# แมคดอนเนลล์ดักลาส ดีซี-10
แมคดอนเนลล์ ดักลาส ดีซี-10  เป็นเครื่องบินโดยสารลำตัวกว้าง ที่มีพิสัยการบินระยะกลางถึงสูง แบบสามเครื่องยนต์ของสหรัฐอเมริกาอเมริกา โมเดลดังกล่าวพัฒนามาจากจาก ดีซี-8 ของบริษัท และแข่งขันในตลาดเดียวกันกับ แอร์บัส เอ300, โบอิง 747 และ ลอกฮีต แอล-1011 ไทรสตาร์ ซึ่งมีเค้าโครงคล้ายกับ ดีซี-10

การผลิต ดีซี-10 สิ้นสุดลงในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2531 โดยส่งมอบให้กับสายการบิน 386 ลำ และกองทัพอากาศสหรัฐฯ 60 ลำในฐานะเครื่องบินบรรทุกน้ำมันเติมเชื้อเพลิงแบบอากาศสู่อากาศ โดยให้ชื่อเป็น เคซี-10http://www.boeing.com/history/mdc/dc-10.htm ดีซี-10 ได้พัฒนาต่อเป็น แมคดอนเนลล์ ดักลาส เอ็มดี-11 ซึ่งเข้าประจำการในปีพ.ศ. 2533

 ประวัติ 
 การผลิต 
เครื่องบินพานิชย์ดักลาซ เริ่มศึกษาการออกแบบตามการออกแบบ CX-HLS ในปีพ.ศ. 2509 โดยอเมริกันแอร์ไลน์ได้เสนอข้อกำหนดให้กับผู้ผลิตเครื่องบินลำตัวกว้าง โดยอากาศยานนี้ต้องมีขนาดเล็กกว่าโบอิ้ง 747 แต่สามารถบินในเส้นทางระยะไกลที่คล้ายกันจากสนามบินที่มีทางวิ่งสั้นกว่า ดีซี-10 กลายเป็นอากาศยานพาณิชย์ลำแรกของ แมคดอนเนลล์ ดักลาซ หลังจากการควบรวมกิจการระหว่าง เครื่องบินพานิชย์แมคดอนเนลล์ และ เครื่องบินพานิชย์ดักลาส ในปีพ.ศ. 2510Waddington 2000, pp. 6–18. ดีซี-10 ได้รับคำสั่งซื้อครั้งแรกโดยลูกค้าเปิดตัว อเมริกันแอร์ไลน์ โดยมีคำสั่งซื้อ 25 รายการและ ยูไนเต็ดแอร์ไลน์ มีคำสั่งซื้อ 30 รายการและ 30 ตัวเลือกใน พ.ศ. 2511 เครื่องบินรุ่น ดีซี-10 ซึ่งเป็นรุ่นซีรีส์ 10 ได้ออกบินครั้งแรกเมื่อวันที่ 29 สิงหาคม พ.ศ. 2513 หลังจากโครงการทดสอบการบินด้วยเที่ยวบิน 929 เที่ยวบินครอบคลุม 1,551 ชั่วโมง เครื่องบินรุ่น DC-10 ได้รับใบรับรองประเภทจาก FAA เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 1971 เข้าสู่บริการเชิงพาณิชย์กับอเมริกันแอร์ไลน์ เมื่อวันที่ 5 สิงหาคม พ.ศ. 2514 โดยเที่ยวบินไป - กลับระหว่างลอสแอนเจลิสและชิคาโก ยูไนเต็ดแอร์ไลน์เริ่มให้บริการ DC-10 เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2514 ความคล้ายคลึงกันของ DC-10 กับ L-1011 ในแง่ของความจุผู้โดยสารและการเปิดตัวในช่วงเวลาเดียวกันส่งผลให้เกิดการแข่งขันด้านการขายแบบตัวต่อตัวซึ่งส่งผลต่อความสามารถในการทำกำไรของเครื่องบิน

 รุ่น ดีซี-10 
thumb|รุ่น -10 ของบริติชแคลิโดเนียนชาร์เตอร์|222x222px

 รุ่นดั่งเดิม 

 ดีซี-10-10 เป็นรุ่นผู้โดยสารเริ่มต้นที่เปิดตัวในปี 1971 ผลิตจากปี 1970 ถึง 1981 DC-10-10 ติดตั้งเครื่องยนต์ GE CF6-6 ซึ่งเป็นเครื่องยนต์พลเรือนรุ่นแรกจากตระกูล CF6 ทั้งหมด 122 ถูกสร้างขึ้น Steffen 1998, pp. 12, 14–16.

 ดีซี-10-10CF รุ่น-10CF เป็นรุ่นขนส่งผู้โดยสารและสินค้าแบบเปิดประทุนของ -10 แปดลำถูกส่งไปยังคอนติเนนตัลแอร์ไลน์และอีกหนึ่งแห่งไปยังยูไนเต็ดแอร์ไลน์Steffen 1998, pp. 12, 14–16.

 ดีซี-10-15 รุ่น -15 ได้รับการออกแบบมาเพื่อใช้ในสนามบินที่มีอุณหภูมิสูงและสนามบินที่อยู่บริเวณที่สูง โดยพื้นฐานแล้วรุ่น 15 นั้นเป็น รุ่น-10 ที่ติดตั้งเครื่องยนต์ GE CF6-50C2F (เครื่องยนต์ DC-10-30 ที่เสื่อมสภาพ)Steffen 1998, pp. 12, 118. ที่มีแรงขับสูง รุ่น-15 ได้รับการสั่งซื้อครั้งแรกในปีพ.ศ. 2522 โดย เม็กซิกานาแอร์ไลน์ และ แอโรเม็กซิโก เครื่องบิน 7 ลำสร้างเสร็จระหว่างปีพ.ศ. 2524 และ 2526Endres 1998, pp. 62, 123–124.
thumb|222x222px|รุ่น -30CF ของแอร์ฟลอริดา

 รุ่นระยะไกล 

 ดีซี-10-30 รุ่น-30 เป็นรุ่นที่ได้รับความนิยมมากที่สุด สร้างขึ้นด้วยเครื่องยนต์เทอร์โบแฟนเจเนอรัล อิเล็กทริก CF6-50 โดยมีถังเชื้อเพลิงขนาดใหญ่ขึ้นเพื่อเพิ่มระยะการใช้งานและประสิทธิภาพการใช้เชื้อเพลิง และชุดเฟืองท้ายตรงกลางเพื่อรองรับน้ำหนักที่เพิ่มขึ้น เป็นที่นิยมมากกับผู้ให้บริการธงชาติยุโรป ทั้งหมด 163 แห่งถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ปี 2515 ถึง 2531 และส่งมอบให้กับลูกค้า 38 รายSteffen 1998, pp. 12–13.
 ดีซี-10-30CF เครื่องบินรุ่นนี้เป็นรุ่นสำหรับการขนส่งสินค้า/ผู้โดยสาร ของดีซี-10-30 ซึ่งเปิดตัวครั้งแรกในปีพ.ศ. 2516 กับโอเวอร์ซีส์เนชั่นแนลแอร์เวย์ และ ทรานซ์อินเตอร์แนชั่นแนลแอร์ไลน์
 ดีซี-10-30ER รุ่นขยายช่วงของ DC-10-30 เครื่องบิน -30ER มีน้ำหนักบินขึ้นสูงสุดที่ 590,000 ปอนด์ (267,600 กก.) ขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์ GE CF6-50C2B สามเครื่อง แต่ละเครื่องให้แรงขับ 54,000 lbf (240 kN) และติดตั้งถังน้ำมันเชื้อเพลิงเพิ่มเติมในช่องเก็บสัมภาระด้านหลัง มีช่วงเพิ่มเติม 700 ไมล์เป็น 6,600 ไมล์ (5,730 นาโนเมตร, 10,620 กม.) รุ่นแรกของตัวแปรนี้ถูกส่งไปยัง Finnair ในปี 1981 มีการสร้างทั้งหมดหกและห้า −30s ต่อมาถูกแปลงเป็น −30ERs

 ดีซี-10-30AF หรือที่เรียกว่า DC-10-30F คือรุ่นขนส่งสินค้าของ รุ่น-30 การผลิตจะเริ่มขึ้นในปีพ.ศ. 2522 แต่อาลีตาเลียไม่ได้ยืนยันการสั่งซื้อในขณะนั้น การผลิตเริ่มขึ้นในเดือนพฤษภาคม ปีพ.ศ. 2527 หลังจากคำสั่งซื้อเครื่องบินลำแรกจากเฟดเอ็กซ์ รุ่นนี้ถูกผลิตขึ้นเพียง 10 ลำ
 ดีซี-10-40 รุ่นระยะไกลรุ่นแรกที่ติดตั้งเครื่องยนต์ Pratt & Whitney JT9D แต่เดิมถูกกำหนดให้เป็น ดีซี-10-20 โมเดลนี้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น ดีซี-10-40 ในภายหลัง จากการร้องขอพิเศษจากนอร์เวสต์โอเรียนแอร์ไลน์

 รุ่นต้นแบบ 
 ดีซี-10 -20 เคยมีการเสนอรุ่น-10 พร้อมถังเชื้อเพลิงเสริม ส่วนขยาย 3 ฟุต (0.9 ม.) ที่ปลายปีกแต่ละข้างและเกียร์ลงจอดตรงกลางด้านหลัง มันคือการใช้เครื่องยนต์เทอร์โบแฟน Pratt & Whitney JT9D-15 ซึ่งแต่ละตัวผลิตแรงขับ 45,500 lbf (203 kN) โดยมีน้ำหนักบินขึ้นสูงสุด 240,400 กิโลกรัม แต่การปรับปรุงเครื่องยนต์ทำให้มีแรงขับเพิ่มขึ้นและน้ำหนักเครื่องเพิ่มขึ้น นอร์ทเวสต์โอเรียนแอร์ไลน์ หนึ่งในลูกค้าที่เปิดตัวสำหรับ ดีซี-10 ระยะไกลนี้ขอให้เปลี่ยนชื่อเป็น ดีซี-10-40
 ดีซี-10-50 รุ่นนี้เสนอด้วยเครื่องยนต์ Rolls-Royce RB211-524 สำหรับบริติชแอร์เวย์ ไม่มีคำสั่งซื้อและแผนสำหรับ รุ่น-50 โดยถูกยกเลิกหลังจากที่ บริติแอร์เวย์ สั่งซื้อล็อกฮีด แอล-1011 ไทรสตาร์
 ดีซี-10 ทวินเจ็ต การออกแบบเครื่องยนต์สองเครื่องยนต์สำหรับ ดีซี-10 เคยได้รับการวิจัย ก่อนที่การออกแบบจะตัดสินด้วยรูปแบบเครื่องยนต์สามเครื่องยนต์ เชื่อว่าการออกแบบสามเครื่องยนต์อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับกฎ ETOPS ของ องค์การบริหารการบินแห่งชาติ (FAA) โดยต่อมาได้มีการเสนอรุ่น ดีซี-10 ที่สั้นลงพร้อมเครื่องยนต์สองเครื่องยนต์เพื่อแข่งขันกับแอร์บัส เอ300
thumb|ดีซี-10 แอร์แทงก์เกอร์ ขณะไต่ระดับออกจากฐานทัพอากาศริชมอนต์ ประเทศออสเตรเลีย (RAAF)

 รุ่นอื่น ๆ 

 เคซี-10 เอกซ์เทนเดอร์ KC-10 Extender เป็นรุ่นอากาศยานทางทหารของ รุ่น-30CF สำหรับการเติมเชื้อเพลิงทางอากาศ เครื่องบินได้รับคำสั่งจากกองทัพอากาศสหรัฐและส่งมอบตั้งแต่ปี 2524 ถึง 2531 มีการสร้างทั้งหมด 60 ลำEndres 1998, pp. 65–67.  เครื่องบินเหล่านี้ใช้เครื่องยนต์เทอร์โบแฟน เจเนอรัล อิเล็กทริก CF6 เท่านั้น

 ดีซี-10 แอร์แทงก์เกอร์ เป็นเครื่องบินบรรทุกน้ำมันที่ใช้ DC-10 ซึ่งใช้ถังเก็บน้ำดัดแปลงจาก อีริกสัน แอร์-เครน

 เอ็มดี-10 อัปเกรด เป็นการอัพเกรดเพื่อเพิ่มห้องนักบินแก้วให้กับ DC-10 โดยเปลี่ยนชื่อเป็น MD-10 โดยอัพเกรดห้องนักบินให้เป็นในรูปแบบ Advanced Common Flightdeck ที่ใช้กับ MD-11 และเปิดตัวในปี 1996http://www.boeing.com/news/releases/mdc/96-231.html ห้องนักบินใหม่ได้ตัดตำแหน่งวิศวกรการบินไปและอนุญาตให้มีการจัดประเภทเดียวกันกับ MD-11 ซึ่งช่วยให้บริษัทต่างๆ เช่น เฟดเอกซ์ เอกซ์เพรส ซึ่งดำเนินการทั้ง MD-10 และ MD-11 มีกลุ่มนำร่องร่วมกันสำหรับเครื่องบินทั้งสองลำ การแปลง MD-10 ตอนนี้อยู่ภายใต้โปรแกรม Boeing Converted Freighter ซึ่งบริษัทในเครือระหว่างประเทศของโบอิงทำการแปลงhttp://www.boeing.com/news/releases/2008/q2/080616a_nr.html

 ข้อมูลจำเพาะ 
thumb|แผนผังของ ดีซี-10-30 โดยแสดงภาพด้านหน้า,ด้านข้าง, ด้านบน และด้านตัดขวางของเครื่องบิน|459x459px

+ รายละเอียดของแมคดอนเนลล์ ดักลาส ดีซี-10อภิวัตน์ โควินทรานนท์,อากาศยาน 1979 ฉบับเครื่องบิน, เอวิเอชั่น ออบเซิร์ฟเวอร์, กรุงเทพ 2522Stanley Steward// (1992)// Flying The Big Jets// Volume 3//p.285รุ่น -10  -30  -40นักบิน (ขั้นต่ำ) 3 จำนวนที่นั่ง (มาตราฐาน) 270  จำนวนที่นั่ง (สูงสุด) 399Y  FAA exit limit: 380 พื้นที่จัดเก็บสำภาระ แบบ 26 LD3, พื้นที่หลัก:พาแลตขนาด 22 88×125″ หรือ 30 88x108″ ความยาว 55.55 m / 182 ft 3.1 in  55.35 m / 181 ft 7.2 in  55.54 m / 182 ft 2.6 inความสูง 17.53 m / 57 ft 6 in  17.55 m / 57 ft 7 inความยาวปีก 47.35 m / 155 ft 4 in  50.39 m / 165 ft 4 in พื้นที่ปีก   ความกว้าง 6.02 m (19 ft 9 in) ลำตัวเครื่อง,   ภายในน้ำหนักเครื่องเปล่า 108,940 kg / 240,171 lb  120,742 kg / 266,191 lb  122,567 kg / 270,213 lbน้ำหนักสูงสุด 195,045 kg / 430,000 lb  251,744 kg / 555,000 lb น้ำหนักบรรทุกสูงสุด 43,014 kg / 94,829 lb  46,180 kg / 101,809 lb  44,356 kg / 97,787 lb ปริมาณเชื้อเพลิง 82,376 / L21,762 US gal  137,509 L / 36,652 US galเครื่องยนต์ ×3 GE CF6-6D  GE CF6-50C  PW JT9D-20 / -59Aแรงผลักดัน ×3 40,000 lbf / 177.92 นิวตัน  51,000 lbf / 226.85 นิวตัน  53,000 lbf / 235.74 นิวตันความเร็วปกติ 0.82 มัคพิสัยการบิน     ระยะทางการขึ้นบิน     เพดานบิน 42,000 ฟุต / 12,000 เมตร
 อุบัติเหตุสำคัญ 
 อเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 96 และเตอร์กิชแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 981 
เตอร์กิช แอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 981 และอเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 96 ประตูห้องสัมภาระเปิดออกขณะบิน ทำให้ความดันอากาศในห้องโดยสารลดลงและเสียการทรงตัว มีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 346 และ 67 คนตามลำดับ ผลจากการสืบสวนได้กล่าวว่า สาเหตุเกิดจากการออกแบบประตูห้องสัมภาระที่ผิดพลาดส่งผลให้ประตูหลุดออกจากลำตัวเครื่องบิน"Behind Closed Doors". Air Crash Investigation, Mayday (TV series). National Geographic Channel, Season 5, Number 2.

 อเมริกันแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 191 
อเมริกัน แอร์ไลน์เที่ยวบินที่ 191 เกิดอุบัติเหตุเครื่องยนต์หลุดออกจากปีกฝั่งซ้ายขณะบินออกจากชิคาโกhttp://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790525-2https://lessonslearned.faa.gov/American191/AvWeek%20-%20Certificate%20lifted.pdfทำให้เครื่องบินตกลงในบริเวณสนามบินและมีผู้เสียชีวิต 271คน สาเหตุเกิดจากการถอดเครื่องยนต์เพื่อบำรุงรักษาที่ไม่ถูกวิธี ส่งผลให้คานยึดเครื่องยนต์หลุดออกขณะขึ้นบินhttp://libraryonline.erau.edu/online-full-text/ntsb/aircraft-accident-reports/AAR79-17.pdfhttp://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790525-2
 ยูไนเต็ดแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 232 
ยูไนเต็ด แอร์ไลน์เที่ยวบินที่ 232 เกิดอุบัติเหตุเครื่องยนต์ที่หางระเบิด กัปตันจึงตัดสินใจลงจอดฉุกเฉินที่ท่าอากาศยานซูซิตตี้แต่ในขณะลงจอดเครื่องบินเกิดเอียงทำให้เครื่องไถลไปกับรันเวย์ มีผู้เสียชีวิต 112 คน ผลจากการตรวจสอบพบว่าใบพัดเครื่องยนต์นั้นมีรอยร้าว เมื่อถูกหมุนด้วยความเร็วสูงขณะที่เครื่องบินกำลังบินอยู่ จึงทำให้เกิดรอยร้าวที่ใบพัดเครื่องยนต์มากขึ้นจนกระทั่งระเบิดในทีสุด อุบัติเหตุในครั้งนี้เป็นครั้งที่ร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ของสายการบินhttps://aviation-safety.net/database/record.php?id=19890719-1https://aviation-safety.net/database/operator/airline.php?var=4686 

 เครื่องบินที่ใกล้เคียงกัน 

 รุ่นที่ใกล้เคียงกัน 

 แมคดอนเนลล์ ดักลาซ เอ็มดี-11

 เครื่องบินที่ใกล้เคียงกัน 

 แอร์บัส เอ300
 โบอิง 747
 ดักลาซ ดีซี-8
 ล็อกฮีด แอล-1011 ไทรสตาร์