# หม่อมเจ้าชัชวลิต เกษมสันต์
มหาเสวกตรี หม่อมเจ้าชัชวลิต เกษมสันต์ (12 มิถุนายน พ.ศ. 2437 – 6 มิถุนายน พ.ศ. 2517) เป็นพระโอรสองค์ที่ 31 ใน พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์ และที่ 2 ในหม่อมทองสุก  มีพระเชษฐา พระเชษฐภคินี พระอนุชาและพระขนิษฐาร่วมพระมารดา ๖ พระองค์ คือ

๑) หม่อมเจ้าหญิงจันทรจำรัส เกษมสันต์ (พ.ศ. ๒๔๓๔ - ๒๕๒๕)

๒) หม่อมเจ้าชัชวลิต เกษมสันต์ (พ.ศ.๒๔๓๗ - ๒๕๑๗)

๓) หม่อมเจ้าบุญฤทธิ์ เกษมสันต์ (พ.ศ. ๒๔๔๐- ๒๕๑๔)

๔) หม่อมเจ้าดำ เกษมสันต์ (สิ้นชีพิตักษัยแต่ทรงพระเยาว์)

๕) หม่อมเจ้ากิติเกริกไกร เกษมสันต์ (พ.ศ. ๒๔๔๙ - ๒๔๖๔)

๖) หม่อมเจ้าหญิงอรอำไพ เกษมสันต์ (พ.ศ. ๒๔๕๓-๒๕๕๓) 

พระประวัติ
หม่อมเจ้าชัชวลิต เกษมสันต์เข้าถวายตัวเป็นมหาดเล็กในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวตั้งแต่วัยเด็ก สนองรับใช้ใต้เบื้องพระยุลบาทในตำแหน่ง เลขาธิการกรมบัญชาการมหาดเล็ก (ในช่วงปี พ.ศ. 2462 ถึง 2468) ซึ่งหม่อมเจ้าชัชวลิตได้ทรงพระผนวชเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2462ข่าวในพระราชสำนัก วันศุกร์ที่ 4 กรกฎาคม 2462 และในระหว่างปี พ.ศ. 2463 - 2465 ทรงรับตำแหน่งเป็นสภานายกคณะฟุตบอลแห่งสยาม

ในปี พ.ศ. 2465 หม่อมเจ้าชัชวลิต เกษมสันต์ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่งองคมนตรี 

นอกจากนี้หม่อมเจ้าชัชวลิต เกษมสันต์ ทรงได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภาไทย ชุดที่ 2 (18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 - 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2494)สมาชิกวุฒิสภาชุดที่ 2https://www.senate.go.th/assets/portals/1/files/list_senate2.pdf  ซึ่งสมาชิกชุดนี้สิ้นสุดสมาชิกภาพเมื่อ 29 พฤศจิกายน 2494 เนื่องจากมีการประกาศยึดอำนาจการปกครอง และนำรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2475 กลับมาใช้

ครอบครัว
หม่อมเจ้าชัชวลิต ทรงสมรสกับ หม่อมคล้อง (ณ ระนอง) เกษมสันต์ ณ อยุธยา ท.จ.ว. มีธิดา 2 ท่าน คือ 
 หม่อมราชวงศ์สุประภาดา เกษมสันต์ ม.ป.ช., ม.ว.ม., ป.ภ., ท.จ.ว.  อดีตราชเลขานุการในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ถึงแก่อนิจกรรม เมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2540 เนื่องจากเฮลิคอปเตอร์ในขบวนเสด็จฯ ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เครื่องที่ 2 ได้ประสบอุบัติเหตุตกที่จังหวัดนราธิวาส
 หม่อมราชวงศ์ทิพพาวดี เกษมสันต์ หรือ  หม่อมราชวงศ์ทิพพาวดี  ดุละลัมพะ จ.จ.

 พระยศ 
 25 สิงหาคม พ.ศ. 2454 - นายหมู่ตรีพระราชทานสัญญาบัตรกองเสือป่า
 – นายหมู่โท
 1 ตุลาคม 2455 – นายหมู่เอกพระราชทานสัญญาบัตรเสือป่า
 1 มกราคม พ.ศ. 2455 - หุ้มแพรแจ้งความกรมมหาดเล็ก
 31 พฤษภาคม 2456 – นายกองตรีพระราชทานสัญญาบัตรเสือป่า
 30 ธันวาคม 2456 – จ่าแจ้งความกรมมหาดเล็ก
 22 ตุลาคม 2458 – นายกองโทพระราชทานยศเสือป่า
 นายกองเอก
 19 ตุลาคม 2459 – รองหัวหมื่น
 2 มกราคม พ.ศ. 2459 หัวหมื่น พระราชทานยศ (หน้า ๒๗๔๘) 
 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2461 นายกองใหญ่ พระราชทานยศเสือป่า (หน้า ๓๓๒๘) 
 มกราคม 2462 – จางวางตรีประกาศกรมบัญชาการกลางมหาดเล็ก
 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2462 - นายพลเสือป่าพระราชทานยศเสือป่า
 1 มกราคม พ.ศ. 2464 จางวางโท พระราชทานยศ (หน้า ๒๙๓๑) 

 ตำแหน่ง 
 5 พฤศจิกายน 2458 – ราชองครักษ์เวรเสือป่าประกาศตั้งราชองครักษ์เวร
 25 เมษายน พ.ศ. 2459 - ผู้ช่วยเจ้ากรมเรือยนต์หลวงอีกตำแหน่งหนึ่ง ประกาศกรมมหาดเล็ก 
 – นายเวรห้องที่พระบรรทม
 15 พฤษภาคม 2462 – ผู้ช่วยเลขาธิการกรมบัญชาการกลางมหาดเล็กประกาศกรมมหาดเล็ก
 27 มิถุนายน พ.ศ. 2462 เลขาธิการกรมบัญชาการกลางมหาดเล็ก ประกาศกรมบัญชาการกลางมหาดเล็ก (หน้า ๘๕๓) 

 เครื่องราชอิสริยาภรณ์ 
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๒๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๐๓๔, ๒๐ สิงหาคม ๑๓๐
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๓๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๓๗๖, ๒๐ พฤศจิกายน ๒๔๖๔
ราชกิจจานุเบกษา, รายพระนามและนามสมาชิกสมาชิกา เครื่องราชอิสริยาภรณ์อิสริยาภรณ์สำหรับตระกูลจุลจอมเกล้า พระราชทานในงานพระราชพิธีฉัตรมงคล เมื่อวันที่ ๑๑ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๖๕, เล่ม ๓๙ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๒๒๘๔, ๑๙ พฤศจิกายน ๒๔๖๕
 (ฝ่ายหน้า)ราชกิจจานุเบกษา, รายพระนามและนาม ผู้รับพระราชทานตราวัลลภาภรณ์ในวันที่ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๔๖๒ และแถลงความชอบของผู้นั้นๆ, เล่ม ๓๖ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๗, ๖ เมษายน ๒๔๖๒
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๓๔ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๒๑๓, ๓ กุมภาพันธ์ ๒๔๖๐
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานตราวชิรมาลา, เล่ม ๓๑ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๑๓๓๑, ๒๐ กันยายน ๒๔๕๗
ราชกิจจานุเบกษา, ส่งเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไปพระราชทาน, เล่ม ๔๓ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๔๕๑, ๒ พฤษภาคม ๒๔๖๙
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๔๑ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๔๙๘, ๑ มกราคม ๒๔๖๗
ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญราชรุจิ, เล่ม ๒๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๗๐๗, ๙ กรกฎาคม ๑๓๐

 พ.ศ. 2454 – เข็มข้าหลวงเดิมราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเข็มข้าหลวงเดิม, เล่ม ๒๘ ตอนที่ ๐ ง หน้า ๓๔๔, ๒๘ พฤษภาคม ๒๔๕๔