# คิม อิล-ซ็อง
คิม อิล-ซ็อง (, ; ชื่อเกิด คิม ซ็อง-จู;Also romanized as Kim Seong-ju according to Revised Romanization of Korean or Kim Sŏng Ju according to McCune-Reischauer.Yŏng-ho Ch'oe. "Christian Background in the Early Life of Kim Il-Song." Asian Survey 26, no. 10 (1986): 1082–1091.  15 เมษายน ค.ศ. 1912 – 8 กรกฎาคม ค.ศ. 1994) เป็นนักการเมืองชาวเกาหลีเหนือและผู้ก่อตั้งประเทศเกาหลีเหนือ ซึ่งเขาเป็นผู้นำสูงสุดคนแรกตั้งแต่ก่อตั้งประเทศใน ค.ศ. 1948 กระทั่งถึงแก่อสัญกรรมใน ค.ศ. 1994 หลังจากนั้น คิม จ็อง-อิล บุตรชายก็ได้สืบทอดตำแหน่งและเขาก็ได้รับการประกาศให้เป็นประธานาธิบดีตลอดกาล

เขาดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีตั้งแต่ ค.ศ. 1948 ถึง 1972 และประธานาธิบดีตั้งแต่ ค.ศ. 1972 ถึง 1994 เขายังเป็นหัวหน้าพรรคแรงงานเกาหลีตั้งแต่ ค.ศ. 1949 ถึง 1994 (โดยมีตำแหน่งเป็นประธานตั้งแต่ ค.ศ. 1949 ถึง 1966 และเป็นเลขาธิการใหญ่หลัง ค.ศ. 1966) หลังขึ้นสู่อำนาจภายหลังสิ้นสุดการปกครองของญี่ปุ่นเหนือเกาหลีใน ค.ศ. 1945 หลังญี่ปุ่นยอมจำนนในสงครามโลกครั้งที่สอง เขามีคำสั่งให้รุกรานเกาหลีใต้ใน ค.ศ. 1950 กระตุ้นให้เกิดการเข้าแทรกแซงเพื่อปกป้องเกาหลีใต้โดยสหประชาชาติซึ่งนำโดยสหรัฐ หลังภาวะชะงักงันทางทหารในสงครามเกาหลี มีการลงนามความตกลงหยุดยิงในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1953 เขาเป็นประมุขแห่งรัฐ/หัวหน้ารัฐบาลที่ไม่ใช่ราชวงศ์ที่ดำรงตำแหน่งยาวนานเป็นอันดับสามในศตวรรษที่ 20 โดยอยู่ในตำแหน่งนานกว่า 45 ปี

ภายใต้การนำของเขา เกาหลีเหนือถูกสถาปนาขึ้นเป็นระบอบเผด็จการเบ็ดเสร็จสังคมนิยมบุคคลลักษณนิยมโดยมีระบบเศรษฐกิจแบบวางแผนจากส่วนกลาง เกาหลีเหนือมีความสัมพันธ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจใกล้ชิดมากกับสหภาพโซเวียต ภายในทศวรรษ 1960s มาตรฐานการครองชีพของเกาหลีเหนือดีกว่าเกาหลีใต้เล็กน้อย ซึ่งในขณะนั้นเกาหลีใต้กำลังประสบปัญหาความวุ่นวายทางการเมืองและวิกฤตเศรษฐกิจ สถานการณ์กลับตาลปัตรในทศวรรษ 1970 เมื่อเกาหลีใต้ที่กลับมามีเสถียรภาพกลายเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจขณะที่เศรษฐกิจของเกาหลีเหนือซบเซาและล่มสลายในเวลาต่อมา ความแตกต่างเริ่มเกิดขึ้นระหว่างเกาหลีเหนือและสหภาพโซเวียต โดยมีประเด็นหลักคือปรัชญาชูเชของคิม อิล-ซ็อง ซึ่งเน้นชาตินิยมเกาหลีและการพึ่งพาตนเอง ถึงกระนั้น ประเทศก็ยังคงได้รับเงินทุน เงินอุดหนุน และความช่วยเหลือจากสหภาพโซเวียตและกลุ่มตะวันออกกระทั่งสหภาพโซเวียตล่มสลายใน ค.ศ. 1991

ผลจากการสูญเสียความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจส่งผลกระทบเชิงลบต่อเศรษฐกิจของเกาหลีเหนือ นำไปสู่การเกิดทุพภิกขภัยแพร่หลายใน ค.ศ. 1994 ในช่วงเวลานี้ เกาหลีเหนือยังคงวิพากษ์วิจารณ์การประจำการของกองกำลังป้องกันประเทศสหรัฐในภูมิภาค ซึ่งมองว่าเป็นจักรวรรดินิยม โดยได้ยึดเรือยูเอสเอส พิวโบลสัญชาติอเมริกันใน ค.ศ. 1968 นี่เป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการแทรกซึมและบ่อนทำลายเพื่อรวมคาบสมุทรให้เป็นหนึ่งเดียวภายใต้การปกครองของเกาหลีเหนือ คิมมีชีวิตยืนยาวกว่าพันธมิตรของเขาอย่างโจเซฟ สตาลินและเหมา เจ๋อตง เกินกว่าสองทศวรรษและเกือบสองทศวรรษตามลำดับ และยังคงอยู่ในอำนาจตลอดช่วงวาระของประธานาธิบดีเกาหลีใต้หกคนและประธานาธิบดีสหรัฐสิบคน เขาเป็นที่รู้จักในนามของผู้นำผู้ยิ่งใหญ่ (ซูรย็อง) เขาสร้างลัทธิบูชาบุคคลที่แผ่ขยายอย่างกว้างขวางซึ่งครอบงำการเมืองภายในประเทศในเกาหลีเหนือ ในการประชุมใหญ่พรรคแรงงานเกาหลีครั้งที่ 6 ใน ค.ศ. 1980 คิม จ็อง-อิล บุตรชายคนโตของเขาได้รับเลือกเป็นสมาชิกคณะผู้บริหารสูงสุดและถูกเลือกให้เป็นผู้สืบทอดตำแหน่ง ถือเป็นการสถาปนาราชวงศ์คิม

 ชีวิตช่วงต้น 

 ภูมิหลังครอบครัว 
thumb|left|บ้านที่คิมเกิด

คิมเกิดมาโดยมีชื่อว่าคิม ซ็อง-จูAlso romanized as Kim Seong-ju according to Revised Romanization of Korean or Kim Sŏng Ju according to McCune-Reischauer.Yŏng-ho Ch'oe. "Christian Background in the Early Life of Kim Il-Song." Asian Survey 26, no. 10 (1986): 1082–1091.  โดยมีคิม ฮย็อง-จิกเป็นบิดาและคัง พัน-ซ็อกเป็นมารดา คิมมีน้องชายสองคนคือคิม ช็อล-จูและคิม ย็อง-จู คิม ฮย็อง-จิกยังมีบุตรบุญธรรมชื่อคิม รยง-โฮ เกิดใน ค.ศ. 1911 คิม ช็อล-จูเสียชีวิตขณะต่อสู้กับญี่ปุ่นและคิม ย็อง-จูได้เข้ามามีส่วนร่วมในรัฐบาลเกาหลีเหนือ เขาเคยถูกมองว่าเป็นผู้สืบทอดอำนาจจากพี่ชายก่อนจะหมดความโปรดปรานไป

thumb|left|ภาพเหมือนของคิมใน ค.ศ. 1926 จากโรงเรียนทหารฮวาซ็อง ตีพิมพ์ในอัตชีวประวัติของเขาชื่อ กับศตวรรษ
ครอบครัวของคิม ส่วนหนึ่งของตระกูลคิมแห่งช็อนจู ว่ากันว่ามีต้นกำเนิดมาจากเมือช็อนจู จังหวัดช็อลลาเหนือ ใน ค.ศ. 1860 คิม อึง-อู เป็นทวดของเขา มาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่ย่านมันกย็องแดในเปียงยาง มีรายงานว่าคิมเกิดในหมู่บ้านเล็ก ๆ ชื่อมันกย็องบง (ซึ่งขณะนั้นเรียกว่านัมรี) ใกล้กับเปียงยางเมื่อ 15 เมษายน 1912 ตามชีวประวัติกึ่งทางการของคิมใน ค.ศ. 1964 ระบุว่าเขาเกิดที่บ้านของมารดาของเขาในชิงจง และเติบโตในมันกย็องบงในเวลาต่อมา

thumb|left|ภาพเหมือนของคิมจากโรงเรียนมัธยมยฺวี่เหวินใน ค.ศ. 1927 ตีพิมพ์ในอัตชีวประวัติของเขาชื่อ กับศตวรรษ
ตามที่คิมกล่าวไว้ ครอบครัวของเขาอยู่ห่างจากความยากจนเพียงก้าวเดียว คิมบอกว่าเขาเติบโตมาในครอบครัวชาวคริสเตียนเพรสไบทีเรียนที่กระตือรือร้นอย่างมาก ปู่ฝ่ายมารดาของเขาเป็นศิษยาภิบาลโปรเตสแตนต์ และบิดาของเขาเคยเรียนที่โรงเรียนมิชชันนารีและยังเป็นผู้อาวุโสในโบสถ์เพรสไบทีเรียนKimjongilia – The Movie – Learn More  ตามรายงานอย่างเป็นทางการของรัฐบาลเกาหลีเหนือ ครอบครัวของคิมมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่อต้านญี่ปุ่นและหนีไปยังแมนจูเรียใน ค.ศ. 1920 เช่นเดียวกับครอบครัวชาวเกาหลีส่วนใหญ่ พวกเขาไม่พอใจการยึดครองคาบสมุทรเกาหลีของญี่ปุ่น (ซึ่งเริ่มต้นเมื่อ 29 สิงหาคม ค.ศ. 1910) การปราบปรามการต่อต้านของชาวเกาหลีของญี่ปุ่นนั้นรุนแรงมาก ส่งผลให้มีการจับกุมและคุมขังพลเมืองเกาหลีมากกว่า 52,000 คนใน ค.ศ. 1912 เพียงปีเดียว การปราบปรามนี้ได้บังคับให้ครอบครัวชาวเกาหลีจำนวนมากต้องหนีออกจากคาบสมุทรเกาหลีและไปตั้งถิ่นฐานในแมนจูเรีย

ถึงอย่างนั้น บิดามารดาของคิม โดยเฉพาะอย่างยิ่งมารดาของเขา มีบทบาทในการต่อสู้ต่อต้านญี่ปุ่นที่กำลังแพร่หลายไปทั่วคาบสมุทร การมีส่วนร่วมที่แน่ชัดของพวกเขาไม่ว่าจะเป็นด้วยเหตุผลทางศาสนาคริสต์นิกายโปรเตสแตนต์ ทางชาตินิยม หรือทั้งสองอย่างนั้นยังไม่ชัดเจน

 กิจกรรมคอมมิวนิสต์และกองโจร 
thumb|left|สมาชิกกองพลปืนไรเฟิลแยกที่ 88 หน่วยทหารระหว่างประเทศของกองทัพแดงใน ค.ศ. 1943 คิมนั่งอยู่แถวหน้าคนที่สองจากขวา

แหล่งข้อมูลจากรัฐบาลเกาหลีเหนือระบุว่าคิมได้รับยกย่องในการก่อตั้งสหภาพล้มล้างจักรวรรดินิยมใน ค.ศ. 1926 เขาเข้าศึกษาที่โรงเรียนทหารฮวาซ็องใน ค.ศ. 1926 แต่พบว่าวิธีการฝึกอบรมของโรงเรียนนั้นล้าสมัยจึงลาออกใน ค.ศ. 1927 หลังจากนั้นเขาเข้าศึกษาที่โรงเรียนมัธยมยฺวี่เหวินในมณฑลจี๋หลินของจีนจนถึง ค.ศ. 1930 ซึ่งเป็นช่วงที่เขาปฏิเสธประเพณีศักดินาของชาวเกาหลีรุ่นเก่าและหันมาสนใจอุดมการณ์คอมมิวนิสต์ คิมในวัย 17 ปีกลายเป็นสมาชิกที่อายุน้อยที่สุดของ องค์กรใต้ดินแนวคิดมาร์กซิสต์ที่มีสมาชิกไม่ถึงยี่สิบคน องค์กรนี้อยู่ภายใต้การนำของฮอ โซ  ซึ่งเป็นสมาชิกของ ตำรวจตรวจพบกลุ่มนี้สามสัปดาห์หลังก่อตั้งใน ค.ศ. 1929 และคุมขังคิมเป็นเวลาหลายเดือน การศึกษาอย่างเป็นทางการของคิมสิ้นสุดลงหลังการถูกจับกุมและคุมขัง

ใน ค.ศ. 1931 คิมเข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์จีน  พรรคคอมมิวนิสต์เกาหลีได้ก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1925 แต่ถูกขับออกจากองค์การคอมมิวนิสต์สากลในช่วงต้นทศวรรษ 1930 เนื่องจากถูกมองว่ามีแนวคิดชาตินิยมมากเกินไป เขาเข้าร่วมกลุ่มกองโจรต่อต้านญี่ปุ่นหลายกลุ่มทางตอนเหนือของจีน ความรู้สึกต่อต้านญี่ปุ่นรุนแรงขึ้นในแมนจูเรีย แต่ ณ เดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1930 ญี่ปุ่นยังไม่ได้เข้ายึดครองแมนจูเรีย วันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1930 เกิดการลุกฮือที่รุนแรงและเกิดขึ้นเองในแมนจูเรียตะวันออกซึ่งชาวนาโจมตีหมู่บ้านบางแห่งในท้องถิ่นเพื่อต่อต้าน "การรุกรานของญี่ปุ่น"Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in On Juche in Our Revolution (Foreign Languages Publishers: Pyongyang, Korea, 1973) 3. ทางการปราบปรามการลุกฮือที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันนี้ได้อย่างง่ายดาย ด้วยการโจมตีครั้งนี้ ญี่ปุ่นจึงเริ่มวางแผนเข้ายึดครองแมนจูเรีย ในสุนทรพจน์ที่คิมอ้างว่ากล่าวต่อที่ประชุมผู้แทนสันนิบาตเยาวชนคอมมิวนิสต์ในวันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1931 ในเขตเยนชีในแมนจูเรีย เขาเตือนผู้แทนถึงการลุกฮือที่ไม่ได้วางแผนล่วงหน้า เช่น การลุกฮือในแมนจูเรียตะวันออกในวันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1930Kim Il-Sung, "Let Us Repudiate the 'Left' Adventurist Line and Follow the Revolutionary Organizational Line" contained in On Juche in Our Revolution, pp. 1–15.

สี่เดือนต่อมา วันที่ 18 กันยายน ค.ศ. 1931 เกิด "อุบัติการณ์มุกเดน" ขึ้น ซึ่งมีการระเบิดของไดนาไมต์ที่ค่อนข้างอ่อนแรงใกล้กับทางรถไฟของญี่ปุ่นในเมืองมุกเดน แมนจูเรีย แม้จะไม่มีความเสียหายเกิดขึ้น แต่ญี่ปุ่นใช้เหตุการณ์นี้เป็นข้ออ้างในการส่งกำลังทหารเข้าสู่แมนจูเรียและแต่งตั้งรัฐบาลหุ่นเชิดKim Il-Sung, "On Waging Armed Struggle Against Japanese Imperialism" on 16 December 1931 contained in On Juche in Our Revolution, pp. 17–20. ใน ค.ศ. 1935 คิมเป็นสมาชิกของกองทัพร่วมต่อต้านญี่ปุ่นตะวันออกเฉียงเหนือ กลุ่มกองโจรที่นำโดยพรรคคอมมิวนิสต์จีน คิมได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมาธิการการเมืองของหน่วยแยกที่ 3 ของกองพลที่สอง ประกอบด้วยทหารประมาณ 160 นาย ที่นี่ คิมพบกับชายผู้ซึ่งจะกลายเป็นผู้ให้คำแนะนำของเขาในฐานะคอมมิวนิสต์ นั่นคือเว่ย์ เจิ้งหมิน ผู้บังคับบัญชาโดยตรงของคิมในขณะนั้น ซึ่งดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมาธิการการเมืองของกองทัพร่วมต่อต้านญี่ปุ่นตะวันออกเฉียงเหนือ เว่ย์รายงานโดยตรงต่อคัง เชิง สมาชิกพรรคระดับสูงที่ใกล้ชิดกับเหมา เจ๋อตงในเหยียนอัน กระทั่งเว่ย์เสียชีวิตในวันที่ 8 มีนาคม ค.ศ. 1941

การกระทำของคิมในช่วงอุบัติการณ์มินแซ็งดันช่วยเสริมสร้างความเป็นผู้นำของเขาให้แข็งแกร่งขึ้น พรรคคอมมิวนิสต์จีนที่ปฏิบัติการอยู่ในแมนจูเรียเริ่มสงสัยว่าชาวเกาหลีคนใดก็ตามในแมนจูเรียอาจเป็นสมาชิกของกลุ่มมินแซ็งดันที่นิยมญี่ปุ่นอย่างลับ ๆ ส่งผลให้เกิดการกวาดล้าง ชาวเกาหลีกว่า 1,000 คนถูกขับออกจากพรรคคอมมิวนิสต์จีน รวมถึงคิม (ซึ่งถูกจับกุมในช่วงปลาย ค.ศ. 1933 และพ้นผิดในช่วงต้น ค.ศ. 1934) และมีผู้ถูกสังหารไป 500 คน บันทึกความทรงจำของคิม อิล-ซ็อง  และของทหารกองโจรที่ต่อสู้เคียงข้างเขา  อ้างถึงการที่คิมยึดและเผาทำลายแฟ้มเอกสารต้องสงสัยของคณะกรรมาธิการกวาดล้างว่าเป็นกุญแจสำคัญในการเสริมสร้างความเป็นผู้นำของเขา หลังการทำลายแฟ้มเอกสารต้องสงสัยและการฟื้นฟูสถานะของผู้เคยถูกสงสัย ผู้หลบหนีจากการกวาดล้างก็ได้มารวมตัวกันรอบคิม ดังที่ซูซี คิม นักประวัติศาสตร์ สรุปไว้ว่าคิม อิล-ซ็อง "ก้าวขึ้นมาจากการกวาดล้างในฐานะผู้นำที่ชัดเจน ไม่เพียงเพราะการกระทำที่กล้าหาญ แต่ยังรวมถึงความเห็นอกเห็นใจของเขาด้วย"

ใน ค.ศ. 1935 คิมใช้ชื่อ คิม อิล-ซ็อง หมายถึง "คิมผู้กลายเป็นดวงอาทิตย์" คิมได้รับแต่งตั้งเป็นผู้บัญชาการกองพลที่ 6 ใน ค.ศ. 1937 ด้วยวัย 24 ปี โดยควบคุมกำลังคนไม่กี่ร้อยนายในกลุ่มที่ต่อมาเป็นที่รู้จักในชื่อ "กองพลคิม อิล-ซ็อง"วันที่ 4 มิถุนายน ค.ศ. 1937 เขานำกองโจร 200 คนบุกโจมตีโพช็อนโบ ทำลายสำนักงานรัฐบาลท้องถิ่นและจุดไฟเผาสถานีตำรวจและที่ทำการไปรษณีย์ของญี่ปุ่น ความสำเร็จของการโจมตีครั้งนี้แสดงให้เห็นถึงพรสวรรค์ของคิมในฐานะผู้นำทางทหาร สิ่งสำคัญยิ่งกว่าความสำเร็จทางทหารคือการประสานงานและการจัดระเบียบทางการเมืองระหว่างกองโจรกับสมาคมฟื้นฟูปิตุภูมิเกาหลี กลุ่มแนวร่วมต่อต้านญี่ปุ่นในแมนจูเรีย ความสำเร็จเหล่านี้ทำให้คิมได้รับชื่อเสียงในหมู่กองโจรจีน และชีวประวัติของเกาหลีเหนือในภายหลังจะนำเรื่องนี้มาใช้เป็นชัยชนะอันยิ่งใหญ่ของเกาหลี

สำหรับฝ่ายญี่ปุ่นเอง พวกเขาถือว่าคิมเป็นหนึ่งในผู้นำกองโจรเกาหลีที่มีประสิทธิภาพและเป็นที่นิยมมากที่สุดเท่าที่เคยมีมา เขาปรากฏในรายชื่อบุคคลที่ญี่ปุ่นต้องการตัวในชื่อ "เสือ" "หน่วยมาเอดะ" ของญี่ปุ่นถูกส่งมาเพื่อตามล่าเขาในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1940 ต่อมาใน ค.ศ. 1940 ญี่ปุ่นลักพาตัวหญิงคนหนึ่งชื่อคิม ฮเย-ซ็อน เชื่อว่าเป็นภรรยาคนแรกของคิม อิล-ซ็อง หลังใช้เธอเป็นตัวประกันเพื่อพยายามโน้มน้าวให้กองโจรเกาหลียอมจำนน เธอก็ถูกสังหาร คิมได้รับแต่งตั้งเป็นผู้บัญชาการภูมิภาคปฏิบัติการที่ 2 ของกองทัพที่ 1 แต่เมื่อสิ้น ค.ศ. 1940 เขาเป็นผู้นำกองทัพที่ 1 เพียงคนเดียวที่ยังคงมีชีวิตอยู่ เมื่อถูกไล่ล่าโดยกองทหารญี่ปุ่น ในปลาย ค.ศ. 1940 คิมและนักสู้ของเขาประมาณหนึ่งโหลหลบหนีโดยการข้ามแม่น้ำอามูร์เข้าไปในสหภาพโซเวียต คิมถูกส่งไปยังค่ายที่วยัตสโคเยใกล้กับฮาบารอฟสค์ ที่ซึ่งโซเวียตฝึกอบรมกองโจรคอมมิวนิสต์เกาหลีใหม่ ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1942 คิมและกองทัพของเขาได้รับมอบหมายให้เป็นหน่วยพิเศษที่รู้จักในชื่อกองพลปืนไรเฟิลแยกที่ 88 ซึ่งเป็นของกองทัพแดงโซเวียต ผู้บังคับบัญชาโดยตรงของคิมคือโจว เป่าจง คิมกลายเป็นร้อยเอกในกองทัพแดงโซเวียต และรับราชการอยู่ในนั้นกระทั่งสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สองใน ค.ศ. 1945

 ข้อกล่าวอ้างที่ว่าคิมแอบอ้างเป็นคนอื่น 
thumb|upright|left|คิมในช่วงการหาเสียงเลือกตั้งท้องถิ่นของเกาหลีเหนือ ค.ศ. 1946

มีแหล่งข้อมูลหลายแห่งอ้างว่าชื่อ "คิม อิล-ซ็อง" เคยถูกใช้มาก่อนโดยผู้นำคนสำคัญในยุคแรกของการต่อต้านของเกาหลีชื่อคิม คย็อง-ช็อน กรีโกรี เมกเลอร์  นายทหารโซเวียตที่เคยทำงานร่วมกับคิม อิล-ซ็องในช่วงที่โซเวียตยึดครอง กล่าวว่าคิมได้รับชื่อนี้มาจากผู้บัญชาการคนก่อนที่เสียชีวิตไปแล้ว อย่างไรก็ตาม อันเดรย์ ลันคอฟ นักประวัติศาสตร์ แย้งว่าข้ออ้างนี้ไม่น่าจะเป็นจริง โดยอ้างอิงจากพยานหลายคนที่รู้จักคิมทั้งก่อนและหลังช่วงที่เขาอยู่ในสหภาพโซเวียต รวมถึงโจว เป่าจง ผู้บังคับบัญชาของเขา ซึ่งปฏิเสธข้อกล่าวอ้างเรื่องคิมคนที่สองในบันทึกประจำวันของเขา บรูซ คัมมิงส์ นักประวัติศาสตร์ ชี้ให้เห็นว่าเจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นจากกองทัพคันโตได้ยืนยันถึงชื่อเสียงของเขาในฐานะบุคคลสำคัญของการต่อต้าน

สำนักข่าวย็อนฮับของเกาหลีใต้ได้เปิดเผยในวันที่ 12 สิงหาคม ค.ศ. 2009 ว่ารัฐบาลทหารสหรัฐในเกาหลีเคยยอมรับแล้วว่าแท้จริงแล้วคิม อิล-ซ็องนั้นเป็นเพียงแค่หลานชายของเขาเองที่ชื่อคิม ซ็อง-จู ซึ่งแสร้งทำเป็นตัวคิม อิล-ซ็อง ต่อมาใน ค.ศ. 2019 แอนนี เจค็อบเซ็น นักข่าวสืบสวนสอบสวนตีพิมพ์หนังสือชื่อ Surprise, Kill, Vanish ซึ่งอธิบายเพิ่มเติมว่าสำนักข่าวกรองกลางสหรัฐ (ซีไอเอ) เคยสรุปว่าคิม อิล-ซ็องเป็นผู้แอบอ้างที่ถูกข่มขู่ให้ตกอยู่ภายใต้บงการของสหภาพโซเวียต เอกสารลับของซีไอเอชื่อ "The Identity of Kim Il Sung" (ตัวตนของคิม อิล-ซ็อง) ระบุว่าตัวตนที่แท้จริงของผู้นำคนนี้คือคิม ซ็อง-จู เด็กกำพร้าที่ถูกจับได้ว่าขโมยเงินจากเพื่อนร่วมชั้นและฆ่าเพื่อนร่วมชั้นคนนั้นเพื่อเลี่ยงความอับอาย เอกสารดังกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่หน่วยข่าวกรองโซเวียตเห็นโอกาสที่จะใช้เรื่องนี้ข่มขู่คิม ซ็อง-จูให้เป็นหุ่นเชิดของโซเวียตในการนำพรรคคอมมิวนิสต์เกาหลีเหนือภายใต้ชื่อของวีรบุรุษสงครามตัวจริงที่ชื่อ คิม อิล-ซ็อง ซึ่งสตาลินได้จัดการให้หายตัวไป เจค็อบเซ็นยังเขียนอีกว่าซีไอเอรับทราบว่า "มีการสั่งการเจาะจงแก่ผู้นำระบอบว่าไม่ควรมีคำถามใด ๆ เกี่ยวกับตัวตนของคิม [อิล-ซ็อง]"

นักประวัติศาสตร์โดยทั่วไปยอมรับว่าแม้ความกล้าหาญของคิมจะถูกกล่าวเกินจริงโดยลัทธิบูชาบุคคลซึ่งสร้างขึ้นรอบตัวเขา แต่เขาก็เป็นผู้นำกองโจรที่สำคัญ

 ผู้นำเกาหลีเหนือ 

 กลับสู่เกาหลี 
thumb|คิม (สูทสีดำ) เข้าร่วมงานมวลชนกับสมาชิกการบริหารพลเรือนโซเวียต,  เปียงยาง, ตุลาคม ค.ศ. 1945

สหภาพโซเวียตประกาศสงครามต่อญี่ปุ่นในวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ. 1945 และกองทัพแดงเข้าสู่เปียงยางในวันที่ 24 สิงหาคม ค.ศ. 1945 สตาลินได้สั่งการให้ลัฟเรนตีย์ เบรียาแนะนำผู้นำคอมมิวนิสต์สำหรับดินแดนที่โซเวียตยึดครองและเบรีอาพบกับคิมหลายครั้งก่อนจะแนะนำเขาแก่สตาลิน

ร้อยเอก คิม อิล-ซ็อง นายทหารกองทัพแดงวัย 33 ปี เดินทางถึงท่าเรือว็อนซันของเกาหลีในวันที่ 19 กันยายน 1945 หลังลี้ภัยไป 26 ปี จากการเปิดเผยของเลโอนิด วาสซิน เจ้าหน้าที่จากกระทรวงกิจการภายในโซเวียต (เอ็มวีดี) คิมนั้น "ถูกสร้างขึ้นมาจากศูนย์" โดยพื้นฐานแล้ว อย่างแรกคือ ภาษาเกาหลีของเขายังอยู่ในระดับต่ำมาก เขาได้รับการศึกษาอย่างเป็นทางการเพียงแปดปี ทั้งหมดเป็นภาษาจีน เขาต้องการการฝึกสอนอย่างมากเพื่ออ่านสุนทรพจน์ (ซึ่งเอ็มวีดีเตรียมให้เขา) ในการประชุมพรรคคอมมิวนิสต์สามวันหลังเขาเดินทางมาถึง

thumb|คิม อิล-ซ็อง (ตรงกลาง) กำลังรับเหรียญจากเจ้าหน้าที่โซเวียตในเปียงยาง, ตุลาคม ค.ศ. 1945
thumb|right|คิม อิล-ซ็อง (ตรงกลาง) และคิม ดู-บง (คนที่สองจากขวา) ในการประชุมร่วมกันของพรรคประชาชนใหม่และพรรคแรงงานเกาหลีเหนือในเปียงยาง, 28 สิงหาคม ค.ศ. 1946

ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1945 สหภาพแต่งตั้งคิม อิล-ซ็องเป็นเลขาธิการคนที่หนึ่งของสำนักสาขาเกาหลีเหนือของพรรคคอมมิวนิสต์เกาหลี เดิมที โซเวียตต้องการให้โช มัน-ชิกเป็นผู้นำรัฐบาลแนวร่วมประชาชน แต่โชปฏิเสธจะสนับสนุนการปกครองภายใต้การดูแลของโซเวียตและขัดแย้งกับคิม นายพล เทเรนตี ชตีคอฟ ผู้ซึ่งนำการยึดครองเกาหลีเหนือของโซเวียต สนับสนุนคิมเหนือพัก ฮ็อน-ย็องให้เป็นผู้นำคณะกรรมาธิการประชาชนชั่วคราวเกาหลีเหนือในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1946 ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการ คิมเป็น "ผู้นำการบริหารสูงสุดของเกาหลีในภาคเหนือ" แม้ในทางพฤตินัยแล้วเขายังคงอยู่ภายใต้บังคับบัญชาของนายพลชตีคอฟกระทั่งจีนเข้าแทรกแซงในสงครามเกาหลี

วันที่ 1 มีนาคม ค.ศ. 1946 ขณะคิมกำลังกล่าวสุนทรพจน์เพื่อรำลึกถึงวันครบรอบขบวนการ 1 มีนาคม สมาชิกกลุ่มก่อการร้ายต่อต้านคอมมิวนิสต์ชื่อสมาคมเสื้อเชิ้ตขาว (White Shirts Society) พยายามลอบสังหารคิมด้วยการขว้างระเบิดมือไปยังแท่นปราศรัยของเขา อย่างไรก็ตาม ยาคอฟ โนวิเชนโค นายทหารโซเวียต คว้าลูกระเบิดและใช้ร่างกายรับแรงระเบิด ทำให้คิมและผู้ยืนอยู่รอบข้างไม่ได้รับอันตราย

เพื่อรวมอำนาจการควบคุมของเขาให้มั่นคง คิมก่อตั้งกองทัพประชาชนเกาหลี (เคพีเอ) แนวร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์ และเขายังคัดเลือกกลุ่มกองโจรและอดีตทหารที่ได้รับประสบการณ์การรบในการต่อสู้กับญี่ปุ่น และต่อมาต่อสู้กับกองกำลังชาตินิยมจีน โดยใช้ที่ปรึกษาและยุทโธปกรณ์จากโซเวียต คิมสร้างกองทัพขนาดใหญ่ที่มีความเชี่ยวชาญในยุทธวิธีการแทรกซึมและสงครามกองโจร ก่อนคิมจะรุกรานเกาหลีใต้ใน ค.ศ. 1950 ซึ่งเป็นชนวนให้เกิดสงครามเกาหลี สตาลินจัดหายุทโธปกรณ์ให้กับกองทัพประชาชนเกาหลีด้วยรถถังขนาดกลาง รถบรรทุก ปืนใหญ่ และอาวุธขนาดเล็กทันสมัยที่ผลิตโดยโซเวียต คิมยังจัดตั้งกองทัพอากาศ ซึ่งในตอนแรกมีเครื่องบินขับไล่และเครื่องบินโจมตีแบบใบพัดที่ผลิตโดยโซเวียต ต่อมา นักบินชาวเกาหลีเหนือถูกส่งไปสหภาพโซเวียตและจีนเพื่อฝึกฝนการใช้เครื่องบินไอพ่นมิก-15 ที่ฐานทัพลับBlair, Clay, The Forgotten War: America in Korea, Naval Institute Press (2003).

 ปีต้น 
thumb|ภาพเหมือนอย่างเป็นทางการของคิมใน ค.ศ. 1948|202x202px

หลังเกาหลีเหนือปฏิเสธแผนของสหประชาชาติที่จะจัดการเลือกตั้งทั่วประเทศในเกาหลี วันที่ 15 สิงหาคม ค.ศ. 1948 สาธารณรัฐเกาหลี ซึ่งอ้างสิทธิ์เหนืออธิปไตยของเกาหลีทั้งหมด ถูกก่อตั้งขึ้น เพื่อตอบโต้ โซเวียตจัดการเลือกตั้งของตนเองในเขตยึดครองทางเหนือในวันที่ 25 สิงหาคม ค.ศ. 1948 เพื่อเลือกสมัชชาประชาชนสูงสุด สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีได้รับการประกาศก่อตั้งขึ้นในวันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 1948 โดยมีคิมเป็นนายกรัฐมนตรีที่โซเวียตแต่งตั้ง

วันที่ 12 ตุลาคม สหภาพโซเวียตให้การรับรองรัฐบาลของคิมในฐานะรัฐบาลอธิปไตยของคาบสมุทรทั้งหมด รวมถึงทางใต้ พรรคคอมมิวนิสต์รวมตัวกับพรรคประชาชนใหม่เกาหลีเพื่อก่อตั้งพรรคแรงงานเกาหลีเหนือ โดยมีคิมเป็นรองประธาน ใน ค.ศ. 1949 พรรคแรงงานเกาหลีเหนือรวมตัวกับพรรคคู่ขนานทางใต้กลายเป็นพรรคแรงงานเกาหลีโดยมีคิมเป็นประธานพรรค ราว ค.ศ. 1949 คิมและกลุ่มคอมมิวนิสต์ได้ รวมอำนาจการปกครองในเกาหลีเหนือได้อย่างมั่นคง ในช่วงเวลาเดียวกันนี้ คิมเริ่มส่งเสริมลัทธิบูชาบุคคลที่เข้มข้น รูปปั้นแรก ๆ ของเขาปรากฏขึ้น และเขาเริ่มเรียกตัวเองว่า "ผู้นำผู้ยิ่งใหญ่"thumb|226x226px|คณะรัฐมนตรีชุดแรกของเกาหลีเหนือ โดยมีคิมยืนอยู่ตรงกลางแถวหน้า, 10 กันยายน ค.ศ. 1948
ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1946 คิม อิล-ซ็องตัดสินใจที่จะปฏิรูปหลายประการ มีการแจกจ่ายที่ดินทำกินกว่าร้อยละ 50 ใหม่ มีการประกาศใช้ชั่วโมงทำงาน 8 ชั่วโมงต่อวัน และอุตสาหกรรมหนักทั้งหมดจะถูกโอนมาเป็นของรัฐ สุขภาพของประชากรดีขึ้นหลังเขาโอนกิจการด้านบริการสุขภาพมาเป็นของรัฐและทำให้พลเมืองทุกคนสามารถเข้าถึงได้

 สงครามเกาหลี 

thumb|right|คิมลงนามในความตกลงการสงบศึกเกาหลี

เอกสารทางจดหมายเหตุชี้ให้เห็นWeathersby, Kathryn, "The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War", The Journal of American-East Asian Relations 2, no. 4 (Winter 1993): 432Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War (1993)Mansourov, Aleksandr Y., Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, 16 September – 15 October 1950: New Evidence from the Russian Archives, Cold War International History Project Bulletin, Issues 6–7 (Winter 1995/1996): 94–107 ว่าการตัดสินใจของเกาหลีเหนือที่จะบุกเกาหลีใต้เป็นความคิดริเริ่มของคิมเอง ไม่ใช่ของโซเวียต หลักฐานบ่งชี้ว่าหน่วยข่าวกรองโซเวียต ซึ่งได้ข้อมูลจากการจารกรรมในรัฐบาลสหรัฐและหน่วยข่าวกรองลับอังกฤษ (เอสไอเอส) ได้รับข้อมูลเกี่ยวกับข้อจำกัดของคลังระเบิดปรมาณูสหรัฐรวมถึงการลดงบประมาณโครงการป้องกันประเทศ ทำให้สตาลินสรุปได้ว่ารัฐบาลทรูแมนจะไม่เข้าแทรกแซงในเกาหลีSudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness—A Soviet Spymaster, Little Brown, Boston (1994)

จีนยินยอมอย่างไม่เต็มใจนักต่อแนวคิดการรวมชาติเกาหลีหลังคิมบอกว่าสตาลินได้อนุมัติการกระทำดังกล่าว จีนไม่ได้ให้การสนับสนุนทางทหารโดยตรงแก่เกาหลีเหนือ (นอกเหนือจากเส้นทางขนส่งกำลังบำรุง) กระทั่งกองกำลังสหประชาชาติ ส่วนใหญ่เป็นกองกำลังสหรัฐ ได้รุกคืบเกือบถึงแม่น้ำยาลู่ในช่วงปลาย ค.ศ. 1950 ในช่วงเริ่มต้นของสงครามในเดือนมิถุนายนและกรกฎาคม กองกำลังเกาหลีเหนือสามารถยึดโซลและเข้ายึดครองพื้นที่ส่วนใหญ่ของเกาหลีใต้ ยกเว้นส่วนเล็ก ๆ ของดินแดนทางตะวันออกเฉียงใต้ของเกาหลีใต้ที่เรียกว่าวงรอบปูซาน แต่ในเดือนกันยายน เกาหลีเหนือถูกตีโต้กลับโดยการโจมตีตอบโต้นำโดยสหรัฐที่เริ่มต้นด้วยการยกพลขึ้นบกของสหประชาชาติที่อินช็อน ตามมาด้วยการรุกของกองกำลังผสมเกาหลีใต้-สหรัฐ-สหประชาชาติจากวงรอบปูซาน ภายในเดือนตุลาคม กองกำลังสหประชาชาติยึดโซลคืนและรุกเข้าสู่เกาหลีเหนือเพื่อรวมประเทศภายใต้การปกครองของเกาหลีใต้ วันที่ 19 ตุลาคม กองกำลังสหรัฐและเกาหลีใต้ยึดเปียงยางได้ ทำให้คิมและรัฐบาลของเขาต้องหนีไปทางเหนือ เริ่มแรกไปยังชินอึยจูและท้านที่สุดก็ไปยังคังกเย

thumb|ภาพเหมือนอย่างเป็นทางการของคิมใน ค.ศ. 1950
วันที่ 25 ตุลาคม ค.ศ. 1950 หลังส่งคำเตือนหลายครั้งเกี่ยวกับความตั้งใจเข้าแทรกแซงหากกองกำลังสหประชาชาติไม่หยุดการรุกคืบDavid Halberstam. Halberstam, David (25 September 2007). The Coldest Winter: America and the Korean War. Hyperion. Kindle Edition. ทหารจีนหลายพันนายข้ามแม่น้ำยาลู่และเข้าร่วมสงครามในฐานะพันธมิตรของกองทัพประชาชนเกาหลี ถึงอย่างนั่น ยังมีความตึงเครียดระหว่างคิมกับรัฐบาลจีน คิมเคยได้รับการเตือนถึงความเป็นไปได้ของการยกพลขึ้นบกที่อินช็อน ซึ่งถูกเพิกเฉย นอกจากนี้ยังมีความรู้สึกว่าเกาหลีเหนือได้จ่ายราคาในสงครามน้อยมากเมื่อเทียบกับจีนซึ่งได้ต่อสู้เพื่อประเทศของตนมานานหลายทศวรรษกับศัตรูที่มีเทคโนโลยีดีกว่า กองกำลังสหประชาชาติถูกบังคับให้ถอนกำลังและทหารจีนยึดเปียงยางคืนในเดือนธันวาคมและโซลในเดือนมกราคม ค.ศ. 1951 ในเดือนมีนาคม กองกำลังสหประชาชาติเริ่มการรุกครั้งใหม่ ยึดโซลคืนและรุกคืบไปทางเหนืออีกครั้งโดยหยุดอยู่เหนือเส้นขนานที่ 38 เล็กน้อย หลังการรุกและโต้กลับหลายครั้งโดยทั้งสองฝ่าย ตามมาด้วยช่วงเวลายากลำบากของสงครามสนามเพลาะที่แทบไม่มีการเคลื่อนไหวที่กินเวลาตั้งแต่ฤดูร้อน ค.ศ. 1951 ถึงเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1953 แนวรบได้มั่นคงขึ้นตามแนวที่ในที่สุดก็กลายเป็น "เส้นสงบศึก" ถาวรในวันที่ 27 กรกฎาคม ค.ศ. 1953 มีผู้เสียชีวิตกว่า 2.5 ล้านคนในช่วงสงครามเกาหลีBethany Lacina and Nils Petter Gleditsch, Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths , European Journal of Population (2005) 21: 145–166.

เอกสารของจีนและรัสเซียจากช่วงเวลานั้นเปิดเผยว่าคิมเริ่มหมดหวังมากขึ้นที่จะเจรจาหยุดยิงเนื่องจากความเป็นไปได้ที่การสู้รบต่อไปจะสามารถรวมเกาหลีให้เป็นหนึ่งเดียวภายใต้การปกครองของเขานั้นลดน้อยลงไปเรื่อย ๆ ด้วยการเข้ามาของสหประชาชาติและสหรัฐ คิมยังรู้สึกไม่พอใจที่จีนเข้ามามีบทบาทหลักในการสู้รบในประเทศของเขา โดยกองกำลังจีนประจำการอยู่ที่ศูนย์กลางแนวหน้า และกองทัพประชาชนเกาหลีส่วนใหญ่ถูกจำกัดให้อยู่ในแนวปีกชายฝั่งของแนวรบ

 การรวบรวมอำนาจ 
thumb|right|คิมระหว่างการเยือนเยอรมนีตะวันออกใน ค.ศ. 1956 โดยกำลังสนทนากับจิตรกรอ็อทโท นาเกลและนายกรัฐมนตรีอ็อทโท โกรเทอโวล

เมื่อสงครามเกาหลีสิ้นสุดลง แม้จะล้มเหลวในการรวมเกาหลีให้อยู่ภายใต้การปกครองของเขา คิม อิล-ซ็องก็ประกาศว่าสงครามครั้งนี้เป็นชัยชนะในแง่ที่ว่าเขายังคงอยู่ในอำนาจทางตอนเหนือ อย่างไรก็ตาม สงครามสามปีทำให้เกาหลีเหนือเสียหายอย่างหนัก และคิมก็เริ่มดำเนินการฟื้นฟูครั้งใหญ่ทันที เขาเปิดตัวแผนเศรษฐกิจแห่งชาติห้าปี (คล้ายกับแผนห้าปีของสหภาพโซเวียต) เพื่อสร้างระบบเศรษฐกิจแบบบังคับ โดยอุตสาหกรรมทั้งหมดเป็นของรัฐและการเกษตรทั้งหมดถูกรวมเข้าเป็นส่วนกลาง เศรษฐกิจมุ่งเน้นไปที่อุตสาหกรรมหนักและการผลิตอาวุธ ภานในทศวรรษ 1960 เกาหลีเหนือมีมาตรฐานการครองชีพสูงกว่าเกาหลีใต้ ซึ่งประสบปัญหาความไม่มั่นคงทางการเมืองและวิกฤตเศรษฐกิจ

ในช่วงหลายปีต่อมา คิมสถาปนาตัวเองเป็นผู้นำอิสระของคอมมิวนิสต์สากล ใน ค.ศ. 1956 เขาเข้าร่วมกับเหมาในค่าย "ต่อต้านลัทธิแก้" ซึ่งไม่ยอมรับโครงการการล้มล้างอิทธิพลสตาลินของนีกีตา ครุชชอฟ แต่เขาก็ไม่ได้เป็นผู้สนับสนุนลัทธิเหมาเสียทีเดียว ขณะเดียวกัน เขาก็รวบรวมอำนาจเหนือขบวนการคอมมิวนิสต์เกาหลี ผู้นำคู่แข่งถูกกำจัด พัก ฮ็อน-ย็อง ผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์เกาหลี ถูกกวาดล้างและประหารชีวิตใน ค.ศ. 1955 ชเว ชัง-อิกก็ดูเหมือนจะถูกกวาดล้างเช่นกันLankov, Andrei N., Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956, Honolulu: Hawaii University Press (2004), Timothy Hildebrandt, "Uneasy Allies: Fifty Years of China-North Korea Relations" , Asia Program Special Report, September 2003, Woodrow Wilson International Centre for Scholars. อี ซัง-โช เอกอัครราชทูตเกาหลีเหนือประจำสหภาพโซเวียตและผู้วิพากษ์วิจารณ์คิมซึ่งแปรพักตร์ไปยังสหภาพโซเวียตใน ค.ศ. 1956 ถูกประกาศว่าเป็นพวงแบ่งแยกและผู้ทรยศ สุนทรพจน์ชูเชใน ค.ศ. 1955 ซึ่งเน้นความเป็นเอกราชของเกาหลี เปิดตัวในบริบทของการต่อสู้เพื่ออำนาจของคิมกับผู้นำเช่น พัก ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากโซเวียต เรื่องนี้ไม่ค่อยมีใครสังเกตเห็นในขณะนั้นจนกระทั่งสื่อของรัฐเริ่มพูดถึงใน ค.ศ. 1963Chung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958–1975. University of Alabama. 1978. คิมพัฒนาแนวนโยบายและอุดมการณ์ของชูเชเพื่อต่อต้านแนวคิดที่ว่าเกาหลีเหนือเป็นรัฐบริวารของจีนหรือสหภาพโซเวียต

คิมเปลี่ยนเกาหลีเหนือให้กลายเป็นสิ่งที่ว็อนจุน ซงและโจเซฟ ไรต์พิจารณาว่าเป็นระบอบเผด็จการส่วนบุคคล ซึ่งอำนาจถูกรวมศูนย์อยู่ที่ตัวคิมเอง ในช่วงแรก ลัทธิบูชาบุคคลของคิม อิล-ซ็องถูกวิพากษ์วิจารณ์จากสมาชิกบางคนในรัฐบาล อี ซัง-โจ เอกอัครราชทูตเกาหลีเหนือประจำสหภาพโซเวียต สมาชิกฝ่ายย็อนอัน รายงานว่าการเขียนทับรูปภาพของคิมในหนังสือพิมพ์ได้กลายเป็นความผิดทางอาญาและเขาได้รับการยกย่องให้มีสถานะเทียมกับมาคส์ เลนิน เหมา และสตาลินในทำเนียบผู้นำคอมมิวนิสต์ คิมถูกกล่าวหาว่าเขียนประวัติศาสตร์ใหม่เพื่อให้ดูเหมือนว่ากองโจรของเขาเพียงฝ่ายเดียวที่ปลดปล่อยเกาหลีจากการยึดครองของญี่ปุ่น โดยไม่สนใจความช่วยเหลือจากอาสาประชาชนจีนอย่างสิ้นเชิง นอกจากนี้ หลี่ยังกล่าวว่าในกระบวนการรวมกลุ่มทางการเกษตร ธัญพืชถูกยึดจากชาวนาอย่างบังคับ นำไปสู่ "การฆ่าตัวตายอย่างน้อย 300 ราย" และเขายังระบุว่าคิมเป็นผู้ตัดสินใจด้านนโยบายและการแต่งตั้งตำแหน่งสำคัญเกือบทั้งหมดด้วยตัวเอง หลี่รายงานว่ามีคนกว่า 30,000 คนถูกจำคุกด้วยเหตุผลไม่ยุติธรรมและตามอำเภอใจโดยสิ้นเชิงซึ่งเป็นเรื่องเล็กน้อย เช่น การไม่พิมพ์รูปภาพของคิม อิล-ซ็องบนกระดาษที่มีคุณภาพเพียงพอหรือการใช้หนังสือพิมพ์ที่มีรูปภาพของเขาห่อพัสดุ การยึดธัญพืชและการเก็บภาษีก็ดำเนินการด้วยกำลัง ซึ่งประกอบด้วยความรุนแรง การทุบตี และการข่มขู่ว่าจะจำคุก

ในช่วงอุบัติการณ์ฝ่ายสิงหาคม ค.ศ. 1956 คิม อิล-ซ็องประสบความสำเร็จในการต้านทานความพยายามของโซเวียตและจีนที่จะปลดเขาจากตำแหน่งเพื่อสนับสนุนชาวเกาหลีที่ฝักใฝ่โซเวียตหรือชาวเกาหลีที่เป็นสมาชิกของฝ่ายย็อนอันซึ่งฝักใฝ่จีนChung, Chin O. Pyongyang Between Peking and Moscow: North Korea's Involvement in the Sino-Soviet Dispute, 1958–1975. University of Alabama, 1978, p. 45. กำลังทหารจีนชุดสุดท้ายถอนตัวออกจากประเทศในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1958 ซึ่งเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าเป็นวันที่ล่าสุดที่เกาหลีเหนือเป็นเอกราชอย่างแท้จริง แม้นักวิชาการบางคนจะเชื่อว่าอุบัติการณ์ฝ่ายสิงหาคม ค.ศ. 1956 นั้นแสดงให้เห็นถึงความเป็นเอกราชของเกาหลีเหนือแล้วก็ตาม

ในช่วงที่คิมเรืองอำนาจและรวมศูนย์อำนาจ เขาสร้างซ็องบุน ระบบวรรณะที่แบ่งชาวเกาหลีเหนือออกเป็นสามกลุ่ม แต่ละคนถูกจัดอยู่ในกลุ่ม "แกนหลัก", "คลอนแคลน" หรือ "ปรปักษ์" โดยพิจารณาจากภูมิหลังทางการเมือง สังคม และเศรษฐกิจของแต่ละบุคคล  ระบบวรรณะนี้ยังคงอยู่จนถึงทุกวันนี้ ซ็องบุนถูกใช้เพื่อตัดสินทุกแง่มุมของการดำรงชีวิตของบุคคลในสังคมเกาหลีเหนือ รวมถึงการเข้าถึงการศึกษา ที่อยู่อาศัย การจ้างงาน การปันส่วนอาหาร ความสามารถในการเข้าร่วมพรรครัฐบาล และแม้แต่สถานที่ที่บุคคลนั้นได้รับอนุญาตให้อยู่อาศัย ผู้คนจำนวนมากที่จัดอยู่ในกลุ่มที่เรียกว่าชนชั้นปรปักษ์ ซึ่งรวมถึงปัญญาชน เจ้าของที่ดิน และอดีตผู้สนับสนุนรัฐบาลยึดครองของญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ถูกบังคับให้ย้ายถิ่นฐานไปยังจังหวัดทางตอนเหนือที่โดดเดี่ยวและยากจนของประเทศ เมื่อเกิดทุพภิกขภัยรุนแรงขึ้นทั่วประเทศในทศวรรษ 1990 ผู้คนที่อาศัยอยู่ในชุมชนห่างไกลและถูกกีดกันได้รับผลกระทบหนักที่สุดNorth Korea: Kim Il-Sung's Catastrophic Rights Legacy  13 April 2016. Human Rights Watch, 2016.

ในระหว่างการปกครองของเขา รัฐบาลเกาหลีเหนือมีส่วนรับผิดชอบต่อการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างกว้างขวางThe Worst of the Worst: The World's Most Repressive Societies . Freedom House, 2012.Statistics of democide – Chapter 10 – Statistics Of North Korean Democide – Estimates, Calculations, And Sources  by Rudolph Rummel. คิม อิล-ซ็องลงโทษทั้งผู้เห็นต่างที่แท้จริงและที่ถูกมองว่าเห็นต่างผ่านการกวาดล้างซึ่งรวมถึงการประหารชีวิตต่อหน้าสาธารณะและการบังคับให้สูญหาย ไม่เพียงแต่ผู้เห็นต่างเท่านั้น แต่สมาชิกในครอบครัวทั้งหมดของพวกเขาก็ถูกลงโทษด้วยการลดอันดับซ็องบุนให้ต่ำที่สุด และหลายคนก็ถูกคุมขังในระบบค่ายกักกันทางการเมืองที่เป็นความลับ ค่ายเหล่านี้หรือควันลีโซ ส่วนหนึ่งของเครือข่ายขนาดใหญ่ของสถาบันลงโทษและบังคับใช้แรงงานที่โหดร้ายของคิม เป็นอาณานิคมที่มีรั้วล้อมรอบและมีทหารยามเฝ้าแน่นหนา ตั้งอยู่ในพื้นที่ภูเขาของประเทศ ที่ซึ่งนักโทษถูกบังคับให้ทำงานที่ต้องใช้แรงงานอย่างหนัก เช่น การตัดไม้ การทำเหมือง และการเก็บเกี่ยวพืชผล นักโทษส่วนใหญ่ถูกคุมขังในค่ายเหล่านี้ตลอดชีวิต และภายในค่าย สภาพความเป็นอยู่และการทำงานของพวกเขามักนำไปสู่ความตาย ตัวอย่างเช่น นักโทษเกือบจะอดตาย พวกเขาไม่ได้รับการรักษาพยาบาล พวกเขาไม่ได้รับการจัดหาที่พักและเสื้อผ้าที่เหมาะสม พวกเขาถูกล่วงละเมิดทางเพศ พวกเขาถูกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรมเป็นประจำ และพวกเขาถูกทรมานและประหารชีวิตโดยทหารยาม

 ปีหลัง 
thumb|right|คิมต้อนรับนีกอลาเอ ชาวูเชสกู ประธานาธิบดีโรมาเนีย ที่มาเยือนในเปียงยาง, ค.ศ. 1971, เนื้องอกของคิมถูกตัดออกไปจากการตรวจพิจารณาของเกาหลีเหนือ
แม้จะต่อต้านการล้มล้างอิทธิพลสตาลิน คิมก็ไม่เคยตัดความสัมพันธ์กับสหภาพโซเวียตอย่างเป็นทางการ และเขาไม่ได้มีส่วนร่วมในความแตกแยกระหว่างจีน–โซเวียต หลังครุชชอฟถูกแทนที่โดยเลโอนิด เบรจเนฟใน ค.ศ. 1964 ความสัมพันธ์ของคิมกับสหภาพโซเวียตก็ใกล้ชิดกันมากขึ้น ขณะเดียวกัน คิมก็เริ่มตีตัวออกห่างจากรูปแบบการนำที่ไม่มั่นคงของเหมา โดยเฉพาะในช่วงการปฏิวัติวัฒนธรรมในช่วงปลายทศวรรษ 1960 คิมเองก็ถูกประณามโดยยุวชนแดงของเหมา ในเวลาเดียวกัน คิมฟื้นฟูความสัมพันธ์กับประเทศคอมมิวนิสต์ส่วนใหญ่ในยุโรปตะวันออก โดยหลักแล้วกับเยอรมนีตะวันออกของเอริช ฮ็อนเน็คเคอร์และโรมาเนียของนีกอลาเอ ชาวูเชสกู ชาวูเชสกูได้รับอิทธิพลอย่างมากจากอุดมการณ์ของคิม และลัทธิบูชาบุคคลที่เติบโตขึ้นรอบตัวเขาในโรมาเนียก็มีความคล้ายกับของคิมมากBehr, Edward. Kiss the Hand You Cannot Bite, New York: Villard Books, 1991, p. 195.

ในทศวรรษ 1960 คิมประทับใจกับความพยายามของโฮจิมินห์ ผู้นำเวียดนามเหนือ ในการรวมเวียดนามให้เป็นหนึ่งเดียวผ่านการทำสงครามกองโจรและคิดว่าสิ่งที่คล้ายกันนี้อาจเป็นไปได้ในเกาหลี ดังนั้นความพยายามแทรกซึมและบ่อนทำลายจึงเพิ่มขึ้นอย่างมากต่อกองกำลังสหรัฐและผู้นำในเกาหลีใต้ ความพยายามเหล่านี้ถึงจุดสูงสุดด้วยความพยายามบุกทำเนียบฟ้าและลอบสังหารประธานาธิบดีพัก จ็อง-ฮี ด้วยเหตุนี้กองทัพเกาหลีเหนือจึงใช้ท่าทีก้าวร้าวมากขึ้นต่อกองกำลังสหรัฐทั้งในและรอบเกาหลีใต้ โดยมีการปะทะกับทหารบกสหรัฐตามแนวเขตปลอดทหาร การจับกุมลูกเรือของเรือสอดแนมยูเอสเอส พิวโบล (USS Pueblo) ใน ค.ศ. 1968 เป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการนี้

thumb|คิมและนีกอลาเอ ชาวูเชสกู ประธานาธิบดีโรมาเนียที่สนามกีฬาโมรันบง, ค.ศ. 1978
แอนแวร์ ฮอจา (ผู้นำคอมมิวนิสต์หัวก้าวหน้าอีกคนหนึ่ง) ของแอลเบเนียเป็นศัตรูตัวฉกาจของประเทศและคิม อิล-ซ็อง เขาเขียนในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1977 ว่า "มาร์กซิสต์-เลนินิสต์ตัวจริง" จะเข้าใจว่า "อุดมการณ์ที่ชี้นำพรรคแรงงานเกาหลีและพรรคคอมมิวนิสต์จีน...เป็นแนวคิดแก้" และต่อมาในเดือนนั้นเขากล่าวเสริมว่า "ในเปียงยาง ผมเชื่อว่าแม้แต่ตีโตก็ยังต้องประหลาดใจกับขนาดของการสร้างลัทธิบูชาตัวบุคคลของเจ้าบ้าน [คิม อิล-ซ็อง] ซึ่งมีระดับที่ไม่เคยได้ยินมาก่อนไม่ว่าที่ไหน ทั้งในอดีตและปัจจุบัน ไม่ต้องพูดถึงในประเทศที่เรียกตัวเองว่าสังคมนิยมเลย"Enver Hoxha, "Reflections on China II: Extracts from the Political Diary ", Institute of Marxist–Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania, Tirana, 1979, pp 516, 517, 521, 547, 548, 549.Radio Free Europe/Radio Liberty Research 17 December 1979 quoting Hoxha's Reflections on China Volume II: "In Pyongyang, I believe that even Tito will be astonished at the proportions of the cult of his host, which has reached a level unheard of anywhere else, either in past or present times, let alone in a country which calls itself socialist."  เขายังอ้างอีกว่า "ผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนได้หักหลัง [ชนชั้นแรงงาน] ในเกาหลี เราก็พูดได้ว่าผู้นำของพรรคแรงงานเกาหลีกำลังจมปลักอยู่ในน้ำเน่าเดียวกัน" และอ้างว่าคิม อิล-ซ็องกำลังอ้อนวอนขอความช่วยเหลือจากประเทศอื่น ๆ โดยเฉพาะในกลุ่มยุโรปตะวันออกและประเทศไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดอย่างยูโกสลาเวีย ด้วยเหตุนี้ ความสัมพันธ์ระหว่างเกาหลีเหนือและแอลเบเนียจึงยังคงเย็นชาและตึงเครียดไปกระทั่งฮอจาเสียชีวิตใน ค.ศ. 1985

แม้จะเป็นผู้ต่อต้านคอมมิวนิสต์อย่างแน่วแน่ แต่โมบูตู เซเซ เซโก แห่งซาอีร์ก็ได้รับอิทธิพลอย่างมากจากรูปแบบการปกครองของคิมเช่นกันHoward W. French, "With Rebel Gains and Mobutu in France, Nation Is in Effect Without a Government" , The New York Times (17 March 1997).

การที่รัฐบาลเกาหลีเหนือมีพฤติกรรมลักพาตัวพลเมืองต่างชาติ เช่น ชาวเกาหลีใต้ ญี่ปุ่น จีน ไทย และโรมาเนีย เป็นอีกหนึ่งการกระทำของคิม อิล-ซ็องซึ่งยังคงดำเนินมาจนถึงปัจจุบันนี้ คิม อิล-ซ็องวางแผนปฏิบัติการเหล่านี้เพื่อจับกุมบุคคลที่สามารถนำไปใช้สนับสนุนปฏิบัติการข่าวกรองในต่างประเทศของเกาหลีเหนือ หรือผู้ที่มีทักษะทางเทคนิคในการบำรุงรักษาโครงสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจของรัฐสังคมนิยม ทั้งในด้านการเกษตร การก่อสร้าง โรงพยาบาล และอุตสาหกรรมหนัก จากข้อมูลของสหภาพครอบครัวผู้ถูกลักพาตัวในสงครามเกาหลี (KWAFU) ผู้ถูกเกาหลีเหนือลักพาตัวไปหลังสงคราม ได้แก่ ข้าราชการ 2,919 คน ตำรวจ 1,613 คน เจ้าหน้าที่ตุลาการและทนายความ 190 คน และบุคลากรทางการแพทย์ 424 คน ในเหตุการณ์จี้และยึดเครื่องบินสายการบินโคเรียนแอร์เที่ยวบิน YS-11 ใน ค.ศ. 1969 โดยสายลับเกาหลีเหนือ มีเพียงนักบิน ช่างเครื่อง และผู้มีทักษะเฉพาะทางเท่านั้นที่ไม่เคยได้รับอนุญาตให้กลับมายังเกาหลีใต้ จำนวนทั้งหมดของชาวต่างชาติที่ถูกลักพาตัวและหายตัวไปยังไม่ทราบแน่ชัดแต่คาดว่ามีมากกว่า 200,000 คน การหายตัวไปส่วนใหญ่เกิดขึ้นหรือมีความเชื่อมโยงกับสงครามเกาหลี แต่ชาวเกาหลีใต้และชาวญี่ปุ่นหลายร้อยคนถูกลักพาตัวไประหว่างทศวรรษ 1960 ถึง 1980 ชาวเกาหลีใต้จำนวนหนึ่งและพลเมืองสาธารณรัฐประชาชนจีนก็ดูเหมือนจะถูกลักพาตัวไปในช่วงทศวรรษ 2000 และ 2010 และอย่างน้อย 100,000 คนยังคงหายตัวไป

รัฐธรรมนูญเกาหลีเหนือได้รับการประกาศใช้ในวันที่ 27 ธันวาคม ค.ศ. 1972 ซึ่งส่งผลให้เกิดตำแหน่งประธานาธิบดีเกาหลีเหนือขึ้น หลังจากนั้นคิมก็สละตำแหน่งนายกคณะรัฐมนตรี ซึ่งเขาดำรงตำแหน่งมาตั้งแต่ ค.ศ. 1948 และเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีแทนหลังการเลือกตั้งสมาชิกรัฐสภาเกาหลีเหนือ ค.ศ. 1972 วันที่ 14 เมษายน ค.ศ. 1975 เกาหลีเหนือยกเลิกการใช้หน่วยวัดแบบดั้งเดิมส่วนใหญ่และหันมาใช้ระบบเมตริกแทน. ใน ค.ศ. 1980 เขาตัดสินใจให้คิม จ็อง-อิล บุตรชายของเขาเป็นผู้สืบทอดอำนาจ และเริ่มมอบหมายให้บุตรชายดูแลการบริหารรัฐบาลมากขึ้นเรื่อย ๆ ตระกูลคิมได้รับการสนับสนุนจากกองทัพ เนื่องจากประวัติการปฏิวัติของคิม อิล-ซ็องและการสนับสนุนจากโอ จิน-อู รัฐมนตรีกลาโหมผ่านศึก ในการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 6 ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1980 คิมประกาศแต่งตั้งบุตรชายของเขาเป็นผู้สืบทอดอำนาจอย่างเป็นทางการต่อสาธารณะ ใน ค.ศ. 1986 มีข่าวลือแพร่สะพัดว่าคิมถูกลอบสังหาร ทำให้เกิดความกังวลอย่างแท้จริงเกี่ยวกับความสามารถของจ็อง-อิลในการสืบทอดตำแหน่งต่อจากบิดา อย่างไรก็ตาม คิมออกมาปรากฏตัวต่อสาธารณะหลายครั้งเพื่อสยบข่าวลือดังกล่าว แต่ก็มีการโต้แย้งว่าเหตุการณ์นี้ช่วยสร้างความมั่นคงให้กับการสืบทอดอำนาจ  นับเป็นการสืบทอดอำนาจตามสายเลือดครั้งแรกในรัฐคอมมิวนิสต์  ซึ่งท้ายที่สุดก็เกิดขึ้นเมื่อคิม อิล-ซ็องถึงแก่อสัญกรรมใน ค.ศ. 1994

จากช่วงเวลาประมาณนี้เป็นต้นไป เกาหลีเหนือเผชิญกับปัญหาเศรษฐกิจที่เพิ่มมากขึ้น ขณะที่เกาหลีใต้กลายเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยการลงทุนจากญี่ปุ่นและอเมริกา ความช่วยเหลือทางทหาร และการพัฒนาเศรษฐกิจภายในประเทศ ส่วนเกาหลีเหนือกลับซบเซาและถดถอยลงในช่วงทศวรรษ 1980 ผลลัพธ์ทางปฏิบัติของปรัชญาชูเชคือการตัดขาดประเทศจากการค้าต่างประเทศเกือบทั้งหมดเพื่อทำให้ประเทศพึ่งพาตนเองอย่างสมบูรณ์ การปฏิรูปเศรษฐกิจของเติ้ง เสี่ยวผิงในจีนตั้งแต่ ค.ศ. 1979 เป็นต้นมาหมายความว่าการค้ากับเศรษฐกิจที่ซบเซาของเกาหลีเหนือมีความน่าสนใจลดลงสำหรับจีน การปฏิวัติ ค.ศ. 1989 ในยุโรปตะวันออกและการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในช่วง ค.ศ. 1989 ถึง 1992 ทำให้เกาหลีเหนือแทบจะถูกโดดเดี่ยวอย่างสมบูรณ์ เหตุการณ์เหล่านี้ก่อให้เกิดปัญหาเศรษฐกิจที่รุนแรงขึ้นเนื่องจากคิมปฏิเสธจะดำเนินการปฏิรูปเศรษฐกิจหรือการเมืองใด ๆ

thumb|เนื้องอกของคิมสังเกตเห็นได้ชัดที่ด้านหลังศีรษะของเขาในภาพนิ่งจากภาพยนตร์ข่าวที่หาดูยากนี้ ระหว่างการประชุมทางการทูตระหว่างเขากับเหมา เจ๋อตง ประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีนในปักกิ่ง, ค.ศ. 1970

เมื่ออายุมากขึ้น ตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1970 คิมก็มีก้อนเนื้อแข็งคล้ายหินปูน งอกขึ้นที่ด้านขวาของท้ายทอยเป็นขนาดใหญ่ ในอดีตเชื่อกันมานานว่าเนื่องจากก้อนเนื้ออยู่ใกล้กับสมองและไขสันหลังมากเกินไปจึงไม่สามารถผ่าตัดออกได้ อย่างไรก็ตาม ฆวน เรย์นัลโด ซานเชซ อดีตองครักษ์ของฟิเดล กัสโตรซึ่งเคยพบกับคิมใน ค.ศ. 1986 เขียนในภายหลังว่าความหวาดระแวงของคิมเองต่างหากที่ทำให้เขาไม่ยอมให้ผ่าตัดออกJuan Reinaldo Sanchez, The Double Life of Fidel Castro: My 17 Years as Personal Bodyguard to El Lider Maximo, Penguin Press (2014) p. 234. เนื่องจากก้อนเนื้อนี้ดูไม่สวยงาม นักข่าวและช่างภาพของเกาหลีเหนือจึงได้รับคำสั่งให้ถ่ายภาพคิมโดยยืนเยื้องไปทางซ้ายเล็กน้อยเพื่อซ่อนก้อนเนื้อไม่ให้ปรากฏในภาพถ่ายและข่าวสารทางการ การปกปิดก้อนเนื้อนี้ยิ่งยากขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากมันขยายใหญ่ขึ้นจนมีขนาดเท่าลูกเบสบอลในช่วงปลายทศวรรษ 1980

left|thumb|ภาพถ่ายของคิม อิล-ซ็อง ซึ่งในเวลานั้นมีปัญหาด้านการเคลื่อนไหว และคณะผู้ติดตามของเขาที่ได้รับการอารักขาอย่างใกล้ชิดโดยเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยในเปียงยาง ประเทศเกาหลีเหนือ, ค.ศ. 1989
เพื่อให้แน่ใจว่าการสืบทอดตำแหน่งผู้นำจะตกทอดไปยังคิม จ็อง-อิล บุตรชายและผู้สืบทอดที่ถูกกำหนดไว้ คิมมอบตำแหน่งประธานคณะกรรมการป้องกันประเทศของเกาหลีเหนือ หน่วยงานหลักที่รับผิดชอบการควบคุมกองทัพรวมถึงตำแหน่งผู้บัญชาการทหารสูงสุดของกำลังทหารของประเทศที่มีกำลังพลนับล้านนาย นั่นคือกองทัพประชาชนเกาหลีให้แก่บุตรชายของเขาใน ค.ศ. 1991 และ 1993 ในช่วงต้น ค.ศ. 1994 คิมเริ่มลงทุนในพลังงานนิวเคลียร์เพื่อชดเชยการขาดแคลนพลังงานที่เกิดจากปัญหาเศรษฐกิจ นี่เป็น "วิกฤตการณ์นิวเคลียร์" ครั้งแรกจากหลายครั้ง วันที่ 19 พฤษภาคม ค.ศ. 1994 คิมสั่งให้มีการขนเชื้อเพลิงใช้แล้วออกจากโรงงานวิจัยนิวเคลียร์ที่นย็องบย็อนซึ่งเป็นที่โต้แย้งอยู่แล้ว แม้จะถูกติเตียนซ้ำแล้วซ้ำเล่าจากชาติตะวันตก คิมยังคงดำเนินการวิจัยนิวเคลียร์และดำเนินโครงการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมต่อไป ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1994 จิมมี คาร์เตอร์ อดีตประธานาธิบดีสหรัฐ เดินทางไปเปียงยางเพื่อพยายามโน้มน้าวให้คิมเจรจากับรัฐบาลคลินตันเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือ สร้างความประหลาดใจแก่สหรัฐและทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ คิมตกลงจะระงับโครงการวิจัยนิวเคลียร์ของเขาและดูเหมือนกำลังเริ่มต้นเปิดประเทศสู่ชาติตะวันตก
thumb|พิธีฉลองวันเกิดครบรอบ 80 ปีของคิม อิล-ซ็องโดยมีแขกต่างชาติเข้าร่วม, เมษายน ค.ศ. 1992

 อสัญกรรม 

ก่อนเที่ยงเล็กน้อยของวันที่ 7 กรกฎาคม ค.ศ. 1994 คิม อิล-ซ็องล้มลงด้วยอาการหัวใจวาย ณ ที่พำนักของเขาในฮยังซัน จังหวัดพย็องอันเหนือ หลังเกิดอาการหัวใจวาย คิม จ็อง-อิลสั่งปลดคณะแพทย์ที่อยู่ข้างกายบิดาตลอดเวลาออกและจัดการให้คณะแพทย์ที่เก่งที่สุดของประเทศบินตรงมาจากเปียงยาง หลังผ่านไปหลายชั่วโมง แพทย์จากเปียงยางก็เดินทางมาถึง แต่แม้จะพยายามช่วยชีวิตอย่างเต็มที่ คิม อิล-ซ็องก็ถึงแก่อสัญกรรมในเวลา 02:00 น. ตามเวลามาตรฐานเปียงยางของวันที่ 8 กรกฎาคม ค.ศ. 1994 สิริอายุ 82 ปี หลังผ่านช่วงเวลาการไว้ทุกข์ตามประเพณีของลัทธิขงจื๊อ อสัญกรรมของเขาก็ถูกประกาศในอีก 34 ชั่วโมงต่อมาDemick, Barbara: Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea. p. 92

อสัญกรรมของคิม อิล-ซ็องส่งผลให้เกิดการไว้ทุกข์ทั่วประเทศและคิม จ็อง-อิลได้ประกาศระยะเวลาไว้ทุกข์ 10 วัน พิธีศพของเขามีกำหนดจัดขึ้นในวันที่ 17 กรกฎาคม ค.ศ. 1994 ในเปียงยางแต่ถูกเลื่อนออกไปจนถึงวันที่ 19 กรกฎาคม มีผู้คนหลายแสนคนเข้าร่วมงานซึ่งเดินทางมาจากทั่วทุกมุมของเกาหลีเหนือ ร่างของคิม อิล-ซ็องถูกนำไปเก็บไว้ในมอโซเลียมสาธารณะที่วังสุริยะคึมซูซัน ซึ่งร่างที่ถูกรักษาและดองไว้ของเขานอนอยู่ใต้โลงแก้วเพื่อให้ผู้คนได้ชม ศีรษะของเขาหนุนอยู่บนหมอนแบบเกาหลีโบราณและร่างถูกคลุมด้วยธงพรรคแรงงานเกาหลี วิดีโอข่าวพิธีศพที่เปียงยางถูกออกอากาศทางหลายเครือข่ายและสามารถพบได้บนเว็บไซต์ต่าง ๆ ตำแหน่งประธานาธิบดีเกาหลีเหนือไม่ได้ถูกสืบทอดโดยคิม จ็อง-อิล และในการแก้ไขรัฐธรรมนูญใน ค.ศ. 1998 คำปรารภของรัฐธรรมนูญของประเทศอ้างถึงคิม อิล-ซ็องว่าเป็น "ประธานาธิบดีตลอดกาล"Constitution of North Korea (1972) on Wikisource

 การมีส่วนสนับสนุนต่อทฤษฎีการเมือง 

ผลงานที่โดดเด่นที่สุดของคิม อิล-ซ็องในด้านทฤษฎีการเมืองคือการวางแนวคิดเรื่องอุดมการณ์ชูเช ซึ่งเดิมทีได้รับการอธิบายว่าเป็นส่วนหนึ่งของลัทธิมากซ์–เลนิน

ในงานเขียนของเขา คิม อิล-ซ็องกล่าวถึงคำเปรียบเปรยของคาร์ล มาคส์ที่ว่า "ศาสนาคือฝิ่นของประชาชน" เขาหยิบยกประเด็นนี้ขึ้นมาเพื่อตอบโต้สหายที่คัดค้านการทำงานร่วมกับกลุ่มศาสนา (เช่น ช็อนบุลกโยและช็อนโดกโย) ในกรณีแรก คิมตอบโต้ว่าบุคคลนั้น "เข้าใจผิด" หากเชื่อว่าข้อเสนอของมาคส์เรื่อง "ฝิ่นของประชาชน" สามารถนำไปใช้ได้กับทุกกรณี เขาอธิบายว่าหากศาสนา "ภาวนาให้เกิดการลงโทษจากพระเจ้าแก่ญี่ปุ่นและอวยพรแก่ชาติเกาหลี" เช่นนั้นแล้วศาสนานั้นก็คือ "ศาสนาที่รักชาติ" และผู้ศรัทธาในศาสนานั้นก็คือ "ผู้รักชาติ" ในกรณีที่สอง คิมกล่าวว่าคำอุปมาของมาคส์ "ต้องไม่ถูกตีความอย่างรุนแรงและด้านเดียว" เพราะมาคส์กำลังเตือนถึง "สิ่งล่อลวงของภาพลวงตาทางศาสนาและไม่ได้ต่อต้านผู้ศรัทธาโดยทั่วไป" เนื่องจากขบวนการคอมมิวนิสต์ในเกาหลีกำลังต่อสู้เพื่อ "กอบกู้ชาติ" จากญี่ปุ่น คิมจึงเขียนไว้ว่าใครก็ตามที่มีเป้าหมายเดียวกันสามารถเข้าร่วมการต่อสู้ได้และ "แม้แต่ผู้นับถือศาสนา... ก็ต้องถูกรวมเข้าอยู่ในแนวร่วมของเราโดยไม่ลังเล"

 ชีวิตส่วนตัว 

thumb|upright|คิม จ็อง-ซุก ภรรยาคนที่สองของคิม และคิม จ็อง-อิล บุตรของพวกเขา

เชื่อกันว่าคิม อิล-ซ็องแต่งงานมาแล้ว 3 ครั้ง ถึงแม้แทบจะไม่มีข้อมูลใด ๆ เกี่ยวกับภรรยาคนแรกของเขาเลย คิม จ็อง-ซุก (1917–1949) ภรรยาคนที่สองของเขา ให้กำเนิดบุตรสองคนและบุตรีหนึ่งคน ก่อนเธอจะเสียชีวิตขณะคลอดบุตรีที่เสียชีวิตในครรภ์ คิม จ็อง-อิลเป็นบุตรคนโตของเขา บุตรอีกคน (คิม มัน-อิล หรือชาอูรา คิม) จากการแต่งงานครั้งนี้เสียชีวิตใน ค.ศ. 1947 จากอุบัติเหตุจมน้ำ ส่วนบุตรีชื่อคิม คย็อง-ฮี เกิดใน ค.ศ. 1946

คิมแต่งงานกับคิม ซ็อง-แอ (1924–2014) ใน ค.ศ. 1952 และมีบุตรกับเธอสี่คน ได้แก่ คิม คย็อง-ซุก (เกิด ค.ศ. 1951) คิม คย็อง-จิน (เกิด ค.ศ. 1952) คิม พย็อง-อิล (เกิด ค.ศ. 1954) คิม ย็อง-อิล (1955–2000; อย่าสับสนกับอดีตนายกรัฐมนตรีเกาหลีเหนือที่มีชื่อเดียวกัน) คิม พย็อง-อิลมีบทบาทสำคัญในการเมืองเกาหลีกระทั่งเขาได้เป็นเอกอัครราชทูตประจำฮังการี ใน ค.ศ. 2015 คิม พย็อง-อิลได้เป็นเอกอัครราชทูตประจำสาธารณรัฐเช็ก เขาเกษียณอย่างเป็นทางการใน ค.ศ. 2019 และกลับสู่เกาหลีเหนือ

มีรายงานว่าคิมมีบุตรคนอื่น ๆ กับหญิงที่เขาไม่ได้แต่งงานด้วย โดยรวมถึงคิม ฮย็อน-นัม (เกิด ค.ศ. 1972, หัวหน้ากรมโฆษณาชวนเชื่อและปลุกปั่นของพรรคแรงงานตั้งแต่ ค.ศ. 2002)

 รางวัล 

ตามแหล่งข่าวของเกาหลีเหนือ คิม อิล-ซ็องได้รับเครื่องอิสริยาภรณ์ เหรียญและตำแหน่งจากต่างประเทศจำนวน 230 รายการจาก 70 ประเทศ ตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1940 จนถึงและหลังอสัญกรรมของเขา รวมถึงเครื่องอิสริยาภรณ์ธงแดงโซเวียตและเครื่องอิสริยาภรณ์เลนิน (สองครั้ง) ดาราแห่งสาธารณรัฐอินโดนีเซีย (ชั้นที่หนึ่ง) เครื่องอิสริยาภรณ์เกออร์กี ดิมิตรอฟของบัลแกเรีย (สองครั้ง) เครื่องอิสริยาภรณ์โมโนของโตโก (กางเขนใหญ่) เครื่องอิสริยาภรณ์ดารายูโกสลาฟ (มหาดารา) เครื่องอิสริยาภรณ์โฮเซ มาร์ตีของคิวบา (สองครั้ง) เครื่องอิสริยาภรณ์คาร์ล มาคส์ของเยอรมนีตะวันออก (สองครั้ง) เครื่องอิสริยาภรณ์ซิรกา เจียห์ อิร-เรปุบบลิกาของมอลตา เครื่องอิสริยาภรณ์ดาราทองแห่งนาฮูรีของบูร์กินาฟาโซ เครื่องอิสริยาภรณ์มหาดาราเกียรติยศของสังคมนิยมเอธิโอเปีย  ของนิการากัว เครื่องอิสริยาภรณ์ดาวทองของเวียดนาม เครื่องอิสริยาภรณ์แกลแม็นต์ โกตวัลต์ของเชโกสโลวาเกีย เครื่องอิสริยยศพระราชาณาจักรกัมพูชา (ชั้นมหาเสรีวัฒน์) เครื่องอิสริยาภรณ์แห่งชาติมาดากัสการ์ (ชั้นที่หนึ่ง, กางเขนใหญ่) เครื่องอิสริยาภรณ์ซุคบาทาร์ของมองโกเลีย และเครื่องอิสริยาภรณ์ของโรมาเนีย ได้แก่ เครื่องอิสริยาภรณ์ชัยสังคมนิยมและเครื่องอิสริยาภรณ์ดาราแห่งสาธารณรัฐสังคมนิยมโรมาเนีย (ชั้นที่หนึ่งพร้อมสายสะพาย)

 สิ่งสืบทอด 

ในช่วงชีวิตของคิม อิล-ซ็อง เขาได้รับการยกย่องเสมือนเป็นเทพเจ้าในเกาหลีเหนือ แต่กระแสการบูชาบุคคลนี้กลับไม่ได้แพร่ขยายออกไปนอกพรมแดนของประเทศ ภายในเกาหลีเหนือมีรูปปั้นของเขากว่า 500 แห่ง คล้ายกับการสร้างรูปปั้นและอนุสรณ์ของผู้นำในประเทศกลุ่มตะวันออกในอดีต รูปปั้นที่โดดเด่นที่สุดตั้งอยู่ที่มหาวิทยาลัยคิม อิล-ซ็อง สนามกีฬาคิม อิล-ซ็อง เนินเขามันซูแด สะพานคิม อิล-ซ็องและอนุสาวรีย์อมตะคิม อิล-ซ็อง มีรายงานว่ารูปปั้นบางส่วนถูกทำลายจากการระเบิดหรือเสียหายจากกราฟิตีโดยกลุ่มผู้ไม่เห็นด้วยในเกาหลีเหนือ นอกจากนี้ ยังมีการสร้างอนุสาวรีย์ชีวิตอมตะทั่วประเทศ แต่ละแห่งอุทิศแด่ "ผู้นำตลอดกาล" ผู้ล่วงลับไปแล้ว

ภาพเหมือนของคิม อิล-ซ็องมีความโดดเด่นอย่างมากในสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับการขนส่งสาธารณะ โดยเฉพาะภาพเหมือนที่เผยแพร่หลังมรณกรรมของเขาใน ค.ศ. 1994 ซึ่งจะถูกแขวนไว้ที่สถานีรถไฟและสนามบินทุกแห่งในเกาหลีเหนือ ภาพของเขายังถูกจัดวางอย่างเด่นชัดใกล้กับจุดผ่านแดนระหว่างจีนและเกาหลีเหนือด้วย ตัวอย่างเช่น บริเวณชายแดนด้านนอกเมืองเหยียนจี๋ นักท่องเที่ยวชาวเกาหลีใต้สามารถจ่ายเงินให้ชาวจีนในพื้นที่เพื่อถ่ายรูปโดยมีฉากหลังเป็นทิวทัศน์ของเกาหลีเหนือที่อยู่อีกฝั่งหนึ่งของแม่น้ำตูเมน โดยที่ภาพเหมือนของคิม อิล-ซ็องปรากฏเด่นชัดอยู่เบื้องหลัง

ของขวัญหลายพันชิ้นที่ผู้นำต่างชาติมอบให้แก่คิม อิล-ซ็องถูกจัดแสดงอยู่ในนิทรรศการสันถวไมตรีนานาชาติ

วันเกิดของคิม อิล-ซ็อง "วันแห่งสุริยะ" (Day of the Sun) มีการเฉลิมฉลองเป็นวันหยุดราชการในเกาหลีเหนือทุกปี เทศกาลศิลปะมิตรภาพฤดูใบไม้ผลิเดือนเมษายนที่เกี่ยวข้องนั้นรวบรวมศิลปินหลายร้อยคนจากทั่วทุกมุมโลก

ยังมีสวนสาธารณะคิม อิล-ซ็อง ตรอกคิม อิล-ซ็อง และอนุสาวรีย์คิม อิล-ซ็องอยู่ในดามัสกัส ประเทศซีเรีย

 ครอบครัว 
 ปู่: คิม โบ-ฮย็อน (พ.ศ. 2414 - 2498)
 ย่า: ลี โบ-อิก (พ.ศ. 2419 - 2502)
 บิดา: คิม ฮย็อง-จิก (พ.ศ. 2427 – 2469)
 มารดา: คัง พัน-ซ็อก (พ.ศ. 2435 – 2475)
 พี่น้อง:
 คิม ช็อล-จู 
 คิม ย็อง-จู 
 ภรรยาคนแรก: คิม จ็อง-ซุก (พ.ศ. 2460 – 2492)
 บุตรชายคนแรก: คิม จ็อง-อิล
 บุตรชายคนที่ 2: คิม มัน-อิล (พ.ศ. 2487 – 2490)
 บุตรสาวคนแรก: คิม กย็อง-ฮี (พ.ศ. 2489 – ปัจจุบัน) สมรสกับ ชัง ซ็อง-แท็ก
 ภรรยาคนที่ 2: คิม ซ็อง-แอ (พ.ศ. 2471 -2557)
 บุตรสาวคนที่ 2: คิม กย็อง-ซุก (พ.ศ. 2494 – ปัจจุบัน)
 บุตรชายคนที่ 3: คิม พย็อง-อิล (พ.ศ. 2497 – ปัจจุบัน)
 บุตรชายคนที่ 4: คิม ย็อง-อิล (พ.ศ. 2498 – ปัจจุบัน)
 บุตรสาวคนที่ 3: คิม กย็อง-จิน 

 หมายเหตุ