# อุ๋ยซี
อุ๋ยซี("แลจูกัดเจี๋ยมคนนี้เปนบุตรของขงเบ้งเกิดด้วยนางอุ๋ยซี ๆ นี้รูปชั่วตัวดำหน้าออกฝี มีลักษณวิปริต ทั้งกายจะหางามสักสิ่งหนึ่งก็มิได้ แต่ทว่ามีปัญญาพาทีหลักแหลม รู้วิชาการในแผ่นดินแลอากาศ ขงเบ้งเห็นดังนั้นจึงเลี้ยงเปนภรรยาได้บอกศิลปศาสตร์ทั้งปวงให้นางนั้นเปนอันมาก ครั้นขงเบ้งถึงแก่ความตายก็เปนหม้ายอยู่")  มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า หฺวางชื่อ  หรืออาจเรียกว่า หวางฟูเหริน  นอกจากนี้ยังเป็นที่รู้จักด้วยชื่อในคติชาวบ้านว่า หฺวาง เยฺว่อิง  เป็นภรรยาของจูกัดเหลียง อัครมหาเสนาบดีและผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของรัฐจ๊กก๊กในยุคสามก๊กของจีน ชื่อตัวของอุ๋ยซีไม่มีบันทึกในประวัติศาสตร์ ในขณะที่ "หฺวาง เยฺว่อิง" เป็นเพียงชื่อสมมุติ ในคติชาวบ้าน อุ๋ยซีเป็นสตรีที่มีความรอบรู้ เรียนรู้ทั้งในด้านกลยุทธ์ ภูมิศาสตร์ ดาราศาสตร์ และการทำนายโชคชะตา จูกัดเหลียงได้ยินเรื่องความเฉลียวฉลาดของอุ๋ยซีจึงเกี้ยวและสมรสกับอุ๋ยซี

 ในบันทึกประวัติศาสตร์ 
มีการกล่าวถึงอุ๋ยซีเพียงครั้งเดียวในแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์คือในเซียงหยางจี้ (襄陽記; บันทึกเมืองซงหยง) ในคริสต์ศตวรรษที่ 5 บันทึกในเซียงหยางจี้ถูกแทรกในฐานะอรรถาธิบายโดยเผย์ ซงจือ (裴松之) ในบทชีวประวัติจูกัดเหลียงในตำราประวัติศาสตร์สามก๊กจี่ (ซานกั๋วจื้อ) ที่เขียนโดยตันซิ่ว (陳壽 เฉิน โช่ว) ในคริสต์ศตวรรษที่ 3 

บันทึกในเซียงหยางจี้ระบุว่าครั้งหนึ่งอุยสิง่าน (黃承彥 หฺวาง เฉิงเยี่ยน) พูดกับจูกัดเหลียงว่า "ข้าได้ยินว่าท่านกำลังหาภรรยา ข้ามีบุตรสาวอัปลักษณ์ที่มีผมเหลืองและผิวคล้ำ แต่ความสามารถเทียบเท่ากับท่าน" จูกัดเหลียงจึงสมรสกับบุตรสาวของอุยสิง่าน(襄陽記曰：黃承彥者，高爽開列，為沔南名士，謂諸葛孔明曰：「聞君擇婦；身有醜女，黃頭黑色，而才堪相配。」孔明許，即載送之。) อรรถาธิบายจากเซียงหยางจี้ในสามก๊กจี่ เล่มที่ 35. ในเวลานั้น มีคำกล่าวในหมู่บ้านว่า "อย่าเอาเยี่ยงอย่างขงเบ้งในการเลือกภรรยา หาไม่จะได้ลงเอยบุตรสาวอัปลักษณ์ของอาเฉิง"(時人以為笑樂，鄉里為之諺曰：「莫作孔明擇婦，正得阿承醜女。」)) อรรถาธิบายจากเซียงหยางจี้ในสามก๊กจี่ เล่มที่ 35.

 ในคติชาวบ้าน 
thumb|หอเยฺว่อิงที่สร้างอุทิศให้กับหฺวาง เยฺว่อิงในศาลอู่โหว ที่ราบอู่จ้าง

มีเรื่องเล่าว่าอุ๋ยซี (หฺวาง เยว่อิง) ท้าทายผู้มาสู่ขอตนโดยอ้างว่าตนนั้นอัปลักษณ์ เมื่อผู้สู่ขอมาเยี่ยม อุ๋ยซีก็จะซ่อนหน้าอยู่ใต้ผ้าคลุมหน้าเพื่อทดสอบผู้สู่ขอ เมื่อจูกัดเหลียงมาหาอุ๋ยซี แสงจันทร์ส่องบนร่างของอุ๋ยซี ศีรษะของอุ๋ยซีคลุมด้วยผ้าคลุม 2 ผืน จูกัดเหลียงแตกต่างจากชายคนอื่น ๆ คือเข้าไปในห้องโดยลำพังและไม่ลังเลที่จะถอดผ้าคลุมออก เมื่อถอดผ้าคลุมผืนแรกจากใบหน้า ก็กล่าวอย่างสงบว่าความอัปลักษณ์ของอุ๋ยซีเป็นการพูดให้เข้าใจผิดของบิดาอุ๋ยซี จูกัดเหลียงจึงได้รับรางวัลเป็นใบหน้าที่มีเปี่ยมสุขและพึงพอใจของอุ๋ยซี

คติชาวบ้านเล่าว่าอุ๋ยซีไม่เพียงแต่เป็นผู้สร้างโคยนตร์ของจูกัดเหลียง แต่ยังสร้างสิ่งประดิษฐ์อันน่าอัศจรรย์อื่น ๆ เช่น หุ่นกลไกทำอหาร อุ๋ยซีมีชีวิตอยู่ได้ไม่นานหลังจูกัดเหลียงผู้เป็นสามีเสียชีวิตในปี ค.ศ. 234 ขณะนอนป่วยใกล้เสียชีวิต อุ๋ยซีสอนจูกัดเจี๋ยมบุตรชายให้ "จงรักภักดีและกตัญญูกตเวที"

มีอนุสรณ์สถานของอุ๋ยซีในบริเวณที่สันนิษฐานว่าเป็นบ้านเกิดของอุ๋ยซีที่หฺวางเจียวาน  ในหมู่บ้านเหยาอาน (เหยาอานชุน) นอกนครเซียงหยาง

 ในวัฒนธรรมประชานิยม 

อุ๋ยซี (หฺวาง เยฺว่อิง) ปรากฏในฐานะตัวละครที่เล่นได้ในซีรีส์วิดีโอเกมไดนาสตีวอริเออร์และวอริเออร์โอโรจิของโคเอ อุ๋ยซีถูกกล่าวถึงด้วยชื่อ "เยฺว่ อิง" (Yue Ying) จนถึง ไดนาสตีวอริเออร์ 7 และตั้งแต่ ไดนาสตีวอริเออร์ เน็กซ์ (บนเพลย์สเตชัน วิตา) และ วอริเออร์โอโรจิ 3 อุ๋ยซีถูกกล่าวถึงด้วยชื่อ "เยฺว่อิง" (Yueying) แทน อุ๋ยซียังปรากฏในเกมอื่น ๆ ที่ผลิตโดยโคเอ เช่น เค็ซเซ็ง II และทุกภาคของซีรีส์เกมกลยุทธ์ โรแมนซ์ออฟเดอะทรีคิงดัมส์

อุ๋ยซียังปรากฏในวิดีโอเกมอื่น ๆ เช่น Hou Feng San Guo Online, Zong Heng San Guo Online, Meng Jiang Zhuan Online และ Qun Ying Fu Online

อุ๋ยซีปรากฏในมังงะเรื่อง มหาสงคราม 32 แม่มด

อุ๋ยซีรับบทแสดงโดยกุ่ย กุ่ยในละครโทรทัศน์ไต้หวัน เด็กพันธุ์แสบ 3 แสบสามก๊ก ซึ่งเป็นการล้อเลียนนวนิยายอิงประวัติศาสตร์สามก๊ก โดยมีฉากเป็นโรงเรียนมัธยมปลายในยุคปัจจุบัน