ubi · b.852 · 2020-12-11 · de
RTR, contribuziuns da televisiun, da radio ed online davart il 
reengaschament dal selvicultur dispensà a S-chanf dals 2 e 
3 d'avrigl 2020
Medienrecht


Autoritad independenta da recurs davart radio e televisiun AIRR



1/12





________________________
b. 852

decisiun dals 11 da december 2020



________________________
cumposiziun
Mascha Santschi Kallay (presidenta),

Catherine Müller (vicepresidenta),

Nadine Jürgensen, Edy Salmina,
Reto Schlatter, Maja Sieber,
Armon Vital (ulteriurs commembers)

Pierre Rieder, Ilaria Tassini Jung (secretariat)

________________________
object
RTR, contribuziuns da televisiun, da radio ed online davart il
reengaschament dal selvicultur dispensà a S-chanf dals 2 e
3 d'avrigl 2020

recurs dals 15 da zercladur 2020


________________________
partidas / parts dal process
X (recurrent)

Societad svizra da radio e televisiun SSR (adversaria da
recurs)















2/12



Fatgs:

A.
Sin basa d'irregularitads pussaivlas en connex cun la gestiun da la resgia e dal
manaschi forestal da la vischnanca da S-chanf è il selvicultur communal vegnì dispensà
l'october 2019 da la suprastanza communala en uffizi da lez temp. Ils 2 d'avrigl 2020 ha la
nova suprastanza communala, en uffizi dapi il 1. da schaner 2020, publitgà ina
communicaziun a las medias. En lezza orientescha ella davart la conclusiun unanima da
revocar la dispensaziun dal selvicultur e da cuntinuar, almain ad interim, la collavuraziun cun
el. Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR) ha rapportà da quai en contribuziuns da
l'emissiun da televisiun «Telesguard» e publicaziuns online dals 2 e 3 d'avrigl 2020 sco er en
ina contribuziun da duas parts en l'emissiun da radio «Actualitad» dals 3 d'avrigl 2020.
B.
Ils 15 da zercladur 2020 ha X (recurrent) inoltrà in recurs cunter questas publicaziuns
da RTR tar l'Autoritad independenta da recurs davart radio e televisiun (AIRR). El propona
ch'i saja da constatar che las publicaziuns crititgadas violeschian disposiziuns da la Lescha
federala davart radio e televisiun (LRTV; CS 784.40) ed il codex dals schurnalists dal cussegl
da pressa. Il recurrent renviescha en spezial al princip d'objectivitad (art. 4 al. 2 LRTV) ed al
respect da la dignitad umana (art. 4 al. 1 LRTV). En pli haja l'adversaria da recurs da purtar
ils custs da procedura e da pajar in'indemnisaziun a la partida litigianta. Cuntrari a gasettas
na saja RTR betg sa restrenschì da surpigliar l'argumentaziun en la communicaziun a las
medias. En las contribuziuns haja RTR influenzà a moda inadmissibla la furmaziun da
l'opiniun dal public cun in rapport intern e pretensiuns unilateralas. Per part sajan fatgs sco il
dumber da suttascripziuns per ina petiziun vegnids represchentads incorrectamain. En
connex cun la represchentaziun dal selvicultur na saja la dignitad umana betg vegnida
resguardada. Lez n'haja betg pudì prender posiziun davart las renfatschas. Il recurrent
crititgescha medemamain il commentari en la contribuziun da radio che metta en dumonda la
cumpetenza da la suprastanza communala. Finalmain vegnia en in rapport filmà cuntrafatg a
las mesiras da corona da la Confederaziun durant la filmada. Al scrit da recurs è stà agiuntà
il rapport dal post da mediaziun dals 21 da matg 2020.
C.
La societad svizra da radio e televisiun SSR (adversaria da recurs) propona en sia
posiziun dals 10 d'avust 2020 da refusar il recurs uschenavant ch'ins possia entrar en quel.
Betg en la cumpetenza da l'AIRR na tutgia cunzunt l'observaziun dal codex dals schurnalists.
A l'adversaria da recurs na possian en nagin cas vegnir adossads ils custs da procedura u
in'indemnisaziun a la partida litigianta. I saja era l'incumbensa da las medias da valitar e
d'examinar a moda critica communicaziuns a las medias. Impurtant saja da resguardar il
princip da fairness e da dar a las persunas ed autoritads pertutgadas la chaschun d'exprimer
lur posiziun. Il president communal dumandà haja però desistì da questa pussaivladad pervia
dal «tema delicat». I saja stà impurtant da render attent ad eventualas irregularitads. Il rapport
d'examinaziun saja stà d'interess public. L'inquisiziun penala saja vegnida menziunada.
Medemamain saja vegnì fatg menziun da la circumstanza ch'i valia per tut ils participads la
presumziun d'innocenza. Er il selvicultur haja renunzià ad ina posiziun. L'infurmaziun davart
il dumber da suttascripziuns da la petiziun haja la redacziun survegnì dals iniziants, n'ha però
betg pudì verifitgar el. Durant la filmada sajan las distanzas minimalas vegnidas





3/12



resguardadas. L'analisa en la contribuziun da radio saja stada da percepir cleramain sco
opiniun persunala. Ni il princip d'objectivitad ni autras disposiziuns da program na sajan
vegnids violads.
D.
En sia replica dals 15 da settember 2020 insista il recurrent sin sias propostas. El
snega ch'ins haja dà al president da la suprastanza communala la pussaivladad da prender
posiziun. RTR n'haja betg preschentà correctamain ils fatgs sco en la communicaziun a las
medias. Il rapport d'examinaziun intern na saja betg stà destinà per la publicitad e na dastgia
betg vegnir prendì serius. Ins al haja duvrà surtut per l'instrumentalisaziun politica. RTR haja
sustegnì quests gieus politics. Quest rapport intern saja vegnì en ils mauns dals redacturs mo
pervia d'ina violaziun da la lescha communala. Per RTR saja stada impurtanta unicamain la
sensaziun senza mantegnair il respect necessari.
E.
L'adversaria da recurs insista en sia duplica dals 5 da november 2020 sin sia
proposta e sias motivaziuns. Ils arguments da la suprastanza communala per la conclusiun
sajan vegnids menziunads en las publicaziuns. Quai che pertutga il rapport d'examinaziun
intern renviescha l'adversaria da recurs a la protecziun da las funtaunas. L'adversaria da
recurs suttastritga ch'i saja sia incumbensa da betg simplamain publitgar communicaziuns a
las medias mo tal qual, mabain era da far dumondas criticas en connex cun quellas.
F.
Cun in scriver supplementar dals 23 da november 2020 ha l'adversaria da recurs
communitgà che las duas contribuziuns da radio sajan vegnidas emessas ina suenter l'autra
en la medema ediziun da l'emissiun «Actualitad» dals 3 d'avrigl 2020. La motivaziun dal recurs
sa restrenschia però a la segunda part ed al commentari da la schurnalista Anna Caprez.
G.
Il recurrent respunda cun scriver dals 2 da december 2020 che RTR haja influenzà
a moda inadmissibla la furmaziun da l'opiniun dal public en omaduas parts da la contribuziun
da radio.
H.
Ils 14 da november 2020 ha il recurrent fatg in recurs da surveglianza cunter il
secretariat pervia da l'instrucziun dal recurs. La presidenta da l'AIRR, ch'è responsabla per la
surveglianza dal secretariat, ha rendì attent en sia resposta dals 23 da november 2020 che
la procedura d'instrucziun na saja betg anc terminada e ch'il recurrent possia contestar davant
il Tribunal federal la motivaziun scritta da la decisiun eventualmain cun renviar a la violaziun
dal dretg da procedura.
I.
Las partidas èn vegnidas orientadas davart il fatg che la deliberaziun da la chaussa
da recurs vegnia ad esser publica tenor l'art. 97 al. 1 LRTV, nun che interess privats degns
da protecziun cuntrafetschian ad in tal agir (art. 97 al. 1 LRTV).








4/12



Consideraziuns:

1.
Il recurrent ha inoltrà il recurs ensemen cun il rapport dal post da mediaziun entaifer
il termin (art. 95 al. 1 LRTV).
2.
L'art. 94 LRTV circumscriva la cumpetenza da recurrer. Legitimà da recurrer è t.a.
tgi ch'è stà involvì en la procedura da reclamaziun davant il post d'intermediaziun ed ha ina
stretga relaziun cun l'object d'ina emissiun (art. 94 al. 1 LRTV; recurs individual u recurs da
la persuna pertutgada). In recurs da la persuna pertutgada po vegnir acceptà, sche la persuna
che recurra vegn menziunada en l'emissiun u la publicaziun crititgada u sch'i vegn referì ad
ella en in'autra moda (decisiun AIRR b. 693 dals 12 da december 2014 consideraziun 2
[«Grosse Unternehmen kehren der Schweiz den Rücken»]). Il recurrent ademplescha
questas premissas. El na vegn betg menziunà per num en las publicaziuns crititgadas, el è
però commember da la suprastanza communala che ha publitgà la communicaziun a las
medias tematisada en las contribuziuns.
3.
L'AIRR ha tenor l'art. 97 al. 2 lit. a LRTV d'eruir, sche l'emissiun contestada violescha
il dretg naziunal u internaziunal correspundent. Quai pertutga cunzunt l'art. 4 e l'art. 5 LRTV.
Betg tar il dretg da program relevant per l'AIRR na tutga il codex dals schurnalists dal cussegl
da pressa.
4.
La reclamaziun definescha l'object da contestaziun e limitescha en quest senn la
cumpetenza d'examinaziun da l'AIRR. En l'examinaziun dal dretg applitgabel è ella libra e
betg liada als arguments da las partidas (Denis Barrelet/Stéphane Werly, Droit de la
Communication, Berna 2011, 2. ediziun, cifr. marg. 880, p. 262).
4.1
L'art. 17 al. 1 da la Constituziun federala (CF; CS 101) franchescha la libertad da las
medias resp. da la radiodiffusiun. L'art. 93 al. 3 CF e l'art. 6 al. 2 LRTV garanteschan
l'autonomia da program dal realisatur. Quella cumpiglia cunzunt la libertad da tscherner il
tema d'ina emissiun u d'ina publicaziun e la libertad d'elavurar ils cuntegns. Quai che pertutga
il cuntegn ston las emissiuns però tegnair quint da las pretensiuns minimalas fixadas en l'art.
4 e l'art. 5 LRTV ed en il dretg internaziunal correspundent. Il recurrent fa valair ina violaziun
dal princip d'objectivitad ed in'inobservanza da la dignitad umana. Betg d'examinar n'ha
l'AIRR, schebain il princip da diversitad tenor l'art. 4 al. 4 LRTV vegn observà, damai ch'il
recurrent crititgescha explicitamain tschintg publicaziuns da differentas medias (televisiun,
radio ed online) cun reprimandas separadas.
4.2
L'AIRR examinescha en connex cun il princip d'objectivitad da l'art. 4 al 2 LRTV,
schebain il public survegn sin basa dals fatgs e da las opiniuns che vegnan menziunadas en
l'emissiun u la contribuziun in maletg uschè vardaivel sco pussaivel davart in tema, uschia
ch'el sa furmar libramain in'atgna opiniun davart quel (DTF 137 1 340 consideraziun 3.1, p.
344s. [«FDP und die Pharmalobby»]). Constataziuns dispitaivlas duain esser perceptiblas
sco talas. Sbagls en puncts laterals ed imperfecziuns redacziunalas che n'èn betg adattadas
d'influenzar essenzialmain l'impressiun cumplaina da l'emissiun n'èn betg relevants dal punct
da vista dal dretg da program. Il giudicament sto era tegnair quint da la concepziun
nunverbala. La garanzia da la furmaziun da l'opiniun libra dal public pretenda l'observaziun





5/12



d'obligaziuns da diligenza schurnalisticas centralas (cf. Urs Saxer/Florian Brunner,
Rundfunkrecht – Das Recht von Radio und Fernsehen, en: Biaggini et al. [ed.],
Fachhandbuch Verwaltungsrecht, 2015, n. 7.104ss., p. 312ss.; Barrelet/Werly, en il lieu
inditgà, cifr. marg. 895ss., p. 267ss.; Rudolf Mayr von Baldegg/Dominique Strebel,
Medienrecht für die Praxis, 2018, 5avla ediziun, p. 258ss.; Denis Masmejan, en: ders./Bertil
Cottier/Nicolas Capt [ed.], Loi sur la radio-télévision, Commentaire, 2014, p. 96ss., cifr. marg.
43ss. davart l'art. 4 LRTV; Rolf H. Weber, Rundfunkrecht, 2008, cifr. marg. 20ss. davart l'art.
4 LRTV, p. 58ss.). La dimensiun da la diligenza dumandada dependa da las circumstanzas
concretas, dal caracter da l'emissiun e da la presavida dal public (DTF 131 II 253
consideraziuns 2.1ss., p. 257 [«Rentenmissbrauch»]). Il princip d'objectivitad è applitgabel
sin basa da la valur infurmativa da las publicaziuns crititgadas.
4.3
Tar emissiuns, en las qualas i vegn fatg reproschas gravantas a persunas e che
cuntegnan uschia ina ristga considerabla da chaschunar donns materials ed immaterials a
cust da persunas pertutgadas directamain u da terzs, valan pretensiuns qualifitgadas
areguard la transparenza e l'observaziun da las obligaziuns da diligenza schurnalisticas
(vesair Barrelet/Werly, en il lieu inditgà, p. 268ss.). Il punct da vista da la persuna attatgada
è da represchentar a moda adattada. En cas da grevas reproschas duai ella vegnir
confruntada cun il material engrevgiant e mussada cun ses megliers arguments. Il princip
d'objectivitad na pretenda però betg in'equivalenza qualitativa e quantitativa en la
represchentaziun da tut ils puncts da vista (decisiun 2A.32/2000 dal Tribunal federal dals 12
da settember 2000 consideraziuns 2b/cc [«Vermietungen im Milieu»]).
4.4
Tgi che rapporta da proceduras penalas currentas, ha da tegnair quint en moda
commensurada dal princip da la presumziun d'innocenza francà en l'art. 6 al. 2 da la
Convenziun europeica dals dretgs umans (CEDU; CS 0.101) resp. en l'art. 32 al. 1 CF
(sentenzia 2A.614/2003 dal Tribunal federal dals 8 da mars 2005 consideraziun 3.3 [«Nicole
Dubosson/Jean-Yves Bonvin»]; decisiuns da l'AIRR b. 617 dals 27 d'avust 2010
consideraziun 4.4 [«Fall Holenweger»] e b. 616 dals 3 da december 2010 consideraziun 4.4
[«Schwere Vorwürfe»]; Franz Zeller, Zwischen Vorverurteilung und Justizkritik, Berna 1998,
p. 287ss.). Mintga uman vala tenor quai sco innocent uschè ditg ch'el n'è betg vegnì sentenzià
cun vigur legala en ina procedura legala. Condemnaziuns prematuras èn perquai d'evitar en
in rapport davart proceduras penalas currentas. Ultra d'ina represchentaziun precisa dals
fatgs e dals differents puncts da vista cumonda il princip da la presumziun d'innocenza da
s'exprimer a moda retegnida en cuntegn e tun.
4.5
L'art. 4 al. 1 frasa 2 LRTV determinescha ch'igl è da respectar la dignitad umana en
emissiuns. La protecziun da la dignitad umana, era francada en l'art. 7 da la Constituziun
federala, «concerna l'agen per propi da l'uman e dals umans che n'è la finala betg
cumprensibel e s'orientescha, respectond ideas collectivas, tenor la renconuschientscha dal
singul en sia atgna valita, singularitad individuala ed eventuala autradad» (DTF 132 I 49
consideraziun 5.1, p. 55). Ils umans duain vegnir tractads cun il respect duì e betg sco
«simpels objects» (decisiun 1B_176/2016 dal Tribunal federal dals 11 d'avrigl 2017). Il
respect da la dignitad umana en connex cun la radiodiffusiun en il senn da l'art. 4 al. 1 LRTV
scumonda en spezial la blamascha nunnecessaria, la ridiculisaziun u represchentaziuns





6/12



umiliantas da persunas (decisiuns da l'AIRR b. 580 dals 4 da fanadur 2008 consideraziuns
8ss. [«Vom Reinfallen am Rheinfall»], b. 448 dals 15 da mars 2002 consideraziuns 6ss.
[«Sex: The Annabel Chong Story»] e b. 380 dals 23 d'avrigl 1999 consideraziun 6.2 [«24
Minuten mit Cleo»]).
4.6
L'AIRR sto sa restrenscher en sia examinaziun dals aspects dal dretg da program
ad ina stricta controlla legala (DTF 131 II 253 consideraziun 3.4 p. 263). Ella na dastga betg
pratitgar ina surveglianza tecnica ed ella na dastga cunzunt era betg giuditgar il stil ch'il
recurrent crititgescha en las publicaziuns reclamadas («schurnalissem da boulevard»).
4.7
Il recurrent ha crititgà ils formats d'emissiun «Telesguard» ed «Actualitad» da RTR.
Il «Telesguard» è in'emissiun d'infurmaziun che vegn mussada da glindesdi fin venderdi e
producida da la televisiun RTR. I vegn rapportà da novitads regiunalas, en spezial dal mund
rumantsch e da las regiuns germanofonas dal chantun Grischun. Radio Rumantsch
intermediescha mintga di en pliras ediziuns da l'emissiun «Actualidad» actualitads localas e
regiunalas da la politica, l'economia e la cultura cun analisas. Temas ed eveniments che RTR
tracta en la televisiun u al radio vegnan era publitgads regularmain en artitgels online sin la
pagina-web da RTR.
4.8
Concernent ils eveniments en connex cun il selvicultur suspendì disponiva il public
d'ina tscherta presavida. Ils 9 d'october 2019 ha la suprastanza communala da S-chanf da
lezza giada orientà a chaschun da la radunanza communala sut varia davart la dispensaziun
dal selvicultur communal da lez temp. Suenter han las medias da la regiun rapportà
repetidamain dal cas e da las irregularitads presumadas en il manaschi forestal. La
represchentanza legala dal selvicultur, il num dal qual na vegn betg menziunà en ils rapports
medials, è s'exprimida en pliras contribuziuns (p.ex. en in'intervista en l'emissiun
«Telesguard» dals 16 d'october 2019). Ella ha mintga giada refusà sco nunmotivadas tut las
inculpaziuns cunter il selvicultur. Ils rapports medials han medemamain menziunà
l'examinaziun administrativa externa che dueva sclerir ils schabetgs per incumbensa da la
suprastanza communala da lezza giada (p.ex. «Telesguard» dals 3 da schaner 2020). Il
public interessà da RTR dastgass pia avair enconuschì la preistorgia, ils aspects relevants e
las reacziuns en connex cun il conclus tematisà da la suprastanza communala da revocar la
dispensaziun dal selvicultur il mument che las publicaziuns crititgadas èn vegnidas emessas.
5.
En il center da la contribuziun dal «Telesguard» dals 2 d'avrigl 2020 (durada: 1
minuta 37 secundas) è stada la decisiun da la nova suprastanza communala da S-chanf da
revocar la dispensaziun dal selvicultur concludida da l'anteriura suprastanza communala
l'october 2019. La suprastanza communala motiveschia sia decisiun cun la presumziun
d'innocenza e cun la circumstanza che la vischnanca saja dependenta urgentamain dal
selvicultur per motivs che cumpiglian la gestiun dal manaschi, tant pli che l'inquisiziun penala
possia durar anc pli ditg. En la contribuziun vegn renvià ad ina petiziun inoltrada bainspert da
la populaziun che ha pretendì dapli transparenza da las autoritads. Sin dumonda n'hajan ni
la cumissiun da gestiun communala, ni l'Uffizi da vischnancas dal Grischun, ni l'Uffizi da
guaud e privels da la natira dal Grischun pudì chapir la decisiun da la suprastanza





7/12



communala. L'Uffizi da vischnancas dal Grischun haja en sia funcziun d'autoritad da
surveglianza da la vischnanca instradà in'inquisiziun.
5.1
Il recurrent crititgescha t.a. il fatg che RTR n'haja betg publitgà l'infurmaziun da la
suprastanza communala dals 2 d'avrigl 2020 cumplettamain u perfin pled per pled sco quai
che autras medias han fatg. El sconuscha qua apparentamain l'incumbensa da las medias
che dastgan sco «Public Watchdog» er examinar a moda critica e valitar communicaziuns
uffizialas dad autoritads. En consequenza permetta l'autonomia da program da princip in
focus critic. Sut l'aspect dal princip d'objectivitad èsi da dir ch'ils dus motivs centrals che la
suprastanza communala ha preschentà en la communicaziun a las medias èn vegnids
menziunads en la contribuziun. Il punct da vista da la suprastanza communala è uschia vegnì
exprimì a moda commensurada, era sch'ella ha refusà mintga ulteriura infurmaziun davart la
communicaziun a las medias.
5.2
Medemamain nunmotivada è la reprimanda dal recurrent areguard il rapport davart
la petiziun per dapli transparenza. Cuntrari a las pretensiuns dal recurrent èsi stà relevant da
rapportar da questa reacziun immediata da parts da la populaziun sin la decisiun da la
suprastanza communala e la redacziun ha fatg quai senza dramatisaziun nunnecessaria.
Quai vegn er accentuà dal fatg che l'Uffizi da vischnancas dal Grischun cumpetent è
intervegnì silsuenter sco autoritad da surveglianza. Schebain 50 persunas – tenor il rapport
– ubain mo 40 persunas – tenor la pretensiun dal recurrent – han suttascrit la petiziun,
concerna in punct lateral e na mida betg l'impressiun generala ch'ina petiziun è vegnida
realisada entaifer curt temp grazia al sustegn d'in dumber remartgabel d'abitantas e
d'abitants. A la dumonda en il recurs, sche la rimnada da las suttascripziuns saja stada
cumpatibla cun las mesiras vertentas da lezza giada cunter Covid-19, n'ha la redacziun betg
stuì ir suenter en il rom dal tema tschernì. Per il medem motiv è era nunrelevant l'aspect,
schebain las petiziunarias ed ils petiziunaris han tegnì la distanza necessaria. Dal reminent
dastgan ils realisaturs da contribuziuns rapportar sin basa da l'autonomia da program era
d'acziuns politicas betg lubidas resp. inadmissiblas.
5.3
Tut en tut èsi da constatar ch'il public, sin fundament da las infurmaziuns
intermediadas e da sia presavida, ha en il senn dal princip d'objectivitad pudì sa far in'atgna
opiniun davart la communicaziun a las medias da la suprastanza communala e las emprimas
reacziuns tematisadas en la contribuziun dal «Telesguard» dals 2 d'avrigl 2020.
6.
Er en l'emissiun dal «Telesguard» da l'auter di ha RTR deditgà ina contribuziun a la
dispensaziun revocada dal selvicultur (durada: 2 minutas 35 secundas). Pliras petiziunarias
e plirs petiziunaris vegnan a pled e motiveschan lur intents. Las persunas discurran dad
incidents che sajan vegnids zuppentads e da nunvardads che circuleschian. La redacziun
citescha or d'in rapport d'examinaziun d'in biro extern, avant maun dapi il december 2019,
ma tegnì sut clav da la suprastanza communala, che ha analisà ils schabetgs en connex cun
la gestiun da la resgia e dal manaschi forestal da S-chanf. Las passaschas correspundentas
cumprovian ch'il selvicultur n'haja betg registrà pajaments da clients en il cudesch da cassa.
I manchian documents correspundents e quittanzas per furniziuns da laina a l'exteriur. Tenor
il rapport d'examinaziun saja la probabilitad gronda che la vischnanca haja subì donns





8/12



finanzials pervia dal cumportament sbaglià d'emploiads communals e da commembers da
las autoritads. En la contribuziun vegn exprimida la supposiziun che la secretezza da las
autoritads areguard il rapport possia avair da far cun quai ch'i pudess esser avant maun in
cumportament relevant per la persecuziun penala betg mo tar emploiads communals, mabain
era tar commembers da las autoritads. Qua renda la redacziun però attent explicitamain ch'i
valia la presumziun d'innocenza. La contribuziun concluda cun la remartga che la vischnanca
n'haja betg vulì prender posiziun davart quests puncts e ch'ella haja era laschà avert, sch'ella
vegnia anc a publitgar il rapport d'examinaziun.
6.1
Uschenavant che las reprimandas dal recurrent sa refereschan a las dumondas
criticas envers la decisiun da la suprastanza communala ed a la tematisaziun da la petiziun,
po vegnir renvià a las consideraziuns en connex cun la contribuziun dal «Telesguard» dals 2
d'avrigl 2020 (vesair consideraziuns 5.1 e 5.2).
6.2
En pli crititgescha il recurrent che la redacziun haja cità or d'in rapport secret betg
destinà per la publicitad. I n'è però betg l'incumbensa da l'AIRR da giuditgar en il rom da sia
examinaziun dal dretg da program, schebain quai ha violà il secret d'uffizi u autras
disposiziuns, p.ex. l'art. 293 dal Cudesch penal svizzer (CP; CS 311.0). Resultats essenzials
da quest rapport eran oramai gia enconuschents, cura che la contribuziun è vegnida emessa.
L'anteriura suprastanza communala aveva numnadamain infurmà or da quel en il document
«Or da la suprastanza communala il november e december» dals 27 da december 2019 e
differentas medias avevan rapportà da quai l'entschatta da schaner 2020. Il recurrent na
crititgescha dal rest betg ch'ils citats or dal rapport d'examinaziun en la contribuziun na
correspundian betg als fatgs. Il mument che l'emissiun è vegnida mussada na devi nagins
indizis ch'il rapport cuntegnia mancanzas massivas, ch'el vegnia instrumentalisà per intents
politics u che las conclusiuns sajan vegnidas influenzadas decisivamain da l'anteriur
president communal, en uffizi enfin la fin dal 2019, sco quai ch'il recurrent pretenda senza
cumprovas. Plinavant èsi da far attent al fatg che las autoritads penalas avevan instradà
inquisiziuns che n'eran betg anc terminadas il mument da l'emissiun. Sut l'aspect dal princip
d'objectivitad èsi decisiv che la suprastanza communala sur il president communal avess gì
la pussaivladad da preschentar sia vista en la contribuziun ed avess a medem temp
eventualmain era pudì metter en discussiun ils puncts da critica dal recurrent envers il rapport
d'examinaziun resp. envers la tematisaziun da lez. Ella ha dentant desistì da far quai.
6.3
Il recurrent crititgescha era la represchentaziun dal selvicultur. Il punct da vista da
lez na vegnia betg exprimì. L'adversaria da recurs fa da sia vart a savair che la
represchentanza legala dal selvicultur n'haja betg vulì dir insatge en chaussa ed haja renvià
la redacziun a la vischnanca en sia funcziun da patruna. Las renfatschas en la contribuziun
èn perquai drizzadas primarmain a la suprastanza communala e sia decisiun da revocar la
dispensaziun dal selvicultur. Ultra da quai dastgass il public avair savì sin fundament da plirs
rapports medials ch'il selvicultur communal renviescha sco betg giustifitgadas las renfatschas
che vegnan fatgas ad el gia dapi in temp.
6.4
Tut en tut èsi da constatar ch'il public ha pudì sa far in'atgna opiniun davart las
infurmaziuns intermediadas en la contribuziun dal «Telesguard» dals 3 d'avrigl 2020. Ils fatgs





9/12



èn vegnids represchentads correctamain e las aspectaturas ed ils aspectaturs han pudì
differenziar tranter fatgs e vistas persunalas. Sin basa da la concepziun transparenta n'hai
era betg dà l'impressiun che las constataziuns citadas or dal rapport d'examinaziun
cumprovian senza dubi il cumportament sbaglià dal selvicultur. Constataziuns dispitaivlas ha
il public pudì identifitgar cun sia presavida. Il princip d'objectivitad da l'art. 4 al. 2 LRTV n'è
perquai betg vegnì violà.
6.5
Sco nunmotivada sa mussa era la pretensiun dal recurrent che la rapportaziun
crititgada sa drizzia cun intenziun cunter il selvicultur e sia famiglia e ch'i sa tractia perquai
d'ina inobservanza da la dignitad umana en il senn da l'art. 4 al. 1 LRTV. Il selvicultur betg
menziunà per num ed era betg mussà sin il maletg n'è betg vegnì represchentà en ina moda
spretschanta ed el n'è era betg vegnì blamà u ridiculisà nunnecessariamain. Las passaschas
citadas or dal rapport d'examinaziun, uschenavant ch'ellas han pertutgà il selvicultur, èn sa
referidas sulettamain ad in pussaivel cumportament sbaglià al plaz da lavur. Dal reminent èsi
era vegnì renvià a la presumziun d'innocenza da tut las persunas crititgadas en il rapport.
7.
La revocaziun da la dispensaziun dal selvicultur decidida da la suprastanza
communala ed il rapport d'examinaziun extern tegnì sut clav èn medemamain stads tema
d'ina contribuziun da radio en duas parts en l'emissiun «Actualitad» da RTR dals 3 d'avrigl
2020.
7.1
En l'emprima part da la contribuziun (durada: 4 minutas) fa il moderatur dumondas
a la schurnalista da RTR Anna Caprez. Quella resumescha l'emprim ils schabetgs ed ils
motivs da la suprastanza communala per sia decisiun da cuntinuar l'engaschament dal
selvicultur communal. Anna Caprez conferma suenter che la nova suprastanza communala
haja la cumpetenza formala da prender ina decisiun correspundenta. Ella metta quella però
en dumonda en vista als resultats da l'examinaziun externa ed al fatg che la suprastanza
communala n'ha betg consultà ordavant la cumissiun da gestiun. Lezza haja pretendì
explicitamain da vegnir infurmada en detagl davart ils eveniments. Segns da dumonda metta
Anna Caprez era davos la decisiun unanima da la suprastanza communala, damai ch'i dat
apparentamain inquisiziuns che pertutgan singuls commembers, uschia ch'i dess era
dumondas areguard il prender stgisa. Perquai haja er intervegnì l'Uffizi da vischnancas dal
Grischun sco autoritad da surveglianza. Plinavant descriva Anna Caprez la divisiun da la
populaziun e la perdita da confidenza che la suprastanza communala haja subì. La
schurnalista spetga dal president communal ina clera posiziun ed exprima la speranza che
la suprastanza tractia la petiziun malgrà la pandemia. In ulteriur pass pudess esser
in'iniziativa dal pievel, agiuntescha ella.
7.2
En la segunda part da la contribuziun (durada: 1 minuta 36 secundas) è stà en il
center il rapport d'examinaziun extern, titulà dal moderatur sco brisant. Las renfatschas sajan
gravantas, ha ditg la schurnalista Selina Camichel. Ins possia leger ch'i manchia en connex
cun ina vendita da laina cedels da furniziun, quints e quittanzas a favur da la vischnanca. Il
rapport fetschia er a savair ch'il selvicultur haja fatg fatschentas privatas tranter ils onns 2014
e 2018, per part cun il consentiment a bucca dal president communal da lezzas uras. La
funcziunalitad dals mecanissems da controlla interns ed externs da la vischnanca saja messa





10/12



en dumonda. Per recumandaziun d'experts haja la nova suprastanza communala clamà las
autoritads penalas il schaner 2020.
7.3
Er en questa contribuziun da radio en duas parts na vai betg per l'inquisiziun penala
currenta cunter il selvicultur communal, mabain primarmain per la decisiun da la suprastanza
communala, spezialmain en consideraziun da las explicaziuns en il rapport d'examinaziun.
La resumaziun dals puncts impurtants en l'emprima part d'Anna Caprez ha correspundì als
fatgs. La valitaziun dals schabetgs da vart da la schurnalista che ha respundì a dumondas
dal moderatur è stada evidentamain ina vista persunala (art. 4 al. 2 frasa 2 LRTV). Quai vala
cunzunt era per la remartga ch'ina iniziativa dal pievel saja pussaivla. En la segunda part na
fa Selina Camichel en emprima lingia nagut auter che citar passaschas or dal rapport
d'examinaziun, però senza numnar nums. Il recurrent na fa en quest connex betg valair ch'ils
resultats dal rapport d'examinaziun sajan vegnids preschentads a moda inexacta.
7.4
Resumond sa lascha constatar che la contribuziun en duas parts da l'emissiun
«Actualitad» dals 3 d'avrigl 2020, da giuditgar sco unitad entira, n'ha betg violà las
pretensiuns minimalas ch'il dretg da radiodiffusiun fa envers il cuntegn dal program. Sin basa
da la concepziun transparenta, dals fatgs intermediads a moda correcta e da sia presavida
ha il public pudì sa far in'atgna opiniun davart ils aspects tematisads en connex cun la
decisiun da la suprastanza communala da reengaschar il selvicultur. Il princip d'objectivitad
n'è betg vegnì violà ed era nagina inobservanza da la dignitad umana n'è avant maun.
8.
Medemamain crititgada vegn la contribuziun online da RTR dals 2 d'avrigl 2020 cun
il titel «Return dal selvicultur dispensà». Sura vegn visualisà in maletg cun colliaziun a la
contribuziun dal «Telesguard» dal medem di. Suenter fa l'artitgel referenza a la
communicaziun a las medias da la suprastanza communala davart la revocaziun da la
dispensaziun dal selvicultur ed a la motivaziun preschentada en quella. Il president communal
na veglia betg s'exprimer en chaussa, damai ch'i sa tractia d'in «tema delicat». En pli vegnan
menziunads la petiziun che pretendia transparenza da vart da las autoritads, la cumissiun da
gestiun che sa mussia irritada e l'Uffizi da vischnancas dal Grischun. Las infurmaziuns
intermediadas en l'artitgel pussibiliteschan a las lecturas ed als lecturs da sa far in'atgna
opiniun davart il tema. Qua po vegnir renvià a las consideraziuns en connex cun la
contribuziun dal «Telesguard» dals 2 d'avrigl 2020 (vesair consideraziuns 5ss.).
9.
Ils 3 d'avrigl 2020 ha RTR publitgà l'artitgel «Return dal selvicultur dispensà sveglia
dumondas» che cuntegna era renviaments a las contribuziuns da las emissiuns
«Telesguard» ed «Actualitad» dal medem di. En la publicaziun online vegnan citadas
numerusas passaschas or dal rapport d'examinaziun che tractan cunzunt quittanzas
mancantas per furniziuns da laina e pajaments sco era mecanissems da controlla mancants.
L'artitgel resumescha la rapportaziun en las emissiuns «Telesguard» ed «Actualitad»,
citescha però per part er autras passaschas or dal rapport d'examinaziun. Areguard il
giudicament sut l'aspect dal dretg da program po dentant vegnir renvià a las consideraziuns
en connex cun la contribuziun da televisiun e da radio (vesair consideraziuns 6ss. e 7ss.).
Era l'artitgel online dals 3 d'avrigl 2020 na violescha naginas disposiziuns da program.





11/12



10.
A la critica pauschala dal recurrent che las publicaziuns crititgadas fetschian part
d'ina campagna orchestrada cunter il selvicultur e sia famiglia na po betg vegnir consentì. En
las contribuziuns èsi ì plitost per far las dumondas criticas en connex cun ina decisiun d'ina
autoritad. Er en l'intschess rumantsch pitschen e pauc anonim tutga quai tar las incumbensas
da las medias e vegn protegì da l'autonomia da program. Damai che las pretensiuns
minimalas dal dretg da program èn vegnidas resguardadas en tut las contribuziuns, èn las
reclamaziuns cunter quellas da refusar.
11.
Custs da procedura n'èn betg d'imponer (art. 98 LRTV). Indemnisaziuns a la partida
litigianta na pon en nagin cas vegnir concedidas en il rom da la procedura da recurs davant
l'AIRR (Weber, en il lieu inditgà, cifr. marg. 3 davart l'art. 98 LRTV, p. 581).




























12/12



Per quests motivs decida l'AIRR:

1.
Ils recurs vegnan refusads unanimamain, uschenavant ch'igl è d'entrar en els.

2.
Custs da procedura na vegnan betg incassads ed indemnisaziuns a la partida
litigianta na vegnan betg concedidas.

3.
Pronunzia per mauns da:
- (...)




En num da l'Autoritad independenta da recurs davart radio e televisiun






Indicaziuns dals meds legals

Decisiuns da l'AIRR pon vegnir contestadas cun in recurs davant il Tribunal federal tenor
l'art. 99 LRTV en cumbinaziun cun l'art. 82 al. 1 lit. a, l'art. 86 al. 1 lit. c e l'art. 89 da la Lescha
federala davart il Tribunal federal (LTF; CS 173.110) entaifer 30 dis suenter la pronunzia.

Spediziun: 21.4.2021