# ไนอาลาโธเทป
ไนอาลาโธเทป (Nyarlathotep) หรือไนอาลัทโฮเทป หรือเนียลาโธเทป เป็นหนึ่งในสิ่งที่เรียกว่า เอาเตอร์ก็อด ในงานประพันธ์ของเอช. พี. เลิฟคราฟท์ ไนอาลาโธเทปมีฉายาว่า ความวุ่นวายที่คืบคลาน (Crawling Chaos) ปรากฏตัวในเรื่องสั้นชื่อ ไนอาลาโธเทป (พ.ศ. 2463) และนับเป็นเทพที่มีบทบาทมากที่สุดตัวหนึ่งในงานประพันธ์ของเลิฟคราฟท์

ไนอาลาโธเทปมีร่างอวตารอยู่มากมายและมีรูปร่างที่แตกต่างกันนับไม่ถ้วน บางครั้งไนอาลาโธเทปจะปรากฏตัวบนโลกในร่างมนุษย์ ซึ่งมักเป็นชายร่างสูง มีนิสัยขี้เล่น และแต่งกายด้วยชุดสีดำล้วน แต่ส่วนใหญ่จะเป็นสัตว์ประหลาดซึ่งมีรูปร่างน่าสะพรึงกลัว ในบทกวี Nyarlathotep และนิยาย เดอะดรีมเควสต์ออฟอันโนนคาดัธ (พ.ศ. 2469) ไนอาลาโธเทปปรากฏกายเป็นชายที่มีลักษณะคล้ายฟาโรห์ของอียิปต์โบราณ ซึ่งมีเหล่าสาวกติดตามเป็นจำนวนมาก ในเรื่องสั้น The Dreams in the Witch House (พ.ศ. 2476) ไนอาลาโธเทปปรากฏตัวในร่างของ บุรุษดำ ซึ่งเป็นปิศาจผิวดำในลัทธิแม่มดของนิวอิงแลนด์ และใน The Haunter of the Dark (พ.ศ. 2476) อสุรกายซึ่งเป็นเงามืดที่มีหนวดระยาง ปีกค้างคาว และดวงตาที่ลุกเป็นไฟสามดวง (three-lobed burning eye) ซึ่งอยู่ในวิหารแห่งลัทธิสตารีวิสดอมก็เป็นหนึ่งในร่างอวตารของไนอาลาโธเทป นักประพันธ์ในกลุ่มตำนานคธูลูยังได้เขียนถึงร่างอวตารของไนอาลาโธเทปอีกมากมายในภายหลัง เช่น 

 พ.ศ. 2479 เทพผู้ไร้ใบหน้า (The Faceless God) ปรากฏตัวในเรื่อง The Faceless God ของโรเบิร์ต บลอค เป็นสฟิงซ์มีปีกและไม่มีหน้าในยุคอียิปต์โบราณ สามารถส่งผู้ที่บูชาย้อนไปในกาลเวลาได้
 พ.ศ. 2487 ผู้โหยหอนในความมืด (Howler in the Dark) ปรากฏตัวในเรื่อง The Dweller in Darkness ของออกัสต์ เดอเลธ เป็นอสุรกายยักษ์ซึ่งมีหนวดระยางขนาดใหญ่แทนหัว มีฉายาว่า เทพลิ้นโลหิต (God of the Bloody Tongue)
 พ.ศ. 2507 ลรอกก์ (L'rog'g) ปรากฏตัวในเรื่อง The Insects from Shaggai ของแรมซีย์ แคมเบลล์ เป็นร่างที่มนุษย์ต่างดาวรูปร่างเหมือนกล่องเหล็กที่มีขาจำนวนมากบนดาวยูเรนัสบูชา มีลักษณะเป็นค้างคาวสองหัวที่มีดวงตาที่ส่องประกายเหมือนดวงดาวและเคลื่อนไหวไปมาบนใบหน้าทั้งสอง หัวแต่ละหัวยังมีปากจำนวนมาก
 พ.ศ. 2523 ความสยองที่ล่องลอยHarms, The Encyclopedia Cthulhiana, "The Floating Horror", pp. 222. This name was created by Harms. (The Floating Horror) ปรากฏตัวในเรื่อง The Star Pools ของอัลเบิร์ต เอ. แอททานาซิโอ เป็นแมงกะพรุนสีฟ้าหนวดแดงขนาดใหญ่ซึ่งปรากฏตัวในตำนานลัทธิวูดูในประเทศเฮติ
 พ.ศ. 2524 เกมเล่นตามบทบาท Call of Cthulhu ของบริษัท Chaosium กล่าวถึงร่างอวตารอื่นๆของไนอาลาโธเทป คือ ลมดำ (Black Wind) ในประเทศเคนยา ซึ่งเป็นลมพายุที่มีพลังทำลายมหาศาล สตรีพอง (Bloated Woman) ในเซี่ยงไฮ้ ซึ่งใช้พัดขนาดใหญ่สร้างภาพลวงตาปิดบังร่างจริงซึ่งเต็มไปด้วยปากและหนวดระยางมากมาย และ ราชินีอาภรณ์แดง (Queen in Red) ซึ่งเป็นสตรีสูงศักดิ์ผู้แต่งกายในชุดแดงอันหรูหรา มีเสน่ห์ และมีอำนาจควบคุมจิตใจผู้อื่น ทั้งยังสามารถกลายเป็นอสุรีผู้มีผมเป็นงู ปีกค้างคาว มือเป็นอุ้งเล็บที่ถือเคียวเปื้อนเลือดได้
 พ.ศ. 2538 ติ๊กต๊อกแมน (Tick Tock Man) ปรากฏตัวในเรื่องสั้น I Dream of Wires ของสก็อต เดวิด อนิโอโลวสกี ติ๊กต๊อกแมนจะใช้ความฝันดลใจให้มนุษย์สร้างเครื่องจักรให้เป็นร่างของติ๊กต๊อกแมน ซึ่งติ๊กต๊อกแมนสามารถเปลี่ยนสภาพเครื่องจักรที่เป็นร่างให้เป็นรูปแบบมนุษย์ได้

ไนอาลาโธเทปสามารถพูดภาษามนุษย์ได้ และเป็นเหมือนสื่อกลางระหว่างเอาเตอร์ก็อดและเกรทโอลด์วันกับเหล่าสาวกซึ่งบูชาเทพเหล่านี้ ไนอาลาโธเทปยังมีหน้าที่คอยทำตามความประสงค์ของอซาธอท ไนอาลาโธเทปยังมีนิสัยชอบหลอกให้เหยื่อเสียสติยิ่งกว่าจะฆ่าให้ตายHarms, "Nyarlathotep", The Encyclopedia Cthulhiana, pp. 218-9. บางครั้งไนอาลาโธเทปจะทำลายผู้อื่นหรืออารยธรรมโดยการสอนเวทมนตร์หรือวิทยาการที่ทรงอำนาจให้ จากนั้นจึงเฝ้าดูผู้ที่ได้รับความรู้นั้นไปทำลายตัวเองอย่างช้าๆ นับเป็นเอาเตอร์ก็อดที่มีบุคลิกคล้ายมนุษย์มากที่สุด

ในเรื่องชุดความฝันของเลิฟคราฟท์ ไนอาลาโธเทปยังเป็นผู้คุ้มครองเหล่าเทพเกรทวัน ซึ่งเป็นเทพแห่งโลกที่อ่อนแอ ใน Dream Quest of Unknown Kadath ไนอาลาโธเทปอ้างว่าตนคือเจตจำนงแห่งเอาเตอร์ก็อด และแท้จริงแล้ว ไนอาลาโธเทปก็ทั้งดูแคลนและไม่พอใจเอาเตอร์ก็อดตนอื่นๆที่ไร้จิตใจ

 ที่มาของไนอาลาโธเทป 
ในจดหมายที่เลิฟคราฟท์ส่งถึง ไรน์ฮาร์ด ไคลเนอร์ เลิฟคราฟท์ได้เล่าถึงฝันร้ายซึ่งเป็นที่มาของบทกวี ไนอาลาโธเทป โดยในฝันนั้น เลิฟคราฟท์ได้รับจดหมายจาก ซามูเอล เลิฟแมน ซึ่งมีเนื้อหาแนะนำให้เลิฟคราฟท์ไปหาไนอาลาโธเทปถ้าเขาไปที่โพรวิเดนซ์ โดยระบุว่าไนอาลาโธเทปนั้น "น่ากลัวกว่าทุกสิ่งที่คุณจะจินตนาการได้ แต่ก็น่าอัศจรรย์มาก" เลิฟคราฟท์ไม่เคยได้ยินชื่อไนอาลาโธเทปมาก่อน แต่ก็เข้าใจถึงชื่อนั้นดี

วิลล์ เมอเรย์ตั้งข้อสังเกตว่า ไนอาลาโธเทปในความฝันของเลิฟคราฟท์นี้น่าจะมีที่มาจากการทดลองต่อสาธารณชนของนิโคลา เทสลาWill Murray, "Behind the Mask of Nyarlathotep", Lovecraft Studies No. 25 (Fall 1991); cited in Robert M. Price, The Nyarlathotep Cycle, p. 9. และโรเบิร์ต เอ็ม. ไพรซ์ได้เสนอว่าชื่อของไนอาลาโธเทปนั้นอาจจะมาจากตัวละครของลอร์ดดุนซานีซึ่งเป็นนักประพันธ์ที่เลิฟคราฟท์ชื่นชอบ คือ อัลฮิเรธ โฮเทป นักทำนายปลอมในเรื่อง The Gods of Pegana และ ไมนาธิเทป เทพผู้พิโรธในเรื่อง The Sorrow of SearchPrice, p. vii, 1-5.

 The Nyarlathotep Cycle 
ในปี พ.ศ. 2539 บริษัท Chaosium ได้จัดพิมพ์ The Nyarlathotep Cycle ซึ่งรวมบทประพันธ์ซึ่งเกี่ยวข้องหรือได้รับแรงบันดาลใจจากไนอาลาโธเทป The Nyarlathotep Cycle ได้รับการเรียบเรียงโดยโรเบิร์ต เอ็ม ไพรซ์ ผู้ศึกษางานประพันธ์ของเลิฟคราฟท์ หนังสือเล่มนี้ได้รวมบทนำของไพรซ์ซึ่งอธิบายที่มาและพัฒนาการของไนอาลาโธเทป

ภายในเล่มประกอบด้วย:

"Alhireth-Hotep the Prophet" โดย Lord Dunsany
"The Sorrow of Search" โดย Lord Dunsany
"Nyarlathotep" โดย H. P. Lovecraft
"The Second Coming" (บทกวี) โดย William Butler Yeats
"Silence Falls on Mecca’s Walls" (บทกวี) โดย Robert E. Howard
"Nyarlathotep" (บทกวี) โดย H. P. Lovecraft
"The Dreams in the Witch House" โดย H. P. Lovecraft
"The Haunter of the Dark" โดย H. P. Lovecraft
"The Dweller in Darkness" โดย August Derleth
"The Titan in the Crypt" โดย J. G. Warner
"Fane of the Black Pharaoh" โดย Robert Bloch
"Curse of the Black Pharaoh" โดย Lin Carter
"The Curse of Nephren-Ka" โดย John Cockroft
"The Temple of Nephren-Ka" โดย Philip J. Rahman & Glenn A. Rahman
"The Papyrus of Nephren-Ka" โดย Robert C. Culp
"The Snout in the Alcove" โดย Gary Myers
"The Contemplative Sphinx" (บทกวี) โดย Richard Tierney
"Ech-Pi-El’s Ægypt" (บทกวี) โดย Ann K. Schwader

 ในวัฒนธรรมร่วมสมัย 
ในวิดีโอเกมชุดเมกามิเทนเซย์ ไนอาลาโธเทปเป็นหนึ่งในปิศาจที่ปรากฏตัวในเกมหลายๆภาค ซึ่งในภาค เพอร์โซนา 2 ไนอาลาโธเทปปรากฏตัวเป็นตัวร้ายซึ่งมีบทบาทสำคัญและศัตรูตัวสุดท้าย ซึ่งในเรื่องนั้นไนอาลาโธเทปเป็นตัวแทนจิตใต้สำนึกร่วม (collective unconscious) ด้านทำลายล้างของมนุษยชาติ ตรงข้ามกับฟิเลมอนซึ่งเป็นจิตใต้สำนึกร่วมด้านสร้างสรรค์ตามทฤษฏีของคาร์ล จุงก์ ในภาค Innocent Sin นั้น อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ยังปรากฏตัวเป็นร่างอวตารของไนอาลาโธเทปอีกด้วย

ในวิดีโอเกมและอนิเมะ เดมอนเบน เทพอสูรคำราม (Demonbane) ซึ่งได้รับอิทธิพลจากงานประพันธ์ชุดตำนานคธูลู ไนอาลาโธเทปมีบทบาทเป็นตัวร้ายสำคัญของเรื่อง โดยนอกจากร่างจริงซึ่งเป็นเงามืดขนาดใหญ่ที่มีตาลุกเป็นไฟสามดวงและเต็มไปด้วยเขี้ยวเล็บกับสายระยางแล้ว ไนอาลาโธเทปยังปรากฏตัวเป็น ไนอา เจ้าของร้านขายหนังสือซึ่งเต็มไปด้วยตำราลึกลับ ไนอาร์ลา หญิงรับใช้ของ ออกัสตา เดอเลธ บาทหลวง ไน หัวหน้าลัทธิสตารีวิสดอม และคล็อกเวิร์กแฟนธอม ซึ่งเป็นหุ่นยนต์เดอุสมาคินา รวมถึงบุรุษดำนิรนามจากอียิปต์และหนูพูดได้สีดำ

ในไลท์โนเวล ไฮโยเระ! เนียร์โกะซัง  ซึ่งเป็นเรื่องล้อเลียนแนวตลก เนียร์โกะ ซึ่งเป็นตัวเอกของเรื่องนั้นเป็นเด็กสาวผู้ร่าเริงจากเผ่าไนอาลาโธเทป ตามเนื้อเรื่องนั้นพี่ชายของเธอเป็นผู้เล่าเรื่องของมนุษย์ต่างดาวต่างๆให้เลิฟคราฟท์ฟัง ซึ่งเลิฟคราฟท์ได้ใช้เป็นแรงบันดาลใจของเรื่องต่างๆ