wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# สำราญ แพทยกุล
พลเอก สำราญ แพทยกุล (24 เมษายน พ.ศ. 2458 – 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2529) อดีตรองประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติพระบรมราชโองการ ประกาศ แต่งตั้งประธานและรองประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ อดีตแม่ทัพภาคที่ 1และแม่ทัพภาคที่ 3 และองคมนตรีไทย

 การรับราชการ 
พลเอก สำราญ แพทยกุล เคยดำรงตำแหน่งผู้บังคับบัญชา กรมทหารราบที่ 31 รักษาพระองค์ ระหว่าง พ.ศ. 2500 – 2504  กองพลทหารราบที่ 4 ค่ายสมเด็จพระนเรศวรมหาราช จังหวัดพิษณุโลก เมื่อ พ.ศ. 2504   ดำรงตำแหน่งแม่ทัพภาคที่ 3 ระหว่าง พ.ศ. 2505 – 2507  และตำแหน่งแม่ทัพภาคที่ 1 ระหว่าง พ.ศ. 2510 – 2512 กองทัพภาคที่ 1 และเคยได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2516

สำราญ เป็นหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งกลุ่มนวพล เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2517 มีรหัส นวพล 001  ได้รับโปรดเกล้า ให้ดำรงตำแหน่งองคมนตรีเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2518  ดำรงตำแหน่งจนถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2529 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๙๑ ตอนที่ ๑๔๑ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒, ๑๗ สิงหาคม ๒๕๑๗
ราชกิจจานุเบกษา,  แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๘๕ ตอนที่ ๑๒๒ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒๖, ๓๑ ธันวาคม ๒๕๑๑
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า , เล่ม ๘๖ ตอนที่ ๔๖ ง หน้า ๑๘๓๗, ๒๗ พฤษภาคม ๒๕๑๒
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญชัยสมรภูมิ , เล่ม ๘๖ ตอนที่ ๑๑๕ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๖, ๒๖ ธันวาคม ๒๕๑๒
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน , เล่ม ๙๑ ตอนที่ ๓๒ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๑, ๒๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๑๗
ราชกิจจานุเบกษา, บัญชีรายนามได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ , เล่ม ๕๑ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๑๘๘, ๗ ตุลาคม ๒๔๗๗
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญราชการชายแดน , เล่ม ๘๙ ตอนที่ ๑๐๕ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒, ๑๐ กรกฎาคม ๒๕๑๕
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๖๕ ตอนที่ ๗๕ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๘๐๒, ๒๕ ธันวาคม ๒๔๙๑
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ , เล่ม ๙๖ ตอนที่ ๑๕๖ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๗, ๑๓ กันยายน ๒๕๒๒
 พ.ศ. 2500 – 80px เหรียญงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ
# วัฏจักรออกซิเจน
ออกซิเจน เป็นองค์ประกอบของบรรยากาศประมาณ 20.9% การหมุนเวียนของออกซิเจนจะเกิดควบคู่ไปกับคาร์บอน ในระหว่างการสังเคราะห์ด้วยแสงของสิ่งมีชีวิต จะมีการผลิตแก๊สออกซิเจนเข้าสู่บรรยากาศในขณะที่มีการใช้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ เมื่อสิ่งมีชีวิตหายใจ แก๊สออกซิเจนในบรรยากาศจะถูกใช้ ส่วนแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ถูกผลิตออกมา 

ในมหาสมุทร แพลงค์ตอนพืชเป็นผู้ผลิตแก๊สออกซิเจนจากการสังเคราะห์ด้วยแสง แก๊สออกซิเจนที่ได้ถูกนำไปใช้ในการหายใจและการย่อยสลาย สารอินทรีย์ที่มีออกซิเจนเป็นองค์ประกอบอาจถูกทับถมในดินตะกอนจนกลายเป็นหิน ออกซิเจนในรูปนี้จะกลับสู่บรรยากาศเมื่อเกิดการผุกร่อนของหินซึ่งอาจจะอยู่ในรูปแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์หรือแก๊สออกซิเจน

 โอโซน 
ออกซิเจนบนชั้นบรรยากาศจะอยู่ในรูปของโอโซน (O3) อยู่ที่ชั้นโอโซน ภายในชั้นสตราโตสเฟียร์ ชั้นโอโซนนี้มีความสำคัญในฐานะที่ช่วยป้องกันอันตรายจากรังสีอัลตราไวโอเลต
# พระร่วง
พระร่วง พระยาร่วง หรือ พญาร่วง โดย ร่วง เป็นคำไทโบราณ แปลว่า รุ่ง (โรจน์) สามารถหมายถึง

 พระร่วงโรจนฤทธิ์ ศรีอินทราทิตย์ธรรโมภาส มหาวชิราวุธปูชนียบพิตร พระพุทธรูปสำคัญของไทย
 กษัตริย์อาณาจักรสุโขทัยทุกพระองค์ แต่โดยมากหมายถึงพ่อขุนรามคำแหงมหาราช
 ราชวงศ์พระร่วงที่ปกครองอาณาจักรสุโขทัย หรือ ราชวงศ์สุโขทัยในสมัยกรุงศรีอยุธยา
 ตำนานพระร่วง ตำนานเกี่ยวกับวีรบุรุษไทย
 พระร่วง บทละครร้องพระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 6
 พระกรุสุโขทัย พระเครื่องที่นิยมเรียกว่าพระร่วง
# ภาษาเมเดีย
ภาษาเมเดีย เป็นภาษากลุ่มอิหร่านตะวันตก อยู่ในสาขาตะวันออกเฉียงเหนือเช่นเดียวกับภาษาพาร์เทียน ภาษาบาโลชิ ภาษาเคิร์ด และอื่น ๆ เป็นภาษาของเผ่าเมเดีย  Iran::Language accessdate=2007-03-09  ซึ่งมีการติดต่อกับชาวเปอร์เซียอย่างใกล้ชิด คำในภาษาเมเดียพบได้ทั่วไปในภาษาเปอร์เซียโบราณและภาษาของชาวอารยัน ตัวอย่างเช่น
 Farnah: Divine glory; (พบในภาษาอเวสตะด้วย), 
 Paridaiza: สวรรค์ (ในภาษาปาดิส پردیس) 
 Vazraka: ยิ่งใหญ่, (ในภาษาเปอร์เซีย Bozorg بزرگ), 
 Vispa: ทั้งหมด, (เช่นเดียวกับภาษาอเวสตะ), 
 Mithra: The yazata, 
 Xshayathiya (King)

ปัจจุบันเรามีความรู้เกี่ยวกับภาษาเมเดียอยู่เพียงแค่คำที่ยืมไปใช้ในภาษาเปอร์เซียโบราณ โดยไม่มีหลักฐานเกี่ยวกับไวยากรณ์ของภาษานี้หลงเหลืออยู่เลย เนื่องจากชาวเมเดียไม่เหลือหลักฐานลายลักษณ์อักษรใด ๆ เกี่ยวกับพวกตนไว้เลย
# ภาษามัวไบต์
ภาษามัวไบต์  เป็นสำเนียงของภาษาฮีบรู-คานาอันไนต์ที่ตายแล้ว เคยใช้พูดในโมอาบ (ปัจจุบันอยู่ในจอร์แดน) ในช่วง 457 ปีก่อนพุทธศักราช หลักฐานจากจารึกแสดงให้เห็นว่าใกล้เคียงกับภาษาฮีบรูในไบเบิล ความแตกต่างที่พบมักเป็นส่วนเล็กๆ เช่น ใช้รูปพหูพจน์ -în มากกว่า -îm (เช่น mlkn "กษัตริย์" ซึ่งฮีบรูในไบเบิลใช้ məlākîm) ลงท้ายเพศหญิงด้วย -at แบบเดียวกับภาษาอาหรับและภาษาอราเมอิก ในขณะที่ภาษาฮีบรูไบเบิลใช้ to -āh (เช่น qryt "เมือง", ฮีบรูไบเบิล qiryāh) เป็นต้น
# ภาษาฟินิเชีย
ภาษาฟินิเชีย เป็นภาษาที่มีจุดกำเนิดในชายฝั่งที่เรียก "Pūt" ในภาษาอียิปต์โบราณ "คานาอัน" ในภาษาฟินิเชีย ภาษาฮีบรูและภาษาอราเมอิก และเรียก "ฟินิเชีย" ในภาษากรีกและภาษาละติน เป็นภาษากลุ่มเซมิติกสาขาคานาอัน ใกล้เคียงกับภาษาฮีบรูและภาษาอราเมอิก บริเวณดังกล่าวปัจจุบันอยู่ในเลบานอนและซีเรีย และอิสราเอลทางตอนเหนือ เป็นที่รู้จักจากจารึกต่าง ๆ ในบิบลอสและหนังสือที่เขียนด้วยภาษาต่าง ๆ 

จารึกภาษาฟินิเชียเก่าสุดพบในบิบลอส อายุราว 457 ปีก่อนพุทธศักราช ซึ่งพบทั้งใน เลบานอน ซีเรีย อิสราเอล ไซปรัส เกาะซิซิลี ตูนีเซีย โมร็อกโก แอลจีเรีย มอลตา และที่อื่น ๆ ในคาบสมุทรไอบีเรีย การถอดความภาษาฟินิเชียใช้ความรู้ภาษาฮีบรูเป็นพื้นฐาน

 สัทวิทยา ไวยากรณ์ และคำศัพท์ 
การจำแนกสำเนียงต่าง ๆ ของภาษาฟินิเชียทำได้ยากเพราะการเขียนไม่แสดงเครื่องหมายสระ เครื่องหมายสระเริ่มปรากฏในยุคท้าย ๆ ก่อนจะเปลี่ยนมาเขียนด้วยอักษรที่มีพื้นฐานคล้ายอักษรกรีกหรืออักษรละติน ความคล้ายคลึงระหว่างภาษาฟินิเชียกับภาษาใกล้เคียงคือมีการยกเสียงสระสูงขึ้น เช่น  ā เป็น ū (และภาษาฮีบรู ō) , เช่น rūs "หัว" (ภาษาฮีบรู ראש rôš) การยกเสียงสระนี้พบในภาษาอียิปต์โบราณด้วย โดยมีหลักฐานจากภาษาคอปติก 

ในด้านไวยากรณ์ ภาษาฟินิเชียยังมีการลงท้ายการก คำศัพท์บางคำต่างไปเช่นมีคำกริยา KN "เป็น อยู่ คือ" (เช่นเดียวกับภาษาอาหรับ) และ P‘L "ทำ” และใช้ bal "ไม่" (ภาษาอราเมอิก/ฮีบรู lō < *lā‘)
# มิติสัมพันธ์
มิติสัมพันธ์ คือ ความสามารถในการรับรู้ตำแหน่งของสิ่งต่างๆ เมื่อเทียบกับตำแหน่งหรือจุดอ้างอิงจุดใดจุดหนึ่ง  เช่นการอ้างอิงจากตัวเอง  หน้า หลัง บน ล่าง ซ้าย ขวา เป็นต้น

คนที่มีทักษะด้านมิติสัมพันธ์ จะมีความสามารถในการมองเห็นความสัมพันธ์ของมิติต่างๆ อาทิ ความสัมพันธ์ของพื้นที่ ที่ว่าง สถานที่ อัตราความเร็ว ตำแหน่งที่ตั้ง เวลา อีกทั้งสามารถมองเห็นความเชื่อมโยงของสิ่งต่างๆ และสามารถวาดมโนภาพของความเชื่อมโยงให้เกิดขึ้นในใจ และถ่ายทอดออกมาให้คนอื่นรับรู้เป็นรูปธรรม
# อำเภอป่าพะยอม
ป่าพะยอม เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพัทลุง

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอป่าพะยอมตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอชะอวด(จังหวัดนครศรีธรรมราช)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอควนขนุนและอำเภอชะอวด(จังหวัดนครศรีธรรมราช)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอควนขนุนและอำเภอศรีบรรพต
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอห้วยยอด (จังหวัดตรัง)

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอป่าพะยอมแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 4 ตำบล 39 หมู่บ้าน ได้แก่

1.ป่าพะยอม   (Pa Phayom)   7 หมู่บ้าน2.ลานข่อย   (Lan Khoi)    9 หมู่บ้าน3.เกาะเต่า   (Ko Tao)  13 หมู่บ้าน4.บ้านพร้าว   (Ban Phrao)  10 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอป่าพะยอมประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลลานข่อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลานข่อยทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลบ้านพร้าว  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านพร้าวทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลป่าพะยอม  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าพะยอมทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเกาะเต่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเกาะเต่าทั้งตำบล

 การศึกษา 
มหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง ตำบลบ้านพร้าว
ปัจจุบันจัดการศึกษาในคณะ
คณะวิทยาศาสตร์
คณะวิทยาการสุขภาพและการกีฬา
คณะเทคโนโลยีและการพัฒนาชุมชน
คณะนิติศาสตร์
คณะวิศวกรรมศาสตร์
คณะพยาบาลศาสตร์
คณะอุตสาหกรรมเกษตรและชีวภาพ
โครงการจัดตั้งคณะแพทยศาสตร์

 
ป่าพะยอม
# อำเภอกงหรา
กงหรา เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพัทลุง ห่างจากตัวเมืองพัทลุง 42 กิโลเมตร การเดินทางใช้ ถนนเพชรเกษมจากสี่แยกเอเชียมาทางทิศตะวันตกแล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4122 ที่บ้านคลองหมวย อำเภอศรีนครินทร์

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอกงหราตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอศรีนครินทร์และอำเภอเมืองพัทลุง
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองพัทลุงและอำเภอเขาชัยสน
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอตะโหมด และอำเภอปะเหลียน (จังหวัดตรัง)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอปะเหลียนและอำเภอย่านตาขาว (จังหวัดตรัง)

 ประชากร 
ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวไทยถิ่นใต้ ใช้ภาษาไทยถิ่นใต้ในการสื่อสาร ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม ร้อยละ 80 และนับถือศาสนาพุทธร้อยละ 20 ประเพณีของชาวกงหราก็มีความแตกต่างกันตามศาสนาเช่น การแต่งงานแบบอิสลาม การสุหนัต การฝังศพ ส่วนชาวพุทธก็มีการบวช งานชิงเปรต เป็นต้น แต่ชาวกงหราแม้จะต่างศาสนากันแต่ก็อยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอกงหราแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 45 หมู่บ้าน ได้แก่

1.กงหรา(Kong Ra)7 หมู่บ้าน 2.ชะรัด(Charat)9 หมู่บ้าน 3.คลองเฉลิม(Khlong Chaloem)14 หมู่บ้าน 4.คลองทรายขาว(Khlong Sai Khao)8 หมู่บ้าน 5.สมหวัง(Som Wang)7 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอกงหราประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลชะรัด  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชะรัดทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลกงหรา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกงหราทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลคลองทรายขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองทรายขาวทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลสมหวัง  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสมหวังทั้งตำบล 
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองเฉลิม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองเฉลิมทั้งตำบล

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บไซต์เทศบาลตำบลคลองทรายขาว 

 
กงหรา
# อำเภอบางแก้ว
บางแก้ว  เป็นอำเภอในจังหวัดพัทลุง เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอปากพะยูน ต่อมาปีพ.ศ. 2482 ได้ย้ายมาขึ้นกับอำเภอเขาชัยสน ก่อนที่จะได้แยกตั้งเป็นกิ่งอำเภอบางแก้วในปี พ.ศ. 2533 และมีฐานะเป็นอำเภอใน พ.ศ. 2538

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอบางแก้ว มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเขาชัยสน
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอปากพะยูน
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอปากพะยูน อำเภอป่าบอน และอำเภอตะโหมด
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเขาชัยสนและอำเภอตะโหมด

 ประวัติ 
พื้นที่ของอำเภอบางแก้วเดิมเป็นพื้นที่ของตำบลท่ามะเดื่อ และตำบลนาปะขอ ซึ่งอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง ต่อมาได้มีการย้ายตำบลท่ามะเดื่อไปขึ้นกิ่งอำเภอเขาไชยสนใน พ.ศ. 2482 และย้ายตำบลนาปะขอไปขึ้นอำเภอเขาไชยสนใน พ.ศ. 2499 ต่อมาเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทย ให้แยกตำบลท่ามะเดื่อ ตำบลนาปะขอ และตำบลโคกสัก ออกจากการปกครองของอำเภอเขาชัยสน รวมตั้งเป็น กิ่งอำเภอบางแก้ว จนกระทั่งเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2538 จึงมีพระราชกฤษฎีกาฯ ยกฐานะขึ้นเป็น อำเภอบางแก้ว จนถึงปัจจุบัน

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองท้องที่ 
อำเภอบางแก้วแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 ตำบล 34 หมู่บ้าน ได้แก่

1.ท่ามะเดื่อ   (Tha Maduea)   7 หมู่บ้าน2.นาปะขอ   (Na Pakho)    14 หมู่บ้าน3.โคกสัก   (Khok Sak)  13 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอบางแก้วประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลท่ามะเดื่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ามะเดื่อ (เฉพาะบางส่วนของหมู่ที่ 1, 6) และตำบลโคกสัก (เฉพาะบางส่วนของหมู่ที่ 1)
 เทศบาลตำบลแม่ขรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสัก (เฉพาะบางส่วนของหมู่ที่ 7, 8, 10) รวมไปถึงตำบลแม่ขรีในอำเภอตะโหมด (เฉพาะบางส่วนของหมู่ที่ 1, 6, 7)
 เทศบาลตำบลบางแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ามะเดื่อ (นอกเขตเทศบาลตำบลท่ามะเดื่อ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาปะขอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาปะขอทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโคกสัก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกสัก (นอกเขตเทศบาลตำบลท่ามะเดื่อและเทศบาลตำบลแม่ขรี)
# อำเภอตะโหมด
ตะโหมด เป็นอำเภอในจังหวัดพัทลุง เดิมเป็นตำบลในเขตการปกครองของอำเภอปากพะยูน ในปี พ.ศ. 2499 ตำบลตะโหมดได้ถูกโอนย้ายมาขึ้นกับอำเภอเขาชัยสน วันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2499 แยกตั้งเป็นกิ่งอำเภอตะโหมดในปี พ.ศ.2520  ก่อนที่จะยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอตะโหมดในปี พ.ศ.2529 วันที่ 20 มีนาคม พ.ศ.2529

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอตะโหมด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอกงหรา อำเภอเขาชัยสน และอำเภอบางแก้ว
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอบางแก้วและอำเภอป่าบอน
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอป่าบอนและอำเภอรัตภูมิ (จังหวัดสงขลา) 
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอปะเหลียน (จังหวัดตรัง)

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอตะโหมดแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 3 ตำบล 33 หมู่บ้าน ได้แก่

1.แม่ขรี      (Mae Khari)     11 หมู่บ้าน 2.ตะโหมด      (Tamot)     12 หมู่บ้าน 3.คลองใหญ่     (Khlong Yai)    10 หมู่บ้าน 

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอตะโหมดประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่

 เทศบาลตำบลแม่ขรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ขรี (เฉพาะบางส่วนของหมู่ที่ 1, 6–7) และตำบลโคกสัก (เฉพาะบางส่วนของหมู่ที่ 7–8, 10) ในเขตอำเภอบางแก้ว
 เทศบาลตำบลตะโหมด  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะโหมด (เฉพาะพื้นที่บางส่วนของหมู่ที่ 3–4, 9, 11–12) และตำบลคลองใหญ่ (เฉพาะบางส่วนของหมู่ที่ 1–2, 9)
 เทศบาลตำบลเขาหัวช้าง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะโหมด (เฉพาะพื้นที่หมู่ 1–2, 5–8, 10 และบางส่วนของหมู่ที่ 3–4, 9, 11–12 ; เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลตะโหมด)
 เทศบาลตำบลควนเสาธง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ขรี (เฉพาะพื้นที่หมู่ 2–5, 8–11 และบางส่วนของหมู่ที่ 1, 6–7 ; เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลแม่ขรี)
 เทศบาลตำบลคลองใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองใหญ่ (เฉพาะพื้นที่หมู่ 3–8, 10 และบางส่วนของหมู่ที่ 1–2, 9 ; เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลตะโหมด)
# กุ้งพันอ้อย
กุ้งพันอ้อย หรือ เจ่าโตม  เป็นชื่อของอาหารเวียดนามชนิดหนึ่งที่นำเนื้อกุ้งบดที่ปรุงรสแล้วมาพันกับก้านอ้อยขนาดพอเหมาะ แล้วนำไปทอดหรือปิ้งก็ได้

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 thaiparents.com
# อำเภอเขาชัยสน
เขาชัยสน เป็นอำเภอในจังหวัดพัทลุง เดิมเป็นตำบลในเขตการปกครองของอำเภอปากพะยูน วันที่ 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2454 ภายหลังย้ายมาขึ้นกับกิ่งอำเภอลำปำ ก่อนจะเปลี่ยนชื่อเป็น "เขาชัยสน" และย้ายขึ้นอำเภอเมืองพัทลุงในปี พ.ศ. 2490 ได้รับการจัดตั้งเป็นอำเภอในปี พ.ศ. 2496 วันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2496

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอเขาชัยสน มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองพัทลุง
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอกระแสสินธุ์ (จังหวัดสงขลา) และอำเภอปากพะยูน
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอบางแก้วและอำเภอตะโหมด
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอกงหรา

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอเขาชัยสนแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 ตำบล 58 หมู่บ้าน ได้แก่

1.เขาชัยสน    (Khao Chaison)     14 หมู่บ้าน2.ควนขนุน   (Khuan Khanun)      10 หมู่บ้าน3.จองถนน    (Chong Thanon)    7 หมู่บ้าน4.หานโพธิ์    (Han Pho)      12 หมู่บ้าน5.โคกม่วง    (Khok Muang)    15 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอเขาชัยสนประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 6 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลเขาชัยสน  ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเขาชัยสน
 เทศบาลตำบลโคกม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกม่วงทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลจองถนน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจองถนนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเขาชัยสน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาชัยสน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเขาชัยสน)
 องค์การบริหารส่วนตำบลควนขนุน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลควนขนุนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลหานโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหานโพธิ์ทั้งตำบล
# อุ
อุ อาจะหมายถึง
 อุ (คะนะ) ตัวอักษรในภาษาญี่ปุ่น
 อุ (เครื่องดื่ม) เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ชนิดหนึ่ง
# ประมวล รุจนเสรี
ประมวล รุจนเสรี (เกิด 21 มีนาคม พ.ศ. 2482) อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย ในรัฐบาลทักษิณ ชินวัตร และอดีตหัวหน้าพรรคประชามติ เจ้าของผลงานหนังสือ พระราชอำนาจ

 ประวัติ 
ประมวล เกิดเมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2482 ที่ตำบลแม่สะเรียง อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ด้านครอบครัวสมรสกับนางวันเพ็ญ รุจนเสรี มีบุตร-ธิดา 3 คน

สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี คณะรัฐศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 

 การทำงาน 
ประมวล รับราชการในกระทรวงมหาดไทยมาโดยตลอด จนกระทั่งเกษียณอายุราชการในตำแหน่งอธิบดีกรมการปกครอง จากนั้นจึงเข้าสู่วงการการเมืองด้วยการเป็นรองหัวหน้าพรรคไทยรักไทย เคยดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบบัญชีรายชื่อ สังกัดพรรคไทยรักไทยประวัติผู้สมัคร ส.ส. กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย และที่ปรึกษานายกรัฐมนตรีในรัฐบาลทักษิณ ชินวัตร

กระทั่งเกิดวิกฤตการณ์การเมืองในประเทศไทย พ.ศ. 2548-2550 เมื่อเสนาะ เทียนทอง ประธานที่ปรึกษาพรรคไทยรักไทยเริ่มมีการไม่ลงรอยกับทักษิณ นายประมวลซึ่งเป็นผู้ที่สนิทกับนายเสนาะ ได้เขียนหนังสือออกมา 2 เล่ม ซึ่งเป็นที่ฮือฮาและกล่าวขานกันอย่างมาก คือ การใช้อำนาจเป็นธรรมชาติของมนุษย์ และ พระราชอำนาจ (โดยเฉพาะหนังสือ พระราชอำนาจ นี้ ปีย์ มาลากุล ณ อยุธยา ได้อัญเชิญกระแสพระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาแจ้งกับนายประมวล ว่าเมื่อได้ทอดพระเนตรแล้ว ได้มีพระราชดำรัสว่า "…เราอ่านแล้ว เราชอบมาก เขียนได้ดี เขียนได้ถูกต้อง")

จนกระทั่งเกิดการขับไล่ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ในปี พ.ศ. 2549 ที่ท้องสนามหลวง นายประมวลได้ขึ้นเวทีปราศรัยพร้อมกับนายเสนาะ เทียนทอง ด้วย

จากนั้น ประมวลได้เข้าร่วมงานกับพรรคประชาราช แต่ในกลางปี พ.ศ. 2550 ประมวลก็ได้ออกจากพรรคประชาราชเพื่อดำเนินงานทางการเมืองด้วยตนเอง และมีข่าวว่าอาจจะไปร่วมงานกับทางพรรคประชาธิปัตย์ หากตั้งพรรคการเมืองของตัวเองไม่สำเร็จ แต่ท้ายที่สุดก็ได้จัดตั้งพรรคการเมืองขึ้นมา โดยที่ตนเองเป็นหัวหน้า คือพรรคประชามติ

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๑๐๙ ตอนที่ ๑๕๔ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒, ๔ ธันวาคม ๒๕๓๕
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๑๐๗ ตอนที่ ๒๔๐ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๖, ๔ ธันวาคม ๒๕๓๓
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน, เล่ม ๑๑๐ ตอนที่ ๕๓ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒๓, ๒๘ เมษายน ๒๕๓๖
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญราชการชายแดน, เล่ม ๘๔ ตอนที่ ๗๘ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๖๑, ๒๓ สิงหาคม ๒๕๑๐
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญจักรมาลาและเหรียญจักรพรรดิมาลา, เล่ม ๑๐๔ ตอนที่ ๒๖๖ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒๘, ๒๑ ธันวาคม ๒๕๓๐
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง พระราชทานเหรียญลูกเสือสดุดี ประจำปี ๒๕๓๐, เล่ม ๑๐๔ ตอนที่ ๕๐ ง หน้า ๑๘๙๖, ๑๙ มีนาคม ๒๕๓๐
# อำเภอเมืองพัทลุง
เมืองพัทลุง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดพัทลุง

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอเมืองพัทลุงมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอควนขนุน
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอกระแสสินธุ์ (จังหวัดสงขลา)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเขาชัยสนและอำเภอกงหรา
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอศรีนครินทร์และอำเภอกงหรา

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอเมืองพัทลุงแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 14 ตำบล 145 หมู่บ้าน ได้แก่

1.คูหาสวรรค์  (Khuha Sawan)   -    8.ลำปำ   (Lampam)   11 หมู่บ้าน2.เขาเจียก  (Khao Chiak)    11 หมู่บ้าน    9.ตำนาน  (Tamnan)  15 หมู่บ้าน3.ท่ามิหรำ   (Tha Miram)  10 หมู่บ้าน    10.ควนมะพร้าว   (Khuan Maphrao)  16 หมู่บ้าน4.โคกชะงาย   (Khok Cha-ngai)  9 หมู่บ้าน   11.ร่มเมือง   (Rom Mueang)  9 หมู่บ้าน5.นาท่อม  (Na Thom)    8 หมู่บ้าน   12.ชัยบุรี  (Chai Buri)  13 หมู่บ้าน6.ปรางหมู่   (Prang Mu)  9 หมู่บ้าน    13.นาโหนด  (Na Not)  11 หมู่บ้าน7.ท่าแค  (Tha Khae)  12 หมู่บ้าน    14.พญาขัน  (Phaya Khan)  10 หมู่บ้าน

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
การท้องที่อำเภอเมืองพัทลุงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 14 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลเมืองพัทลุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคูหาสวรรค์ทั้งตำบล รวมไปถึงพื้นที่หมู่ 11 (บางส่วน) ตำบลเขาเจียก หมู่ 2 (บางส่วน) ตำบลท่ามิหรำ หมู่ 9 (บางส่วน) ตำบลปรางหมู่ หมู่ 3 (บางส่วน), 4 (บางส่วน), 6 (บางส่วน), 7 (บางส่วน), 9 (บางส่วน) ตำบลลำปำ หมู่ 10 (บางส่วน) ตำบลตำนาน และหมู่ 3 (บางส่วน) ตำบลควนมะพร้าว
 เทศบาลตำบลโคกชะงาย  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกชะงายทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลเขาเจียก ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1–10, 11 (บางส่วน) ตำบลเขาเจียก (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองพัทลุง)
 เทศบาลตำบลท่ามิหรำ ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1, 2 (บางส่วน), 3–10 ตำบลท่ามิหรำ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองพัทลุง)
 เทศบาลตำบลนาท่อม  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาท่อมทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลปรางหมู่ ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1–8, 9 (บางส่วน) ตำบลปรางหมู่ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองพัทลุง)
 เทศบาลตำบลร่มเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร่มเมืองทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลพญาขัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพญาขันทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลนาโหนด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาโหนดทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลท่าแค ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าแคทั้งตำบล
 เทศบาลตำบลตำนาน ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1–9, 10 (บางส่วน), 11–15 ตำบลตำนาน (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองพัทลุง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลลำปำ ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1–2, 3 (บางส่วน), 4 (บางส่วน), 5, 6 (บางส่วน), 7 (บางส่วน), 8, 9 (บางส่วน), 10–11 ตำบลลำปำ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองพัทลุง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลควนมะพร้าว ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 1–2, 3 (บางส่วน), 4–16 ตำบลควนมะพร้าว (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองพัทลุง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลชัยบุรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชัยบุรีทั้งตำบล

 
เมืองพัทลุง
# ลิ้น
ลิ้น เป็นมัดของกล้ามเนื้อโครงร่างขนาดใหญ่ที่อยู่บริเวณฐานของช่องปากเพื่อรองรับอาหาร และช่วยในการเคี้ยวและการกลืน เป็นอวัยวะที่สำคัญในการรับรส บริเวณพื้นผิวของลิ้นปกคลุมไปด้วยปุ่มรับรส (taste bud) ลิ้นสามารถเคลื่อนไหวได้หลายทิศทาง จึงช่วยในการออกเสียง ลิ้นเป็นอวัยวะที่มีน้ำลายให้ความชุ่มชื้นอยู่เสมอ และเลี้ยงโดยเส้นประสาทและหลอดเลือดเป็นจำนวนมากเพื่อช่วยในการทำงานและการเคลื่อนไหว 

 ภาพอื่น ๆ
# พระยาศรีเสนา (ศรีเสนา สมบัติศิริ)
ศรีเสนา สมบัติศิริ หรือ มหาอำมาตย์ตรี พระยาศรีเสนา (2 กันยายน พ.ศ. 2434 — 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2525) อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ อกอัครราชทูตไทยประจำประเทศญี่ปุ่น และองคมนตรีไทยพระบรมราชโองการ ประกาศ แต่งตั้งองคมนตรี

ศรีเสนา สมบัติศิริ มีนามเดิมว่า ฮะ สมบัติศิริ ได้ศึกษาที่โรงเรียนอัสสัมชัญ ก่อนที่จะเป็นคนไทยกลุ่มแรกๆ ที่ไปศึกษาด้านการปกครอง ที่ London School of Economics ประเทศอังกฤษ เมื่อ พ.ศ. 2457 London School of Economics แล้วกลับมารับราชการในกระทรวงมหาดไทย  ดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงมหาดไทยคนแรก ระหว่าง พ.ศ. 2475 -  2478 (ก่อน พ.ศ. 2475 เรียกว่าตำแหน่ง ปลัดทูลฉลอง)ปลัดทูลฉลองและปลัดกระทรวงมหาดไทยในอดีต เคยเป็นอัครราชทูตในหลายประเทศ และเป็นเอกอัครราชทูตไทย ประจำกรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2484 ในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ตั้งอัครราชทูตสยาม 

ศรีเสนา สมบัติศิริ เคยดำรงตำแหน่งทางการเมือง เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ในรัฐบาลนายควง อภัยวงศ์ เมื่อ พ.ศ. 2487พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งและแต่งตั้งรัฐมนตรี (จำนวน ๒๒ ราย)  รับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เมื่อ พ.ศ. 2489 

ศรีเสนา สมบัติศิริ ได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ เป็นองคมนตรี เมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2501 ดำรงตำแหน่งจนถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2525 

ศรีเสนา สมบัติศิริ สมรสกับคุณหญิงถวิลหวัง (สกุลเดิม ประทีปะเสน) มีบุตรชายคือพินิจ สมบัติศิริ ซึ่งพินิจสมรสกับเลอศักดิ์ เศรษฐบุตร (ท่านผู้หญิงเลอศักดิ์ สมบัติศิริ) บุตรสาวบุญธรรมของพระยาภักดีนรเศรษฐ (เลิศ เศรษฐบุตร) และคุณหญิงสิน 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๘๑ ตอนที่ ๔๒ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๕, ๗ พฤษภาคม ๒๕๐๗
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๘๐ ตอนที่ ๓ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๑๘, ๔ มกราคม ๒๕๐๖
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ , เล่ม ๗๖ ตอนที่ ๑๑๕ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๓๗, ๑๖ ธันวาคม ๒๕๐๒
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความ พระราชทานเหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ , เล่ม ๕๒ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๖๓๖, ๑๘ สิงหาคม ๒๔๗๘
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญช่วยราชการเขตภายใน , เล่ม ๕๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๙๕๑, ๒๓ มิถุนายน ๒๔๘๔
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเหรียญจักรพรรดิมาลาไปพระราชทาน , เล่ม ๕๑ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๔๑๘, ๒ ธันวาคม ๒๔๗๗
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ อ.ป.ร. , เล่ม ๕๙ ตอนที่ ๖๕ ง หน้า ๒๖๗๑, ๖ ตุลาคม ๒๔๘๕
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ , เล่ม ๘๓ ตอนที่ ๓๓ ง หน้า ๑๖๒๔, ๑๒ เมษายน ๒๕๐๙
ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญราชรุจิ , เล่ม ๗๗ ตอนที่ ๒๒ ง หน้า ๙๓๗, ๒๒ มีนาคม ๒๕๐๓
# ขา
ขา เป็นส่วนหนึ่งในร่างกายของสัตว์ที่รองรับน้ำหนักทั้งหมด อยู่ระหว่างข้อเท้าและสะโพก ใช้ในการเคลื่อนที่ ปลายสุดของขามักเป็นโครงสร้างที่พัฒนาหรือเปลี่ยนแปลงเป็นโครงสร้างอื่นที่รับน้ำหนักของสัตว์บนพื้น (ดู เท้า) รยางค์ล่าง (lower limb) ของสัตว์มีกระดูกสันหลังที่มีสองขา (bipedal vertebrate) มักจะเป็นขาของสัตว์นั้นๆ ส่วนรยางค์บน (upper limb) มักจะเป็นแขนหรือปีก

จำนวนขาของสัตว์มักเป็นจำนวนคู่ นักอนุกรมวิธานอาจจัดสัตว์ออกเป็นกลุ่มตามจำนวนขา
 Uniped: 1
 Biped: 2
 Tripedal: 3
 Quadruped: 4
 Quinped: 5
 อาร์โธรโพดา (Arthropoda) : 4, 6, 8, 12, or 14
 สัตว์จำพวกอาร์โธรโพดาบางตัวอาจมีขาเป็นจำนวนมากมาย บางชนิดมีถึงร้อยขา จึงแบ่งออกได้เป็นกลุ่มดังนี้ตามจำนวนขา
 Centipedes หรือพวกตะขาบ โดยทั่วไปมีขาน้อยกว่าหนึ่งร้อยขา
 Millipedes หรือพวกกิ้งกือ มีจำนวนขาน้อยกว่าหนึ่งพันขา

 วิวัฒนาการ 
ขามีวิวัฒนาการมาหลายครั้ง เห็นได้ชัดในระหว่างสัตว์จำพวกอาร์โธรโพดา (ครัสเทเชียน, แมลง, แมงมุม ฯลฯ) และสัตว์มีกระดูกสันหลัง ในกรณีทั้งสอง มีแนวคิดว่าในระยะแรกขามีวิวัฒนาการเพื่อการเคลื่อนที่ในน้ำ ต่อมาเมื่อมีการวิวัฒนาการขึ้นมาอาศัยอยู่บนบกจึงมีการเปลี่ยนแปลงเมื่อมีลูกหลานรุ่นต่อๆ มา

 ขาของมนุษย์ 

กระดูกขาของมนุษย์ประกอบด้วย
 กระดูกแข้ง (tibia)
 กระดูกน่อง (fibula)

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 http://www2.merriam-webster.com/cgi-bin/mwmednlm