wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# แฮมสเตอร์
แฮมสเตอร์  เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดเล็กจำพวกหนึ่ง ในอันดับสัตว์ฟันแทะ (Rodentia) จัดอยู่ในวงศ์ย่อย Cricetinae ในวงศ์ Cricetidae มีหลากหลายสกุล หลายชนิด

 ลักษณะทั่วไป 

ลักษณะโดยทั่วไปของแฮมสเตอร์ ขนาดตัวจะมีขนาดเล็ก อ้วนป้อม และมีหางสั้นกว่าลำตัว และมีขนาดเล็ก อย่างเห็นได้ชัด สีขนมีหลายสี เช่น  ดำ, เทา, ขาว, น้ำตาล, เหลืองเข้ม, เหลือง  ซึ่งจะขึ้นอยู่กับชนิดที่แตกต่างกันออกไป ส่วนสีขนด้านใต้ท้องจะเป็นสีขาว มีตาดวงกลมโตสีดำหรือแดง และจมูกที่ไวต่อการได้กลิ่นหอม

การค้นพบและที่มา
แฮมสเตอร์เป็นสัตว์ที่กระจายพันธุ์ในทะเลทรายของภูมิภาคตะวันออกกลาง เอเชียกลาง จนถึงเอเชียตะวันออก ค้นพบครั้งแรกในศตวรรษที่ 19 กลางทะเลทรายซีเรียน และนำมาเป็นสัตว์เลี้ยงครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1930 ที่สหรัฐ

คำว่า "แฮมสเตอร์" (hamster) นั้นที่มาจากภาษาเยอรมัน แปลว่า "กระพุ้งแก้ม" เนื่องจากแฮมสเตอร์นั้นมีกระพุ้งแก้มที่ใช้สำหรับเก็บอาหารได้มาก เทียบเท่ากับมนุษย์หนึ่งคนที่เก็บอาหารที่มีน้ำหนักถึง 70 ปอนด์ ไว้ในกระพุ้งแก้ม

สัตว์เลี้ยงและวัฒนธรรมร่วมสมัย
ปัจจุบัน แฮมสเตอร์และแฮมสเตอร์แคระเป็นที่นิยมอย่างมากในการเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงไปทั่วโลก แฮมสเตอร์สามารถกินอาหารได้หลากหลาย โดยเฉพาะเมล็ดพืช เช่น เมล็ดดอกทานตะวัน เป็นต้น แฮมสเตอร์เป็นสัตว์ที่ชอบออกกำลังกายมาก ในแต่ละวัน ผู้เลี้ยงอาจจะหาลูกบอลกลมหรือกงล้อให้วิ่ง ซึ่งในแต่ละคืน แฮมสเตอร์สามารถวิ่งได้ไกลถึง 30 ไมล์ แฮมสเตอร์เป็นสัตว์ที่แพร่พันธุ์ได้เร็วมาก ตัวเมียเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้เพียง 2 เดือนครึ่ง-3 เดือนเท่านั้น แต่ไม่สามารถที่จะผสมพันธุ์ขณะที่ลูกยังไม่อย่านมจะทำให้แม่แฮมสเตอร์นั้นเหนื่อยและไม่ส่งผลดีต่อร่างกายควรจะเว้นไว้สัก 2-3 เดือนเพื่อให้แม่แฮมสเตอร์ได้พักผ่อนPets 101 : Pet Guide, สารคดีทางอนิมอลพลาเน็ต ทางทรูวิชั่นส์: พฤหัสบดีที่ 3 มกราคม 2556

ในวัฒนธรรมร่วมสมัย แฮมสเตอร์ถูกสร้างเป็นอนิเมะสัญชาติญี่ปุ่นเรื่อง Hamtaro (แฮมทาโร่ แก๊งจิ๋วผจญภัย) ซึ่งเคยถูกนำมาออกอากาศในประเทศไทยทางช่อง 7 ในเวลา 06.00 น. ของวันเสาร์

การจำแนก
thumb|แฮมสเตอร์ในฐานะสัตว์เลี้ยง
thumb|แฮมสเตอร์แคระวิ่งในจานล้อ
 วงศ์ย่อย Cricetinae
 สกุล Allocricetulus
 A. curtatus - แฮมสเตอร์มองโกเลีย
 A. eversmanni - แฮมสเตอร์คาซัค
 สกุล Cansumys
  C. canus - แฮมสเตอร์กานซู
 สกุล Cricetulus
  C. alticola - แฮมเตอร์เลเด็ก
  C. barabensis, รวมถึง "C. pseudogriseus" และ "C. obscurus" - แฮมสเตอร์แคระลายแถบจีน, แฮมสเตอร์จีน
  C. griseus - แฮมสเตอร์จีน
  C. kamensis - แฮมสเตอร์ธิเบต
 C. longicaudatus - แฮมสเตอร์หางยาว
 C. migratorius - แฮมสเตอร์อาร์เมเนียน, แฮมสเตอร์แคระสีเทา, แฮมสเตอร์สีเทา
 C. sokolovi - แฮมสเตอร์โซโคลอฟ
 สกุล Cricetus
  C. cricetus - แฮมสเตอร์ยุโรป, แฮมสเตอร์ธรรมดา
 สกุล Mesocricetus - แฮมสเตอร์สีทอง
  M. auratus - แฮมสเตอร์ซีเรียน, แฮมสเตอร์สีทอง, แฮมสเตอร์เท็ดดี้แบร์
 M. brandti - แฮมสเตอร์ตุรกี, แฮมสเตอร์อาร์เซอร์ไบจัน
 M. newtoni - แฮมสเตอร์โรมาเนียน
 M. raddei - แฮมสเตอร์ซิสคูคาเซียน
 สกุล Phodopus - แฮมสเตอร์แคระ
  P. campbelli - แฮมสเตอร์แคระรัสเซียนแคมป์เบลล์
 P. roborovskii - แฮมสเตอร์มองโกเลีย (บางครั้งใช้ชื่อว่า Allocricetulus curtatus)
 P. sungorus - แฮมสเตอร์แคระขาว
 สกุลTscherskia
  T. triton - แฮมสเตอร์หางยาวใหญ่, แฮมสเตอร์เกาหลีจาก itis.govFox, Sue. 2006. Hamsters. T.F.H. Publications Inc.
# อำเภอนาดี
นาดี เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดปราจีนบุรี ถือว่าเป็นประตูเข้าสู่ภาคตะวันออกจากทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอนาดีตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอวังน้ำเขียวและอำเภอครบุรี (จังหวัดนครราชสีมา)
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองสระแก้ว (จังหวัดสระแก้ว)
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอกบินทร์บุรี
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอประจันตคาม

 ประวัติ 
อำเภอนาดีเดิมอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี แต่เนื่องจากอำเภอกบินทร์บุรีมีพื้นกว้างใหญ่และในบางพื้นที่มีการแทรกซึมของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย กระทรวงมหาดไทยจึงประกาศให้แยกตำบลนาดี สัมพันตา ทุ่งโพธิ์ และสะพานหิน ออกจากอำเภอกบินทร์บุรีรวมกันจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอนาดี เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2517  และได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอนาดีเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2524 

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
ปัจจุบันอำเภอนาดีแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 6 ตำบล 63 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)1.นาดีNa Di2.สำพันตาSamphan Ta3.สะพานหินSaphan Hin4.ทุ่งโพธิ์Thung Pho5.แก่งดินสอKaeng Dinso6.บุพราหมณ์Bu Phram

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอนาดีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลนาดี ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลนาดีและตำบลสำพันตา
 องค์การบริหารส่วนตำบลนาดี  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาดี (นอกเขตเทศบาลตำบลนาดี)
 องค์การบริหารส่วนตำบลสำพันตา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำพันตา (นอกเขตเทศบาลตำบลนาดี)
 องค์การบริหารส่วนตำบลสะพานหิน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสะพานหินทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งโพธิ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งโพธิ์ทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแก่งดินสอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแก่งดินสอทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลบุพราหมณ์ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบุพราหมณ์ทั้งตำบล
# อำเภอศรีมโหสถ
ศรีมโหสถ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดปราจีนบุรี แต่เดิมใช้ชื่อว่า อำเภอโคกปีบ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอศรีมหาโพธิ ต่อมาได้มีการยกฐานะเมื่อปี พ.ศ. 2520 และได้เปลี่ยนชื่อเป็น อำเภอศรีมโหสถ เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2536พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนชื่ออำเภอโคกปีบ จังหวัดปราจีนบุรี พุทธศักราช ๒๕๓๖ จนถึงปัจจุบัน โดยตั้งตามเมืองโบราณตั้งแต่สมัยทวารวดี

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอศรีมโหสถตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียงดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอเมืองปราจีนบุรีและอำเภอศรีมหาโพธิ 
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอศรีมหาโพธิ
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอพนมสารคาม (จังหวัดฉะเชิงเทรา)
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอบ้านสร้าง 

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 วันที่ 17 มกราคม 2510 จัดตั้งสุขาภิบาลโคกปีบ ในท้องที่บางส่วนของตำบลโคกปีบประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลโคกปีบ อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี
 วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2513 แยกพื้นที่ตำบลโคกปีบ ตำบลคู้ลำพัน และตำบลไผ่ชะเลือด จากอำเภอศรีมหาโพธิ และจัดตั้งเป็น กิ่งอำเภอโคกปีบประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่ตั้งเป็นอำเภอ กิ่งอำเภอโคกปีบ จังหวัดปราจีนบุรี 
 วันที่ 5 กรกฎาคม 2517 ตั้งตำบลโคกไทย แยกจากตำบลโคกปีบประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่กิ่งอำเภอโคกปีบ อำเภอศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี 
 วันที่ 12 เมษายน 2520 ยกฐานะกิ่งอำเภอโคกปีบ อำเภอศรีมหาโพธิ เป็น อำเภอโคกปีบพระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอปลายพระยา อำเภอห้วยเม็ก อำเภอละแม อำเภอแม่จริม อำเภอหนองกี่ อำเภอโคกปีบ อำเภอเกาะพะงัน อำเภอสนม อำเภอโซ่พิสัย อำเภอโนนสะอาด และอำเภอนาจะหลวย พ.ศ. ๒๕๒๐ 
 วันที่ 2 มิถุนายน 2536 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอโคกปีบ จังหวัดปราจีนบุรี เป็น อำเภอศรีมโหสถ
 วันที่ 30 มกราคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลโคกไทย เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลโคกไทย
 วันที่ 25 ธันวาคม 2539 ยกฐานะสภาตำบลโคกปีบ (นอกเขตสุขาภิบาลโคกปีบ) และสภาตำบลไผ่ชะเลือด เป็น องค์การบริหารส่วนตำบลโคกปีบ และ องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ชะเลือด
 วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลโคกปีบ เป็น เทศบาลตำบลโคกปีบ ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 21 มิถุนายน 2550 ยุบสภาตำบลคู้ลำพัน ไปรวมกับ องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ชะเลือด

 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอศรีมโหสถแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 4 ตำบล 24 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)1.โคกปีบKhok Pip2.โคกไทยKhok Thai3.คู้ลำพันKhu Lam Phan4.ไผ่ชะเลือดPhai Cha Lueat

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอศรีมโหสถประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 4 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลโคกปีบ  ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโคกปีบ
 องค์การบริหารส่วนตำบลโคกปีบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกปีบ (นอกเขตเทศบาลตำบลโคกปีบ)
 องค์การบริหารส่วนตำบลโคกไทย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกไทยทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ชะเลือด  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคู้ลำพันและตำบลไผ่ชะเลือดทั้งตำบล

ดูเพิ่ม
 แหล่งโบราณคดีเมืองศรีมโหสถ

 
ศรีมหโสถ
# ภาษายัซกุลยาม
ภาษายัซกุลยาม (yuzdami zevég, ภาษาทาจิก yazgulomi) เป็นภาษากลุ่มอิหร่านสาขาปาร์มีร์ มีผู้พูดเป็นภาษาแม่  4,000 คนเมื่อ พ.ศ. 2537 ในบริเวณแม่น้ำยัซกุลยาม โคร์โน-บาดักซาน ประเทศทาจิกิสถาน ส่วนใหญ่ผู้พูดภาษาน้จะพูดภาษาทาจิกได้ด้วย ผู้พูดภาษานี้ต่างจากผู้พูดภาษากลุ่มปาร์มีร์อื่นๆคือไม่ได้นับถือศาสนาอิสลาม
# The Melancholy of Haruhi Suzumiya
The Melancholy of Haruhi Suzumiya, 涼宮ハルヒの憂鬱 หรือ Suzumiya Haruhi no Yūutsu อาจหมายถึง

 เรียกเธอว่าพระเจ้า สึซึมิยะ ฮารุฮิ, ชื่ออนิเมะชุดหนึ่ง สร้างจากเล่มหนึ่ง, เล่มสอง, เล่มสาม และเล่มห้าของไลท์โนเวลชุด สึซึมิยะ ฮารุฮิ เขียนโดย นะงะรุ ทะนิงะวะ (Nagaru Tanigawa)
 วันเบา ๆ ของสึซึมิยะ ฮารุฮิ, ชื่อตอนที่หนึ่งถึงตอนที่หกของอนิเมะข้างต้น ซึ่งประกอบด้วยตอนทั้งหมดยี่สิบแปดตอน
 สึซึมิยะ ฮารุฮิ, ชื่อมังงะชุดหนึ่ง เนื้อหาอย่างเดียวกับอนิเมะ เรียกเธอว่าพระเจ้า สึซึมิยะ ฮารุฮิ ข้างต้น
 ชื่อตอนในเล่มหนึ่งถึงเล่มสองของมังงะข้างต้น
 ความหดหู่ของสึซึมิยะ ฮารุฮิ, ชื่อนิยายเล่มแรกในไลท์โนเวลชุดข้างต้น
# วัดพระนอนขอนม่วง
วัดพระนอนขอนม่วง เป็นวัดตั้งอยู่ในเขตตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ สร้างขึ้นเมื่อใดไม่ปรากฏ มีเพียงตำนานกล่าวถึงการซ่อมแซมในพุทธศตวรรษที่ 24 เมื่อเปรียบเทียบกับโบราณสถานประเภทเดียวกัน สันนิษฐานว่าสร้างขึ้น เมื่อกลางพุทธศตวรรษที่ 21  

วัดพระนอนขอนม่วงขึ้นทะเบียนโบราณสถาน เมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2497 

พระนอนขอนม่วง
หมวดหมู่:โบราณสถานในจังหวัดเชียงใหม่
# พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุษบงเบิกบาน
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบุษบงเบิกบาน (1 มีนาคม พ.ศ. 2403 — 6 มิถุนายน พ.ศ. 2419) เป็นพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าคุณจอมมารดาสำลี (สกุลเดิม: บุนนาค) ธิดาสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิไชยญาติ (ทัต บุนนาค) กับหม่อมคล้ายส.พลายน้อย. พระบรมราชินีและเจ้าจอมมารดาแห่งพระราชสำนักสยาม. กรุงเทพฯ : ฐานบุ๊คส์, 2554, หน้า 300 มีพระเชษฐาคือพระองค์เจ้าแดง พระเชษฐภคินีคือพระองค์เจ้าเขียว (หญิงเล็ก)และพระกนิษฐา 2 พระองค์ คือ สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี และพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงทิพยรัตนกิริฏกุลินี

เดิมพระนามของพระองค์สะกดว่า บุษบงก์เบิกบาน มาจากคำบาลีว่า ปุสปงฺค (ปุสป+องฺค) แต่สะกดว่า บุษบงเบิกบาน ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระองค์สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2419 พระราชทานเพลิงพระศพเมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2420 ณ พระเมรุ วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร

 พงศาวลี
# พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา (17 สิงหาคม พ.ศ. 2404 – 16 มิถุนายน พ.ศ. 2468) เป็นพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาดวงคำ ซึ่งเป็นหลานปู่ของเจ้าอนุวงศ์ ผู้ครองนครเวียงจันทน์ และเป็นหลานตาของเจ้าอุปราชด้วย เมื่อเจ้าอนุวงศ์ก่อการวุ่นวายขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 เจ้าอุปราชไม่ได้ร่วมด้วย จึงได้พาครอบครัวเข้ามาอยู่ในพระนคร เจ้าจอมมารดาดวงคำจึงเกิดที่พระนคร พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา สิ้นพระชนม์ในสมัยรัชกาลที่ 6 เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2468 สิริพระชันษา 63 ปีราชกิจจานุเบกษา, ข่าวสิ้นพระชนม์ , เล่ม 42, ตอน 0 ง, 21 มิถุนายน พ.ศ. 2468, หน้า 860 พระราชทานเพลิงพระศพเมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2469 ณ พระเมรุ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

 พระเกียรติยศ 

 พระอิสริยยศ 
 17 สิงหาคม พ.ศ. 2404 – 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 : พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา
 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2411 – 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าน้องนางเธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา
 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 – 16 มิถุนายน พ.ศ. 2468 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
รายนามเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านารีรัตนา ได้รับพระราชทาน มีดังนี้

ราชกิจจานุเบกษา, การพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สำหรับตระกูลจุลจอมเกล้า และถวายบังคมพระบรมรูป เนื่องในวันคล้ายกับวันพระบรมราชาภิเษกครั้งหลัง ตามสุริยตคติ , เล่ม 16, ตอน 34, 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2442, หน้า 498

ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ ฝ่ายใน , เล่ม 21, ตอน 32, 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447, หน้า 570
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลปัจจุบันฝ่ายใน , เล่ม 25, ตอน 39, 27 ธันวาคม พ.ศ. 2451, หน้า 1153
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลปัจจุบันฝ่ายใน , เล่ม 28, ตอน 0 ง, 23 เมษายน พ.ศ. 2454, หน้า 130

 พงศาวลี
# แมวน้ำลายพิณ
แมวน้ำลายพิณ หรือ แมวน้ำหลังอาน  เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม จำพวกสัตว์กินเนื้อ จัดเป็นแมวน้ำชนิดหนึ่ง ที่เป็นเพียงชนิดเดียวเท่านั้นที่อยู่ในสกุล Pagophilus ที่ยังคงดำรงเผ่าพันธุ์

 ลักษณะ 
แมวน้ำลายพิณมีลักษณะเด่น คิอ บริเวณหลังมีลายด่างดำคล้ายรูปพิณฝรั่ง หรือฮาร์ป อันเป็นที่มาของชื่อสามัญ พบกระจายพันธุ์อยู่บริเวณแถบขั้วโลกเหนือหรืออาร์กติก นับเป็นแมวน้ำที่มีจำนวนประชากรมากเป็นอันดับสองของโลก รองจากแมวน้ำกินปู (Lobodon carcinophagus) ที่พบในแถบแอนตาร์กติกา ในปี ค.ศ. 2004 คาดว่ามีจำนวนประชากรแมวน้ำลายพิณในแถบตะวันตกเฉียงเหนือของมหาสมุทรแอตแลนติกราว 5.2 ล้านตัว นับว่าสูงกว่าในช่วงต้นทศวรรษ 1970 ถึงสามเท่า และในปี ค.ศ. 1999 มีการสำรวขประชากรูกแมวน้ำลายพิณ พบว่ามีลูกแมวน้ำที่เกิดใหม่ถึงเกือบหนึ่งล้านตัว

แมวน้ำลายพิณ มีอายุยืนได้ถึง 30 ปี และเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์เมื่ออายุได้ 4-8 ปี ขนาดเมื่อโตเต็มที่อาจหนักได้ถึง 127 กิโลกรัม สามารถว่ายน้ำและดำน้ำได้นานกว่า 15 นาที โดยไม่โผล่ขึ้นมาหายใจ และดำน้ำได้ลึกถึง 275 เมตร เพื่ออาหารจำพวกปู หรือปลา กินเป็นอาหาร คาดว่าแมวน้ำลายพิณขนาดโตเต็มที่จะกินอาหารปีหนึ่งไม่ต่ำกว่าหนึ่งตัน โดยปริมาณอาหารประเภทปลาและแพลงก์ตอนสัตว์ราว 4 ล้านตัน เป็นของแมวน้ำลายพิณกว่าร้อยละ 80 ทำให้ได้ฉายาจากชาวประมงพื้นเมืองในอ่าวเซนต์ลอว์เรนซ์ รัฐเกแบ็ก ประเทศแคนาดา ซึ่งใช้ภาษาฝรั่งเศสว่า "Loup-marin de glace" (หมาป่าแห่งดินแดนน้ำแข็ง)
thumb|left|ลูกแมวน้ำลายพิณที่มีขนสีขาว
thumb|left|แม่แมวน้ำลายพิณและลูก
ลูกแมวน้ำลายพิณ มีฉายาเป็นภาษาฝรั่งเศสว่า "Blanchon"  (เจ้าตัวขาว) จะมีขนฟูสีขาวสะอาด แม้จะสามารถว่ายน้ำได้เลยตั้งแต่เกิด แต่ก็ต้องการความอบอุ่นจากชั้นไขมันเป็นฉนวนกั้นความหนาวเย็น ดังนั้น เมื่อคลอดออกมาจากท้องแม่ ลูกแมวน้ำลายพิณจะสะสมไขมันจากนมแม่ ซึ่งเป็นน้ำนมที่ข้นมันที่สุดชนิดหนึ่งในธรรมชาติ (คาดว่าลูกแมวน้ำมีน้ำหนักเพิ่มขึ้นราว 450 กรัมทุก ๆ ห้าชั่วโมง ขณะที่แม่แมวน้ำก็จะมีน้ำหนักตัวลดลงเท่ากันทุกสามชั่วโมง และแม่แมวน้ำจะผลิตน้ำนมที่มีไขมันสูงไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ซึ่งสูงกว่าน้ำนมวัวเสียอีก) น้ำหนักตัวของลูกแมวน้ำลายพิณจะเพิ่มขึ้นวันละสองกิโลกรัม เมื่ออายุได้ 10-12 วัน หรืออายุสองสัปดาห์ จะหย่านม ซึ่งถึงขณะนั้นลูกแมวน้ำอาจมีน้ำหนักได้ถึง 30 กิโลกรัม และลูกแมวน้ำจะผลัดขนเผยให้เห็นเป็นขนอ่อนสีเทา (ในระยะนี้ ลูกแมวน้ำถูกเรียกว่า "บีตเตอร์") และหลังจากนั้นอีก 2-3 สัปดาห์ ถึงจะมีสภาพขนเหมือนแมวน้ำตัวเต็มวัย ลูกแมวน้ำขนาดเล็กจะยังไม่มีชั้นไขมันที่หนาพอที่จะป้องกันความหนาวเย็นได้ หากตกลงไปในน้ำแม่แมวน้ำจะรีบดันลูกให้ขึ้นมาบนพื้นน้ำแข็งทันที

 การคุกคามของมนุษย์ 
แมวน้ำลายพิณ เป็นสัตว์ที่มนุษย์ใช้ล่าเพื่อนำขนมาใช้ประโยชน์ทำเป็นเสื้อขนสัตว์มาแต่อดีต เนื้อและไขมันใช้ในการบริโภคเพื่อป้องกันความหนาวเย็น โดยในทศวรรษ 1850 แม่น้ำลายพิณซึ่งส่วนใหญ่เป็นลูกแมวน้ำถูกล่าในแต่ละฤดูกาลถึงปีละ 500,000 ตัว และการล่าเพื่อเอาขนได้รับความนิยมในช่วงปลายทศวรรษ 1940 ทำให้ปริมาณแมวน้ำลายพิณในแถบนิวฟันด์แลนด์และอ่าวเซนต์ลอว์เรนซ์เหลือไม่ถึง 2,000,000 ตัวในปี ค.ศ. 1972 ซึ่งชาวประมงบางรายกล่าวว่าที่ต้องฆ่าแมวน้ำลายพิณ เพราะถูกแย่งปลาที่จับได้ ในปี ค.ศ. 1987 รัฐบาลแคนาดาได้ออกกฎหมายห้ามล่าลูกแมวน้ำที่มีขนสีขาวเพื่อการพาณิชย์ ทำให้ราคาของหนังลูกแมวน้ำที่ผลัดขนแล้วตกราคาผืนละไม่ต่ำกว่า 40 ดอลล่าร์แคนาดา (ราว 1,100 บาท)

ปัจจุบัน แมวน้ำลายพิณยังถูกล่าอยู่เพื่อการพาณิชย์ภายใต้กรอบของกฎหมายและโควต้าที่มีจำกัดหน้า 70-87, แมวน้ำลายพิณ บนเส้นทางแห่งความขัดแย้ง โดย เคนเนดี วอร์น. นิตยสาร National Geographic ฉบับภาษาไทย: มีนาคม 2547
# สะพานเหล็ก
สะพานดำรงสถิต หรือ สะพานเหล็กบน คือ สะพานเหล็กข้ามคลองรอบกรุง บริเวณคลองโอ่งอ่าง บนถนนเจริญกรุง ในพื้นที่แขวงวังบูรพาภิรมย์ เขตพระนคร, แขวงบ้านบาตร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย และแขวงสัมพันธวงศ์ เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร มีชื่อเรียกอย่างทางการว่า "สะพานดำรงสถิต" 
 
ในปีพุทธศักราช 2438 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ขยายถนนเจริญกรุงและรื้อสร้างสะพานเหล็กใหม่เป็นสะพานโครงเหล็กเปิดได้ การก่อสร้างสะพานเหล็กบนทำให้ต้องมีการย้ายประตูและกำแพงวังที่ประทับของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ริมถนนเจริญกรุงบางส่วน จึงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามว่า "สะพานดำรงสถิต" เพื่อเป็นเกียรติแด่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ สำหรับสะพานเหล็กล่าง พระราชทานนามว่า "สะพานพิทยเสถียร" เพื่อเป็นเกียรติแก่พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดาซึ่งมีวังที่ประทับตั้งอยู่ใกล้กับสะพาน โดยทั้ง 2 สะพานนี้ เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ในฐานะแม่กองจัดสร้าง สิ้นเงินไปทั้งสิ้น 23,200 บาท และในปีพุทธศักราช 2518 ทั้ง 2 สะพานได้ถูกขึ้นทะเบียนโดยกรมศิลปากรให้เป็นโบราณสถานของชาติ

บริเวณเชิงสะพานเหล็ก และรวมไปถึงบริเวณใกล้เคียงคือ คลองถม เคยเป็นแหล่งค้าขายสินค้าที่คับคั่งมาก โดยเฉพาะในวันหยุดสุดสัปดาห์ มีสินค้าหลากหลายประเภท เช่น วิดีโอเกม, โมเดลตุ๊กตา, เครื่องใช้ไฟฟ้า, ซีดี และสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์รวมถึงสื่อลามกอนาจารอีกจำนวนมาก จนกลายเป็นแหล่งการค้าที่เป็นที่รู้จักกันดี แต่ทว่าในช่วงปี พ.ศ. 2558 กรุงเทพมหานครมีนโยบายที่จะปรับปรุงภูมิทัศน์ของสองข้างทางคลองโอ่งอ่าง จึงมีการรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างและร้านค้าทั้งหมด จึงเผยให้เป็นสภาพของตัวสะพานชัดเจน และรวมไปถึงสะพานอื่น ๆ ที่อยู่ใกล้เคียงกัน ได้แก่ สะพานภาณุพันธุ์, สะพานหัน และสะพานบพิตรพิมุข รวมถึงสะพานโอสถานนท์ ที่อยู่สุดปลายคลองบริเวณเชิงสะพานพระปกเกล้าฝั่งข้ามไปยังฝั่งธนบุรี ส่วนร้านค้าบางร้านก็ได้ย้ายทำเลขายไปอยู่ห้างเมก้า พลาซ่า ที่อยู่ใกล้ ๆ

ปัจจุบัน เชิงสะพานยังมีซุ้มประตูวชิรสถิต 72 พรรษา ตั้งอยู่บนถนนเจริญกรุงอีกด้วย

ดูเพิ่ม
สะพานพิทยเสถียร
# ภาษาเลซกี
ภาษาเลซกี  เป็นภาษาของชาวเลซกินส์ซึ่งอยู่ทางใต้ของดาเกสถานในรัสเซียและทางเหนือของอาเซอร์ไบจาน

 การจัดจำแนก 

ภาษาเลซกีจัดอยุ่ในภาษากลุ่มคอเคซัสตะวันออกเฉียงเหนือ สาขาเลซเกีย เมื่อ พ.ศ. 2539 มีผู้พูด 257,000 ในรัสเซีย ส่วนใหญ่อยู่ในดาเกสถานใต้ และอีก 171,400 คนในอาเซอร์ไบจาน นอกจากนี้ยังมีผู้พูดใน จอร์เจีย คาซัคสถาน คีร์กีซสถาน ตุรกี เติร์กเมนิสถาน ยูเครน และอุซเบกิสถาน จำนวนผู้พูดทั้งหมดประมาณ 451,000 คน ไม่มีสถานะเป็นภาษาราชการ

 อักษร 

ภาษาเลซกีเขียนด้วยอักษรหลายแบบตลอดทั้งประวัติศาสตร์ ชุดตัวอักษรเหล่านี้อิงจากอักษรสามแบบ คือ อักษรอาหรับ (ก่อน ค.ศ. 1928), อักษรละติน (1928–38) และอักษรซีริลลิก (1938–ปัจจุบัน)

อักษรซีริลลิกเลซกีเขียนไว้ดังนี้:Талибов Б. Б., Гаджиев М. М. Лезгинско-русский словарь. Moscow, 1966.
А аБ бВ вГ гГъ гъГь гьД дЕ еЁ ёЖ жЗ зИ иЙ йК кКъ къКь кьКI кlЛ лМ мН нО оП пПI пlР рС сТ тТI тlУ уУь уьФ фХ хХъ хъХь хьЦ цЦI цlЧ чЧI чlШ шЪ ъЫ ыЬ ьЭ эЮ юЯ я
อักษรละตินเขียนไว้ดังนี้:

 A a Ä ä B b C c Č č Ch ch Čh čh D d E e F f G g Gh gh H h I i J j K k Kh kh L l M m N n Ŋ ŋ O o Ö ö P p Ph ph Q q Qh qh R r S s Š š T t Th th U u Ü ü V v X x X́ x́ Y y Z z Ž ž

 ไวยากรณ์ 

ภาษาเลซกีต่างจากภาษาในกลุ่มคอเคซัสตะวันออกเฉียงเหนืออื่น ๆ คือไม่มีระดับของนาม ในภาษาเขียนมี 18 การก แต่ใช้ในภาษาพูดเพียง 12 การก
# กล้องโทรทรรศน์วิทยุ
กล้องโทรทรรศน์วิทยุ (radio telescope) เป็นอุปกรณ์ทางดาราศาสตร์ ใช้บันทึกและวัดสัญญาณคลื่นวิทยุจากวัตถุท้องฟ้าต่าง ๆ กล้องโทรทรรศน์วิทยุต่างจากกล้องโทรทรรศน์เชิงแสงตรงที่ปฏิบัติงานในความถี่ของคลื่นวิทยุที่ความยาวคลื่นตั้งแต่ 10 มิลลิเมตร ไปจนถึง 10-20 เมตร โดยทั่วไปจานเสาอากาศของกล้องโทรทรรศน์วิทยุจะมีรูปร่างเป็นพาราโบลา อาจอยู่เดี่ยว ๆ หรือประกอบกันเป็นแถวลำดับ ทำหน้าที่เปรียบเทียบได้กับกระจกของกล้องโทรทรรศน์สะท้อนแสง กล้องโทรทรรศน์วิทยุนำไปสู่การค้นพบวัตถุใหม่และปรากฏการณ์ เช่น เควซาร์ พัลซาร์ และไมโครเวฟพื้นหลัง

 ประวัติ 
กล้องโทรทรรศน์วิทยุกล้องแรกสร้างโดย คาร์ล แจนสกี นักฟิสิกส์ชาวอเมริกัน เมื่อปี พ.ศ. 2474 ซึ่งเขาพบว่า "สัญญาณรบกวน" ที่บันทึกได้เป็นสัญญาณจากทางช้างเผือก ต่อมาหลังสงครามโลกครั้งที่สอง มีการทดลองสร้างกล้องโทรทรรศน์วิทยุหลายแห่ง ส่วนมากในประเทศออสเตรเลียและอังกฤษ และได้รับความสนใจทั้งในสหรัฐอเมริกา สหภาพโซเวียต ฝรั่งเศส และญี่ปุ่น

 ประเภท 
thumb|upright=0.8|กล้องโทรทรรศน์วิทยุอูตี้ ซึ่งเป็นอาร์เรย์ไดโพลความถี่ 326.5 MHz ในเมืองอูตี้ ประเทศอินเดีย (Ooty radio telescope, a 326.5 MHz dipole array in Ooty, India)
ช่วงความถี่ในสเปกตรัมแม่เหล็กไฟฟ้าที่ประกอบเป็นสเปกตรัมวิทยุ (radio spectrum) นั้นกว้างมาก ดังนั้น ประเภทของเสาอากาศที่ใช้เป็นกล้องโทรทรรศน์วิทยุจึงมีการออกแบบ ขนาด และการกำหนดค่าที่แตกต่างกันมาก ที่ความยาวคลื่น 30 เมตรถึง 3 เมตร (ความถี่ 10–100 เมกะเฮิรตซ์) โดยทั่วไปแล้วจะเป็นเสาอากาศแบบมีทิศทางคล้ายกับ "เสาอากาศทีวี" หรือเป็นเสาอากาศแบบที่มีแผ่นสะท้อนคลื่นอยู่กับที่ขนาดใหญ่ที่มีจุดโฟกัสที่สามารถเคลื่อนย้ายได้ เนื่องจากความยาวคลื่นที่สังเกตได้จากเสาอากาศประเภทนี้มีความยาวมาก จึงสามารถสร้างพื้นผิว "ตัวสะท้อนคลื่น" ได้จากตะแกรงลวดหยาบๆ เช่น ลวดตาข่ายกรงไก่ (Chicken wire)
# สะพานพิทยเสถียร
สะพานพิทยเสถียร หรือสะพานเหล็กล่าง   เป็นหนึ่งในสะพานที่สร้างข้ามคลองผดุงกรุงเกษม  ในพื้นที่แขวงตลาดน้อย เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร โดยมีประวัติและที่มาควบคู่ไปกับสะพานดำรงสถิต หรือที่นิยมเรียกว่าสะพานเหล็ก ที่ข้ามคลองโอ่งอ่าง ในเขตพระนคร สะพานพิทยเสถียรตั้งอยู่บนถนนเจริญกรุงช่วงที่มาจากเขตบางรัก ในช่วงที่ตัดกับถนนมหาพฤฒาราม ที่มุ่งหน้ามาจากถนนพระราม 4 ใกล้กับแยกไมตรีจิตต์

ในสมัยรัชกาลที่ 4 เมื่อโปรดให้ประกาศบอกบุญผู้ที่มีจิตศรัทธา ให้ช่วยกันสร้างสะพานข้ามคูคลองในพระนครนั้น สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงค์ (ช่วง บุนนาค) ได้สร้างเป็นสะพานโครงเหล็กคู่กับสะพานดำรงสถิต เรียกว่า "สะพานเหล็กล่าง" (ในขณะที่สะพานดำรงสถิต เรียกว่า "สะพานเหล็กบน") พื้นสะพานข้างล่างมีล้อ และรางเหล็กสำหรับเปิดสะพานให้แยกจากกันได้ ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 โปรดให้กรมโยธาธิการสร้างใหม่ในพุทธศักราช 2442 เป็นสะพานโครงเหล็กเปิดได้เช่นเดียวกันกับสะพานดำรงสถิต พระราชทานนามว่า "สะพานพิทยเสถียร" เพื่อเป็นเกียรติแก่พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา ซึ่งมีวังที่ประทับอยู่ในบริเวณใกล้เคียง สร้างเสร็จในพุทธศักราช 2443 ในรัชกาลที่ 6 โปรดให้ปรับปรุงสะพานนี้ใหม่ ซึ่งคือสะพานที่ปรากฏให้เห็นอยู่ในปัจจุบัน

จดหมายเหตุการอนุรักษ์กรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2525 ระบุว่า "คลองผดุงกรุงเกษมได้กลายเป็นเส้นทางคมนาคมขนส่งสินค้าที่สำคัญของกรุงรัตนโกสินทร์ บริเวณริมคลองเป็นตลาดสินค้าประเภทต่าง ๆ และโรงสี มีเรือบรรทุกสินค้าเข้ามาจอดอยู่ตามริมคลองเป็นระยะ ถัดไปจนถึงสะพานพิทยเสถียรมีสินค้าประเภทโอ่ง กระถาง ที่ผลิตในประเทศและมาจากประเทศจีน และมีโรงสี โรงน้ำแข็ง โกดังสินค้าต่าง ๆ ตั้งรายสองฟากคลองไปจนจรดแม่น้ำเจ้าพระยา"กองจดหมายเหตุแห่งชาติ, จดหมายเหตุการอนุรักษ์กรุงรัตนโกสินทร์. (กรุงเทพฯ: กองจดหมายเหตุแห่งชาติกรมศิลปากร, 2525. จัดพิมพ์เนื่องในการสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี), 596, 612.

สภาพสะพานเป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก มีสถาปัตยกรรมแบบเวนีเชียน มีคานล่างเป็นรูปโค้ง สะพานนี้มีลวดลายตกแต่งประณีตงดงามมาก โดยเฉพาะเสาลูกกรง เสาโคมไฟฟ้าทั้ง 8 ต้น ตลอดจนลายหัวสิงห์ที่ปลายรอดสะพาน ทั้งสะพานพิทยเสถียรและสะพานดำรงสถิต ได้ถูกขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานในพื้นที่กรุงเทพมหานคร โดยกรมศิลปากรตั้งแต่พุทธศักราช 2518

ดูเพิ่ม
สะพานดำรงสถิต
# พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช (15 ตุลาคม พ.ศ. 2436 – 20 กันยายน พ.ศ. 2452) เป็นพระราชบุตรพระองค์ที่ 95 ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเลื่อน

 พระประวัติ 

 ประสูติ 
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช ประสูติเมื่อวันอาทิตย์ เดือน 11 ขึ้น 4 ค่ำ ปีมะเส็ง เบญจศก จ.ศ. 1255  ตรงกับวันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2436 เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้ตามเสด็จรับใช้ใกล้ชิด มาตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์เช่นเมื่อคราวเสด็จประพาสต้นครั้งที่ 2 ปี พ.ศ. 2449 และเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 2 ปี พ.ศ. 2450 พระองค์ก็ได้ตามเสด็จสมเด็จพระบรมชนกนาถด้วยทั้ง 2 ครั้ง

 การศึกษา 
เมื่อทรงเจริญถึงวัยที่จะเสด็จไปทรงศึกษาต่อต่างประเทศ เช่นเดียวกับพระราชโอรสพระองค์อื่น ก็ทรงให้เว้นเสีย และให้จ้างครูชาวต่างชาติเข้ามาสอนหนังสือถึงในพระตำหนัก แทนที่จะต้องเสด็จไปศึกษาในต่างประเทศ นอกจากนี้ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างตำหนักขึ้นภายในพระราชวังดุสิตและพระราชทานนามว่า "ตำหนักราชฤทธิ์รุ่งโรจน์" เพื่อพระราชทานให้ประทับอยู่ใกล้ ๆราชกิจจานุเบกษา, ข่าวพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภชมีมงคลการเสด็จขึ้นตำหนัก, เล่ม 24, ตอน 52, 29 มีนาคม พ.ศ. 2450, หน้า 1409

 พระกรณียกิจ 
นอกจากนี้ ในวันที่ 22 เมษายน 2453 ยังโปรดเกล้าฯ ให้ทรงกำกับบัญชาการกรมมหาดเล็กโดยสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนริศรานุวัดติวงศ์ เป็นผู้ดูแล และโปรดเกล้าฯ ให้พระยาวรพงษ์พิพัฒน์ และพระยาบุรุษรัตนราชพัลลภ เป็นผู้ช่วย

 สิ้นพระชนม์ 
พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช ประชวรด้วยโรคไส้ตัน สิ้นพระชนม์ด้วยวัยเพียงไม่ถึง 16 พรรษา เมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 12 ขึ้น 8 ค่ำ ปีมะเส็งเบญจศก จ.ศ. 1255 ตรงกับวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2452 ข่าวสิ้นพระชนม์ พระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุ วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนารามราชวรวิหาร

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโทมนัสยิ่งนักที่พระราชโอรสสิ้นพระชนม์ ในวันคล้ายวันพระราชสมภพของพระองค์ โปรดเกล้าฯ ให้สร้างสะพานข้ามคลอง เพื่อให้ประชาชนใช้ประโยชน์เป็นสาธารณกุศล ที่เชิงสะพานทั้งสองฝั่งมีพระรูปปั้นหินอ่อนของพระองค์เจ้าอุรุพงศ์รัชสมโภช พระราชทานชื่อสะพานว่า สะพานอุรุพงษ์ จนถึงปัจจุบัน ข้ามแม่น้ำเพชรบุรี อาคารอุรุพงษ์ ภายในวิทยาลัยอาชีวศึกษาเพชรบุรี ถนนอุรุพงษ์ และสี่แยกอุรุพงษ์ ถนนในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร

 พระเกียรติยศ 

 พระอิสริยยศ 
 15 ตุลาคม พ.ศ. 2436 – 20 กันยายน พ.ศ. 2452 : พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช
 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช
 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468 : พระเจ้าพี่ยาเธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช
 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2478 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุรุพงษ์รัชสมโภช ประกาศ คำนำพระนามพระบรมวงศานุวงศ์

 ตำแหน่ง 
 22 เมษายน พ.ศ. 2452 กำกับราชการกรมมหาดเล็ก แจ้งความกรมมหาดเล็ก 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 

 พงศาวลี