# สมเด็จพระราชินีนาถฆัวนาแห่งกัสติยา
สมเด็จพระราชินีนาถฆัวนาที่ 1 แห่งกัสติยา (พระราชสมภพ 6 พฤศจิกายน ค.ศ. 1479 – สวรรคต 12 เมษายน ค.ศ. 1555) เป็นสมเด็จพระราชินีนาถแห่งกัสติยาแต่เพียงในพระนามตั้งแต่ ค.ศ. 1504 และสมเด็จพระราชินีนาถแห่งอารากอนตั้งแต่ ค.ศ. 1516 ตราบจนเสด็จสวรรคตในปี ค.ศ. 1555 พระองค์เป็นพระราชธิดาพระองค์ที่สามของพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอน และสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยา

แม้จะทรงเป็นพระเจ้าแผ่นดินผู้ปกครองโดยชอบกฎหมาย แต่พระองค์ก็ไม่เคยได้ใช้อำนาจในการปกครองอย่างแท้จริง เนื่องจากทรงถูกประกาศว่ามีพระอาการเสียพระจริต และถูกกักขังอยู่ในพระตำหนักที่เมืองตอร์เดซิยัส (Tordesillas) ตลอดพระชนม์ชีพส่วนใหญ่ ชื่อของพระองค์จึงมักถูกจดจำในประวัติศาสตร์ด้วยพระนาม "ฆัวนาผู้บ้าคลั่ง" (Juana la Loca) ซึ่งเป็นประเด็นที่นักประวัติศาสตร์ยังคงถกเถียงกันอย่างกว้างขวางว่าพระอาการของพระองค์เป็นเรื่องจริง หรือ ถูกสร้างขึ้นเพื่อผลประโยชน์ทางการเมืองของพระบิดา และ พระโอรส

 ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา 
319x319px|thumb|left|สมเด็จพระราชินีนาถฆัวนาขณะทรงพระเยาว์
316x316px|thumb|left|พระเจ้าเฟลิเปที่ 1 แห่งกัสติยา พระราชสวามี
ฆัวนาเสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน ค.ศ.1479 ณ เมืองโตเลโด (Toledo) ซึ่งเป็นเมืองหลวงของกัสติยาในขณะนั้น พระองค์เป็นพระราชธิดาของพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 แห่งอารากอน และ สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยา ซึ่งเป็นผู้ที่รวมอาณาจักรอารากอนและกัสติยาเข้าด้วยกัน จนเป็นสเปนในปัจจุบัน ฆัวนาทรงเติบโตมาในราชสำนักที่เปี่ยมด้วยอำนาจ และ อิทธิพล 

ฆัวนามีพระเชษฐา พระเชษฐภคินี และพระกนิษฐภคินี 4 พระองค์ ได้แก่ 

 อิซาเบลลา สมเด็จพระราชินีแห่งโปรตุเกส (Isabella, Queen of Portugual; ค.ศ.  1470–1498) พระเชษฐภคินีองค์โต ต่อมาเป็นพระราชินีแห่งโปรตุเกส
 เจ้าชายฆวน เจ้าชายแห่งอัสตูเรียส (Juan, Prince of Asturias; ค.ศ. 1478–1497) พระเชษฐาองค์เดียว และ รัชทายาทในบัลลังก์สเปน
 มาริอา สมเด็จพระราชินีแห่งโปรตุเกส (Maria, Queen of Portugual; ค.ศ. 1482–1517) พระเชษฐภคินี ต่อมาเป็นพระราชินีแห่งโปรตุเกส
 กาตาลินา เจ้าหญิงม่ายแห่งเวลส์ (Catherine of Aragon; ค.ศ. 1485–1536) พระขนิษฐาองค์สุดท้อง ต่อมาเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ ในฐานะพระมเหสีพระองค์แรกของพระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ ภายหลังทรงหย่า

ในฐานะเจ้าหญิงในราชวงศ์ที่ทรงอำนาจที่สุดในยุโรป ฆัวนาได้รับการศึกษาที่เข้มงวด ภายใต้การดูแลของพระมารดาผู้ทรงปรีชาสามารถ ทรงมีความรู้ความสามารถด้านภาษาละติน ภาษากัสติยา ภาษาลูซิทาเนีย (โปรตุเกส) และ ภาษาฝรั่งเศสอย่างเชี่ยวชาญ นอกจากนี้ยังทรงศึกษาประวัติศาสตร์ คณิตศาสตร์ ปรัชญา และ เทววิทยา ตลอดจนดนตรี การเต้นรำ และ การขี่ม้า บันทึกบางฉบับระบุว่าฆัวนาเป็นคนฉลาด แต่ก็เป็นคนเก็บตัว และ ขี้อาย มีความศรัทธาในศาสนาอย่างลึกซึ้ง  มีแนวโน้มที่จะชอบสันโดษมากกว่าการเข้าสังคมในราชสำนักที่เต็มไปด้วยพิธีรีตองและ กลอุบายทางการเมือง 

 การอภิเษกสมรสกับฟิลลิพผู้ทรงโฉม 
ในช่วงปลายศตวรรษที่ 15 ราชวงศ์ฮาพส์บวร์ก (Habsburg) แห่งออสเตรีย ซึ่งเป็นหนึ่งในราชวงศ์ที่ทรงอำนาจที่สุดในยุโรป ได้ทำพันธมิตรกับราชวงศ์สเปนเพื่อถ่วงดุลอำนาจของฝรั่งเศส โดยมีแผนการสมรสเชื่อมโยงราชวงศ์ทั้งสองเข้าด้วยกัน เพื่อวัตถุประสงค์นี้ ฆัวนาจึงถูกหมั้นหมายกับอาร์ชดยุกฟิลลิพแห่งออสเตรีย (Philip the Handsome) ผู้เป็นพระราชโอรสของจักรพรรดิมัคซีมีลีอานที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์และมารี ดัชเชสแห่งบูร์กอญ การเสกสมรสนี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม ค.ศ.1496 ณ เมืองลีล (Lille) ในฟลานเดอร์ส (ปัจจุบันคือส่วนหนึ่งของเบลเยียมและฝรั่งเศส) 

ฆัวนาทรงตกหลุมรักฟิลลิพอย่างสุดซึ้งตั้งแต่แรกพบ และ ความรักของพระองค์ที่มีต่อฟิลลิพนั้นท่วมท้น และ รุนแรงมาก แม้ว่าฟิลลิพจะเป็นคนเจ้าชู้และมีสนมหลายคน แต่ความรักของฆัวนาที่ทรงมีต่อพระองค์กลับพัฒนาไปสู่ความหึงหวงอย่างรุนแรงและแสดงออกอย่างเปิดเผย ซึ่งในยุคนั้นถูกมองว่าเป็นพฤติกรรมที่ผิดปกติ และ เป็นสัญญาณแรกของพระอาการทางจิตที่อาจจะพัฒนาขึ้นในอนาคต ความสัมพันธ์นี้แตกต่างจากความสัมพันธ์ในราชวงศ์ทั่วไปที่มักจะเน้นที่หน้าที่และความเหมาะสมทางการเมืองมากกว่าความรู้สึกส่วนตัว 

พระองค์และฟิลลิพมีพระบุตรด้วยกัน 6 พระองค์ ซึ่งต่อมาล้วนเป็นบุคคลสำคัญในราชวงศ์ยุโรปและมีบทบาทสำคัญในการเมืองระดับทวีป: 

 เอเลโอโนเรอแห่งออสเตรีย (Eleanor of Austria; ค.ศ. 1498–1558) ต่อมาเป็นพระราชินีแห่งโปรตุเกสและฝรั่งเศส
 จักรพรรดิคาร์ลที่ 5 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ (Charles V; ค.ศ. 1500–1558) พระโอรสองค์โตผู้ทรงอำนาจที่สุดในยุคนั้น ทรงเป็นจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ กษัตริย์แห่งสเปน และ ผู้ปกครองดินแดนกว้างใหญ่ไพศาล
 อิซาเบลลาแห่งออสเตรีย (Isabella of Austria; ค.ศ. 1501–1526) ต่อมาเป็นพระราชินีแห่งเดนมาร์ก นอร์เวย์ และ สวีเดน
 จักรพรรดิแฟร์ดีนันด์ที่ 1 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ (Ferdinand I; ค.ศ. 1503–1564) ต่อมาเป็นจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์และ กษัตริย์แห่งโบฮีเมีย และ ฮังการี
 มารีอาแห่งออสเตรีย (Mary of Austria; ค.ศ. 1505–1558) ต่อมาเป็นพระราชินีแห่งฮังการีและโบฮีเมีย และผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งเนเธอร์แลนด์
 คาทารีนาแห่งออสเตรีย (Catherine of Austria; ค.ศ. 1507–1578) ต่อมาเป็นพระราชินีแห่งโปรตุเกส

 การขึ้นสู่บัลลังก์ 
เดิมที ฆัวนาไม่ได้ถูกคาดหมายว่าจะได้ขึ้นครองราชย์กัสติยา หรือ อารากอน เนื่องจากพระองค์มีพระเชษฐา (เจ้าชายฆวน) และพระเชษฐภคินี (อินฟันตาอิซาเบลลา และอินฟันตามาริอา) ที่มีสิทธิ์ในราชบัลลังก์เหนือกว่า แต่โชคชะตากลับพลิกผัน ราชวงศ์สเปนต้องเผชิญกับโศกนาฏกรรมต่อเนื่องที่พลิกผันลำดับการสืบราชสันตติวงศ์อย่างรวดเร็ว ในช่วงปี ค.ศ. 1497-1500: 

 เจ้าชายฆวน เจ้าชายแห่งอัสตูเรียส พระเชษฐาองค์เดียวของฆัวนาและรัชทายาทในบัลลังก์สเปน สิ้นพระชนม์อย่างกะทันหันในปี ค.ศ.1497 โดยไม่มีทายาท
 อิซาเบล สมเด็จพระราชินีแห่งโปรตุเกส พระเชษฐภคินีองค์ใหญ่ เสด็จสวรรคตในปี ค.ศ.1498 หลังจากการให้กำเนิดพระราชโอรส

 พระราชโอรสของเจ้าหญิงอิซาเบล เจ้าชายมีแกล ดา ปาซ (Miguel da Paz) ซึ่งเป็นรัชทายาทในบัลลังก์สเปน และ โปรตุเกส สิ้นพระชนม์ในปี ค.ศ.1500 ขณะทรงพระเยาว์มาก 

การสิ้นพระชนม์ติดต่อกันของพระเชษฐา พระเชษฐภคินีและพระภาติยะ ทำให้ฆัวนาได้กลายเป็นรัชทายาทโดยตรงของกัสติยา และ อารากอนโดยไม่คาดฝัน และเมื่อสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 แห่งกัสติยา พระมารดาของฆัวนา สวรรคตในปี ค.ศ.1504 ฆัวนาจึงขึ้นครองราชย์เป็น สมเด็จพระราชินีนาถแห่งกัสติยา อย่างเป็นทางการ โดยมีพระสวามี ฟิลลิพ ได้รับสถาปนาเป็น พระเจ้าเฟลิเปที่ 1 แห่งกัสติยา ในฐานะผู้ร่วมในราชสมบัติโดยสิทธิ์จากพระนางฆัวนา 

 "ฆัวนาผู้บ้าคลั่ง" 
แม้จะขึ้นครองราชย์ แต่ฆัวนาก็ต้องเผชิญกับความพยายามแย่งชิงอำนาจจากทั้งพระราชสวามี (พระเจ้าเฟลิเปที่ 1) และ พระราชบิดา (พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2) พระเจ้าเฟลิเปที่ 1พยายามที่จะอ้างสิทธิ์ในการปกครองกัสติยาแต่เพียงผู้เดียว โดยอาศัยความนิยมของพระองค์เองและบุคลิกที่โดดเด่น ในขณะที่เฟร์นันโดก็ไม่ต้องการสูญเสียอำนาจในกัสติยาที่พระองค์เคยร่วมปกครองกับอิซาเบล พระองค์จึงพยายามรักษาอิทธิพลของพระองค์เองไว้ ทำให้เกิดความตึงเครียดทางการเมืองอย่างรุนแรง 

โศกนาฏกรรมครั้งสำคัญที่นำไปสู่พระอาการทางจิตของฆัวนาอย่างชัดเจน คือ การสวรรคตอย่างกะทันหันของพระเจ้าเฟลิเปที่ 1 ในเดือนกันยายน ค.ศ.1506 ด้วยพระชนมายุเพียง 28 พรรษา สาเหตุการสวรรคตอาจเป็นไข้ไทฟอยด์ หรือ โรคระบาดอื่น ๆ แม้จะมีข่าวลือเรื่องการวางยาพิษก็ตาม การจากไปของพระเจ้าเฟลิเปที่ 1สร้างความเจ็บปวดอย่างแสนสาหัสแก่ฆัวนา พระองค์ทรงปฏิเสธที่จะปล่อยวางจากพระบรมศพของพระราชสวามี ทรงนำพระบรมศพออกเดินทางไปทั่วกัสติยาเป็นเวลาหลายเดือน โดยทรงเปิดหีบพระบรมศพเพื่อดูพระราชสวามีเป็นระยะๆ และ ทรงปฏิเสธที่จะฝังพระบรมศพจนกว่าจะถึงสถานที่เหมาะสมสำหรับราชวงศ์ สิ่งนี้ถูกมองว่าเป็นพฤติกรรมที่สร้างความตื่นตระหนก และ ถูกใช้เป็นหลักฐานของพระอาการเสียสติของพระองค์อย่างรุนแรง 

ในปี ค.ศ.1509 พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 ทรงใช้โอกาสนี้ประกาศว่าฆัวนาไม่สามารถปกครองได้เนื่องจากพระอาการทางจิต และ สั่งให้กักขังพระองค์ไว้ที่พระตำหนักหลวงในเมืองตอร์เดซียัส (Royal Convent of Santa Clara at Tordesillas) ตลอดพระชนม์ชีพที่เหลือ การกักขังนี้กินเวลานานถึง 46 ปี โดยมีพระราชธิดาองค์เล็กของพระองค์ คือ คาทารีนาแห่งออสเตรีย คอยดูแลอยู่พักหนึ่ง พระเจ้าเฟร์นันโดทรงปกครองกัสติยาในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ 

นักประวัติศาสตร์ในปัจจุบันยังคงถกเถียงกันอย่างกว้างขวางว่าพระอาการทางจิตของฆัวนาเป็นเรื่องจริงตามที่ถูกกล่าวอ้างทั้งหมดหรือไม่ หรือเป็นเพียงข้ออ้างทางการเมืองที่ถูกใช้โดยพระราชบิดาและพระราชโอรส (คาร์ลที่ 5) เพื่อยึดอำนาจการปกครอง หลายคนเชื่อว่าฆัวนาอาจจะทรงมีพระอาการประชวรทางจิตจริง เช่น ภาวะซึมเศร้าอย่างรุนแรง ภาวะจิตเภท หรือ ภาวะทางจิตอื่นๆ ที่เกิดจากความเสียใจอย่างแสนสาหัส การถูกทอดทิ้ง และ การถูกกดดันทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง แต่พระอาการของพระองค์อาจถูกบิดเบือน หรือ ขยายความเกินจริงเพื่อประโยชน์ในการจำกัดอำนาจทางการเมืองของพระองค์ และ รักษาเสถียรภาพของบัลลังก์สเปน 

 สิ้นสุดรัชสมัย 
เมื่อพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 สวรรคต ในปี ค.ศ.1516 พระราชโอรสของสมเด็จพระราชินีนาถฆัวนา คือ จักรพรรดิคาร์ลที่ 5 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ได้ขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์แห่งสเปน (เป็น พระเจ้าการ์โลสที่ 1ในฐานะผู้ร่วมในราชสมบัติกับพระราชมารดา) และ ทรงเลือกที่จะคงการกักขังพระราชมารดาไว้ที่ตอร์เดซียัสต่อไป พระองค์ยังคงถูกกักขังและ ถูกควบคุมตัวอย่างเข้มงวด 

ในปี ค.ศ.1520 การกบฏคอมูเนโรส ซึ่งเป็นการลุกฮือของประชาชนชาวกัสติยาผู้ไม่พอใจการปกครองของการ์โลสที่ 1 และการที่พระองค์ทรงโปรดปรานขุนนางชาวเฟลมิช ผู้ก่อกบฏได้ปลดปล่อยพระนางฆัวนาจากตอร์เดซียัส และ พยายามให้พระองค์ขึ้นเป็นราชินีผู้ปกครองอย่างแท้จริง เพื่อใช้พระองค์เป็นสัญลักษณ์ในการต่อต้านอำนาจของการ์โลสที่ 1 แต่พระนางฆัวนาทรงปฏิเสธที่จะลงพระปรมาภิไธยในเอกสารใดๆ ที่จะเป็นการต่อต้านพระราชโอรสของพระองค์ ทำให้การกบฏไม่ประสบผลสำเร็จ และพระนางฆัวนาถูกกักขังอีกครั้งภายใต้การดูแลที่เข้มงวดกว่าเดิม 

สมเด็จพระราชินีนาถฆัวนาแห่งกัสติยา เสด็จสวรรคตในวันที่ 12 เมษายน ค.ศ.1555 ณ พระตำหนักหลวงในเมืองตอร์เดซียัส ด้วยพระชนมายุ 75 พรรษา หลังจากถูกกักขังมาเกือบห้าทศวรรษ พระศพของพระองค์ถูกฝังไว้ที่โบสถ์น้อยหลวงกรานาดา (Capilla Real de Granada) เคียงข้างกับพระราชบิดา พระราชมารดา และ พระราชสวามี ซึ่งเป็นสถานที่ที่พระองค์ทรงปรารถนาที่จะฝังพระบรมศพของพระเจ้าเฟลิเปที่ 1 

สมเด็จพระราชินีนาถฆัวนาทรงถูกจดจำในประวัติศาสตร์ว่าเป็น "ฆัวนาผู้บ้าคลั่ง" ซึ่งเป็นภาพลักษณ์ที่ถูกสร้างขึ้น และ เสริมด้วยฝ่ายปกครองของพระองค์เอง เพื่อให้การจำกัดอำนาจของพระองค์มีความชอบธรรม และ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความวุ่นวายทางการเมือง อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์ในยุคใหม่พยายามที่จะทำความเข้าใจสถานะของพระองค์ให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น บางคนเชื่อว่าพระองค์อาจไม่ได้บ้าคลั่งทั้งหมด แต่เป็นเพียงคนที่มีภาวะซึมเศร้าอย่างรุนแรง และ มีบุคลิกที่แปลกแยก ซึ่งถูกบิดเบือน และ ใช้ประโยชน์ทางการเมือง พระราชมรดกที่สำคัญที่สุดของพระองค์คือการเป็นพระราชมารดาของจักรพรรดิคาร์ลที่ 5 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ หนึ่งในกษัตริย์ที่ทรงอำนาจที่สุดในประวัติศาสตร์ยุโรป ซึ่งทำให้สายเลือดของพระองค์เป็นรากฐานสำคัญของราชวงศ์ฮาพส์บวร์กในสเปนและยุโรป 

 ตำนาน 
พระมหากษัตริย์และสมเด็จพระราชินีในราชวงศ์ตรัสตามาราเองก็มีหลายพระองค์ที่ประสบชะตากรรมเช่นนี้ โดยมีเรื่องเล่าอ้างถึงเหตุที่ต้องเป็นไปเช่นนี้จากคำสาปในช่วงที่มีการรวมชาติสเปนในปี ค.ศ. 1479 โดยการสมรสกันระหว่าง พระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 และสมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลที่ 1 เป็นการรวมอาณาจักรใหญ่ 2 อาณาจักรบนคาบสมุทรไอบีเรียเข้าด้วยกันสร้างความแข็งแกร่งแก่อาณาจักรคริสต์เพื่อต่อต้านมุสลิมและชาวยิว ซึ่งภายหลังเหลือที่มั่นสุดท้ายอยู่ที่กรานาดาในขณะที่อาณาจักรคริสต์แผ่ขยายอำนาจรุกคืบลงไปยึดพื้นที่คืนมาจากพวกมัวร์ ในที่สุดก็สามารถยึดกรานาดาได้ในปี ค.ศ. 1492 แค่ช่วงที่เข้ายึด (กรานาดาแตก) ก็ปรากฏว่ามีการสังหารชาวยิวและมุสลิมจำนวนมากที่หนีออกจากกรานาดาไม่ทัน มีการออกพระราชกฤษฎีกาอารัมบา ให้ชาวยิวเปลี่ยนศาสนาเป็นคริสต์โรมันคาทอลิกไม่ก็ต้องออกไปจากสเปน ซึ่งต่อมาพวกมุสลิมก็ต้องทำตามด้วยเมื่อมีผู้ไม่ปฏิบัติตามจึงเกิดการประหารชาวยิวและมุสลิมเป็นจำนวนมากในช่วงนั้น มีเรื่องเล่าว่าในการประหารชีวิตชาวยิวที่ไม่ยอมเปลี่ยนศาสนา ซึ่งครานั้นพระมหากษัตริย์และสมเด็จพระราชินีเสด็จทอดพระเนตรพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์, ขุนนางและข้าราชบริพารจุดไฟเผาชาวยิวทั้งเป็น มีชาวยิวที่โกรธแค้นผู้หนึ่งตะโกนสาปแช่งออกมาจากกองไฟขณะถูกเผาว่าขอให้พระราชวงศ์ของพระองค์วิบัติในที่สุด ว่ากันว่าพระเจ้าเฟร์นันโดที่ 2 ถึงกับตกพระทัย ตะลึงถึงกับประชวรพระวาโยตกจากพระเก้าอี้ และนี่คงเป็นต้นเหตุคำสาปวิปลาสแห่งราชวงศ์สเปนเพราะหลังจากนั้นไม่กี่ปีเจ้าชายฆวน และเจ้าหญิงอีซาเบลผู้เป็นพระมเหสีในพระเจ้ามานูแวลที่ 1 พระเชษฐาและพระเชฐภคินีของเจ้าหญิงฆัวนาก็สิ้นพระชนม์ในเวลาอันไล่เลี่ยกัน และไม่กี่ปีต่อมาเจ้าชายมีเกลพระโอรสของเจ้าหญิงอีซาเบลก็สิ้นพระชนม์ สร้างความปวดร้าวใจแก่สมเด็จพระราชินีนาถอิซาเบลพระราชมารดาเป็นอย่างมาก

 พงศาวลี