# เขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์
เขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์   เป็นเขตปกครองตนเองของจีนในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ เป็นเขตปกครองใหญ่ที่สุดของจีน เป็นเขตการปกครองชาติที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับ 8 ของโลก กินพื้นที่กว่า 1.6 ล้านตารางกิโลเมตรและเป็นเขตการปกครองที่มีประชากรมากที่สุดติดอันดับหนึ่งในสิบ มีดินแดนพิพาทอักไสชินที่จีนบริหารอยู่ ซินเจียงมีพรมแดนติดต่อกับประเทศรัสเซีย มองโกเลีย คาซัคสถาน คีร์กีซสถาน ทาจิกิสถาน อัฟกานิสถาน ปากีสถานและอินเดีย นอกจากนี้ยังมีพรมแดนติดต่อกับทิเบต มีน้ำมันสำรองอุดมสมบูรณ์และเป็นภาคที่ผลิตแก๊สธรรมชาติใหญ่ที่สุดของจีน

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
เขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์มีพื้นที่ติดต่อดังนี้ 
 ทิศเหนือ ติดต่อกับ ประเทศคาซัคสถาน ประเทศรัสเซีย และประเทศมองโกเลีย 
 ทิศใต้ ติดต่อกับ เขตปกครองตนเองทิเบต ประเทศจีน และรัฐชัมมูและกัษมีระ อินเดีย 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับ มณฑลชิงไห่ แล มณฑลกานซู ประเทศจีน
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับ ประเทศคาซัคสถาน คีร์กีซสถาน ทาจิกิสถาน อัฟกานิสถาน และปากีสถาน

 ประวัติศาสตร์ 
ตั้งแต่สองพันปีก่อนเป็นต้นมา ดินแดนซินเจียงก็เป็นดินแดนส่วนหนึ่งของประเทศจีน ที่มีความเป็นเอกภาพและประกอบด้วยหลายชนชาติ เมื่อ 60 ก่อนคริสต์ศักราช ราชวงศ์ฮั่นได้จัดตั้งองค์กรบริหารซียวี่ เพื่อปกครองเขตซินเจียงโดยตรง ซึ่งมีขอบเขตรวมถึงทะเลสาบปาเอ่อร์คาสือ (巴尔喀什湖) และเขตที่ราบสูงพ่าหมีเอ่อร์ (帕米尔高原) ภายในเวลา 1,000 ปีเศษต่อจากนั้น เขตซินเจียงสังกัดอยู่ในองค์กรบริหารท้องถิ่น ที่จัดตั้งโดยรัฐบาลกลาง

ครั้นถึงราชวงศ์ชิง รัฐบาลกลางได้แต่งตั้งนายพลอีหลี เพื่อปกครองดินแดนซินเจียงทั้งหมดและเมื่อถึงปี พ.ศ. 2427 เขตซินเจียงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นมณฑล ทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างซินเจียงกับมณฑลต่าง ๆ ในแผ่นดินใหญ่จีนมีความใกล้ชิดยิ่งขึ้น

เดือนกันยายน พ.ศ. 2492 ซินเจียงได้รับการปลดแอกอย่างสันติ จนเมื่อถึงวันที่ 1 ตุลาคม สาธารณรัฐประชาชนจีนได้สถาปนาขึ้น เขตซินเจียงจึงกลายเป็นเขตบริหารระดับมณฑลที่มีอำนาจปกครองตนเองได้เขตหนึ่งของจีน

ประวัติศาสตร์จีนในสมัยโบราณมีมาตั้งแต่สมัยวัฒนธรรมเครื่องปั้นดินเผาแดงและเครื่องปั้นดินเผาดำเริ่มต้นการปกครองโดยราชวงศ์เซี่ย ราชวงศ์ซาง ราชวงศ์โจว และราชวงศ์ฉินตามลำดับ และสิ้นสุดลงที่สมัยราชวงศ์ฮั่น ค.ศ. 220

 ภูมิประเทศ 
มีภูเขาอาเอ่อร์ไท่ซาน ภูเขาเทียนชาน และภูเขาคุนหลุนชานตั้งอยู่จากทิศเหนือไปยังทิศใต้ มีแม่น้ำทาริมซึ่งเป็นแม่น้ำภายในดินแดนที่ไม่ไหลลงทะเลที่ใหญ่ที่สุดของจีน มีทะเลสาบโบสทัง (ทะเลสาบปั๋วซือเถิง) เป็นทะเลสาบที่ใหญ่ที่สุดในซินเจียงและเป็นทะเลสาบน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศจีนSeespiegelschwankungen des Bosten-Sees  แอ่งตูร์ปัน (แอ่งถูหลู่ฟาน) ซึ่งเป็นพื้นที่ต่ำสุดของจีน พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นทะเลทราย ทะเลทรายทากลามากัน (塔克拉玛干沙漠, ทะเลทรายถ่าเคอลาหม่ากาน) เป็นทะเลทรายที่ใหญ่ที่สุดของจีน และอันดับที่สองของโลก และมีทะเลทรายกู๋เอ่อร์ปานทงกู่เท่อ (古尔班通古特沙漠) เป็นทะเลทรายใหญ่อันดับที่สองของจีน อุดมด้วยทรัพยากรน้ำมันปิโตรเลียม แก๊สธรรมชาติ

พื้นที่ 1.66 ล้านตร.กม แบ่งเขตการปกครองเป็น 17 เมือง 70 อำเภอ และ 844 หมู่บ้าน ในจำนวนนี้มีหมู่บ้านชนส่วนน้อยถึง 42 หมู่บ้าน ในเมืองใหญ่ทั้ง 13 เมือง เป็นเขตปกครองตนเองของชนส่วนน้อยถึง 5 เมือง

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 เมืองZhōngguó dìmínglù 中国地名录 (Beijing, Zhōngguó dìtú chūbǎnshè 中国地图出版社 1997) ; ISBN 7-5031-1718-4. ภาษาอุยกูร์   อุยกูร์ละติน   อักษรจีน พินอิน เมืองระดับจังหวัด อุรุมชี (Ürümqi) ئۈرۈمچى شەھرى  乌鲁木齐市 Wūlǔmùqí Shì คาราไม (Karamay) قاراماي شەھرى  克拉玛依市 Kèlāmǎyī Shì  เมืองระดับอำเภอที่ถูกปกครองโดยตรง   สือเหอจื่อ شىخەنزە شەھرى  石河子市 Shíhézǐ Shì ถูมู่ซูเค่อ  تۇمشۇق شەھرى  图木舒克市 Túmùshūkè Shì อารัล ئارال شەھرى  阿拉尔市 Ālā'ěr Shì อู่เจียฉวี  ئۇجاچۇ شەھرى  五家渠市 Wǔjiāqú Shìจังหวัด จังหวัดถู่หลู่ฟาน تۇرپان ۋىلايىتى Turpan Vilayiti 吐鲁番地区 Tǔlǔfān Dìqū  จังหวัดฮามี่ قۇمۇل ۋىلايىتى  哈密地区 Hāmì Dìqū จังหวัดเหอเถียน خوتەن ۋىلايىتى Hotən Vilayiti 和田地区 Hétián Dìqū  จังหวัดอาเค่อซู ئاقسۇ ۋىلايىتى  阿克苏地区 Ākèsū Dìqū  จังหวัดคาสือ قەشقەر ۋىلايىتى  喀什地区 Kāshí Dìqū  จังหวัดถ่าเฉิง تارباغاتاي ۋىلايىتى  塔城地区 Tǎchéng Dìqū จังหวัดอัลไต ئالتاي ۋىلايىتى Altay Vilayiti 阿勒泰地区 Ālètài Dìqū จังหวัดปกครองตนเอง จังหวัดปกครองตนเองชนชาติคีร์กีซเค่อจือเล่อซู قىزىلسۇ قىرغىز ئاپتونوم ئوبلاستى  克孜勒苏柯尔克孜自治州 Kèzīlèsū Kē'ěrkèzī Zìzhìzhōu จังหวัดปกครองตนเองชนชาติมองโกลปาอินกัวเลิ่ง بايىنغولىن موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى  巴音郭楞蒙古自治州 Bāyīnguōlèng Měnggǔ Zìzhìzhōu จังหวัดปกครองตนเองชนชาติหุยชางจี๋سانجى خۇيزۇ ئاپتونوم ئوبلاستى Sanji Huizu Aptonom Oblasti 昌吉回族自治州 Chāngjí Huízú Zìzhìzhōu จังหวัดปกครองตนเองชนชาติมองโกลปั๋วเอ๋อร์ถ่าลา بۆرتالا موڭغۇل ئاپتونوم ئوبلاستى  博尔塔拉蒙古自治州 Bó'ěrtǎlā Měnggǔ Zìzhìzhōu จังหวัดปกครองตนเองชนชาติคาซัคอีหลี ئىلى قازاق ئاپتونوم ئوبلاستى  伊犁哈萨克自治州 Yīlí Hāsàkè Zìzhìzhōu