# อำเภอท่าใหม่
ท่าใหม่ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดจันทบุรี เป็นที่ตั้งของสนามบินจันทบุรี และยังมีโรงพยาบาลในสังกัดกระทรวงสาธารณสุขถึง 3 แห่ง ได้แก่ โรงพยาบาลท่าใหม่ โรงพยาบาลเขาสุกิม และโรงพยาบาลสองพี่น้อง  
thumb|367x367px|ป่าชายเลนในตำบลคลองขุด

 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอท่าใหม่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอแก่งหางแมวและอำเภอเขาคิชฌกูฏ
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเขาคิชฌกูฏและอำเภอเมืองจันทบุรี
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองจันทบุรี อำเภอแหลมสิงห์ และอ่าวไทย
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอนายายอาม
มีทางใต้ติดกับทะเลอ่าวไทย
thumb|275x275px|เจดีย์กังวาน (เจดีย์วัดเขาพลอยแหวน) ตำบลพลอยแหวน
thumb|275x275px|ป่าชายเลนในตำบลคลองขุด

 ประวัติ 
อำเภอท่าใหม่ ปรากฏว่าได้เริ่มก่อตั้งเป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ เมื่อประมาณเกือบร้อยปี ชาวบ้านที่อยู่ในท้องถิ่นนี้ นอกจากเป็นคนในท้องถิ่นก็ยังมีผู้อพยพมาจากตำบลใกล้เคียง และท้องถิ่นอื่น ๆ อาชีพหลักเป็นการค้าของป่าและทำประมงเท่านั้น ซึ่งขณะนั้นชุมชนหนาแน่นและมีความเจริญเกี่ยวกับการค้าขาย โดยเฉพาะทางเรืออยู่ที่ตำบลบางกะจะ อำเภอเมืองจันทบุรี ซึ่งอยู่ห่างจากตำบลท่าใหม่ประมาณ 12 กิโลเมตร ระยะต่อมาได้มีชาวจีนเข้ามาแสวงโชคลาภในแผ่นดินไทยมากขึ้น ได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานทำการค้าขายทางเรือรับ - ส่งสินค้าโดยตรงจากกรุงเทพ ฯ และหัวเมืองชายทะเลอื่น ๆ โดยไม่ต้องอาศัยบางกะจะเป็นทางผ่านสินค้าเหมือนเช่นเคย เพราะตำบลท่าใหม่มี่ท่าเรือแห่งใหม่ก็ได้ชื่อว่า "ท่าใหม่" มาจนปัจจุบันนี้

อำเภอท่าใหม่ได้เริ่มจัดระเบียบการปกครองเป็นอำเภอตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2440 (ร.ศ.116) มาตั้งแต่ พ.ศ. 2443 เดิมเรียกว่า "อำเภอโขมง" ต่อมาประมาณ พ.ศ. 2446 ย้ายไปอยู่บริเวณวัดเขาพลอยแหวน เรียกว่า "อำเภอพลอยแหวน" พ.ศ. 2460 ย้ายมาตั้งที่ตำบลท่าใหม่ จึงเปลี่ยนชื่อให้สอดคล้องกับชื่อตำบลว่า "อำเภอท่าใหม่"

 วันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2446 ท้องที่นี้มีชื่อว่า "อำเภอพลอยแหวน" อยู่ในแขวงเมืองจันทบุรี
 วันที่ 21 กรกฎาคม 2450 โอนพื้นที่ตำบลบางกะไชย อำเภอพลอยแหวน ไปขึ้นกับอำเภอพลิ้ว (อำเภอแหลมสิงห์)
 วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2457 โอนพื้นที่ตำบลแก่งหางแมว อำเภอท่าหลวง (อำเภอมะขาม) มาขึ้นกับอำเภอพลอยแหวน
 วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอพลอยแหวน จังหวัดจันทบุรี เป็น อำเภอท่าใหม่
 วันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2468 ยุบตำบลหนองบัว และแยกเอาหมู่บ้านจากตำบลหนองบัวที่ได้ยุบ ได้แก่ หมู่ 6 ไปรวมขึ้นกับตำบลท่าใหม่ หมู่ 4, 10 ไปรวมขึ้นกับตำบลเขาบายศรี และหมู่ 1, 2, 3, 5, 7, 8, 9, 11 ไปรวมขึ้นกับตำบลสองพี่น้อง
 วันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2469 โอนพื้นที่ตำบลบางกะจะ อำเภอท่าใหม่ ไปขึ้นกับอำเภอเมืองจันทบุรี
 วันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2481 โอนพื้นที่หมู่ 9 (ในตอนนั้น) จากตำบลเขาบายศรี ไปขึ้นกับตำบลท่าใหม่ และรวมพื้นที่ตำบลยายร้า เข้ากับตำบลท่าใหม่ แล้วจัดตั้งเป็นตำบลใหม่ ขนานนามว่า ตำบลท่าใหม่
 วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2483 ยกฐานะท้องที่ตำบลท่าใหม่ ขึ้นเป็นเทศบาลตำบลท่าใหม่
 วันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2490 ตั้งตำบลบ่อพุ แยกออกจากตำบลสีพยา ตั้งตำบลเขาวัว แยกออกจากตำบลเขาบายศรี ตั้งตำบลโขมง แยกออกจากตำบลรำพัน ตั้งตำบลสนามไชย แยกออกจากตำบลคลองขุด และตำบลกระแจะ
 วันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2491 แยกการปกครองหมู่ที่ 6, 11, 14, 15, 16, 17, 18 (ในขณะนั้น) ของตำบลท่าใหม่ ตั้งขึ้นเป็นตำบลยายร้า
 วันที่ 30 พฤศจิกายน พ.ศ. 2508 จัดตั้งสุขาภิบาลหนองคล้า ในท้องที่บางส่วนของตำบลทุ่งเบญจา
 วันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2521 ตั้งตำบลสามพี่น้อง แยกออกจากตำบลแก่งหางแมว
 วันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2526 ตั้งตำบลเขาวงกต แยกออกจากตำบลนายายอาม
 วันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2529 จัดตั้งสุขาภิบาลนายายอาม ในท้องที่บางส่วนของตำบลนายายอาม
 วันที่ 18 ตุลาคม พ.ศ. 2532 ตั้งตำบลขุนซ่อง แยกออกจากตำบลแก่งหางแมว และตั้งตำบลพวา แยกออกจากตำบลสามพี่น้อง
 วันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2533 แยกพื้นที่ตำบลแก่งหางแมว ตำบลขุนซ่อง ตำบลสามพี่น้อง ตำบลพวา และตำบลเขาวงกต อำเภอท่าใหม่ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอแก่งหางแมว และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอท่าใหม่
 วันที่ 17 สิงหาคม พ.ศ. 2533 ตั้งตำบลเขาแก้ว แยกออกจากตำบลทุ่งเบญจา
 วันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2535 แยกพื้นที่ตำบลนายายอาม ตำบลช้างข้าม ตำบลกระแจะ ตำบลวังโตนด และตำบลสนามไชย อำเภอท่าใหม่ ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอนายายอาม และกำหนดให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอท่าใหม่
 วันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2536 จัดตั้งสุขาภิบาลเนินสูง ในท้องที่หมู่ 1, 2, 3, 4, 8, 9 ตำบลเขาวัว และหมู่ 1, 2, 6, 7, 8 ตำบลเขาบายศรี
 วันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2538 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอแก่งหางแมว อำเภอท่าใหม่ เป็น อำเภอแก่งหางแมว
 วันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2539 ตั้งตำบลวังใหม่ แยกออกจากตำบลวังโตนด
 วันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอนายายอาม อำเภอท่าใหม่ เป็น อำเภอนายายอาม
 วันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลหนองคล้า และสุขาภิบาลเนินสูง เป็นเทศบาลตำบลหนองคล้า และเทศบาลตำบลเนินสูง ตามลำดับ ด้วยผลของกฎหมาย
 วันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2547 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลบ่อพุ รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลสีพยา และยุบองค์การบริหารส่วนตำบลพลอยแหวน รวมกับองค์การบริหารส่วนตำบลเขาวัว
 วันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2548 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลเขาบายศรีและตำบลทุ่งเบญจา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี  (แก้ไขจากประกาศเดิมกระทรวงมหาดไทยได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี ลงวันที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2540 นั้น) ให้มีความถูกต้องแม่นยำ โดยกำหนดให้ตำบลเขาบายศรีมีเขตการปกครองทั้งหมด 12 หมู่บ้าน และกำหนดให้ตำบลทุ่งเบญจามีเขตการปกครองทั้งหมด 13 หมู่บ้าน 
 วันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2548 เปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลเขาวัว อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลเขาวัว - พลอยแหวน และเปลี่ยนแปลงชื่อองค์การบริหารส่วนตำบลสีพยา อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี เป็นองค์การบริหารส่วนตำบลสีพยา - บ่อพุ
 วันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2551 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลเขาบายศรี ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลเขาบายศรี
 วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2552 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลเขาวัว-พลอยแหวน ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลเขาวัว - พลอยแหวน
 วันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2555 เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลตำบลท่าใหม่ เป็นเทศบาลเมืองท่าใหม่
 วันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2555 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลสองพี่น้อง ขึ้นเป็น เทศบาลตำบลสองพี่น้อง

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอท่าใหม่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 14 ตำบล 124 หมู่บ้าน ได้แก่
ลำดับอักษรไทยอักษรโรมันจำนวนหมู่บ้านจำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)1.ท่าใหม่Tha Mai2.ยายร้าYai Ra3.สีพยาSi Phaya4.บ่อพุBo Phu5.พลอยแหวนPhloi Waen6.เขาวัวKhao Wua7.เขาบายศรีKhao Baisi8.สองพี่น้องSong Phi Nong9.ทุ่งเบญจาThung Bencha10.รำพันRamphan11.โขมงKhamong12.ตะกาดเง้าTakat Ngao13.คลองขุดKhlong Khut14.เขาแก้วKhao Kaeo

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอท่าใหม่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลเมืองท่าใหม่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่าใหม่และตำบลยายร้าทั้งตำบล
เทศบาลตำบลหนองคล้า ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลทุ่งเบญจา
 เทศบาลตำบลเนินสูง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเขาวัวและตำบลเขาบายศรี
 เทศบาลตำบลเขาบายศรี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาบายศรี (นอกเขตเทศบาลตำบลเนินสูง)
 เทศบาลตำบลเขาวัว-พลอยแหวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพลอยแหวนทั้งตำบล และตำบลเขาวัว (นอกเขตเทศบาลตำบลเนินสูง)
 เทศบาลตำบลสองพี่น้อง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสองพี่น้องทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลสีพยา-บ่อพุ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสีพยาและตำบลบ่อพุทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งเบญจา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งเบญจา (นอกเขตเทศบาลตำบลหนองคล้า)
 องค์การบริหารส่วนตำบลรำพัน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลรำพันทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโขมง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโขมงทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลตะกาดเง้า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะกาดเง้าทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลคลองขุด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองขุดทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเขาแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาแก้วทั้งตำบล