wannaphong/clean_thaiwikipedia huggingface dataset:
# เครื่องเล่นวิดีโอเกม
เครื่องเล่นวิดีโอเกม หรือ เกมคอมพิวเตอร์ (or Computer game) คือ เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ใช้ในการเล่นวิดีโอเกม โดยแสดงภาพผ่านทางหน้าจอภายในเครื่องหรือโทรทัศน์ แบ่งเป็น

 เครื่องเล่นเกมคอนโซลเป็นเครื่องเล่นเกมที่มีไว้เล่นภายในบ้าน ไม่ใช่เครื่องเกมมือถือ เช่น วี วียู เพลย์สเตชัน 3 เพลย์สเตชัน 4 เพลย์สเตชัน 5 เอกซ์บอกซ์ 360 เอกซ์บอกซ์วัน เป็นต้น
 เครื่องเล่นเกมพกพา เช่น เกมกด เกมบอย เกมบอยคัลเลอร์ เกมบอยอัดวานซ์ นินเท็นโด ดีเอส นินเท็นโด 2ดีเอส นินเท็นโด 3ดีเอส ดีเอสไอ พีเอสพี วิตา

เครื่องเล่นเกมมีการผลิตในรูปแบบที่แตกต่างกันก่อนหน้าแต่ใช้ลักษณะของเวกเตอร์มากกว่ารูปแบบของวิดีโอ จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2515 บริษัทแม็กนาวอกซ์ ได้ผลิตวิดีโอเกมเครื่องแรกคือ แม็กนาวอกซ์โอดีสซี ผลิตโดย ราล์ฟ เอช. แบร์

 ส่วนประกอบของเครื่องเล่นเกม 
 ตัวเครื่อง - ใช้สำหรับการประมวผล
 จอยสติ๊ก คีย์บอร์ด หรือ คันบังคับ - ใช้สำหรับควบคุมและเชื่อมต่อระหว่างผู้เล่น กับการคำนวณผลในเกม
 ตลับเกม หรือ แผ่นเกม - ข้อมูลในการอ่าน สำหรับเกมแต่ละเกม โดยจะอยู่ในรูปแบบของสื่อแตกต่างกันเช่น ตลับเกม แผ่นซีดี แผ่นดีวีดี หรือแผ่นบลูเรย์
# วีลาร์ เดอ ออนกูร์
วีลาร์ เดอ ออนกูร์ (Villard de Honnecourt) เป็นสถาปนิกและนักประดิษฐ์ ที่มีชีวิตอยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 13 ณ เมือง Picardy ทางเหนือของฝรั่งเศส ออนกูร์ได้รับการยกย่องจากผลงานที่หลงเหลือไว้เพียงแต่ในกระดาษของเขา โดยมีทั้งหมด 33 แผ่น ซึ่งประกอบไปด้วยแบบก่อสร้าง 250 ชิ้น ซึ่งเขียนขึ้นในช่วงทศวรรษ 1230 (ปัจจุบันถูกเก็บบันทึกไว้ที่หอสมุดแห่งชาติฝรั่งเศส (Bibliothèque Nationale, Paris) แบบที่พบนั้น เป็นแบบของทั้งสถาปัตยกรรม แบบรูปด้าน เครื่องกล งานศิลปะ รวมทั้งรูปของคนและสัตว์ด้วย

สิ่งที่น่าสนใจที่สุดที่พบคือ แบบของเครื่องเลื่อยไม้ที่ใช้พลังงานต่อจากกังหันลม เครื่องยกที่คล้าย ๆ กับลิฟต์ เครื่องกลที่ใช้ระบบฟันเฟืองต่าง ๆ (แบบเดียวกับที่ค้นพบในจีน สมัยราชวงศ์ซ่ง) โดยบันทึกของออนกูร์นี้ เป็นบันทึกที่เก่าแก่ที่สุดเกี่ยวกับระบบเครื่องกลฟันเฟืองที่พบได้ในโลกตะวันตก ออนกูร์ได้ทำการท่องเที่ยวไปมากมายหลาย ๆ ที่เพื่อศึกษาสถาปัตยกรรม โดยมีการบันทึกการเดินทางโดยละเอียดทั้งในลักษณะของตัวอักษรและภาพ หนึ่งในข้อมูลที่น่าสนใจคือ ภาพร่าง (Sketch) ของหอระฆังโบสถ์แห่งเมือง Laon และโถงกลาง (nave) ของโบสถ์แห่งเมืองแรงส์ ในขณะที่กำลังได้รับการก่อสร้าง ซึ่งได้กลายมาเป็นข้อมูลสำคัญในการทำการศึกษาสถาปัตยกรรมรูปแบบไฮกอทิก (High Gothic Architecture)

ออนกูร์
ออนกูร์
# จอตโต ดี บอนโดเน
จอตโต ดี บอนโดเน (Giotto di Bondone) (ค.ศ. 1267 – 8 มกราคม ค.ศ. 1337) เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปในนาม จอตโต (Giotto) เป็นสถาปนิกและจิตรกรชาวอิตาลี จากเมืองฟลอเรนซ์ ได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในผู้มีส่วนสร้างสรรค์ผลงานที่ก่อให้เกิดกระแสใหม่ในสังคมที่นำไปสู่ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาในที่สุด

จอตโต ดี บอนโดเนเป็นจิตรกรร่วมสมัยกับโจวันนี วิลลานี ผู้กล่าวว่าจอตโตเป็นช่างผู้มีความสามารถที่สุดในสมัยนั้น เป็นผู้วาดภาพตามกฎของธรรมชาติ และจอตโตได้รับเงินเดือนจากรัฐบาลเมืองฟลอเรนซ์เนื่องมาจากความสามารถBartlett, Kenneth R. (1992). The Civilization of the Italian Renaissance. Toronto: D.C. Heath and Company. ISBN 0-669-20900-7 (Paperback). Page 37.

จอร์โจ วาซารี นักเขียนชีวประวัติจากคริสต์ศตวรรษที่ 16 กล่าวว่า จอตโตเป็นผู้แยกตัวจากศิลปะแบบไบแซนไทน์อย่างชัดเจน และเป็นผู้นำในการใช้วิธีวาดอย่างถูกต้องจากธรรมชาติซึ่งเป็นวิธีที่ละทิ้งไปกว่าสองร้อยปีตั้งแต่สมัยกรีก Giorgio Vasari, Lives of the Artists, trans. George Bull, Penguin Classics, (1965) 

ผลงานชิ้นสำคัญของจอตโตคือภาพเขียน “ความโทมนัสกับร่างพระเยซู” ในชาเปลสโครเวนยีภายในวัดในเมืองปาโดวา หรือที่รู้จักกันว่าชาเปลอารีนา ภาพเขียนนี้สำเร็จลงในปี ค.ศ. 1305 เป็นภาพที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นผลงานชั้นเอกของยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาตอนต้น (Early Renaissance)
# เพเทอร์ พาร์เลอร์
เพเทอร์ พาร์เลอร์ (; ; ราว ค.ศ. 1330  – 13 กรกฎาคม ค.ศ. 1399) หรือ เพเทอร์ ฟ็อน เกอมึนท์  เป็นสถาปนิกชาวเยอรมันที่มามีชื่อเสียงในปราก ได้รับการยกย่องจากผลงานการก่อสร้างอาสนวิหารนักบุญวีตุส (Saint Vitus Cathedral) และสะพานชาลส์ ในเมืองปรากซึ่งเป็นที่พำนักของพาร์เลอร์ตั้งแต่ ค.ศ. 1356

เพเทอร์ พาร์เลอร์ เป็นสมาชิกของตระกูลพาร์เลอร์ที่เป็นตระกูลช่างก่อสร้างและมีเครือญาติกระจัดกระจายออกไปทั้งยุโรป ไฮน์ริช พาร์เลอร์ บิดาของเขา ได้พาครอบครัวมาอยู่ที่เมืองชเวบิชกมึนท์ เพื่อทำงานในโครงการก่อสร้างซ่อมแซมวัดโฮลีครอสที่พังทลายลง เพเทอร์เองก็ได้รับการเรียนรู้เกี่ยวกับการก่อสร้างจากครอบครัวมาตลอดชีวิต ใน ค.ศ. 1352 เพเทอร์ก็ได้รับเลือกให้สานต่อการก่อสร้างของโครงการอาสนวิหารนักบุญไวทัส หลังจากที่สถาปนิกคนเก่าได้เสียชีวิตลง และได้รับเลือกให้เป็นผู้ออกแบบส่วนขยายของปราก และสะพานคาร์ล รวมทั้งหอคอยบนตัวสะพานด้วย สำหรับในวังแห่งปราก เพเทอร์ก็ได้ทำการก่อสร้างชาเปลออลเซนต์ (All Saints' Chapel) หลังจากเพลิงไหม้ในปี ค.ศ. 1541 และตกแต่งใหม่ในรูปแบบสถาปัตยกรรมบาโรก งานอื่น ๆ ของพาร์เลอร์ได้แก่ วัดพระแม่มารีย์ (Church of Our Lady หรือ Frauenkirche) ซึ่งสร้าง ณ จัตุรัสกลางเมืองเนือร์นแบร์คในเยอรมนี และวัดนักบุญบารโธโลมิวในเมืองโกลีนเป็นต้น พาร์เลอร์เสียชีวิตลงในปี ค.ศ. 1399 ศพได้รับการบรรจุไว้ภายในอาสนวิหารนักบุญไวทัสที่ปราก

 แหล่งข้อมูลอื่น 

  
 Federal Association of German Stonemasons
# เลออน บัตติสตา อัลแบร์ตี
ลีออน บาตติสตา อัลเบอร์ติ  (18 กุมภาพันธ์พ.ศ. 1947 –  25 เมษายน พ.ศ. 2015) เป็นผู้รู้รอบด้าน ผู้เป็นปราชญ์ สถาปนิก นักเขียน กวี นักภาษาศาสตร์ นักปรัชญา นักถอดรหัส ชาวอิตาลี ได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งใน ผู้ที่มีอิทธิพลอย่างมากต่อการพัฒนาของศิลปวิทยาการในยุคเรอเนซองส์

 ผลงานออกแบบ 

 โบสถ์ ซาน ฟรานเซสโก แห่งเมือง ริมินี (S. Francesco หรือ Tempio Malatestiano, Rimini) (พ.ศ. 1990 1996 - 1993) 
 งานปรับปรุงส่วนด้านหน้าปราสาทรูเซลลาอิ (Façade of Palazzo Rucellai) (พ.ศ. 1989 - 1994) 
 งานปรับปรุงส่วนด้านหน้าของ โบสถ์ ซานตา มาเรียน โนเวลล่า ณ เมือง ฟลอเรนซ์ (Santa Maria Novella) (พ.ศ. 1991 - 2013)
 โบสถ์ ซาน เซบาสติอาโน (San Sebastiano, Mantua) (เริ่มก่อสร้าง พ.ศ. 2001) 
 ที่ปรึกษา งานวางผังเมืองปิเอนซา  (Pienza) (พ.ศ. 2002 - 2005)
 โบสถ์ ซาน แอนเดรีย แห่งเมือง มานตัว (Sant'Andrea) (เริ่มก่อสร้าง พ.ศ. 2014) 

 ผลงานอื่น ๆ 

 เขียนตำราชื่อ เด พิคตูรา (De pictura) เกี่ยวกับกฎเกณฑ์ และงานค้นคว้าเกี่ยวกับการเขียนแบบทัศนียภาพ (Perspective drawing) โดยมีการอ้างอิงถึงชื่อ ของ บรูเนลเลสกิ ผู้ให้กำเนิดระบบการเขียนภาพทัศนียภาพไว้ด้วย

 เขียนตำราเกี่ยวกับสถาปัตยกรรมแบบคลาสสิก โดยได้ข้อมูลหลักมาจาก เด อาร์คิเตคตูรา (De architectura) ที่เขียนโดย วิทรูเวียส ในสมัยอาณาจักรโรมัน เป็นการฟื้นฟูสไตล์ของสถาปัตยกรรมคลาสสิกให้สังคมรู้จักอีกครั้ง

 ด้วยความสนใจอย่างมากในสถาปัตยกรรมแบบคลาสสิก โดยเฉพาะการศึกษาอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับซากของอาณาจักรโรมัน ทำให้ อัลเบอร์ติได้รับการว่าจ้างจาก โปป นิโคลัส ที่ห้า ในการซ่อมแซมให้เหมือนเดิม (Restoration) โครงการรางส่งน้ำสมัยยุคโรมัน (Roman Aqueduct of Acqua Vergine)

 แหล่งข้อมูลอื่น 
 Read online "Ten Books on Architecture by Leone Battista Alberti"
# เซราฟิม โทโดรอฟ
เซราฟิม โทโดรอฟ (อังกฤษ: Serafim Todorov, บัลแกเรีย: Серафим Тодоров) นักมวยสากลสมัครเล่นชาวบัลแกเรีย คู่ชิงเหรียญทองโอลิมปิกที่แอตแลนตาของ สมรักษ์ คำสิงห์ เกิดเมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม ค.ศ. 1969  ที่เมืองปาซาร์จีก ประเทศบัลแกเรีย มีชื่อเต็มว่า เซราฟิม ซีเมโอนอฟ โทโดรอฟ (Serafim Simeonov Todorov, Серафим Симеонов Тодоров)

เซราฟิม โทโดรอฟ เมื่อแข่งขันโอลิมปิก ได้จับสลากอยู่คนละสายกับสมรักษ์ ทั้งคู่จึงไม่มีโอกาสได้เจอกัน จนกระทั่งถึงรอบชิงชนะเลิศ โดยในรอบรองชนะเลิศนั้น โทโดรอฟ ต้องพบกับ ฟลอยด์ เมย์เวทเธอร์ จูเนียร์ นักมวยชาวอเมริกันเจ้าภาพ ซึ่งเป็นความหวังของทีมมวยสหรัฐด้วยในรุ่นเฟเธอร์เวทนี้ โดยการพบกันของทั้งคู่ ปรากฏว่า โทโดรอฟ เป็นฝ่ายเอาชนะ เมย์เวทเธอร์ ไปได้อย่างเฉียดฉิว 10-9 หมัด ซึ่งทางฝ่ายเมย์เวทเธอร์ได้ประท้วงผลการตัดสิน แต่ไร้ผล ส่งผลให้โทโดรอฟผ่านเข้าไปชิงชนะเลิศกับสมรักษ์ คำสิงห์ ของไทยต่อไป (ซึ่งในพิธีขึ้นรับเหรียญในเวลาต่อมา เมย์เวทเธอร์ก้มหน้าตลอด เป็นการแสดงออกว่าไม่พอใจในผลตัดสิน)

ในวันชิงชนะเลิศนั้น เซราฟิม โทโดรอฟ อยู่ในมุมน้ำเงิน เมื่อระฆังยกแรกเริ่มขึ้น นักมวยทั้งคู่ต่างจดจ้องกัน เนื่องจากเป็นนักมวยที่มีสไตล์การชกคล้ายคลึงกัน คือ เป็นมวยที่คอยจังหวะ 2 ทั้งคู่ จึงคาดหมายว่า จะเป็นการชกที่ออกหมัดกันน้อย ซึ่งก็เป็นไปตามที่คาดหมายไว้จริง ๆ และก็เป็นฝ่ายโทโดรอฟที่ออกหมัดนำสมรักษ์ไปได้ก่อน 0-1 หมัด ซึ่งเป็นครั้งแรกและครั้งเดียวของโทโดรอฟที่สามารถทำคะแนนำสมรักษ์ไปได้ หลังจากนั้นสมรักษ์เมื่อทำคะแนนคืนได้และนำมาตลอด จนกระทั่งชนะไปในที่สุด 8-5 หมัด โดยเมื่อขึ้นยก 2 ในช่วงกลางยก ที่ข้อศอกซ้ายของสมรักษ์เกิดเป็นแผลถลอก เลือดไหลซิบ ๆ แต่ก็ไม่เป็นผลอะไรกับการชกสมรักษ์ คำสิงห์ วีรบุรุษนักชกเหรียญทองโอลิมปิก 1996 แอตแลนตา สหรัฐอเมริกา ใน 44 ปีที่รอคอย เหรียญทองประวัติศาสตร์โอลิมปิก. กทม. คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศไทย. 2539 หน้า 60-67 [ Serafim Todorov ]

หลังจากนั้นโทโดรอฟได้หันมาชกมวยสากลอาชีพในปี ค.ศ. 1998 ในรุ่นไลต์เวท และได้แขวนนวมไปในปี ค.ศ. 2003 มีสถิติการชกทั้งหมด ชนะ 5 ครั้ง แพ้ 1 ครั้ง และชนะน็อก 1 ครั้ง โดยไม่เคยขึ้นชกชิงแชมป์ใด ๆ สถิติการชกจาก boxrec.com 

ปัจจุบัน โทโดรอฟมีสภาพความเป็นอยู่ที่ยากลำบาก โดยได้รับเงินช่วยเหลือจากรัฐบาลบัลแกเรียเพียงเดือนละ 500 ยูโร ซึ่งไม่พอต่อค่าใช้จ่าย
# อี้จิง
อี้จิง  คือวิชาที่ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลง จากมีเป็นไม่มี ไม่มีเป็นมี บวกกลายเป็นลบ ลบกลายเป็นบวก จึงมีการแทนสิ่งเหล่านี้ด้วยเส้นเต็มและเส้นขาดสองแบบ เมื่อนำมารวมกันหกเส้นหรือฉักลักษณ์ (ฉักกะ = หก, ลักษณะ = รูปแบบ) เมื่อนำมาหาค่าความน่าจะเป็นก็จะได้รูปแบบการเปลี่ยนแปลงถึงหกสิบสี่แบบ จนกลายมาเป็นแม่แบบของวิชาฮวงจุ้ยหกสิบสี่ข่วยด้วยนั่นเอง ด้วยรูปแบบแห่งความจริง ของการเปลี่ยนแปลงหกสิบสี่แบบนี้เอง มันคือความจริงแท้ที่เดินคู่กับชีวิตคนเรา "อี้จิง" จึงสามารถชี้เส้นทางเดินที่ถูกต้องให้คนเราได้อย่างถูกต้องและแม่นยำ

 หลักการ 
หลักการอ่านของวิชาอี้จิงมีหลายแบบ แต่โดยหลักใหญ่คือ เราต้องหาวิธีผู่กว้าหรือการขึ้นรูปแบบของกว้า ซึ่งประกอบไปด้วยเส้นหกเส้นให้ได้เสียก่อน โดยการขึ้นกว้านี้ ไม่มีรูปแบบที่ตายตัว สามารถขึ้นได้ทั้งหมด ไม่ว่าจะเห็นคนเดินมาแล้ว เราก็ตีความหมายมาเป็นกว้า หรือการโยนเหรียญ แล้วนำมาขึ้นกว้า หรือการใช้วันเดือนปีและเวลาปัจจุบัน มาตั้งกว้า ก็ถูกต้องทั้งหมด ที่บอกว่าถูกต้องทั้งหมด เพราะการขึ้นกว้า จุดประสงค์เพื่อต้องการอ่านเรื่องราวที่เราต้องการ โดยผู้ถามต้องมีความสัมพันธ์กับเรื่องนั้นด้วย จึงจะสามารถทำให้การอ่านนั้นถูกต้องได้ หลักเบื้องต้นของการอ่านความหมายของ "อี้จิง" ต้องรู้ความหมายของข่วยเสียก่อน ซึ่งหากมีความรู้เกี่ยวกับฮวงจุ้ย อาจจะได้เปรียบในจุดนี้

 กำเนิดอี้จิง 
เมื่อครั้งบรรพกาล กษัตริย์อวี่ ประสบปัญหาอุทกภัย มีมังกรแบกภาพใบหนึ่งโผล่มาจากแม่น้ำฮวงโห (ภาพเหอถู) ตะพาบวิเศษก็คาบหนังสือเล่มหนึ่งขึ้นจากลำน้ำลั่วสุ่ย (ตำราลั่วซู) อวี่อาศัยภาพและตำรา ปรับเปลี่ยนขุนเขาทางน้ำแก้ปัญหาอุทกภัยทั้งเก้าแคว้นสำเร็จ หลังจากนั้น ก็อาศัยภาพเหอถูและความรู้จากการขจัดอุทกภัย เขียนตำราเหลียงซานขึ้นเป็นความหมายว่าเชื่อมต่อแม่น้ำภูเขา

เมื่อกษัตริย์อวี่เสียชีวิต บุตรชายคือเซี่ยฉี ก็ขึ้นเป็นกษัตริย์ราชวงศ์เซี่ย เทิดทูนตำราเหลียงซานเป็นคัมภีร์วิเศษ ใช้เสี่ยงทายทำนายโชคเคราะห์ต่อมา ซางทังล้มล้างราชวงศ์เซี่ย ก่อตั้งราชวงศ์ซางขึ้น ตำราเหลียงซานตกอยู่ในมือมหาเสนาบดีนามอีอิน ทำการปรับปรุ่งกลายเป็นตำรากุยฉัง หมายความว่าสรรพสิ่งของฟ้าดินล้วนเก็บซ่อนอยู่ภายใน ต่อมาใช้เป็นเครื่องมือทำนายโชคเคราะห์

ปลายราชวงศ์ซาง ติ้วอ๋องจับกุมจีซาง ไว้ในสถานที่เรียกว่าเซียงหลี่ จีซางเป็นคนชาญฉลาดระหว่างที่ถูกขังทำการศึกษาตำรากุยฉัง จนจัดทำตำราโจวอี้ ซึ่งอีกชื่อนึงคือ อี้จิง ครอบคลุมถึงความเปลี่ยนแปลงทั้งมวล สรุปแล้วตำราทั้งสามเล่มแม้มีชื่อผิดแผก แท้ที่จริงมีส่วนเกี่ยวเนื่องกัน

 หมายเหตุ
# เดล คาร์เนกี
เดล คาร์เนกี (;"Carnegie", as opposed to Andrew Carnegie, whose name is supposed to stress the second-syllable. Random House Webster's Unabridged Dictionary. พบสะกดว่า Carnagey ถึงราวปี 1922; 24 พฤศจิกายน 1888 – 1 พฤศจิกายน 1955) เป็นนักเขียนและอาจารย์ชาวอเมริกัน ผู้พัฒนาหลักสูตรการพัฒนาตนเอง, ทักษะการขาย, การฝึกฝนทักษะองค์กร, การพูดในที่สาธารณะ และทักษะระหว่างบุคคล คาร์เนกีเกิดเมื่อปี 1888 ในครอบครัวชาวนายากจนในเมืองแมรีวิลล์ รัฐมิสซูรี 

 รายชื่อผลงาน 

 Little known facts about well known people (ชีวิตพิศดารของบุคคลเรืองนาม)
 Five minute biographies (ชีวประวัติห้านาที)
 Biographical round up (ชุมนุมชีวประวัติ)
 How to win friend & influence people (วิธีชนะมิตรและจูงใจคน)
 How to stop worrying & start living (วิธีชนะทุกข์และสร้างสุข)
 How to Develop Self-Confidence & Influence People by Public Speaking (การพูดในที่ชุมนุม)
# แม่น้ำสาละวิน
แม่น้ำสาละวิน (; ; กะเหรี่ยงสะกอ: ဃိၣ်လီၤကျိ โคโหล่โกล) เป็นแม่น้ำสายที่ยาวเป็นอันดับที่ 26 ของโลก ยาว 2,800 กิโลเมตร  และเป็นแม่น้ำที่มีความยาวเป็นอันดับสองของภูมิภาคเอเชียอาคเนย์ รองมาจากแม่น้ำโขง อาเซียน แม่น้ำ และความยาว  จากไทยพีบีเอส มีต้นกำเนิดจากการละลายของหิมะเหนือเทือกเขาหิมาลัย ไหลผ่านจังหวัดปกครองตนเองชนชาติลีซอ นู่เจียง มณฑลยูนนาน ประเทศจีน ที่ซึ่งเรียกแม่น้ำนี้ว่า แม่น้ำนู่ หรือ นู่เจียง  หมายถึง "แม่น้ำพิโรธ" ชาวไทใต้คงเรียกแม่น้ำนี้ว่า แม่น้ำคง (ᥑᥨᥒᥰ ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ "ไทใต้คง") และผ่านรัฐฉาน รัฐกะยา รัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า ซึ่งเป็นแม่น้ำกั้นพรมแดนระหว่างพม่ากับไทยที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน และไหลลงมาบรรจบกับแม่น้ำเมย หลังจากนั้นแม่น้ำสาละวินจึงไหลวกกลับเข้าประเทศพม่าและไหลลงสู่มหาสมุทรอินเดียที่อ่าวเมาะตะมะ รัฐมอญ

แม่น้ำสาละวินมีต้นกำเนิดที่เดียวกับแม่น้ำโขง และแม่น้ำแยงซี โดยแบ่งแยกออกจากกันอย่างชัดเจนจากต้นกำเนิด และเนื่องจากเป็นน้ำที่เกิดจากการละลายของหิมะ อุณหภูมิของน้ำในแม่น้ำสาละวินจึงมีความเย็นกว่าน้ำในแม่น้ำอื่น ๆ ในประเทศไทย บางช่วงมีความลึกมากและน้ำไหลแรง

นอกจากนี้ในประเทศจีน พื้นที่ลุ่มน้ำและแม่น้ำสาละวิน เป็น 1 ในพื้นที่ลุ่มแม่น้ำ 3 สายในเขตเทือกเขาเหิงต้วน ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น "แหล่งมรดกโลก" ร่วมกับ แม่น้ำโขง และ แม่น้ำแยงซี ในเขตพื้นที่มณฑลยูนนาน ภายใต้ชื่อ พื้นที่คุ้มครองแม่น้ำขนานสามสายแห่งยูนนาน โดยพื้นที่ดังกล่าว นับได้ว่าเป็นสถานที่แห่งหนึ่งบนโลกที่มีความอุดมสมบูรณ์และความหลายหลายทางชีวภาพสูง

 ลำน้ำสาขา 
ลำน้ำสาขาซึ่งไหลลงแม่น้ำสาละวินทั้งทางตรงและทางอ้อม แบ่งตามระบบลุ่มน้ำประธาน ประกอบด้วย

 ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำสาละวิน 
 แม่น้ำปาย ต้นกำเนิดจากทิวเขาถนนธงชัย ในอำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ไหลลงทางใต้ของแม่น้ำสาละวินในพม่า
 แม่น้ำยวม ต้นน้ำจากเขาที่อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน ไหลลงแม่น้ำเมยที่อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน 
 แม่น้ำเมย ต้นน้ำเกิดที่โคดโพโชในประเทศพม่า แล้วไหลเป็นเส้นกั้นเขตแดนระหว่างไทยกับพม่าในอำเภอแม่สอด อำเภอแม่ระมาด อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก และอำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน แล้วไหลเข้าประเทศพม่าลงสู่แม่น้ำสาละวิน

 เขื่อน 
ตามลำน้ำสาละวินมีโครงการสร้างเขื่อนหลายแห่ง แต่ละที่ก็มักเป็นประเด็นทางด้านการเมือง 
 เขื่อนท่าซาง เขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำขนาด 7,110 เมกะวัตต์ ในรัฐฉาน ตรงข้ามอำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่

 เขื่อนยวาติ ในรัฐกะเหรี่ยง ขนาด 600 เมกะวัตต์ 

 เขื่อนเว่ยจี (สาละวินชายแดนตอนบน) แก่งเว่ยจีบริเวณชายแดนพม่า-ไทย (เขตอุทยานแห่งชาติสาละวิน) ขนาด 4,000-5,600 เมกะวัตต์

 เขื่อนดา-กวิน (สาละวินชายแดนตอนล่าง) ในเขตอุทยานแห่งชาติสาละวิน ขนาดประมาณ 900 เมกะวัตต์ 

 เขื่อนฮัตจี แก่งฮัตจีในรัฐกะเหรี่ยง ขนาด 600 เมกะวัตต์

พันธุ์ปลา
ดูบทความหลักที่ ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำสาละวิน

ชนิดพันธุ์ปลาที่พบในแม่น้ำสาละวิน จัดได้ว่ามีปริมาณน้อยกว่าปลาที่พบในลุ่มน้ำใกล้เคียง อย่าง แม่น้ำเจ้าพระยา หรือแม่น้ำโขง โดยชนิดพันธุ์ปลามีความใกล้เคียงกับปลาที่พบในประเทศอินเดีย ที่อยู่ไกลออกไปนับพันกิโลเมตรมากกว่าชนิดพันธุ์ปลาที่พบในประเทศไทย และหลายชนิดเป็นปลาเฉพาะถิ่นที่ไม่พบในที่แห่งอิ่น เช่น ปลากดหมูสาละวิน, ปลากดหัวเสียม, ปลาหยะเค, ปลาแค้ขี้หมู, ปลากระทิงจุด เป็นต้น และยังมีอีกหลายชนิดที่ยังไม่ได้มีการค้นพบหน้า 94, สำรวจสาละวิน ก่อนสิ้นชื่อ โดย กิตติพงษ์ จารุธาณินทร์, ชวิน ตันพิทยคุปต์. "Aqua Survey". นิตยสาร Aquarium Biz ปีที่ 5 ฉบับที่ 55: มกราคม 2015
# บัวผุด
บัวผุด หรือ บัวตูม  เป็นกาฝากชนิดหนึ่ง อาศัยอยู่บนรากของพืชเถาจำพวกสกุลเครือเขาน้ำ (Tetrastigma) ซึ่งชาวบ้านเรียกว่าย่านไก่ต้ม มีลักษณะเด่นที่ดอกซึ่งเป็นดอกเดียวขึ้นจากพื้นดินมีขนาดใหญ่ มีกลิ่นเหม็นมาก กลิ่นของมันเหม็นแรงมาก พบเห็นระหว่างฤดูฝนระหว่างเดือนพฤษภาคมถึงเดือนธันวาคม

ดอกตูมอยู่จะคล้ายกับหม้อขนาดใหญ่มีกลีบหนาจะมีเส้นผ่าศูนย์กลางของดอก 70–80 เซนติเมตร ที่โคนของดอกมีกลีบนำสีน้ำตาลอมเหลืองเรียงสลับซับซ้อนกันอยู่มาก ภายในดอกจะมีแผ่นแบนคล้ายจาน ด้านบนมีปุ่มคล้ายหนามแหลมจานนี้จะซ้อนเกสรตัวผู้และรังไข่ไว้ด้านล่าง ดอกของบัวผุดใช้เวลาตั้งแต่เป็นดอกตูมจนบานถึง 9เดือน ดอกจะบานอยู่ได้เพียง 4–5 วันเท่านั้น หลังจากนั้นก็จะค่อย ๆ ดำเน่าไป และขณะนี้มีจำนวนลดลงเรื่อย ๆ ฉะนั้นเมื่อนักท่องเที่ยวไปเดินป่าเพื่อชมดอกบัวผุดจึงควรใช้ความระมัดระวังเป็นอย่างมาก เพราะอาจจะไปเหยียบย่ำบนดอกตูมของบัวผุดได้

กระจายพันธุ์ทางภาคใต้ของไทย เช่นที่ อุทยานแห่งชาติน้ำตกห้วยยาง จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และป่าดิบในรัฐกลันตัน และเปรักในประเทศมาเลเซีย ชาวบ้านนิยมนำดอกตูมมาต้มน้ำดื่ม ช่วยให้คลอดง่าย มดลูกเข้าอู่เร็วชยันต์ พิเชียรสุนทร และ วิเชียร จีรวงศ์. คู่มือเภสัชกรรมแผนไทยเล่ม 5 คณาเภสัช. พิมพ์ครั้งที่ 2. กทม. อัมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง. 2548. หน้า 195

 การค้นพบในประเทศไทย 
ดอกบัวผุด พบได้มากในพื้นที่อำเภอพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยเฉพาะบริเวณอุทยานแห่งชาติเขาสก และอุทยานแห่งชาติคลองพนม และถือว่าเป็นดอกไม้ประจำจังหวัด ในต่างประเทศพบในป่าดิบตั้งแต่แหลมมลายูลงไป บัวผุดที่พบในประเทศไทยได้รับการตั้งชื่อเป็นสปีชีส์ของโลกเมื่อ พ.ศ. 2527 โดยวิลเลิม ไมเยอร์ (Willem Meijer) นักพฤกษศาสตร์ชาวดัตช์จากมหาวิทยาลัยเคนทักกี สหรัฐอเมริกา ตั้งชื่อพฤกษศาสตร์สากลเพื่อเป็นเกียรติแก่อาร์เทอร์ ฟรานซิส จอร์จ เคอร์ (Arthur Francis George Kerr) นายแพทย์และนักพฤกษศาสตร์ชาวไอริช ผู้สำรวจพันธุ์ไม้ชนิดนี้เป็นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2472
# โคอิซึมิ โทโมมิ
โคอิซึมิ โทโมมิ เป็นตัวละครจากเรื่องฮาเล็มบีท จังหวะคนจริง เธอเป็นนักกีฬาบาสเกตบอลหญิงสังกัดโรงเรียนมัธยมสตรีเฟลิเซีย จังหวัดฮิโรชิมา มีนิสัยร่าเริมแจ่มใส และซุ่มซ่ามเป็นที่สุด แต่เมื่ออยู่ในสนามบาสเกตบอลจะเป็นผู้เล่นที่เก่งมาก ปรากฏตัวครั้งแรกในภาคอินเตอร์ไฮ โดยเป็นหนึ่งในนักกีฬาของโรงเรียนมัธยมสตรีเฟลิเซียที่มาแข่งขันในระดับอินเตอร์ไฮเช่นเดียวกับทีมของพระเอก สุดท้ายได้เป็นแฟนกับพระเอกของเรื่อง
# ทาคากิ มาซาฮิโระ
ทาคากิ มาซาฮิโระ เป็นตัวละครจากเรื่องฮาเล็มบีท จังหวะคนจริง เขาเป็นนักกีฬาบาสเกตบอลตำแหน่งพอทย์การ์ด โรงเรียนอาชีวะคานาซาวะคิตะ กัปตันทีมและนักกีฬาดีเด่นอันดับ 1 ของญี่ปุ่น
# ดิจิท็อกซิน
ดิจิท็อกซิน (Digitoxin)เป็นสารประเภท cardiac glycoside มีโครงสร้างและผลต่อร่างกายเหมือนกับดิจ็อกซิน (แม้ว่าจะมีผลต่อร่างกายอยู่นานกว่า) สิ่งที่แตกต่างไปจากดิจ็อกซิน (ซึ่งถูกขับถ่ายออกจากร่างกายผ่านทางไต) คือ ดิจิท็อกซินจะถูกขับถ่ายผ่านทางตับ ดังนั้นจึงสามารถใช้กับผู้ป่วยที่มีไตไม่แข็งแรงได้ อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันแทบไม่มีการใช้ดิจิท็อกซินในการแพทย์แผนปัจจุบันของอังกฤษ
# คาวามูระ ฮายาโตะ
คาวามูระ ฮายาโตะ เป็นตัวละครจากเรื่องฮาเล็มบีท จังหวะคนจริง เป็นนักกีฬาบาสเกตบอล ตำแหน่งชู้ตติ้งการ์ด โรงเรียนอาชีวะคานาซาวะคิตะ
# ยาคุโมะ อิจิโร
ยาคุโมะ อิจิโร เป็นตัวละครจากเรื่องฮาเล็มบีท จังหวะคนจริง

ทาคากิ มาซาฮิโระ นักกีฬาบาสเกตบอล ตำแหน่งเซ็นเตอร์ โรงเรียนอาชีวะคานาซาวะคิตะ เพื่อสนิทของทาคากิ มาซาฮิโระ
# ยูสะ นินซาบุโร
ยูสะ นินซาบุโร เป็นตัวละครจากเรื่องฮาเล็มบีท จังหวะคนจริง

ยูสะ นินซาบุโร นักกีฬาบาสเกตบอล ตำแหน่งเซ็นเตอร์โรงเรียนอาชีวะคานาซาวะคิตะ นักบาสเกตบอลคนที่ 6 ที่แข็งแกร่งและเก่งที่สุด
# พญาแสนพู
พญาแสนพู  เป็นพญาในเมืองเชียงใหม่และผู้สร้างเมืองเชียงแสน

 พระราชประวัติ 
พญาแสนพู มีพระอิสริยยศเดิมว่า ท้าวแสนพู เป็นพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในพญาไชยสงครามผู้ครองเมืองเชียงราย พระราชบิดาได้ราชาภิเษกพระองค์ให้เป็นพญาในเมืองเชียงใหม่เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 1861 สืบแทนพญามังรายที่สวรรคต เมื่อขุนเครือผู้ครองเมืองนายทราบจึงยกทัพมายึดเมืองเชียงใหม่ได้สำเร็จ พญาแสนพูหนีไปพึ่งพระราชบิดาที่เมืองเชียงราย พญาไชยสงครามจึงให้ท้าวน้ำท่วมพระราชโอรสพระองค์รองแต่งทัพไปยึดเมืองเชียงใหม่คืน ท้าวน้ำท่วมทำสำเร็จ พญาไชยสงครามจึงราชาภิเษกท้าวน้ำท่วมให้เป็นพญาครองเมืองเชียงใหม่ แต่ผ่านไปเพียงสองปีท้าวน้ำท่วมก็ถูกพระราชบิดาถอดจากราชสมบัติ แล้วเนรเทศไปอยู่เชียงตุง และราชาภิเษกพญาแสนพูให้ครองเมืองเชียงใหม่อีกครั้ง

เมื่อพญาไชยสงครามสวรรคต พญาแสนพูจึงเสด็จไปปลงพระศพพระราชบิดาที่เชียงราย แล้วราชาภิเษกท้าวคำฟูพระราชโอรสให้เป็นพญาในเมืองเชียงใหม่แทน ส่วนพระองค์เสด็จไปสร้างเมืองเชียงแสน พระองค์ครองราชสมบัติในเมืองนั้นได้ 7 ปีก็สวรรคตราวปี พ.ศ. 1881/82อรุณรัตน์ วิเชียร์เขียว และเดวิด เค. วัยอาจ, หน้า 65

 ราชตระกูล
# เขื่อนดิน
เขื่อนดิน คือเขื่อนที่ก่อสร้างด้วยการถมดินบดอัดแน่น มีวัสดุหลักเป็นดินประเภททึบน้ำ

 ประเภทของเขื่อนดิน 
เขื่อนดินมี 2 ประเภท คือ
 เขื่อนดินประเภทเนื้อเดียว (Homogeneous Earth Dam) เป็นเขื่อนซึ่งก่อสร้างด้วยดินเหนียว ซึ่งเป็นดินประเภททึบน้ำ ปิดทับด้านเหนือน้ำด้วยหินทิ้ง หรือหินเรียง เพื่อป้องกันการกัดเซาะจากคลื่น ด้านท้ายน้ำมักจะปลูกหญ้าป้องกันการพังทลายของดิน 
 เขื่อนดินประเภทแบ่งโซน (Zoned-Earth Dam) ตัวเขื่อนจะแบ่งโครงสร้างเขื่อนเป็นโซน โดยแกนกลางของเขื่อนจะเป็นชั้นดินเหนียวทึบน้ำ มีชั้นกรองเป็นวัสดุประเภทกรวดหรือทราย ชั้นถัดจากแกนเขื่อนจะเป็นดินประเภทกึ่งทึบน้ำ และปิดทับด้านเหนือน้ำด้วยหินทิ้ง หรือหินเรียง เพื่อป้องกันการกัดเซาะจากคลื่น เช่นเดียวกับเขื่อนดินประเภทเนื้อเดียว

 หลักการออกแบบเขื่อน 
ในการออกแบบเขื่อนจะต้องพิจารณารายละเอียดดังต่อไปนี้ คือ
 เสถียรภาพของตัวเขื่อน
 แรงแบกทานของชั้นหินฐานราก
 การควบคุมการรั่วซึมของน้ำ
 ความสูงเผื่อของสันเขื่อน
 การป้องกันและควบคุมการกัดเซาะจากคลื่น
 การจัดการวัสดุ

 ขั้นตอนในการออกแบบเขื่อน 
การออกแบบเขื่อนมีขั้นตอนโดยสังเขป ดังนี้
 ศึกษา สังเกตการณ์ รวบรวมข้อมูล เช่นสภาพฐานราก แหล่งวัสดุ น้ำหนักที่กระทำ	
 เลือกประเภทของเขื่อน
 วิเคราะห์การรั่วซึมของน้ำ และออกแบบชั้นกรอง
 วิเคราะห์เสถียรภาพของตัวเขื่อน
 วิเคราะห์การทรุดตัวและการเคลื่อนตัว
 ออกแบบหน้าตัดเขื่อนขั้นสุดท้าย
 พิจารณาอุปกรณ์ตรวจวัดพฤติกรรมของเขื่อนเพื่อความปลอดภัย
 จัดทำแบบขั้นสุดท้ายและข้อกำหนดทางเทคนิค
# พญากือนา
พญากือนา , พญาธรรมิกราช หรือ เจ้าท้าวสองแสนนา อันธรรมิกราช เป็นพระมหากษัตริย์ล้านนา รัชกาลที่ 6 แห่งราชวงศ์มังราย ทรงครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 1898 - พ.ศ. 1928รุ่งพงษ์ ชัยนาม. ประวัติศาสตร์ล้านนา : ประวัติศาสตร์ไทยที่คนไทยไม่ค่อยมีโกาสได้ศึกษา. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช เป็นพระราชโอรสในพญาผายูกับพระนางจิตราเทวี 

พญากือนามีศรัทธาในศาสนาพุทธอย่างแรงกล้า โปรดให้อาราธนาพระสุมนเถรจากกรุงสุโขทัยมาประดิษฐานพุทธศาสนาแบบลังกาวงศ์ในล้านนา และอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุไปประดิษฐานบนดอยสุเทพ

 พระอุปนิสัย 
พงศาวดารโยนก ฉบับหอสมุดแห่งชาติ กล่าวว่า:-

 ราชตระกูล
# ฟิงโกลฟิน
ตามปกรณัมชุด ซิลมาริลลิออน ของ เจ. อาร์. อาร์. โทลคีน  ฟิงโกลฟิน  เป็นกษัตริย์ของชาวโนลดอร์พลัดถิ่นบนมิดเดิ้ลเอิร์ธ  พระองค์เป็นโอรสองค์ที่สองของกษัตริย์ฟินเวกับพระนางอินดิส  มีพี่ชายต่างมารดาคือ เฟอานอร์ และน้องชายร่วมมารดาเดียวกันคือ ฟินาร์ฟิน  ฟิงโกลฟินมีโอรสธิดารวมสี่องค์คือ ฟิงกอน ทัวร์กอน อาเรเดล และอาราคาโน (ไม่ได้เอ่ยถึงในปกรณัม)  ในปกรณัมกล่าวถึงฟิงโกลฟินว่า เป็นผู้มีร่างกายกำยำแข็งแรง จิตใจห้าวหาญ  บางแห่งยกย่องว่าพระองค์เป็นนักรบผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในบรรดาบุตรแห่งอิลูวาทาร์ทั้งปวง  ชื่อของพระองค์ในภาษาเควนยา คือ โนโลฟินเว (Nolofinwë) ซึ่งมีความหมายว่า 'บุตรแห่งฟินเวผู้เฉลียวฉลาด'

ฟิงโกลฟินและฟินาร์ฟิน เป็นโอรสของกษัตริย์ฟินเวกับพระนางอินดิส ซึ่งอภิเษกหลังจากมีริเอล พระชายาองค์แรกและมารดาของเฟอานอร์สิ้นพระชนม์  ดังนั้นจึงมักมีเรื่องขัดเคืองกันระหว่างเฟอานอร์กับฟิงโกลฟินเสมอๆ เพราะต่างก็เป็นโอรสองค์ใหญ่  เหตุแห่งความขัดเคืองกันส่วนใหญ่มาจากการยุแยงของเมลคอร์ เทพอสูรที่ริษยาในความรุ่งเรืองของเหล่าวาลาร์และพวกเอลฟ์   ครั้งหนึ่งเกิดการวิวาทกันจนเฟอานอร์ชักดาบออกต่อหน้าฟิงโกลฟิน จนเป็นเหตุให้เฟอานอร์ถูกลงโทษ ให้เนรเทศออกจากนครทิริออน  ทว่าหลังจากนั้น มานเวเทพบดีได้จัดงานเลี้ยงและไกล่เกลี่ยให้พี่น้องทั้งสองกลับคืนดีกัน

แต่เมลคอร์และอุงโกลิอันท์ก่อเหตุร้าย ทำลายทวิพฤกษา สังหารกษัตริย์ฟินเว แล้วชิงซิลมาริลของเฟอานอร์ไปเสียจากท้องพระคลังที่ฟอร์เมนอส หลบหนีไปยังมิดเดิ้ลเอิร์ธ  เฟอานอร์ประกาศตามไล่ล่ามอร์กอธ (หรือเมลคอร์) ประชาชนชาวโนลดอร์ส่วนใหญ่ก็เคียดแค้นและจะตามไล่ล่ามอร์กอธด้วย ฟิงโกลฟินจึงเป็นผู้นำชาวโนลดอร์ส่วนใหญ่ที่ติดตามเฟอานอร์กลับมายังมิดเดิ้ลเอิร์ธ

หลังจากเฟอานอร์สิ้นพระชนม์  มายดรอส โอรสองค์ใหญ่ของเฟอานอร์สละสิทธิ์ในราชสมบัติ  ฟิงโกลฟินจึงขึ้นเป็นจอมกษัตริย์ของชาวโนลดอร์พลัดถิ่นบนมิดเดิ้ลเอิร์ธ เขาเป็นผู้นำในการสงครามต่อสู้กับมอร์กอธหลายครั้ง จนกระทั่งมอร์กอธตีโต้ด้วยไฟ ในสงครามดากอร์บราโกลลัค ทำให้ฝ่ายกองทัพเอลฟ์ได้รับความเสียหายยับเยิน รวมทั้งโอรสสององค์ของฟินาร์ฟิน คืออังกร็อดและอายก์นอร์ สิ้นพระชนม์ในการศึกครั้งนี้ด้วย ทำให้ฟิงโกลฟินลุแก่โทสะ บุกเพียงลำพังพระองค์เดียวเข้าไปถึงที่มั่นของมอร์กอธในอังก์บันด์ ฟิงโกลฟินได้สู้รบกับมอร์กอธตัวต่อตัว และสร้างบาดแผลแก่มอร์กอธได้ถึงเจ็ดแผล (จนทำให้มอร์กอธต้องเดินเขย่งขามานับแต่นั้น) แต่ไม่มีผู้ใดสามารถสังหารมอร์กอธซึ่งเป็นหนึ่งในเหล่าวาลาร์ได้  สุดท้ายฟิงโกลฟินจึงถูกมอร์กอธสังหาร

โธรอนดอร์พญาอินทรี นำร่างของฟิงโกลฟินออกมา ไปไว้ยังเขตเทือกเขาของกอนโดลิน  ทัวร์กอนได้สร้างหลุมพระศพของฟิงโกลฟินในที่นั้น

ดูเพิ่ม

 ราชวงศ์ฟินเว