป็นกล้วยไม้อยู่ในสกุลรองเท้านารี มีการกระจายพันธุ์ตั้งแต่รัฐอัสสัม สาธารณรัฐอินเดีย จนถึงทางตอนใต้ของประเทศจีน

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
รองเท้านารีอินทนนท์มีลักษณะ พุ่มต้นกว้าง ในประเทศประมาณ 25-30 ซม. ใบกว้าง 3.5-4 ซม. ยาว 30-40 ซม. ใบด้านบนสีเขียวเป็นมัน ใต้ใบบริเวณโคนกาบใบ มีจุดประสีม่วง แตกหน่อได้ดี มักเจริญเติบโตเป็นกอใหญ่ ดอกเป็นดอกเดี่ยว ขนาดประมาณ 10-12 ซม. ก้านดอกตั้งตรงยาว 10-12 ซม. กลีบดอกหนาเป็นมันเงา พื้นดอกสีเหลืองปนน้ำตาล กลีบบนบริเวณขอบมีสีเหลืองหรือขาว โคนกลีบบนสีน้ำตาลเข้ม กลีบในมีเส้นสีน้ำตาลเข้มแบ่งกึ่งกลางตามความยาวกลีบ กระเป๋าสีน้ำตาลเป็นมันเงา มีเส้นร่างแหสีน้ำตาล

ฤดูการออกดอกในช่วง มกราคม – มีนาคม

 ถิ่นอาศัย 
พบในทำเลที่เป็นป่าดิบภูเขา ปกคลุมด้วยต้นไม้ใหญ่หนา โดยขึ้นอยู่สูงประมาณ 1200-1500 เมตร จากระดับน้ำทะเล เป็นรองเท้านารีชนิดอิงอาศัย (Epiphytic) โดยพบขึ้นอยู่บนต้นไม้ใหญ่ ที่มีลักษณะเปลือกหนา มีการผุพังของเปลือกไม้ง่าย ปกคลุมด้วย มอสส์ เฟิร์น ตะไคร่น้ำ อุ้มความชื้นได้ดี โดยหยั่งรากไปตามเปลือกไม้ ตามดอยสูงทางภาคเหนือ เช่น ดอยอินทนนท์ และดอยเชียงดาวจังหวัดเชียงใหม่ ดอยแม่อูคอจังหวัดแม่ฮ่องสอน และบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน บริเวณภูหลวงจังหวัดเลย พม่า อินเดีย ตะวันตกเฉียงใต้ของจีน
# รองเท้านารีเหลืองตรัง
รองเท้านารีเหลืองตรัง หรือ รองเท้านารีเหลืองพังงา เป็นกล้วยไม้ในสกุลรองเท้านารี ถูกค้นพบโดยชาวอังกฤษ (Henry James) Murton แห่งสวนพฤกษศาสตร์หลวงเมืองคิว ประเทศอังกฤษ และเฮนรี อาลาบาศเตอร์ รองเท้านารีเหลืองตรังเป็นสายพันธุ์หนึ่งของรองเท้านารีขาวชุมพร

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
รองเท้านารีเหลืองตรังมีต้นเป็นพุ่มกว้างประมาณ 15–20 ซม. ใบกว้าง 2.5–3.5 ซม. ยาว 15–17 ซม. ใบด้านบนเป็นลายสีเขียวเข้มสลับเขียวเทา บางต้นสีเขียวเข้มจะมากกว่าจนดูคล้ายใบสีเขียวเข้ม ใต้ท้องใบสีม่วงคล้ำ ดอกค่อนข้างกลม กว้างประมาณ 5–8 ซม. ใหญ่กว่ารองเท้านารีขาวสตูลเล็กน้อย สีพื้นดอกมีทั้ง สีขาว สีครีม สีเหลืองอ่อนถึงเหลืองเข้ม มีลายสีม่วงแดงถึงม่วงน้ำตาลกระจายหนาแน่นทั่วกลีบดอก ก้านช่อดอกค่อนข้างสั้นประมาณ 5–10 ซม. ช่อหนึ่งมี 1–2 ดอก ฤดูกาลออกดอกเดือนมีนาคม–มิถุนายน

 ถิ่นอาศัย 
thumb|left
พบอยู่ตามภูเขาหินปูนที่อยู่ติดชายฝั่งทะเล หรือตามเกาะที่มีลักษณะเป็นหน้าผาสูงชัน โดยขึ้นอยู่สูง 10–100 เมตร จากระดับน้ำทะเล ตามรอยแยกของหินที่ปกคุมไปด้วยมอสส์ ซากใบไม้ที่ผุพังทับถมด้วยตะกอนดิน โดยขึ้นอยู่ตามซอกหินที่ได้รับร่มเงาของชะง่อนหิน หรือพุ่มไม้เตี้ยที่มีใบปกคุมหนาทึบ แสงแดดและน้ำฝนไม่สามารถสัมผัสได้โดยตรง แต่จะได้รับแสงที่สะท้อนจากน้ำทะเล เป็นรองเท้านารีที่พบอยู่ในสภาพแวดล้อมเดียวกับรองเท้านารีขาวสตูล พบในจังหวัดตรัง กระบี่ พังงา สตูล และบริเวณหมู่เกาะในฝั่งทะเลด้านตะวันตก
# รองเท้านารีอินทนนท์ลาว
รองเท้านารีอินทนนท์ลาว เป็นกล้วยไม้ในสกุลรองเท้านารี พบในประเทศลาวไปจนถึงประเทศเวียดนาม ออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเมษายน

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
ลำต้นสั้นและแตกกอ ใบรูปเข็มขัดกว้าง 2–2.5 เซนติเมตร ยาว 25–28 เซนติเมตร ดอก ออกดอกเดี่ยวก้านดอกสีม่วงแดง ยาว 20–22 เซนติ เมตร กลีบเลี้ยงกลีบบนแผ่กว้างสีขาว ขอบกลีบตอนบนหยักเว้ามีเดือย กลางกลีบมีประสีม่วงแดง กลีบดอกรูปขอบขนานบิดโค้ง แถบบนสีน้ำตาลอ่อน แถบล่างสีเหลืองกลีบกระเป๋าสีเหลืองอมน้ำตาล ดอกบานเต็มที่กว้าง 7–8 เซนติเมตร

 ถิ่นอาศัย 
พบตามป่าดิบเขาแนวชายแดนไทยลาว ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน กระจายพันธุ์ ไทย ลาว และเวียดนาม
# ว่านน้ำทอง
ว่านน้ำทอง (black jewel orchid) เป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในจีนตอนใต้ อินเดียตะวันออกเฉียงเหนือ ไทย เวียดนาม, ฟิลิปปินส์, มาเลเซีย, อินโดนีเซีย และพม่าKew World Checklist of Selected Plant Families ออกดอกช่วงธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ ชอบอากาศชื้นและอุณหภูมิอบอุ่น ในประเทศไทยพบทางภาคใต้ เช่น สตูล ยะลา ภาคอีสาน ที่ ชัยภูมิ และภาคตะวันออกที่จันทบุรี

ใช้เป็นไม้ประดับ ต้นและรากใช้เป็นยาแก้ไอ ดอกเป็นยาขับเหงื่อ เศรษฐมนตร์ กาญจนกุล. ว่าน. กทม. เศรษฐศิลป์. 2553
# สิงโตลินด์เลย์
สิงโตลินด์เลย์ (Bulbphyllum lindleyanum) หรือสิงโตขนปุย เป็นกล้วยไม้ที่ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ช่อดอกโค้งลงมีดอกย่อยจำนวนมาก กลีบเลี้ยงสีครีม มีเส้นพาดสีส่วง ปลายกลีบสีม่วง ทั้งกลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีขนปุยขึ้นปกคลุม ดอกมีกลิ่นหอม ออกดอกช่วงพฤศจิกายนถึงมกราคม ในไทยพบที่ระนอง
อ้างอิง
 ลลิล สิทธิสัจธรรม และนฤมล กฤษณชาญดี.2545. คูมือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี
# สิงโตพู่รัศมี
สิงโตพู่รัศมี (Bulbphyllum gracillimum) หรือสิงโตเคราแดง  เป็นกล้วยไม้ที่ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ช่อดอกยาวกว่าใบ ดอกสีม่วงแดง ขอบกลีบดอกมีขน ออกดอกช่วงเดือนตุลาคมถึงธันวาคม ในไทยพบที่ระนอง สุราษฎร์ธานีและนราธิวาส
อ้างอิง
 ลลิล สิทธิสัจธรรม และนฤมล กฤษณชาญดี.2545. คูมือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี

ดูเพิ่ม
 รายชื่อกล้วยไม้ในประเทศไทย
# ยี่โถปีนัง
ยี่โถปีนัง (ถิ่นเหนือ: แขมดอกขาว, แขมเหลือง, ง้วนตากหงาย; อังกฤษ: Bamboo orchid; ชื่อวิทยาศาสตร์: Arundina graminifolia (D. Don) Hochr.) เป็นกล้วยไม้ดิน มีลักษณะลำต้นเป็นข้อเป็นปล้องคล้ายพืชตระกูลหญ้าหรือไผ่ ใบเรียวแหลม จะออกดอกระหว่างเดือนกันยายน-พฤศจิกายน ดอกออกเป็นช่อ ๆ ที่ปลายยอดช่อละ 1-2 ดอก กลีบดอกมีสีขาวปนม่วงอ่อน ปลายดอกมีรูปกรวยโคนเล็กปากดอกบานออก มีสีชมพูอ่อนอมม่วง ลึกเข้าไปในกรวยมีสีเหลืองแซมขาว

ชื่อพื้นเมืองอื่นได้แก่ ยี่โถปีนัง และ เอื้องดินใบหมาก
# สิงโตหลอดไฟ
สิงโตหลอดไฟ หรือ สิงโตโคมไฟ (Bulbphyllum odoratissimum) เป็นกล้วยไม้ที่ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ดอกขนาดเล็กเรียงอัดแน่น กลีบเลี้ยงสีขาวหรือขาวนวล ปลายกลีบสีส้ม กลีบดอกสีขาวหรือขาวนวล ดอกบานเต็มที่มีกลิ่นหอม ออกดอกช่วงมิถุนายนถึงกรกฎาคม ในไทยพบที่ เชียงใหม่ จันทบุรี และกาญจนบุรี
อ้างอิง
 ลลิล สิทธิสัจธรรม และนฤมล กฤษณชาญดี.2545. คูมือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี
# สิงโตรวงข้าวฟ่าง
สิงโตรวงข้าวฟ่าง (Bulbphyllum crassipes) เป็นกล้วยไม้ที่ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ช่อดอกอวบสั้น ดอกขนาดเล็กเรียงอัดแน่น ดอกสีส้มแดง กลีบปากสีส้มอมเหลือง ออกดอกช่วงเดือนกุมภาพันธ์ ในไทยพบที่พิษณุโลกและระนอง
อ้างอิง
 ลลิล สิทธิสัจธรรม และนฤมล กฤษณชาญดี.2545. คูมือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี
# สิงโตดอกไม้ไฟ
สิงโตดอกไม้ไฟ  เป็นกล้วยไม้ขนาดเล็กในสกุลสิงโต ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ช่อดอกแบบกระจุก มีดอกจำนวนมากอยูปลายท่อ สีขาว ผิวกลีบไม่เรียบ ออกดอกช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายนพบในประเทศไทย คาบสมุทรมลายู และบอร์เนียว ในไทยพบที่สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช และนราธิวาส
อ้างอิง
 ลลิล สิทธิสัจธรรม และนฤมล กฤษณชาญดี.2545. คูมือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี
# สิงโตก้ามปูแดง
สิงโตก้ามปูแดง หรือสิงโตก้ามกาง  ในประเทศไทยพบทางภาคใต้ ได้แก่ นครศรีธรรมราช ตรัง ปัตตานี นราธิวาส 
สิงโตกล้ามปูแดงเป็นกล้วยไม้อิงอาศัยขนาดกลาง มักเจริญเติบโตตามต้นไม้ในป่าที่ระดับความสูง 200 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล (พบตามป่าดิบเขาทางภาคใต้ของไทย) เหง้ายาวและมีขน ลำลูกกล้วย รูปทรงกระบอก กว้างประมาณ 1 ซม. ลำลูกกล้วยแต่ละลำจะห่างกันประมาณ 4 ซม.  กล้วยไม้สูงประมาณ 10 ซม. ใบกว่า 4 ซม. ยาว 7 ซม.
ออกดอกเดี่ยว ช่อดอกยาวประมาณ 10 ซม. กลีบดอกและกลีบเลี้ยงมีขนาดใกล้เคียงกันมาก แต่ลักษณะจะต่างกัน คือ ปลายกลีบเลี้ยงจะงอนขึ้น ส่วนปลายกลีบดอกจะงอนลง (ดอกมันกลับหัว--เป็นตามธรรมชาติ ไม่ได้พิกต้นหรือพิกรูป) พื้นผิวของดอกมีสีเหลืองอ่อน มีจุดสีแดงแต้มทั่วดอก ออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเมษายน
# สิงโตพัดเหลือง
สิงโตพัดเหลือง หรือ สิงโตพัดสีทอง ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า: Cirrhopetalum skeateanum (Ridl.) Garay / Bulbophyllum skeateanum Ridl. (ชื่อพ้อง)

ดูเพิ่ม
 รายชื่อกล้วยไม้ในประเทศไทย
# อั้วนวลจันทร์
อั้วนวลจันทร์ หรือในชื่ออื่นคือ อั้วพวงมณี มีลักษณะเป็นกล้วยไม้ดินเป็นหัว หน้าร้อนจะเหลือแต่หัว หน้าฝนจะแตกหน่อเพื่อมีดอก
# เอื้องน้ำต้น
เอื้องน้ำต้นเป็นกล้วยไม้ดินขนาดเล็ก ลำลูกกล้วยเป็นรูปน้ำเต้าทรงแคบ  ใบแบนแผ่รูปรี จะทิ้งใบเมื่อผลิดอก ดอกออกเป็นช่อตั้งจากโคนกอ ดอกย่อยบานจากโคนช่อไปหาส่วนปลาย กลีบเลี้ยงและกลีบดอกสีชมพูเข้ม และเปลี่ยนเป็นสีส้มเมื่อใกล้โรยหรือสีขาวแล้วเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอ่อน

 ชื่ออื่นๆ 
เอื้องเหลี่ยม เฒ่านั่งฮุ่ง
 ฤดูกาลออกดอก 
พฤศจิกายน ถึง มกราคมของทุกปี
 แหล่งที่พบ 
เอเซียตะวันออกเฉียงใต้
# เอื้องเงิน
เอื้องเงิน (Dendrobium draconis) หรือ เอื้องตึง เอื้องงุม เป็นกล้วยไม้ที่ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ดอกเดี่ยวหรือเป็นช่อดอกแบบกระจุก ดอกสีขาวเป็นมัน กลีบเลี้ยงสีเหลืองหรือสีแดงขอบกลีบบิดเป็นคลื่น ออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคม ในไทยพบได้ทุกภาค ยกเว้นภาคใต้  เช่น ที่ เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน เลย สกลนคร เพชรบูรณ์ สระแก้ว กาญจนบุรี
อ้างอิง
 ลลิล สิทธิสัจธรรม และนฤมล กฤษณชาญดี.2545. คูมือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี
# เหลืองจันทบูร
เหลืองจันทบูร  เป็นกล้วยไม้มีค่าทางเศรษฐกิจ ชนิดหนึ่ง ออกดอกในช่วง เดือนมกราคมถึงเดือนเมษายน ดอกเหลืองจันทบูรเป็นดอกไม้ประจำจังหวัดจันทบุรี แหล่งกำเนิดอยู่ที่เขาคิชฌกูฏและเขาสอยดาว ลำลูกกล้วยยาว ต้นแก่เป็นสีเหลือง โดยออกดอกตามข้อ มีสองพันธุ์คือพันธุ์ที่ดอกเหลืองล้วน เมื่อแก่สีเข้มเหมือนสีจำปา กับพันธุ์ที่มีแต้มสีม่วงแดสกุลรัตน์ แสนปุตตะวงศ์ และสมปอง เตชะโต. 2550. ผลของสารควบคุมการเจริญเติบโต น้ำตาล และผงวุ้นต่อการสร้างโพรโทคอร์มของกล้วยไม้เหลืองจันทบูร. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. 29, 647 - 654
เหลืองจันทบูร กล้วยไม้งามคู่เมืองจันท์
เหลืองจันทบูร เป็นกล้วยไม้อิงอาศัย พบในป่าดิบที่โล่งแจ้ง แสงแดดจัดถึงร่มรำไร บริเวณแถบภาคตะวันออกของไทยตั้งแต่ฉะเชิงเทรา ระยอง จันทบุรี ตราด จนถึงป่าแถบชายแดนกัมพูชา บ้างพบในป่าแถบปราจีนบุรีและนครราชสีมาเช่นกัน ออกดอกปีละครั้งระหว่างเดือนมกราคมถึงมีนาคม โดยออกดอกเป็นช่อทั้งต้น ดอกบานทนนาน กลีบดอกสีเหลืองสดเป็นมัน อาจมีแต้มสีแดงภายใน คอขนาดต่างๆ กัน หรือเป็นเพียงขีดสีแดง หรือไม่มีแต้มเลย ชนิดที่มีแต้มมักเรียกว่าเหลืองขมิ้นหรือเหลืองนกขมิ้น

ประวัติความเป็นมาของกล้วยไม้เหลืองจันทบูร พบว่ามีบันทึกของหญิงลักษณาเลิศได้กล่าวถึงกล้วยไม้นี้ว่าพบอยู่ในเขตมณฑลจันทบูร เช่น เขาสระบาป และได้ทราบจากนายซเรอเบเล็นว่านายฟรีดริคส์ ซึ่งทำงานอยู่ห้าง บีกริมม์ได้นำไปยุโรปให้ศาสตราจารย์ไรค์เชนปาคจัดลำดับทางอนุกรมวิธาน โดยได้จัดให้กล้วยไม้สายพันธุ์เหลืองจันทบูรมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Dendrobium friedericksianum Rchb.f. เป็นกล้วยไม้สกุล Dendrobium วงศ์ Epidendroideae และกล้วยไม้สายพันธุ์เหลืองจันทบูรชนิดมีแต้มมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Dendrobium friedericksianum Rchb.f. var. oculatum. กล้วยไม้นี้มีชื่อไทยว่าเอื้องเหลืองจันทบูร แต่ชื่อท้องถิ่นที่ชาวจันทบุรีนิยมเรียกคือ เหลืองจันทบูร หรือ เอื้องนกขมิ้น

กล้วยไม้เหลืองจันทบูรเป็นกล้วยไม้เฉพาะถิ่นที่พบในประเทศไทย มีสถานภาพเป็นพืชอนุรักษ์ภายใต้การควบคุมของกฎหมายไทยตามบัญชี 2 ของอนุสัญญา CITES เป็นกล้วยไม้ถูกรุกราน และมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์จากป่าในธรรมชาติ 

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตจันทบุรี ซึ่งเดิมเคยเป็นโรงเรียนเกษตรกรรมจันทบุรี เห็นถึงความสำคัญของการอนุรักษ์พันธุ์กล้วยไม้พื้นเมืองนี้ ได้มีการจัดทำห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงกล้วยไม้เพื่อขยายพันธุ์กล้วยไม้เหลืองจันทบูรตั้งแต่ พ.ศ. 2542 เป็นต้นมา กรอปกับได้รับการสนับสนุนงบประมาณในการดำเนินการจากองค์การบริหารส่วนจังหวัดจันทบุรีตั้งแต่ พ.ศ. 2545 เพื่ออนุรักษ์กล้วยไม้นี้ให้เป็นกล้วยไม้ประจำจังหวัดจันทบุรี ทั้งนี้ได้ร่วมกันจัดกิจกรรมเพื่อปลุกจิตสำนึกภายใต้งาน “รักษ์เหลืองจันท์วันดอกไม้บาน” ขึ้นทุกวันที่ 14 กุมภาพันธ์ ของทุกปี ปัจจุบันใช้ชื่องานว่า “ราชมงคล รักษ์เหลืองจันท์ วันดอกไม้บาน” นอกจากจะมีการจัดแสดงและการประกวดกล้วยไม้เหลืองจันทบูร และกล้วยไม้พันธุ์อื่นๆ แล้ว ยังมีการออกร้านและจัดแสดงสินค้าการเกษตร และการเผยแพร่ผลงานวิชาการของนักศึกษาด้วย นอกจากนี้ยังมีกิจกรรม “คืนเหลืองจันทบูรสู่ป่า” โดยจัดร่วมกับอุทยานแห่งชาติเขาคิชฌกูฎ ชมรมท่องเที่ยวเชิงนิเวศจันทบูร เทศบาลพลวง และประชาชนที่สนใจเป็นประจำทุกวันที่ 12 สิงหาคม ของทุกปีเช่นกันสาโรจน์ ประเสริฐศิริวัฒน์.  เหลืองจันทบูร.  จันทบุรี : ห้างหุ้นส่วนจำกัด โปร ออฟเซท, 2549.
# เอื้องมัจฉา
เอื้องมัจฉา (Lindl.) หรือ มัจฉาลุยไฟ พบได้ทุกที่ของประเทศไทย ส่วนใหญ่พบในป่าดิบแล้งและป่าเบญจพรรณ ต้นเป็นลำสี่เหลี่ยม แผ่นใบค่อนข้างบาง เหนียวคล้ายหนัง ช่อดอกเป็นพวงห้อย เกิดตามข้อ กลีบดอกสีขาว กลีบปากสีเหลืองขอบขาว ดอกบานนาน 3-5 วัน มีกลิ่นอ่อนๆ ลักษณะใกล้เคียงกับเอื้องมัจฉาณุ ต่างกันที่ดอกของเอื้องมัจฉาณุจะมีสีม่วงตามขอบกลีบด้วย มีการกระจายพันธุ์ตั้งแต่ อินเดีย จีน ไปจนถึงเวียดนามและลาว
 อ้างอิง 
 อบฉันท์ ไทยทอง. กล้วยไม้เมืองไทย. กทม. บ้านและสวน. พิมพ์ครั้งที่ 13. 2550. หน้า 214
 ดูเพิ่ม 
 รายชื่อกล้วยไม้ในประเทศไทย
หมวดหมู่:สกุลหวาย (กล้วยไม้)
# เอื้องตาเหิน
เอื้องตาเหิน (Dendrobium infundibulum) เป็นกล้วยไม้ที่ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ช่อดอกแบบกระจะจนาดสั้น ดอกสีขาว ที่กลีบปากมีเส้นสีส้ม ขอบกลีบจักเป็นคลื่น ดอกมีกลิ่นหอม ออกดอกช่วงเดือนกันยายนถึงพฤษภาคม ในไทยพบที่เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน น่าน เลย และสงขลา 
อ้างอิง
 ลลิล สิทธิสัจธรรม และนฤมล กฤษณชาญดี.2545. คูมือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี
# เอื้องสีตาล
เอื้องสีตาล หรือเอื้องแซะดง เอื้องสีจุน  เป็นกล้วยไม้ชนิดหนึ่ง เป็นพืชพื้นเมืองในเทือกเขาหิมาลัย ยูนนาน เนปาล รัฐอัสสัม อินเดีย ศรีลังกา และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ Flora of China v 25 p 376,  尖刀唇石斛 jian dao chun shi hu, Dendrobium heterocarpum Wallich ex Lindley, Gen. Sp. Orchid. Pl. 78. 1830. Sittisujjatham, S. (2006). Wild Orchid of Thailand 1: 1-495. Amarin.Lucksom, S.Z. (2007). The orchids of Sikkim and North East Himalaya: 1-984. S.Z.Lucksom, India.
# เอื้องสำเภางาม
เอื้องสำเภางาม (Cymbidium insigne) หรือสำเภางาม เป็นกล้วยไม้ดินขนาดใหญ่ ต้นสั้นมีใบหุ้ม พบเฉพาะตามภูเขาที่มีความสูงจากระดับน้ำทะเล 1,000 เมตรขึ้นไป ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย  เป็นกล้วยไม้ที่ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ช่อดอกยาวมากและตั้งตรง ดอกสีชมพู กลีบปากสั้น สีชมพูและมีจุดเข้ม ปลายกลีบแหลมและบิดเป็นคลื่น กลางกลีบมัสันสีเหลือง ออกดอกช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ ในไทยพบได้ที่น่าน อุตรดิตถ์และเลย ชนิดที่พบบนเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าภูหลวง และบริเวณอื่นๆทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cymbidium insigne subsp. seidenfadenii
อ้างอิง
 ลลิล สิทธิสัจธรรม และนฤมล กฤษณชาญดี.2545. คูมือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี
# กะเรกะร่อนปากเป็ด
กะเรกะร่อนปากเป็ด มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cymbidium finlaysonianum เป็นกล้วยไม้ที่ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ออกดอกเป็นช่อห้อย เก่า ยาว 20-60 เซนติเมตร ช่อดอกโปร่ง กลีบดอกรูปแถบแคบยาว สีเหลืองอมน้ำตาลเรื่อๆ  หูกลีบปากกระดกตั้งขึ้นทั้งสองข้าง สีม่วงแดง กลีบปากสีขาว ปลายมีแถบรูปคล้ายเกือกม้า สีม่วงแดง มีสันนูนตามยาว 2 แนว ทยอยบานเป็นเวลานาน ออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม ในไทยพบที่นครศรีธรรมราช ตรัง และนราธิวาส
 อ้างอิง 
 ลลิล สิทธิสัจจธรรมและ นฤมล กฤษณชาญดี. คู่มือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี. 2545
# กุหลาบน่าน
กุหลาบน่าน หรือในชื่อพื้นเมืองอื่น กุหลาบเอราวัณ หรือ กุหลาบไอยรา  เป็นประเภทกล้วยไม้อิงอาศัย เจริญเติบโตทางยอด 

ลักษณะของกุหลาบน่านมีลำต้นตั้งตรง หรือเอนเล็กน้อย ยาว 20 – 70 เซนติเมตร ใบออกเรียงสลับในระนาบเดียว กว้าง 1.8–2 เซนติเมตร ยาว 12–20 เซนติเมตร แผ่นใบหนาและพับเป็นร่อง ปลายใบมน ดอก ช่อดอกออกที่ซอกใบ บางครั้งแยกแขนงห้อยลง ยาว 15 – 20 เซนติเมตร ดอกกว้าง 1.5–2 เซนติเมตร ยาว 2–2.5 เซนติเมตร มีกลิ่นหอม ก้านดอกสั้น กลีบเลี้ยงสีชมพู กลีบดอกสีชมพูและมีจุดกระสีชมพูเข้มหนาแน่นที่ปลายใบ กลีบปากแผ่กางออก และมีเดือย ปลายกลีบปากมีแถบปื้นสีชมพูเข้ม ออกดอกในช่วงเดือนเมษายน - พฤษภาคมโปรแกรมวิชาบรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร. (2560). เอื้องกุหลาบน่าน. สืบค้น 20 พฤศจิกายน 2566, จากhttps://arit.kpru.ac.th/ap/local-1/?nu=pages&page_id=534&code_db=DB0013&code_type=F006
หมวดหมู่:สกุลกุหลาบ (กล้วยไม้)
# เอื้องแปรงสีฟัน
เอื้องแปรงสีฟัน (Dendrobium secundum) มีชื่อพื้นเมืองอื่นอีกคือ เอื้องสีฟัน, เอื้องหงอนไก่, คองูเห่า เป็นกล้วยไม้ในสกุลหวาย วงศ์กล้วยไม้ เอื้องแปรงสีฟัน เป็นกล้วยไม้ที่ลำต้นเจริญทางด้านข้าง ช่อดอกแบบกระจะออกที่ปลายกิ่ง มีดอกจำนวนทาก ดอกสีชมพูหรือสีม่วง  มักออกดอกเมื่อผลัดใบ ออกดอกช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน มีการกระจายพันธุ์ในประเทศไทย พม่า อินโดนีเซีย และมาเลเซีย ในไทยพบได้ทุกภาค เช่น ที่สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน เลย สกลนคร จันทบุรี 
อ้างอิง
 ลลิล สิทธิสัจธรรม และนฤมล กฤษณชาญดี.2545. คูมือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี

ดูเพิ่ม
 รายชื่อกล้วยไม้ในประเทศไทย
# เขากวางอ่อน
สำหรับเขากวางอ่อนที่เป็นเขาสัตว์ของกวาง ดูที่ เขากวาง

เขากวางอ่อน เอื้องม้าลาย หรือ เอื้องเขากวางอ่อน ชื่อวิทยาศาสตร์: Phalaenopsis cornu-cervi (Breda) Blume & Rchb. f.  เป็นกล้วยไม้ป่า มีลักษณะช่อของดกคล้ายเขากวาง ดอกสีเหลือง มีแถบสีเข้ม ฤดุกาลออกดอกทั้งปี ลำต้นเจริญตามแนวยอด พบได้ตามป่าเขาในสภาพภูมิอากาศอบอุ่นชื้น  พบได้ในประเทศไทยหรือประเทศใกล้เคียง ในไทยพบได้ในหลายจังหวัดเช่น เชียงราย สุรินทร์ ชลบุรี จันทบุรี กาญจนบุรี และสตูล เป็นต้น
# ว่านจูงนาง
ว่านจูงนาง หรือ ว่านเขียด (ภาคเหนือ) หรือ อึ่งเปราะ  Griff. มีหัวแบบหัวเผือก ดอกมีกลิ่นหอม ออกดอกช่วงเดือนเมษายนถึงมิถุนายน ในประเทศไทยพบทางภาคเหนือ เช่น เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน ภาคอีสานเช่น นครพนม มุกดาหาร ภาคใต้เช่น พังงา สุราษฎร์ธานี เป็นคนละสปีชีส์กับ"ว่านจูงนางหลวง" ลลิล สิทธิสัจธรรม และ นฤมล กฤษณชาญดี. คู่มือกล้วยไม้ฉบับพกพา. กทม. สารคดี. 2545

ใช้เป็นไม้ประดับ ในทางไสยศาสตร์ถือว่าเป็นว่านทางเมตตามหานิยมเศรษฐมนตร์ กาญจนกุล. ว่าน. กทม. เศรษฐศิลป์. 2553

ชื่ออื่นๆ
 อึ่งเปราะ 
 ว่านถอนพิษ
 กำปองดินเศรษฐมนตร์ กาญจนกุล.ว่าน .กทม.เศรษฐศิลป์. 2553.

ดูเพิ่ม
 ตัวอย่างกล้วยไม้ในประเทศไทย
หมวดหมู่:สกุลว่านจูงนาง
หมวดหมู่:ไม้ดอกไม้ประดับ
# ช้างกระ
ช้างกระ (ชื่อวิทยาศาสตร์: Rhynchostylis gigantea (Lindl.) Ridl.) หรือชื้อพื้นเมืองว่า เอื้องต๊กโต  มีลักษณะ ใบหนา แข็ง ยาวประมาณ 25-30 เซนติเมตร กว้างประมาณ 5-7 เซนติเมตร ปลายใบเป็นแฉก 2 แฉก มน และสองแฉกของใบไม่เท่ากัน รากเป็นรากอากาศ มีขนาดใหญ่ ปลายรากมีสีเขียว ช่อดอกเป็นรูปทรงกระบอกโค้งลง ช่อดอกยาวประมาณ 20-40 เซนติเมตร มีดอกแน่นช่อ ช่อละ 25-60 ดอก ขนาดดอกประมาณ 2.5-3.0 เซนติเมตร กลีบนอกคู่ล่างกว้างยาวพอๆ กันกับกลีบนอกบน ส่วนกลีบในเรียวกว่ากลีบนอก เดือยดอกอยู่ในลักษณะเหยียดตรงไปข้างหน้า ปลายแผ่นปากหนา แข็งและปลายสองข้างเบนเข้าหากัน ปลายปากมี 3 แฉก สองแฉกข้างมน แฉกกลางมนและมีขนาดเล็กกว่ามาก ใกล้โคนปากด้านบนมีสันนูนเตี้ยๆ 2 สัน ดอกมีกลิ่นหอมฉุน หอมไกล และเป็นพันธุ์ไม้หายากชนิดหนึ่ง

ฤดูกาลออกดอกในช่วง เดือนธันวาคมถึงเดือนกุมภาพันธ์
# เขาแกะ
เขาแกะ หรือชื่อพื้นเมืองอื่น เอื้องเขาแกะ, เขาควาย, เอื้องขี้หมา เป็นกล้วยไม้ชนิดหนึ่ง มีถิ่นกำเนิดในอินโดจีน

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
ใบมีลักษณะแบนคล้ายแวนด้า ยาวประมาณ 15 เซนติเมตร และบางกว่ากล้วยไม้ชนิดอื่นในสกุลเดียวกัน โคนใบซ้อนกันเป็นแผง ใบโค้งสลับกันในทางตรงกันข้าม ด้วยลักษณะนี้เองจึงได้ชื่อว่า “เขาแกะ” 

ช่อดอกเป็นรูปทรงกระบอก มีลักษณะช่อดอกตั้งขึ้น ก้านช่อมักสั้นกว่าแกนช่อ มีดอกแน่นช่อ ดอกมีขนาดประมาณ 2 เซนติเมตร กลีบเลี้ยงบนรูปรี แกมรูปไข่กลับ กลีบเลี้ยงคู่ข้างรูปไข่กลับ กลีบดอกรูปขอบขนานแกมรูปไข่ ทั้งห้ากลีบสีขาว ปลายกลีบมนและขอบเป็นสีม่วงจาง กลีบปากรูปลิ่ม สีขาวอมม่วงจนถึงสีม่วงเข้ม ปลายกลีบมนและมีสีเข้มกว่าโคน กลีบมีเดือยดอกที่แบนและส่วนปลายโค้งงอ เส้าเกสรสั้น สีขาว ช่วงออกดอกไม่ทิ้งใบ

เขาแกะบางต้นอาจมีสีต่างออกไป เช่น มีสีม่วงมากจนเกือบแดง เรียกว่า “เขาแกะแดง” บางต้นมีสีไปทางสีฟ้าหรือสีน้ำเงิน บางต้นดอกมีสีขาวบริสุทธิ์ เรียกว่า “เขาแกะเผือก” ซึ่งค่อนข้างหาได้ยาก เดือยดอกยาวกว่าและแคบกว่าของไอยเรศ ปลายของเดือยดอกโค้งลง ดอกบานทนประมาณสองสัปดาห์
# วิทยาศาสตร์การอาหาร
วิทยาศาสตร์การอาหาร  วิทยาศาสตร์ประยุกต์ที่เน้นการศึกษาของอาหาร เริ่มตั้งแต่เก็บเกี่ยวจนถึงการบริโภคมีส่วนคาบเกี่ยวกับวิชาเกษตรศาสตร์ ". ตำราวิทยาศาสตร์การอาหารกำหนดวิทยาศาสตร์การอาหารว่า เป็นการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐานและวิศวกรรมเพื่อการศึกษาทางกายภาพเคมีและลักษณะทางชีวเคมีของอาหารและหลักการของการแปรรูปอาหาร Potter, Norman N.; Hotchkiss, Joseph H. (1998). Food Science. Food science texts series (5th ed.). Springer.ISBN 9780834212657. " วิทยาศาสตร์การอาหาร มีสาขาย่อยดังนี้ 
 ความปลอดภัยของอาหาร (Food safety)
 วิศวกรรมอาหาร (Food engineering)
 การพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร (Product development)
 โภชนาการ (Nutrition)
 การวิเคราะห์ทางประสาทสัมผัส (Sensory analysis)
 เคมีอาหาร (Food chemistry)

นักวิทยาศาสตร์การอาหารมีหน้าที่ดังนี้
พัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารใหม่
ออกแบบกระบวนการผลิต ผลิตภัณฑ์อาหารใหม่
เลือกบรรจุภัณฑ์
ศึกษาอายุการเก็บรักษา (shelf-life) ของอาหาร
ประเมินผลความนิยมของผู้บริโภค  
ตรวจสอบทางเคมีและจุลชีววิทยา 

วิทยาศาสตร์การอาหารมีเนื้อหาหลักๆดังนี้
คุณสมบัติของอาหาร
ความเป็นกรด (Acidity-pH)
ปริมาณน้ำในอาหาร (Water activity)
อายุการเก็บรักษา (Shelfการ

เบราว์นิ่ง
เบราว์นิ่งคือการเปลี่ยนสีอาหารให้เข้มขึ้นโดยการผลิตสารสีน้ำตาลเมลานิน (melanin) มี 2 วิธีคือ
เบราว์นิ่งโดยไม่ใช้เอ็นไซม์ (Non-enzymatic browning)
การทำคาราเมล (caramelization)
ปฏิกิริยาเมล์ลาร์ด (Maillard reaction)
แอสคอร์บิกแอซิด ออกซิเดชั่น (ascorbic-acid oxidation)
เบราว์นิ่งโดยใช้เอ็นไซม์ (Enzymatic browning) ตัวอย่าง เอ็นไซม์ ที่ใช้เช่น พอลิฟีนิล ออกซิเดส (polyphenyl oxidase)

การหมัก
การหมักเป็นที่นิยมกันอย่างแพร่หลายเพื่อใช้ถนอมอาหารและปรับปรุงรสชาติ โดยเฉพาะการหมักทำให้
เกิดรสอูมามิ (umami) ที่มีเฉพาะในกระบวนการหมัก อาหารหมักที่นิยมกันมากได้แก่
เนยแข็ง
โยเกิร์ต 
ขนมปัง
เบียร์ 
ไวน์
น้ำส้มสายชู 
ของดอง 
ซีอิ้ว 
กิมจิ

การพาสเจอไรซ์
การพาสเจอไรซ์ คือกระบวนการทำลายเชื้อโรคทั้งหมดในผลิตภัณฑ์อาหาร แต่ไม่ได้ทำลายจุลินทรีย์ที่ทำให้อาหารเสื่อมคุณภาพ อาหารที่ผ่านการพาสเจอไรซ์จึงต้องแช่เย็น เพื่อชลอการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ที่ทำลายคุณภาพอาหาร
# เอื้องไอยเรศ
เอื้องไอยเรศ เป็นกล้วยไม้ในประเทศไทยมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Rhynchostylis retusa (L.) Blume มีลักษณะมีลำต้นใหญ่แข็งแรงคล้ายกล้วยไม้ช้าง แต่ใบยาวกว่าและแคบกว่า ใบยาวประมาณ 40 เซนติเมตร กว้างประมาณ 4 เซนติเมตร มีทางสีเขียวแก่สลับกับสีเขียวอ่อนตามความยาวของใบคล้ายกล้วยไม้ช้าง ปลายใบมีลักษณะเป็นฟันแหลมไม่เท่ากัน ช่อดอกเป็นรูปทรงกระบอก โค้งห้อยลง ยาวประมาณ 30-50 เซนติเมตร ก้านช่อยาวประมาณ 7-10 เซนติเมตร มีดอกแน่นช่อ ในหนึ่งช่อมีดอกประมาณ 150 ดอก มากกว่ากล้วยไม้ช้าง รูปร่างลักษณะของช่อดอกที่ยาวเป็นรูปทรงกระบอกคล้ายกับลักษณะของพวงมาลัย จึงเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “พวงมาลัย” ต้นใหญ่ๆ มักจะแตกหน่อที่โคนต้น เกิดเป็นกอใหญ่ขึ้นได้ ดอกขนาดมีขนาดประมาณ 1.2-1.5 เซนติเมตร สีพื้นของกลีบนอกและกลีบในของดอกเป็นสีขาว มีจุดสีม่วงประปราย เดือยดอกมีสีม่วงอ่อน แผ่นปากมีลักษณะโค้งขึ้นบนแล้วยื่นไปข้างหน้า มีแต้มสีม่วงตรงกลางแผ่นปากส่วนโคนและปลายสุดแผ่นปากเป็นสีขาว ปลายแผ่นปากเว้า เส้าเกสรเห็นชัด ดอกจะบานอยู่ได้ประมาณ 2 สัปดาห์ 

ฤดูกาลออกดอกอยู่ในเดือนเมษายนถึงพฤษภาคม พบได้ในทุกภาคของประเทศไทย

เอื้องไอยเรศมีชื่อพื้นเมืองหลายอย่างไม่ว่า ไอยเรศ, เอื้องพวงหางรอก, เอื้องหางฮอก, เอื้องไอยเรศ
# พระราชวังโบราณ
พระราชวังโบราณ สามารถหมายถึง
 พระราชวังโบราณ อยุธยา ประเทศไทย
 พระราชวังต้องห้าม ประเทศจีน