wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# 7 มีนาคม
วันที่ 7 มีนาคม เป็นวันที่ 66 ของปี (วันที่ 67 ในปีอธิกสุรทิน) ตามปฏิทินสุริยคติแบบเกรกอเรียน เมื่อถึงวันนี้จะยังเหลือวันอีก 299 วันในปีนั้น

 เหตุการณ์ 
 พ.ศ. 2418 (ค.ศ. 1876) - อเล็กซานเดอร์ เกรแฮม เบลล์ ได้รับการรับรองสิทธิบัตร ผลงานประดิษฐ์คิดค้นโทรศัพท์
 พ.ศ. 2455 (ค.ศ. 1912) - โรอัลด์ อะมุนด์เซน นักสำรวจชาวนอร์เวย์ ประกาศการเดินทางไปถึงขั้วโลกใต้เป็นคนแรก ที่มีขึ้นเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2454 (ค.ศ. 1911)
 พ.ศ. 2478 (ค.ศ. 1936) - สงครามโลกครั้งที่สอง : เยอรมนีเข้ายึดครองไรน์แลนด์ เป็นการละเมิดข้อตกลงโลคาร์โนและสนธิสัญญาแวร์ซาย
 พ.ศ. 2563 (ค.ศ. 2020) - คณากร เพียรชนะ ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะชั้นต้นในศาลจังหวัดยะลา ยิงตัวเองเสียชีวิตประท้วงการแทรกแซงคำพิพากษา

 วันเกิด 
 พ.ศ. 2334 (ค.ศ. 1792) - จอห์น เฮอร์เชล นักคณิตศาสตร์และนักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษ (ถึงแก่กรรม 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2414)
 พ.ศ. 2432 (ค.ศ. 1889) - พระองค์เจ้าศิริวงศ์วัฒนเดช (สิ้นพระชนม์ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2451)
 พ.ศ. 2448 (ค.ศ. 1905) - พระองค์เจ้ามยุรฉัตร (สิ้นพระชนม์ 11 สิงหาคม พ.ศ. 2513)
 พ.ศ. 2465 (ค.ศ. 1922) - มอชตาร์ ลูบิส นักเรียกร้องเสรีภาพคนสำคัญของอินโดนีเซีย (ถึงแก่กรรม 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2547) 
 พ.ศ. 2475 (ค.ศ. 1932) - โมะโมะโกะ โคชิ นักแสดงและนางแบบชาวญี่ปุ่น (ถึงแก่กรรม 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2541)
พ.ศ. 2485 (ค.ศ. 1942) - ไวพจน์ เพชรสุพรรณ นักร้องชาวไทย (ถึงแก่กรรม 12 มกราคม พ.ศ. 2565)
 พ.ศ. 2497 (ค.ศ. 1954) - ประจิน จั่นตอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม
 พ.ศ. 2505 (ค.ศ. 1962) - เทย์เลอร์ เดย์น นักร้องชาวอเมริกัน
 พ.ศ. 2513 (ค.ศ. 1970) - เรเชล ไวสซ์ นักแสดงชาวอังกฤษ
 พ.ศ. 2521 (ค.ศ. 1978) - เจ้าหญิงโซฟี เจ้าหญิงแห่งปรัสเซีย
 พ.ศ. 2527 (ค.ศ. 1984) - มาตีเยอ ฟลามีนี นักฟุตบอลชาวฝรั่งเศส
 พ.ศ. 2530 (ค.ศ. 1987) - อาแตม แบน อาร์ฟา นักฟุตบอลชาวฝรั่งเศส
 พ.ศ. 2531 (ค.ศ. 1988) - พรพรรณ สิทธินววิธ นักแสดงหญิงชาวไทย
 พ.ศ. 2533 (ค.ศ. 1990) - ชเว จง-ฮุน อดีตนักดนตรีและนักแสดงชาวเกาหลีใต้
 พ.ศ. 2535 (ค.ศ. 1992) - อิม ฮยอน-ซิก (นักร้อง) นักร้อง, นักเขียนเพลงและนักแต่งเพลงชาวเกาหลีใต้
 พ.ศ. 2537 (ค.ศ. 1994) - จอร์แดน พิกฟอร์ด นักฟุตบอลชาวอังกฤษ
 พ.ศ. 2542 (ค.ศ. 1999) - โรนัลด์ อาราอูโฆ นักฟุตบอลชาวอุรุกวัย
 พ.ศ. 2545 (ค.ศ. 2002) - อากาเนะ ฮากะ นักร้องหญิงชาวญี่ปุ่น
 พ.ศ. 2548 (ค.ศ. 2005) - เจด เวเบอร์ นางแบบ นักแสดงและแดนเซอร์ชาวฮ่องกง-ฝรั่งเศส

 วันถึงแก่กรรม 
 พ.ศ. 2494 (ค.ศ. 1951) - กรมพระยาชัยนาทนเรนทร (วันประสูติ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2428)
 พ.ศ. 2542 (ค.ศ. 1999) - สแตนลีย์ คูบริก ผู้กำกับชาวอเมริกัน (เกิด 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2471)
 พ.ศ. 2563 (ค.ศ. 2020) - คณากร เพียรชนะ ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะชั้นต้นในศาลจังหวัดยะลา (เกิด 18 ธันวาคม พ.ศ. 2512)
พ.ศ. 2564 (ค.ศ. 2021) - พระธรรมรัตนากร (สีนวล ปญฺญาวชิโร) อดีตเจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร (เกิด 29 มิถุนายน พ.ศ. 2564)

 วันสำคัญและวันหยุดเทศกาล 

 พ.ศ. 2555 (ค.ศ. 2012) - วันมาฆบูชา

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 BBC: On This Day
 The New York Times: On This Day

มีนาคม 07
หมวดหมู่:มีนาคม
# 27 กุมภาพันธ์
วันที่ 27 กุมภาพันธ์ เป็นวันที่ 58 ของปี ตามปฏิทินสุริยคติแบบเกรกอเรียน เมื่อถึงวันนี้จะยังเหลือวันอีก 307 วันในปีนั้น

 เหตุการณ์ 
 พ.ศ. 2160 (ค.ศ. 1617) - สวีเดนลงนามในสนธิสัญญาสตอลโบโว ยุติสงครามอิงเกรียนกับรัสเซีย
 พ.ศ. 2476 (ค.ศ. 1933) - ไรชส์ทาค อาคารที่ประชุมรัฐสภา ในกรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนีถูกเผา
 พ.ศ. 2545 (ค.ศ. 2002) - รถไฟขบวนหนึ่งที่นำนักแสวงบุญฮินดูกลับจากเมืองอโยธยา สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ทางตะวันตกของรัฐคุชราต ประเทศอินเดีย ถูกเผาโดยชาวมุสลิม มีผู้เสียชีวิตบนรถไฟ 58 คน ทำให้เกิดการจลาจลตอบโต้ นำไปสู่การเสียชีวิตของชาวมุสลิมนับพันคน

 วันเกิด 
 พ.ศ. 2419 (ค.ศ. 1876) - สมเด็จพระมเหสีเจิน (สิ้นพระชนม์ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2443)
 พ.ศ. 2445 (ค.ศ. 1902) - จอห์น สไตน์เบ็ค นักเขียนชาวอเมริกัน (เสียชีวิต 20 ธันวาคม พ.ศ. 2511)
 พ.ศ. 2471 (ค.ศ. 1928) - อาเรียล ชารอน นายกรัฐมนตรีอิสราเอล (เสียชีวิต 11 มกราคม พ.ศ. 2557)
 พ.ศ. 2475 (ค.ศ. 1932) - เอลิซาเบธ เทย์เลอร์ นักแสดงอังกฤษ-อเมริกัน (เสียชีวิต 23 มีนาคม พ.ศ. 2554)
 พ.ศ. 2516 (ค.ศ. 1973) - หลี่ ปิงปิง นักแสดงและนักร้องชาวจีน
 พ.ศ. 2524 (ค.ศ. 1981) - จอช โกรแบน นักร้องและนักประพันธ์ชาวอเมริกัน
 พ.ศ. 2528 (ค.ศ. 1985) - ดีนียาร์ บิลยาเลตดีนอฟ นักฟุตบอลชาวรัสเซีย
 พ.ศ. 2533 (ค.ศ. 1990) 
 เมแกน ยัง นักแสดง นางแบบ พิธีกรรายการโทรทัศน์และนางงามชาวฟิลิปปินส์-อเมริกัน
 พ.ศ. 2535 (ค.ศ. 1992) 
 คอลลัม วิลสัน นักฟุตบอล ชาวอังกฤษ
 จอนโจ เชลวีย์ นักฟุตบอลชาวอังกฤษ
 พ.ศ. 2536 (ค.ศ. 1993) - อาลฟงส์ อาเรออลา นักฟุตบอลอาชีพชาวฝรั่งเศส
 พ.ศ. 2537 (ค.ศ. 1994) - ริเอะ ทากาฮาชิ นักพากย์เสียงและนักร้องชาวญี่ปุ่น
 พ.ศ. 2538 (ค.ศ. 1995) 
 เซร์เกย์ มิลีงกอวิช-ซาวิช นักฟุตบอลชาวเซอร์เบีย
 โคซูเกะ นากามูระ นักฟุตบอลชาวญี่ปุ่น
 โตมาช โซว์แช็ก นักฟุตบอลชาวเช็ก
พ.ศ. 2539 (ค.ศ.1996) - ชิตพล ลี้ชัยพรกุล ศิลปินเกาหลีสัญชาติไทย วง เอ็นซีที และ เวย์วี

 วันถึงแก่กรรม 
พ.ศ. 2493 (ค.ศ. 1950) - พระองค์เจ้าพวงสร้อยสอางค์ (ประสูติ 30 กันยายน พ.ศ. 2409)
พ.ศ. 2546 (ค.ศ. 2003) - เฟร็ด โรเจอร์ส นักจัดรายการโทรทัศน์, นักดนตรี, นักเชิดหุ่น, นักเขียนชาวอเมริกัน (เกิด 20 มีนาคม พ.ศ. 2471)
พ.ศ. 2553 (ค.ศ. 2010) - กำธร สุวรรณปิยะศิริ นักแสดงอาวุโสและนักพากย์ภาพยนตร์ (เกิด 16 กันยายน พ.ศ. 2478)
พ.ศ. 2554 (ค.ศ. 2011) - แอมปาโร มูนอซ นักแสดง นางแบบ นางงามชาวสเปน (เกิด 21 มิถุนายน พ.ศ. 2497)
พ.ศ. 2564 (ค.ศ. 2021) - อู๋ เมิ่งต๋า นักแสดงชาวฮ่องกง (เกิด 2 มกราคม พ.ศ. 2495)

 วันสำคัญและวันหยุดเทศกาล 
 วันสถาปนาวิทยาลัยเทคโนโลยีและอาชีวศึกษา หรือมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ในปัจจุบัน

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 BBC: On This Day 
 Today in History: February 27 

กุมภาพันธ์ 27
หมวดหมู่:กุมภาพันธ์
# กลุ่มความซับซ้อน พี และ เอ็นพี
กลุ่มความซับซ้อน พี และ เอ็นพี ทฤษฎีความซับซ้อนในการคำนวณเป็นส่วนหนึ่งของทฤษฎีการคำนวณที่ศึกษาเกี่ยวกับทรัพยากรที่ต้องการ สำหรับการแก้ปัญหาหนึ่ง ๆ ทรัพยากรที่สนใจโดยทั่วไปคือเวลา (ต้องใช้การทำงานกี่ขั้นตอนก่อนจะแก้ปัญหาได้) และเนื้อที่ (ต้องใช้เนื้อที่เท่าใดในการแก้ปัญหา)

ในทฤษฎีดังกล่าว กลุ่ม พี (P) คือประกอบไปด้วยปัญหาการตัดสินใจที่สามารถหาคำตอบได้โดยเครื่องจักรเชิงลำดับแบบกำหนด (deterministic sequential machine) ในเวลาที่เป็นพหุนามของขนาดของข้อมูลป้อนเข้า กลุ่มปัญหา เอ็นพี (NP) ประกอบไปด้วยปัญหาการตัดสินใจที่ในกรณีที่คำตอบคือ 'ใช่' สามารถตรวจสอบได้ถ้าให้ข้อมูลที่เหมาะสม หรือพูดในอีกทางหนึ่งที่เหมือนกันว่า เป็นกลุ่มของปัญหาที่สามารถหาคำตอบได้ในเวลาพหุนามบนเครื่องจักรเชิงไม่กำหนด อาจกล่าวได้ว่าปัญหาเปิดที่สำคัญที่สุดในวิทยาการคอมพิวเตอร์เชิงทฤษฎีนั้น เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ของกลุ่มปัญหาทั้งสองนี้:
 P เท่ากับ NP หรือไม่ ?
ในปี 2545 มีการสำรวจความเชื่อของนักวิจัย 100 คน 61 คนเชื่อว่าพีไม่เท่ากับเอ็นพี 9 คนเชื่อว่าเท่ากัน 22 คนตอบว่าไม่แน่ใจ ส่วนที่เหลือเชื่อว่าจะไม่สามารถหาบทพิสูจน์ได้

กลุ่มของปัญหาที่อยู่ในเอ็นพีที่มีความสำคัญและได้รับความสนใจมากที่สุดก็คือกลุ่มของ เอ็นพีบริบูรณ์ ซึ่งเป็นกลุ่มของปัญหาที่ไม่น่าจะอยู่ใน พี มากที่สุด ความสัมพันธ์ของ พี เอ็นพี และ เอ็นพีบริบูรณ์ ที่นักวิจัยเชื่อกันเป็นไปตามรูป ซึ่งจะเห็นได้ว่า ทั้งพีและเอ็นพีบริบูรณ์อยู่ภายใน เอ็นพี แต่ว่าเอ็นพีบริบูรณ์กับพีไม่มีส่วนที่ซ้อนทับกันเลย อีกทั้งยังมีเซ็ตบางเซ็ตที่อยู่ในเอ็นพีแต่อยู่นอกพีและเอ็นพีบริบูรณ์

ปัญหาพีและเอ็นพีสามารถถามได้อีกแบบคือ "ถ้าเรามีปัญหาที่สามารถตรวจคำตอบ (ใช่/ ไม่ใช่) ได้อย่างรวดเร็ว เราจะสามารถหาคำตอบได้อย่างรวดเร็วหรือไม่?" ยกตัวอย่างเช่น ถ้าเราอยากตรวจสอบว่าจำนวน ๆ หนึ่งเป็นจำนวนประกอบหรือไม่ หากเรามีจำนวน 53308290611 อยู่ แล้วต้องการตรวจสอบ วิธีที่ทำได้วิธีหนึ่งก็คือทดลองจำนวนทุกจำนวนว่าหารจำนวนนี้ลงตัวหรือไม่ แต่วิธีนี้ใช้เวลาการทำงานเป็น exponential เมื่อเทียบกับขนาดของอินพุต (ขนาดของอินพุตในที่นี้ไม่ใช่ค่าของจำนวน แต่เป็นจำนวนของบิตที่ใช้ในการแทนค่าจำนวนนั้น ยกตัวอย่างเช่น จำนวน 128 มีขนาดของอินพุตเท่ากับ 8 เพราะว่า)
# ฌ็อง-ฌัก รูโซ
ฌ็อง-ฌัก รูโซ (28 มิถุนายน พ.ศ. 2255 - 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2321) เป็นนักปรัชญา นักเขียน นักทฤษฎีการเมือง และนักประพันธ์เพลงที่ฝึกหัดด้วยตนเองแห่งยุคเรืองปัญญา

งานเรื่อง วจนิพนธ์ว่าด้วยความไม่เท่าเทียม และ สัญญาประชาคม ของเขาเป็นหลักสำคัญในความคิดการเมืองและสังคมสมัยใหม่ 

 ปรัชญาของรูโซ 
คำสอนของเขาสอนให้คนหันกลับไปหาธรรมชาติ (back to nature) เป็นการยกย่องคุณค่าของคนว่า "ธรรมชาติของคนดีอยู่แล้วแต่สังคมทำให้คนไม่เสมอภาคกัน" เขาบอกว่า "เหตุผลมีประโยชน์ แต่มิใช่คำตอบของชีวิต ดังนั้นเราจึงต้องพึ่งความรู้สึก สัญชาตญาณและอารมณ์ของเราเอง ให้มากกว่าเหตุผล"

 ทฤษฎีคนเถื่อนใจธรรม 
รูโซเชื่อว่ามนุษย์นั้นเป็นคนดีโดยธรรมชาติ หรือเป็น "คนเถื่อนใจธรรม" (noble savage) เมื่ออยู่ในสภาวะธรรมชาติ (สภาวะเดียวกันกับสัตว์อื่น ๆ และเป็นสภาพที่มนุษย์อยู่มาก่อนที่จะมีการสร้างอารยธรรม และสังคม) แต่ถูกทำให้แปดเปื้อนโดยสังคม เขามองสังคมว่าเป็นสิ่งที่ถูกประดิษฐ์ขึ้น และเชื่อว่าการพัฒนาของสังคม โดยเฉพาะการเพิ่มขึ้นของการพึ่งพากันในสังคมนั้น เป็นสิ่งที่อันตรายต่อความเป็นอยู่ของมนุษย์

ความเรียงชื่อ "การบรรยายเกี่ยวกับศิลปะและวิทยาศาสตร์" (พ.ศ. 2293) ที่ได้รับรางวัลของเมือง ได้อธิบายว่าความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และศิลปศาสตร์นั้น ไม่เป็นประโยชน์กับมนุษย์ เขาได้เสนอว่าพัฒนาการของความรู้ทำให้รัฐบาลมีอำนาจมากขึ้น และทำลายเสรีภาพของปัจเจกชน เขาสรุปว่าพัฒนาการเชิงวัตถุนั้น จะทำลายโอกาสของความเป็นเพื่อนที่จริงใจ โดยจะทำให้เกิดความอิจฉา ความกลัว และ ความระแวงสงสัย

งานชิ้นถัดมาของเขา การบรรยายว่าด้วยความไม่เสมอภาค ศึกษาเกี่ยวกับการพัฒนาและการทำลายของมนุษย์ ตั้งแต่ในสมัยโบราณ จนถึงสมัยใหม่ เขาเสนอว่ามนุษย์ในยุคแรกสุดนั้น เป็นมนุษย์ครึ่งลิงและอยู่แยกกัน มนุษย์แตกต่างจากสัตว์เนื่องจากมีเจตจำนงเสรี (free will) และเป็นสิ่งที่สามารถแสวงหาความสมบูรณ์แบบได้ เขายังได้กล่าวว่ามนุษย์ยุคบุคเบิกนี้มีความต้องการพื้นฐาน ที่จะดูแลรักษาตนเอง และมีความรู้สึกห่วงหาอาทรหรือความสงสาร เมื่อมนุษย์ถูกบังคับให้ต้องมีความสัมพันธ์กันมากขึ้นเนื่องจากการเพิ่มขึ้นของประชากร จึงได้เกิดการปรับเปลี่ยนทางด้านจิตวิทยา และได้เริ่มให้ความสำคัญกับความคิดเห็นของคนอื่น ๆ ว่าเป็นสิ่งสำคัญต่อการมีชีวิตที่ดีของตนเอง รูโซได้เรียกความรู้สึกใหม่นี้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการผลิบานของมนุษย์

รูโซ มีชีวิตอยู่ในช่วงรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ จนถึงรัชสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีของประเทศไทย เกิดในเจนีวา สวิตเซอร์แลนด์ งานเขียนของเขาส่งอิทธิพลต่อการปฏิวัติฝรั่งเศสด้วย
# ฝรั่งเศส (แก้ความกำกวม)
ฝรั่งเศส อาจหมายถึง
 ประเทศฝรั่งเศส ประเทศในทวีปยุโรป
 ภาษาฝรั่งเศส ภาษาที่ใช้เป็นหลักในประเทศฝรั่งเศส
 ชาวฝรั่งเศส บุคคลที่เกิดและโตในประเทศฝรั่งเศส
 ฟุตบอลทีมชาติฝรั่งเศส ทีมฟุตบอลจากประเทศฝรั่งเศส
 รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศส รัฐธรรมนูญของประเทศฝรั่งเศส
 ไทป์เฟซฝรั่งเศส
# ประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์
ประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์ (History of science) คือ การศึกษาพัฒนาการของวิทยาศาสตร์ รวมทั้งวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและวิทยาศาสตร์เชิงสังคม วิทยาศาสตร์เป็นองค์ความรู้เชิงประจักษ์ทั้นในเชิงทฤษฎีและเชิงปฏิบัติ เกี่ยวกับธรรมชาติของโลกและจักรวาล วิทยาศาสตร์เป็นศาสตร์ที่ได้รับการค้นพบและต่อยอดโดยนักวิทยาศาสตร์จากรุ่นสู่รุ่น นักวิทยาศาสตร์ให้ความสำคัญกับการสังเกต อธิบาย และทำนายปรากฏการณ์ในโลกแห่งความเป็นจริง"For our purpose, science may be defined as ordered knowledge of natural phenomena and of the relations between them." William C. Dampier-Whetham, "Science", in Encyclopædia Britannica, 11th ed. (New York: 1911); "Science comprises, first, the orderly and systematic comprehension, description and/or explanation of natural phenomena and, secondly, the [mathematical and logical] tools necessary for the undertaking." Marshall Clagett, Greek Science in Antiquity (New York: Collier Books, 1955); "Science is a systematic explanation of perceived or imaginary phenomena, or else is based on such an explanation.  Mathematics finds a place in science only as one of the symbolical languages in which scientific explanations may be expressed." David Pingree, "Hellenophilia versus the History of Science", Isis 83, 559 (1982); Pat Munday, entry "History of Science", New Dictionary of the History of Ideas (Charles Scribner's Sons, 2005). นอกจากนั้นประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์ยังศึกษาผลกระทบของนวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์ที่มีต่อวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และการเมืองของมนุษยชาติในประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา ประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์ เป็นเนื้อหาส่วนหนึ่งของวิชาประวัติศาสตร์

วิทยาศาสตร์ ไม่ว่าจะเป็นความรู้ทางคณิตศาสตร์ วิศวกรรม หรือ ฟิสิกส์ที่เราเข้าใจกันในปัจจุบันนั้น ล้วนมีจุดกำเนิดการปฏิวัติวิทยาศาสตร์ในยุคพื้นฟูศิลปวิทยาของยุโรป ซึ่งความรู้ทางวิทยาศาสตร์เหล่านั้น มีรากฐานจากผลงานที่คิดค้นขึ้นในสมัยกรีกโบราณและผลงานความรู้จากโลกมุสลิมที่มาจากโลกตะวันออก ซึ่งรับช่วงต่อมาจากอารยธรรมอียิปต์ เมโสโปเตเมีย และอินเดีย

คำว่า "Scientist" ในภาษาอังกฤษซึ่งแปลว่า "นักวิทยาศาสตร์"เป็นคำที่เกิดขึ้นเมื่อไม่กี่ศตวรรษที่แล้ว คำนี้ได้มีการใช้เป็นครั้งแรกโดย วิลเลียม เวเวล (William Whewell) ในศตวรรษที่ 19 ก่อนหน้านั้นผู้ที่สำรวจธรรมชาติของโลกเรียกตัวเองว่า "นักปรัชญาธรรมชาติ (Natural philosopher)" การสังเกตการณ์ธรรมชาติของโลกและจักรวาลนั้นมีมาตั้งแต่ยุคโบราณ ตัวอย่างเช่นนักปรัชญาธรรมชาติชาวกรีก ธาเลส (Thales) และ อริสโตเติล (Aristotle) และวิธีการทางวิทยาศาสตร์ (Scientific method) ถูกนำมาใช้ตั้งแต่สมัยยุคกลางของยุโรปซึ่งมีที่มาจากโลกมุสลิม ตัวอย่างเช่น นักปราชญ์ชาวอาหรับ อิบน์ อัลฮัยษัม (Ibn al-Haytham) และนักปราชญ์ชาวอังกฤษ โรเจอร์ เบคอน (Roger Bacon) วิทยาศาสตร์สมัยใหม่เริ่มขึ้นในช่วงต้นยุคใหม่ (Modern era) เพื่อการพัฒนาศักยภาพทางอุตสาหกรรมและการทำความเข้าใจกับธรรมชาติของจักรวาล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการปฏิวัติวิทยาศาสตร์ในทวีปยุโรปช่วงศตวรรษที่ 16 และศตวรรษที่ 17

 ยุคโบราณ 

 เมโสโปเตเมีย 

 กรีก-โรมัน 

 อินเดีย 

 จีน 

 ยุคกลาง 

 จักรวรรดิไบเซนไทน์ 

 โลกมุสลิม 

 ยุโรปตะวันตก 

 ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา : การกำเนิดใหม่ของวิทยาศาสตร์ในทวีปยุโรป 

 ยุคเรืองปัญญา 

 ยุคใหม่ : วิทยาศาสตร์สมัยใหม่ 

 คณิตศาสตร์ 

 ตรรกศาสตร์ 

 ฟิสิกส์ 

 ดาราศาสตร์ 

 ธรณีวิทยา 

 เคมี 

 ชีววิทยา 

 เภสัชศาสตร์ 

 สังคมศาสตร์ 

 โบราณคดี 

 เศรษฐศาสตร์ 

 มานุษยวิทยา 

 ศาสตร์เกิดใหม่
# อรรถปริวรรตศาสตร์
อรรถปริวรรตศาสตร์  สามารถมองได้ว่าเป็นทฤษฎีของการตีความและการทำความเข้าใจตัวบท ผ่านทางกระบวนการเชิงประจักษ์ (empirical) แนวทางนี้แตกต่างจากแนวปฏิบัติในการตีความที่เรียกว่านัยวิเคราะห์ ซึ่งพยายามแกะความหมายของตัวบท ขยายความ และเพิ่มเติมอรรถาธิบายของตัวบท  ส่วนอรรถปริวรรตศาสตร์นั้น เน้นศึกษากระบวนการที่ทำให้ผู้อ่านเกิดความเข้าใจในผู้สร้างตัวบทนั้นและความสัมพันธ์ระหว่างผู้สร้างกับผู้อ่าน โดยไม่จำกัดว่าจะต้องเป็นในช่วงเวลาเดียวกัน หรือคนละช่วงเวลา การศึกษานี้ทำภายใต้เงื่อนไขของวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์  ดังนั้นศาสตร์สาขานี้จึงเป็นสาขาย่อยหนึ่งของปรัชญาที่สนใจความเข้าใจของมนุษย์และการตีความตัวบท  ในปัจจุบัน ความหมายของคำว่าตัวบทนั้นถูกขยายออกไปจนเกินขอบเขตของเอกสาร งานเขียน โดยยังได้รวมไปถึง คำพูด การแสดง ผลงานศิลปะ หรือกระทั่งเหตุการณ์

คำว่า อรรถปริวรรตศาสตร์ หรือ Hermeneutics นอกวงการวิชาการมักถูกใช้ในความหมายของการตีความพระคัมภีร์
# มีนาคม
มีนาคม เป็นเดือนสามของปี ในทั้งปฏิทินกริกอเรียนและปฏิทินจูเลียน เป็นหนึ่งใน 7 เดือนที่มี 31 วัน

เดือนมีนาคมในซีกโลกเหนือมีฤดูกาลเทียบเท่ากับเดือนกันยายนในซีกโลกใต้

ในซีกโลกเหนือ วันที่ 1 มีนาคมเป็นวันเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิทางอุตุนิยมวิทยา ส่วนในซีกโลกใต้ วันเดียวกันเป็นการเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วงทางอุตุนิยมวิทยา

เดือนมีนาคมมีวันในสัปดาห์เริ่มต้นตรงกับเดือนพฤศจิกายนทุกปี และเดือนกุมภาพันธ์เฉพาะปีปกติสุรทิน เดือนมีนาคมสิ้นสุดวันในสัปดาห์เดียวกับเดือนมิถุนายนทุกปี ในปีอธิกสุรทิน เดือนมีนาคมเริ่มต้นในวันเดียวกับเดือนกันยายนและธันวาคมของปีก่อนหน้า ในปีปกติสุรทิน เดือนมีนาคมเริ่มต้นในวันเดียวกับเดือนมิถุนายนปีก่อนหน้า

คำว่า "March" ในภาษาอังกฤษ มาจากโรมโบราณ เมื่อเดือนมีนาคมเป็นเดือนแรกของปี และได้ชื่อภาษาละตินว่า "มาร์ติอุส" (Martius) ตามมาร์ส หรือแอรีส เทพแห่งสงครามของกรีก ในโรม ซึ่งมีลักษณะอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน เดือนมีนาคมเป็นเดือนแรกของฤดูใบไม้ผลิ จุดเริ่มต้นปีตามหลักเหตุผล และการเริ่มต้นฤดูกาลศึกสงคราม เดือนมกราคมเป็นเดือนแรกของปีปฏิทินในรัชสมัยกษัตริย์นูมา ปอมปิเลียส (ประมาณ 713 ปีก่อน ค.ศ.) หรือในรัชสมัยกษัตริย์เดเซมวีร์ราว 450 ก่อน ค.ศ. ปีที่มีตัวเลขเริ่มในวันที่ 1 มีนาคมในรัสเซีย กระทั่งสิ้นสุดคริสต์ศตวรรษที่ 15 ฝรั่งเศสเป็นประเทศแรกที่กำหนดให้วันปีใหม่ตรงกับวันที่ 1 มกราคม ใน ค.ศ. 1564 บริเตนใหญ่และอาณานิคมยังใช้ 25 มีนาคมเป็นวันขึ้นปีใหม่กระทั่ง ค.ศ. 1752 เมื่อเปลี่ยนไปใช้ปฏิทินเกรโกเรียน อีกหลายวัฒนธรรมและศาสนายังเฉลิมฉลองการขึ้นปีใหม่ในเดือนมนาคม

ส่วนในประเทศไทยเริ่มใช้ชื่อเดือนมีนาคมใน พ.ศ. 2432 ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 5 โดยสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทววงศ์วโรปการ เป็นผู้เสนอให้ใช้ราศีกำหนดชื่อเดือน

ตามโหราศาสตร์ เดือนมีนาคมเริ่มต้นขึ้นเมื่อดวงอาทิตย์ยกเข้าสู่ราศีมีน และสิ้นสุดเมื่อยกเข้าสู่ราศีเมษ แต่ในทางดาราศาสตร์ ต้นเดือนมีนาคมดวงอาทิตย์อยู่ในกลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำและปลายเดือนไปอยู่ในกลุ่มดาวปลา

 วันสำคัญ 
 2 มีนาคม – วันมาตรฐานฝีมือแรงงานแห่งชาติในประเทศไทย
 5 มีนาคม – วันนักข่าวในประเทศไทย
 8 มีนาคม – วันสตรีสากล
 13 มีนาคม – วันช้างไทย
 14 มีนาคม – ไวต์เดย์, วันพาย และวันคณิตศาสตร์โลก[ข้อมูล วันคณิตศาสตร์โลก วันพาย โอกาสก่อเกิดวันคณิตศาสตร์ไทย [14 มีนาคม] - See more at: http://www.anantasook.com/pi-day-world-math-day/#sthash.VrP70Kpr.dpuf]
 17 มีนาคม – วันนักบุญแพทริก
 19 มีนาคม – วันนักบุญโยเซฟ
 20 มีนาคม – วันความสุขสากล
 21 มีนาคม – วันกวีนิพนธ์สากล
 ดวงอาทิตย์ผ่านตำแหน่งวสันตวิษุวัตในราววันที่ 21 มีนาคม ทำให้ช่วงเวลากลางวันยาวนานเท่ากับกลางคืน (ในทางทฤษฎี)
 22 มีนาคม – วันน้ำโลก
 23 มีนาคม – วันปากีสถาน
 25 มีนาคม – แม่พระรับสาร
 26 มีนาคม – วันเอกราชของบังกลาเทศ (ค.ศ. 1971)
 27 มีนาคม – วันกองทัพอากาศในประเทศไทย
 31 มีนาคม – วันมหาเจษฎาบดินดร์ในประเทศไทย
 วันอีสเตอร์ตรงกับวันอาทิตย์ที่อยู่ระหว่าง 22 มีนาคม ถึง 25 เมษายน (ไม่ตรงกันทุกปี)
 วันไตโลก ตรงกับวันพฤหัสบดีที่สองของเดือน
 วันนอนหลับโลก ตรงกับวันศุกร์ที่สองของเดือนวันนอนหลับโลก (World Sleep Day)
# พื้นที่
พื้นที่ คือ ปริมาณของพื้นผิวหรือรูปร่างสองมิติ ที่แสดงถึงขอบเขตเนื้อที่ในแนวแผ่นระนาบ พื้นที่สามารถเข้าใจได้ว่าเป็นจำนวนวัสดุที่หนาขนาดหนึ่งเท่าที่จำเป็นที่จะประกอบขึ้นเป็นรูปร่าง หรือปริมาณสีทาเท่าที่จำเป็นที่จะทาผิวหน้าในครั้งเดียว พื้นที่เป็นมโนทัศน์ในสองมิติที่คล้ายคลึงกับความยาวของเส้นโค้งในหนึ่งมิติ หรือปริมาตรของทรงตันในสามมิติ

พื้นที่ของรูปร่างสามารถวัดได้โดยการเปรียบเทียบกับรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสที่มีขนาดตายตัวขนาดหนึ่ง หน่วยมาตรฐานของพื้นที่ในหน่วยเอสไอคือ ตารางเมตร (m2) ซึ่งเป็นพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสที่มีด้านยาวด้านละหนึ่งเมตรBureau International des Poids et Mesures Resolution 12 of the 11th meeting of the CGPM (1960), retrieved 15 July 2012 รูปร่างที่มีพื้นที่เท่ากับสามตารางเมตร จะเหมือนกับพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสเช่นนั้นสามรูป ในทางคณิตศาสตร์ หน่วยตารางหน่วยถูกนิยามขึ้นให้มีพื้นที่เท่ากับ "หนึ่ง" และพื้นที่ของรูปร่างหรือพื้นผิวอื่น ๆ ก็จะเป็นจำนวนจริงไร้มิติจำนวนหนึ่ง

สูตรคำนวณหาพื้นที่ของรูปร่างพื้นฐานหลายสูตรเป็นที่รู้จักโดยทั่วไป เช่น รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก รูปวงกลม เป็นต้น จากการใช้สูตรเหล่านี้ พื้นที่ของรูปหลายเหลี่ยมใด ๆ สามารถหาได้จากการแบ่งรูปหลายเหลี่ยมเป็นรูปสามเหลี่ยม ส่วนรูปร่างที่มีขอบเขตเป็นเส้นโค้งมักจะคำนวณพื้นที่ได้ด้วยแคลคูลัส (calculus)

สำหรับรูปร่างทรงตันอย่างเช่นทรงกลม ทรงกรวย หรือทรงกระบอก พื้นที่บนผิวรอบนอกของรูปทรงเหล่านี้เรียกว่า พื้นที่ผิว สูตรคำนวณพื้นที่ผิวของรูปทรงพื้นฐานต่าง ๆ สามารถหาได้ตั้งแต่ยุคกรีกโบราณ แต่การหาพื้นที่ผิวของรูปทรงที่ซับซ้อนยิ่งขึ้นต้องใช้แคลคูลัสหลายตัวแปร (multivariable calculus)
# ดาวเนปจูน
ดาวเนปจูน  มีชื่อไทยว่า ดาวเกตุ เป็นดาวเคราะห์ในระบบสุริยะลำดับสุดท้ายมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่เป็นอันดับที่ 4 รองจากดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส และมีมวลเป็นลำดับที่ 3 รองจากดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์ คำว่า "เนปจูน" นั้นตั้งชื่อตามเทพเจ้าแห่งท้องทะเลของโรมันเหนือ (กรีก : โปเซดอน) มีสัญลักษณ์เป็น (♆).

ดาวเนปจูนมีสีน้ำเงิน เนื่องจากองค์ประกอบหลักของบรรยากาศผิวนอกเป็น ไฮโดรเจน ฮีเลียม และมีเทน บรรยากาศของดาวเนปจูน มีกระแสลมที่รุนแรง (2500 กม/ชม.) อุณหภูมิพื้นผิวอยู่ที่ประมาณ -220℃ (-364 °F) ซึ่งหนาวเย็นมาก เนื่องจาก ดาวเนปจูนอยู่ไกลดวงอาทิตย์มาก แต่แกนกลางภายในของดาวเนปจูน ประกอบด้วยหินและก๊าซร้อน อุณหภูมิประมาณ 7,000℃ (12,632 °F) ซึ่งร้อนกว่าพื้นผิวของดวงอาทิตย์

ยานวอยเอเจอร์ 2 เป็นยานอวกาศจากโลกเพียงลำเดียวเท่านั้น ที่เคยเดินทางไปถึงดาวเนปจูนเมื่อ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2532 (ค.ศ. 1989) ภาพของดาวเนปจูนซึ่งได้ถ่ายลักษณะของดาวมาแสดงให้เราเห็นจุดดำใหญ่ (คล้ายจุดแดงใหญ่ ของดาวพฤหัสบดี) อยู่ค่อนมาทางซีกใต้ของดาว มีวงแหวนบางๆสีเข้มอยู่โดยรอบ (วงแหวนของดาวเนปจูน ค้นพบก่อนหน้านั้น โดย เอ็ดเวิร์ด กิแนน (Edward Guinan)

ดาวเนปจูนมีดวงจันทร์บริวาร 8 ถึง 14 ดวง และดวงใหญ่มากที่สุดมีชื่อว่า ไทรทัน ส่วนดวงเล็กมากที่สุดมีชื่อว่า   S/2004 N 1

thumb|200px|left|ภาพจาก ยานวอยเอเจอร์ 2 แสดง ดาวเนปจูนและดวงจันทร์บริวาร ชื่อ ไทรทัน

 ประวัติการค้นพบ 
ในปี พ.ศ. 2389 เออร์เบียง เลอ เวอร์ริเยร์ (Urbain Le Verrier) คำนวณว่า ต้องมีดาวเคราะห์ดวงหนึ่งรบกวนการโคจรของดาวยูเรนัส จนเมื่อวันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2389 โจฮันน์ จี. กาลเล (Johann G. Galle) นักดาราศาสตร์ชาวเยอรมันใต้แห่งหอดูดาวเบอร์ลิน ได้ค้นพบดาวเนปจูน ในตำแหน่งใกล้เคียงกับผลการคำนวณดังกล่าว
thumb|200px|อูร์แบ็ง เลอ แวรีเย

 หมายเหตุ
# อูราชิมะ ทาโร
อูราชิมะ ทาโร  เป็นเทพนิยายของญี่ปุ่น โดยเป็นเรื่องราวของชาวประมง ชื่อว่า อูราชิมะ ทาโร อาศัยอยู่ที่หมู่บ้านริมทะเลแห่งหนึ่ง อูราชิมะ ทาโรเป็นเด็กหนุ่มจิตใจดีและกตัญญู เขาออกหาปลาเพื่อนำเงินมาเลี้ยงดูแม่ ทำให้เขาเป็นที่รู้จักไปทั่วทั้งหมู่บ้าน วันหนึ่งเขาได้พบเด็กกลุ่มหนึ่งกำลังรังแกเต่าน้อยตัวหนึ่งอยู่ เขาจึงห้ามไม่ให้เด็ก ๆ รังแกเต่าตัวนั้น พร้อมทั้งเสนอว่าจะขอซื้อเต่าตัวนี้ จากนั้นเขาก็นำเต่าน้อยปล่อยลงสู่ทะเล

วันต่อมาในขณะที่เขาออกหาปลาตามปกติ ได้มีเต่าตัวใหญ่ว่ายน้ำเข้ามาใกล้ ๆ แล้วพูดขึ้นว่า “อูราชิมะ ทาโรซัง อูราชิมะ ทาโรซัง” เขาจึงหันไปดู เต่าตัวนั้นก็พูดต่อว่า “อูราชิมะ ทาโรซัง เราขอบคุณท่านมากที่ช่วยชีวิตเต่าน้อยตัวนั้นไว้ เพื่อเป็นการตอบแทนบุญคุณท่าน เราจะพาท่านไปเที่ยววังมังกรใต้ทะเลนี้ มาเถิด อูราชิมะ ทาโรซัง”

อูราชิมะ ทาโรจึงขี่หลังเต่าตัวใหญ่ลงสู่ก้นทะเลลึก จนพบกับ วังมังกรรีวงูโจ (竜宮城)ที่อยู่ใต้น้ำ วังมังกรนั้นทำด้วยทองคำทั้งหมด ทำให้มีแสงส่องประกายวูบวาบอย่างน่าอัศจรรย์ เขาได้พบกับเจ้าหญิงโอโตฮิเมะ
ธิดาพระองค์เดียวของเทพเจ้ามังกรริวจิน เขาได้ใช้เวลาอย่างมีความสุขในอาณาจักรใต้บาดาล เวลาผ่านไป 3 ปีเขาจึงเริ่มคิดถึงบ้านของเขา เขาจึงขอลาเจ้าหญิงโอโตฮิเมะเพื่อเดินทางกลับบ้าน ก่อนเดินทาง
เจ้าหญิงโอโตฮิเมะได้ให้กล่องประดับด้วยอัญมณีเป็นของขวัญ

หลังจากที่เดินทางกลับถึงบ้าน อูราชิมะ ทาโรพบว่าเวลาบนโลกนั้นได้ผ่านไปกว่า 300 ปีแล้ว  ผู้คนที่เขารู้จักก็ไม่มีหลงเหลืออยู่  ด้วยความขมขื่นเขาจึงมุ่งหน้ากลับไปยังชายหาด ในขณะนั้นเขาก็รำลึกถึงกล่องซึ่งได้รับเป็นของขวัญ จึงเปิดออกดู ก็ปรากฏควันขาวพวยพุ่งออกมา ในทันใดนั้นตัวเขาก็กลับชราลงอย่างรวดเร็วและเสียชีวิตไปในที่สุด  ซึ่งกล่องนั้นในความเป็นจริงก็คือที่ใช้กักเก็บอายุของเขานั่นเอง ยังมีเรื่องราวที่คล้ายคลึงกันนี้กระจัดกระจายอยู่ทั่วโอเชียเนีย โดยแหล่งกำเนิดของเรื่องนั้นไม่เป็นที่เด่นชัด

เนื้อเรื่องของเรื่องนี้ได้มีอิทธิพลต่อเรื่องแต่งและภาพยนตร์หลายเรื่อง เช่น การ์ตูนชุด ลามู ทรามวัยจากต่างดาว และ เลิฟฮินะ บ้านพักอลเวง และได้ถูกใช้เป็นโครงในการแต่งเรื่องสั้น "Another Story" ของ  Ursula K. Le Guin ในหนังสือรวมเรื่องสั้นชื่อ A Fisherman of the Inland Sea

แหล่งข้อมูลอื่น
 Urashima Taro  Matsuki Heikichi(1899)-Urashima-p04.jpg
# ภาวะคู่หรือคี่ (คณิตศาสตร์)
ในทางคณิตศาสตร์ จำนวนเต็มใด ๆ จะเป็นจำนวนคู่หรือจำนวนคี่อย่างใดอย่างหนึ่ง ถ้าจำนวนนั้นเป็นพหุคูณของ 2 มันจะเป็นจำนวนคู่ มิฉะนั้น มันจะเป็นจำนวนคี่
ตัวอย่างของจำนวนคู่ เช่น -4, 8, 0 และ 70
ตัวอย่างของจำนวนคี่ เช่น -5, 1 และ 71
เลข 0 เป็นจำนวนคู่ เพราะ 0 = 0 × 2

เซตของจำนวนคู่สามารถเขียนได้ดังนี้

จำนวนคู่ = 2Z = {..., −6, −4, −2, 0, 2, 4, 6, ...}

เซตของจำนวนคี่สามารถเขียนได้ดังนี้

จำนวนคี่ = 2Z + 1 = {..., −5, −3, −1, 1, 3, 5, ...}

สำหรับในระบบเลขฐานสิบ เราสามารถตรวจสอบว่าเป็นจำนวนคี่หรือคู่ได้โดยดูจากเลขหลักหน่วย กล่าวคือ ถ้าเลขหลักหน่วยเป็น 1,3,5,7 หรือ 9 แล้วจำนวนนั้นเป็นจำนวนคี่ มิฉะนั้น มันจะเป็นจำนวนคู่ และวิธีนี้ยังใช้ได้กับระบบเลขฐานที่ฐานเป็นจำนวนคู่อีกด้วย เช่น ระบบเลขฐานสอง ถ้าเลขหลักหน่วยเป็น 1 แล้วจำนวนนั้นเป็นจำนวนคี่ แต่ถ้าเป็น 0 มันจะเป็นจำนวนคู่ สำหรับระบบเลขฐานที่ฐานเป็นจำนวนคี่ จำนวนหนึ่ง ๆ จะเป็นจำนวนคู่หรือจำนวนคี่นั้น ขึ้นอยู่กับผลบวกของเลขโดด

จำนวนหนึ่งจะเป็นจำนวนคู่ถ้าสมภาคกับ 0 ในมอดุโล 2 และเป็นจำนวนคี่ถ้าสมภาคกับ 1 ในมอดุโล 2

จำนวนเฉพาะทุกจำนวนเป็นจำนวนคี่ ยกเว้นจำนวนเฉพาะ 2 ที่เป็นจำนวนคู่ จำนวนสมบูรณ์ (Perfect number) ที่เคยค้นพบทุกจำนวนเป็นจำนวนคู่ และยังไม่มีใครรู้ว่า มีจำนวนสมบูรณ์ที่เป็นจำนวนคี่หรือไม่

ข้อความคาดการณ์ของโกลด์บาช (Goldbach's conjecture) กล่าวว่าจำนวนเต็มทุกจำนวนที่มากกว่า 2 สามารถเขียนได้ในรูปของผลบวกของจำนวนเฉพาะสองจำนวน เช่น 5 = 2+3 มีการใช้คอมพิวเตอร์คำนวณว่าข้อคาดเดานี้จะเป็นจริงจนถึงอย่างน้อย 4 ×  แต่ก็ยังไม่สามารถหาข้อพิสูจน์ได้

 ภาวะคู่หรือคี่ของวัตถุอื่น 
ภาวะคู่หรือคี่ยังสามารถบ่งบอกสถานะของวัตถุอย่างอื่นนอกจากจำนวนเต็มได้อีกด้วย
 ในสาขาพีชคณิตนามธรรม ภาวะคู่หรือคี่ของการเรียงสับเปลี่ยนเป็นภาวะคู่หรือคี่ของจำนวนของคู่สลับ ซึ่งสามารถนำไปใช้ระบุภาวะคู่หรือคี่ของลูกบาศก์ของรูบิค บิชอปในเกมหมากรุก หรือปริศนาอื่น ๆ ได้