# เอลิซาเบธ วูดวิลล์
เอลิซาเบธ วูดวิลล์ (Elizabeth Woodville) (ราว ค.ศ.1437 – 8 มิถุนายน ค.ศ.1492) ทรงเป็น สมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ  ในฐานะพระมเหสีของ พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 (Edward IV) และเป็นพระมารดาของกษัตริย์ระยะสั้น พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 5 (Edward V) รวมถึง สมเด็จพระราชินีเอลิซาเบธ แห่งยอร์ก (Elizabeth of York) พระมเหสีของพระเจ้าเฮนรีที่ 7 (Henry VII) พระองค์เป็นบุคคลสำคัญและเป็นที่ถกเถียงอย่างมากในช่วง สงครามดอกกุหลาบ (Wars of the Roses) ชีวิตของพระองค์เต็มไปด้วยเรื่องราวของการไต่เต้าทางสังคม อำนาจ การสูญเสีย และการต่อสู้เพื่อความอยู่รอดของครอบครัว

 ชีวิตช่วงต้นและการอภิเษกสมรสครั้งแรก 
เอลิซาเบธ วูดวิลล์ ประสูติราวปี ค.ศ.1437 ที่แกรฟตัน เรจิส (Grafton Regis), นอร์แทมป์ตันเชียร์ (Northamptonshire) ทรงเป็นบุตรีของ ริชาร์ด วูดวิลล์ (Richard Woodville) ซึ่งเป็นขุนนางชั้นผู้น้อยแต่มีอิทธิพล และ แจ็กเควตตา แห่งลักเซมเบิร์ก (Jacquetta of Luxembourg) ผู้เป็นธิดาของเคานต์แห่งแซงต์-โพล (Count of Saint-Pol) และเป็นทายาทของราชวงศ์โบราณของยุโรป  นอกจากนี้ แจ็กเควตตายังเป็นอดีตดัชเชสแห่งเบดฟอร์ด (Duchess of Bedford) ในฐานะหม้ายของจอห์น ดยุกแห่งเบดฟอร์ดที่ 1 (John, 1st Duke of Bedford) พระอนุชาของพระเจ้าเฮนรีที่ 5 (Henry V) ด้วยสายเลือดทางมารดา ทำให้เอลิซาเบธมีความเชื่อมโยงกับราชวงศ์ของยุโรป

ในราวปี ค.ศ.1452 เอลิซาเบธได้อภิเษกสมรสกับ เซอร์จอห์น เกรย์ แห่งโกรบี (Sir John Grey of Groby) อัศวินผู้จงรักภักดีต่อราชวงศ์แลงคาสเตอร์ (House of Lancaster) ทั้งคู่มีบุตรชายด้วยกันสองคน คือ

 โธมัส เกรย์ (Thomas Grey), มาร์ควิสแห่งดอร์เซ็ตที่ 1 (1st Marquess of Dorset)
 ริชาร์ด เกรย์ (Richard Grey)

ในปี ค.ศ.1461 ในระหว่างสงครามดอกกุหลาบ เซอร์จอห์น เกรย์ ได้เสียชีวิตใน ยุทธการที่เซนต์อัลบันส์ครั้งที่สอง (Second Battle of St Albans) โดยต่อสู้ในนามของฝ่ายแลงคาสเตอร์ ทำให้เอลิซาเบธกลายเป็นม่ายและมีบุตรเล็กสองคน พร้อมกับภาระในการกอบกู้ทรัพย์สินของครอบครัวที่ถูกริบ (attainted)

 การอภิเษกสมรสกับพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 และการขึ้นเป็นสมเด็จพระราชินี 
เหตุการณ์ที่พลิกผันชีวิตของเอลิซาเบธอย่างไม่คาดฝันคือการที่เธอได้พบกับ พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 ผู้ซึ่งเพิ่งขึ้นครองราชย์ ในฐานะกษัตริย์พระองค์แรกจากราชวงศ์ยอร์ก (House of York) ตามบันทึกเล่าว่า เอลิซาเบธได้เผชิญหน้ากับกษัตริย์ใต้ต้นโอ๊ก เพื่อร้องขอให้พระองค์คืนทรัพย์สินที่ถูกริบของสามีผู้ล่วงลับ ซึ่งอาจทำให้กษัตริย์หนุ่มหลงใหลในความงามและความเด็ดเดี่ยวของเธอ

ในวันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ.1464 พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 ได้ทรงอภิเษกสมรสอย่างลับๆ (clandestine marriage) กับเอลิซาเบธ วูดวิลล์ ณ บ้านของเธอในนอร์แทมป์ตันเชียร์ การแต่งงานครั้งนี้เป็นเรื่องที่สร้างความตกใจและไม่พอใจอย่างมากในหมู่ขุนนาง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ริชาร์ด เนวิลล์, เอิร์ลแห่งวอริกที่ 16 (Richard Neville, 16th Earl of Warwick) หรือ "ผู้สร้างกษัตริย์" (Kingmaker) ซึ่งกำลังเจรจาการอภิเษกสมรสระหว่างพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดกับเจ้าหญิงจากต่างประเทศเพื่อผลประโยชน์ทางการเมืองของอังกฤษ การกระทำของกษัตริย์ถือเป็นการท้าทายอำนาจของวอริกโดยตรง และเป็นจุดเริ่มต้นของความบาดหมางที่นำไปสู่ความขัดแย้งในราชวงศ์ในภายหลัง

การอภิเษกสมรสของเอลิซาเบธกับกษัตริย์ทำให้สถานะของเธอก้าวกระโดดขึ้นสู่จุดสูงสุดอย่างไม่เคยมีมาก่อน เธอได้รับการสวมมงกุฎเป็นสมเด็จพระราชินีแห่งอังกฤษ เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม ค.ศ.1465
thumb|170x170px|พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 พระสวามีของเอลิซาเบธ วูดวิลล์

 ในฐานะสมเด็จพระราชินีและบุตรธิดา 
ในฐานะสมเด็จพระราชินี เอลิซาเบธ วูดวิลล์ ใช้ตำแหน่งของตนเองอย่างเต็มที่ เพื่อส่งเสริมครอบครัวของเธอ ตระกูลวูดวิลล์ ที่แต่เดิมเป็นขุนนางชั้นผู้น้อย ก็ได้รับการยกระดับและแต่งงานกับขุนนางชั้นสูงอย่างรวดเร็ว ซึ่งสร้างความไม่พอใจอย่างมากในหมู่ขุนนางเก่าและตระกูลที่ทรงอำนาจ เช่น ตระกูลเนวิลล์  นี่เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดความตึงเครียดและนำไปสู่การก่อกบฏของวอริกต่อพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 ในภายหลัง

เอลิซาเบธ วูดวิลล์ มีบุตรธิดากับพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 รวม 10 คน ได้แก่

 เจ้าหญิงเอลิซาเบธ (Princess Elizabeth) (ค.ศ.1466–1503) ต่อมาคือ สมเด็จพระราชินีเอลิซาเบธ แห่งยอร์ก พระมเหสีของพระเจ้าเฮนรีที่ 7 (Henry VII) และเป็นพระมารดาของพระเจ้าเฮนรีที่ 8 (Henry VIII) การอภิเษกสมรสของพระองค์ช่วยยุติสงครามดอกกุหลาบอย่างสมบูรณ์
 เจ้าหญิงแมรี่ (Princess Mary) (ค.ศ.1467–1482) สิ้นพระชนม์ขณะมีพระชนมายุเพียง 15 พรรษา
 เจ้าหญิงซิซิลิ (Princess Cecily) (ค.ศ.1469–1507) ทรงอภิเษกสมรสครั้งแรกกับ ราล์ฟ สโครป (Ralph Scrope) แต่ถูกทำให้เป็นโมฆะ โดยพระเจ้าริชาร์ดที่ 3 เพื่อลดทอนสถานะของเธอ ต่อมา ทรงอภิเษกสมรสกับ จอห์น เวลส์ ไวเคานต์เวลส์ (John Welles, Viscount Welles) ซึ่งเป็นผู้จงรักภักดีต่อราชวงศ์ทิวดอร์ และหลังจากนั้นก็ทรงสมรสอีกครั้งกับโธมัส ไคม์ (Thomas Kyme) ซึ่งเป็นสามัญชน ชีวิตของพระองค์จึงผันผวนไปตามการเปลี่ยนแปลงของอำนาจทางการเมือง
 พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 5 (Edward V) (ค.ศ.1470–1483)  ขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์ขณะยังเยาว์วัย แต่ถูกถอดออกจากตำแหน่งและหายสาบสูญไปพร้อมกับพระอนุชาในหอคอยแห่งลอนดอน เป็นที่รู้จักในนาม "เจ้าชายในหอคอย" (Princes in the Tower)
 เจ้าหญิงมาร์กาเร็ต (Princess Margaret) (ค.ศ.1472) สิ้นพระชนม์ในวัยเยาว์
 เจ้าชายริชาร์ด ดยุกแห่งยอร์ก (Richard, Duke of York) (ค.ศ.1473–1483) เป็นพระอนุชาของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 5 และหายสาบสูญไปพร้อมกับพระเชษฐาในหอคอยแห่งลอนดอน 
 เจ้าหญิงแอนน์ (Princess Anne) (ค.ศ.1475–1511) ทรงอภิเษกสมรสกับ โธมัส ฮาวเวิร์ด (Thomas Howard) ดยุกแห่งนอร์ฟอล์กที่ 3 (3rd Duke of Norfolk)
 เจ้าชายจอร์จ ดยุกแห่งเบดฟอร์ด (George, Duke of Bedford) (ค.ศ.1477–1479) สิ้นพระชนม์ในวัยเยาว์
 เจ้าหญิงแคทเธอรีน (Princess Catherine) (ค.ศ.1479–1527) ทรงอภิเษกสมรสกับ วิลเลียม คอร์เทเนย์ (William Courtenay) เอิร์ลแห่งเดวอนที่ 1 (1st Earl of Devon)
 เจ้าหญิงบริดเจ็ต (Princess Bridget) (ค.ศ.1480–1517) ทรงตัดสินใจออกบวชเป็นแม่ชีที่คอนแวนต์ดาออน (Dartford Priory) และใช้ชีวิตที่เหลืออยู่ที่นั่น

thumb|200x200px|สมเด็จพระราชินีเอลิซาเบธ แห่งยอร์ก พระธิดาองค์โตของเอลิซาเบธ วูดวิลล์

 ชีวิตม่ายและการชิงบัลลังก์ของพระเจ้าริชาร์ดที่ 3 
ชีวิตของเอลิซาเบธ วูดวิลล์ พลิกผันอย่างรุนแรง เมื่อพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 พระสวามีของเธอ สิ้นพระชนม์อย่างกะทันหัน ในวันที่ 9 เมษายน ค.ศ.1483 พระโอรสองค์โตของเธอ เจ้าชายเอ็ดเวิร์ด (Prince Edward) ได้รับการประกาศให้เป็นกษัตริย์ ซึ่งมีพระนาม ว่า พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 5 (Edward V) ขณะมีพระชนมายุเพียง 12 พรรษา

ริชาร์ด ดยุกแห่งกลอสเตอร์ (Richard, Duke of Gloucester) ซึ่งเป็นพระอนุชาของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 และเป็นผู้อุปถัมภ์ของกษัตริย์น้อย ได้เข้าควบคุมตัวเจ้าชายเอ็ดเวิร์ด และต่อมาก็ควบคุมตัวเจ้าชายริชาร์ด ดยุกแห่งยอร์ก พระอนุชาของเอ็ดเวิร์ดที่ 5 โดยกักตัวทั้งสองพระองค์ไว้ในหอคอยแห่งลอนดอน (Tower of London) ซึ่งเป็นที่มาของตำนาน "เจ้าชายในหอคอย" (Princes in the Tower)

เอลิซาเบธ วูดวิลล์ ซึ่งตระหนักถึงอันตรายที่กำลังจะมาถึง ได้พาลูกสาวที่ยังเล็กไปลี้ภัยในเขต Sanctuary ที่เวสต์มินสเตอร์แอบบีย์ (Westminster Abbey) ในวันที่ 16 มิถุนายน ค.ศ.1483 ริชาร์ด ดยุกแห่งกลอสเตอร์ได้ประกาศให้การอภิเษกสมรสระหว่างพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 กับเอลิซาเบธ วูดวิลล์ เป็นโมฆะ โดยอ้างว่าพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดได้ทำสัญญาหมั้นหมายกับคนอื่นไว้ก่อนแล้ว การกระทำนี้ทำให้บุตรธิดาของทั้งสองกลายเป็นบุตรนอกสมรส และทำให้ริชาร์ดเองสามารถขึ้นครองราชย์เป็น พระเจ้าริชาร์ดที่ 3 (Richard III) ได้ในวันที่ 26 มิถุนายน ค.ศ. 1483

หลังจากนั้น เจ้าชายในหอคอยก็หายสาบสูญไปอย่างไร้ร่องรอย ทำให้เชื่อกันว่าทั้งสองพระองค์ถูกปลงพระชนม์ตามคำสั่งของพระเจ้าริชาร์ดที่ 3 ซึ่งเป็นความเจ็บปวดอย่างแสนสาหัสสำหรับเอลิซาเบธ วูดวิลล์
thumb|230x230px|ภาพวาด "เจ้าชายในหอคอย" ซึ่งเป็นพระโอรสของเอลิซาเบธ วูดวิลล์ และพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4

 พันธมิตรกับมาร์กาเร็ต โบฟอร์ต และพระเจ้าเฮนรี่ที่ 7 
ท่ามกลางความสิ้นหวัง เอลิซาเบธ วูดวิลล์ ได้ทำพันธมิตรที่สำคัญกับ มาร์กาเร็ต โบฟอร์ต (Margaret Beaufort) ซึ่งเป็นพระมารดาของ เฮนรี่ ทิวดอร์ (Henry Tudor) ผู้อ้างสิทธิ์ในราชบัลลังก์จากราชวงศ์แลงคาสเตอร์ ทั้งสองสตรีผู้ซึ่งเคยเป็นปฏิปักษ์กันทางการเมือง ได้ร่วมมือกันเพื่อผลประโยชน์ร่วมกัน คือ โค่นล้มพระเจ้าริชาร์ดที่ 3

ข้อตกลงที่สำคัญคือการให้ เอลิซาเบธ แห่งยอร์ก (Elizabeth of York) พระธิดาองค์โตของเอลิซาเบธ วูดวิลล์ อภิเษกสมรสกับเฮนรี่ ทิวดอร์ หากเฮนรี่สามารถยึดบัลลังก์ได้ การแต่งงานนี้จะเป็นการรวมสายเลือดของราชวงศ์ยอร์กและแลงคาสเตอร์เข้าด้วยกัน เพื่อยุติสงครามดอกกุหลาบที่ยาวนาน

แผนการนี้ประสบความสำเร็จ เมื่อเฮนรี่ ทิวดอร์ นำทัพบุกอังกฤษและเอาชนะพระเจ้าริชาร์ดที่ 3 ในยุทธการที่บอสเวิร์ธฟีลด์ (Battle of Bosworth Field) ในปี ค.ศ.1485 และขึ้นครองราชย์เป็น พระเจ้าเฮนรีที่ 7 (Henry VII) 
thumb|200x200px|ภาพเหมือนของพระเจ้าเฮนรีที่ 7 ผู้ได้รับบัลลังก์จากการสนับสนุนของเอลิซาเบธ วูดวิลล์ และต่อมาได้อภิเษกสมรสกับพระธิดาของเธอ

 บั้นปลายพระชนม์ชีพและการสิ้นพระชนม์ 
หลังจากการขึ้นครองราชย์ของพระเจ้าเฮนรี่ที่ 7 และการอภิเษกสมรสกับเอลิซาเบธ แห่งยอร์ก ในปี ค.ศ.1486 เอลิซาเบธ วูดวิลล์ ได้รับเกียรติในฐานะ "พระมารดาแห่งสมเด็จพระราชินี" (Queen Mother) และมีบทบาทในราชสำนักในช่วงแรก แต่ไม่นานหลังจากนั้น ในปี ค.ศ.1487 พระองค์ก็ได้ถอนตัวจากราชสำนักและเข้าพำนักที่เบอร์มอนด์ซีย์แอบบีย์ (Bermondsey Abbey) ซึ่งเป็นคอนแวนต์ของคณะคริสต์ศาสนิกชน (convent of Cistercian nuns) ในช่วงนี้ เชื่อว่าเธอใช้ชีวิตอย่างสงบและเคร่งศาสนา

มีข้อถกเถียงในหมู่นักประวัติศาสตร์ว่าการย้ายไปอยู่ที่แอบบีย์เป็นการตัดสินใจของเธอเอง หรือเป็นไปตามคำสั่งของพระเจ้าเฮนรี่ที่ 7 ผู้ซึ่งอาจต้องการลดอิทธิพลของเธอลงหลังจากราชวงศ์ทิวดอร์มั่นคงแล้ว

เอลิซาเบธ วูดวิลล์ สิ้นพระชนม์ เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน ค.ศ.1492 ที่เบอร์มอนด์ซีย์แอบบีย์ สิริพระชนมายุราว 55 พรรษา พระศพของพระองค์ถูกฝังเคียงข้างพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 4 พระสวามีของเธอ ที่โบสถ์นักบุญจอร์จ (St. George's Chapel) ในปราสาทวินด์เซอร์ (Windsor Castle)
left|thumb|268x268px|ภายในโบสถ์นักบุญจอร์จ ปราสาทวินด์เซอร์ สถานที่ฝังพระศพของเอลิซาเบธ วูดวิลล์

 มรดกและภาพลักษณ์ 
เอลิซาเบธ วูดวิลล์ ยังคงเป็นบุคคลที่น่าหลงใหลและเป็นที่ถกเถียงในประวัติศาสตร์อังกฤษอย่างต่อเนื่อง เธอถูกมองว่าเป็น ราชินีผู้ทะเยอทะยาน ที่ใช้ความงามและสติปัญญาไต่เต้าจากสถานะม่ายชนชั้นกลางขึ้นสู่ตำแหน่งสมเด็จพระราชินี การที่ ตระกูลวูดวิลล์ ของเธอได้รับอำนาจอย่างรวดเร็ว ได้เป็น ผู้ที่นำพาสู่ความขัดแย้ง และเป็นปัจจัยสำคัญที่สร้างความแตกแยกในหมู่ขุนนางเก่า

นอกเหนือจากบทบาททางการเมืองและสังคมแล้ว เอลิซาเบธยังได้รับการจดจำในฐานะ มารดาผู้ต่อสู้เพื่อบุตรธิดา โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในการปกป้องลูกๆ จากภัยคุกคามของพระเจ้าริชาร์ดที่ 3 และการวางแผนที่ชาญฉลาด เพื่อให้พระธิดาองค์โตได้อภิเษกสมรสกับกษัตริย์องค์ใหม่เพื่อความมั่นคงของราชบัลลังก์ ท้ายที่สุดแล้ว ชีวิตของเธอเป็น สัญลักษณ์ของความผันผวน และความไม่แน่นอน ในยุคสมัยสงครามดอกกุหลาบ ซึ่งเป็นความโหดร้ายที่เธอต้องเผชิญหน้าอย่างกล้าหาญ เรื่องราวชีวิตของเอลิซาเบธ วูดวิลล์ ได้ถูกนำมาเล่าขานในวรรณกรรม ภาพยนตร์ และละครโทรทัศน์หลายเรื่อง เช่น นิยาย "The White Queen" และซีรีส์ทางโทรทัศน์ชื่อเดียวกัน ซึ่งทำให้เรื่องราวของเธอกลับมาเป็นที่สนใจอีกครั้ง

หมายเหตุ