wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# มกราคม
มกราคม เป็นเดือนแรกของปี ตามปฏิทินเกรกอรี และเป็นหนึ่งในเดือน 7 เดือนที่มี 31 วัน 

ตามหลักโหราศาสตร์ เดือนมกราคมเริ่มต้นขึ้นเมื่อดวงอาทิตย์ยกเข้าสู่ราศีมกร และสิ้นสุดเมื่อยกเข้าสู่ราศีกุมภ์ แต่ในทางดาราศาสตร์ ต้นเดือนมกราคมดวงอาทิตย์อยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู และไปอยู่ในกลุ่มดาวแพะทะเลในปลายเดือน

เดือนมกราคมในภาษาอังกฤษ January มาจากเทพเจ้าโรมันนามว่า ยานุส (Janus) ซึ่งเป็นเทพเจ้าแห่งประตูทางผ่าน การเริ่มต้น และการสิ้นสุด ปฏิทินโรมันดั้งเดิมที่เริ่มต้นปีในเดือนมีนาคมมีเดือนเพียง 10 เดือน (304 วัน) โดยไม่มีเดือนในช่วงฤดูหนาว ต่อมาได้มีการเพิ่มเดือน 2 เดือน คือ เดือนมกราคมและกุมภาพันธ์ ทำให้ 1 ปีมี 12 เดือน ประเทศไทยเริ่มใช้ชื่อเดือนมกราคมในปี พ.ศ. 2432 ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 5 โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาเทววงศ์วโรปการ เป็นผู้เสนอให้ใช้ราศีกำหนดชื่อเดือน

 วันสำคัญ 
 1 มกราคม – วันขึ้นปีใหม่, วันคล้ายวันพระบรมราชสมภพ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, วันคล้ายวันพระราชสมภพ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ, วันคล้ายวันพระราชสมภพ สมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก, วันประกาศอิสรภาพในเฮติ
 วันเสาร์ที่ 2 – วันเด็กแห่งชาติ
 วันจันทร์ที่ 3 – วันมาร์ติน ลูเทอร์ คิง จูเนียร์
 8 มกราคม – วันคล้ายวันประสูติ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา
 13 มกราคม – วันการบินแห่งชาติ
 14 มกราคม – วันอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้แห่งชาติ
 16 มกราคม – วันครู
 17 มกราคม – วันพ่อขุนรามคำแหงมหาราช
 18 มกราคม – วันกองทัพไทย
 26 มกราคม – วันสาธารณรัฐในอินเดีย และวันชาติในออสเตรเลีย
 ตรุษจีน – ตรงกับวันแรกในเดือนแรกของปฏิทินจีน ซึ่งตรงกับวันเดือนดับครั้งแรกหลังจากเหมายัน อาจตรงกับเดือนมกราคมหรือกุมภาพันธ์

 เข้าถึงเต็มระบบ 
 จดหมายเหตุเดือนมกราคม

 แหล่งข้อมูลอื่น 

 
*01
# ปลาที่ว่ายในสนามฟุตบอล
ปลาที่ว่ายในสนามฟุตบอล เป็นหนังสือที่เขียนโดยวินทร์ เลียววาริณ ในปี พ.ศ. 2548

 เนื้อเรื่อง 
หนังสือเล่มนี้เป็นการตั้งคำถามเชิงปรัชญา อภิปรัชญา ศาสนา จักรวาลวิทยา ฯลฯ โดยวิธีคิดแบบวิทยาศาสตร์และหลักกาลามสูตรที่พระพุทธองค์ตรัสสอนไว้นานมาแล้ว ปลาที่ว่ายในสนามฟุตบอล เป็นแว่นขยายหนังสือ โดยมีข้อความที่ปกหลังหนังสือว่า
# พฤศจิกายน
พฤศจิกายน เป็นเดือนที่ 11 ของปี ตามปฏิทินเกรกอเรียน และเป็นหนึ่งในเดือน 4 เดือนที่มี 30 วัน 

ตามหลักโหราศาสตร์ เดือนพฤศจิกายนเริ่มต้นขึ้นเมื่อดวงอาทิตย์ยกเข้าสู่ราศีพิจิก และสิ้นสุดเมื่อยกเข้าสู่ราศีธนู แต่ในทางดาราศาสตร์ ต้นเดือนพฤศจิกายนดวงอาทิตย์อยู่ในกลุ่มดาวตาชั่ง ผ่านกลุ่มดาวแมงป่องระหว่างวันที่ 24-29 พฤศจิกายน โดยประมาณ และไปอยู่ในกลุ่มดาวคนแบกงูในปลายเดือน

เดือนพฤศจิกายน รากศัพท์คำมาจากภาษาสันสกฤต คำว่า  वृश्चिक vṛścika. และ आयन Āyana , ในภาษาอังกฤษ November มาจากภาษาละติน novem เนื่องจากเป็นเดือนที่ 9 ในปฏิทินโรมันดั้งเดิมที่เริ่มต้นปีในเดือนมีนาคม. ประเทศไทยเริ่มใช้ชื่อเดือนพฤศจิกายนในปี พ.ศ. 2432 ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 5 โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาเทววงศ์วโรปการ เป็นผู้เสนอให้ใช้ราศีกำหนดชื่อเดือน โดยพฤศจิกายน มาจากคำ พฤศจิก (พฺรึดสะจิก) ที่แปลว่า แมงป่อง https://dict.longdo.com/search/%E0%B8%9E%E0%B8%A4%E0%B8%A8%E0%B8%88%E0%B8%B4%E0%B8%81

 วันสำคัญ 
 วันลอยกระทง - วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติไทย
 10 พฤศจิกายน – วันวีรบุรุษแห่งชาติประเทศอินโดนีเซีย National Heroes Day (Indonesia)
 11 พฤศจิกายน – วันเอกราชประเทศแองโกลาและประเทศโปแลนด์ Independence Day (Angola, Poland
 14 พฤศจิกายน – วันพระบิดาแห่งฝนหลวง
 23 พฤศจิกายน – วันเอกราชประเทศลัตเวีย Independence Day (Latvia) และวันเอกราชประเทศเลบานอน **Independence Day (Lebanon) 
 24 พฤศจิกายน – วันคล้ายวันประสูติสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตน์ราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี
 25 พฤศจิกายน – วันคล้ายวันสวรรคตพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
 28 พฤศจิกายน – วันเอกราชประเทศอัลบาเนีย **Independence Day (Albania)
# กริฟฟอน
thumb|200px
กริฟฟอน หรือ กริฟฟิน  คือสัตว์ในเทพนิยายร่างกายเป็นครึ่งนกอินทรี ครึ่งสิงโต โดยส่วนหัว ขาคู่หน้าและปีก เป็นนกอินทรี ส่วนลำตัวและขาคู่หลังเป็นสิงโต และมีหางเป็นงู บางจำพวกก็มี หางของสิงโต ขนบนหลังเป็นสีดำ ขนที่อยู่ข้างหน้าเป็นสีแดง ส่วนขนปีกเป็นสีขาว อาศัยอยู่ในถ้ำตามภูเขา

ตามตำนานกรีก กริฟฟินเป็นสัตว์เทพผู้พิทักษ์เหมืองทองคำของดินแดนไฮเปอร์โบเรีย (ดินแดนในตำนานซึ่งอยู่ทางขั้วโลกเหนือ มีแสงอาทิตย์ และความอุดมสมบูรณ์ตลอดกาล) เป็นรูปจำแลงของเทพีเนเมซิส เทพแห่งความพยาบาท ซึ่งทำหน้าที่หมุนวงล้อแห่งโชคชะตา, นอกจากนี้ยังเป็นผู้ลากรถม้าของพระอาทิตย์ (เทพอพอลโล) อีกด้วย

กริฟฟินนั้นเป็นสัญลักษณ์ของพลังอำนาจ และบางครั้งยังถือว่ากริฟฟินเป็นสัญลักษณ์ของความหยิ่งยโสอีกด้วย

ในยุคแรก กริฟฟินถูกเปรียบเทียบให้เป็นเหมือนกับซาตาน ที่คอยล่อลวงวิญญานของมนุษย์ให้ติดกับ แต่ต่อมากริฟฟินก็กลายเป็นสัญลักษณ์ของทั้งทวยเทพ และมนุษย์ สำหรับพระเยซู เพราะมันเป็นเจ้าแห่งพิภพและเวหา อีกทั้งมีรังสีแห่งแสงอาทิตย์ ศัตรูของกริฟฟินคือ บาซิลิสก์ ซึ่งเปรียบได้กับรูปจำลองของซาตาน

ปัจจุบันสามารถพบเห็นกริฟฟินได้ทั่วไปจากงานศิลปะในหลาย ๆ วัฒนธรรม และพบได้ในตราประจำตระกูล รูปสัตว์ต่าง ๆ, ประติมากรรมเก่าแก่, โมเสกนูนต่ำ, นิทาน และในตำนานต่าง ๆ ทั่วโลก
# กิเลน
กิเลน (ฉีหลิน; แต้จิ๋ว: ขี่ลิ้ง) และอาจสะกดเป็น Qilin, Kylin หรือ Kirin เป็นคำที่มาจากภาษาจีน ซึ่งเป็นชื่อของสัตว์ชนิดหนึ่งในเทพนิยายของจีน กิเลน น. ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542

 ตามตำนานของจีน 
ถ้าเป็นตัวผู้เรียกว่า "กี" ถ้าเป็นตัวเมียเรียกว่า "เลน" หรือ "กิเลน" กิเลน ตามตำนานจีนว่ามีรูปร่างเหมือนกวาง แต่มีเขาเดียว หางเหมือนวัว หัวเป็นมังกร เท้ามีกีบเหมือนม้า (บางตำราว่ามีตัวเป็นสุนัข ลำตัวเป็นแอนทิโลป บ้างก็ว่า ลำตัวเป็นกวางชะมด ใบหน้าคล้ายหมาป่า และบางตัวก็มีสองเขาหรือสามเขา) เกิดจากธาตุทั้งห้า คือ ดิน, น้ำ, ไฟ, ไม้ และโลหะ ผสมกัน

เชื่อว่ามีอายุอยู่ได้ถึงพันปี และถือว่าเป็นยอดแห่งสัตว์ทั้งหลาย เป็นสัญลักษณ์แห่งคุณงามความดี ปรากฏให้เห็นเมื่อใด ก็จะเกิดผู้มีบุญมาปกครองบ้านเมืองให้อยู่เย็นเป็นสุขเมื่อนั้น เช่น ในยุคของฝูซีเป็นผู้ปกครองโลก กิเลนได้ปรากฏตัวขึ้นที่แม่น้ำฮวงโห หลังกิเลนมีลายอักขระจารึก ซึ่งต่อมาได้พัฒนากลายมาเป็นตัวอักษร กิเลนถือเป็นหนึ่งในสี่สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งประกอบด้วย หงส์, เต่า, มังกร และกิเลน (บ้างว่าเป็น เสือ)สนุกกับเทศกาลเฉลิมฉลอง, แปลและเรียบเรียงโดย แสงจินดา กันยาทิพย์, (พ.ศ. 2541) สำนักพิมพ์ดอกหญ้า ISBN 974-604-217-3 

 กิเลนของไทย 
ชาวไทยรู้จักกิเลนของจีนมานานแล้ว ปรากฏในสมุดภาพสัตว์ป่าหิมพานต์ที่ช่างโบราณได้ร่างแบบสำหรับผูกหุ่นเข้า กระบวนแห่พระบรมศพครั้งรัชกาลที่ 3 ก็มีรูปกิเลนจีนทำหนวดยาว ๆ ส่วนภาพกิเลนแบบไทย มีกระหนกและเครื่องประดับเป็นแบบไทย ๆ การจัดลายประกอบผิดไปจากในสมุดภาพสัตว์ป่าหิมพานต์ของโบราณนั้นบ้าง ที่แปลกอีกอย่างหนึ่ง คือ กิเลนไทยมีสองเขา ส่วนของจีนแท้ ๆ มีทั้งที่ปรากฏรูปเป็นกิเลนเขาเดียว (ซึ่งทำให้มีการเปรียบเทียบกับยูนิคอร์นของนิยายตะวันตก) และที่เป็นสองเขาเหมือนเขากวางก็มี แม้แต่กิเลนจีนที่มีสามเขาก็มีปรากฏอยู่บ้าง ดังภาพถ่ายกิเลนจีนในพระราชวังต้องห้ามกรุงปักกิ่ง ก็มีสองเขา 

ในวรรณคดีไทยเรื่องพระอภัยมณี ของกวีเอกสุนทรภู่ ก็มีสัตว์ประหลาดรูปร่างคล้ายกิเลนนี้ในเรื่องด้วย คือ ม้ามังกร หรือ ม้านิลมังกร นั่นเองกิเลนไทย ปัจจุบันกิเลนเป็นมาสคอตของสโมสรฟุตบอลเอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด

ที่มาของกิเลน
เชื่อว่า กิเลนมีที่มาจากยีราฟ ที่มากับเรือสินค้าที่กลับจากเบงกอลในยุคจักรพรรดิหย่งเล่อ (ค.ศ. 1402-1424) แห่งราชวงศ์หมิง โดยนำมาจากเมืองมาลินดี (เคนยา) กลับโดยผ่านนานกิง ซึ่งเป็นสัตว์ที่ชาวจีนไม่เคยเห็นมาก่อน จึงเชื่อว่าเป็นกิเลน และทรงโปรดให้จิตรกรวาดภาพกิเลนเอาไว้ประดับในพระราชวัง ต่อมาภาพนี้ชำรุดเสียหาย ต่อมาในยุคราชวงศ์ชิง พระจักรพรรดิจึงสั่งให้วาดเอาไว้

 ส่วนเกี่ยวข้อง 
 หากเทียบกับเทพปกรณัมของตะวันตก ถือได้ว่ากิเลนมีลักษณะเฉพาะใกล้เคียงกับยูนิคอร์น
# รายชื่อสัตว์ในตำนาน
นี่คือรายชื่อสัตว์ในตำนาน รวบรวมจากตำนานของหลายประเทศ รายการด้านล่างนี้รวมไปถึงสปีชีส์ของสัตว์ในตำนานด้วย สิ่งมีชีวิตซึ่งค้นพบในสมัยใหม่ไม่รวมอยู่ในรายชื่อด้านล่างนี้

ก
กอบลิน
กอร์กอน
กริฟฟิน
กิเลน
กินรี
โกเลม
กินนร

ค
คราเคน
ครุฑ
ไคเมร่า

ซ
เซนทอร์
เซอร์เบอรัส
ไซคลอป
ไซเรน

ท
โทรลล์

น
นกวายุภักษ์

บ
บาซิลิสก์
บิกฟุต

พ
พญานาค
พิกาซี่
เพกาซัส

ฟ
ฟีนิกซ์

ม
ม้ามังกร
มังกร
มันติคอร์
มิโนทอร์
เมดูซ่า

ย
ยูนิคอร์น

ล
เลวีอาธาน หรือ เลวีธาน

ว
 เวตาล
 วีล่า
 ไวเวิร์น
 วารีกุญชร

ส
สฟิงซ์
สัตว์ร้ายแห่งเฌโวด็อง
สิงโตในมุทราศาสตร์

อ
อิคิดนา
อิมพ์
ออทรอส

ฮ
ฮาร์ปี้
ฮิปโปกริฟท์
ไฮดรา
# กลุ่มดาวปลาใต้
กลุ่มดาวปลาใต้ เป็นกลุ่มดาวหนึ่งในกลุ่มดาว 48 กลุ่มที่อยู่ในรายการของทอเลมี และยังเป็นกลุ่มดาวในรายการกลุ่มดาว 88 กลุ่มที่รับรองโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล กลุ่มดาวนี้มีดาวฤกษ์สว่างดวงเดียว คือ ดาวโฟมาลออต
# ฮอลแลนด์
ฮอลแลนด์  เป็นชื่อที่ใช้เรียกภูมิภาคG. Geerts & H. Heestermans, 1981, Groot Woordenboek der Nederlandse Taal. Deel I, Van Dale Lexicografie, Utrecht, p 1105 และอดีตจังหวัดทางตะวันตกของเนเธอร์แลนด์ ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 10 จนถึง 16 ดินแดนฮอลแลนด์เคยเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนทางการเมืองของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ โดยมีสถานะเป็นรัฐเคานต์ที่ปกครองโดยเคานต์แห่งฮอลแลนด์ เมื่อมาถึงคริสต์ศตวรรษที่ 17 ฮอลแลนด์ก็รุ่งเรืองขึ้นมาเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจและการค้าทางทะเลที่รุ่งเรืองกว่าบรรดาจังหวัดอื่น ๆ ในสาธารณรัฐดัตช์

พื้นที่ที่เป็นอดีตรัฐเคานต์แห่งฮอลแลนด์ประกอบด้วยสองจังหวัด คือ จังหวัดนอร์ทฮอลแลนด์และจังหวัดเซาท์ฮอลแลนด์ โดยเป็นที่เป็นที่ตั้งของเมืองสามเมืองที่ใหญ่ที่สุดของเนเธอร์แลนด์ ได้แก่ อัมสเตอร์ดัม เฮก และรอตเทอร์ดาม ฮอลแลนด์มีประชากร 6,583,534 คนในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2019 และมีความหนาแน่นที่ 

นอกจากนั้นคำว่า "ฮอลแลนด์" ใช้ในการเรียกเนเธอร์แลนด์ทั้งหมดด้วย มีหลายประเทศยอมรับชื่อนี้เป็นชื่อประเทศ และชาวดัตช์หลายคนก็ใช้ชื่อนี้ด้วยNetherlands vs. Holland , Netherlands Board of Tourism & Conventions อย่างไรก็ตาม มีประชากรในเนเธอร์แลนด์บางส่วน (โดยเฉพาะผู้ที่อยู่นอกภูมิภาคฮอลแลนด์หรือฝั่งตะวันตก) ถือว่าชื่อที่ใช้เรียกทั้งประเทศนี้ไม่เป็นที่พึงปรารถนาหรือบิดเบือนความจริง ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2020 ทางเนเธอร์แลนด์ยกเลิกการใช้คำว่า ฮอลแลนด์ สำหรับชื่อทั้งประเทศอย่างเป็นทางการ ซึ่งรวมกับการเปลี่ยนโลโกใหม่จาก "Holland" เป็น "NL"

เศรษฐกิจ
ภูมิภาคนี้มีผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (จีดีพี) ใน ค.ศ. 2019 อยู่ที่ 330,746 ล้านยูโร
# จัตุรัสกล
จัตุรัสกล (magic square) ขนาด n คือการนำตัวเลขตั้งแต่ 1 ถึง n² มาเรียงลงในตารางรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสขนาด  ซึ่งผลบวกของจำนวนในแต่ละแถว, แต่ละหลัก,  แต่ละแนวทแยงจะเท่ากันทั้งหมด จัตุรัสกลดังกล่าวมีชื่อเรียกโดยทั่วไปว่า จัตุรัสกลปรกติ 

จัตุรัสกลปกติจะมีอยู่สำหรับทุกขนาด n ≥ 1 ยกเว้น n = 2 เนื่องจากเราไม่สามารถบรรจุจำนวนตั้งแต่ 1 ถึง 4 ลงในตารางขนาด  ช่องให้มีผลบวกเท่ากันทุกแนวได้ สำหรับกรณี n = 1 เป็นกรณีที่จัดว่าเห็นได้ชัด นั่นคือประกอบด้วยช่อง 1 ช่อง ซึ่งบรรจุเลข 1. จัตุรัสกลที่น่าสนใจซึ่งมีขนาดเล็กที่สุด คือจัตุรัสกลขนาด 3 ตามรูปข้างล่าง
ไฟล์:MagicSquare-ExplicitSums.png
ผลบวกที่เป็นค่าคงตัวในทุก ๆ แถว, หลัก และแนวทแยง เรียกว่า ค่าคงตัวของจัตุรัสกล (magic constant) M. ค่าคงตัวของจัตุรัสกล จะขึ้นอยู่กับขนาด n และมีค่าเท่ากับ

สำหรับจัตุรัสกลปรกติ ที่มีขนาด n = 3, 4, 5, … จะมีค่าคงตัวของจัตุรัสกล เท่ากับ
15, 34, 65, 111, 175, 260, …
# กระทิง (แก้ความกำกวม)
กระทิง อาจหมายถึง:
 กระทิง - สัตว์บกขนาดใหญ่
 กระทิง (พรรณไม้) - ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง
 ปลากระทิง - ปลาน้ำจืดพื้นเมืองของไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในวงศ์ Mastacembelidae
# แมว (แก้ความกำกวม)
แมว อาจหมายถึง
 แมว สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ชื่อทางวิทยาศาสตร์ ว่า Felis silvestris catus อยู่ในวงศ์ Felidae
 ปลาแมว ปลาชนิดหนึ่งชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Setipinna melanochir 
 แมว จิรศักดิ์ ปานพุ่ม นักดนตรี
 วงศ์ย่อยแมว วงศ์ย่อยของ Felidae สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ที่รวมถึง แมว และเสือขนาดเล็กทั้งหมด
 แมวน้ำ สัตว์น้ำชนิดหนึ่ง
# อาณาจักร (ชีววิทยา)
ในชีววิทยา, อาณาจักร (, ละติน: regnum, พหูพจน์ regna) เป็นการจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์ระดับใหญ่ที่สุดอันดับที่สองของสิ่งมีชีวิต อาณาจักรแบ่งย่อยต่อไปได้อีกเป็นไฟลัม ในหนังสือแบบเรียนชีววิทยาดั้งเดิมใช้ระบบหกอาณาจักร (Animalia, Plantae, Fungi, Protista, Archaea/Archaebacteria, และ Bacteria/Eubacteria) หรือระบบห้าอาณาจักร (Animalia, Plantae, Fungi, Protista and Monera) ในปัจจุบัน การจำแนกชั้นโดยอาศัยแคลดิสติกส์เลี่ยงไม่ใช้คำว่า อาณาจักร เนื่องจากการจัดระบบอาณาจักรแบบดั้งเดิมไม่ใช่การจัดระบบแบบมาจากชาติพันธุ์เดียว (not monophyletic)
# อวกาศ
อวกาศ  คือ ความว่างเปล่าที่มีอยู่ระหว่างวัตถุท้องฟ้า รวมถึงโลก อวกาศมิได้ว่างเปล่าอย่างสิ้นเชิง แต่ประกอบด้วยสุญญากาศแข็งที่ประกอบด้วยอนุภาคความหนาแน่นต่ำ ซึ่งมีพลาสมาของไฮโดรเจนและฮีเลียมเป็นหลัก เช่นเดียวกับรังสีแม่เหล็กไฟฟ้า สนามแม่เหล็กและนิวตริโน ปัจจุบัน การสังเกตได้พิสูจน์แล้วว่าอวกาศยังมีสสารมืดและพลังงานมืดอยู่ด้วย อุณหภูมิเส้นฐานกำหนดโดยรังสีพื้นหลังที่หลงเหลือจากบิกแบงมีค่าเพียง 2.7 เคลวิน ในทางตรงข้าม อุณหภูมิในโคโรนาของดาวฤกษ์อาจสูงถึงหนึ่งล้านเคลวิน พลาสมาที่มีความหนาแน่นต่ำมาก (น้อยกว่าหนึ่งอะตอมไฮโดรเจนต่อลูกบาศก์เมตร) และอุณหภูมิสูง (หลายล้านเคลวิน) ในอวกาศระหว่างดาราจักรเป็นที่มาของสสารแบริออน (baryonic matter) ในอวกาศ ความเข้มข้นเฉพาะถิ่นรวมกันเป็นดาวฤกษ์และดาราจักร อวกาศระหว่างดาราจักรกินปริมาตรส่วนใหญ่ของเอกภพ กระนั้น แม้แต่ดาราจักรและระบบดาวฤกษ์ก็แทบเป็นอวกาศที่ว่างเปล่าสิ้นเชิง
# Escherichia coli
Escherichia coli  ("เอสเชอริเชีย โคไล" หรือ) หรือเรียกโดยย่อว่า E. coli  (อี. โคไล) ถูกค้นพบโดยกุมารแพทย์ชาวเยอรมัน-ออสเตรีย ทีโอดอร์ เอสเชอริช (Theodor Escherich) เป็นแบคทีเรีย กลุ่มโคลิฟอร์ม รูปแท่ง แบบแกรมลบ ที่สามารถเจริญได้ทั้งในสภาวะที่มีออกซิเจน และไม่มีออกซิเจน (facultative anaerobic) ในสกุล Escherichia ซึ่งมักพบในลำไส้ส่วนล่างของสิ่งมีชีวิตเลือดอุ่น (endotherms) เชื้ออีโคไลส่วนใหญ่ไม่เป็นอันตราย แต่ซีโรไทป์บางชนิด (EPEC, ETEC และอื่น ๆ) อาจทำให้อาหารเป็นพิษร้ายแรงในโฮสต์ และในบางครั้งอาจเป็นเหตุของการปนเปื้อนในอาหารที่ทำให้ต้องเรียกคืนผลิตภัณฑ์ สายพันธุ์ที่ไม่เป็นอันตรายเป็นส่วนหนึ่งของจุลินทรีย์ปกติของลำไส้ และสามารถให้ประโยชน์แก่โฮสต์โดยการผลิตวิตามิน K2 (ซึ่งช่วยให้เลือดจับตัวเป็นก้อน) และป้องกันการขยายจำนวนของแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรคในลำไส้ โดยใช้การอยู่ร่วมกันแบบอิงอาศัย เชื้ออีโคไลถูกขับออกสู่สิ่งแวดล้อมภายในอุจจาระ แบคทีเรียเติบโตอย่างหนาแน่นในอุจจาระสดภายใต้สภาวะที่มีออกซิเจนเป็นเวลา 3 วัน หลังจากนั้นจำนวนจะลดลงอย่างช้า ๆ

เชื้ออีโคไลและ facultative anaerobes ชนิดอื่น ๆ มีจำนวนประมาณ 0.1% ของจุลชีพที่อาศัยในลำไส้ การแพร่เชื้อผ่านทางปากเป็นเส้นทางหลักในการก่อโรคของแบคทีเรียสายพันธุ์ที่ทำให้เกิดโรค แบคทีเรียชนิดนี้ทำให้เกิดอาการท้องเสียบ่อยที่สุด ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ ทำให้ถ่ายอุจจาระเหลว หรือเป็นน้ำ แต่อาการมักไม่รุนแรง เพราะทั้งเด็ก และผู้ใหญ่มักมีภูมิต้านทานอยู่บ้างแล้ว เนื่องจาก ได้รับเชื้อนี้เข้าไปทีละน้อยอยู่เรื่อย ๆ เชื้อนี้มักปนเปื้อนมากับอาหาร น้ำ หรือ มือของผู้ประกอบอาหาร 

เซลล์สามารถอยู่รอดนอกร่างกายได้ในระยะเวลาจำกัด ซึ่งทำให้เชื้ออีโคไลเป็นสิ่งบ่งชี้ที่มีศักยภาพ ในการทดสอบตัวอย่างสิ่งแวดล้อมสำหรับการปนเปื้อนอุจจาระ แม้ว่างานวิจัยที่กำลังดำเนินการ ได้ตรวจสอบพบเชื้ออีโคไลที่สามารถอยู่รอดได้หลายวันในสิ่งแวดล้อมและเติบโตนอกร่างกายโฮสต์

แบคทีเรียสามารถเติบโตและเพาะเลี้ยงได้ง่าย และราคาไม่แพงสำหรับการเตรียมในห้องปฏิบัติการ และถูกวิเคราะห์อย่างมากมากว่า 60 ปี  อีโคไลเป็นแบคทีเรียพวกที่เจริญได้ดีในสภาพขาดแสงสว่างและได้พลังงานจากปฏิกิริยาเคมี (chemoheterotroph) ซึ่งสารเคมีที่เป็นตัวกลางจะต้องมีแหล่งคาร์บอนและพลังงาน อีโคไลถูกใช้เป็นสิ่งมีชีวิตตัวแบบชนิดโปรคาริโอต ที่ได้รับการศึกษาอย่างกว้างขวางที่สุด และเป็นสิ่งมีชีวิตที่สำคัญในสาขาเทคโนโลยีชีวภาพและจุลชีววิทยา ซึ่งทำหน้าที่เป็นสิ่งมีชีวิตที่เป็นโฮสต์สำหรับงานส่วนใหญ่ของกระบวนการ recombinant DNA อีโคไลใช้เวลาเพียง 20 นาทีในการถอดแบบภายใต้สภาวะที่เอื้ออำนวย

 บทบาทในการเกิดโรค 
 การติดเชื้อในทางเดินอาหาร 
 คุณสมบัติที่ทำให้เกิดโรค 
E. coli ในทางเดินอาหารอาจแบ่งออกเป็นชนิดต่าง ๆ ตามคุณสมบัติทางวิทยาภูมิคุ้มกันและคุณสมบัติในการทำให้เกิดโรค การแบ่งชนิดตามคุณสมบัติที่ทำให้เกิดโรคอาจแบ่งได้ดังนี้
 Enterotoxigenic E. coli (ETEC) ที่สร้างสารซึ่งเป็นพิษต่อระบบทางเดินอาหาร ทำให้ท้องเสีย
 Enteropathogenic E. coli (EPEC)
 Enteroinvasive E. coli (EIEC) ซึ่งรุกรานเซลล์เยื่อบุลำไส้ คล้ายโรคบิดจากเชื้อชิเกลลา ทำให้มีไข้สูง ท้องเสียรุนแรง
 Enterohemorrhagic E. coli (EHEC) ทำให้มีถ่ายเป็นเลือด เชือในกลุ่มนี้ที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดคือเชื้อชนิด O157:H7 นอกจากนี้ยังสามารถทำให้เกิด Hemolytic-uremic syndrome และไตวายเฉียบพลันได้
 Enteroaggregative E. coli (EAEC)
 Diffuse-adherent E.coli (DAEC)
# แก้ว (แก้ความกำกวม)
แก้ว อาจหมายถึง:

 วัตถุ
 แก้ว - ของที่ได้จากการใช้ทรายขาวเป็นส่วนประกอบสำคัญ มาหลอมกับสารที่มีสมบัติเป็นด่าง เช่น ออกไซด์ของโซเดียม ออกไซด์ของแคลเซียม แล้วมีลักษณะแข็งใส แลลอดเข้าไปข้างในได้
 แก้ว - หินแข็งใส แลลอดเข้าไปข้างในได้ ได้แก่ จำพวกเพชรพลอย
 แก้ว - เรียกภาชนะที่ทำด้วยแก้วสำหรับใส่น้ำกินเป็นต้น
 เรียกของใสบางชนิด เช่น กระดาษแก้ว ผ้าแก้ว ข้าวเหนียวแก้ว ลูกแก้ว
 เรียกของมีค่าเสมือนเพชรพลอย เช่น แก้วสามประการ

 บุคคล
 แก้ว พงษ์ประยูร - นักมวยชาวไทยผู้ครองเหรียญเงินโอลิมปิก 2012
 แก้ว แฟร์เท็กซ์ - นักมวยไทยชาวไทย
 แก้ว พุทธรัศมี - นักการเมืองชาวเขมร
 แก้ว อัจฉริยะกุล - นักแต่งเพลงลูกกรุงชาวไทย
 จริญญา ศิริมงคลสกุล - ศิลปินชาวไทยจากวงเฟย์ ฟาง แก้ว ชื่อเล่นว่า แก้ว
 ท้าวศรีสุนทรนาฏ (แก้ว พนมวัน ณ อยุธยา) - ครูนาฏศิลป์ชาวไทย
 พระยาจุฬาราชมนตรี (แก้ว) - จุฬาราชมนตรีในรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์และสมเด็จพระเพทราชา
 อภิรดี ภวภูตานนท์ - นักแสดงหญิงชาวไทย ชื่อเล่นว่า แก้ว

 ไม้
 แก้ว - ชื่อไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดกลางชนิด Murraya paniculata (L.) Jack ในวงศ์ Rutaceae ขึ้นตามป่าดิบ กิ่งก้านสีขาว ใบสี เขียวสดเป็นมัน ดอกสีขาว กลิ่นหอม เนื้อไม้แข็งใส เหนียว มีลายใช้ทำด้ามมีดและไม้ถือ
 แก้วกาญจนา - ชื่อไม้ประดับในวงศ์ Araceae เป็นไม้มงคลตามคติไทย และขึ้นชื่อว่าเป็นราชาแห่งไม้ประดับ
 แก้วเจ้าจอม - ชื่อไม้ดอกชนิด Guaiacum officinale L. ในวงศ์ Zygophyllaceae กลีบดอกสีม่วงคราม เกสรสีเหลือง พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหามกุฏทรงนำเข้าสู่ประเทศไทยจากประเทศอินโดนีเซีย
 พิกุล - ภาษาถิ่นพายัพเรียก แก้ว
 มะม่วงแก้ว - ชื่อมะม่วงพันธุ์หนึ่งของชนิด Mangifera indica L. นิยมกินดิบ ๆ หรือดอง
 แว่นแก้ว - ไม้น้ำชนิด Hydrocotyle umbellata L. เป็นผักจิ้มเครื่องหลนหรือใช้เป็นเครื่องเคียง ทั้งนิยมคั้นน้ำเป็นน้ำดื่ม และใช้เป็นไม้ประดับอ่างปลา
 ส้มแก้ว - ชื่อส้มชนิด C. nobilis Lour.

 สัตว์
 นกแก้ว - ชื่อนกปากงุ้มเป็นขอในวงศ์ Psittacidae ตัวสีเขียว ปากมีหลายสี เช่น แดง เหลือง อยู่รวมกันเป็นฝูง กินเมล็ดพืชและผลไม้
 ปลาแก้ว - ชื่อปลาทะเลพวกปลาจวดชนิด Otolithoides biauritus ในวงศ์ Sciaenidae ลำตัวยาวเรียว ปากเล็ก ทู่ ฟันเล็ก ครีบหางแหลม ก้านครีบก้นมีขนาดเล็ก เกล็ดในแนวเส้นข้างตัวขยายใหญ่และนูนเป็นสัน ลำตัวสีเทา ใกล้สันท้องมีสีเงินคล้ายปลาจวดชนิดอื่นยาวได้ถึงหนึ่งเมตร, จวดลาก ก็เรียก
 หนอนแก้ว - ชื่อตัวหนอนซึ่งเป็นตัวอ่อนของผีเสื้อ ตามลำตัวมีขนน้อย และมักเป็นขนสั้น ๆ ผิวลำตัวเป็นมันเลื่อมคล้ายแก้ว มีสีสันต่าง ๆ กัน บางชนิดสีเขียว เขียวปนเหลือง และบางชนิดมีลายเป็นดวง ๆ บางชนิดจะปล่อยสารใสคล้ายแก้วเห็นเป็นทางเมื่อเคลื่อนผ่านไปเช่น หนอนแก้วส้ม (เช่น ชนิด Papilio demoleus) ในวงศ์ Papilionidae

 ละครโทรทัศน์
 แก้ว - ละครแสดงโดย: โจ จิรายุส, ธัญญ่า ธัญญาเรศ

 ตัวละครในบันเทิงคดี
 แก้ว - ตัวละครจากการ์ตูนล่าขุมทรัพย์สุดขอบฟ้า
 แก้วหน้าม้า - ตัวละครจากวรรณคดีไทยพระนิพนธ์ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทินกร กรมหลวงภูวเนตรนรินทรฤทธิ์
 เณรแก้ว - ตัวละครจากการ์ตูนเณรแก้วกับน้อยไชยา
# ระบบสี RGB
RGB ย่อมาจาก red, green และ blue คือ กระบวนการผสมสีจากแม่สี 3 สี คือสีแดง สีเขียว และสีน้ำเงิน การใช้สัดส่วนของสี 3 สีนี้ต่างกัน จะทำให้เกิดสีต่าง ๆ ได้อีกมากมาย

ระบบสี RGB เป็นระบบสีที่เกิดจากการรวมกันของแสงสีแดง เขียว และน้ำเงินโดยมีการรวมกันแบบ Additive ซึ่งโดยปกติจะนำไปใช้ในจอภาพแบบ CRT (Cathode ray tube) ในการใช้งานระบบสี RGB ยังมีการสร้างมาตรฐานที่แตกต่างกันออกไปที่นิยมใช้งานได้แต่ RGBCIE และ RGBNTSC
# ศาลสูงสุด
ศาลสูงสุด  คือ ศาลซึ่งมีอำนาจพิจารณาพิพากษาบรรดาคดีที่อุทธรณ์คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นอุทธรณ์ตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายว่าด้วยการอุทธรณ์ต่อศาลสูงสุด นอกจากนี้ ยังมีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดคดีที่ศาลสูงสุดมีอำนาจวินิจฉัยได้ตามกฎหมายอื่น
# สุริยยาตร
สุริยยาตร เป็นดาราศาสตร์แผนไทยแต่ครั้งอดีตตั้งแต่สุโขทัยลงมาโดยมีต้นกำเนิดจากประเทศอินเดีย สยามประเทศได้มีตำราดาราศาสตร์ที่สืบตกทอดใช้ทำปฏิทินดวงดาว (Ephemeris) หรือปฏิทินโหรรายปี และสำหรับในการทำกราฟแผนที่ดาว ผูกดวง (ดาว) และเป็นหลักในการเทียบทำปฏิทินจันทรคติไทย มาแต่อดีต
ตำรานี้ที่ตกทอดมาเป็นเพียงแต่สูตร บวก ลบ คูณ หารเท่านั้น ไม่มีเหตุผลประกอบถึงกลไกในการคำนวณ ทำให้ตำรานี้ หยุดการพัฒนาไปหลายทศวรรษ ผู้ที่ศึกษาตำรานี้จะเรียนรู้แต่วิธีคำนวณไปตามกฎเกณฑ์ที่วางไว้เท่านั้นจนปี พ.ศ. 2545 อาจารย์ไพศาล เตชจารุวงศ์ เป็นผู้ถอดรหัสสุริยยาตรได้ทั้งหมด ทำให้ทราบทั้งกลไก เหตุผลและ ทำให้พบตารางไซน์และโคไซน์ที่ปรากฏในตำรานี้ด้วย 
สุริยยาตรเป็นหลักฐานหนึ่งที่ชี้ชัดว่า ไทยเราได้รับศาสตร์แห่งตรีโกณมิติ มาเป็นเวลากว่า 700 ปีขึ้นไป
แต่เนื่องจากไม่เคยมีการตีพิมพ์หรือนำเสนอเกี่ยวกับกลไก เหตุผลที่ได้ค้นพบ ดังนั้นผู้ที่สนใจจะศึกษาค้นคว้ายังคงต้องอ่านจากตำราเดิมของไทย และรับทราบไว้แค่ว่ามีผู้ที่ทราบกลไก และเหตุผลของสุริยยาตร์แล้วเพียงเท่านั้น
 อ้างอิง 
 Romesh Chunder Dutt, A History of Civilization in Ancient India, Based on Sanscrit Literature, vol. 3, ISBN 0-543-92939-6 p. 208.
# สีแดง
สีแดง คือสีมีความถี่ของแสงที่ต่ำที่สุด ที่ตามนุษย์สามารถแยกแยะได้ แสงสีแดงมีบริเวณช่วงคลื่นระหว่าง 630-760 นาโนเมตร สีแดงเป็นสีอย่างสีเลือดหรือสีชาด, ใช้ประกอบสิ่งต่าง ๆ บางอย่างโดยอนุโลมตามลักษณะสี เป็นชื่อเรียกเฉพาะ เช่น มดแดง ผ้าแดง 

จัดเป็น 1 ในแม่สี 3 สี ร่วมกับสีเหลือง, สีน้ำเงิน

 สัญลักษณ์ที่มีสีแดง 
 ดอกกุหลาบ 
 กาชาด
 เลือด
 ธงชาติไทย สีแดงแสดงถึง ชาติ, ธงชาติจีน, ธงชาติญี่ปุ่น ธงชาติเวียดนาม
 ระบบสี RGB สีแดงเป็นสีพื้นฐาน

 สัญลักษณ์ 
 สีแดง เป็นสีแทนสัญลักษณ์ของความร้อนแรง และมีอำนาจ 
 สีแดง เป็นสีแห่งความเป็นสิริมงคลของชาวจีน
 สีแดง เป็นสีแห่งความโชคร้ายในบนเครื่องแบบนักเรียนในมังงะ
 ในทางลบ สีแดงเป็นสัญลักษณ์ของบาปโทสะ
 สีแดง เป็นสัญลักษณ์สีของดวงอาทิตย์
 สีแดง เป็นสีประจำวันอาทิตย์
 สีแดง ในทางการเมืองไทย เป็นสีประจำของกลุ่มแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ แดงทั้งแผ่นดิน (นปช.)
 สีแดง เป็นสัญลักษณ์ของคอมมิวนิสต์
 สีแดง เป็นสีประจำพรรคแรงงานเกาหลี
 สีแดง เป็นสีประจำทหารบก เหล่าทหารราบ
 สีแดง เป็นสีของเลือดมนุษย์
 สีแดง เป็นสีประจำวง เจเคทีโฟร์ตีเอต วงไอดอลของอินโดนีเซีย
 สีแดง เป็นสีประจำวง ทงบังชินกี วงบอยแบนด์เกาหลี
 สีแดง เป็นสีประจำตัว โชอา สมาชิกวง เครยอนป๊อป เกิร์ลกรุปเกาหลี
 สีแดง เป็นสีประจำสายการบินในกลุ่มแอร์เอเชีย, กลุ่มไลอ้อนแอร์, เวียดเจ็ทแอร์
 สีแดง เป็นสีประจำทีมลิเวอร์พูล, แมนเชสเตอร์ยูไนเต็ด, มิดเดิลสโบร, ไกเซอร์สเลาเทิร์น, ทีมชาติเกาหลีใต้, ทีมชาติจีน และทีมชาติเบลเยียม
 สีแดง เป็นสีประจำสถานีโทรทัศน์ทีเอสทีวี
 สีแดง เป็นสีประจำธนาคารซีไอเอ็มบีไทย
 สีแดงคู่กับสีขาว เป็นสีประจำทีมอาร์เซนอล, ซันเดอร์แลนด์, เซาแทมป์ตัน,  อาแจ็กซ์ อัมเตอร์ดัม และสโมสรฟุตบอลไฟเยอโนร์ด และสีประจำโรงเรียนอัสสัมชัญ และโรงเรียนสตรีวิทยา และสีประจำวงทีบีอาร์โฟร์ตีเอต
 สีแดงคู่กับสีน้ำเงิน เป็นสีประจำทีมบาเยิร์นมิวนิก, บาร์เซโลนา
 สีแดงคู่กับสีดำ เป็นสีประจำทีมเอซี มิลาน, เชฟฟีลด์ ยูไนเต็ด, เอสซีจี เมืองทอง ยูไนเต็ด
 สีแดงเป็นหนึ่งในสีที่มีอยู่ในสัญญาณไฟจราจร หมายถึง ให้หยุดรถ
 เป็นสีของธนบัตรชนิดราคา 100 บาท

 สีประจำสถาบันการศึกษา 
 สีแดงตัด เป็นสีประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์และเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยศิลปากรสรุปมติที่ประชุมคณะกรรมการบริหารมหาวิทยาลัยศิลปากร ครั้งที่ 4/2560 เมื่อวันอังคารที่ 21 กุมภาพันธ์ 2560 (โดยมีอาจารย์ ดร. ไพโรจน์ พิทยเมธี อาจารย์ประจำภาควิชาออกแบบนิเทศศิลป์ คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ผู้จัดทำสีไทยโทน ในการควบคุมและประสานงานเพื่อปรับสีประจำคณะวิชา)
 สีแดงเลือดนก เป็นสีประจำคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
 สีแดงเลือดหมู เป็นสีประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
 สีแดงชาด เป็นสีประจำวิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยศิลปากร
สีแดง เป็นสีประจำ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
สีแดงเลือดนก เป็นสีประจำ คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 เฉดสีเว็บ 
ชื่อที่ใช้ใน HTML R  G  BHex ตัวอย่างสีIndianred      CD5C5C Lightcoral     F08080 SalmonFA8072 Darksalmon     E9967A Orangered      FF4500 Red            FF0000 Crimson       DC143C Firebrick      B22222 Darkred        8B0000
# โพรทิสต์
โพรทิสต์ (มาจากคำในภาษากรีกว่า protiston แปลว่า สิ่งแรกสุด) หมายถึงจุลชีพยูแคริโอตหลากหลายกลุ่มใหญ่กลุ่มหนึ่ง ในอดีตกลุ่มโพรทิสต์มีสถานะเป็นอาณาจักร โพรทิสตา  ซึ่งรวมสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่ไม่สามารถจัดประเภทลงอาณาจักรอื่นได้เลย ซึ่งต่อมาก็ถูกคัดค้านในอนุกรมวิธานสมัยใหม่  มันอาจพิจารณาได้ว่าเป็นการรวมกลุ่มอย่างหลวม ๆ ของสิ่งมีชีวิต 30-40 ไฟลัมที่ผสมผสานกันต่าง ๆ นานาในเรื่องภาวะโภชนาการ กลไกของการเคลื่อนไหวเอง ผนังที่ห่อหุ้มเซลล์ และวงจรชีวิต 

คำศัพท์ โพรทิสตา ถูกใช้เป็นครั้งแรกโดย แอร์นสท์ เฮคเคิล (Ernst Haeckel) เมื่อ ค.ศ. 1866 โพรทิสต์ดั้งเดิมจัดประเภทเป็นกลุ่ม ๆ ตามความคล้ายของอาณาจักร "ที่สูงกว่า" เป็นต้นว่า สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่คล้ายสัตว์เรียกว่าโพรโทซัว (protozoa) ที่คล้ายพืชเรียกว่าโพรโทไฟตา (protophyta; คือสาหร่ายเซลล์เดียวเป็นส่วนมาก) และที่คล้ายเห็ดราเรียกว่าราเมือกและราน้ำ ต่อมาการจัดประเภทดังกล่าวถูกแทนที่ด้วยการจำแนกทางชีววิทยาโดยใช้พื้นฐานของวิวัฒนาการชาติพันธุ์ (ความสัมพันธ์ในวิวัฒนาการระหว่างสิ่งมีชีวิต) อย่างไรก็ตาม ศัพท์คำนี้ก็ยังคงใช้เรียกอย่างไม่เป็นทางการเพื่ออธิบายสัณฐานวิทยาและนิเวศวิทยาของโพรทิสต์ต่าง ๆ

โพรทิสต์อาศัยอยู่ในสภาวะแวดล้อมใดก็ได้เกือบทั้งหมดที่มีน้ำในรูปของเหลว โพรทิสต์หลายชนิดเช่นสาหร่ายสามารถสังเคราะห์ด้วยแสงได้ และเป็นผู้ผลิตปฐมภูมิที่สำคัญยิ่งในระบบนิเวศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งแพลงก์ตอนที่อาศัยอยู่ในมหาสมุทร ส่วนโพรทิสต์อื่น ๆ อย่างเช่นคิเนโทพลาสติด (Kinetoplastid) และเอพิคอมเพล็กซา (Apicomplexa) ก่อให้เกิดโรคร้ายแรงในมนุษย์เช่นมาลาเรียและโรคเหงาหลับ