# วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หรือชื่อเดิมคือ สำนักบัณฑิตอาสาสมัคร เป็นหน่วยงานของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์มีสถานะเทียบเท่าคณะวิชาราชกิจจานุเบกษา. (2533). พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งส่วนราชการในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทบวงมหาวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๓๓ . [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก  . (เข้าถึงเมื่อ: 22 กรกฎาคม 2553). รับผิดชอบดำเนินการให้การศึกษา อบรม ฝึกฝน การให้บริการแก่ชุมชน และสร้างเสริมประสบการณ์เกี่ยวกับท้องถิ่นชนบทให้แก่ บัณฑิต ที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรีจากทุกสาขาวิชา และทุกสถาบัน เพื่อให้มีความสนใจและเข้าใจปัญหาของชนบท

 ประวัติ 
สำนักบัณฑิตอาสาสมัคร เป็นหน่วยงานของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์โดยก่อตั้งขึ้นตามดำริของศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์อดีตอธิการบดี เพื่อรับผิดชอบดำเนินการให้การศึกษา อบรม ฝึกฝน การให้บริการแก่ชุมชน และสร้างเสริมประสบการณ์เกี่ยวกับท้องถิ่นชนบทให้แก่บัณฑิต ที่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจากทุกสาขาวิชา และทุกสถาบัน โดยเริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2512 โดยเป็นลักษณะเปิดโอกาสให้บัณฑิตได้ไปเรียนรู้สภาพชีวิตความเป็นอยู่ ปัญหา และความต้องการของชาวชนบท ทั้งยังได้ใช้ความรู้ที่ศึกษาเล่าเรียนมา ทำงานให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชนชนบทหลักสูตร/การรับสมัคร รายละเอียดการรับสมัคร [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก . (เข้าถึงเมื่อ: 6 มกราคม 2565).

พ.ศ. 2558 สำนักบัณฑิตอาสาสมัคร ได้รับการเปลี่ยนชื่อและขยายบทบาทให้เป็น วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ (Puey Ungphakorn School of Development Studies: PSDS) เมื่อวันที่ 30 มีนาคม พ.ศ. 2558 และทางวิทยาลัยจะเป็นหน่วยงานในการจัดการศึกษาทั้งในระดับปริญญาตรี หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต (บัณฑิตอาสาสมัคร) หลักสูตรระดับปริญญาโท และการเปิดหลักสูตรปริญญาเอกในอนาคต รวมทั้งการทำหน้าที่บริการวิชาการแก่สังคม ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2558 

 หลักสูตร 

 โครงการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ 
เป็นโครงการฝึกอบรมสำหรับบุคคลทั่วไป ได้แก่
 เทคนิคการจัดการความรู้ในงานพัฒนา 
 เทคนิคการวางแผนกลยุทธ์ในงานพัฒนา 
 การเขียนและวิเคราะห์โครงการพัฒนา 
 การพัฒนาโครงการและการติดตามอย่างมีส่วนร่วม
 การติดตามและประเมินผลโครงการพัฒนา 
 เทคนิคการจัดการความรู้ในงานพัฒนา

 ระดับปริญญาตรี 
 หลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต (นวัตกรรมการพัฒนามนุษย์และสังคม) (Bachelor of Arts Program in Innovation for Human and Social Development) เป็นหลักสูตรโครงการพิเศษ ปริญญาตรี 4 ปี ที่พัฒนามาจากหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาเชิงสร้างสรรค์ (Bachelor of Arts Program in Creative Development) โดยเปิดรับผู้จบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 หรือเทียบเท่า เข้าศึกษาต่อ โดยเน้นกระบวนการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการ (Active Learning) และเน้นการปฏิบัติ ผ่านการเรียนรู้จากการทำโครงการ (Project Based) และโครงการเพื่อแก้ไขปัญหาในสังคม (Problem Based) มีอยู่ด้วยกัน 3 กลุ่มวิชา ได้แก่ 1. กลุ่มวิชาการพัฒนาชุมชนร่วมสมัย 2. กลุ่มวิชาการพัฒนาธุรกิจเพื่อสังคม และ 3. กลุ่มวิชาการจัดการงานอาสาสมัคร เพื่อผู้ที่สำเร็จการศึกษาออกไปสามารถทำงานได้อย่างหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นนักพัฒนาและสร้างสรรค์นวัตกรรมทางสังคม วัฒนธรรม และชุมชน ผู้ประกอบการงานสัมมนา และผู้ประกอบการทางสังคม นักพัฒนาชุมชน นักพัฒนาสังคม นักพัฒนาวัฒนธรรม ผู้จัดการงานอาสาสมัคร ผู้จัดการโครงการทางสังคม วัฒนธรรม ชุมชนและสิ่งแวดล้อม ผู้จัดการงานธุรกิจทารับผิดชอบต่อสังคม (CSR) ฯลฯ

พท.240 งานอาสาสมัครกับการพัฒนาสังคม (PE240 Volunteerism and Social Development) เป็นรายวิชาเลือกเสรีสำหรับนักศึกษาทุกคณะในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  โดยครอบคลุมแนวคิดเกี่ยวกับการทำงานอาสาสมัคร พัฒนาการของงานอาสาสมัครและขบวนการเคลื่อนไหวทางสังคมขององค์กรอาสาสมัคร และการพัฒนาตนเอง โดยมีการศึกษาทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัตินอกสถานที่

บอ.200 ความรู้เบื้องต้นว่าด้วยการเปลี่ยนผ่านสังคมชนบทในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (GV200 Introduction to Rural Transformation in Southeast Asia) เป็นรายวิชาเลือกเสรีสำหรับนักศึกษาทุกคณะในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยส่งเสริมองค์ความรู้ของการอยู่ร่วมกันในสังคมที่มีความแตกต่างทางชาติพันธุ์ ภาษา วัฒนธรรม โดยมีการศึกษาทั้งภาคทฤษฎีและการศึกษาดูงานในเขตชายแดนและ/หรือประเทศเพื่อนบ้าน

 ประกาศนียบัตรบัณฑิต 
 หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิต สาขาบัณฑิตอาสาสมัคร (Graduate Diploma Program, Graduate Volunteer) เป็นหลักสูตร 2 ภาคการศึกษาปกติ เพื่อทำความเข้าใจสังคมชนบทไทย ศึกษาแนวคิดการพัฒนาชนบท รวมถึงการเรียนรู้เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาวิเคราะห์ชุมชน และฝึกปฏิบัติงานในชุมชน ต่อมาได้พัฒนาเป็นวิชาเอกปฏิบัติการพัฒนา ในหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาร่วมสมัยและปฏิบัติการพัฒนา

 ระดับปริญญาโท 
 ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการพัฒนาร่วมสมัยและปฏิบัติการพัฒนา (ศศ.ม., การพัฒนาร่วมสมัยและปฏิบัติการพัฒนา) Master of Arts, Contemporary Development and Development Practice (M.A., Contemporary Development and Development Practice) มีการจัดการเรียนการสอนแบ่งเป็น 2 วิชาเอก ได้แก่
วิชาเอกการพัฒนาร่วมสมัยและการประเมินผลเชิงพัฒนา ซึ่งพัฒนาและปรับปรุงหลักสูตรมาจาก หลักสูตรเดิม ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการพัฒนาเชิงสร้างสรรค์ (ศศ.ม., การพัฒนาเชิงสร้างสรรค์) Master of Arts, Creative Development (M.A., Creative Development) และศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาชนบทศึกษาและการพัฒนา (ศศ.ม., ชนบทศึกษาและการพัฒนา) Master of Arts, Rural Studies and Development (M.A., Rural Studies and Development) เป็นการศึกษาภาคปกติและภาคค่ำในระบบทวิภาค จัดการเรียนการสอนเป็นภาษาไทย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อผลิตมหาบัณฑิตให้เป็นนักวิจัย นักวิชาการ และผู้รับผิดชอบงานพัฒนาชนบท ที่มีความสามารถ ทักษะ และจริยธรรม ในการใช้ความรู้ และสร้างความรู้ ได้อย่างสอดคล้องกับเงื่อนไขการเปลี่ยนแปลง การบูรณาการทฤษฎีและศาสตร์แห่งการพัฒนา เพื่อมุ่งไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน 

และ วิชาเอกปฏิบัติการพัฒนา ซึ่งพัฒนาและปรับปรุงหลักสูตรมาจาก หลักสูตรเดิม ประกาศนียบัตรบัณฑิต (บัณฑิตอาสาสมัคร) (Graduate diploma, Graduate Volunteer)

 การบริหาร 

 ทำเนียบผู้บริหาร 

ทำเนียบผู้อำนวยการสำนักบัณฑิตอาสาสมัคร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ชื่อ ระยะเวลาอยู่ในตำแหน่ง1. ป๋วย อึ๊งภากรณ์, ศาสตราจารย์1 มิถุนายน พ.ศ. 2512 – 20 สิงหาคม พ.ศ. 25142. วิญญู วิจิตรวาทการ21 สิงหาคม พ.ศ. 2514 – 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 25163. ณรงค์ชัย อัครเศรณี18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2516 – 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 25174. สิริ สมบัติศิริ, ศาสตราจารย์1 มิถุนายน พ.ศ. 2512 – 12 มิถุนายน พ.ศ. 25135. จำเรียง ภาวิจิตร, รองศาสตราจารย์23 มิถุนายน พ.ศ. 2513 – 31 พฤษภาคม พ.ศ. 25156. อคิน รพีพัฒน์, รองศาสตราจารย์ รตอ.ม.ร.ว. 1 มิถุนายน พ.ศ. 2515 – 23 พฤษภาคม พ.ศ. 25177. นิพัทธ์ จิตรประสงค์, ผู้ช่วยศาสตราจารย์24 มกราคม พ.ศ. 2517 – 31 พฤษภาคม พ.ศ. 25188. ณัฐไชย ตันติสุข, ผู้ช่วยศาสตราจารย์1 มิถุนายน พ.ศ. 2518 – 24 พฤษภาคม พ.ศ. 25209. เฉลิมศรี ธรรมบุตร, รองศาสตราจารย์25 พฤษภาคม พ.ศ. 2520 – 31 ตุลาคม พ.ศ. 252310. สมควร กวียะ, รองศาสตราจารย์1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2523 – 12 มกราคม พ.ศ. 252611. วนิดา จิตต์หมั่น,ศาสตราจารย์13 พฤษภาคม พ.ศ. 2526 – พ.ศ. 252912. สุขุม อัตวาวุฒิชัย, ผู้ช่วยศาสตราจารย์พ.ศ. 2529 – พ.ศ. 253313. ฉันทลักษณ์ ณ ป้อมเพ็ชร์, รองศาสตราจารย์พ.ศ. 2533 – พ.ศ. 253614. เต็มใจ สุวรรณทัต, รองศาสตราจารย์พ.ศ. 2536 – พ.ศ. 253915. วันชัย ธนะวังน้อย, ผู้ช่วยศาสตราจารย์พ.ศ. 2539 – พ.ศ. 254216. ศุภรัตน์ รัตนมุขย์, รองศาสตราจารย์พ.ศ. 2543 – พ.ศ. 254517. วรวุฒิ หิรัญรักษ์, รองศาสตราจารย์พ.ศ. 2545 – พ.ศ. 255118. สุรัสวดี หุ่นพยนต์, รองศาสตราจารย์พ.ศ. 2551 – พ.ศ. 255419. นภาพร อติวานิชยพงศ์, รองศาสตราจารย์พ.ศ. 2554 –  พ.ศ. 255720. จิตติ มงคลชัยอรัญญา, ผู้ช่วยศาสตราจารย์พ.ศ. 2557– พ.ศ. 256321. นิธินันท์ วิศเวศวร, ผู้ช่วยศาสตราจารย์พ.ศ. 2563 – พ.ศ. 256622. วีรบูรณ์ วิสารทสกุล, ผู้ช่วยศาสตราจารย์พ.ศ. 2566 – ปัจจุบัน

หมายเหตุ คำนำหน้านามของผู้ดำรงตำแหน่งคณบดีและผู้รักษาการแทนคณบดีเป็นคำนำหน้านามตามตำแหน่งทางวิชาการในขณะนั้น

 บุคคลสำคัญที่เกี่ยวข้อง 
ศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ผู้ก่อตั้ง

สุลักษณ์ ศิวรักษ์ (ส.ศิวรักษ์) ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาการพัฒนาเชิงสร้างสรรค์ ปี พ.ศ. 2560

เดช พุ่มคชา (บัณฑิตอาสาสมัคร รุ่นที่ 3) ผู้ร่วมจัดตั้งมูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม (มอส.)

รองศาสตราจารย์ สุรัสวดี หุ่นพยนต์ (บัณฑิตอาสาสมัคร รุ่นที่ 5) อดีตผู้อำนวยการสำนักบัณฑิตอาสาสมัคร และประธานมูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม

เตือนใจ ดีเทศน์ ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาชนบทศึกษาและการพัฒนา ปี พ.ศ. 2558 (บัณฑิตอาสาสมัคร รุ่นที่ 6)

คุณหญิง สุพัตรา มาศดิตถ์ (บัณฑิตอาสาสมัคร รุ่นที่ 3) รัฐมนตรีหญิงคนแรกของประเทศไทยที่มาจากการเลือกตั้ง

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประภา กาหยี (บัณฑิตอาสาสมัคร รุ่นที่ 1) อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต

รองศาสตราจารย์ พรรณยุพา นพรัก (บัณฑิตอาสาสมัคร รุ่นที่ 1) คณบดีคณะรัฐศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา

รองศาสตราจารย์ ดร.ไชยันต์ รัชชกูล (บัณฑิตอาสาสมัคร รุ่นที่) อดีตคณบดีคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี

ประยงค์ ดอกลำไย (บัณฑิตอาสาสมัคร รุ่นที่ 21) นักพัฒนาอิสระ