wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# การกลั่น
การกลั่น  เป็นกระบวนการทางเคมีอย่างหนึ่งในการแยกของเหลวผสมของสาร 2 ชนิดหรือมากกว่า(สารละลาย)โดยอาศัยคุณสมบัติจุดเดือดที่แตกต่างกัน เมื่อให้ความร้อนกับของเหลวจนอุณหภูมิถึงจุดเดือดของสารชนิดหนึ่ง สารชนิดนั้นจะระเหยออกมาเป็นไอผ่านท่อที่มีการลดอุณหภูมิทำให้เกิดการควบแน่นกลับมาเป็นของเหลวอีกครั้ง วิธีนี้ใช้ในอุตสาหกรรมอย่างแพร่หลาย ในอุตสาหกรรม ปิโตรเคมี และอุตสาหกรรมอื่น ๆ อีกมากมาย

 ประเภทการกลั่น 
 การกลั่นแบบง่าย  (simple distillation) เป็นการกลั่นแยกสารผสมออกจากกัน โดยสารผสมต้องมีอุณหภูมิต่างกัน 80 องศาเซลเซียสขึ้นไป
 การกลั่นแบบลำดับส่วน (fractional distillation) เป็นการกลั่นเหมือนการกลั่นแบบง่ายแต่เป็นการกลั่นแบบสารผสมที่ใกล้เคียงกันมาก คือจุดเดือดใกล้เคียงกันมากแต่การกลั่นนี้ต้องใช้อุณหภูมิที่เที่ยงตรงมาก ๆ ไม่เช่นนั้นจะทำให้สารจะไม่บริสุทธิ์ อุปกรณ์ที่ใช้ในการทดลองการกลั่นลำดับส่วน จะคล้ายกับอุปกรณ์ที่ใช้ในการกลั่นแบบธรรมดา แต่จะมีอุปกรณ์พิเศษเพิ่มเข้ามาคือส่วนหัวกลั่น (Distilling head) จะใช้คอลัมน์แฟรกชั่น (Fractionating column) ที่ต่อเข้ากับขวดก้นกลม (round bottom flask) เทอร์โมมิเตอร์ (thermometer) และตัวควบแน่น (condensor) โดยส่วนใหญ่แล้วการกลั่นลำดับส่วนจะประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมการกลั่นปิโตรเลียม (petroleum refineries) ปิโตรเคมี (petrochemical) อุตสาหกรรมเคมีอื่น (chemical plants) และกระบวนการผลิตก๊าซธรรมชาติ (natural gas processing plants)
 การกลั่นแบบน้ำมันดิบ (refining) เป็นการกลั่นน้ำมันที่เราได้มาจากใต้ดินทำให้มีสารแตกต่างกันมากมาย สารแต่และตัวมันจะมีอุณหภูมิที่แตกต่างกันออกไปโดยจำนวนของคาร์บอน โดยเราจะแบ่งหอกลั่นได้ 8 ชั้น โดยจะเรียงคาร์บอนน้อยมันจะลอยขึ้นไปอยู่ด้านบน จะเรียงจากคาร์บอนน้อยไปมากดังนี้ ก๊าซมีเทน ก๊าซบิวเทน แนฟทาเบา แนฟทาหนัก น้ำมันก๊าด น้ำมันดีเซล น้ำมันหล่อลื่น พาราฟิน น้ำมันเตาและยางมะตอย
 การกลั่นแบบสกัดโดยไอน้ำ (steam distillation) นิยมใช้ในการสกัดน้ำมันหอมระเหย เพราะไม่ละลายน้ำ ระเหยได้ง่าย โดยใช้ไอน้ำในการทำให้น้ำมันหอมระเหยเป็นไอปนมากับไอน้ำ และควบแน่นที่อุณหภูมิต่ำกว่าจุดเดือดของน้ำมัน เพื่อให้ได้ของเหลวที่มีน้ำมันหอมระเหยอยู่ชั้นบนและน้ำอยู่ชั้นล่าง
# อมรโกศ
อมรโกศ (, ไอเอเอสที:) เป็นพจนานุกรมรวมศัพท์คำพ้องความหมายภาษาสันสกฤต เขียนโดยอมร หรืออมรสิงห์ นักวิชาการภาษาสันสกฤตผู้นับถือศาสนาเชนหรือพุทธศาสนา ผู้เป็นหนึ่งในนวรัตน์ประดับพระราชบัลลังก์พระเจ้าจันทรคุปต์ที่ 2 แห่งราชวงศ์คุปตะ ซึ่งครองราชย์ในราว ค.ศ. 400 บ้างก็ว่าอยู่ในรัชสมัยพระเจ้าวิกรมาทิตย์ เมื่อราวคริสต์ศตวรรษที่ 7

ชื่อของงานชิ้นนี้ มาจากศัพท์ อมร หมายถึง ไม่ตาย, หรือเทวดา หรือหมายถึงชื่อกวีผู้ประพันธ์ และ โกศ หมายถึง ทรัพย์, ตะกร้า, ถัง, พจนานุกรม หรือผลงานที่รวมเข้าด้วยกัน นอกจากนี้ยังเรียกชื่อหนึ่งว่า นามลิงฺคานุศาสนมฺ (,) จากศัพท์ นาม, ลิงค, อนุ, ศาสน (คำสอนเกี่ยวกับนามและเพศ)

 เนื้อหา 
อมรโกศประกอบด้วยบทร้อยกรองที่แต่งขึ้นเพื่อให้จำได้ง่าย แบ่งเป็น 3 กัณฑ์
 กัณฑ์แรกเรียกว่า "สวรรคาทิ" (ศัพท์ "สวรรค์" และอื่น ๆ)
 กัณฑ์ที่สองคือ "ภูวรรคาทิ" (ศัพท์ "โลก" และอื่น ๆ)
 และกัณฑ์ที่สาม ชื่อ "สามานยาทิ" (ศัพท์ทั่วไป) 

ใน "สวรรคาทิ" แบ่งเป็น 10 วรรค ได้แก่ สฺวรฺควรฺค (สวรรค์), วฺโยมวรฺค (ท้องฟ้า), ทิควรฺค, กาลวรฺค, ธีวรฺค, ศัพทาทิวรฺค, ปาตาลโภคิวรฺค, (บาดาล) นรกวรฺค (นรก), วาริวรฺค (แม่น้ำ) โดยเริ่มด้วยร้อยกรอง 

"स्वरव्ययं स्वर्गनाकत्रिदिवत्रिदशालयाः" (สฺวรวฺยยํ สฺวรฺคนากตฺริทิวตฺริทศาลยาห์)
"अमरा निर्जरा देवास्त्रिदशा विबुघाः सुराः" (อมรา นิรฺชรา เทวาสฺตฺริทศา วิพุฆาห์ สุราห์)

บรรยายถึง สวรรค์ ในวรรคแรก ได้แก่ สฺว, อวฺย, สฺวรฺค, นาก, ตริทิว, ตริทศาลยะ ในวรรคที่สอง มีศัพท์เกี่ยวกับทวยเทพทั้งหลาย ในบทที่ต่อ ๆ ยังมีศัพท์หมายถึงพระพุทธเจ้าหลายคำ และนี่เป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้น่าเชื่อว่าผู้แต่งเป็นชาวพุทธ ดังเช่น 

सर्वज्ञः सुगतः बुद्धो धर्मराजस्तथागतः (สรฺวชฺญห์ สุคตห์ พุทฺโธ ธรฺมราชสฺตถาคตห์) 
समन्तभद्रो भगवान्मारजिल्लोकजिज्जिनः (สมนฺตภทฺโร ภควานฺมารชิลฺโลกชิชฺชินห์) 
षडभिज्ञो दशबलो 'द्वयवादी विनायकः (ษฑภิชฺโญ ทศพโล 'ทฺวยวาที วินายกห์) 
मुनीन्द्रः श्रीघनः शास्ता मुनिः शाक्यमुनिस्तु यः (มุนีนฺทฺรห์ ศฺรีฆนห์ ศาสฺตา มุนิห์ ศากฺยมุนิสฺตุ ยห์)

กัณฑ์ที่สองคือ "ภูวรรคาทิ" (ศัพท์ "โลก" และอื่น ๆ) แบ่งเป็น 10 วรรค ได้แก่ ภูววรฺค (โลก), ปุรวรฺค (เมือง), ไศลวรฺค (ภูเขา), วิโนศทิวรฺค (ป่าและการแพทย์), สิงฺหทิวรฺค (สิงโตและสัตว์อื่น ๆ), มนุษยวรฺค (มนุษย์), พรหมวรฺค (พราหมณ์), กฺษตฺริยวรฺค (กษัตริย์), ไวศยวรฺค (พ่อค้า), และ ศูทฺรวรฺค (ศูทร) 

สำหรับกัณฑ์ที่สาม ชื่อ "สามานยาทิ" (ศัพท์ทั่วไป) เป็นศัพท์เกี่ยวกับไวยากรณ์ ได้แก่ คุณศัพท์, กริยา คำเกี่ยวกับบทสวด ธุรกิจ และศัพท์เบ็ดเตล็ดอื่น ๆ เริ่มด้วย क्षेमंकरो 'रिष्टतातिश्शिवतातिश्शिवंकरः (กฺเษมํกโร 'ริษฺฏตาติศฺศิวตาติศฺศิวํกรห์) อันได้แก่ศัพท์ กฺเษมํกร, อริษฺฎตาติ ศิวตาติ และศิวํกร เป็นต้น

 อรรถกถา 
มีอรรถกถาแก้คัมภีร์อมรโกศ เพื่ออธิบายให้เข้าใจความหมายที่ชัดเจน เช่น อมรโกโศทฆาตน ของ กษีรัสวามิน, ตีกาสรวัสมัน ของ วันธยฆตีย สรวานันท, รามาสรมี (วยาขยาสุธ) ของ ภานุชิ ทีกษิต, และปทจันทริกา ของ รายมุกุฏ เป็นต้น

 บรรณานุกรม 
 Krsnaji Govinda Oka, Poona City, Law Printing Press, 1913 
 Amarakosha จาก sanskritdocuments.org
 ไฟล์ อมรโกศ  โดย อวินาศ สถเย by Avinash Sathaye
 นามลิงคานุศาสน (อมรโกศ) ของ อมรสึห พร้อม อรรถกถา (อมรโกโศทฆาตน) ของ กษีรัสวามิน (1913) จากเว็บ Internet Archive
# มูมิน
มูมิน  เป็นตัวละครในหนังสือการ์ตูนเด็กของประเทศฟินแลนด์ เขียนโดย Tove Jansson ต้นฉบับเดิมมาจากประเทศสวีเดนโดย Schildts ภายหลังได้เปลื่ยนชื่อมาเป็น WSOY เมื่อเขาอาศัยอยู่ในฟินแลนด์ เป็นเรื่องเกี่ยวกับครอบครัวเล็กๆ ของตัว โทลล์สีขาว มีขน มีจมูกที่ใหญ่ยืนออกมาข้างหน้า ดูคล้าย ฮิปโปโปเตมัส มูมินเป็นครอบครัวที่อาศัยอยู่ใน Moominvalley เป็นป่าในประเทศฟินแลนด์ โดยมีการผจญภัยมากมายในเรื่องพร้อมกับตัวละครต่าง ๆ

หนังสือ ได้แบ่งขายออกเป็นตอนต่าง ๆ มีทั้งภาพประกอบ และทำเป็นการ์ตูนเแอนิเมชัน เขียนโดย Jansson อยู่ในระหว่างปี 1945 ถึง 1993 มูมินเป็นการ์ตูนคาสสิกรุ่นแรกๆที่ออกฉายทางทีวี แผ่นฟิมล์และ ออกแสดงตามสวนต่างๆในประเทศ ฟินแลนด์

มูมิน เป็นตัวละครรุ่นเก่า ซึ่งใช้ภาพลักษณ์ตัวละครไม่แตกต่างกันมากนัก ตัวละครหลักๆได้แก่ คุณพ่อมูมิน (Moominpappa), คุณแม่มูมิน (Moominmamma) และ มูมินโทลล์ (Moomintroll)

ตัวละครอื่น ๆ เช่น ฮีมูเลนส์ (Hemulens), สนีฟ (Sniff), แม่สาวสน๊อก (The Snork maiden), สนีฟกิ๊น(Snufkin)และ หนูมายส์ (Little My)

 รายชื่อหนังสือ 
หนังสือมูมินที่ตีพิมพ์ในประเทศไทย

1) มนตร์มูมิน (Finn Family Moomintroll):ความปั่นป่วนแสนสุขจากหมวกหนึ่งใบ มูมินหนึ่งตัว และเพื่อนฝูงอีกมากมาย

2) บันทึกมูมิน (Moominpappa's Memoirs): บันทึกความทรงจำ จากปลายปากกาคุณพ่อมูนิน 

3) ดาวหางในเมืองมูมิน (Comet in Moominland): เรื่องราวแสนสนุกและบททดสอบมิตรภาพของมูมินโทรล กับครอบครัวตัวอวบ

4) ฤดูร้อนมูมิน (Moominsummer Madness): การผจญภัยครั้งใหม่ของมูมินที่สนุกสนานและคาดไม่ถึงที่สุด เพราะต่อให้ต้องเจอทั้งน้ำท่วม ภูเขาไฟระเบิด ต้องลอยอยู่กลางน้ำในฤดูร้อนที่ควรได้นอนสบายๆ ณ หุบเขาของตัวเอง มูมินกับครอบครัวก็ยังมีอารมณ์บรรเจิดถึงขั้นจะจัดแสดงละครกันอย่างยิ่งใหญ่ในโรงละครลอยน้ำ!

5) เรื่องเล่าจากหุบเขามูมิน (Tales from Moominvalley): วันพฤหัสบดีหนึ่ง หนึ่งในวันท้าย ๆ ของหน้าร้อน มูมินโทรลจับมังกรเล็ก ๆ ได้ตัวหนึ่ง ในสระสีน้ำตาลทางขวาของต้นไม้ ที่คุณพ่อมูมินใช้ผูกเปลญวน

6) เมืองมูมินกลางฤดูหนาว (Moominland Midwinter): นี่คือครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของมูมิน ที่สิ่งมีชีวิตขาวๆ อวบๆ ตื่นขึ้นกลางฤดูหนาว มูมินโทรลต้องเผชิญหน้ากับความหนาวและความเหงาสุดขั้วหัวใจแบบที่ไม่เคยประสบมาก่อน แต่ในความว้าเหว่นี่เอง เขาได้เพื่อนใหม่เพิ่มมาหนึ่งชีวิตที่ทั้งมูมินโทรล(และผู้อ่าน)จะไม่มีวันลืม

7) มูมินออกทะเล (Moominpappa at Sea): เราจะย้ายไปที่นั่นและอยู่ที่นั่นตลอดชีวิตของเรา และเริ่มทุกอย่างใหม่ ตั้งแต่ต้น แล้ว “ครอบครัวมูมิน” ก็ออกทะเลไปพร้อมๆ กัน ออกจากหุบเขามูมินอันแสนมั่นคงปลอดภัย ไปสู่ความโคลงเคลงครั้งใหม่ของชีวิต
# ฟิสิกส์โอลิมปิกระดับทวีปเอเชีย
การแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกระดับทวีปเอเชีย (Asian Physics Olympiad: APhO) เป็นการแข่งขันฟิสิกส์ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกๆ ปี ยังเป็นการแข่งขันหนึ่งของการแข่งขันโอลิมปิกวิชาการ ที่จัดเป็นระดับภูมิภาค ยังเป็นการแข่งขันฟิสิกส์รายการเดียวที่จัดขึ้นในระดับภูมิภาค โดยมีต้นกำเนิดมาจากฟิสิกส์โอลิมปิก โดยจะจัดล่วงหน้าการแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกประมาณ 2 เดือน

 ประวัติการแข่งขัน 
ในปี พ.ศ. 2542 ดร.โยฮันเนส เซอร์ยา หัวหน้าทีมฟิสิกส์ของประเทศอินโดนีเซีย และศาสตราจารย์ ดร. วาลเดอร์มาร์ กอร์ซโควสกี ประธานของคณะกรรมการฟิสิกส์โอลิมปิก ได้จัดการแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกระดับทวีปเอเชียขึ้นเป็นครั้งแรกที่เมืองคาราวาสิ ประเทศอินโดนีเซีย ระหว่างวันที่ 23 เมษายน ถึง 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2543 โดยมีประเทศเข้าร่วมการแข่งขันทั้งหมด 12 ประเทศ ซึ่งได้จัดต่อเนื่องมาทุกๆ ปี โดยประเทศที่เข้าร่วมการแข่งขันอย่างสม่ำเสมอได้แก่ ประเทศออสเตรเลีย ประเทศจีน ประเทศอินเดีย ประเทศอินโดนีเซีย ประเทศอิสราเอล ประเทศคาซัคสถาน ประเทศมาเลเซีย ประเทศมองโกเลีย ประเทศฟิลิปปินส์ ประเทศสิงคโปร์ ประเทศไต้หวัน ประเทศทาจิกิสถาน ประเทศไทย และประเทศเวียดนาม

 ข้อแตกต่างระหว่างฟิสิกส์โอลิมปิกระหว่างประเทศ กับ ฟิสิกส์โอลิมปิกระดับทวีปเอเชีย 
โดย 1 ประเทศสามารถส่งผู้แทนประเทศเข้าร่วมการแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกระดับทวีปเอเชียได้ 8 คน แต่สำหรับการแข่งขันฟิสิกส์โอลิมปิกระหว่างประเทศ 1 ประเทศสามารถส่งผู้แทนประเทศเข้าร่วมการแข่งขันได้ 5 คน

 ประเทศเจ้าภาพ  
 APhO  เมืองที่จัดการแข่งขัน  ประเทศเจ้าภาพ  ปีที่จัดการแข่งขัน  14th APhO  โบกอร์  ประเทศอินโดนีเซีย  พ.ศ. 2556 13rd APhO  นิวเดลี    ประเทศอินเดีย     พ.ศ. 2555 12nd APhO  เทลอาวีฟ   ประเทศอิสราเอล     พ.ศ. 2554 11st APhO  ไทเป   ประเทศไต้หวัน  23 เมษายน-1 พฤษภาคม  พ.ศ. 2553   10th APhO  กรุงเทพมหานคร   ประเทศไทย  24 เมษายน-2 พฤษภาคม  พ.ศ. 2552   9th APhO  อูลานบาตาร์   ประเทศมองโกเลีย  20-28 เมษายน พ.ศ. 2551   8th APhO  เซี่ยงไฮ้   ประเทศจีน    21-29 เมษายน พ.ศ. 2550   7th APhO  อัลมาเตอ   ประเทศคาซัคสถาน  23-30 เมษายน พ.ศ. 2549   6th APhO  เปกันวารู   อินโดนีเซีย   24 เมษายน-2 พฤษภาคม พ.ศ. 2548   5th APhO  ฮานอย   ประเทศเวียดนาม   26 เมษายน-4 พฤษภาคม  พ.ศ. 2547   4th APhO  นครปฐม   ประเทศไทย   20-29 เมษายน พ.ศ. 2546   3rd APhO  สิงคโปร์   ประเทศสิงคโปร์     6-14 พฤษภาคม  พ.ศ. 2545   2nd APhO  ไทเป   ประเทศไต้หวัน   22 เมษายน-1 พฤษภาคม  พ.ศ. 2544   1st APhO  คาราวาสิ   อินโดนีเซีย  23 เมษายน-1 พฤษภาคม  พ.ศ. 2543
# ไนน์ ณ สยาม
ไนน์ ณ สยาม (ไนน์ แอต ไซแอม) เป็นรายการโทรทัศน์ ที่ออกอากาศทุกวันหยุดนักขัตฤกษ์ เวลา 09.00-09.30 น. ทางสถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ ดำเนินรายการโดย วิชญ์วิสิฐ หิรัญวงษ์กุล (ชื่อเล่น: พิช) นักร้องนำของบอยแบนด์ออกัส และนักแสดงนำจากภาพยนตร์ไทยเรื่อง “รักแห่งสยาม” (6 เมษายน-10 ธันวาคม พ.ศ. 2552) ผลิตรายการโดย บริษัท ครีเอทีฟ ไมนด์ จำกัด และ บริษัท สยามพิวรรธน์ จำกัด

รายการนี้ออกอากาศเป็นครั้งแรก เมื่อวันจันทร์ที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2552 ซึ่งตรงกับวันที่ระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์, ครั้งที่สอง เมื่อวันอังคารที่ 5 พฤษภาคม (วันฉัตรมงคล), ครั้งที่สาม เมื่อวันศุกร์ที่ 8 พฤษภาคม (วันวิสาขบูชา), ครั้งที่สี่ เมื่อวันอังคารที่ 7 กรกฎาคม (วันอาสาฬหบูชา), ครั้งที่ห้า เมื่อวันศุกร์ที่ 30 ตุลาคม (เลื่อนจากวันแม่แห่งชาติ 12 สิงหาคม อีกครั้งเมื่อวันปิยมหาราช 23 ตุลาคม เนื่องจากถ่ายทอดการประชุมสุดยอดอาเซียน), ครั้งที่หก เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 10 ธันวาคม (วันรัฐธรรมนูญ), ครั้งที่เจ็ด เมื่อวันอังคารที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2553 (วันสงกรานต์), ครั้งที่แปด เมื่อวันจันทร์ที่ 3 พฤษภาคม (ชดเชยวันแรงงานแห่งชาติ), ครั้งที่เก้า เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 13 พฤษภาคม (วันพืชมงคล) และครั้งที่สิบ เมื่อวันศุกร์ที่ 28 พฤษภาคม (วันวิสาขบูชา)

โดยเนื้อหาของรายการ เป็นการเผยแพร่ความเคลื่อนไหว และกิจกรรมต่าง ๆ ของวัยรุ่นในย่านสยามสแควร์ โดยเฉพาะศูนย์การค้าสยาม และสยามดิสคัฟเวอรี่เซ็นเตอร์ และให้ความสำคัญกับสมาชิกกลุ่มเอสคลับ ของศูนย์การค้าในเครือสยามพิวรรธน์
# คางคกไวโอมิง
คางคกไวโอมิง (หรือ Bufo baxteri) เป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำหายากที่ปัจจุบันยังเหลือรอดเฉพาะในสถานที่เพาะเลี้ยง และในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าแห่งชาติทะเลสาบมอร์เทนสัน ในรัฐไวโอมิง สหรัฐอเมริกาเท่านั้น ถูกขึ้นทะเบียนอยู่ในรายชื่อสัตว์ใกล้สูญพันธุ์เมื่อ ค.ศ. 1984

 ถิ่นที่อยู่ 
คางคกไวโอมิงมักอาศัยอยู่ในที่ราบน้ำท่วมถึงและพงหญ้าริมบ่อน้ำและทะเลสาบ มักจะใช้โพรงของโกเฟอร์กระเป๋า และกระรอกดิน ที่ถูกทิ้งเป็นที่อยู่อาศัย

 ประวัติการอนุรักษ์ 
left|thumb|คางคกไวโอมิงในความดูแลของเจ้าหน้าที่ หน่วยบริการประมงและสัตว์ป่าสหรัฐอเมริกา (FWS)
คางคกไวโอมิงเคยพบได้ทั่วไปในช่วงทศวรรษที่ 1950  จนกระทั่งลดจำนวนลงอย่างรวดเร็วในช่วงทศวรรษที่ 1970  ทำให้ถูกขึ้นทะเบียนเป็นสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น และเชื่อว่าสูญพันธุ์ไปเมื่อ ค.ศ. 1980 ต่อมาได้ถูกค้นพบอีกครั้งเมื่อ ค.ศ. 1987 ตามชายฝั่งทะเลสาบมอร์เทนสัน ซึ่งเป็นทะเลสาบสนที่อยู่สูงจากระดับน้ำทะเล 2,212 เมตร ในช่วงต้นทศวรรษที่ 1990 ได้เริ่มโครงการเพาะขยายพันธุ์ ด้วยจุดประสงค์เพื่อปกป้องคางคกชนิดนี้ไม่ให้สูญพันธุ์ ทว่าตั้งแต่ ค.ศ. 1991 ก็ไม่เคยมีรายงานว่าพบการสืบพันธุ์ในธรรมชาติอีกเลย

แผนการอนุรักษ์คางคกไวโอมิงในธรรมชาติที่จะมีในอนาคตนั้นขึ้นอยู่กับการกำจัดเชื้อราสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ (Batrachochytrium dendrobatidis) ซึ่งเชื่อว่าเป็นปัจจัยสำคัญที่คุกคามต่อการอยู่รอดของคางคกชนิดนี้
# โรเบิร์ต แม็กนามารา
นาวาอากาศโท โรเบิร์ต สแทรนจ์ แม็กนามารา  ผู้บริหารธุรกิจชาวอเมริกัน และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมคนที่แปดแห่งสหรัฐอเมริกา ในรัฐบาลประธานาธิบดี จอห์น เอฟ. เคนเนดีและลินดอน บี. จอห์นสัน ระหว่าง 21 มกราคม พ.ศ. 2504 - 29 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2511 จากนั้นทำงานในฐานะประธานธนาคารโลกระหว่าง เมษายน พ.ศ. 2511 - มิถุนายน พ.ศ. 2524 แมคนามาราทำงานทางด้านการวิเคราะห์ระบบนโยบายสาธารณะ ซึ่งปัจจุบันได้รับการพัฒนาจนเป็นที่รู้จักในนามการวิเคราะห์นโยบาย
# รายชื่อประเทศที่มีเมืองหลวงไม่ใช่เมืองใหญ่ที่สุด
ในความหมายของคำว่า เมืองใหญ่ที่สุด นั้นหมายถึงเมืองที่มีประชากรอาศัยอยู่มากที่สุด ซึ่งแต่ละประเทศนั้นก็จะมีเมืองใหญ่ที่สุด แต่ส่วนใหญ่เมืองหลวงจะเป็นเมืองใหญ่ที่สุด โดยส่วนใหญ่จะเรียกเมืองใหญ่เหล่านี้โดยใช้คำว่า นคร นำหน้า ส่วนเมืองหลวงจะใช้คำนำหน้าว่า กรุง

 รายชื่อเมืองใหญ่ที่สุด 
 นครวาติกัน,  นครรัฐวาติกัน
 นครโทรอนโต, ประเทศแคนาดา
 นครนิวยอร์ก, สหรัฐ
 นครเบลีซซิตี, ประเทศเบลีซ
 นครกัวยากิล, ประเทศเอกวาดอร์
 นครเซาเปาลู, ประเทศบราซิล
 นครซานตากรุซเดลาซิเอร์รา, ประเทศโบลิเวีย
 นครโจฮันเนสเบิร์ก, ประเทศแอฟริกาใต้
 นครดาร์เอสซาลาม, ประเทศแทนซาเนีย
 นครออมเดอร์มาน, ประเทศซูดาน
 นครดูอาลา, ประเทศแคเมอรูน
 นครเลกอส, ประเทศไนจีเรีย
 นครอาบีจาน, ประเทศโกตดิวัวร์
 นครกาซาบล็องกา, ประเทศโมร็อกโก
 นครบีร์กีร์การา, ประเทศมอลตา
 นครโดกานา, ประเทศซานมารีโน
 นครชาน, ประเทศลีชเทินชไตน์
 นครซือริช, ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
 นครอิสตันบูล, ประเทศตุรกี
 นครดูไบ, สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
 นครโคลอมโบ, ประเทศศรีลังกา
 นครชากวานัส, ประเทศตรินิแดดและโตเบโก
 นครเซเรกุนดา, ประเทศแกมเบีย
 นครมุมไบ, ประเทศอินเดีย
 นครการาจี, ประเทศปากีสถาน
 นครอัลมาเตอ, ประเทศคาซัคสถาน
 นครเซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน
 นครย่างกุ้ง, ประเทศพม่า
 นครโฮจิมินห์, ประเทศเวียดนาม
 นครเกซอนซิตี, ประเทศฟิลิปปินส์
 นครซิดนีย์, ประเทศออสเตรเลีย
 นครออกแลนด์, ประเทศนิวซีแลนด์
 นครเวโน, ประเทศไมโครนีเชีย
 นครกอตอนู, ประเทศเบนิน
 นครบาตา, ประเทศอิเควทอเรียลกินี
 นครคอรอร์, ประเทศปาเลา
 นครซินเป่ย์, ประเทศไต้หวัน

 รายชื่อเมืองหลวงที่ไม่ใช่เมืองใหญ่ที่สุด 
 กรุงวาติกัน, นครรัฐวาติกัน
 กรุงออตตาวา, ประเทศแคนาดา
 กรุงวอชิงตัน ดี.ซี., สหรัฐ
 กรุงเบลโมแพน, ประเทศเบลีซ
 กรุงกีโต, ประเทศเอกวาดอร์
 กรุงบราซิเลีย, ประเทศบราซิล
 กรุงซูเกร, ประเทศโบลิเวีย
 กรุงพริทอเรีย, ประเทศแอฟริกาใต้
 กรุงโดโดมา, ประเทศแทนซาเนีย
 กรุงคาร์ทูม, ประเทศซูดาน
 กรุงยาอุนเด, ประเทศแคเมอรูน
 กรุงอาบูจา, ประเทศไนจีเรีย
 กรุงยามูซูโกร, ประเทศโกตดิวัวร์
 กรุงราบัต, ประเทศโมร็อกโก
 กรุงวัลเลตตา, ประเทศมอลตา
 กรุงซานมารีโน, ประเทศซานมารีโน
 กรุงวาดุซ, ประเทศลีชเทินชไตน์
 กรุงแบร์น, ประเทศสวิตเซอร์แลนด์
 กรุงอังการา, ประเทศตุรกี
 กรุงอาบูดาบี, สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
 กรุงศรีชยวรรธนปุระโกฏเฏ, ประเทศศรีลังกา
 กรุงพอร์ตออฟสเปน, ประเทศตรินิแดดและโตเบโก
 กรุงบันจูล, ประเทศแกมเบีย
 กรุงนิวเดลี, ประเทศอินเดีย
 กรุงอิสลามาบาด, ประเทศปากีสถาน
 กรุงอัสตานา, ประเทศคาซัคสถาน
 กรุงปักกิ่ง, ประเทศจีน
 กรุงเนปยีดอ, ประเทศพม่า
 กรุงฮานอย, ประเทศเวียดนาม
 กรุงมะนิลา, ประเทศฟิลิปปินส์
 กรุงแคนเบอร์รา, ประเทศออสเตรเลีย
 กรุงเวลลิงตัน, ประเทศนิวซีแลนด์
 กรุงปาลีกีร์, ประเทศไมโครนีเชีย
 กรุงปอร์โต-โนโว, ประเทศเบนิน
 กรุงมาลาโบ, ประเทศอิเควทอเรียลกินี
 กรุงเงรุลมุด, ประเทศปาเลา
 กรุงไทเป, ประเทศไต้หวัน
# วรรค
วรรค (อ่านว่า วรรค) มาจากภาษาบาลี วคฺค และภาษาสันสกฤต วรฺค อาจหมายถึง
 ช่องว่าง (ตัวอักขระ) ช่วงหนึ่งของคำหรือข้อความที่สุดลงแล้วเว้นเป็นช่องว่างไว้ระยะหนึ่ง
 หมวด ตอน เช่น วรรค ก, บางทีก็ใช้เข้าคู่กันเป็น วรรคตอน เช่น เครื่องหมายวรรคตอน
 ย่อหน้าหนึ่ง ๆ ของบทบัญญัติในแต่ละมาตราของกฎหมาย
 วรรค (ฉันทลักษณ์) ข้อความช่วงหนึ่งของบทร้อยกรอง เช่น "ถึงม้วยดินสิ้นฟ้ามหาสมุทร" เป็นวรรคหนึ่งของกลอนแปด ดูเพิ่มที่ ฉันทลักษณ์ไทย
 ชื่อมาตราปักขคณนา โดย 4-5 ปักษ์เรียกเป็นวรรคหนึ่ง: ปักษ์ถ้วน 3 ปักษ์ขาด 1 รวมเรียก จุลวรรค และปักษ์ถ้วน 4 ปักษ์ขาด 1 รวมเรียก มหาวรรค
# มาตรา
"มาตรา" อะไรใช้บ่อยที่สุด

 มาตรา (หลักการคำนวณ) - หลักกำหนดการวัดขนาด จำนวน เวลา และมุม เช่น มาตราชั่ง ตวง วัด มาตราเมตริก
 มาตรา (หน่วยแจกลูกพยัญชนะไทย) - แม่บทแจกลูกพยัญชนะต้นกับสระโดยไม่มีตัวสะกด เรียกว่า แม่ ก กา หรือ มาตรา ก กา
 มาตรา (หน่วยตัวสะกดไทย) - หลักเกณฑ์ที่วางไว้เพื่อให้กำหนดได้ว่าคำที่มีพยัญชนะตัวใดบ้างเป็นตัวสะกด และอยู่ในมาตราใดหรือแม่ใด คือ
 ถ้ามีตัว ก, ข, ค, ฆ สะกด - จัดอยู่ใน มาตรากก หรือ แม่กก
 ถ้ามีตัว ง สะกด - จัดอยู่ใน มาตรากง หรือ แม่กง
 ถ้ามีตัว จ, ช, ซ, ฎ, ฏ, ฐ, ฑ, ฒ, ด, ต, ถ, ท, ธ, ศ, ษ, ส สะกด - จัดอยู่ใน มาตรากด หรือ แม่กด
 ถ้ามีตัว ญ, ณ, น, ร, ล, ฬ สะกด - จัดอยู่ใน มาตรากน หรือ แม่กน
 ถ้ามีตัว บ, ป, พ, ฟ, ภ สะกด - จัดอยู่ใน มาตรากบ หรือ แม่กบ
 ถ้ามีตัว ม สะกด - จัดอยู่ใน มาตรากม หรือ แม่กม
 ถ้ามีตัว ย สะกด - จัดอยู่ใน มาตราเกย หรือ แม่เกย
 ถ้ามีตัว ว สะกด - จัดอยู่ใน แม่เกอว
 มาตรา  - บทบัญญัติในกฎหมายที่แบ่งออกเป็นข้อ ๆ โดยมีเลขกำกับเรียงตามลำดับ
 มาตรา (ฉันทลักษณ์) - ตามฉันทลักษณ์ไทย คือ ระยะเวลาการออกเสียงสระสั้นยาว โดยรัสสระมี 1 มาตรา และทีฆสระมี 2 มาตรา
# ขนมหม้อแกง
ขนมหม้อแกง หรือ ขนมกุมภมาศ เป็นขนมไทยชนิดหนึ่ง สร้างสรรโดยท้าวทองกีบม้า หรือ มารี กีมาร์ ส่วนประกอบ ในการทําคือ ไข่ แป้ง และกะทิ เป็นส่วนประกอบสําคัญนำผสมกันในถาดตามสัดส่วน 

เป็นขนมที่มีแพร่หลายตั้งแต่สมัยอยอยุธยาตอนปลายจนมาถึงรัตนโกสินทร์ตอนกลาง จะมีให้ชิมกันก็เฉพาะเมืองหลวงหรือหัวเมืองใหญ่

ปัจจุบันมีการใส่ ถั่วเขียว และหอมเจียวมาผสม ที่ต้องนำถั่วเขียวมาผสมก็เพราะเป็นการลดต้นทุนเพื่อให้ชาวบ้านที่ห่างไกลและมีทรัพย์น้อยได้กินบ้างแม้จะไม่เหมือนในหัวเมือง ก็ยังใช้วัตถุดิบที่มีอยู่ในพื้นบ้านมาเป็นส่วนประกอบแทน เพราะในสมัยก่อน ตามหัวเมืองใหญ่หรือกรุงเทพจะไม่มีขนมหม้อแกงที่ใส่ถั่วเลย

 ประวัติ 
ขนมหม้อแกง หรือ ขนมกุมภมาศ ผู้สร้างสรรคือท้าวทองกีบม้า จากการสันนิษฐาน ขนมกุมภมาศ เป็นขนมที่เรียกชื่อตามภาชนะที่ใช้ใส่ขนม คือ หม้อทอง กุมภ แปลว่า หม้อ และ มาศ แปลว่า ทอง ดังนั้น กุมภมาศ คือ หม้อทอง ชาวบ้านได้ทำถวายพระสงฆ์ในงานบุญงานกุศล และยังคงรักษาส่วนผสมเดิม และเรียกชื่อใหม่ว่า ขนมหม้อแกง เนื่องจากคนสมัยก่อนก็จะเรียกชื่อสิ่ง ต่าง ๆ อย่างง่าย ๆ เช่น กับข้าว ที่มีน้ำจะเรียกว่า แกงขนมบางชนิดที่มีน้ำ มีส่วนผสมของกะทิก็จะเรียกว่าแกง จึงเรียกว่า ขนมหม้อแกง มากกว่าขนมหม้อทอง หรือ ขนมกุมภมาศ
# รายชื่อเกมชุดซิม
นี่คือ รายชื่อเกมชุดซิม ทั้งหมด หมายรวมถึงภาคเสริมและชุดพิเศษทั้งหมดไว้ด้วย ทุกเกมที่กล่าวมาทั้งหมดได้พัฒนาและจัดจำหน่ายโดยแมกซิสก่อนปี พ.ศ. 2540 ต่อมาอิเลคโทรนิค อาร์ตได้เข้าถือสิทธิ์แมกซิส และเป็นคนจัดจำหน่ายเกมของแมกซิสแทน อีเอได้ส่วนแบ่งทางการตลาดและได้นำค่ายผู้พัฒนาเกมอย่าง บลูฟรอก โพรดักชัน, ฟาราซิส, และ ทิลด์ มิลค์ มาพัฒนาภายใต้ตราซิมส์

Maxis Sim games

 เกมชุดซิมซิตี 

 ซิมซิตี
 ซิมซิตี 2000
 ซิมซิตี 64
 ซิมซิตี 3000
 ซิมซิตี 4
 ซิมซิตี 4: รัช อาว
 ซิมซิตี ดีเอส
 ซิมซิตี โซไซตีส์
 ซิมซิตี โซไซตีส์ เดสทิเนชันส์
 ซิมซิตี ดีเอส 2
 ซิมซิตี ครีเอทเทอร์

 ชุดรวมพิเศษ 
 ซิมซิตี 2000 เนทเวิร์ค เอดิชัน
 ซิมซิตี 2000 สเปเชียล เอดิชัน
 ซิมซิตี 3000 อัลลิมิเทด
 ซิมซิตี 3000 เวิลด์ เอดิชัน
 ซิมซิตี 3000 UK เอดิชัน (สำหรับสหราชอาณาจักรและไอร์แลนด์เท่านั้น)
 ซิมซิตี 4 เดอลุกซ์ เอดิชัน
 เดอะ ซิมซิตี บอกซ์

 เกมอื่นๆที่นอกเหนือจากเกมชุดเดอะซิมส์ 
 ซิมเอิร์ธ
 ซิมแอ้นท์
 ซิมไลฟ์
 ซิมฟาร์ม
 ซิมรีไฟเนอรี
 ซิมทาวเวอร์
 ซิมคอปเตอร์
 สตรีท ออฟ ซิมซิตี
 ซิมเฮลธ์
 ซิมอิเซิล
 ซิมทาวน์
 ซิมปาร์ค
 ซิมกอล์ฟ
 ซิมทูนส์
 ซิมซาฟารี
 ซิม ทีม พาร์ค (ทีม ปาร์ค เวิลด์ สำหรับในทวีปยุโรป)
 ซิมโคสเตอร์ (ทีม ปาร์ค อิงค์ สำหรับในทวีปยุโรป)
 ซิมทอป
 ซิมฟัน
 ซิด ไมเออร์ส ซิมกอล์ฟ
 ซิมแอนิมอล

 ชุดรวมพิเศษ 
 ซิม แมเนีย (จำหน่ายเมื่อปี พ.ศ. 2543 สำหรับ วินโดวส์, มีดังต่อไปนี้ ซิมซิตี, ซิมทาวเวอร์, ซิมอิเซิล, ซิมคอปเตอร์, สตรีท ออฟ ซิมซิตี และ ซิมซาฟารี)
 เดอะ ซิม คอลเลคชัน (จำหน่ายเมื่อปี พ.ศ. 2546 สำหรับ วินโดวส์, มีดังต่อไปนี้ ซิม ทีม พาร์ค, เดอะซิมส์, ซิมซิตี 3000 อัลลิมิเทด และ เดอะซิมส์ ออนไลน์)
 ซิม แมเนีย 2 (จำหน่ายเมื่อวันที่ 19 มีนาคม พ.ศ. 2546 สำหรับ วินโดวส์, มีดังต่อไปนี้ ซิมซิตี 3000, ซิม ทีม พาร์ค, ซิมโคสเตอร์ และ ซิด ไมเออร์ส ซิมกอล์ฟ)
 ซิม แมเนีย 3 (จำหน่ายเมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2548 สำหรับ วินโดวส์, มีดังต่อไปนี้ ซิมคอปเตอร์, ซิมซาฟารี, ซิม ทีม พาร์ค, ซิมซิตี 3000 อัลลิมิเทด, ซิมโคสเตอร์ และ ซิด ไมเออร์ส ซิมกอล์ฟ)

 เกมที่ถูกยกเลิกไป 
 ซิมวิล ซิมมาร์ส''
# ลอนดอนเรเคิดดิงส์
ลอนดอนเรเคิดดิงส์  หรือรู้จักในชื่อ ลอนดอนเรเคิดส์ และ ลอนดอนมิวสิกสตรีม เป็นค่ายเพลงอังกฤษที่ทำการตลาดในสหรัฐอเมริกา แคนาดา และลาตินอเมริกา ในชื่อ เดกคาเรเคิดส์ (Decca Records) มาตั้งแต่ปี 1947 จนถึง 1980 ก่อนที่จะกลายเป็นกึ่งค่ายเพลงอิสระ ชื่อค่ายเพลงลอนดอน ที่ใช้ในอเมริกา มักจะใช้ชื่อ ลอนดอนอเมริกันเรเคิดดิงส์ (London American Recordings) ซึ่งมักจะย่อให้เหลือว่า ลอนดอนอเมริกัน (London American) ยังถูกใช้โดย ค่ายเพลงเดกคา ในตลาดสหราชอาณาจักร

เจ้าของค่ายเพลงในปัจจุบันคือ บีคอสมิวสิก (Because Music) ซึ่งเป็นเจ้าของแค็ตตาล็อกส่วนใหญ่ตั้งแต่ยุคหลังยุค 1980 และหลังปี ค.ศ. 1998
# พาร์โลโฟน
พาร์โลโฟน เป็นเครื่องหมายการค้าในการบันทึกเสียงเก่าแก่ที่สุดในโลกที่ยังเหลือในปัจจุบัน ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2439 ที่ประเทศเยอรมนี ผู้ก่อตั้งโดย Carl Lindström ต่อมาได้เข้ามาตั้งสาขาย่อยในสหราชอาณาจักรตั้งแต่ปี พ.ศ. 2466 ประสบความสำเร็จจากการจัดจำหน่ายผลงานเพลงแจ๊ส 

ในปี พ.ศ. 2470 บริษัทถูกซื้อกิจการโดย โคลัมเบียกราโฟโฟน ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็นอีเอ็มไอ ปัจจุบันเป็นบริษัทบันทึกเสียงในเครือวอร์เนอร์มิวสิกกรุ๊ป

ในช่วงทศวรรษ 1950 ถึง 1960 พาร์โลโฟนอยู่ภายใต้การบริหารของจอร์จ มาร์ติน มีศิลปินในสังกัดที่มีชื่อเสียงคือ เดอะบีตเทิลส์ และเดอะฮอลลีส์

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 เว็บทางการ 
 parlophone ที่ ยูทูบ
# เบเรนการ์ที่ 2 แห่งอิตาลี
เบเรนการ์ที่ 2 แห่งอิตาลี หรือ เบเรนการ์แห่งอิฟริอา   (ค.ศ. 900 - 6 กรกฎาคม ค.ศ. 966) เบเรนการ์เป็นมาร์กราฟแห่งอิฟริอาและผู้อ้างตัวเป็นพระมหากษัตริย์อิตาลีผู้สืบเชื้อสายมาจากลอมบาร์ด เบเรนการ์เป็นบุตรของอดาแบร์ตที่ 1 แห่งอิฟริอาและกิเซลาแห่งฟริอุลิ และเป็นหลานของเบเรนการ์ที่ 1 แห่งอิตาลี และ แบร์ทิลาแห่งสโปเลโต
# ปลาไหลผีอะบาอะบา
ปลาไหลผีอะบาอะบา  ปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Gymnarchus niloticus ในอันดับปลาลิ้นกระดูก (Osteoglossiformes) อยู่ในวงศ์ Gymnarchidae ซึ่งมีอยู่เพียงชนิดเดียวเท่านั้น   เป็นปลาขนาดใหญ่ สามารถยาวได้ถึง 1-1.5 เมตร มีรูปร่างยาวเรียวคล้ายปลาไหล ส่วนหัวมีขนาดเล็ก ตาเล็ก มีครีบพริ้วไหวตลอดลำตัวด้านบน พื้นลำตัวสีเทา ส่วนท้องสีขาว ปลายหางเล็กและเรียวยาว เกล็ดมีขนาดเล็กมาก

มีการแพร่กระจายพันธุ์ในแหล่งน้ำของทวีปแอฟริกาแถบตะวันตก ในลุ่มแม่น้ำแกมเบีย โดยอาศัยในความลึกประมาณ 1-1.5 เมตร เป็นปลาที่สามารถอาศัยในแหล่งน้ำที่มีปริมาณออกซิเจนต่ำได้เป็นอย่างดี  ด้วยสามารถฮุบอากาศได้เอง สายตาไม่ดี หาอาหารด้วยการนำทางโดยการสร้างกระแสไฟฟ้าอย่างอ่อน ๆ กินปลาและสัตว์น้ำขนาดเล็กชนิดอื่นเป็นอาหาร

เป็นปลาที่นิยมเลี้ยงกันเป็นปลาสวยงาม ราคาไม่แพง จัดเป็นปลาที่เลี้ยงง่ายมากชนิดหนึ่ง แต่ว่าเป็นปลาที่มีนิสัยดุร้ายมาก ไม่สามารถเลี้ยงรวมกับปลาชนิดอื่นได้เลย Gymnarchus niloticus - Aba Aba

ดูเพิ่ม
 ปลาไหลไฟฟ้า
# ความแตกแยก
ความแตกแยก  อาจหมายถึง

 ฝ่ายศาสนจักร
ศาสนเภท หมายถึงความแตกแยกในศาสนา 
 ในคริสตจักร มีศาสนเภท เช่น
 ศาสนเภทตะวันออก-ตะวันตก ศาสนเภทระหว่างคริสตจักรโรมันคาทอลิกและอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ เรียกอีกอย่างว่า "มหาศาสนเภท"
 ศาสนเภทตะวันตก ศาสนเภทในคริสตจักรโรมันคาทอลิกช่วงปี ค.ศ. 1378 - 1417 เนื่องจากคณะพระคาร์ดินัลชาวฝรั่งเศสไม่ยอมรับสมเด็จพระสันตะปาปาเออร์บันที่ 6 จึงเลือกพระสันตะปาปาเอง
 ในศาสนาพุทธเรียกว่า สังฆเภท หมายถึงศาสนเภทในคณะสงฆ์

 ฝ่ายอาณาจักร 
 ความแตกแยกแห่งชาติ หมายถึง ความแตกแยกในราชอาณาจักรกรีซในช่วง ค.ศ. 1910 - 1922
# วัดธรรมปทีป
วัดธรรมปทีป อาจหมายถึง
 วัดธรรมปทีป (ประเทศฝรั่งเศส) วัดในปารีส ประเทศฝรั่งเศส
 วัดธรรมปทีป (ประเทศสกอตแลนด์) วัดในประเทศสกอตแลนด์
 วัดธรรมปทีป (สหรัฐอเมริกา) วัดในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. สหรัฐอเมริกา
# ดัชชีมันโตวา
ดัชชีแห่งมานตัว  เป็นดัชชีแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ Holy Roman Empireที่ปกครองโดยดยุกแห่งมานตัว ดัชชีแห่งมานตัวตั้งอยู่ในแคว้นลอมบาร์เดียในอิตาลีเหนือ

หลังจากการล่มสลายของจักรวรรดิโรมันแล้วมานตัวก็ถูกรุกรานโดยจักรวรรดิไบแซนไทน์, ลังโกบาร์ด และ แฟรงค์ ในคริสต์ศตวรรษที่ 11 มานตัวก็ตกไปเป็นของโบนิฟาเซแห่งคานอสสามาร์ควิสแห่งทัสเคนี ประมุขคนสุดท้ายของตระกูลคือมาทิลเด เคานเทสแห่งทัสเคนี (เสียชีวิต ค.ศ. 1115) ผู้ตามตำนานกล่าวว่าเป็นผู้สั่งให้สร้างโรทอนโดดิซานโลเรนโซ (ค.ศ. 1082) หลังจากการเสียชีวิตของมาทิลเด มานตัวก็กลายเป็นราชนครรัฐอิสระ และพยายามต่อต้านอำนาจของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ในระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ 12 และ 13

ระหว่างที่เกิดความยุ่งเหยิงระหว่างรัฐกับสถาบันศาสนาพินามอนเต โบนาโคลซิก็ถือโอกาสยึดอำนาจในฐานะกัปตันของประชาชน (Captain General of the People) ในปี ค.ศ. 1273 ตระกูลโบนาโคลซิปกครองมานตัวต่อมาอีกร้อยปีและทำให้มานตัวรุ่งเรืองทั้งทางเศรษฐกิจและศิลปกรรม