# เอลีซาแบ็ตแห่งวาลัว
เอลิซาเบธแห่งวาลัว (อังกฤษ: Elisabeth of Valois; ฝรั่งเศส: Élisabeth de France หรือ Élisabeth de Valois; สเปน: Isabel de Valois; ประสูติ 2 เมษายน ค.ศ.1545 – สิ้นพระชนม์ 3 ตุลาคม ค.ศ.1568) ทรงเป็นเจ้าหญิงแห่งฝรั่งเศสจากราชวงศ์วาลัวส์  ผู้ทรงเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งสเปน  ในฐานะพระมเหสีพระองค์ที่สามของพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 แห่งสเปน(Philip II of Spain)

แม้จะมีพระชนมายุเพียง 23 พรรษาเมื่อสิ้นพระชนม์ แต่เอลิซาเบธก็ทรงมีบทบาทสำคัญในการกระชับความสัมพันธ์ระหว่างราชวงศ์ฝรั่งเศสและสเปนในช่วงเวลาที่ยุโรปกำลังเผชิญกับความขัดแย้งทางศาสนาและอำนาจทางการเมือง พระองค์ทรงเป็นที่รักของพระสวามีและได้รับการยอมรับจากราชสำนักสเปน ในฐานะราชินีที่งดงาม เฉลียวฉลาด และเปี่ยมด้วยเสน่ห์

 ชีวิตช่วงต้นและการศึกษา 
เอลิซาเบธ ประสูติเมื่อวันที่ 2 เมษายน ค.ศ.1545 ณ พระราชวังฟองแตงโบล (Château de Fontainebleau) ประเทศฝรั่งเศส  พระองค์เป็นพระธิดาองค์โตของพระเจ้าอ็องรีที่ 2 แห่งฝรั่งเศส (Henry II of France) และสมเด็จพระราชินีแคทเธอรีน เดอ เมดิชี (Catherine de' Medici) ผู้ทรงอิทธิพล เอลิซาเบธทรงเป็นหนึ่งในพระโอรสธิดา 10 พระองค์ของทั้งสองพระองค์ ซึ่งในจำนวนนี้มีพระเชษฐา 3 พระองค์ ที่ได้ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์ฝรั่งเศส ทำให้พระองค์อยู่ในศูนย์กลางของราชสำนักวาลัวส์

เอลิซาเบธทรงได้รับการเลี้ยงดูในราชสำนักฝรั่งเศส พร้อมกับพี่น้องและเจ้าหญิงองค์อื่นๆ รวมถึงแมรี สมเด็จพระราชินีแห่งสกอตแลนด์ (Mary, Queen of Scots) ซึ่งเป็นพระเชษฐภคินีในอนาคตของพระองค์ แม้แมรี่่จะมีลำดับสูงกว่า แต่ทั้งสองก็ยังคงเป็นเพื่อนสนิทกันตลอดชีวิต เอลิซาเบธ ทรงได้รับการศึกษาที่ดีเยี่ยม ทรงเชี่ยวชาญหลายภาษา และทรงแสดงความสนใจในด้านศิลปะ โดยเฉพาะการวาดภาพ ซึ่งได้รับคำแนะนำจาก โซโฟนิสบา อังกิสโซลา (Sofonisba Anguissola) จิตรกรหญิงชื่อดังชาวอิตาลีที่มาเป็นนางสนองพระโอษฐ์ของพระองค์ ความงาม บุคลิกที่ขี้อายแต่มีเสน่ห์ และความเฉลียวฉลาดของพระองค์ ทำให้พระองค์เป็นที่ต้องการ ในฐานะเจ้าสาวของราชวงศ์ต่างๆ ในยุโรป ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ โดยเคยมีการเจรจาเพื่ออภิเษกสมรสกับพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 6 แห่งอังกฤษ (Edward VI of England) ด้วย
thumb|200x200px|พระเจ้าอ็องรีที่ 2 แห่งฝรั่งเศส พระบิดาของเอลิซาเบธแห่งวาลัว

 การอภิเษกสมรสกับพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 
การอภิเษกสมรสของเอลิซาเบธ เป็นผลมาจากสนธิสัญญาสำคัญทางการเมือง นั่นคือ สนธิสัญญากาโต-ก็องเบรซี (Peace of Cateau-Cambrésis) ในปี ค.ศ.1559 ซึ่งเป็นข้อตกลงเพื่อยุติสงครามระหว่างฝรั่งเศสและสเปน โดยมีข้อกำหนดให้เอลิซาเบธทรงอภิเษกสมรสกับพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 แห่งสเปน (Philip II of Spain) ซึ่งเป็นกษัตริย์สเปนผู้ทรงอำนาจและเป็นพระสวามีของสมเด็จพระราชินีนาถแมรีที่ 1 แห่งอังกฤษ (Mary I of England) ผู้ล่วงลับ

เดิมที เอลิซาเบธทรงหมั้นหมายกับเจ้าชายคาร์ลอส (Don Carlos) พระโอรสของพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 ซึ่งมีพระชนมายุใกล้เคียงกัน แต่ด้วยข้อตกลงสันติภาพ ทำให้พระองค์ต้องอภิเษกสมรสกับพระบิดาของเจ้าชายคาร์ลอสแทน พิธีอภิเษกสมรสด้วยการมอบฉันทะ (proxy marriage) จัดขึ้นในวันที่ 22 มิถุนายน ค.ศ.1559 ณ มหาวิหารนอเทรอดาม (Notre Dame Cathedral) กรุงปารีส โดยมีดยุกแห่งอัลบา (Duke of Alba) เป็นตัวแทนของพระเจ้าเฟลีเปที่ 2

หลังจากนั้น เอลิซาเบธในวัย 14 พรรษา ได้เดินทางไปยังสเปนและพบกับพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 ซึ่งมีพระชนมายุ 32 พรรษาเป็นครั้งแรก พิธีอภิเษกสมรสจริงจัดขึ้น ในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1560 ณ เมืองกัวดาลาฮารา (Guadalajara) สเปน แม้จะมีอายุห่างกันมาก แต่ความสัมพันธ์ระหว่างเอลิซาเบธกับพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 กลับเป็นไปอย่างอบอุ่นและเปี่ยมด้วยความรัก พระเจ้าเฟลีเปที่ 2 ทรงรักและทะนุถนอมพระมเหสีองค์นี้อย่างมาก ทรงใช้เวลาอยู่ใกล้ชิดพระองค์ แม้ในยามที่พระองค์ประชวร และทรงดูแลความสุขสบายของพระองค์อย่างดี
thumb|200x200px|พระเจ้าเฟลีเปที่ 2 แห่งสเปน พระสวามีของเอลิซาเบธแห่งวาลัว

 ชีวิตในราชสำนักสเปนและพระโอรสธิดา 
ในฐานะสมเด็จพระราชินีแห่งสเปน เอลิซาเบธทรงปรับตัวเข้ากับราชสำนักสเปนได้อย่างรวดเร็ว แม้จะทรงคิดถึงฝรั่งเศสและพระมารดาเป็นอย่างมาก พระองค์ทรงนำเอาวัฒนธรรมและแฟชั่นแบบฝรั่งเศสเข้ามาในราชสำนักสเปน และทรงเป็นผู้อุปถัมภ์ศิลปะและดนตรี ทรงเป็นที่เคารพรักของราชวงศ์และขุนนางสเปน

เอลิซาเบธทรงตั้งครรภ์หลายครั้ง แต่ก็ประสบกับการแท้งบุตรและทารกคลอดก่อนกำหนดหลายครั้งเช่นกัน อย่างไรก็ตาม พระองค์ก็ทรงให้กำเนิดพระราชธิดาที่รอดชีวิตสองพระองค์ ซึ่งต่อมาได้เป็นบุคคลสำคัญในราชวงศ์ฮาบส์บวร์ก (House of Habsburg) และราชวงศ์อื่นๆ ในยุโรป:

 อินฟันตาอิซาเบล กลารา เอวเฆเนีย (ค.ศ.1566–1633) ต่อมาคือเจ้าหญิงผู้ปกครองแห่งเนเธอร์แลนด์ของสเปน
 อินฟันตากาตาลีนา มิเกลา (ค.ศ.1567–1597) ต่อมาคือดัชเชสแห่งซาวอย

thumb|200x200px|อินฟันตาอิซาเบล กลารา เอวเฆเนีย  พระธิดาองค์โตของเอลิซาเบธแห่งวาลัว

 สุขภาพ การสิ้นพระชนม์ และมรดก 
เอลิซาเบธทรงมีปัญหาสุขภาพที่ไม่แข็งแรงนัก โดยเฉพาะ หลังจากการให้กำเนิดพระธิดา และทรงประสบกับการตั้งครรภ์ที่ยากลำบากหลายครั้ง

เอลิซาเบธสิ้นพระชนม์ เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม ค.ศ.1568 ณ พระราชวังหลวงอารันฆูเอซ (Royal Palace of Aranjuez) สเปน ด้วยพระชนมายุเพียง 23 พรรษา สาเหตุการสิ้นพระชนม์คือภาวะแทรกซ้อนจากการคลอดก่อนกำหนดของพระโอรสที่สิ้นพระชนม์แรกคลอดพร้อมกับพระองค์ พระศพของพระองค์ ถูกฝังไว้ที่วิหารหลวงเอลเอสโกเรียล (El Escorial) ซึ่งเป็นสถานที่ฝังพระศพของราชวงศ์สเปน

แม้จะมีพระชนม์ชีพที่สั้น แต่เอลิซาเบธแห่งวาลัวทรงได้รับการจดจำ ในฐานะสมเด็จพระราชินีผู้เป็นที่รักและผู้มีบทบาทในการรักษาเสถียรภาพทางการเมืองระหว่างสเปนและฝรั่งเศสผ่านการสมรส พระองค์ทรงเป็นสัญลักษณ์ของความหวังในการมีทายาทชายสำหรับพระเจ้าเฟลีเปที่ 2 แม้จะไม่สำเร็จ แต่พระธิดาทั้งสองพระองค์ก็ทรงเป็นผู้สืบสายเลือดสำคัญของราชวงศ์ฮาบส์บวร์กต่อไป เรื่องราวของพระองค์ยังคงเป็นที่สนใจของนักประวัติศาสตร์ในฐานะหนึ่งในพระราชินีที่น่าสงสารและน่าชื่นชมในยุคเรอเนซองส์ของสเปน
thumb|267x267px|วิหารหลวงเอลเอสโกเรียล  ประเทศสเปน สถานที่ฝังพระศพของเอลิซาเบธแห่งวาลัวและสมาชิกราชวงศ์สเปนหลายพระองค์