# เยเรมีย์
เยเรมีย์ (, สมัยใหม่:   , Tiberian: ; ; ความหมาย "Yah shall raise") (–  ปีก่อนคริสต์ศักราช)เป็นหนึ่งในผู้เผยพระวจนะใหญ่ในคัมภีร์ฮีบรู เป็นบุตรของฮิลคียาห์ (Hilkiah) นักบวชจากอานาโธท และเป็นผู้เขียนหนังสือเยเรมีย์ เยเรมีย์เป็นหนึ่งในหมู่ปุโรหิตเมืองอานาโธทในแผ่นดินของเผ่าเบนยามิน 

เยเรมีย์ผู้เผยพระวจนะ มีชีวิตอยู่ในช่วงหลังของศตวรรษที่เจ็ดต่อเนื่องถึงช่วงแรกของศตวรรษที่หกก่อนคริตส์ศักราช ในระหว่างการทำพันธกิจอันยาวนาน เยเรมีย์เตือนประชากรของพระเจ้าถึงวิบัติภัยที่จะเกิดแก่ชาติเนื่องด้วยพวกเข้ากราบไหว้รูปเคารพและทำบาป เยเรมีย์มีชีวิตอยู่จนได้เห็นคำพยากรณ์นี้เกิดขึ้นจริงเมื่อกรุงเยรูซาเลมล่มสลายด้วยมือเนบูคัดเนสซาร์กษัตริย์บาบิโลน ทั้งนครกับพระวิหารในกรุงเยรูซาเลมถูกทำลาย และกษัตริย์กับคนยูดาห์จำนวนมากตกไปเป็นเชลยที่บาบิโลน เยเรมีย์ได้ทำนายด้วยว่าในที่สุดประชาชนจะกลับมาจากการเป็นเชลยและฟื้นฟูบูรณะชาติขึ้นใหม่ 

หนังสือเยเรมีย์อาจแบ่งเป็นส่วน ๆ ได้ดังนี้
 
1) ข่าวสารจากพระเจ้าถึงชาติยูดาห์กับบรรดาผู้นำระหว่างรัชสมัยของโยสิยาห์ เยโฮยาคิม เยโฮยาคีน และเศเดคียาห์
 
2) เนื้อหาจากบันทึกของบารุคผู้เป็นเลขานุการของเยเรมีย์ รวมทั้งการเผยพระวจนะและเหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ จากชีวิตของเยเรมีย์
 
3) ข่าวสารจากองค์เจ้านายเกี่ยวกับประเทศอื่น ๆ

4) ภาคผนวกเชิงประวัติศาสตร์ เล่าเรื่องราวการล่มสลายของกรุงเยรูซาเลมและการเป็นเชลยของบาบิโลน

เยเรมีย์เป็นคนละเอียดอ่อน ท่านรักประชาชนในชาติอย่างลึกล้ำ และเกลียดที่จะต้องประกาศการพิพากษาซึ่งจะเกิดแก่พวกเขา ในข้อพระคัมภีร์หลายตอนเยเรมีย์พูดจากความรู้สึกลึก ๆ ถึงความทุกข์อันเนื่องมาจากการที่พระเจ้าทรงเรียกให้ท่านเป็นผู้เผยพระวจนะ พระวจนะขององค์เจ้านายเหมือนไฟเผาหัวใจจนท่านไม่อาจเก็บถ้อยคำเหล่านั้นไว้ได้

พระวจนะที่ยิ่งใหญ่บางตอนในพระธรรมชี้ไปไกลกว่ายุคสมัยอันทุกข์ยากวุ่นวานของเยเรมีย์เอง ชี้ถึงวันเวลาที่จะมีพันธสัญญาใหม่ เป็นพันธสัญญาที่ประชากรของพระเจ้าจะถือรักษาโดยไม่ต้องมีธรรมมาจารย์มาคอยเตือน เพราะพันธสัญญานั้นจารึกบนหัวใจของเขาเอง พระคริสต์ธรรมคัมภีร์ ฉบับมาตรฐาน 2011

นอกจากท่านยังได้รับความเคารพในศาสนาอิสลาม ในฐานะนบี และเรื่องราวของท่านถูกบันทึกในตำราอิสลามของศาสนาอิสลาม เช่น กิเศาะศุล อัมบิยาอ์ โดย อิบน์ กะษีร

 มุมมองทางศาสนา 

 ยูดาย 
ในวรรณกรรมแรบไบของชาวยิว โดยเฉพาะเรื่อง อักกาดาห์ มักกล่าวถึงเยเรมีย์และโมเสสร่วมกัน This article incorporates text from the 1901–1906 Jewish Encyclopedia, a publication now in the public domain. ชีวิตและผลงานของพวกเขาถูกนำเสนอในเส้นขนาน ข้อความมิดราชโบราณ ต่อไปนี้น่าสนใจเป็นพิเศษ โดยเกี่ยวข้องกับสัญญาว่า "ผู้เผยพระวจนะเช่นโมเสส": "เมื่อโมเสสเป็นผู้เผยพระวจนะเป็นเวลาสี่สิบปี เยเรมีย์ก็เป็นเช่นนั้น ตามที่โมเสสพยากรณ์เกี่ยวกับยูดาห์และเบนยามิน ดังนั้น เยเรมีย์ทำ เมื่อเผ่าของโมเสส [คนเลวีภายใต้โคราห์] ลุกฮือขึ้นต่อต้านเขา เผ่าของเยเรมีย์ก็กบฏต่อเขาด้วย โมเสสถูกทิ้งลงไปในน้ำ เยเรมีย์ตกลงไปในบ่อ เมื่อโมเสสถูกช่วยไว้โดยทาสคนหนึ่ง (ทาสของ ธิดาฟาโรห์) ดังนั้น เยเรมีย์จึงได้รับการช่วยเหลือจากทาสคนหนึ่ง (เอเบดเมเลค) โมเสสตำหนิผู้คนด้วยคำพูด เยเรมีย์ก็เช่นกัน” Pesiqta, ed.  ผู้เผยพระวจนะเอเสเคียล เป็นบุตรของเยเรมีย์ตามวรรณกรรมของพวกรับบี  

 ศาสนาคริสต์ 
พิธีนมัสการของคริสเตียนรวมการอ่านจากหนังสือเยเรมีย์เป็นประจำ  ผู้เขียนพระกิตติคุณมัทธิว สนใจเป็นพิเศษว่าเหตุการณ์ในชีวิต การสิ้นพระชนม์ และการฟื้นคืนพระชนม์ของพระเยซูเป็นไปตามคำพยากรณ์ของเยเรมีย์อย่างไร Dahlberg, Bruce T., "The Typological Use of Jeremiah 1:4-19 in Matthew 16:13-23", Journal of Biblical Literature, Vol. 94, No. 1 (Mar., 1975), pp. 73-80, The Society of Biblical Literature

มีการอ้างอิงโดยตรงประมาณสี่สิบรายการของหนังสือในพันธสัญญาใหม่ ส่วนใหญ่ปรากฏในวิวรณ์ ที่เกี่ยวข้องกับการทำลายล้างของบาบิโลน  สาส์นถึงชาวฮีบรูหยิบเอาการบรรลุผลตามความคาดหวังเชิงพยากรณ์ของพันธสัญญาใหม่

 อิสลาม 

เช่นเดียวกับผู้เผยพระวจนะอื่นๆ ของคัมภีร์ฮีบรู เยเรมีย์ยังได้รับการยกย่องว่าเป็นนบี ในศาสนาอิสลาม อีกด้วย แม้ว่าเยเรมีย์จะไม่ได้กล่าวถึงในคัมภีร์อัลกุรอาน แต่ตัฟซีร และวรรณกรรมของชาวมุสลิมได้บรรยายเหตุการณ์ต่างๆ มากมายจากชีวิตของเยเรมีย์และบรรยายเรื่องราวของเขาอย่างละเอียด ซึ่งสอดคล้องอย่างใกล้ชิดกับเรื่องราวที่ให้ไว้ในพระคัมภีร์ฮีบรู ในภาษาอาหรับ ชื่อของเยเรมีย์ มักจะเปล่งเสียง ว่า อิรมียา, อันมียา หรือ อุรมียา see Tād̲j̲ al-ʿArūs, x. 157. 

นักประวัติศาสตร์คลาสสิกเช่น วะฮ์บ อิบน์ มุนับบิฮ์ ให้เรื่องราวของนบีอัรมียาซึ่งเปลี่ยนจากประเด็นหลักของเรื่องราวในพันธสัญญาเดิมของนบีอิรมียา: การเรียกของท่านให้เป็นนบี ภารกิจของท่านต่อกษัตริย์แห่งยูดาห์ ภารกิจของเขาต่อประชาชน และความลังเลใจของท่าน การประกาศเรื่องเผด็จการต่างชาติที่จะปกครองยูดาห์”  

ยิ่งกว่านั้น หะดีษและ นักตัฟซีรบางคนเล่าว่า คำอุปมาเรื่องหมู่บ้านในซากปรักหักพัง เป็นเรื่องเกี่ยวกับนบีอัรมียาTafsir al-Qurtubi, vol. 3, p. 188; Tafsir al-Qummi, vol. 1, p. 117. นอกจากนี้ ในซูเราะฮ์ 17 (อัลอิสรออ์) อายะฮ์ที่ 4–7 ซึ่งเกี่ยวกับการสร้างความเสียหายสองครั้งของชาวอิสราเอล บนโลก หะดีษและตัฟซีรบางคนอ้างว่าหนึ่งในการสร้างความเสียหายเหล่านี้คือการจำคุกและการประหัตประหารนบีอัรมียา

วรรณกรรมมุสลิม บรรยายเรื่องราวโดยละเอียดเกี่ยวกับการทำลายกรุงเยรูซาเล็ม ซึ่งคล้ายคลึงกับเรื่องราวที่ให้ไว้ในหนังสือของเยเรมีย์ Tabari, i, 646ff.