# ค่ายกักกัน
ค่ายกักกัน  คือสถานที่ที่รัฐใช้คุมขังนักโทษหรือกักกันบุคคลเฉพาะกลุ่มด้วยเหตุผลทางการเมือง นักโทษทางการเมือง นักโทษอาชญากรรม ชนกลุ่มน้อย บุคคลที่เป็นปฏิปักษ์ต่อรัฐบาลหรือพลเมืองเชื้อชาติใดเชื้อชาติหนึ่ง นักโทษเหล่านี้จะถูกจับโดยไม่มีการสอบสวนตามกระบวนยุติธรรม และไม่มีกำหนดเวลาปล่อยตัว ทั้งยังถูกจำกัดสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษยชนด้วย ในแง่ประวัติศาสตร์ ค่ายกักกันที่เป็นที่รู้จักกันดีคือ ค่ายกักกันของพรรคนาซีในเยอรมันและค่ายกักกันแรงงานในสหภาพโซเวียต
thumb|270x270px|เด็กและสตรีชาวบูร์ ในค่ายกักกันระหว่างสงครามบูร์ครั้งที่สอง (1899–1902)

 ความเป็นมา 

 คำจำกัดความ 
คำว่า "ค่ายกักกัน" มีต้นกำเนิดจากสงครามสิบปีระหว่างสเปนและคิวบา เมื่อกองกำลังสเปนกักขังพลเรือนชาวคิวบาในค่ายเพื่อที่จะจัดการกับกองกำลังกองโจรได้ง่ายขึ้น ในช่วงหลายทศวรรษถัดมา กองกำลังอังกฤษในสงครามบูร์ครั้งที่สองและกองกำลังอเมริกันในสงครามฟิลิปปินส์-อเมริกันก็ใช้ค่ายกักกันเช่นกัน

คำว่า "ค่ายกักกัน" และ "ค่ายกักตัว" ถูกใช้เพื่ออ้างถึงระบบต่าง ๆ ที่มีความแตกต่างกันอย่างมากในด้านความรุนแรง อัตราการเสียชีวิต และโครงสร้างสถาปัตยกรรม ลักษณะเด่นที่กำหนดคือการที่ผู้ถูกกักกันถูกควบคุมตัวอยู่นอกเหนือกฎหมาย นอกจากนี้ ค่ายสังหารหรือค่ายมรณะ ซึ่งมีวัตถุประสงค์หลักคือการสังหาร ก็ถูกเรียกว่า "ค่ายกักกัน" อย่างไม่ถูกต้องเช่นกัน

พจนานุกรม American Heritage Dictionary ให้คำจำกัดความของคำว่า "ค่ายกักกัน" ว่า "ค่ายที่มีการกักขังบุคคล โดยปกติจะไม่มีการพิจารณาคดี และมักอยู่ภายใต้สภาพที่เลวร้าย โดยมักเกิดจากการที่บุคคลเหล่านั้นเป็นสมาชิกของกลุ่มที่รัฐบาลระบุว่าเป็นอันตรายหรือไม่พึงประสงค์"

แม้ว่าตัวอย่างแรกของการกักกันพลเรือนอาจเกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงปี 1830s แต่คำว่า concentration camp ในภาษาอังกฤษถูกใช้ครั้งแรกเพื่ออ้างถึง "ค่ายรวมพล" (reconcentrados ในภาษาสเปน) ซึ่งกองทัพสเปนจัดตั้งขึ้นในคิวบาระหว่างสงครามสิบปี (ค.ศ. 1868–1878) ต่อมาคำนี้ถูกนำมาใช้กับค่ายที่สหรัฐอเมริกาจัดตั้งขึ้นในช่วงสงครามฟิลิปปินส์-อเมริกัน (ค.ศ. 1899–1902) และมีการขยายการใช้คำว่า concentration camp ต่อไปอีก เมื่ออังกฤษจัดตั้งค่ายในช่วงสงครามบูร์ครั้งที่สอง (ค.ศ. 1899–1902) ในแอฟริกาใต้เพื่อกักกันชาวบูร์ในช่วงเวลาเดียวกัน นอกจากนี้จักรวรรดิเยอรมันยังจัดตั้งค่ายกักกันในช่วงการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์เฮอเรโรและนามาควา (ค.ศ. 1904–1907) โดยค่ายเหล่านี้มีอัตราการเสียชีวิตถึง 45% ซึ่งสูงเป็นสองเท่าของค่ายอังกฤษ

 ค่ายกักกันรัสเซีย 
จักรวรรดิรัสเซียใช้การเนรเทศและการใช้แรงงานบังคับเป็นรูปแบบของการลงโทษทางกฎหมาย คาโตร์กา (Katorga) ซึ่งเป็นการลงโทษสำหรับผู้ที่กระทำความผิดร้ายแรงที่สุด มีลักษณะหลายอย่างที่คล้ายกับการกักขังในค่ายแรงงาน ตามที่นักประวัติศาสตร์ แอนน์ แอปเปิลบอม (Anne Applebaum) กล่าวไว้Applebaum, Anne. Gulag: A History. Anchor, 2004, pp. xxxi การลงโทษแบบคาโตร์กาไม่ได้พบได้ทั่วไปนัก โดยในปี ค.ศ. 1906 มีนักโทษคาโตร์กาประมาณ 6,000 คน และเพิ่มขึ้นเป็น 28,600 คนในปี ค.ศ. 1916 ค่ายเหล่านี้กลายเป็นต้นแบบสำหรับการกักขังทางการเมืองในช่วงยุคโซเวียต

ในช่วงสงครามกลางเมืองรัสเซีย เลนินและพรรคบอลเชวิคได้จัดตั้งค่ายกักขัง "พิเศษ" และห้องรมแก๊ส "พิเศษ" แยกออกจากระบบเรือนจำแบบดั้งเดิม โดยอยู่ภายใต้การควบคุมของเชกา (Cheka) ค่ายเหล่านี้ถูกออกแบบมาเพื่อวัตถุประสงค์ทางการเมืองอย่างชัดเจนตามที่เลนินวางแผนไว้ ค่ายกักขังเหล่านี้ไม่ได้เหมือนกับค่ายสมัยสตาลิน แต่ถูกนำมาใช้เพื่อแยกนักโทษสงครามในสถานการณ์ประวัติศาสตร์อันรุนแรงหลังสงครามโลกครั้งที่ 1

ในปี ค.ศ. 1929 การแยกแยะระหว่างนักโทษอาชญากรรมและนักโทษการเมืองถูกยกเลิก การบริหารค่ายถูกโอนให้กับหน่วยงานร่วมด้านการเมืองแห่งรัฐ (Joint State Political Directorate) และค่ายเหล่านี้ได้รับการขยายจนมีบทบาทสำคัญในระบบเศรษฐกิจของสหภาพโซเวียต ระบบ กูลัก (Gulag) ประกอบด้วยค่ายหลายร้อยแห่งในช่วงเวลาส่วนใหญ่ และกักขังประชากรราว 18 ล้านคนระหว่างปี ค.ศ. 1929 ถึง 1953

ในช่วงปฏิรูปยุค Khrushchev Thaw ระบบกูลักถูกลดขนาดลงเหลือเพียงหนึ่งในสี่ของขนาดเดิม และบทบาทของมันในสังคมโซเวียตก็ลดลงอย่างมีนัยสำคัญMarc Elie. Khrushchev's Gulag: the Soviet Penitentiary System after Stalin's death, 1953-1964. Denis Kozlov et Eleonory Gilburd. The Thaw: Soviet Society and Culture during the 1950s and 1960s, Toronto University Press, pp.109-142, 2013, 978-1442644601. ⟨hal-00859338⟩

 ค่ายกักกันนาซี 
thumb|ชาวยิวในค่ายกักกันบูเคนวัลด์
นาซีเยอรมนีจัดตั้งค่ายกักกันครั้งแรกในปี ค.ศ. 1933 เพื่อควบคุมตัวนักโทษการเมืองหลายหมื่นคน โดยส่วนใหญ่เป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์เยอรมัน (Communist Party of Germany) และพรรคประชาธิปไตยสังคมเยอรมัน (Social Democratic Party of Germany)White, Joseph Robert (2009). "Introduction to the Early Camps". Early Camps, Youth Camps, and Concentration Camps and Subcamps under the SS-Business Administration Main Office (WVHA). Encyclopedia of Camps and Ghettos, 1933–1945. Vol. 1. Indiana University Press. pp. 3–16. ISBN 978-0-253-35328-3. มีนักโทษหลายหมื่นคนถูกกักขังในช่วงเวลานั้น ค่ายหลายแห่งถูกปิดลงหลังจากการปล่อยตัวนักโทษในช่วงปลายปี และจำนวนประชากรในค่ายก็ลดลงต่อเนื่องจนถึงปี ค.ศ. 1936 อย่างไรก็ตาม แนวโน้มนี้กลับเปลี่ยนไปในปี ค.ศ. 1937 เมื่อรัฐบาลนาซีเริ่มจับกุม "บุคคลต่อต้านสังคม" จำนวนมาก ซึ่งรวมถึงชาวโรมานี คนไร้บ้าน ผู้ป่วยทางจิต และผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามบรรทัดฐานทางสังคม ชาวยิวเริ่มถูกเพ่งเล็งมากขึ้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1938 เป็นต้นมา

หลังจากการรุกรานโปแลนด์โดยนาซีและการเริ่มต้นของสงครามโลกครั้งที่สอง ค่ายเหล่านี้ถูกขยายขนาดอย่างมหาศาลและกลายเป็นสถานที่ที่มีอันตรายถึงชีวิตมากขึ้นเรื่อย ๆWachsmann, Nikolaus (2009). "The Dynamics of Destruction: The Development of the Concentration Camps, 1933–1945". In Jane Caplan; Nikolaus Wachsmann (eds.). Concentration Camps in Nazi Germany: The New Histories. Routledge. pp. 17–43. ISBN 978-1-135-26322-5. ในช่วงที่ระบบค่ายกักกันของนาซีอยู่ในจุดสูงสุด ค่ายกักกันมีมากถึง 15,000 แห่ง and . In this online site are the names of 149 camps and 814 subcamps, organized by country. และมีผู้ถูกกักขังพร้อมกันอย่างน้อย 715,000 คน มีนักโทษที่ลงทะเบียนในค่ายประมาณ 1.65 ล้านคน โดยประมาณ 1 ล้านคนเสียชีวิตระหว่างการกักขัง จำนวนผู้เสียชีวิตทั้งหมดในค่ายเหล่านี้เป็นเรื่องยากที่จะระบุได้อย่างแน่ชัด แต่การใช้นโยบายการกำจัดผ่านการใช้แรงงานในค่ายหลายแห่งมีเป้าหมายเพื่อให้นักโทษเสียชีวิตจากการอดอาหาร โรคภัยไข้เจ็บที่ไม่ได้รับการรักษา และการประหารชีวิตอย่างรวดเร็วภายในระยะเวลาที่กำหนด

นอกจากค่ายกักกันแล้ว นาซีเยอรมนียังจัดตั้งค่ายสังหาร (extermination camps) 6 แห่งที่ออกแบบมาเพื่อสังหารประชากรหลายล้านคน โดยเฉพาะการรมแก๊ส ส่งผลให้คำว่า "ค่ายกักกัน" (concentration camp) มักถูกใช้สับสนกับคำว่า "ค่ายสังหาร" (extermination camp) นักประวัติศาสตร์บางคนยังคงถกเถียงกันว่าควรใช้คำว่า "ค่ายกักกัน" หรือ "ค่ายกักตัว" (internment camp) เพื่ออธิบายตัวอย่างอื่น ๆ ของการกักกันพลเรือน 

 ค่ายกักกันที่สำคัญ 
ค่ายกักกันที่สำคัญ ๆ ได้แก่
 ค่ายกักกันที่ดาเคา (Dachau)
 ค่ายกักกันเอาชวิทซ์ (Auschwitz)
 ค่ายกักกันเคล์มนอ (Chełmno)
 ค่ายมรณะเบวเชตซ์ (Bełżec)
 ค่ายกักกันที่ไมดาเนก (Majdanek)
 ค่ายมรณะโซบีบอร์ (Sobibor)
 ค่ายกักกันเทรบลิงคา (Treblinka)
 ค่ายกักกันบูเคนวัลด์ (Buchenwald)
 ค่ายกักกันบอกดานอฟกา (Bogdanovka)
 ค่ายกักกันดามานอฟกา (Damanovka)
 ค่ายกักกันอัคเนเซตคา (Aknecetka)