# มารีอา อันนาแห่งออสเตรีย สมเด็จพระราชินีแห่งสเปน
มารีอา อันนาแห่งออสเตรีย (เยอรมัน: Maria Anna von Österreich; สเปน: Mariana de Austria) ทรงเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งสเปน ในฐานะพระมเหสีองค์ที่สองของพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 แห่งสเปน (Philip IV of Spain) หลังจากที่เอลีซาแบ็ตแห่งฝรั่งเศส (พระมเหสีองค์แรก) (Elisabeth of France) เสด็จสวรรคต 

 ชีวิตช่วงต้น 
มารีอา อันนาแห่งออสเตรีย (Maria Anna von Österreich หรือ Mariana de Austria) ถือกำเนิด เมื่อวันที่ 24 ธันวาคม ค.ศ. 1634 ณ เมืองวีนเนอร์ นอยสตัดต์ (Wiener Neustadt) ซึ่งตั้งอยู่ในประเทศออสเตรียปัจจุบัน แต่ในยุคนั้นคือดินแดนส่วนหนึ่งของอาร์ชดัชชีออสเตรีย (Archduchy of Austria) ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์  การประสูติของพระองค์ ในตระกูลฮับส์บูร์กอันทรงอำนาจ ได้กำหนดชะตาชีวิตของเธอตั้งแต่แรกเริ่ม

เธอคือพระธิดาใน จักรพรรดิเฟอร์ดินานด์ที่ 3 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ (Ferdinand III, Holy Roman Emperor) ผู้เป็นประมุขแห่งราชวงศ์ฮับส์บูร์กสายออสเตรีย และพระมารดาคือ มารีอา อันนาแห่งสเปน (Maria Anna of Spain) ซึ่งเป็นเจ้าหญิงฮับส์บูร์กจากสายสเปน และเป็นพระขนิษฐา (น้องสาว) ของพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 แห่งสเปน ความสัมพันธ์ทางสายเลือดนี้ทำให้ มารีอา อันนาเป็น พระนัดดา (หลานสาว) ของพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 การแต่งงานในเครือญาติใกล้ชิดเช่นนี้เป็นเรื่องปกติ ในราชวงศ์ฮับส์บูร์กมายาวนานหลายศตวรรษ จุดประสงค์หลักคือ เพื่อรักษาความบริสุทธิ์ของสายเลือดและเพื่อเสริมสร้างพันธมิตรทางการเมืองระหว่างสองสายหลักของราชวงศ์ฮับส์บูร์ก ได้แก่ สายสเปนและสายออสเตรีย อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติเช่นนี้ก็ส่งผลให้เกิดปัญหาทางพันธุกรรมที่สะสมอยู่ในราชวงศ์ และจะเห็นผลลัพธ์ที่รุนแรงในพระโอรสของ มารีอา อันนาในอนาคต

วัยเยาว์ของมารีอา อันนา เป็นไปตามแบบแผนการเลี้ยงดูของเจ้าหญิงฮับส์บูร์กในราชสำนักเวียนนา เธอได้รับการศึกษาที่เหมาะสม เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการแต่งงานทางการเมืองที่สำคัญ เธอเติบโตขึ้นภายใต้การดูแลของพระมารดา ซึ่งเป็นผู้หญิงที่เคร่งศาสนาและมีระเบียบวินัย แม้ว่าชีวิตในราชสำนักออสเตรียจะแตกต่างจากราชสำนักสเปนที่เคร่งครัด แต่ก็เป็นการหล่อหลอมให้เธอมีบุคลิกที่สงบเสงี่ยมและปฏิบัติตนตามธรรมเนียมราชสำนักได้เป็นอย่างดี

อนาคตของ มารีอา อันนา ดูเหมือนจะถูกกำหนดไว้แล้ว ตั้งแต่เมื่อทรงพระเยาว์ โดยมีแผนการหมั้นหมายกับ บัลตาร์ซาร์ การ์โลส เจ้าชายแห่งอัสตูเรียส (Baltasar Carlos, Prince of Asturias) ซึ่งเป็นพระโอรสและรัชทายาทผู้ทรงเป็นความหวังสูงสุดของพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 แห่งสเปน กับ เอลีซาแบ็ตแห่งฝรั่งเศส การหมั้นหมายนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเชื่อมโยงสายเลือดฮับส์บูร์กทั้งสองสายให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น และเพื่อให้แน่ใจว่าจะมีรัชทายาทที่เหมาะสมกับราชบัลลังก์สเปน แต่แล้ว โชคชะตากลับพลิกผันอย่างกะทันหันและน่าเศร้า เมื่อบัลตาร์ซาร์ การ์โลส สิ้นพระชนม์อย่างไม่คาดฝันด้วยโรคไข้ทรพิษ ในปี ค.ศ. 1646 ขณะมีพระชนมายุเพียง 16 พรรษา การจากไปของเจ้าชายผู้เป็นความหวังนี้ไม่เพียงแต่สร้างความโศกเศร้าอย่างหนักแก่พระเจ้าเฟลิเปที่ 4 เท่านั้น แต่ยังทำให้แผนการอภิเษกสมรสระหว่างมารีอา อันนา กับรัชทายาทสเปนต้องล้มเลิกไปอย่างสิ้นเชิง อย่างไรก็ตาม การสิ้นพระชนม์ครั้งนี้กลับกลายเป็นการเปิดประตูสู่ชะตาชีวิตที่ซับซ้อนยิ่งกว่าเดิมสำหรับ มารีอา อันนาเอง เมื่อเธอต้องเข้ามาแทนที่ผู้เป็นพระมารดาของเจ้าชายผู้ล่วงลับ ในฐานะพระมเหสีของพระเจ้าเฟลิเปที่ 4

 สมเด็จพระราชินีแห่งสเปน 
เมื่อ เอลีซาแบ็ตแห่งฝรั่งเศส พระมเหสีองค์แรกของพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 เสด็จสวรรคตอย่างกะทันหัน ในปี ค.ศ. 1644 ราชบัลลังก์สเปนต้องเผชิญกับวิกฤตการณ์สืบราชสันตติวงศ์ครั้งสำคัญ พระเจ้าเฟลิเปที่ 4 ซึ่งในขณะนั้นมีพระชนมายุ 44 พรรษา และยังคงต้องรับมือกับความวุ่นวายทางการเมืองและสงครามสามสิบปีที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง ทรงไม่มีรัชทายาทชายผู้รอดชีวิต (บัลตาร์ซาร์ การ์โลส พระโอรสองค์เดียวที่เหลืออยู่สิ้นพระชนม์ในอีกสองปีต่อมา) แรงกดดันมหาศาลจึงตกอยู่กับพระองค์ในการหาพระมเหสีองค์ใหม่ เพื่อให้กำเนิด "รัชทายาทชาย" ที่จำเป็นอย่างยิ่งต่อความมั่นคงของราชวงศ์ฮับส์บูร์กในสเปน

การตัดสินใจครั้งสำคัญจึงเกิดขึ้น โดยให้พระเจ้าเฟลิเปที่ 4 อภิเษกสมรสกับ มารีอา อันนาแห่งออสเตรีย ผู้เป็นพระนัดดาของพระองค์เอง พิธีอภิเษกสมรสจัดขึ้น ในปี ค.ศ. 1649 ณ เมืองเรเนนบาซ (Renenbaz) อันเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางการเดินทางสู่สเปน ณ เวลานั้น มารีอา อันนา มีพระชนมายุเพียง 15 พรรษา ซึ่งแตกต่างจากพระสวามีถึง 29 ปี ความสัมพันธ์นี้มิได้เกิดขึ้นจากความรักส่วนพระองค์ แต่เป็นเพียงการแต่งงานทางการเมืองที่จำเป็น เพื่อเป้าหมายหลักคือการให้กำเนิดรัชทายาทและรักษาอำนาจของราชวงศ์ฮับส์บูร์กไว้

ในฐานะ สมเด็จพระราชินีแห่งสเปน มารีอา อันนา ทรงแบกรับภาระแห่งความคาดหวังจากราชสำนักและอาณาจักร หน้าที่หลักของพระองค์คือการมีพระโอรสที่จะสืบราชบัลลังก์ได้สำเร็จ ซึ่งเป็นเรื่องที่ยากลำบากอย่างยิ่ง สำหรับราชวงศ์ฮับส์บูร์กสเปนที่เผชิญกับปัญหาด้านสุขภาพจากความสัมพันธ์ในสายเลือดที่ใกล้ชิด ตลอดระยะเวลาการอภิเษกสมรสกับพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 พระองค์ทรงมีพระราชบุตร 5 พระองค์ แต่โศกนาฏกรรมกลับซ้ำรอยเดิมกับพระมเหสีองค์ก่อน คือพระโอรสธิดาส่วนใหญ่สิ้นพระชนม์ในวัยเยาว์:

 มาร์กาเร็ต เทเรซา (Infanta Margaret Theresa) (ค.ศ. 1651–1673): เป็นพระธิดาองค์โตที่รอดชีวิตและมีพระพลานามัยแข็งแรง ทรงเป็นที่จดจำจากภาพวาดอันโด่งดัง "ลาสเมนีนัส" (Las Meninas) โดยดิเอโก เบลัซเกซ ซึ่งเป็นหนึ่งในภาพวาดสำคัญของโลกศิลปะ ต่อมาทรงอภิเษกสมรสกับพระมาตุลาคือ จักรพรรดิเลโอโปลด์ที่ 1 แห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ และทรงเป็นจักรพรรดินีแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์
 มาเรีย อัมโบรเซีย (Infanta Maria Ambrosia) (ค.ศ. 1655–1655): สิ้นพระชนม์ในวัยทารกเพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังประสูติ
 ฟิลิป ปรอสเปโร เจ้าชายแห่งอัสตูเรียส (Infante Philip Prospero, Prince of Asturias) (ค.ศ. 1657–1661): การประสูติของพระองค์นำมาซึ่งความหวังครั้งใหม่ให้กับราชวงศ์ที่กำลังขาดแคลนรัชทายาทชาย แต่ทว่าพระพลานามัยของพระองค์อ่อนแอมากตั้งแต่แรกเกิด และทรงสิ้นพระชนม์ในวัยเพียง 4 พรรษา สร้างความโศกเศร้าอย่างหนักและทำลายความหวังของพระบิดาอีกครั้ง
 เฟอร์นันโด โตมัส การ์โลส (Infante Fernando Tomás Carlos) (ค.ศ. 1658–1659): สิ้นพระชนม์ในวัยทารก

 การ์โลส (Infante Charles) (ค.ศ. 1661–1700): พระโอรสองค์สุดท้ายที่รอดชีวิต และเป็นผู้ที่ได้ขึ้นครองราชย์เป็น พระเจ้าการ์โลสที่ 2 แห่งสเปน  (Charles II of Spain) ในอนาคต อย่างไรก็ตาม พระองค์ทรงมีพระพลานามัยที่อ่อนแออย่างรุนแรง ทั้งทางร่างกายและสติปัญญา อันเป็นผลมาจากความบกพร่องทางพันธุกรรมที่สะสมจากการแต่งงานในสายเลือดใกล้ชิดหลายชั่วอายุคน ซึ่งจะส่งผลให้พระองค์ไม่สามารถมีรัชทายาทได้ และนำไปสู่วิกฤตการณ์ครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ของราชวงศ์ฮับส์บูร์กสเปน

 ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์: ท่ามกลางความวุ่นวายและการเสื่อมถอย 
เมื่อ พระเจ้าเฟลิเปที่ 4 แห่งสเปน เสด็จสวรรคต ในปี ค.ศ. 1665 บัลลังก์สเปนได้ตกเป็นของ พระเจ้าการ์โลสที่ 2 พระโอรส ซึ่งมีพระชนมายุเพียง 4 พรรษา และมีพระพลานามัยที่อ่อนแออย่างมาก จากปัญหาทางพันธุกรรมที่สืบทอดมาจากราชวงศ์ฮับส์บูร์ก ด้วยเหตุนี้ สมเด็จพระราชินีมารีอา อันนาแห่งออสเตรีย พระมารดา จึงต้องขึ้นเป็น ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งสเปน เพื่อบริหารราชอาณาจักรที่กำลังเผชิญกับช่วงเวลาที่ยากลำบากอย่างแสนสาหัส หลังสิ้นสุดยุคทองของสเปน

การขึ้นสู่ตำแหน่งของมารีอา อันนา เกิดขึ้นในภาวะที่สเปนกำลังถดถอยอย่างรุนแรง ไม่ว่าจะเป็นความไม่มั่นคงทางการเมืองในราชสำนักที่เต็มไปด้วยการแก่งแย่งชิงอำนาจ เศรษฐกิจที่ร่อยหรอจากการทำสงครามต่อเนื่องและบริหารจัดการที่ไร้ประสิทธิภาพ รวมถึงความอ่อนแอทางทหารที่นำไปสู่การพ่ายแพ้ในสงครามกับฝรั่งเศส เช่น สงครามการปฏิวัติ (War of Devolution) และ สงครามฝรั่งเศส-ดัตช์ (Franco-Dutch War) ซึ่งทำให้สเปนสูญเสียดินแดนสำคัญหลายแห่งไป มารีอา อันนา ทรงพยายามรักษาอำนาจสูงสุดไว้เพื่อพระโอรส และมักจะพึ่งพิงที่ปรึกษาที่เธอไว้วางใจ ซึ่งรวมถึงบาทหลวงนิทาร์ดและบาเลนซูเอลา การกระทำเหล่านี้ทำให้เกิดความไม่พอใจในหมู่ขุนนางชั้นสูงและชนชั้นนำของสเปนอย่างมาก

ความขัดแย้งที่สำคัญที่สุดคือการต่อสู้แย่งชิงอำนาจกับ ดอน ฮวน โฮเซ่ แห่งออสเตรีย (Don Juan José de Austria) ผู้เป็นพระโอรสนอกสมรสของพระเจ้าเฟลิเปที่ 4 และเป็นพระอนุชาต่างมารดาของพระเจ้าการ์โลสที่ 2 ดอน ฮวน โฮเซ่ ได้รับความนิยมและมีอิทธิพลอย่างมาก เขาพยายามช่วงชิงอำนาจจากมารีอา อันนา จนกระทั่ง ในปี ค.ศ. 1677 เขาก็ประสบความสำเร็จในการโค่นล้มอิทธิพลของพระองค์ ทำให้มารีอา อันนา ต้องถูกเนรเทศออกจากราชสำนักมาดริด ไปประทับที่โตเลโดเป็นการชั่วคราว อย่างไรก็ตาม เมื่อดอน ฮวน โฮเซ่ เสียชีวิต ในปี ค.ศ. 1679 มารีอา อันนา ก็ทรงกลับมามีอิทธิพลเหนือพระเจ้าการ์โลสที่ 2 ได้อีกครั้ง และยังคงมีบทบาทสำคัญในราชสำนักจนกระทั่งสิ้นพระชนม์ แม้ว่าพระโอรสของเธอจะบรรลุนิติภาวะแล้วก็ตาม

ช่วงเวลาที่มารีอา อันนา ทรงดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เป็นช่วงเวลาที่สเปนประสบกับความยากลำบากอย่างแสนสาหัสและนำไปสู่การสิ้นสุดของราชวงศ์ฮับส์บูร์กในสเปน การที่พระเจ้าการ์โลสที่ 2 ไม่มีรัชทายาทได้กลายเป็น วิกฤตการณ์สืบราชบัลลังก์สเปน (Spanish Succession Crisis) ที่ใหญ่หลวงที่สุดในยุโรป และปูทางไปสู่ สงครามสืบราชบัลลังก์สเปน (War of the Spanish Succession) ที่ปะทุขึ้น หลังจากพระเจ้าการ์โลสที่ 2 สิ้นพระชนม์ ในปี ค.ศ. 1700

 มรดกและการสิ้นพระชนม์ (Legacy and Death) 
ชีวิตและบทบาทของ มารีอา อันนาแห่งออสเตรีย ในช่วงปลายศตวรรษที่ 17 ถือเป็นภาพสะท้อนที่ชัดเจนของชะตากรรมของราชวงศ์ฮับส์บูร์กสเปน ที่กำลังเผชิญกับการถดถอยอย่างรุนแรง พระองค์เสด็จสวรรคต เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม ค.ศ. 1696 ณ กรุงมาดริด สิริพระชนมายุ 61 พรรษา โดยทรงดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์อย่างต่อเนื่องยาวนาน นับตั้งแต่พระสวามีเสด็จสวรรคต

มรดกที่สำคัญที่สุดและเป็นที่ถกเถียงกันมากที่สุดของรัชสมัยของ มารีอา อันนา ในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์คือ สภาพที่สั่นคลอนของราชอาณาจักรสเปน ที่พระโอรสของพระองค์ต้องเผชิญหน้า ราชสำนักเต็มไปด้วยการแบ่งฝักแบ่งฝ่ายและการแย่งชิงอำนาจระหว่างขุนนางและที่ปรึกษาต่าง ๆ ความไร้เสถียรภาพทางการเมืองนี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อประสิทธิภาพของการบริหารราชการแผ่นดิน รัฐบาลไม่สามารถดำเนินการปฏิรูปที่จำเป็นเพื่อแก้ไขปัญหาสภาพเศรษฐกิจที่ย่ำแย่และสังคมที่แตกแยกได้ คลังของรัฐยังคงอยู่ในภาวะขาดดุลอย่างต่อเนื่อง รายได้จากอาณานิคมลดลงอย่างฮวบฮาบ ในขณะที่ค่าใช้จ่ายในการทำสงครามและการบำรุงรักษากองทัพยังคงสูงลิบลิ่ว

บนเวทีระหว่างประเทศ สเปนยังคงถูกคุกคามจากมหาอำนาจที่กำลังรุ่งเรืองอย่างฝรั่งเศส ภายใต้การนำของพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ความพ่ายแพ้ในสงครามหลายครั้ง ในระหว่างการปกครองของพระองค์ ทั้งใน สงครามการปฏิวัติ (War of Devolution) และ สงครามฝรั่งเศส-ดัตช์ (Franco-Dutch War) ได้ตอกย้ำถึงความอ่อนแอทางทหารของสเปน และนำไปสู่การสูญเสียดินแดนสำคัญในยุโรป เช่น แฟรงค์-กงเต (Franche-Comté) และบางส่วนของเนเธอร์แลนด์สเปน การสูญเสียเหล่านี้ไม่เพียงแต่ทำให้สเปนเสียดินแดนเท่านั้น แต่ยังบั่นทอนศักดิ์ศรีและสถานะของสเปน ในฐานะมหาอำนาจที่ครั้งหนึ่งเคยยิ่งใหญ่ในยุโรปลงอย่างสิ้นเชิง

อย่างไรก็ตาม มรดกที่สำคัญที่สุดและเป็นปัญหารากฐานที่แก้ไขไม่ได้ ในรัชสมัยของมารีอา อันนา และเป็นปัจจัยที่หล่อหลอมช่วงสุดท้ายของราชวงศ์ฮับส์บูร์กในสเปน คือ วิกฤตการณ์สืบราชบัลลังก์สเปน (Spanish Succession Crisis) อันเนื่องมาจากพระพลานามัยที่อ่อนแออย่างรุนแรงของ พระเจ้าการ์โลสที่ 2 พระโอรสเพียงพระองค์เดียวที่รอดชีวิตของพระองค์ พระเจ้าการ์โลสที่ 2 ทรงได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นผู้ป่วยที่เกิดจากการแต่งงานในสายเลือดใกล้ชิดหลายชั่วอายุคน ซึ่งส่งผลให้พระองค์มีอาการเจ็บป่วยเรื้อรังทั้งทางร่างกายและสติปัญญา และที่สำคัญที่สุดคือไม่สามารถมีรัชทายาทได้ ความไร้ทายาทของกษัตริย์ได้สร้างสุญญากาศทางอำนาจครั้งใหญ่ และจุดชนวนให้ราชวงศ์ใหญ่ๆ ในยุโรป ทั้งราชวงศ์บูร์บงแห่งฝรั่งเศส และฮับส์บูร์กแห่งออสเตรีย ต่างพากันอ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์สเปน การช่วงชิงอำนาจนี้ดำเนินไปอย่างเข้มข้นตลอดช่วงปลายรัชสมัยของพระเจ้าการ์โลสที่ 2 และมารีอา อันนา เองก็มีบทบาทสำคัญในการเจรจาและการต่อสู้ทางการทูตเพื่อรักษาผลประโยชน์ของราชวงศ์และปกป้องสิทธิ์ในการสืบทอดบัลลังก์ตามแนวทางที่ทรงเห็นสมควร

ถึงแม้ว่าการบริหารราชการของมารีอา อันนา ในฐานะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์จะถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าขาดประสิทธิภาพและนำไปสู่การเสื่อมถอย แต่ก็ต้องยอมรับว่าพระองค์ทรงแบกรับภาระที่หนักอึ้งในสถานการณ์ที่ยากลำบากอย่างยิ่ง สเปนในยุคนั้นเต็มไปด้วยปัญหาที่ซับซ้อนและเรื้อรัง ซึ่งไม่สามารถแก้ไขได้ง่าย ๆ ด้วยการเปลี่ยนแปลงผู้นำเพียงคนเดียว พระองค์ทรงพยายามอย่างเต็มที่เพื่อรักษาความมั่นคงของราชบัลลังก์ไว้ให้พระโอรสและปกป้องผลประโยชน์ของราชวงศ์ในภาวะวิกฤต

หลังจากสิ้นพระชนม์ พระบรมศพของมารีอา อันนาแห่งออสเตรีย ถูกนำไปฝังไว้ที่ วิหารหลวงเอลเอสโกเรียล (El Escorial) ซึ่งเป็นธรรมเนียมของราชวงศ์สเปน มาตั้งแต่รัชสมัยพระเจ้าเฟลิเปที่ 2 การสิ้นพระชนม์ของพระองค์เกิดขึ้นเพียง 4 ปี ก่อนการสิ้นพระชนม์ของพระเจ้าการ์โลสที่ 2 ซึ่งเป็นการปิดฉากราชวงศ์ฮับส์บูร์กสเปนโดยสมบูรณ์ และนำไปสู่การปะทุของ สงครามสืบราชบัลลังก์สเปน (War of the Spanish Succession) ที่เป็นมหาสงครามครั้งใหญ่ของยุโรป และเปลี่ยนโฉมหน้าแผนที่การเมืองของทวีปไปอย่างสิ้นเชิง

ดังนั้น มรดกของมารีอา อันนา จึงไม่ได้อยู่ที่ความสำเร็จในการปฏิรูปหรือขยายอำนาจ แต่อยู่ที่การเป็นบุคคลสำคัญในช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านและการถดถอยของสเปน ซึ่งเธอได้พยายามประคับประคองราชอาณาจักรและราชบัลลังก์ไว้ ท่ามกลางพายุแห่งความขัดแย้งและความไม่แน่นอน จนกระทั่งวาระสุดท้ายของชีวิตและราชวงศ์ของพระองค์

 พระอิสริยยศ 

 24 ธันวาคม ค.ศ. 1634 – 7 ตุลาคม ค.ศ. 1649 : อาร์ชดัชเชสแห่งออสเตรีย (Her Imperial and Royal Highness The Archduchess Maria Anna of Austria)
 7 ตุลาคม ค.ศ. 1649 – 17 กันยายน ค.ศ. 1665 : สมเด็จพระราชินีแห่งสเปน (Her Majesty The Queen of Spain)
 7 ตุลาคม ค.ศ. 1649 – 17 กันยายน ค.ศ. 1665 : สมเด็จพระราชินีแห่งโปรตุเกส (Her Majesty The Queen of Portugal)
 17 กันยายน ค.ศ. 1665 – 6 พฤศจิกายน ค.ศ. 1675 : สมเด็จพระราชินีผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งสเปน (Her Majesty The Queen Regent of Spain)
 17 กันยายน ค.ศ. 1665 – 16 พฤษภาคม ค.ศ. 1696 : สมเด็จพระราชินีม่ายแห่งสเปน (Her Majesty The Dowager Queen of Spain)