ubi · b.454 · 2002-06-21 · de
Radio Rumantsch, 'Novitads', davart morts da drogas en Svizra
Medienrecht


Unabhängige Beschwerdeinstanz für Radio und Fernsehen

Autoritz indépendante d'examen des plaintes en matière de radio-télévision

Autorità indipendente di ricorso in materia radiotelevisiva

Instanza da recurs independenta da radio e televisiun




b. 454



Decisiun dils 21 da zercladur 2002

pertuccont

Radio Rumantsch: Novitads dils 27 da schaner 2002, 10.00 uras, davart
morts da drogas en Svizra; recuors da E e consignonts dils 16 d’avrel 2002



Cooperau han:

President:
Denis Barrelet

Commembers:
Marie-Louise
Baumann
(vicepresidenta),
Sergio
Caratti, Veronika Heller, Barbara Janom Steiner,
Heiner Käppeli, Denis Masmejan, Alice Reichmuth
Pfammatter

Secretariat giuridic: Pierre Rieder, Catherine Josephides Dunand

_______________________



Dils acts resorta:

A.
Ellas novitads dils 27 da schaner 2002, allas 10.00 uras, ha il Radio
Rumantsch emess sco emprema contribuziun la suandonta
comunicaziun: „Il diember da morts da drogas ei s’augmentaus levet
igl onn vargau en Svizra. Ils 2001 ein 197 persunas morts pervia dil
surdiever da drogas sco ina retscherca dall’Agentura AP ha constatau
en 26 Cantuns interrogai. Ils pli biars morts da drogas ha ei dau el
cantun Turitg, suandaus dils cantuns Sogn Gagl, Genevra e Berna.“




2
B. Cun sia intervenziun dils 16 d’avrel 2002 (datum dil bul postal)
ha E (numnaus dad ussa naven: recurrent) recurriu tier l’Instanza da
recuors independenta da radio e televisiun (numnada da cheu naven:
Instanza) encunter l’emissiun numnada. El recloma perquei che la
novitad seigi buca stada cumpleta ed hagi consequentamein buca
possibilitau agl auditori da formar in agen meini surlunder. Il
recurrent fa oravontut valer ch’ins hagi plidau da drogas, schegie che
la raschun per quels cass mortals seigi quasi entiramein il heroin dalla
qualitad fatga amogna sin via. Ina droga seigi denton – tenor la gliesta
E dil Post da controlla intercantunal per medicaments – ina rauba
lubida ch’ins sappi retrer da drogarias. Era il diember da 197 cass
mortals, indicai ell’emissiun criticada, constetti buca, cunquei che la
retscherca hagi giu liug mo en entginas dils 26 Cantuns. Al recuors ei
era vegniu aschuntau il rapport dil mediatur.

C.
Enteifer il termin dau per meglierar sia intervenziun ha il recurrent
procurau per 20 suttascripziuns da persunas che sustegnan quella.

D. Applicond art. 64, alinea 1 dalla Lescha federala da radio e televisiun
(d’ussa naven: LRTV, CS 784.40) ei la Societad svizra da radio e
televisiun SRG SSR idée suisse (d’ussa naven SSR, adversaria al
recuors) vegnida envidada da prender posiziun. En sia risposta dils 22
d’avrel 2002 propona ella da refusar il recuors. La reclamaziun
criticada sebasi sin ina novitad tudestga dalla agentura da novitads
Associated Press (AP) che seigi vegnida translatada correctamein en
romontsch cun era indicar la fontauna. Per la noziun „droga“ detti ei
el lungatg duvrau in auter diever che quel ch’il recurrent indicheschi.
Tal stetti sco noziun superiura per mieds narcotics. Igl auditori hagi
perquei saviu formar siu agen meini a basa dalla communicaziun
intermediada. Dil reminent ei la SSR buca dil meini che la retscherca
hagi buca risguardau tuts Cantuns. La suletta resalva visavi la
communicaziun dall’Agentura seigi ch’il diember total da morts da
drogas savessi aunc crescher, cunquei che las statisticas seigien aunc
buca definitivas els singuls Cantuns. Quei fatg ei denton buca vegnius
preligius ell’emissiun criticada, perquei che novitads ston esser
cuortas e pregnantas. Il fatg sco tal, ch’ei seigi da quintar cun in lev
augment dils cass mortals, constetti denton.

E.
La posiziun dalla SSR ei vegnida tarmessa al recurrent ils 29 da matg
2002. Il medem mument ei vegniu communicau allas partidas ch’ei
detti negin brat da documents pli.



3
F.
Tier la deliberaziun da quei
recuors ha dunna Bähler
priu stgisa a basa dad ina collisiun dad interess.





































4
L’Instanza da recuors independenta da radio e televisiun

trai en consideraziun:

1.
La reclamaziun dil recurrent datescha dils 16 d’avrel 2002 (datum dil bul
postal), il rapport corrispundent dil mediatur dils 23 da mars 2002. Il
termin da 30 dis – per inoltrar in recuors pertuccont il dretg da program
– ei pia vegnius observaus tenor art. 62, alinea 1 LRTV.

2.
En art. 63 LRTV vegn circumscret tgi che sa tut recuorer. Leutier ei
d.a. legitimaus quel ch’ei staus participaus vid la procedura dil mediatur,
che ha silmeins 18 onns, ei burgheis svizzer u vegn digl exteriur ed ha
ina lubientscha da domicil u dimora ed inoltrescha in recuors, sustenius
silmeins da 20 ulteriuras persunas che fussen medemamein legitimadas
da far recuors, sch’ellas fussen sedrizzadas sezzas al post da mediaziun
(alinea 1, letra a; aschinumnau dretg popular da recuorer). Cunquei ch’il
recurrent
ademplescha
quellas
prescripziuns
e
corrispunda
sufficientamein alla obligaziun da motivar (art. 62, alinea 2 LRTV) ein
las premissas per in recuors popular dadas e l’Instanza sa entrar.

3.
Il recuors definescha igl object criticau e limitescha aschia la
cumpetenza d’examinaziun tras l’Instanza. Quella ei denton libra tier
l’examinaziun dil dretg applicabel e buca ligiada vid quei che las
partidas han allegau (cump. Martin Dumermuth, Rundfunkrecht, in:
Schweizerisches Bundesverwaltungsrecht, Basel/Frankfurt a. M. 1996,
Rz. 453). Il recurrent critichescha ch’igl auditori hagi buca saviu far in
agen meini davart la nova derasada ed aschia fa el atgnamein valer ina
violaziun dil camond da presentar objectivamein ils fatgs tenor art. 4,
alinea 1, 1. construcziun LRTV.

4.
Il camond dalla presentaziun objectiva dils fatgs resorta dil principi
dalla vasta incarica da prestaziun secund art. 93, alinea 2 CF
(constituziun federala) e vegn dil reminent francaus expressivamein en
la davosa construcziun da quella determinaziun.

4.1
Sin plaun dalla lescha secatta il camond da presentar objectivamein ils
fatgs en art. 4, alinea 1, 1. construcziun LRTV. En sia pratica ha
l’Instanza deduciu ch’il publicum stoppi saver far in maletg fidau davart
ina caussa ed esser stgis da puder formar da sia vart libramein in agen
meini (Pratica administrativa dallas autoritads federalas/PAAF 62/1998,
nr. 50, pagina 459, 60/1996, nr. 24, pagina 183). Ils realisaders han pia
da respectar certas obligaziuns ed agir cun prudientscha schurnalistica
(cump. Dummermuth, 1.c, Rz. 73-84). Tier quellas obligaziuns


5
schurnalisticas s’audan d.a. ils
principis dalla verdeivladad,
transparenza, cumpetenza e dad examinar ils fatgs acceptai el rom dallas
pusseivladads. Il camond dalla transparenza ei menziunaus explicitamein
en art. 4, alinea 2 LRTV.

4.2
Tenor la pratica dall’Instanza ei – ultra dalla valetaziun da singulas
informaziuns – era l’impressiun generala decisiva per giudicar
in’emissiun u ina contribuziun en accordanza cun il camond da
presentar objectivamein ils fatgs (PAAF 62/1998, nr. 27, pagina 200;
58/1994, nr. 46, pagina 373; DTF 114 Ib 334, 343).

4.3
Art. 93, alinea 3 CF, resp. art. 5, alinea 1 LRTV garanteschan
l’autonomia da program dil realisader tier la fixaziun dils temas e la
fuorma da realisar quei ella pratica. Cun l’elecziun dil concept e stil
dispona el dad in vast spazi (PAAF 61/1997, nr. 68, pagina 644;
60/1996, nr. 85, pagina 760; 56/1992, nr. 13, pagina 99). El rom dalla
incarica da prestar eisi perquei lubiu a mintga realisader da s’occupar
criticamein cun ils divers secturs dalla veta statala, societara, culturala e
religiusa. Oravontut sto ei esser pusseivel da criticar ed opponer a
meinis politics dominonts, a structuras da reger, ad opiniuns maioritaras
sco era a meinis ed instituziuns etablidas. Ei dat perquei buc in tema che
fuss buca pusseivels da vegnir tractaus u presentaus criticamein els
mediums electronics. In cunfin dat ei mo tier la moda e maniera, co
zatgei vegn redigiu e presentau (PAAF 61/1997, nr. 68, pagina 645;
59/1995, nr. 67, pagina 559; 59/1995, nr. 66, pagina 553).

4.4
Tier la valetaziun dad ina emissiun – en vesta a sias pretensiuns tenor
dretg da program – ei la protecziun dil publicum centrala. Perquei eisi
indicau da considerar en tgei direcziun ch’igl effect va (PAAF 62/1998,
nr. 27, pagina 200; DTF 119, Ib 166, 169). Da risguardar ein era il
caracter ed igl aspect special dil gener per propi dad ina emissiun.

5.
Considerond quels principis, eisi da constatar ch’ei setracta tier la
novitad criticada d’ina contribuziun per la quala ils principis
d’informaziun dad art. 4 LRTV e specialmein il camond da presentar
objectivamein ils fatgs tenor art. 4, alinea 1, 1. construcziun LRTV
valan.

5.1
Il recurrent fa valer che quei tip da rauba, che hagi caschunau quels cass
mortals, seigi buca vegnius menziunaus ella annunzia. Ei setracti en quei
cass – abstrahau dad entginas excepziuns - da heroin dalla via. Enstagl
hagien ins plidau en quella communicaziun da „morts da drogas“ e da
„consum da drogas“. Drogas ein denton – secund la gliesta E dil Post


6
da controlla intercantunal per
medicaments
(„Principis
davart las limitas da vendita dils medicaments venals en tuttas
fatschentas“, 2. ediziun, cun midadas tochen 1968) – medicaments
curativs, derivonts da plontas. La materia heroin, che fa donn alla
sanadad, seigi denton buca cuntenida ella gliesta ufficiala da drogas dil
Post da controlla intercantunal per medicaments. Tier „drogas“ setracti
ei – en contradicziun cun il heroin – buca da mieds narcotics
scumandai. Cun duvrar la fallida noziun „drogas“ ella emissiun da
novitads criticada seigi il publicum vegnius menaus en err. L’adversaria
al recuors pretenda perencunter che „droga“ hagi el lungatg applicau tut
in’autra muntada, numnadamein quella dad esser ina noziun superiura
per mieds narcotics. Era il „Duden“ taxescha „droga“ sco sinonim per
tissis enivronts.

5.1.1
La noziun „droga“ ha fatg atras ils davos decennis ina detga midada da
muntada. Quei vala per biars lungatgs, specialmein era per il tudestg e
retoromontsch (cump. pertuccont il svilup da „droga“ era las
constataziuns declarontas el rapport da mediaziun dils 23 da mars 2002).
Ferton che „droga“ ha giu ditg la muntada da mieds curativs – sco quei
ch’il recurrent fa valer – vegn quella definida oz generalmein cun tissis
enivronts da scadin gener e specialmein cun mieds narcotics (mira Reto
R. Bezzola e Rudolf O. Tönjachen, dicziunari tudais-ch/rumantsch
ladin, 5. ediziun, 1997, Oscar Peer, rumantsch ladin/dicziunari
rumantsch, 4. ediziun, 1995). Quella midada da muntada semuossa buca
mo el lungatg plidau ed el „Duden“, mobein era en publicaziuns
ufficialas. El messadi dil Cussegl federal davart la midada dalla lescha
pertuccont ils mieds narcotics dils 9 da mars 2001 (mira DF 2001,
pagina 3715ss.) vegn la noziun „droga“ duvrada savens e trasatras sco
sinonim per mieds narcotics, resp. per tissis enivronts. Lien vegn plidau
era dalla problematica da drogas, dalla scena aviarta da drogas sco era
dalla differenza denter drogas diras e lomas. Dapi 1997 exista dil
reminent ina cumissiun federala per damondas da drogas, ina cumissiun
extraparlamentara. Quella cusseglia il Cussegl federal, il departament
pertuccau ed igl Uffeci federal per sanadad.

5.1.2
Pertuccont la gliesta E ch’il recurrent alleghescha ei aunc da dir ch’ils
pensums dil Post da controlla intercantunal per medicaments ein vegni
adossai, cu la nova lescha pils mieds curativs ei ida en vigur, agl Institut
svizzer per medicaments (Swissmedic). Cumpareglia art. 23, alinea 3
dalla lescha da medicaments, CS 812.21; art. 20 ed art. 27 dil regulativ da
medischinas, CS 812.212.21). Ina corrispundenta gliesta, surluvrada da
Swissmedic, datti dapresent buca.



7
5.1.3
Decisiv – per giudicar tenor dretg
da
program
–
ei
numnadamein tgei muntada ch’il publicum dat ad ina noziun, pia co el
recepescha il plaid. Ord vesta dil camond da presentar objectivamein ils
fatgs eisi buca senz’auter necessari dad eleger plaids che corrispundan a
pretensiuns scientificas. La preparaziun adattada per ils mediums ensiara
sfurzadamein informaziuns e fatgs, nua che las noziuns applicadas ein
ord vesta dil rom buca dil tut precisas e corrispundan savens buc a
pretensiuns scientificas (cump. era las decisiuns dall’Instanza b. 426 dils
9 da mars 2001, E. 5.9 e b. 389 dils 26 da fevrer 1999, E 5.1s. Quei vala
en special per communicaziuns en emissiuns da novitads.

5.1.4
A basa dil diever general da „droga“ ei il publicum buca vegnius menaus
en err. Igl auditori ha capiu en connex cun l’emissiun criticada las
noziuns „morts da drogas“ e „consum da drogas“ el senn dalla muntada
attribuida, numnadamein sco mieds narcotics. En contradicziun cun las
pretensiuns dil recurrent eisi era buca stau necessari da precisar ella
novitad tgei materias che han effectuau la mort dils toxicomans. Ina
indicaziun pli exacta era gnanc pusseivla sin basa dall’annunzia
dall’Agentura.

5.2
Il recurrent ha plinavon era criticau che l’annunzia contestada seigi buca
stada gesta, perquei che la questiunada citada seigi buca vegnida fatga –
sco igl ei vegniu pretendiu – en 26 Cantuns. Perquei constetti era il
diember da 197 morts tras consumar mieds narcotics buca. Il realisader
havessi giu dad examinar, schebein il cuntegn dalla nova surprida seigi
gests.

5.2.1
La novitad criticada sebasa sin ina retscherca dall’Agentura AP. Ella
communicaziun dall’Agentura dils 27 da schaner 2002 vegn constatau
che quella enquista seigi realisada – en contradicziun cun quei ch’il
recurrent pretenda – en tuts 26 Cantuns. AP ha fatg viers ils resultats
dalla retscherca sulet la resalva ch’il diember da morts da drogas savessi
crescher levet, cunquei che las statisticas seigien aunc buca terminadas
definitivamein en tuts Cantuns. Quella resalva ei denton buca vegnida
allegada ella novitad criticada. Il fatg che communicaziuns tier novitads
han dad esser cuortas e pregnantas astga denton buc effectuar che fatgs
essenzials, per formar il meini, vegnan buc intermediai al publicum.
L’omissiun numnada el cass dau ei denton buc adattada dad influenzar
essenzialmein il cuntegn dalla novitad resumada dad AP. Ord vesta dil
dretg dil program setracta ei pia buca dad in aspect lateral relevant
(PAAF 64/2000, nr. 120, pagina 1216s.). La pretensiun centrala, ch’il
diember da morts da drogas s’augmenti tenor ina retscherca dad AP,
resorta dalla cuorta novitad.


8
5.2.2
Encunter
las
pretensiuns
dil
recurrent
damonda
la
precauziun schurnalistica buca ch’il realisader examineschi en scadin
cass con gests ch’il cuntegn dad ina communicaziun „d’ordeifer la casa“
seigi. Aschilunsch ch’il realisader sefundescha sin informaziuns da
fontaunas fidadas – leutier s’audan novas da renomadas Agenturas da
novitads sco la AP – eisi buca la regla da retschercar supplementarmein
(cump. en detagl PAAF 63/1999, nr. 96, pagina 910; Denis Barrelet,
Droit de la communication, Berna 1998, Rz. 777). L’indicaziun dalla
fontauna – e consequentamein l’observaziun dil camond dalla
transparenza – dattan ina certa segirtad en vesta alla examinaziun
eventuala tras il dretg da program. Ella communicaziun dalla novitad
criticada ei la fontauna (AP) vegnida citada expressivamein. Dil
reminent ha ei buca dau indecis che havessen schau dubitar vid la
verdad dalla communicaziun dall’Agentura ellas novitads (per semeglia
fontaunas buca s’accordontas, cump. era PAAF 64/2000, nr. 120,
pagina 910). Aschia ha il realisader saviu concluder ch’il cuntegn seigi
vers, cunquei che la retscherca era vegnida fatga directamein
dall’Agentura da novitads sezza.

5.3
La communicaziun criticada ellas novitads dil Radio Rumantsch ha
possibilitau agl auditori da formar in agen meini davart ils resultats dalla
retscherca dad AP els Cantuns concernent il diember da morts da
drogas en consequenza dil consum da mieds narcotics igl onn 2001. Ina
violaziun dil camond da presentar objectivamein ils fatgs ei pia buca
dada. Il recuors ei perquei nunmotivaus e consequentamein da refusar.


9

Ord quellas raschuns vegn

decidiu:

1.
Il recuors da E e dallas persunas consignontas dils 16 dad avrel 2002 vegn
refusaus ed ei vegn constatau che las novitads dil Radio Rumantsch dils 27 da
schaner 2002, allas 10.00 uras, han buca violau las determinaziuns dil dretg da
program.

2.
Ei vegn adossau negins cuosts per la procedura.

3.
Da communicar:
- (...)




En num dalla













Indicaziun dils mieds legals

Las decisiuns dalla Instanza san vegnir tratgas vinavon – tenor art. 65, alinea 2
LRTV sco era secund art. 103 dalla Lescha federala davart l’organisaziun dalla
tgira dil dretg federal (CS 173.110) – enteifer 30 dis dapi che la decisiun ei
vegnida communicada cun recuors administrativ alla Dertgira federala.


Spediu ils 28 d’uost 2002