wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# หวัง ฉงหยาง
เฮ้งเตงเอี้ยง   เกิดในช่วง ค.ศ. 1113 - 1170 ในปลายสมัยราชวงศ์ซ่งเหนือ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในช่วงกลียุคของจีน เนื่องจากการราชสำนักจิน (กิม) ยกกำลังบุกราชสำนักซ่งจนต้องถอยร่นลงมาตั้งหลักที่นครหลินอัน (หางโจว)

ข้อมูลทางประวัติศาสตร์
เฮ้งเตงเอี้ยง หรือ หวังชงหยาง มีชื่อเดิมว่า หวังจงฟู่  เขาเกิดในครอบครัวมีอันจะกินครอบครัวหนึ่ง ด้วยเหตุนี้เขาจึงมีโอกาสได้รับการศึกษาศิลปศาสตร์ทุกแขนงอย่างเต็มที่ เมื่อโตเป็นหนุ่มใหญ่หวังจงฟู่ก็มีความต้องการก่อตั้งกลุ่มต่อต้านทัพจิน (ชนเผ่าหนี่เจิน) ขึ้น แต่ในปี ค.ศ.1159 เมื่อหวังจงฟู่อายุได้ 49 ปี ก็ได้มีโอกาสพบกับเซียนสองคนในโรงเตี้ยมแห่งหนึ่ง คือ จงหลี่ฉวน และ หลูตงปินจึงหันมาบวชเป็นนักพรตในลัทธิเต๋าแทน และมีฉายาในทางธรรมว่า ฉงหยางจื่อ（重阳子）นับแต่นั้นเป็นต้นมา

ตัวละครในนิยาย
เฮ้งเตงเอี้ยงเป็นหนึ่งตัวละครในนิยายกำลังภายในของกิมย้ง เรื่องมังกรหยก แต่ไม่ได้มีชีวิตอยู่ตามช่วงเวลาในท้องเรื่อง แต่ได้รับการอ้างถึงในเนื้อเรื่องหลายครั้ง

เฮ้งเตงเอี้ยงเป็นปรมาจารย์ผู้ก่อตั้งนิกายช้วนจินก่า มีฉายาว่า เทพมัชฉิม และเป็นอันดับหนึ่งของห้ายอดฝีมือแห่งยุคที่ชนะการประลองถกกระบี่เขาหัวซานครั้งแรก ซึ่งได้ครองคัมภีร์เก้าอิมจินเอ็ง แต่ไม่ปรารถนาที่จะฝึกยอดวิชา เพียงแต่ต้องการไม่ให้ยุทธภพต้องวุ่นวาย จึงเก็บรักษาคัมภีร์ยุทธไว้ใต้เบาะ

เฮ้งเตงเอี้ยงเดิมมีชื่อว่า เฮ้ง เตี่ยง เขาเป็นศิษย์ผู้พี่ของเฒ่าทารกจิวแป๊ะทงโดยมีอาจารย์ คือนักพรต หลี ต้ง ปิน  เฮ้งเตงเอี้ยงมีศิษย์เจ็ดคน หรือเจ็ดนักพรตช้วนจิน เฮ้งเตงเอี้ยงเป็นคนมีเมตตา ฉลาดหลักแหลม คิดค้นวิชามากมาย  เช่น พลังธาตุธรรมชาติ เพลงกระบี่ช้วนจินและค่ายกลเจ็ดดาวที่เหล่านักพรตทั้งเจ็ดเคยใช้รับมือกับมารบูรพาอึ้งเอี๊ยะซือ เฮ้งเตงเอี้ยงทราบดีว่าตนเองเป็นโรคร้ายรู้ตัวว่ามีชีวิตได้อีกไม่นาน จึงเดินทางไปต้าหลี่เพื่อถ่ายทอดวิชาพลังธาตุธรรมชาติที่เป็นดาวข่มวิชาลมปราณคางคกของพิษประจิม แต่เนื่องจากชื่อเสียงของเฮ้วเตงเอี้ยงและราชันย์ทักษิณต้วนตี่เฮงอยู่ในระดับเดียวกัน ดังนั้นเพื่อไม่ให้เป็นการน่าเกลียดจึงเสนอเป็นการแลกเปลี่ยนศึกษาวรยุทธ์กับราชันย์ทักษิณต้วนตี่เฮง โดยได้รับการแนะนำวิชาดรรชนีเอกสุริยันจากราชันย์ทักษิณต้วนตี่เฮง และถ่ายทอดวิชาพลังธาตุธรรมชาติให้ราชันย์ทักษิณต้วนตี่เฮง 

เฮ้งเตงเอี้ยงเป็นเจ้าของสุสานโบราณแต่ภายหลังได้ยกให้ ลิ้มเซียวเอ็ง ซึ่งต่อมาลิ้มเซียวเอ็ง ก็เป็นผู้ก่อตั้งสำนักสุสานโบราณ ซึ่งเป็นอาจารย์ยายของลี้มกโช้ว และเซียวเล้งนึ่ง ซึ่ง เฮ้งเตงเอี้ยง กับ ลิ้มเซียวเอ็ง รักใคร่ชอบพอกันแต่มิอาจได้อยู่ร่วมกัน
# ประเทศนีวเว
นีวเว 1 กันยายน 2565. (นีวเว:) เป็นเกาะที่ตั้งอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนใต้ มักเรียกว่า "Rock of Polynesia" นีวเวปกครองตนเอง แต่นอกจากนี้ นีวเวยังอยู่ในความสัมพันธ์เสรี (free association) กับประเทศนิวซีแลนด์ด้วย นั่นหมายความว่าประมุขโดยชอบธรรมของนิวซีแลนด์เป็นประมุขรัฐของนีวเวด้วย และความสัมพันธ์ทางการทูตส่วนใหญ่จะจัดโดยนิวซีแลนด์ นีวเวตั้งอยู่ห่างจากทางตะวันออกเฉียงเหนือของนิวซีแลนด์ 2,400 กิโลเมตร และตั้งอยู่ในบริเวณสามเหลี่ยมระหว่างประเทศตองงา ประเทศซามัว และหมู่เกาะคุก ชาวนีวเวร้อยละ 90 ถึง 95 อาศัยอยู่ในประเทศนิวซีแลนด์ ซึ่งมีประมาณร้อยละ 70 ที่พูดภาษานีวเว

หมายเหตุ
# คำไต สีพันดอน
พลเอก คำไต  สีพันดอน (8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2467 – 2 เมษายน พ.ศ. 2568)Joseph Chinyong Liow, Dictionary of the Modern Politics of Southeast Asia (fourth edition, 2015), Routledge, page 212. เป็นนักการเมืองชาวลาวที่รวยที่สุดในประเทศซึ่งเป็นประธานพรรคประชาชนปฏิวัติลาวตั้งแต่วันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2535 ถึง 21 มีนาคม พ.ศ. 2549 และประธานาธิบดีลาวDoeden, Matt (2007) Laos in Pictures, Lerner Publishing Group, , p. 71 ตั้งแต่วันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2541 ถึง 8 มิถุนายน พ.ศ. 2549 เมื่อเขาถูกแทนที่โดยนายจูมมะลี ไซยะสอน เขาเป็นสมาชิกของพรรคคอมมิวนิสต์อินโดจีนในปี พ.ศ. 2497 และเป็นสมาชิกของคณะกรรมการกลางของพรรคประชาชนปฏิวัติลาวในปี พ.ศ. 2499

 ประวัติทางการเมืองที่สำคัญ 
 พ.ศ. 2490: เข้าร่วมขบวนการปฏิวัติ
 พ.ศ. 2495: เข้าเป็นสมาชิกขบวนการลาวอิสระ (Lao Freedom Front)
 พ.ศ. 2495-2497: เป็นประธาน Committee of the Central Region
 พ.ศ. 2497: เข้าเป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์อินโดจีน
 พ.ศ. 2498-2500: เป็นหัวหน้าขบวนการปะเทดลาว
 พ.ศ. 2499: เป็นสมาชิก Central Party Committee และได้รับคัดเลือกจากพรรคประชาชนปฏิวัติลาวให้เป็นสมาชิก
 พ.ศ. 2499: เข้าเป็นสมาชิกพรรคประชาชนลาว
 พ.ศ. 2500: เข้าเป็นสมาชิกศูนย์กลางพรรค (the Central Party Committee)
 พ.ศ. 2500-2502: เป็นหัวหน้าสำนักงานศูนย์กลางพรรคฯ
 พ.ศ. 2503: เป็นหัวหน้ากองกำลังทหารของขบวนการปะเทดลาว
 พ.ศ. 2515, 2525, 2529 และ 2535: ได้รับเลือกจากพรรคประชาชนปฏิวัติลาวให้เป็นสมาชิกกรมการเมืองศูนย์กลางพรรคฯ
 พ.ศ. 2518-2534: ดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีลาว, รัฐมนตรีกระทรวงป้องกันประเทศ, ผู้บัญชาการกองทัพประชาชนลาว
 15 ส.ค. 2534: ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีลาว โดยความเห็นชอบของสภาแห่งชาติ
 24 พ.ย. 2535: ดำรงตำแหน่งประธานพรรคประชาชนปฏิวัติลาว
 24 ก.พ. 2541-8 มิ.ย.2549: ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีลาว
# กิโยตีน
thumb|right|การประหารพระเจ้าหลุยส์ที่ 16
right|thumb|การประหาร พระราชินีมารี อ็องตัวแน็ต 16 ตุลาคม ค.ศ. 1793
220px|thumb|โฌแซ็ฟ-อีญัส กียอแต็ง ผู้เสนอให้ประหารชีวิตโดยการตัดคอ แต่ตัวเขาไม่ใช่ผู้ประดิษฐ์กิโยตีน

กิโยตีน  เป็นชื่อเรียกของอุปกรณ์การประหารชีวิตของฝรั่งเศส ถูกประดิษฐ์ขึ้นในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศสเพื่อใช้ตัดคอนักโทษ กิโยตีนประกอบโครงโดยส่วนมากจะเป็นไม้ ไว้สำหรับแขวนใบมีดรูปสี่เหลี่ยมคางหมู น้ำหนักประมาณ 40 กก. ใบมีดจะถูกแขวนไว้ในส่วนบนสุด ภายใต้ใบมีดจะเป็นส่วนที่ให้ผู้ถูกลงโทษวางศีรษะ เมื่อเชือกได้ถูกปล่อยหรือตัดลง ใบมีดที่หนักจะหล่นลงไม้ในระยะทางประมาณ 2.3 เมตร และตัดศีรษะผู้ถูกประหาร (ความสูงและน้ำหนักตามมาตรฐานกิโยตีนฝรั่งเศส)

ประเทศฝรั่งเศสได้ชื่อว่าเป็นประเทศแรกที่ใช้การประหารชีวิตด้วยกิโยตีน นายนีกอลา ฌัก แปลตีแย (Nicolas J. Pelletier) โจรปล้นสัญจรถูกประหารชีวิตด้วยกิโยตีนเป็นคนแรกเมื่อวันที่ 25 เมษายน ค.ศ. 1792 ในช่วงเวลาใกล้เคียงกันในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 สหราชอาณาจักร มีเครื่องลงโทษลักษณะที่คล้ายกันชื่อกรงเหล็กตะแลงแกง และมีเครื่องลงโทษลักษณะคล้ายกันในประเทศอิตาลีและสวิตเซอร์แลนด์

นายแพทย์อ็องตวน หลุยส์ สมาชิกสมาคมศัลยศาสตร์ (Académie Chirurgical) เป็นบุคคลที่คิดค้นการทำงานของเครื่องกิโยตีน โดยเครื่องกิโยตีนตอนแรกได้ใช้ชื่อว่า ลูยซง (Louison) หรือลูยแซ็ต (Louisette) แต่ได้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น "กิโยตีน" ตามชื่อของ ดร.โฌแซ็ฟ-อีญัส กียอแต็ง แพทย์ชาวฝรั่งเศสเป็นผู้เสนอแนะการประหารชีวิตโดยการตัดคอ ภายหลัง ดร.กิโยตีน ได้เปลี่ยนนามสกุล เนื่องจากไม่ต้องการใช้ชื่อสกุลเป็นคำเดียวกับวิธีการประหารชีวิต ทั้งนี้ก่อนการปฏิวัติฝรั่งเศส ผู้มีชื่อเสียงมักถูกตัดคอโดยดาบหรือขวาน ในขณะที่ชาวบ้านทั่วไปจะถูกแขวนคอ หรือวิธีการประหลาดต่าง ๆ ในช่วงของยุคกลาง (เช่น ถูกเผาหรือมัดกับล้อไม้) ในการตัดคอ มีหลายครั้งที่ตัดคอไม่สำเร็จในดาบแรก ทำให้เกิดความทรมานต่อผู้ถูกประหารชีวิต การใช้กิโยตีนจะทำให้ผู้ถูกประหารชีวิตเจ็บปวดน้อยที่สุด ในช่วงปฏิวัติฝรั่งเศส มีผู้ถูกประหารชีวิตด้วยกิโยตีนอย่างน้อย 20,000 คน โดยการประหารด้วยกิโยตีนถือเป็นที่สนใจของบุคคลทั่วไปเช่นกัน

กิโยตีนถือเป็นเครื่องประหารชนิดเดียวที่ถูกกฎหมาย จนกระทั่งยกเลิกกฎหมายประหารชีวิตในปี ค.ศ. 1881 อย่างไรก็ตาม ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ทวีปยุโรปได้ตกอยู่ภายใต้การยึดครองของนาซีเยอรมนี นาซีได้นำเครื่องกิโยตีนมาใช้ในการประหารชีวิตผู้ที่ต่อต้านระบอบนาซีในเยอรมนี บุคคลสุดท้ายที่ถูกประหารชีวิตด้วยกิโยตีนในฝรั่งเศสในที่สาธารณะ คือ ออยเกิน ไวด์มันน์ (Eugen Weidmann) อายุ 31 ปี ฆาตกรสังหาร 6 ศพชาวเยอรมัน โดยถูกตัดศีรษะเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน ค.ศ. 1939 เวลา 16.32 น. ภายนอกคุกแซ็ง-ปีแยร์ (Saint-Pierre) ที่เมืองแวร์ซาย ส่วนบุคคลสุดท้ายที่ถูกประหารชีวิตด้วยกิโยตีนและเป็นผู้ถูกประหารชีวิตคนสุดท้ายในฝรั่งเศส คือ ฮามิดา จันดูบี (Hamida Djandoubi) อายุ 27 ปี ฆาตกรชาวตูนีเซียที่ลักพาตัว ทรมาน และสังหารเอลิซาเบธ บูสเกต์ อายุ 22 ปีโดยถูกตัดศีรษะที่ที่เรือนจำบัลเมต(Baumettes Prison) ในเมืองมาร์แซย์ เมื่อวันที่ 10 กันยายน ค.ศ. 1977 เวลา 04:40 น.Qui était Hamida Djandoubi, le dernier condamné à mort exécuté en France, le 10 septembre 1977 ?
# สตีเฟน เครน
สตีเฟน เครน (Stephen Crane - 1 พฤศจิกายน ค.ศ. 1871 – 5 มิถุนายน ค.ศ. 1900) นักเขียนชาวอเมริกันผู้เสียชีวิตด้วยวัณโรคและมาลาเรียตั้งแต่อายุเพียง 28 ปี เป็นนักเขียนที่ผลงานซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีได้แก่เรื่อง Red badge of courage (ค.ศ. 1895) อันนำชื่อเสียงในระดับนานาชาติมาให้แก่เขา  นิยายเรื่องนี้เล่าถึงชีวิตของทหารธรรมดาคนหนึ่งในช่วงสงครามกลางเมือง และเครนเขียนขึ้นก่อนที่เขาจะได้สัมผัสการสู้รบจากประสบการณ์จริงในการเป็นผู้สื่อข่าวสงครามในกรีซ คิวบา เท็กซัส และเม็กซิโก  เครนเป็นลูกคนที่สิบสี่ บิดาเป็นพระนิกายเมทอดิสต์ เมื่ออายุเพียง 16 ปี เขาก็เริ่มเขียนคอลัมน์ลงใน New York Tribune ก่อนที่นิยายเรื่องที่สองจะประสบความสำเร็จ เครนใช้ชีวิตสนุกสนานเยี่ยงนักเขียนและนักหนังสือพิมพ์อิสระ  สองปีก่อนเสียชีวิต เขาได้ไปลงหลักปักฐานที่ประเทศอังกฤษ โดยคบหาเป็นเพื่อนกับโจเซฟ คอนราด เฮนรี เจมส์ และเอช. จี. เวลส์  ผลงานของเครนนับเป็นการนำเสนอความสมจริงให้วรรณกรรมอเมริกัน “อย่างไรก็ตาม ความแปลกใหม่ในด้านเทคนิคและลีลา และการใช้สัญลักษณ์ทำให้ผลงานที่ยอดเยี่ยมของเขาเด่นในด้านความโรแมนติกมากกว่าความเป็นธรรมชาติ” (จาก Online Literature)

คำคม Every sin is the result of collaboration. (บาปทั้งหลายเป็นผลจากการร่วมมือ)

ผลงานด้านกวี

งานกวีของสตีเฟน เครน มีสองเล่ม คือ
The Black Riders and Other Lines (ค.ศ. 1895)
War is Kind and Other Lines (ค.ศ. 1899)

บทกลอนของเขาจะสั้นๆ ไม่มีชื่อ ไม่ลงสัมผัส ไม่มีกฎเกณฑ์  ต่อไปนี้ คือบทกวีสองบทที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จัดมากที่สุดของเขา 

In the desert 
I saw a creature, naked, bestial, 
who, squatting upon the ground, 
Held his heart in his hands, 
And ate of it. 
I said, "Is it good, friend?" 
"It is bitter—bitter," he answered; 
"But I like it 
Because it is bitter, 
And because it is my heart." 
("The Black Riders and Other Lines," III)

A man saw a ball of gold in the sky; 
He climbed for it, 
And eventually he achieved it -- 
It was clay. 
Now this is the strange part: 
When the man went to the earth 
And looked again, 
Lo, there was the ball of gold. 
Now this is the strange part: 
It was a ball of gold. 
Aye, by the heavens, it was a ball of gold
("The Black Riders and Other Lines)

แหล่งข้อมูลอื่น
กลุ่มผู้เชี่ยวชาญเรื่องสตีเฟน เครน - The Stephen Crane Society (ภาษาอังกฤษ)
เรื่องสั้น A Dark Brown Dog  (ภาษาอังกฤษ)
ผลงานกวี The Black Rider and Other Lines (ภาษาอังกฤษ)
 ผลงานกวี  War is Kind and Other Lines (ภาษาอังกฤษ)
วิเคราะห์งานเขียนเรื่อง "The Bride Comes to Yellow Sky"  (ภาษาอังกฤษ)

 ผลงานที่แปลเป็นภาษาไทย 
  ใต้พันธนาการ (Manacled)  ละคร "สมจริง"
 เจ้าสาวผู้มาเยือนเยลโลสกาย (The bride comes to Yellow Sky)  นายอำเภอ จอมอันธพาล  ปืน และ...เจ้าสาว?
# จิวแป๊ะทง
จิวแป๊ะทง เป็นตัวละครในนิยายกำลังภายในของกิมย้ง เรื่องมังกรหยก และปรากฏตัวในมังกรหยก ภาค 2

 ประวัติ 
จิวแป๊ะทงเป็นศิษย์น้องของกลางอิทธิฤทธิ์เฮ้งเตงเอี้ยง นับเป็นอาจารย์อาของเจ็ดบรรพชิตช้วนจิน และเป็นหนึ่งในห้ายอดฝีมือยุคที่ 2 นิสัยขี้เล่น เอาแต่สนุกสนานคล้ายเด็ก ๆ จึงมีฉายา "เฒ่าทารก"  จิวแปะทงสำเร็จวิชาในคัมภีร์เก้าอิมจินเอ็งโดยไม่ได้ตั้งใจ  จึงกลายเป็นยอดฝีมือแห่งยุค  สาบานเป็นพี่น้องกับก๊วยเจ๋ง แม้ว่าเฒ่าทารกจะมีวรยุทธสูงส่งแต่ก็กลัวอึ้งย้งเป็นที่สุด อีกทั้งพลังฝีมือของจิวแป๊ะทงยังเหนือกว่ามารบูรพา (อึ้งเอียะซือ) ราชันทักษิณ (อิดเต็งไต้ซือ) อยู่สามส่วน

 จิวแปะทงกับเอ็งโกว 
ความสัมพันธิ์ระหว่างจิวแปะทงกับเอ็งโกวมีอยู่ว่า หลังจากศึกการชิงจ้าวยุทธภพ 5 ปี ที่เขาหัวซัว  ซึ่งเฮ้งเตงเอี๊ยง (หวัง ฉงหยาง) เป็นผู้ชนะ เป็น 1 ในยุทธภพ  เฮ้งเตงเอี๊ยงกับจิวแปะทงเดินทางไปแคว้นตาหลี่ ซึ่งมี ต้วนตี้เฮง (อิดเต็งไซซือ) เป็นฮ่องเต้   โดยเฮ้งเตงเอี๊ยงกับต้วนตีเฮงได้แลกเปลียนวิชากัน คือดรรชนีเอกสุริยันกับวิชาเทียนฟง โดยเฮ้งเตงเอี๊ยงอ้างเหตุผลว่าต้องการแลกเปลียนวิชากัน แต่ความจริง วิชาทั้ง 2 (ดรรชนีเอกสุริยันกับวิชาเทียนฟง) นี้เป็นวิชาที่ชนะทางวิชาพลังคางคกของพิษประจิม (อาวเอี๊ยงฮง)   เฮ้งเตงเอี้ยงรู้ตัวว่ากำลังจะตาย เลยถ่ายทอดวิชาเทียนฟงเพื่อให้ต้วนตี้เองกำราบความชั่วร้ายของอาวเอี๊ยงฮง 

จังหวะเวลา 1 เดือนที่ 2 คนเก็บตัวกัน ทำให้จิวแปะทงเกิดความเบื่อหน่าย จนได้พบกับเอ็งโกว สนมเอกของต้วนตี้เฮง และทั้งคู่ได้ฝึกวิชาด้วยกัน สนิทสนมกันจนมีความสัมพันธ์ชู้สาว เมื่อต้วนตี้เฮ้งกับเฮงเต็งเอี๊ยงทราบเรื่องเข้า เฮงเต็งเอี๊ยงให้ต้วนตี้เฮงตัดสิน ไม่เพียงแต่ต้วนตี้เฮงไม่ลงโทษเท่านั้น ยังยกสนมเอ็งโกวให้กับจิวแป๊ะทิง แต่จิวแป๊ะทงไม่รับและหนีจากไป ปล่อยให้เอ็งโกวซึ่งได้ตั้งท้องอยู่ในวังเย็น ต่อมาคลอดลูกชาย แต่ก็ถูกชายชุดดำ (ฝ่ามือเหล็กลอยน้ำคิ้วโช้วยิ้มซัดฝ่ามือจนตาย) ครั้งต่อมาเอี้ยก่วยได้ใช้อุบายพาจิวแป๊ะทงมาพบเอ็งโกวทำให้จิวแปะทงกับเอ็งโกวได้อยู่ด้วยกันในที่สุด

 วรยุทธของจิวแป๊ะทง 
จิวแป๊ะทงถือว่าเป็นหนึ่งในห้ายอดฝีมือยุคที่ 2  แม้จิวแปะทงจะไม่เต็มเต็งแต่ก็หลงใหลในวรยุทธ  เป็นผู้สำเร็จวิชาของสำนักช้วนจินก่าทั้งหมด และยังได้ฝึกวิชาคัมภีร์เก้าอิมจินเอ็งสำเร็จโดยไม่ตั้งใจ ทำให้เพิ่มพลังภายในอย่างมหาศาล อีกทั้งตอนที่ถูกมารบูรพาขังไว้ในเกาะดอกท้อเขายังได้คิดค้นวิชาสองมือขัดแย้งทำให้สามารถใช้วรยุทธที่แตกต่างกันได้ในเวลาเดียว ทั้งที่แต่เดิมจิวแป๊ะทงก็มีวรยุทธสูงส่งอยู่แล้วทำให้จิวแป๊ะทงเป็นผู้ไร้เทียมทานเนื่องจากสามารถใช้วิชา 2 ชนิดได้ในเวลาเดียวกัน จิวแป๊ะทงจึงถือเป็นผู้ที่มีวรยุทธสูงที่สุดในเรื่องผู้หนึ่ง
# อังกาบ
อังกาบ (ชื่อวิทยาศาสตร์: Barleria cristata L.) มีถิ่นกำเนิดในประเทศอินเดีย  เป็นพรรณไม้พุ่มเตี้ย มีลำต้นเป็นข้อ สูงประมาณ 3 ฟุต ใบเป็นรูปหอก โคนและปลายเรียวแหลม ขนาดกว้างประมาณ  4 ซม. ยาวประมาณ 10 ซม. ดอกออกเป็นกระจุก ดอกมีลักษณะเป็นรูปทรงกรวย หรือรูปแตร มีหลายสี เช่น สีม่วง สีม่วงอมชมพู สีม่วงอ่อนสลับม่วงแก่ สีขาว และสีเหลืองอังกาบเป็นไม้ที่ชอบแสงปานกลาง  ควรปลูกในดินร่วนหรือดินร่วนปนทราย  ความชื้นปานกลางถึงสูง  การขยายพันธุ์ใช้การปักชำกิ่ง       

 ประโยชน์ 
ดอกอังกาบสีเหลือง-ขาว ตากแห้ง นำมาต้มเป็นยาสมุนไพร ขับเสมหะ และเป็นยาบำรุงธาตุ รากเป็นยาขับปัสสาวะ ฟอกโลหิต รสหวาน แก้ระดูขัด
# พ.ศ. 1781
พุทธศักราช 1781 ตรงกับปีคริสต์ศักราช 1238

 เหตุการณ์ 
 ชาวมองโกลยึดครองมอสโก ซึ่งในขณะนั้นยังเป็นเพียงเมืองเล็ก ๆ
 พ่อขุนศรีอินทราทิตย์สถาปนาอาณาจักรสุโขทัยขึ้น
 วันเกิด 
 พญามังราย ปฐมกษัตริย์ของอาณาจักรล้านนา
 เฟรเดอริกที่ 3 ดยุกแห่งลอเรน (เสียชีวิต พ.ศ. 1845)
 เฮนรี เดอ มงฟอร์ต บุตรแห่งไซมอน เดอ มงฟอร์ต เอิร์ลแห่งเลสเตอร์ที่ 6 (เสียชีวิต พ.ศ. 1808)

 วันถึงแก่กรรม 
 19 มีนาคม – เฮนรีที่ 1 แห่งโปแลนด์
 อัล-คามิล สุลต่านไอยูบิดแห่งอียิปต์
# พ.ศ. 1581
พุทธศักราช 1581 ตรงกับปีคริสต์ศักราช 1038

 เหตุการณ์ 

 วันเกิด 

 วันถึงแก่กรรม
# กระบวนการเพลตแห้ง
กระบวนการเพลตแห้ง  เริ่มขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1867 โดย B.J.Sayce และ W.B. Bojton ได้ร่วมคิดค้นวัตถุไวแสงและพบว่าเยื่อไวแสงโคโลเดียน โดยใช้ซิลเวอร์โบรไมด์และซิลเวอร์ไนเตรตฉาบบนแผ่นกระจกแล้วผึ่งให้แห้ง สามารถเก็บไว้ได้นาน ถ่ายเมื่อใดก็ได้ และในปี ค.ศ. 1867 มีบริษัท The Liverpool Dry Plate and Photohgraphic Company ผลิตเพลทแห้งออกจำหน่ายแต่ไม่ได้ความนิยมเท่าที่ควร เพราะใช้เวลานานกว่าเพลทเปียกถึง 3 เท่า เมื่อปี ค.ศ. 1871 Dr. Richard Leach Maddox ได้คิดค้นวัตถุไวแสงที่เป็นเจลลาตินขึ้น ชึ่งจากเดิมใช้โคโลเดียนข้อเสียคือ มีกลิ่นเหม็นของอีเธอร์ เจลลาตินมีลักษณะเป็นสารเหนียวใสไม่มีกลิ่น ได้จากการเคี่ยวกระดูกและหนังสัตว์ วิธีการคือเอาเจลลาติน มาแช่น้ำจนชุ่ม แล้วเติมสารแคดเมียมโบรไมด์ลง แล้วเติมสารละลายซิลเวอร์ไนเตรต ฉาบบนกระจกแล้วผึ่งให้แห้ง

เมื่อปี ค.ศ. 1878 Charles Bennet ได้ปรับปรุงการทำเพลทแห้งโดยนำเอาเพลทที่ฉาบมาล้างในขณะที่ยังหมาดอยู่ เพื่อล้างเกลือเงินที่อยู่ในอีมัลชันออกให้หมด เพราะถ้าทิ้งไว้เพลทอาจมีตำหนิ เบนเนทยังปรับปรุงเรื่องความไวแสงของเพลท และเบนเนทได้ทำเพลทแห้งแบบสำเร็จรูปออกมาจำหน่ายด้วย นับว่าช่วงนี่เป็นจุดเริ่มต้นการถ่ายภาพแบบทันสมัยที่สุด
ความนิยมเพลตแห้งแบบเจลลาตินเพราะมีข้อดีคือ
 ผู้เป็นช่างภาพไม่ต้องทำเพลทใช้เอง
 ไม่ต้องทนอยู่ในห้องมืดเป็นเวลานานๆ
 ไม่ต้องรีบล้างเพลททันที
# พ.ศ. 2310
พุทธศักราช 2310 ตรงกับคริสต์ศักราช 1767 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันพฤหัสบดี ตามปฏิทินเกรกอเรียน และเป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันจันทร์ตามปฏิทินจูเลียน

 ผู้นำ 
 พระมหากษัตริย์:
 (อาณาจักรอยุธยา) สมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ (พ.ศ. 2301 - พ.ศ. 2310)
 (อาณาจักรธนบุรี)  สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี(พ.ศ. 2310 - พ.ศ. 2325)
 พระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักร: สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร (บริเตนใหญ่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2303 - 31 ธันวาคม พ.ศ. 2343, สหราชอาณาจักร 1 มกราคม พ.ศ. 2344 - 29 มกราคม พ.ศ. 2363)
 พระมหากษัตริย์ฝรั่งเศส: พระเจ้าหลุยส์ที่ 15 แห่งฝรั่งเศส (1 กันยายน พ.ศ. 2258 - 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2317)
 พระมหากษัตริย์สเปน: พระเจ้าการ์โลสที่ 3 แห่งสเปน (10 สิงหาคม พ.ศ. 2302 - 14 ธันวาคม พ.ศ. 2331)
 จักรพรรดิจีน: จักรพรรดิเฉียนหลง (18 ตุลาคม พ.ศ. 2278 - 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2339)

 เหตุการณ์ 
 7 เมษายน - การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง: กรุงศรีอยุธยาเสียแก่กองทัพพม่า
 6 พฤศจิกายน - พระยาวชิรปราการกอบกู้กรุงศรีอยุธยาคืนจากพม่า
 28 ธันวาคม - พระยาวชิรปราการประกอบพิธีปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์ เฉลิมพระนามใหม่ว่า สมเด็จพระบรมราชาที่ 4 แล้วสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานี
 ค้นพบ ธาตุไฮโดรเจน

 วันเกิด 
 15 มีนาคม - แอนดรูว์ แจ็กสัน ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาคนที่ 7 (อสัญกรรม พ.ศ. 2388)
 22 มิถุนายน - วิลเฮล์ม ฟอน ฮุมโบลท์ นักปรัชญาและรัฐบุรุษชาวเยอรมัน (เสียชีวิต พ.ศ. 2378)
 11 กรกฎาคม - จอห์น ควินซี แอดัมส์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาคนที่ 6 (อสัญกรรม พ.ศ. 2391)
 21 กันยายน - สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี (สวรรคต 18 ตุลาคม พ.ศ. 2379)
 25 ตุลาคม - เบนจามิน คอนสแตนต์ นักเขียนชาวสวิส (เสียชีวิต พ.ศ. 2373)
 2 พฤศจิกายน - เจ้าชายเอ็ดเวิร์ด ดยุกแห่งเคนต์และสแตรธเอิร์น (สิ้นพระชนม์ 23 มกราคม พ.ศ. 2363)
 ไม่ทราบวัน
 แบล็กฮอว์ก หัวหน้าเผ่าอินเดียนแดงเผ่าซอกและเผ่าฟอกซ์ (เสียชีวิต พ.ศ. 2380)

 วันถึงแก่กรรม 
 4 กันยายน - ชาลส์ ทาวน์เซนด์ นักการเมืองชาวอังกฤษ (เกิด พ.ศ. 2268)
 ไม่ทราบวัน
 สมเด็จพระที่นั่งสุริยาศน์อมรินทร์ กษัตริย์องค์สุดท้ายแห่งอาณาจักรอยุธยา
# มะลิลา
มะลิลา หรือ มะลิซ้อน (ชื่อวิทยาศาสตร์: Jasminum sambac) เป็นไม้พุ่มกึ่งเลื้อย สูง 15-25 ซม. ใบออกตรงข้าม รูปไข่กว้าง 3.5 - 4.5 ซม. ยาว 4-7 ซม. ปลายแหลม โคนมน ก้านใบสั้น มี 3 ใบใน 1 ข้อ ดอกสีขาว กลิ่นหอมแรง ออกเดี่ยวหรือออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง ใช้ทำเป็นน้ำลอยมะลิ ใช้ทำเป็นขนมไทยเสาวลักษณ์ สุขสมัย. เสน่ห์ไม้ไทย. กทม. มติชน.2539มะลิลาและมะลิซ้อนเป็นพืชชนิดเดียวกันแต่เป็นคนละรูปแบบ สังเกตได้จากดอกที่มีความแตกต่างอย่างชัดเจนเต็ม สมิตินันทน์ ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย  สำนักงานหอพรรณไม้ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช, พ.ศ. 2549

มะลิลายังมีชื่อพื้นเมืองอื่นอีกดังนี้: ข้าวแตก (เงี้ยว แม่ฮ่องสอน) เตียมูน (ละว้า เชียงใหม่) มะลิ (กลาง) มะลิขี้ไก่ (เชียงใหม่) มะลิซ้อน (กลาง) มะลิป้อม (เหนือ) มะลิลา (กทม., กลาง) และ มะลิหลวง (แม่ฮ่องสอน) 

ชาวโอรังอัซลี ในรัฐเปรัก ประเทศมาเลเซีย นำใบอ่อนแช่ในน้ำเย็น ใช้ดื่มแก้นิ่วในถุงน้ำดี รากนำไปต้ม แล้วดื่มน้ำแก้เบาหวานSamuel, A.J.S.J., Kalusalingam, A., Chellappan, D.K., Gopinath, R., Radhamani, S., Husain, H. A., Muruganandham, V., Promwichit, P. 2010. Ethnomedical survey of plants used by the orang asli in kampong bawong, Perak, West Malaysia. Joutnal of Ethnobiology and Ethnomedicine. 6:5เป็นดอกไม้ประจำชาติของฟิลิปปินส์ เรียกว่าซัมปากีตา  (sampaguita) และเป็นดอกไม้ประจำชาติหนึ่งในสามชนิดของอินโดนีเซีย ซึ่งเรียกว่าเมอลาตี ปูติห์ (melati putih)
# ซันจิ
ซันจิ อาจหมายถึง:
 ซันจิ (ชื่อ) - ชื่อต้นของบุคคล
 ซันจิ (ผู้กำกับ) - ผู้กำกับชาวอเมริกัน
 ชางจี๋
 วินสโมค ซันจิ - ตัวละครจากเรื่องวันพีซ
# พ.ศ. 2325
พุทธศักราช 2325 ตรงกับคริสต์ศักราช 1782 เป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอังคาร ตามปฏิทินเกรกอเรียน และเป็นปีปกติสุรทินที่วันแรกเป็นวันอาทิตย์

 ผู้นำ 
 พระมหากษัตริย์: 
 (อาณาจักรธนบุรี) สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี(พ.ศ. 2310 - พ.ศ. 2325)
กรมพระราชวังบวรสถานมงคล: สมเด็จพระมหาอุปราช เจ้าฟ้ากรมขุนอินทรพิทักษ์
 (อาณาจักรรัตนโกสินทร์) พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (6 เมษายน พ.ศ. 2325 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352)
กรมพระราชวังบวรสถานมงคล: สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท
เจ้าประเทศราช:
เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่: พระเจ้ากาวิละ (พ.ศ. 2325 - พ.ศ. 2358)
เจ้าผู้ครองนครลำปาง: พระยาคำโสม (พ.ศ. 2325 - พ.ศ. 2337)
 พระมหากษัตริย์พม่า:
 พระเจ้าจิงกูจา (พ.ศ. 2319 - พ.ศ. 2325)
 พระเจ้าหม่องหม่อง (พ.ศ. 2325)
 พระเจ้าปดุง (พ.ศ. 2325 - พ.ศ. 2362)
 พระมหากษัตริย์สหราชอาณาจักร: สมเด็จพระเจ้าจอร์จที่ 3 แห่งสหราชอาณาจักร (บริเตนใหญ่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2303 - 31 ธันวาคม พ.ศ. 2343, สหราชอาณาจักร 1 มกราคม พ.ศ. 2344 - 29 มกราคม พ.ศ. 2363)
 พระมหากษัตริย์ฝรั่งเศส: พระเจ้าหลุยส์ที่ 16 แห่งฝรั่งเศส (10 พฤษภาคม พ.ศ. 2317 - 10 สิงหาคม พ.ศ. 2335)
 พระมหากษัตริย์สเปน: พระเจ้าการ์โลสที่ 3 แห่งสเปน (10 สิงหาคม พ.ศ. 2302 - 14 ธันวาคม พ.ศ. 2331)

 เหตุการณ์ 
 6 เมษายน - สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีถูกสำเร็จโทษและเสด็จสวรรคต พระยาจักรีทรงขึ้นครองราชย์เป็นพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงเป็นปฐมกษัตริย์ของราชวงศ์จักรี และสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ขึ้นเป็นราชธานีของประเทศไทย
 21 เมษายน - รัชกาลที่ 1 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กระทำพิธียกเสาหลักเมือง (ศาลหลักเมืองกรุงเทพมหานคร‎)
 21 มิถุนายน - สถาปนาวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
 ไม่ทราบวัน - ค้นพบธาตุ โมลิบดีนัม
ไม่ทราบวัน - อะแซหวุ่นกี้แม่ทัพคนสำคัญของพม่าถูกพระเจ้าปดุงประหาร  

 วันเกิด 

 26 กรกฎาคม - จอห์น ฟิลด์ นักประพันธ์ชาวไอร์แลนด์ (เสียชีวิต พ.ศ. 2380)

 วันสวรรคต 

 11 กุมภาพันธ์ - พระเจ้าหม่องหม่อง - พระโอรสของพระเจ้ามังลอก (พระราชสมภพ 12 กันยายน พ.ศ. 2306)
 6 เมษายน - สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช - กษัตริย์ไทย (พระราชสมภพ 22 มีนาคม พ.ศ. 2277)

ไม่ทราบวันที่ 
 อะแซหวุ่นกี้ - แม่ทัพเฒ่าชาวพม่า (เกิดราว พ.ศ. 2246)
 พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) - เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ (เกิด พ.ศ. 2260)
 พระยาพิชัยดาบหัก - ขุนนางในสมัยอยุธยาและธนบุรี (เกิด พ.ศ. 2284)
 สมเด็จพระมหาอุปราช เจ้าฟ้าจุ้ย กรมขุนอินทรพิทักษ์ - พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
# ภาษาราชการ
ภาษาทางการ หรือ ภาษาราชการ คือภาษาที่ได้รับสถานะพิเศษในแต่ละประเทศ รัฐ หรือเขตการควบคุมอื่น ๆ โดยทั่วไป ศัพท์ "ภาษาราชการ" ไม่ได้หมายถึงภาษาที่ใช้โดยประชาชนหรือประเทศ แต่เป็นภาษาที่ใช้โดยรัฐบาลของตน (เช่น ตุลาการ นิติบัญญัติ หรือการบริหาร)"Official Language", Concise Oxford Companion to the English Language, Ed. Tom McArthur, Oxford University Press, 1998.Pueblo v. Tribunal Superior, 92 D.P.R. 596 (1965). Translation taken from the English text, 92 P.R.R. 580 (1965), p. 588-589. See also LOPEZ-BARALT NEGRON, "Pueblo v. Tribunal Superior: Español: Idioma del proceso judicial", 36 Revista Juridica de la Universidad de Puerto Rico. 396 (1967), and VIENTOS-GASTON, "Informe del Procurador General sobre el idioma", 36 Rev. Col. Ab. (P.R.) 843 (1975).The Status of Languages in Puerto Rico.  Luis Muñiz-Arguelles. University of Puerto Rico. 1986. Page 466. Retrieved 23 November 2012.

มีประเทศที่มีภาษาราชการถึง 178 ประเทศ โดยในจำนวนนี้มี 101 ประเทศที่มีภาษาราชการมากกว่าหนึ่งภาษา รัฐบาลอิตาลีจัดให้ภาษาอิตาลีเป็นภาษาทางการใน ค.ศ. 1999 ในขณะที่บางประเทศ (เช่นสหรัฐ, เม็กซิโก และออสเตรเลีย) ไม่ประกาศภาษาราชการในระดับชาติโดยนิตินัย

รัฐธรรมนูญหลายประเทศระบุภาษาประจำชาติหรือราชการหนึ่งภาษาหรือมากกว่า บางประเทศใช้ภาษาราชการในการกำหนดอำนาจให้กลุ่มชนพื้นเมืองโดยให้พวกเขาเข้าถึงรัฐบาลด้วยภาษาแม่ของตน ส่วนประเทศที่ไม่ได้ระบุภาษาราชการอย่างเป็นทางการ มักมีการใช้ภาษาประจำชาติโดยพฤตินัยแทน

สำหรับประเทศไทยนั้น ใช้ภาษาไทยมาตรฐาน เป็น "ภาษากลาง" ที่ได้พัฒนารูปแบบขึ้นมาจากภาษาไทยถิ่นกลางมาโดยลำดับ จนมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากภาษาไทยถิ่นกลางอื่น ๆ เรียกอีกอย่างว่าเป็นภาษาหนังสือ เป็นภาษาที่ใช้ในเอกสารราชการ การประชุมที่เป็นทางการ หนังสือ และตำราต่าง ๆ โดยปรากฏแนวการพัฒนาเป็นภาษากลางตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5
# ณัทธร สมคะเน
ณัทธร สมคะเน (ชื่อเล่น: ต๊ะ, เกิด 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2521) นักแสดงชายจากภาพยนตร์เรื่องกระสือ เกิดที่อังกฤษ แต่กลับมาโตที่กรุงเทพมหานคร จบการศึกษาระดับประถมและมัธยมศึกษาจากโรงเรียนอัสสัมชัญสมุทรปราการ (ชื่อเดิม อัสสัมชัญสำโรง) และระดับปริญญาตรีจาก คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ 

 ผลงาน 
 เข้าประกวดนายแบบนิตยสาร เดอะบอยส์ (พ.ศ. 2540)
 แสดงภาพยนตร์เรื่องกระสือ เป็น"เจ้าฟ้าแจ้ง" (พ.ศ. 2545)

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 ชีวประวัติจาก ThaiFilmDb.com
 ชีวประวัติจาก IMDb
# รองเท้านารีเหลืองกระบี่
รองเท้านารีเหลืองกระบี่เป็นกล้วยไม้ในสกุลรองเท้านารี ค้นพบโดย Mr.H.Ridley ในปี ค.ศ. 1891 โดยตั้งชื่อ Paph.insigne var.exul ภายหลังจึงจำแนกมาเป็นสายพันธุ์เฉพาะ คือ Paph.exul

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
รองเท้านารีเหลืองกระบี่เป็นไม้พุ่มกว้างประมาณ 30-40 ซม. ใบกว้าง 2.5-3 ซม. ยาว 20-30 ซม. ใบสีเขียวเป็นมัน แตกหน่อง่าย มักเจริญเติบโตเป็นกอใหญ่ ดอกเป็นดอกเดี่ยวขนาดดอก 6-7 ซม. ก้านดอกยาวประมาณ 12-15 ซม. กลีบบนมีริมสีขาว โคนกลีบสีเขียวปนเหลือง และมีจุดประขนาดใหญ่สีม่วงปนน้ำตาล กลีบในแคบสีเหลืองเป็นมัน ริมกลีบเป็นคลื่นงุ้มมาด้านหน้า มีเส้นสีน้ำตาลกลางกลีบ กระเป๋าสีเหลืองอมเขียวเป็นมันเงา ออกดอกในเดือนเมษายน – มิถุนายน

 ถิ่นอาศัย
พบอยู่ตามภูเขาหินปูนที่อยู่ติดชายฝั่งทะเล หรือตามเกาะที่มีลักษณะเป็นหน้าผาสูงชัน โดยขึ้นอยู่สูง 10 –100 เมตร จากระดับน้ำทะเล ตามรอยแยกของหินที่ปกคุมไปด้วยมอสส์ โดยมีสภาพแวดล้อมคล้ายกับรองเท้านารีเหลืองตรัง และรองเท้านารีขาวสตูล แต่รองเท้านารีเหลืองกระบี่จะอยู่ในบริเวณที่ได้รับแสงค่อนข้างมาก บางครั้งพบขึ้นอยู่บนหินกลางแจ้ง โดยสามารถพบได้ตามภูเขาที่อยู่ติดชายฝั่งทะเล หรือตามเกาะในประเทศไทย พบในจังหวัด ตรัง กระบี่ พังงา สตูล

ดูเพิ่ม
 ตัวอย่างกล้วยไม้ในประเทศไทย
# รองเท้านารีดอยตุง
รองเท้านารีดอยตุงเป็นกล้วยไม้ในสกุลรองเท้านารี ค้นพบโดย Mr.R.Moore ในปี ค.ศ. 1893 ในประเทศพม่า มีการกระจายพันธุ์ในแถบรัฐฉาน ประเทศพม่ารวมถึงประเทศไทยที่มีอาณาเขตติดกัน และในมณฑลยูนนาน ประเทศจีน รองเท้านารีดอยตุงออกดอกในช่วงเดือนสิงหาคม – ตุลาคม

 ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 
รองเท้านารีดอยตุงมีพุ่มต้นกว้างประมาณ 20-25 ซม. ใบกว้าง 2.5-3 ซม. ยาว 20-25 ซม. ใบด้านบนสีเขียวเป็นมัน ใต้ใบบริเวณโคนกาบใบมีจุดประสีม่วง แตกหน่อง่าย มักเจริญเติบโตเป็นกอ ดอกเป็นดอกเดี่ยว ขนาดดอก กว้างประมาณ 7-9 ซม. ช่อตั้งตรงยาว 10-12 ซม. กลีบบนพื้นสีขาว มีเส้นลายสีชมพูเข้มหนาแน่น ไล่จากโคนกลีบขึ้นไปด้านบน กลีบในแคบงุ้มมาด้านหน้ามีสีเหลืองอมน้ำตาล กระเป๋าสีเหลืองอมน้ำตาลเป็นมัน โล่สีขาว กึ่งกลางมีติ่งสีเหลือง

 ถิ่นอาศัย 
พบอยู่ตามภูเขาหินปูน โดยขึ้นอยู่สูง 1,200–1,600 เมตร จากระดับน้ำทะเล ตามรอยแยกของหินที่มีลักษณะเป็นแอ่งเล็กๆ ปกคลุมไปด้วยมอสส์ โดยได้รับแสงค่อนข้างมาก แต่ไม่สัมผัสแสงอาทิตย์โดยตรง พบที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย รัฐฉานในพม่า และทางตะวันออกของรัฐอัสสัมในอินเดีย