# อำเภอฝาง
ฝาง ) เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูง ประชากรมีทั้งชาวไทยพื้นราบและชาวไทยภูเขา อำเภอฝางเป็นอำเภอศูนย์กลางความเจริญในเขตเชียงใหม่ตอนบน มีอำเภอบริวารคือ อำเภอแม่อาย และ อำเภอไชยปราการ มีประชากรมากที่สุดเป็นอันดับสามของจังหวัดเชียงใหม่ รองจากอำเภอเมืองเชียงใหม่ และ อำเภอสันทรายhttps://chiangmai.nso.go.th/images/s-101.pdf มีทั้งประชากรจริงและประชากรแฝง อีกทั้งยังสามารถเดินทางไปจังหวัดเชียงรายได้อย่างสะดวกหลายช่องทาง ทำให้อำเภอฝางจะได้รับความเจริญจากจังหวัดเชียงรายจากแผนพัฒนาเศรษฐกิจชายแดนจีนตอนใต้-อินโดจีนในอนาคต

ในปี พ.ศ. 2552 อำเภอฝางได้รับการเสนอเพื่อพิจารณาจัดตั้งเป็นศูนย์กลางของจังหวัดฝาง โดยการรวมเอาอำเภอใกล้เคียงเข้าด้วยกันhttp://www.manager.co.th/Politics/ViewNews.aspx?NewsID=9530000167264 ซึ่งในระหว่างรอการพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดฝาง พ.ศ. ...

 ประวัติศาสตร์ 
 ประวัติอำเภอโดยสังเขป 
อำเภอฝาง หรือชื่อเดิม "อำเภอเมืองฝาง" เคยเป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงราย ต่อมาเมื่อเห็นว่าเมื่อติดต่อราชการกับจังหวัดเชียงราย ต้องเดินทางถึง 8-9 วัน แต่เดินทางไปจังหวัดเชียงใหม่ใช้เวลาเพียง 5-6 วัน จึงยกอำเภอเมืองฝาง มาขึ้นกับจังหวัดเชียงใหม่ ตามประกาศกระทรวงมหาดไทยลงวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2468 โดยมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 26 เมษายน ปีเดียวกัน

 ประวัติศาสตร์ของอำเภอ 
เดิมอำเภอฝางเป็นที่ตั้งของเมืองฝาง มีอายุนับพันปีในตำนานโยนกกล่าวไว้ว่า เมืองฝาง ถูกสร้างขึ้นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 1184 โดยเจ้าลาวจังกราช ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์ลาวจักราช เป็นหัวเมืองทางตอนเหนือของอาณาจักรล้านนา พญามังรายเคยเสด็จมาปกครองเมืองฝางและประทับอยู่ที่เมืองนี้ (ก่อนหน้านั้นเมืองฝางอาจจะเป็นเมืองร้างหรือถูกพญามังรายเข้ายืดจากเจ้าเมืององค์ก่อนหรือไม่ยังไม่ทราบแน่ชัด) พระองค์ทรงเตรียมกำลังพลก่อนที่จะยกทัพไปตีเมืองหริภุญชัย สร้างเวียงกุมกาม และสร้างเมืองนพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่ เมื่อวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 1839 เรียกสั้นๆ ว่า นครเชียงใหม่ต่อไป ดังนั้นเมืองฝางจึงเป็นเมืองโบราณที่มีอายุนับพันปี ปัจจุบันยังปรากฏหลักฐานทางประวัติศาสตร์คือ กำแพงเมืองและคูเมือง แบบเดียวกับในเมืองเชียงใหม่ 

อำเภอฝางเคยเป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงราย แต่ถูกโอนมาสังกัดจังหวัดเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2468 ด้วยเหตุผลเรื่องการคมนาคมและการติดต่อราชการ  อำเภอฝางได้มีการสร้างที่ว่าการอำเภอฝางขึ้นครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 เมษายน 2488 ต่อมาได้มีการแยกกิ่งอำเภอออกคือ กิ่งอำเภอแม่อายในปีพ.ศ. 2510 ก่อนที่ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอแม่อายในปีพ.ศ. 2516 ต่อมาได้แยกกิ่งอำเภออีกคือกิ่งอำเภอไชยปราการในปีพ.ศ. 2531 และได้ยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอไชยปราการในปีพ.ศ. 2537

 ภูมิศาสตร์
 ที่ตั้งและอาณาเขต 
อำเภอฝางตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังนี้
 ทิศเหนือ ติดต่อกับรัฐฉาน (ประเทศพม่า) และอำเภอแม่อาย  
 ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอแม่อาย 
 ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอแม่สรวย (จังหวัดเชียงราย) และอำเภอไชยปราการ
 ทิศตะวันตก ติดต่อกับรัฐฉาน (ประเทศพม่า)

 สภาพภูมิอากาศ 
 มีอุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีประมาณ 25 องศา มีอากาศหนาวเย็นในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ อุณหภูมิอยู่ระหว่าง 10-19 องศา ส่วนอุณหภูมิสูงสุดอยู่ในช่วงเดือนเมษายน ประมาณ 39 องศา

 การแบ่งเขตการปกครอง 
 การปกครองส่วนภูมิภาค 
อำเภอฝางแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 119 หมู่บ้าน ได้แก่

 ลำดับที่  อักษรไทย  อักษรโรมัน  จำนวนหมู่บ้าน  ประชากรทั้งหมด(พ.ศ. 2566)กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร (รายเดือน) พื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เดือนธันวาคม 2566." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: . สืบค้น 13 มีนาคม 2567. ประชากรแยกตามส่วนท้องถิ่น(พ.ศ. 2566) 1.  เวียง Wiang  20  28,383  8,43519,948 (ทต. เวียงฝาง)(อบต. เวียง) 2.  ม่อนปิ่น  Mon Pin  15  21,490  21,490  (อบต. ม่อนปิ่น) 3.  แม่งอน  Mae Ngon  15  16,789  16,789  (อบต. แม่งอน) 4.  แม่สูน Mae Sun  17  14,486  14,486  (อบต. แม่สูน) 5.  สันทราย San Sai  17  11,061  11,061 (ทต. สันทราย) 6.  แม่คะ Mae Kha  15  15,006  15,006  (อบต. แม่คะ) 7.  แม่ข่า  Mae Kha  13  9,463  1,8297,634  (ทต. บ้านแม่ข่า)(ทต. แม่ข่า) 8.  โป่งน้ำร้อน  Pong Nam Ron  7  6,332  6,332  (อบต. โป่งน้ำร้อน) รวม  119  123,010  28,959 (เทศบาล) 94,051 (อบต.)

 การปกครองส่วนท้องถิ่น 
ท้องที่อำเภอฝางประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 10 แห่ง ได้แก่
 เทศบาลตำบลเวียงฝาง ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลเวียง
 เทศบาลตำบลบ้านแม่ข่า ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลแม่ข่า
 เทศบาลตำบลแม่ข่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่ข่า (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลบ้านแม่ข่า)
  เทศบาลตำบลสันทราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสันทรายทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลเวียง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเวียง (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลเวียงฝาง)
 องค์การบริหารส่วนตำบลม่อนปิ่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลม่อนปิ่นทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่งอน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่งอนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่สูน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่สูนทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลแม่คะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่คะทั้งตำบล
 องค์การบริหารส่วนตำบลโป่งน้ำร้อน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโป่งน้ำร้อนทั้งตำบล

 สถานที่ราชการที่สำคัญ 

 ที่ทำการอำเภอฝาง
 ศาลจังหวัดฝาง
 เรือนจำอำเภอฝาง
 สำนักงานยุติธรรมจังหวัดเชียงใหม่ สาขาฝาง
 สำนักงานคุมประพฤติจังหวัดเชียงใหม่ สาขาฝาง 
 สถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดเชียงใหม่ สาขาฝาง
 สำนักงานอัยการจังหวัดฝาง
 สำนักงานบังคับคดีจังหวัดเชียงใหม่ สาขาฝาง
 สำนักงานสัสดี อำเภอฝาง
 สำนักงานประกันสังคมจังหวัดเชียงใหม่ สาขาฝาง
 สำนักงานที่ดินจังหวัดเชียงใหม่ สาขาฝาง
 คลังจังหวัดฝาง
 สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขาฝาง
 สำนักงานสรรพสามิตพื้นที่เชียงใหม่ สาขาฝาง
 สำนักงานขนส่งจังหวัดเชียงใหม่ สาขาฝาง
 สำนักงานจัดหางาน สาขาฝาง

 สถานีตำรวจภูธรฝาง
 ด่านตรวจคนเข้าเมืองฝาง
 สำนักงานสาธารณสุขอำเภอฝาง
 โรงพยาบาลฝาง
 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเชียงใหม่ เขต 3
 สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย อำเภอฝาง
 ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรเชียงใหม่ (ฝาง)
 อุทยานแห่งชาติแม่ฝาง
 ศูนย์พัฒนาปิโตรเลียมภาคเหนือ
 สำนักงานเกษตรอำเภอฝาง
 สำนักงานปศุสัตว์อำเภอฝาง
 สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอฝาง
 สำนักงานวัฒนธรรมและสภาวัฒนธรรมอำเภอฝาง
 การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค สาขาฝาง
 การประปาส่วนภูมิภาค สาขาฝาง

 สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญ 
 ดอยอ่างขาง 

ดอยอ่างขาง เป็นที่ตั้งของสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง ซึ่งมีโครงการวิจัยผลไม้ ไม้ดอกเมืองหนาว งานสาธิตพืชไร่ พืชน้ำมัน โดยมุ่งที่หาผลิตผลที่มีคุณค่าพอที่จะทดแทนการปลูกฝิ่นของชาวเขา และทำการส่งเสริมพัฒนาอาชีพเกษตรกรรมแก่ชาวเขาในบริเวณใกล้เคียง โดยมีชาวเขาเผ่าต่างๆ ได้แก่ เผ่ามูเซอดำ ปะหล่อง จีนฮ่อ และไทยใหญ่ นักท่องเที่ยวสามารถเที่ยวชมแปลงทดลองปลูกไม้ผลเมืองหนาว ได้แก่ ท้อ บ๊วย พลัม ฯลฯ พืชผักเมืองหนาว งานสาธิตพืชไร่ เช่น แคร์รอต ผักสลัดต่างๆ สวนสมุนไพร แปลงดอกไม้ เช่น คาร์เนชั่น กุหลาบ แอสเตอร์ เบญจมาศ ฯลฯ โรงบรรจุผลไม้เพื่อส่งจำหน่ายและสหกรณ์ของโครงการ ซึ่งจำหน่ายผลิตผลที่ปลูกในบริเวณโครงการให้แก่นักท่องเที่ยวตามฤดูกาล
thumb|สวน80ปี ดอยอ่างขาง
ดอยอ่างขาง เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่โดดเด่นของจังหวัดเชียงใหม่ อยู่ในเขตพื้นที่ตำบลแม่งอน อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ อยู่ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ไปทางทิศเหนือ 137 กม. แยกซ้ายเข้าไปอีก 25 กม.  ดอยอ่างขางเป็นเทือกดอยสูงติดกับสันเขาพรมแดนประเทศพม่า จุดเด่นที่นักท่องเที่ยวไปเยือนดอยอ่างขางคือการไปเที่ยวชมดอกไม้เมืองหนาวภายโครงการฯ  สถานีเกษตรดอยอ่างขางได้รับการจัดตั้งเมื่อปี 2512 ตามแนวพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เพื่อวิจัยพืชเมืองหนาวเพื่อส่งเสริมให้ชาวเขาปลูกทดแทนฝิ่นและหยุดการทำลายป่า  ดอยอ่างขางมีลักษณะเป็นแอ่งที่ราบในหุบเขาลักษณะเหมือนท้องกะทะหรือเหมือนอ่าง อยู่ที่ระดับความสูงประมาณ 1,400 เมตร   ภายในโครงการมีสิ่งที่น่าสนใจมากมาก เช่น แปลงปลูกไม้ดอกไม้ประดับกลางแจ้ง  แปลงปลูกไม้ในร่ม  แปลงทดลองกุหลาบ แปลงปลูกผัก แปลงปลูกผักในร่ม สวนท้อ สวนบ๊วย ป่าซากุระ ป่าเมเปิ้ล พระตำหนักดอยอ่างขาง

 พิพิธภัณฑ์โรงงานหลวงที่ 1 (ฝาง) 
thumb|อาคารพิพิธภัณฑ์โรงงานหลวงที่ 1 (ฝาง)

พิพิธภัณฑ์โรงงานหลวงที่ 1 (ฝาง) ก่อตั้งขึ้นจากพระราชดำริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ทรงต้องการเผยแพร่พระราชอัจฉริยภาพของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เกี่ยวกับการลดพื้นที่ปลูกพืชเสพติดโดยสันติวิธี และพระราชวิสัยทัศน์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวไทยภูเขา รวมทั้ง วิธีการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม บนพื้นที่สูงภาคเหนือ อย่างรอบด้าน ครบวงจร และยั่งยืน ของพระองค์

เนื่องจาก พิพิธภัณฑ์ฯ มีลักษณะเป็นพิพิธภัณฑ์พื้นที่ที่มีชีวิต (living SITE MUSEUM) สถานที่ที่ผู้สนใจสามารถเยี่ยมชมและศึกษาเรียนรู้ จึงประกอบไปด้วย

 อาคารพิพิธภัณฑ์ฯ เป็นพื้นที่จัดแสดงนิทรรศการ วัตถุสะสม และเก็บรวบรวมข้อมูล อันเกี่ยวข้องกับมูลนิธิโครงการหลวง โรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปที่ 1 (ฝาง) และ บริษัท ดอยคำผลิตภัณฑ์อาหาร จำกัด
 อาคารโรงงานหลวงฯ เป็นพื้นที่จัดแสดงสายการผลิตและกระบวนการผลิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมของผลิตภัณฑ์ "ดอยคำ" เช่น ลิ้นจี่กระป๋อง สตรอว์เบอร์รีอบแห้ง น้ำดื่มบริสุทธิ์ เสาวรสแช่แข็ง และบ๊วยดอง เป็นต้น รวมทั้ง แปลงสาธิตวัตถุดิบ
 ชุมชนบ้านยาง อดีตเคยเป็นถิ่นอาศัยของชาวยาง (ปะกากะญอ) แต่ถูกชาวจีนยูนนานที่อพยพหนีภัยสงครามการเมืองจากประเทศจีน เข้ามาลงหลักปักฐานพึ่งพระบรมโพธิสมภารเมื่อกว่า 50 ปีที่ผ่านมา ซึ่งมีเอกลักษณ์โดดเด่นด้านวัฒนธรรม ความหลากหลายของเชื้อชาติและศาสนา รวมทั้ง การฟื้นฟูสภาพแวดล้อมและธรรมชาติ เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากอุทกภัยน้ำป่า

นอกจากจะได้เรียนรู้ประวัติความเป็นมาของแนวทางการพัฒนาประเทศของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวแล้ว ยังมีปรัชญาที่ประธานมูลนิธิโครงการหลวง (หม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี) สรุปความจากแนวพระราชดำริที่ว่า ผลสัมฤทธิ์ของมูลนิธิโครงการหลวงคือการ "ช่วยชาวเขา ช่วยชาวเรา ช่วยชาวโลก" นั้นหมายความว่าอย่างไร

พิพิธภัณฑ์ฯ ตั้งอยู่ที่ตีนดอยอ่างขาง แยกจากทางขึ้นสถานีเกษตรหลวงอ่างขาง ไปประมาณ 2 กิโลเมตร ใช้เวลาในการเที่ยวชมประมาณ 1 ชั่วโมง นอกจากนั้น ยังมีคำบรรยายภาพและนิทรรศการ ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษอีกด้วย

 อุทยานแห่งชาติดอยฟ้าห่มปก 

อุทยานแห่งชาติดอยฟ้าห่มปก มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในเขตท้องที่ ตำบลม่อนปิ่น อำเภอฝาง อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ ลักษณะภูมิประเทศสลับซับซ้อน เป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาผีปันน้ำ เป็นป่าที่อุดมสมบูรณ์ประกอบด้วยพันธุ์ไม้ สัตว์ป่าและของป่าหลายชนิด มีจุดเด่นทางธรรมชาติที่งดงาม เช่น ถ้ำห้วยบอน บ่อน้ำร้อน น้ำพุร้อน ห้วยแม่ใจ เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง ของจังหวัดเชียงใหม่ และสามารถเดินทางเข้าไปเที่ยวได้โดยสะดวกสบาย มีเนื้อที่ประมาณ 380 ตารางกิโลเมตร หรือ 237,500 ไร่ ได้ประกาศจัดตั้งเป็น "อุทยานแห่งชาติแม่ฝาง" เมื่อวันที่ 4 กันยายน 2543

 โป่งน้ำร้อนฝาง 
thumb|left|น้ำพุร้อนฝาง
โป่งน้ำร้อนฝางเป็นบ่อน้ำร้อนธรรมชาติเกิดจากความร้อนใต้ดิน มีไอร้อนคุกรุ่นอยู่ตลอดเวลา อุณหภูมิของน้ำประมาณ 40-88 องศาเซสเซียล มีจำนวนมากมายหลายบ่อในพื้นที่ประมาณ 10 ไร่ (บ่อใหญ่มีไอน้ำร้อนพุ่งขึ้นสูงถึง 40-50 เมตร) อุทยานแห่งชาติได้จัดบริการห้องอาบน้ำแร่และอบไอน้ำ บ่อน้ำร้อนจะอยู่ก่อนถึงที่ทำการอุทยานแห่งชาติเล็กน้อย และทางอุทยานแห่งชาติได้จัดให้มีเส้นทางศึกษาธรรมชาติขึ้นเขาผ่านป่าเบญจพรรณมาถึงบ่อน้ำร้อน ระยะทางประมาณ 1.2 กิโลเมตร

 น้ำตกโป่งน้ำดัง 

ตั้งอยู่ในเขต อุทยานแห่งชาติแม่ฝาง เป็นน้ำตกหินปูนขนาดเล็กที่สวยงามมีการไหลของน้ำที่สม่ำเสมอ ชั้นบนสุดมีความสูงกว่า 10 เมตร บริเวณน้ำตกมีถ้ำขนาดเล็กๆ พอให้คนเข้าไปนั่งเล่นได้ 3-4 คน เพดานถ้ำมีน้ำหยดตลอดเวลาและเกิดเป็นหินงอกเล็กๆ ไปทั่ว ตั้งอยู่บริเวณเดียวกับหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ มฝ.3 (น้ำตกโป่งน้ำดัง) บ้านแม่สูนน้อย ตำบลแม่สูน อำเภอฝาง ต้องเดินตามเส้นทางเดินป่าไปสู่น้ำตก ระยะทางไป-กลับ ประมาณ 1.5 กิโลเมตร ระหว่างทางผ่านป่าดิบแล้งที่ร่มครึ้มด้วยไม้ใหญ่ บางช่วงต้องเดินข้ามลำธารที่มีน้ำใสไหลเย็น

กิจกรรม - ชมพรรณไม้ - ดูผีเสื้อ - เดินป่าศึกษาธรรมชาติ - เที่ยวน้ำตก
 
 ถ้ำห้วยบอน 

ถ้ำห้วยบอนตั้งอยู่ในเขต อุทยานแห่งชาติแม่ฝาง เป็นถ้ำขนาดใหญ่ มีหินงอกหินย้อยที่สวยงามมาก มีความลึกจากปากถ้ำหนึ่งถึงอีกปากถ้ำหนึ่งประมาณ 324 เมตร กว้างประมาณ 20-30 เมตร ภายในถ้ำไม่มีจุดอันตรายต่อผู้เข้าชม ประมาณกลางถ้ำจะพบโถงถ้ำใหญ่ซึ่งจุคนได้ประมาณ 40-50 คน สภาพถ้ำเต็มไปด้วยเสาหินและหินงอกหินย้อยขนาดต่างๆ และบริเวณใกล้เคียงมีถ้ำเล็กถ้ำน้อยประมาณ 10 ถ้ำ อยู่ห่างจากอำเภอฝางประมาณ 12 กิโลเมตร สามารถเดินทางโดยทางเท้าจากบ่อน้ำร้อนระยะทางประมาณ 4 กิโลเมตร

 วัดเจดีย์งาม 
thumb|วัดเจดีย์งาม

วัดเจดีย์งามสันนิษฐานว่าสร้างขึ้นเมื่อ  พ.ศ. 2021 เดิมเป็นวัดร้าง  ต่อมาเมื่อปี  พ.ศ. 2475 ท่านพระครูโสภณเจติยาราม  อดีตเจ้าคณะอำเภอฝาง  ได้ทำการบูรณะพัฒนาขึ้นมาเป็นวัด  เดิมชื่อว่า  “วัดหัวกาด”  ต่อมาชื่อว่า  “วัดหนองไผ่”  (จากคำบอกเล่าถวายของพระเดชพระคุณพระเทพวรสิทธาจารย์  เจ้าอาวาสวัดสำเภอ อดีตเจ้าคณะจังหวัดเชียงใหม่) และตั้งชื่อใหม่ว่า  “วัดเจดีย์งาม”  ตามองค์พระธาตุเจดีย์งาม  ได้รับพระราชทานพัทธสีมา  เมื่อวันที่  3 พฤษภาคม  พ.ศ. 2475 เขตพัทธสีมา  กว้าง  60 เมตร  ยาว  80 เมตร  และเมื่อวันที่  23 มกราคม  พ.ศ. 2541 ได้มีพระบรมราชองค์การโปรดเกล้าฯ  ให้วัดเจดีย์งามได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา  ซึ่งมีความกว้าง  20 เมตร  ยาว  30 เมตร  ประกาศเมื่อวันที่  9 กุมภาพันธ์  พ.ศ. 2542

พุทธศักราช  2536  ได้มีการสร้างอุโบสถขึ้นมา  1  หลังโดยทำการวางศิลาฤกษ์  เมื่อวันที่  1  มีนาคม  พ.ศ.  2536  โดยพระเดชพระคุณเจ้าประคุณสมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์  (ช่วงวรปุญญมหาเถระ  ป.ธ.9)  เจ้าอาวาสวัดปากน้ำภาษีเจริญ  เจ้าคณะใหญ่หนเหนือได้เมตตาเป็นประธานวางศิลาฤกษ์  ซึ่งเป็นอุโบสถหลังนี้สร้างด้วยศิลปะแบบไทยล้านนาผสมศิลปะแบบภาคกลาง  โดยใช้ไม้สักแกะสลักลงรักปิดทองผนังด้านนอกอุโบสถเขียนลายรดน้ำ  ประกอบเป็นภาพลายรดน้ำ  พระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุยเดช  ส่วนผนังด้านในอุโบสถแกะสลักเป็นภาพทศชาติ  และมหาชาติทำการลงรักปิดทอง  และเขียนภาพไตรภูมิพระร่วง  ขนบธรรมเนียมประเพณีชาวล้านนาในอดีต  และวิถีชีวิตขนบธรรมเนียมประเพณีวัฒนธรรมชาวไทเขินเมืองเชียงตุง   พร้อมกันนี้ยังได้เขียนภาพประวัติของพ่อขุนเม็งรายมหาราชผู้ปกครองเมืองฝางไว้ในอุโบสถด้วย

อุโบสถหลังนี้ใช้เวลาในการก่อสร้างเป็นระยะเวลา  7  ปี  (2536-2542)  จึงจะแล้วเสร็จ  โดยมีช่างผู้ชำนาญการในการแกะสลักไม้สักทองจำนวน  5  ชุด  สิ้นทุนทรัพย์ในการก่อสร้างเป็นจำนวนเงิน  22  ล้าน  5  แสนบาท

 อนุสาวรีย์พระเจ้าฝางอุดมสิน-พระนางสามผิว 

thumb|left|อนุสาวรีย์พระเจ้าฝาง พระนางสามผิว

อนุสาวรีย์  พระเจ้าฝางอุดมสิน – พระนางสามผิว (บ่อน้ำซาววา) ตั้งอยู่ที่ สวนสุขภาพ หน้าวัดพระบาทอุดม ตำบลเวียง อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่

ประวัติความเป็นมา

ตามหลักฐานที่ค้นพบหลายๆแห่งระบุว่า  พระเจ้าฝางอุดมสิน  พระนามเดินชื่อ  “พระยาเชียงแสน”  เป็นพระราชบุตรของพระเจ้าเมืองเชียงแสน  ได้มาปกครองเมืองฝาง  ในปี  พ.ศ. 2172 ศักราชได้  99 ตั๋ว  เดือนแปดแรม  13 ค่ำ  พระเจ้าฝางพร้อมด้วยพระชายาซึ่งมีพระนามว่า  “พระนางสามผิว”  ซึ่งเป็นบุตรีของเจ้าเมืองล้านช้าง (เวียงจันทร์) ซึ่งมีพระศิริโฉมงดงามเป็นที่เลื่องลือไปทั่วสารทิศว่าพระองค์มีผิวพระวรกายถึงสามผิว ในแต่ละวันคือตอนเช้าจะมีผิวขาวดังปุยฝ้าย ในตอนบ่ายจะมีสีแดงดังลูกตำลึงสุก และในตอนเย็นผิวพระวรกายของพระนางจะเป็นสีชมพูดุจดอกปุณฑริก(ดอกบัวขาบ)

พระเจ้าฝาง  พระนางสามผิว  มีพระราชธิดาองค์หนึ่งมีพระนามว่า  “พระนางมัลลิกา”  ในขณะที่พระองค์มาปกครองเมืองฝางนั้น  เมืองฝางยังคงเป็นเมืองขึ้นของพม่า  พระเจ้าฝางจึงทรงมีความคิดที่จะกอบกู้อิสรภาพให้แก่เมืองฝาง  โดยให้ส้องสุมผู้คนและได้ตระเตรียมอาวุธเสบียงกรัง  โดยไม่ยอมส่งส่วยและขัดขืนคำสั่งของพม่า  ซึ่งทางพม่าได้ล่วงรู้ว่าเมืองฝางคิดจะแข้งข้อต่อตน  จึงได้ยกกองทัพมาปราบ  โดยกษัตริย์พม่าแห่งกรุงอังวะพระนามว่า  “พระเจ้าภะวะสุทโธธรรมราชา”  เป็นแม่ทัพใหญ่นำกองทัพเข้าตีเมืองฝางในปี  พ.ศ. 2176  ศักราชได้  955 ตั๋ว  พระเจ้าฝางนำกองทัพป้องกันเมืองอย่างแข็งขัน  ทำให้พระเจ้าภะวะสุทโธธรรมราชาเข้าตีเมืองไม่ได้

พระเจ้าภะวะสุทโธธรรมราชาจึงได้เปลี่ยนแผนการรบใหม่โดยนำกำลังทหารล้อมเมืองไว้  พร้อมทั้งตั้งค่ายอยู่บนเนินด้านทิศเหนือของเมืองฝาง  คือที่ตั้งศาลจังหวัดฝาง  เรือนจำจังหวัดฝาง  สำนักงานที่ดินจังหวัดเชียงใหม่  สาขาฝาง  สถานีตำรวจภูธรอำเภอฝาง  หรือที่เราเรียกว่า  “เวียงสุทโธ”  ในปัจจุบันนี้  แล้วสั่งให้ทหารระดมยิงธนูไฟ (ปืนใหญ่)  เข้าใส่เมืองฝางทำให้บ้านเมืองฝางเกิดระส่ำระส่าย  ประชาชนเสียขวัญและทหารล้มตายลงเป็นจำนวนมาก

พระเจ้าฝาง  พระนางสามผิว  ทั้งสองพระองค์ทรงคิดว่าสาเหตุของการเกิดศึกในครั้งนี้  ต้นเหตุนั้นเกิดจากพระองค์ทั้งสองแท้ๆที่คิดจะกอบกู้อิสรภาพ  ทำให้ประชาชนต้องได้รับความเดือดร้อนและการกระทำครั้งนี้ก็ไม่สำเร็จ  ทั้งสองพระองค์จึงตัดสินพระทัยสละพระชนม์ชีพเพื่อปกป้องผู้คนเมืองฝางให้พ้นจากความอดอยากและการถูกเข่นฆ่าจากกองทัพของพระเจ้าภะวะสุทโธธรรมราชา

และในคืนนั้นคือวันขึ้น  5 ค่ำ  เดือน  6 เหนือปี  พ.ศ. 2180 ศักราชได้  999 ตั๋ว  พระเจ้าฝางพร้อมด้วยพระนางสามผิว  จึงได้สละพระชนม์ชีพ  ด้วยการกระโดดบ่อน้ำซาววา  และในตอนรุ่งสางของวันนั้น  กองทัพพระเจ้าภะวะสุทโธธรรมราชาก็ตีและบุกเข้าทางกำแพงเมืองด้านทิศเหนือของเมืองฝางได้สำเร็จ  เมื่อรำลึกถึงวีรกรรมของพระเจ้าฝาง  พระนางสามผิว  ที่ทรงสละพระชนม์ชีพเพื่อปกป้องประชาชนของพระองค์  พระเจ้าภะวะสุทโธธรรมราชาจึงได้ออกคำสั่งมิให้ทหารของพระองค์  ทำร้ายเข่นฆ่าชาวเมืองฝางอีก  และได้ยกกองทัพกลับไปกรุงอังวะ  ประเทศพม่า  โดยมิได้ยึดครองเมืองฝางแต่ประการใด

เพื่อเป็นการน้อมรำลึกพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่าน  คณะลูกเสือชาวบ้านพร้อมด้วยผู้ที่เคารพนับถือในสองพระองค์ท่าน  จึงได้ร่วมกันสร้างอนุสาวรีย์พระเจ้าฝาง-พระนางสามผิวขึ้น  ณ  ด้านหน้าบ่อน้ำซาววา  ในปี  พ.ศ. 2522  โดยก่อสร้างด้วยปูน  ต่อมาได้มีการสร้างอนุสาวรีย์ขึ้นใหม่โดยให้ทำการหล่อด้วยโหละ  เมื่อปลายปี  พ.ศ. 2539  ถึง  พ.ศ. 2540  เพื่อจะได้เป็นที่เคารพสักการะของผู้คนตลอดปี

 เขื่อนบ้านลาน 
thumb|เขื่อนบ้านลานใน พ.ศ. 2568

เขื่อนเก็บน้ำบ้านลาน(อ่างเก็บน้ำมาว) ตั้งอยู่ที่ตำบนม่อนปิน อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ทำหน้าที่เป็นแหล่งน้ำสำหรับอุปโภค และบริโภค สนับสนุนกิจกรรมทางการเกษตร โดยจะมีการระบายน้ำไปตามลำน้ำมาว สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญแห่งอีกหนึ่งของอำเภอฝาง เขื่อนบ้านลานเป็นที่รู้จักกันในหมู่นักตกปลา และคนในพื้นที่

และเมื่อปี พ.ศ. 2568 มีกระแสเกี่ยวกับเขื่อนบ้านลานตามสื่อโซเชียลมีเดีย เนื่องจากความสวยงามของภูเขาและทุ่งหญ้าบริเวณโดยรอบของเขื่อน จนได้รับการขนานนามว่า “นิวซีแลนด์เมืองฝาง” หรือ “สวิตเซอร์แลนด์เมืองฝาง” จึงกลายเป็นหนึ่งในจุดหมายยอดนิยมของนักท่องเที่ยวสายธรรมชาติ

ช่วงเวลาในการท่องเที่ยว

 ช่วงฤดูฝน (ระหว่างเดือนพฤษภาคม - กันยายน) - ทุ่งหญ้าจะมีความเขียวชอุ่ม อากาศเย็นสบาย
 ช่วงฤดูหนาว (ระหว่างเดือนพฤศจิกายน - กุมภาพันธ์) - เห็นวิวภูเขาชัดเจน มีหมอกลงในช่วงเช้า

การขอความร่วมมือ

 ช่วยรักษาความสะอาดในบริเวณแหล่งท่องเที่ยว
 ไม่นำรถทุกชนิดเข้าไปในบริเวณทุ่งหญ้า

 สถานที่อื่นๆ 
thumb|วัดจองแป้น

 วัดต้นรุง หรือ จองออก ศิลปะชาวไต
 วัดจองแป้น หรือ จองตก ศิลปะชาวไต
 วัดพระธาตุเฉลิมพระเกียรติ ตำบลม่อนปิ่น
 ศาลหลักเมือง
 ศาลเจ้าปุงเถ่ากงเวียงฝาง

 สถานศึกษาในอำเภอฝาง 
 วิทยาลัยการอาชีพฝาง
 โรงเรียนฝางชนูปถัมภ์
 โรงเรียนรังษีวิทยา
 โรงเรียนฉือจี้เชียงใหม่
 โรงเรียนบ้านเวียงฝาง
 โรงเรียนรัตนาเอื้อวิทยา 
 โรงเรียนสายอักษร
 วิทยาลัยอาชีวศึกษานอร์ทฝาง
 โรงเรียนพระปริยัติธรรมวัดพระบาทอุดม

 ธนาคาร 
มี 9 ธนาคาร และอีก 1 สาขาย่อย ได้แก่ 
 ธนาคารออมสิน
 ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร 
 ธนาคารกรุงไทย  
 ธนาคารกรุงเทพ มี 2 สาขาคือ สาขาฝาง และสาขาย่อยโลตัส ฝาง
 ธนาคารกสิกรไทย  
 ธนาคารไทยพาณิชย์  
 ธนาคารกรุงศรีอยุธยา 
 ธนาคารทหารไทยธนชาต
 ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.)

 ทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญ 
อำเภอฝางถือว่าเป็นอำเภอที่มีความสำคัญของจังหวัดเชียงใหม่เพราะมีสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญมากมาย เช่น ดอยอ่างขาง ดอยผ้าห่มปก โป่งน้ำร้อน เป็นต้น อำเภอฝางยังเป็นอำเภอที่ปลูกส้มมากเป็นอันดับต้น ๆ ของประเทศไทย และยังเป็นต้นกำเนิดของ ส้มสายน้ำผึ้ง ส้มพันธุ์ใหม่ที่มีรสชาติดี จนทำให้ส้มกลายเป็นพืชเศรษฐกิจหลักของอำเภอฝาง และสวนส้มยังกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีนักท่องเที่ยวเดินทางมาท่องเที่ยวเป็นจำนวนมาก อำเภอฝางยังเป็นแหล่งที่ค้นพบบ่อน้ำมันดิบแห่งแรกของประเทศไทย มีการขุดเจาะน้ำมันขึ้นมาใช้เป็นเวลากว่า 100 ปีแล้ว จนถึงปัจจุบันนี้ มีการสร้างโรงกลั่นน้ำมัน และพิพิธภัณฑ์ปิโตรเลียม ผู้สนใจสามารถเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์และศูนย์การเรียนรู้ด้านปิโตรเลียมและพลังงานอื่น ๆ ของกรมการพลังงานทหาร ณ ศูนย์พัฒนาปิโตรเลียมภาคเหนือ อำเภอฝาง ได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

 น้ำมันดิบ ปิโตรเลียม มีการสำรวจขุดเจาะและเก็บกลั่นน้ำมันได้วันละ 1,200 บาเรล โดย กรมการพลังงานทหารกระทรวงกลาโหม ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ตำบลแม่คะ สำหรับแหล่งน้ำมันที่ขุดได้อยู่ในเขต ตำบลสันทราย ตำบลแม่สูน และตำบลแม่คะ อำเภอฝาง 
 ป่าไม้ ในเขตอุทยานแห่งชาติแม่ดอยผ้าห่มปก ป่าสงวนแห่งชาติแม่หลักหมื่น และป่าสงวนแห่งชาติแม่สูน ประกอบด้วย ป่าดิบแล้ง ป่าดิบเขา ป่าสนเขา ป่าเบญจพรรณ และป่าเต็งรัง ซึ่งมีพันธุ์ไม้ต่างๆที่มีค่าทางเศรษฐกิจ เช่น ลำดวนดง ประดู่ ทะโล้ จำปีป่า ฯลฯ 
 บ่อน้ำพุร้อนฝาง ตั้งอยู่ ณ ตำบลโป่งน้ำร้อน สามารถผลิตกระแสไฟฟ้าได้ นอกจากนี้แล้วยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญที่น่าท่องเที่ยวได้รับรางวัลชนะเลิศอันดับ 1 จากกรมอุทยานแห่งชาติ ฯ
 น้ำรู แหล่งน้ำตามธรรมชาติที่ตำบลม่อนปิ่น ต้นน้ำเกิดจากธารน้ำที่ดอยอ่างขาง เป็นน้ำที่ผุดขึ้นมาตามธรรมชาติเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง 
 น้ำตกโป่งน้ำดัง ต.แม่สูน ตั้งอยู่ในอุทยานแห่งชาติโป่งน้ำดัง มีธารน้ำที่สวยงามมาก 
 อุทยานแห่งชาติแม่เผอะ ห้วยรักษาต้นน้ำดอยอ่างขาง มีพรรณไม้หลากหลายเหมาะกับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์วิทยาเป็นอย่างมาก ป่าไม้มีความสมบูรณ์สูง

 การเกษตรกรรมและอุตสาหกรรม 
thumb|ส้มสายน้ำผึ้ง
 ผลผลิตทางการเกษตรที่สำคัญ ได้แก่ ส้มสายน้ำผึ้ง ลิ้นจี่ หอมหัวใหญ่ ข้าว บ๊วย ท้อ สาลี่ องุ่น สตรอเบอรี่ พุทธานม ฯลฯ 
 ชื่อแหล่งน้ำที่สำคัญได้แก่ - แม่น้ำฝาง - ห้วยแม่ใจ - ลำน้ำแม่มาว - ลำน้ำแม่เผอะ - เขื่อนแม่มาว - เขื่อนบ้านห้วยบอน - ห้วยแม่งอน ฯ 
 โรงงานอุตสาหกรรมที่สำคัญ ได้แก่ 
 โรงงานผลิตภัณฑ์อาหารเกษตรฝาง ผลิตผัก และ ผลไม้บรรจุกระป๋อง ตั้งอยู่ที่ หมู่ 17 ตำบลเวียง
 โรงานเอราวัณฟู๊ด ผลิตผัก และผลไม้กระป๋อง ตั้งอยู่ที่ หมู่ 2 ตำบลแม่งอน 
 โรงงานโครงการหลวง ผลิตสินค้าแปรรูปตรา ดอยคำ ของโครงการหลวง ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 12 ตำบลแม่งอน 
 โรงงานเคลือบไขส้มธนาธร เป็นโรงงานทำความสะอาดและเคลือบไขส้มสายน้ำผึ้งของบริษัท ธนาธร ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 7 ตำบลแม่สูน 
 โรงงานอาหารสำเร็จรูปสหปราจีน ผลิตอาหารสำเร็จรูปบรรจุกระป๋อง ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 7 ตำบลแม่คะ

 การคมนาคม 
อำเภอฝางตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัดเชียงใหม่บนถนนสายเชียงใหม่–ฝาง (ถนนโชตนา) ระยะทางห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ 154 กิโลเมตร การคมนาคมของอำเภอฝาง ทางบก มีทางหลวงแผ่นดินที่สำคัญ คือ
 มีทางแผ่นดินหมายเลข 107 (ถนนโชตนา) ระยะทางถึงไชยปราการประมาณ 24 กิโลเมตร
 ทางหลวงหมายเลข 109 ระยะทางจากฝางถึงแม่สรวย ประมาณ 67 กิโลเมตร
 ทางหลวงหมายเลข 1089 ระยะทางจากฝางถึงแม่อาย ประมาณ 13 กิโลเมตร
 ทางหลวงหมายเลข 1249 ระยะทางจากปากทางอ่างขางถึงอรุโณทัย ประมาณ 65 กิโลเมตร
 ทางหลวงหมายเลข 107 ถึงทางเลี่ยงเมืองฝาง ระยะทางประมาณ 10 กิโลเมตร