# โจเซ โทดะ
โจเซ โทดะ (11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2443 – 2 เมษายน พ.ศ. 2501) เป็นนายกสมาคมสร้างคุณค่า คนที่ 2 เป็นอาจารย์ของไดซากุ อิเกดะ ได้ยืนหยัดต่อสู้เพื่อสมาคม และเป็นหัวเรี่ยวหัวแรงในการบูรณะ วัดใหญ่ไทเซขิจิ ร่วมกับลูกศิษย์ คือ ดร.ไดซากุ อิเกดะ และสมาชิกสมาคมสร้างคุณค่า ให้มีสภาพที่ดีขึ้นหลังจากตกต่ำในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 จนถึงแก่มรณกรรมวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2501

 ประวัติ 
โจเซ โทดะ นายกสมาคมสร้างคุณค่า คนที่ 2 เกิดที่หมู่บ้านชิโอยะ ปัจจุบันเป็นนครคางะ จังหวัดอิชิกาวะ เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2443 จากนั้นไม่นานครอบครัวทั้งหมดก็ได้ย้ายไปอยู่ที่หมู่บ้านอะจึตะ จังหวัดฮกไกโด สมรสกับอิกุ โทดะ

 การศึกษา 
ปีพ.ศ. 2457 ได้เข้าเรียนชั้นประถมสามัญที่หมู่บ้านอะจึตะ จนสำเร็จการศึกษาโดยได้คะแนนเป็นอันดับหนึ่ง ผู้ที่อยู่รอบข้างต่างสนับสนุนอย่างแข็งขันให้เรียนต่อ แต่ไม่สามารถทำได้ เพราะต้องช่วยเหลือทางบ้านจึงออกไปทำงานที่ร้านค้าในเมืองซัปโปโร ขณะเดียวกันก็พยายามศึกษาด้วยตนเองอย่างจริงจัง

 อาชีพครู 
เรียนด้วยความยากลำบากครั้งแล้วครั้งเล่า จนกระทั่งปี พ.ศ. 2460 ก็สอบได้ตำแหน่งผู้ช่วยครูสอนโรงเรียนชั้นประถมสามัญ ปีถัดมาได้เป็นครูสอนชั่วคราวในโรงเรียนชั้นประถมมายาชิ เมืองยูบาริ ในระหว่างที่ใช้ชีวิตยุ่งอยู่กับงานครู แต่จิตใจก็ยังคงเร่าร้อนมุ่งศึกษาให้สูงขึ้น จนกระทั่งได้รับใบอนุญาตให้เป็นครูสอนประจำของโรงเรียนชั้นประถมสามัญ นอกจากนี้ ยังได้รับใบอนุญาตให้เป็นครูสอนประจำในวิชาหลัก เช่น เคมี ฟิสิกส์ พีชคณิต และเรขาคณิต เป็นลำดับ   โทดะได้สร้างฐานหลักของการเป็นนักศึกษาขึ้นมาจากการศึกษาด้วยตนเอง และในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2463 ก็ได้ลาออกจากโรงเรียนชั้นประถมมายาชิ แล้วเดินทางไปยังกรุงโตเกียวแต่ลำพัง   มีบันทึกอยู่ในสมุดบันทึกของโทดะว่า ข้าพเจ้ายังไม่พบผู้ที่จะเป็นอาจารย์ของตัวเอง 
ยังไม่พบผู้ที่จะเป็นเจ้านายของตัวเอง การเดินทางมากรุงโตเกียวครั้งนี้ ถือว่ามาเพื่อแสวงหาอาจารย์แห่งชีวิตนั้นเอง
 พบอาจารย์ชั่วชีวิต 
เมื่อโทดะเดินทางมากรุงโตเกียว โทดะมีโอกาสพบกับนายกสมาคมโซคา คนแรก คือสึเนซาบูโร มากิงูจิ ซึ่งเป็นอาจารย์ใหญ่โรงเรียนชั้นประถมนิชิมาจิ กรุงโตเกียว โทดะได้เริ่มใช้ชีวิตของการเป็นครูสอนชั่วคราวในโรงเรียนเดียวกัน หลังจากนั้นเป็นต้นไป โทดะก็ให้ความเคารพนับถือต่อมากิงูจิเป็นอาจารย์แห่งชีวิตของตัวเอง และให้การค้ำจุนต่อมากิงูจิตลอดมา และต่อมาในปีพ.ศ. 2471 ทั้งคู่ก็ได้เข้าศรัทธาในพุทธธรรมของพระนิจิเร็งไดโชนิน
 โดนกลั่นแกล้ง 
หลังจากเข้าศรัทธาในพุทธธรรมของพระนิจิเร็งไดโชนินแล้ว สมาคมสร้างคุณค่า ก็ได้โดนกลั่นแกล้งเรื่อยมา แต่เนื่องจากความไม่ท้อถอยของโทดะ ทำให้มีสมาชิก3000ครอบครัว และเมื่อวันที่6 กรกฎาคม พ.ศ. 2486 เจ้าหน้าที่ตำรวจก็มาจับกุมในข้อหา ขาดความเคารพต่อศาลเจ้าชินโตและฝ่าฝืนกฎหมายว่าด้วยการรักษาความสงบ หลังจากกักขังโทดะได้3วันมากิงูจิก็ถูกจับในข้อหาเดียวกัน ในขณะเดียวกันสมาชิกที่ถูกจับด้วยอีก19คนได้ยอมรับข้อสารภาพผิดและได้ถอนตัวออกไปจากสมาคม 
ซึ่งเหลือเพียงโทดะและมากิงูจิเคนั้น ซึ่งคนทั้งคู่ถูกขังอยู่ในคุกและโทดะเองก็ได้รู้แจ้งในคุก ในปี พ.ศ. 2487 มากิงูจิได้จบชีวิตที่สูงส่ง ในการอุทิศชีวิตของตนเพื่อคำสอนเมื่อวันที่18 พฤศจิกายน ด้วยวัย73ปี
ซึ่งก็เป็นเรื่องมหัศจรรย์ที่ตรงกับวันก่อตั้งสมาคมพอดี แต่ทว่าโทดะ ทราบข่าวการเสียชีวิตในภายหลัง คือวันที่8มกราคมของปีถัดไป
 รับช่วงสืบทอดเจตนารมณ์ มุ่งมั่นเพื่อช่วยเหลือประชาชน  
โทดะ ใช้ชีวิตอยู่ในคุก2ปี โทดะออกจากคุกวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2489 ก่อนญี่ปุ่นแพ้สงครามครึ่งเดือน เมืองโตเกียวถูกทิ้งระเบิดครั้งแล้วครั้งเล่า มีสภาพเป็นเถ้าถ่าน ประชาชนทุกแสนสาหัสจากการกดดันของรัฐบาลทหาร มีผู้ถอยศรัทธามาก เหลือเพียงนายกสมาคมคนที่2คนเดียวที่ยืดหยัดสืบทอดเจตนารมณ์ของนายกสมาคมคนแรก และตั้งปณิธานด้วยจิตเข้มแข็งที่จะเผยแพร่ธรรมไพศาลต่อไป  โทดะ เริ่มลงมือฟื้นฟูสมาคมขึ้นมาใหม่ตามที่ตั้งใจ โทดะได้ตัดสินใจใช้สถานที่ชั้น2 ของบริษัทที่โทดะเป็นเจ้าของซึ่งอยู่ในนิชิคันดะ กรุงโตเกียว มาเคลื่อนไหว และปีต่อมาช่วงปีใหม่ ได้เริ่มบรรยายสัทธรรมปุณฑรีกสูตร และเริ่มจัดให้มีการสนทนาธรรม และเปิดอบรมฝึกอบรมภาคฤดูร้อนขึ้นมา  นอกจากนี้ได้เปลี่ยนชื่อของสมาคมจากสมาคมการศึกษาสร้างคุณค่า มาเป็นสมาคมสร้างคุณค่า ไม่เพียงแต่การปฏิรูปการศึกษาเคนั้นแต่ยังมุ่งมั่นในการสร้างสันติภาพของโลก และความสุขของประชาชนทั้งหลายด้วย ในขณะที่เหตุการณ์กำลังดำเนินไป วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2490 ไดซากุ อิเกดะ ก็ได้เข้ามาเป็นสมาชิกของสมาคมโซคา ในขณะที่โทดะดำเนินธุรกิจอยู่ เนื่องจากสภาวะเศรษฐกิจที่สับสนหลังสงครามทำให้อาจารย์ถึงทางตัน โทดะได้หันมาเริ่มงานในด้านสหกรณ์สินเชื่อ แต่ก็พบกับภาวะเลวร้าย พนักงานส่วนใหญ่ลาออกไปท่ามกลางสถานการณ์เช่นนี้ อิเกดะเพียงคนเดียวเคนั้น ที่พยายามทำงานอย่างเคร่งแข็งเพื่อจะค้ำจุนโทดะไว้

 ตั้งสัตยาธิษฐานไว้ที่ 7 แสน 5 หมื่นครอบครัว  
ต่อมาโทดะได้เข้าไปจัดการกับเรื่องธุรกิจ ซึ่งมีนิมิตหมายเปลี่ยนแปลงไปในทางด้วยดี โทดะจึงตัดสินใจรับตำแหน่งเป็นนายกสมาคมสร้างคุณค่า คนที่ 2 โทดะได้ยืนหยัดเป็นผู้นำหัวแถว แห่งการเผยแผ่ธรรม  ก่อนจะเข้ารับตำแหน่งนายกสมาคม ในวันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2494 ก็ได้ออกสิ่งที่พิมพ์ของสมาคม ชื่อว่า หนังสือพิมพ์เซเคียว เป็นปฐมฤกษ์ ทั้งนี้ก็เพื่อเป็นการต่อสู้ทางความคิดในการเผยแผ่ธรรม  จนถึงวันที่ 3 พฤษภาคม โทดะจึงเข้ารับตำแหน่งนายกสมาคมโซคา คนที่ 2 และในการกล่าวปราศัยตอนนั้น ตัวท่ายเองได้ตั้งสัตยาธิษฐานไว้ว่า ในชั่วชีวิตของคน จะทำการชักชวนแนะนำธรรม ให้ได้ 7 แสน 5 หมื่น ครอบครัว ซึ่งตอนนั้นสมาคมมีสมาชิกประมาณ 3 พันคนเท่านั้น และไม่มีใครเชื่อว่าจะสำเร็จ แต่ด้วยการบัญชาของนายกสมาคมคนที่ 2 สมาชิกก็เริ่มตื่นตัว ในการเผยแผ่ธรรมอย่างเข้มแข็ง อย่างจริงจัง ทำให้การเผยแผ่ธรรม ก้าวรุดหน้าไปด้วยดี
 บรรลุผลสำเร็จ  
เนื่องจากการเผยแผ่ธรรมอย่างไม่หยุดยั้ง จนในปี พ.ศ. 2500 ทำให้มีสมาชิกเพิ่มมาเป็น 7 แสน 5 หมื่นครอบครัว อันเป็นสิ่งมหัศจรรย์ที่ไม่เคยมีมา โดยมีไดซากุ อิเกดะ เป็นผู้ช่วยในการเผยแพร่ธรรม และโทดะได้มอบพินัยธรรมให้ไดซากุ อิเกดะ เป็นนายกสมาคมสร้างคุณค่า สืบต่อเป็นคนที่3และโจเซ โทดะ ได้ถึงแก่มรณกรรมวัน 2 เมษายน พ.ศ. 2501 สิริอายุ 58 ปี