# ภาษาโปรตุเกส
ภาษาโปรตุเกส (ปุรตุเกฌ) เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์ตะวันตกในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนที่มีต้นกำเนิดจากคาบสมุทรไอบีเรียของทวีปยุโรป ถือเป็นภาษาราชการของประเทศโปรตุเกส บราซิล กาบูเวร์ดี แองโกลา โมซัมบิก, กินี-บิสเซา และเซาตูแมอีปริงซีป และสถานะภาษาราชการร่วมในติมอร์-เลสเต อิเควทอเรียลกินี และมาเก๊า ผู้พูดหรือชาติที่พูดภาษาโปรตุเกสเป็นที่รู้จักภายใต้ชื่อ "ลูโซโฟน"  เนื่องจากผลของการขยายตัวในสมัยอาณานิคม ทำให้พบร่องรอยวัฒนธรรมของผู้พูดภาษาโปรตุเกสทั่วโลก ภาษาโปรตุเกสเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มไอบีเรีย-โรมานซ์ที่พัฒนามาจากภาษาย่อยหลายภาษาของภาษาละตินสามัญในอาณาจักรกาลิเซียและเทศมณฑลโปรตุเกสสมัยกลาง และยังคงระบบเสียงบางส่วนจากภาษาเคลต์

ด้วยจำนวนผู้พูดภาษาแม่ประมาณ 230 ล้านคนและภาษาที่สอง 25–30 ล้านคน ทำให้ภาษาโปรตุเกสมีผู้พูดทั้งหมดประมาณ 250 ล้านคน ทำให้ภาษานี้มักอยู่ในภาษาแม่ที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 5 ภาษาในยุโรปที่มีผู้พูดมากในแง่ของผู้พูดภาษาแม่เป็นอันดับ 3 และภาษาโรมานซ์ที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 2 ของโลก โดยเป็นรองเพียงภาษาสเปน ภาษาโปรตุเกสยังเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 2 ในทวีปอเมริกาใต้ และมีผู้พูดมากที่สุดในซีกโลกใต้ ภาษานี้ยังเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 2 ในละตินอเมริกา เป็นรองเพียงภาษาสเปน เป็นหนึ่งใน 10 ภาษาที่มีผู้พูดมากที่สุดในทวีปแอฟริกา และเป็นภาษาราชการของสหภาพยุโรป Mercosul องค์การนานารัฐอเมริกัน Economic Community of West African States สหภาพแอฟริกา และประชาคมประเทศภาษาโปรตุเกส

 ประวัติ 
เมื่อชาวโรมันเดินทางเข้ามายังคาบสมุทรไอบีเรียใน 216 ปีก่อน ค.ศ. พวกเขานำภาษาละตินที่ภาษากลุ่มโรมานซ์ทั้งหมดสืบทอดมา เข้ามายังบริเวณนี้ ภาษานี้เผยแพร่โดยทหาร ผู้ตั้งถิ่นฐาน และพ่อค้าชาวโรมันที่ส่วนใหญ่สร้างนครโรมันใกล้กับที่อยู่อาศัยของอารยธรรมเคลต์ก่อนหน้าที่ตั้งถิ่นฐานก่อนการเข้ามาของชาวโรมัน ด้วยเหตุผลนี้ ภาษานี้ได้รักษารากฐานที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมเมกะลิทที่เก่าแก่กว่าในยุโรปบริเวณแอตแลนติกBenozzo, F. (2018): "Uma paisagem atlântica pré-histórica. Etnogénese e etno-filologia paleo-mesolítica das tradições galega e portuguesa", in proceedings of Jornadas das Letras Galego-Portugesas 2015–2017. Università de Bologna, DTS and Academia Galega da Língua Portuguesa. pp. 159–170 และวัฒนธรรมเคลต์ ที่เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มฮิสปาโน-เคลต์ในภาษาโบราณ"In the northwest of the Iberian Peninsula, and more specifically between the west and north Atlantic coasts and an imaginary line running north-south and linking Oviedo and Merida, there is a corpus of Latin inscriptions with particular characteristics of its own. This corpus contains some linguistic features that are clearly Celtic and others that in our opinion are not Celtic. The former we shall group, for the moment, under the label northwestern Hispano-Celtic. The latter are the same features found in well-documented contemporary inscriptions in the region occupied by the Lusitanians, and therefore belonging to the variety known as LUSITANIAN, or more broadly as GALLO-LUSITANIAN. As we have already said, we do not consider this variety to belong to the Celtic language family." Jordán Colera 2007: p.750 ในภาษาละติน ภาษาโปรตุเกสมีชื่อเรียกว่า lusitana หรือ (latina) lusitanica ตามชาวลูซิตาเนีย ชนเผ่าก่อนเคลต์ที่อาศัยอยู่ในบริเวณโปรตุเกสและสเปนในปัจจุบันที่รับภาษาละตินในช่วงที่ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวโรมันย้ายเข้ามา และยังเป็นต้นตอของอุปสรรค luso- ดังในคำว่า "Lusophone"

ระหว่าง ค.ศ. 409 ถึง 711 เมื่อจักรวรรดิโรมันล่มสลายในยุโรปตะวันตก คาบสมุทรไอบีเรียถูกพิชิตโดยกลุ่มชนเจอร์แมนิกในสมัยการย้ายถิ่น ผู้คอบครองส่วนใหญ่เป็น SuebiEthnologic Map of Pre-Roman Iberia (c. 200 BC) . Arkeotavira.com. Retrieved 14 November 2011. ชาววิซิกอท และบูรีDomingos Maria da Silva, Os Búrios, Terras de Bouro, Câmara Municipal de Terras de Bouro, 2006. (in Portuguese) ที่เคยพูดภาษากลุ่มเจอร์แมนิก หันมารับวัฒนธรรมโรมันตอนปลายและภาษาย่อยละตินสามัญในคาบสมุทรอย่างรวดเร็ว และรวมเข้ากับประชากรท้องถิ่นอย่างสมบูรณ์ในเวลา 300 ปี ศัพท์เจอร์แมนิกบางส่วนในสมัยนั้นกลายเป็นส่วนหนึ่งของปทานุกรมโปรตุเกส ร่วมกับชื่อสถานที่ นามสกุล และชื่อตัว เมื่อการพิชิตของอุมัยยะฮ์เกิดขึ้นใน ค.ศ. 711 ภาษาอาหรับกลายเป็นภาษาฝ่ายบริหารและภาษาทั่วไปในภูมิภาคที่พิชิตมาได้ แต่ประชากรคริสต์ที่เหลือส่วนใหญ่ยังคงพูดภาษาโรมานซ์รูปแบบหนึ่งที่มีชื่อว่า ภาษาโมซาราบิก ที่นำคำศัพท์จากภาษาอาหรับ เปอร์เซีย ตุรกี และเบอร์เบอร์มาใช้หลายร้อยคำ ภาษาโปรตุเกสรับคำยืมจากภาษากรีกหลายคำ เช่นเดียวกับภาษาละตินสมัยใหม่และภาษาในยุโรปหลายภาษา ส่วนใหญ่เป็นศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์

ภาษาโปรตุเกสพัฒนามาจากภาษาสมัยกลางที่นักภาษาศาสตร์ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อภาษากาลิเซีย-โปรตุเกส ภาษาโปรตุเกสเก่า หรือภาษากาลิเซียเก่า ในเทศมณฑลโปรตุเกสที่อาณาจักรกาลิเซียสมัยกลางทางตะวันตกเฉียงเหนือ 

มิเกล เด เซร์บันเตส นักเขียนชาวสเปน เคยเรียกภาษาโปรตุเกสเป็น "ภาษาที่อ่อนหวานและสง่างาม" ในขณะี่ Olavo Bilac นักกวีชาวบราซิล เรียกภาษานี้เป็น  ("ดอกไม้ดอกสุดท้ายของลาติอุม ไร้เดียงสาและสวยงาม") ภาษาโปรตุเกสได้รับการขนานนามว่าเป็น "ภาษาของกามอยช์" ตามลูวิช วัช ดึ กามอยช์  หนึ่งในบุคคลสำคัญทางวรรณกรรมในภาษาโปรตุเกส และผู้ประพันธ์มหากาพย์โปรตุเกส อุชลูซีอาดัช

 การกระจายตามเขตภูมิศาสตร์ 
ภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาแรกของประเทศแองโกลา ประเทศบราซิล ประเทศโปรตุเกส และประเทศเซาตูเมและปรินซิปีและเป็นภาษาที่ใช้กว้างขวางมากที่สุดในประเทศโมแซมบิก นอกจากนี้ยังเป็นภาษาราชการของประเทศติมอร์-เลสเต (ร่วมกับภาษาเตตุน) และของมาเก๊า (ร่วมกับภาษาจีน) ภาษาโปรตุเกสมีการพูดกว้างขวาง แต่ไม่ใช่ภาษาราชการในประเทศอันดอร์รา ประเทศลักเซมเบิร์ก ประเทศนามิเบีย และประเทศปารากวัย ภาษาครีโอลโปรตุเกสเป็นภาษาแม่ของประเทศกาบูเวร์ดีและบางส่วนของประชากรของประเทศกินี-บิสเซา ชาวกาบูเวร์ดีส่วนใหญ่สามารถพูดภาษาโปรตุเกสมาตรฐานได้ด้วย และใช้ในระดับภาษาของท้องถิ่น

ชุมชนผู้อพยพที่สามารถพูดภาษาโปรตุเกสได้ปรากฏอยู่ในหลายเมืองทั่วโลก เช่น มอนทรีออลและโทรอนโตในประเทศแคนาดา; ปารีสในประเทศฝรั่งเศส; อาซุนซิออนในประเทศปารากวัย; บอสตัน นิวเบ็ดฟอร์ด เคปค็อด ฟอลล์ริเวอร์ โฮโนลูลู ฮิวสตัน นวร์ก นครนิวยอร์ก ออร์แลนโด ไมแอมี พรอวิเดนซ์ แซคราเมนโตในสหรัฐอเมริกา; บัวโนสไอเรส ในประเทศอาร์เจนตินา อุรุกวัย และในประเทศญี่ปุ่น ประเทศอื่น ๆ ที่สามารถพบผู้ที่พูดภาษาโปรตุเกสได้ รวมถึงอันดอร์รา เบลเยียม เบอร์มิวดา สวิตเซอร์แลนด์ และบางชุมชนในประเทศอินเดีย เช่นกัว มีผู้พูดภาษาโปรตุเกส ประมาณ 187 ล้านคนในอเมริกาใต้ 17 ล้านคนในแอฟริกา 12 ล้านคนในยุโรป 2 ล้านคนในอเมริกาเหนือ และ 610,000 คนในเอเชีย

 ตัวอย่าง 
ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนข้อที่ 1 ในภาษาโปรตุเกส:

ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนข้อที่ 1 ในภาษาไทย:
มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรี และสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ