# หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล (29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2485) หรือ ท่านชายมุ้ย เป็นพระโอรสในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ กับหม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา ถือเป็นพระรัชทายาทโดยสันนิษฐาน ลำดับที่ 5 ตามกฎมณเฑียรบาลว่าด้วยการสืบราชสันตติวงศ์ พระพุทธศักราช 2467

 พระประวัติ 
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล (ท่านชายมุ้ย) ประสูติเมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2485 เป็นพระโอรสในพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอนุสรมงคลการ กับหม่อมอุบล ยุคล ณ อยุธยา (สุฤทธิ์) เป็นพระนัดดาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ และเป็นพระราชปนัดดาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  

หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม มีเจ้าพี่เจ้าน้องร่วมหม่อมมารดาสี่องค์ ได้แก่

 มาลินีมงคล อมาตยกุล (ท่านหญิงหยอย; 24 มิถุนายน พ.ศ. 2483)  
 ปัทมนรังษี เสนาณรงค์ (ท่านหญิงเม้า; 12 สิงหาคม พ.ศ. 2484)  
 หม่อมเจ้าจุลเจิม ยุคล (ท่านชายใหม่; 22 มกราคม พ.ศ. 2490)  
 หม่อมเจ้านภดลเฉลิมศรี ยุคล (ท่านหญิงยุ้ย; 23 ตุลาคม พ.ศ. 2496)  

ท่านทรงคุ้นเคยกับการสร้างภาพยนตร์ตั้งแต่ทรงเยาว์ เนื่องจากตามเสด็จบิดา และมารดา ผู้บุกเบิกภาพยนตร์ไทย และก่อตั้งบริษัทละโว้ภาพยนตร์ ซึ่งผลิตภาพยนตร์เรื่องแรกเมื่อ พ.ศ. 2481  

หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ศึกษาชั้นมัธยมที่วชิราวุธวิทยาลัยและโรงเรียนมัธยมที่โรงเรียนจีลอง แกรมม่า สคูล เมืองเมลเบิร์น ออสเตรเลีย ทรงสำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลิส วิชาเอกสาขาธรณีวิทยา และวิชาโท สาขาภาพยนตร์ เป็นเพื่อนร่วมห้องเรียนกับฟรานซิส ฟอร์ด คอปโปลา และโรมัน โปลันสกี้ ในระหว่างศึกษาชั้นปริญญาตรีทรงฝึกงานเป็นผู้ช่วยในทีมงานของ มีเรียน ซี. คูเปอร์ ชาตรีเฉลิม ยุคล, โลกสีคราม, แพรวสำนักพิมพ์ 2545 ISBN 974-7521-46-6 ผู้กำกับ และผู้อำนวยการสร้างภาพยนตร์เรื่อง ช้าง (1927) และ คิงคอง (1933)

เริ่มทรงนิพนธ์บท และทรงกำกับละครโทรทัศน์ เรื่อง "ผู้หญิงก็มีหัวใจ" ในปี พ.ศ. 2511 ถวายพระบิดา จากนั้นทรงก่อตั้งบริษัท พร้อมมิตรภาพยนตร์ (จากชื่อซอยพร้อมมิตร ถนนสุขุมวิท  ที่ตั้งของวังละโว้และโรงถ่ายละโว้ภาพยนตร์ของบิดา) มีผลงานกำกับละครโทรทัศน์ "ห้องสีชมพู" (2512) , "เงือกน้อย" (2515) , และ"หมอผี" (2516) 

ทรงกำกับภาพยนตร์ "มันมากับความมืด" เป็นเรื่องแรก เมื่อ พ.ศ. 2514 และ ทรงรับรางวัลผู้กำกับภาพยนตร์ดีเด่น พ.ศ. 2516 จากเรื่องเขาชื่อกานต์ และส่งให้สรพงศ์ ชาตรี เป็นพระเอกยอดนิยมต่อมา

หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม โปรดการดำน้ำ ทรงใช้เวลาว่างในการดำน้ำตั้งแต่ยังทรงเยาว์ ทั้งในประเทศไทย และระหว่างทรงศึกษาชั้นมัธยมที่ออสเตรเลีย และทรงศึกษาธรณีวิทยาที่สหรัฐอเมริกา โดยทรงอธิบายถึงสาเหตุที่เลือกเรียนวิชาธรณีวิทยา สืบเนื่องจากความประทับใจในธรรมชาติ อันเนื่องมาจากการดำน้ำ ทรงนิพนธ์หนังสือบอกเล่าประสบการณ์ในการดำน้ำ ชื่อ โลกสีคราม ได้รับเลือกเป็น 1 ใน 88 เล่มหนังสือดี ประเภทสารคดี ของโครงการวิจัย หนังสือดีวิทยาศาสตร์ จากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ชาตรีเฉลิม ยุคล, โลกสีคราม, แพรวสำนักพิมพ์ 2545 ISBN 974-7521-46-6

ด้านสุขภาพ หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ทรงมีโรคประจำพระองค์ คือ เบาหวาน, โรคหัวใจ และโรคมะเร็ง

เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2550 มหาวิทยาลัยรังสิตได้ถวายปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาผู้นำทางสังคม ธุรกิจ การเมือง แด่หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล โดยทรงรับปริญญานี้พร้อมกับ หม่อมหลวงไกรฤกษ์ เกษมสันต์ ตุลาการรัฐธรรมนูญ และ นายสนธิ ลิ้มทองกุล สื่อมวลชนผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์ผู้จัดการ

เมื่อวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2559 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ประกาศคำสั่งศาลล้มละลายกลาง ให้หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิมเป็นบุคคลล้มละลาย ต่อมาได้รับการปลดให้พ้นจากการจากการเป็นบุคคลล้มละลาย นับตั้งแต่วันที่ 2 มีนาคม 2562ปลด "หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ยุคล" พ้นจากบุคคลล้มละลาย

 ชีวิตส่วนพระองค์ 
หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม เสกสมรสกับหม่อมศริยา ยุคล ณ อยุธยา (บุษปวณิช) สหายนักศึกษาไทยที่พบกัน ณ มหาวิทยาลัยยูซีแอลเอ รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ.2505ชาตรีเฉลิม ยุคล, โลกสีคราม, แพรวสำนักพิมพ์ 2545 ISBN 974-7521-46-6  มีโอรส - ธิดา 2 คน คือ 

 หม่อมราชวงศ์ปัทมนัดดา ยุคล (คุณหญิงนุ้ย) 
 หม่อมราชวงศ์เดชาเฉลิม ยุคล (คุณชายเมี่ยง) 

ต่อมาเสกสมรสกับวิยะดา อุมารินทร์ (ตริยะกุล) นักแสดง มีโอรส 1 คน คือ 

 หม่อมราชวงศ์มงคลชาย ยุคล (คุณชายเอี่ยว) สมรสกับมนรดา ยุคล ณ อยุธยา มีบุตร - ธิดา 4 คน คือ
 หม่อมหลวงเอวิตา ยุคล (คุณชะเอม)
 หม่อมหลวงอนุชา ยุคล (คุณแอ็กชั่น)
 หม่อมหลวงเอมิรินดา ยุคล (คุณอิ่ม)
 หม่อมหลวงอมลรดา ยุคล (คุณอุ่น)

ต่อมาเสกสมรสกับหม่อมภรณี ยุคล ณ อยุธยา (เจตสมมา) มีธิดา 1 คน คือ

 หม่อมราชวงศ์สุทธิภาณี ยุคล (คุณหญิงนุ่น)

ต่อมาเสกสมรสกับหม่อมกมลา ยุคล ณ อยุธยา (เศรษฐี) อดีตนักแสดง มีโอรส - ธิดา 2 คน คือ

 หม่อมราชวงศ์ศรีคำรุ้ง ยุคล (คุณหญิงแมงมุม) สมรส พลตรี พัชร รัตตกุล
 หม่อมราชวงศ์เฉลิมชาตรี ยุคล (คุณชายอดัม)

 ผลงาน 
 ภาพยนตร์ 
 ปี  เรื่อง กำกับภาพยนตร์ บทภาพยนตร์ ช่างภาพ ลำดับภาพ ผู้ผลิต / จัดจำหน่าย 2514  มันมากับความมืด          ละโว้ภาพยนตร์ 2516  เขาชื่อกานต์          2517  เทพธิดาโรงแรม           พร้อมมิตรภาพยนตร์ละโว้ภาพยนตร์  2518  ผมไม่อยากเป็นพันโท          ละโว้ภาพยนตร์ ความรักครั้งสุดท้าย           พร้อมมิตรภาพยนตร์  2519  เทวดาเดินดิน          ไฟว์สตาร์โปรดักชั่น นางแบบมหาภัย          นิวไฟว์สตาร์  2520  รักคุณเข้าแล้ว          พร้อมมิตรภาพยนตร์สหมงคลฟิล์ม ทองพูน โคกโพ ราษฎรเต็มขั้น          พร้อมมิตรภาพยนตร์ไฟว์สตาร์โปรดักชั่น ล่า           สหมงคลฟิล์ม  2521  กาม          พร้อมมิตรภาพยนตร์สหมงคลฟิล์ม ชาติผยอง          ไฟว์สตาร์โปรดักชั่น น้องเมีย          ละโว้ภาพยนตร์สหมงคลฟิล์ม  2523  นายฮ้อยทมิฬ          สหมงคลฟิล์ม อุกาฟ้าเหลือง         เครือฟ้า          ละโว้ภาพยนตร์สหมงคลฟิล์ม 2524  ถ้าเธอยังมีรัก          นิวพร้อมมิตรภาพยนตร์ 2526  มือปืน          ซี.เอส.พี. โปรดักชั่นนิวพร้อมมิตรภาพยนตร์VCP วีซีโปรโมชั่นแอนด์พิคเจอร์ ไอ้เก่ง          XO PRODUCTION  2527  ล็อตเตอรี่           หน่วย 123          พลสยามภาพยนตร์ อิสรภาพของทองพูน โคกโพ          พร้อมมิตรภาพยนตร์ 2528  ครูสมศรี          พร้อมมิตรภาพยนตร์วีซีโปรโมชั่น แอนด์ พิคเจอร์ หยุดโลกเพื่อเธอ          พรพจน์ฟิล์ม รักสองต้องหาม           มานพภาพยนตร์ 2529  ข่าวหน้า 1          เอเคเค กรุ๊ป 2530  เมียหมายเลข 1          พลอยทะเล          เชิดไชยภาพยนตร์ 2531  มือปืน 2 ไอ้มือดำ          พลพหลภาพยนตร์  2533  คนเลี้ยงช้าง          พร้อมมิตรอินเตอร์เนชั่นแนลโปรดั๊กชั่น น้องเมีย          พร้อมมิตรภาพยนตร์ นางฟ้าอีดิน          2536  มือปืน 2 สาละวิน          พร้อมมิตรภาพยนตร์ 2537  เฮโรอีน         เสียดาย          พร้อมมิตรโปรดักชั่นสหมงคลฟิล์ม 2539  เสียดาย 2         2541  กล่อง         2544  สุริโยไท          พร้อมมิตรโปรดักชั่นสหมงคลฟิล์ม อินเตอร์เนชั่นแนล  2550  ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 1 องค์ประกันหงสา         ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 2 ประกาศอิสรภาพ         2554  ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 3 ยุทธนาวี         ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 4 ศึกนันทบุเรง         2557  ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 5 ยุทธหัตถี          2558  ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 6 อวสานหงสา         พันท้ายนรสิงห์        

 กำกับละครโทรทัศน์ 
alt=|thumb|หม่อมเจ้าชาตรีเฉลิม ขณะร่วมงานแถลงข่าวกรณีรัฐบาลสนับสนุนการสร้างภายนตร์ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาค 3 และ 4 ณ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย 8 สิงหาคม 2552

 ผู้หญิงก็มีหัวใจ (2511)
 ห้องสีชมพู (2512)
 เงือกน้อย (2515)
 หมอผี (2516)
 ห้วงรัก-เหวลึก (2523)
 จดหมายจากเมืองไทย (2525)
 ข้าวนอกนา (2533)
 พันท้ายนรสิงห์ (2543)
 พันท้ายนรสิงห์ (2559)

 บทละคร 
 ข้าวนอกนา (2533)
 ทองพูน โคกโพ ราษฎรเต็มขั้น (2544)
 ยัยไบบ้า (2549)

 อำนวยการสร้าง 
 คืนบาปพรหมพิราม (2546)
 โหมโรง (2547)

 บทนิพนธ์ 
 โลกสีคราม พิมพ์โดยสำนักพิมพ์ดวงตา,พ.ศ. 2524
 เหี้ย ห่า และสารพัดสัตว์ สำนักพิมพ์สามสี, มิถุนายน 2535 ได้รับรางวัลส่งเสริมสิ่งแวดล้อมจากชมรมสิ่งแวดล้อมสยาม
 จดหมายเหตุสุริโยไท สำนักพิมพ์แพรวเอนเตอร์เทน,พ.ศ. 2544
 ตามรอยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช แพรวสำนักพิมพ์, ธันวาคม พ.ศ. 2549
 รักสองต้องหาม (ชาตรีเฉลิม - เชิด ทรงศรี) นำเสนอโดยคณะละครวิทยุ "สยาม 81" ทางสถานีวิทยุกรมการพลังงานทหาร (วพท) เอ เอ็ม จันทร์-ศุกร์  เวลา 10.30 น. พ.ศ. 2555

 ผลงานอื่น ๆ 
 โฆษณา เบียร์สิงห์ เบียร์ไทย (2544)
 ภาพยนตร์เพลงสรรเสริญพระบารมี จัดทำขึ้นเพื่อแสดงความอาลัยต่อการสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (ออกฉายครั้งแรก 14 พฤศจิกายน 2559)

รางวัล และมรดกภาพยนตร์ของชาติ
ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
 รางวัลตุ๊กตาทอง / รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี
 พ.ศ. 2522 - อุกาฟ้าเหลือง (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2527 - อิสรภาพของทองพูน โคกโพ
 พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน
 พ.ศ. 2537 - เสียดาย
 พ.ศ. 2539 - เสียดาย 2
 พ.ศ. 2541 - กล่อง

 รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ / สุพรรณหงส์
 พ.ศ. 2534 - คนเลี้ยงช้าง (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2539 - เสียดาย 2

 รางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง
 พ.ศ. 2533 - คนเลี้ยงช้าง (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2534 - น้องเมีย (เข้าชิง)
 พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน (เข้าชิง) 

ผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
 รางวัลตุ๊กตาทอง / รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี
 พ.ศ. 2516/17 - เขาชื่อกานต์
 พ.ศ. 2522 - อุกาฟ้าเหลือง (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2524 - ถ้าเธอยังมีรัก
 พ.ศ. 2527 - อิสรภาพของทองพูน โคกโพ
 พ.ศ. 2528 - ครูสมศรี (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2533 - น้องเมีย
 พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน
 พ.ศ. 2537 - เสียดาย
 พ.ศ. 2539 - เสียดาย 2
 พ.ศ. 2541 - กล่อง

 รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ / สุพรรณหงส์
 พ.ศ. 2521 - อุกาฟ้าเหลือง
 พ.ศ. 2529 - ครูสมศรี
 พ.ศ. 2534 - คนเลี้ยงช้าง
 พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2537 - เสียดาย (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2539 - เสียดาย 2 (เข้าชิง) 

 รางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง
 พ.ศ. 2533 - คนเลี้ยงช้าง (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2534 - น้องเมีย (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2536 - มือปืน 2 สาละวิน (เข้าชิง) 
 พ.ศ. 2537 - เฮโรอีน (เข้าชิง) 

มรดกภาพยนตร์ของชาติ
 พ.ศ. 2555 - ทองพูน โคกโพ ราษฎรเต็มขั้น (2520)
 พ.ศ. 2556 - เขาชื่อกานต์ (2516)
 พ.ศ. 2557 - คนเลี้ยงช้าง (2533)
 พ.ศ. 2558 - สุริโยไท (2544)
 พ.ศ. 2559 - เทพธิดาโรงแรม (2517)
 พ.ศ. 2560 - มือปืน (2526)
 พ.ศ. 2561 - กล่อง (2541)
 พ.ศ. 2565 - มันมากับความมืด (2514)
 พ.ศ. 2566 - เทวดาเดินดิน (2519)

 เกียรติยศ 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ประจำปี ๒๕๕๕ , เล่ม ๑๒๙, ตอน ๓๕ ข , ๓ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๕, หน้า ๒
ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกและเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย, เล่ม ๑๒๕, ตอน ๑๖ ข ๑๔ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๑, หน้า ๑
ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ในวโรกาสฉัตรมงคล) 
ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
ราชกิจจานุเบกษา,   ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์

 ปริญญากิตตมศักดิ์ 

 พ.ศ. 2542 - วารสารศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
 พ.ศ. 2550 - ศิลปศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาการภาพยนตร์และวีดิทัศน์ มหาวิทยาลัยรังสิต
 พ.ศ. 2559 - ปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยรามคำแหง

 รางวัลเกียรติยศ 

 พ.ศ. 2534 - รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ สาขาผู้กำกับภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
 พ.ศ. 2544 - รางวัลศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ภาพยนตร์และละคร)
 พ.ศ. 2547 -  รางวัล Lotus Award for Lifetime Achievement, World Film Festival of Bangkok
 พ.ศ. 2549 - รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ รางวัลความสำเร็จในชีวิต
 พ.ศ. 2562 - รางวัลนราธิปพงศ์ประพันธ์ ประจำปี 2562

 พงศาวลี