gr_gerichte · A 2017 35 · 2017-11-17 · it
Bezirksgericht Albula, Einzelrichter

taxa da colligiaziun serenera e canalisaziun | Anschlussgebühren

VERWALTUNGSGERICHT DES KANTONS GRAUBÜNDEN
DRETGIRA ADMINISTRATIVA DAL CHANTUN GRISCHUN
TRIBUNALE AMMINISTRATIVO DEL CANTONE DEI GRIGIONI
A 17 35
4. chombra
Derschader singul Racioppi e Parolini sco actuara
SENTENZIA
dals 17 da november 2017
en la chaussa en lita da dretg administrativ
A._____,
recurrent
cunter
Vischnanca da X._____,
adversaria da recurs
concernent la taxa da colliaziun a la serenera ed a la chanalisaziun

- 2 -
1.
Cun il conclus dals 12 d'october 2010 ha l'uffizi da construcziun da la
vischnanca da X._____ permess la dumonda da construcziun da A._____
da transfurmar ses mises sin la parcella nr. 2057 en il territori "B._____"
ordaifer la zona da construcziun. Ultra da la taxa per la permissiun da
construcziun han ins a medem temp imponì ad el, a basa da la stimaziun
da l'edifizi provisorica, ina taxa da colliaziun a la serenera, sin fundament
da l'art. 29 da la lescha communala davart las contribuziuns d'avertura e
las taxas da diever. Ils quints da taxas per la permissiun da construcziun
(quint nr. 30'016'727) sco er il quint per la colliaziun a la serenera ed a la
chanalisaziun
che
munta
(provisoricamain)
a
fr. 344.30
(quint
nr. 30'016'728) han ins relaschà ils 13 d'october 2010. Ils 13 da favrer
2017 resp. ils 14 da favrer 2017, han ins mess a quint ad A._____ la taxa
definitiva per la permissiun da construcziun (quint nr. 30'028'422) e, sa
basond sin l'art. 27/28 da la lescha communala davart las contribuziuns
d'avertura e las taxas da diever, las taxas definitivas per la colliaziun a la
serenera ed a la chanalisaziun che muntan a fr. 3'272.85 (quint
nr. 30'028'439).
2.
Cun scriver dals 17 da favrer 2017 ha A._____ fatg recurs cunter il quint
nr. 30'028'439 (taxas definitivas per la colliaziun a la serenera ed a la
chanalisaziun) ed ils 17 da mars 2017 era cunter il quint nr. 30'028'422
(taxa definitiva per la permissiun da construcziun). Quai che concerna las
taxas per la colliaziun a la serenera ed a la chanalisaziun è el stà da
l'opiniun da betg stuair pajar la taxa, perquai che ses mises na saja betg
collià cun la chanalisaziun e la serenera. Plinavant ha el fatg valair che
las basas da calculaziun na sajan betg correctas, l'augment da la valur da
ses edifizi saja vegnì calculà sbagliadamain.
3.
Cun las disposiziuns dals 10 da matg 2017 ha la suprastanza communala
da X._____ refusà da princip ils dus recurs, ha però curregì las basas da
calculaziun ed agiuntà a la disposiziun mintgamai in nov quint areguard la

- 3 -
permissiun da construcziun (nov: fr. 129.20 empè da fr. 418.80) ed
areguard las taxas per la colliaziun a la serenera ed a la chanalisaziun
(nov: fr. 1'634.70). Il medem mument han ins fatg en omaduas
disposiziuns dals 10 da matg 2017 in'indicaziun dals meds legals. Quella
fa attent ch'ins po far recurs en scrit a la Dretgira administrativa a Cuira
cunter la disposiziun respectiva entaifer 30 dis dapi la consegna.
4.
Ils 30 da matg 2017 ha A._____ tramess a la suprastanza communala in
scriver titulà cun "risposta" concernent la disposiziun ed il nov quint dals
10 da matg 2017 per las taxas da colliaziun a la serenera ed a la
chanalisaziun. En quel explitga el ch'il proceder da la vischnanca saja per
el nunchapibel, el na saja era betg persvas da l'obligaziun da pajament
ch'ins imponia ad el ed el spetgia perquai ch'ins explitgeschia las
pretensiuns. Auters possessurs da mises sajan vegnids dispensads da la
taxa en questiun, ils exempels ch'el enumereschia mussian ch'ina midada
da la lescha saja necessaria urgentamain. Per finir declera el da sa lubir
da dumandar, sche la lescha vertenta na cuntradia per part betg a las
prescripziuns chantunalas surordinadas.
5.
L'uffizi da construcziun ha silsuenter confermà cun scriver dals 21 da
zercladur 2017 d'avair retschavì il scriver dals 30 da matg 2017. El ha fatg
attent a l'indicaziun dals meds legals en la disposiziun dals 10 da matg
2017 e declerà da betg prender posiziun davart il scriver dals 30 da matg
2017, damai che A._____ avess pudì contestar la disposiziun tar la
dretgira. I na vegnia era betg pli manà correspundenza en chaussa, nun
che A._____ haja recurrì a la Dretgira administrativa. En quel cas vegnian
els envidads da la dretgira ad ina consultaziun. Sche quai na saja betg
succedì, hajan las ordinaziuns tenor la disposiziun dals 10 da matg 2017
vigur legala.

- 4 -
6.
Ils 3 da fanadur 2017 ha A._____ (suandantamain: recurrent) tramess a
la Dretgira administrativa dal chantun Grischun in scriver cun il titel
"damonda per in sclariment" concernent il quint areguard las taxas per la
colliaziun a la serenera ed a la chanalisaziun. En quel explitga el ch'el sa
dumondia, sche la vischnanca al possia obligar da pajar las taxas da
colliaziun tenor la lescha communala. El haja fatg recurs per la segunda
giada cunter il quint e la vischnanca n'al haja ni chapì ni sustegnì.
7.
Cun scriver dals 11 da fanadur 2017 è sa fatg udir en chaussa l'uffizi da
construcziun en num da la vischnanca da X._____ (suandantamain:
adversaria da recurs). El argumentescha ch'il recurrent haja retschavì la
disposiziun contestada ils 11 da matg 2017, il termin da recurs saja damai
scadì ils 11 da zercladur 2017. Cun inoltrar il recurs pir ils 3 da fanadur
2017 haja il recurrent manchentà il termin da recurs e la disposiziun
contestada haja vigur legala, uschia che l'uffizi da construcziun/la
vischnanca na s'exprimia betg materialmain en chaussa.
8.
Cun scriver dals 12 da fanadur 2017 han ins silsuenter fixà in termin cun il
recurrent per inoltrar ina replica. Quest termin è scadì senza vegnir duvrà.
9.
Sin dumonda da la Dretgira administrativa dals 31 d'avust resp. dals 9
d'october 2017 l'ha l'adversaria da recurs suttamess cun scriver dals 8 da
settember resp. dals 30 d'october 2017 l'entira documentaziun da la
chaussa en lita incl. scriver dal recurrent dals 30 da matg 2017. En quel
connex declera ella ch'il recurrent haja respundì a la vischnanca en quest
scriver ("risposta") dals 30 da matg 2017 ch'el spetgia in'explicaziun
concernent las pretensiuns da vart da la vischnanca. Dal punct da vista
da la vischnanca n'haja ella betg stuì considerar quest scriver sco recurs,
perquai na saja ella era betg stada obligada da transmetter quel a la
Dretgira administrativa.

- 5 -
En ulteriuras argumentaziuns da las partidas vegn entrà, uschenavant
ch'ellas èn relevantas per la decisiun, en las suandantas consideraziuns.
Il derschader singul tira en consideraziun:
1. a)
La Dretgira administrativa giuditgescha recurs cunter decisiuns da
vischnancas, uschenavant che quellas decisiuns na pon betg vegnir
contestadas tar in'autra instanza u sch'ellas n'èn betg definitivas tenor
dretg chantunal u federal (art. 49 al. 1 lit. a da la lescha davart la
giurisdicziun administrativa [LGA; DG 370.100]). Cun la disposiziun
communala dals 10 da matg 2017 pertutgant las taxas per la colliaziun a
la serenera ed a la chanalisaziun è da princip avant maun en quest cas
ina decisiun contestabla en il senn da l'art. 49 al. 1 lit. a LGA.
b)
Tenor l'art. 18 al. 1 da la lescha davart l'organisaziun giudiziala (LOG;
DG 173.000) sco era tenor l'art. 43 al. 3 lit. b LGA decida la Dretgira
administrativa dal chantun Grischun en cumpetenza da derschader
singul, sch'in med legal è evidentamain inadmissibel u evidentamain
motivà u nunmotivà. Per pudair vegnir taxà sco evidentamain inadmissi-
bel ston mancar ad in med legal las premissas da dretg da procedura per
recurrer, q.v.d. per insumma pudair entrar en il cuntegn d'in recurs ston
tut las premissas da dretg da procedura esser ademplidas correctamain.
En il cas preschent n'è, sco quai ch'i sto vegnir mussà suandantamain, il
recurs dal recurrent inoltrà ils 3 da fanadur 2017 betg vegnì fatg a temp
ed è perquai evidentamain inadmissibel. Cunquai ch'i sa tracta d'ina
dumonda giuridica (formala) en il senn da l'art. 18 al. 1 LOG e da l'art. 43
al. 3 lit. b LGA citads, da la quala la negaziun ha senz'auter per
consequenza ina decisiun da betg entrar en materia da vart da la dretgira,
tutga ella tar las cumpetenzas dal derschader singul. En il cas preschent

- 6 -
n'è damai necessaria ni ina cumposiziun da trais (art. 43 al. 1 LGA; cas
ordinari) ni da tschintg derschaders (art. 43 al. 2 LGA).
2. a)
Il recurs da dretg administrativ sto vegnir inoltrà tenor l'art. 52 al. 1 LGA a
la Dretgira administrativa en scrit entaifer 30 dis dapi la consegna da la
decisiun contestada.
b)
En il cas preschent èsi documentà che la disposiziun contestada da
l'adversaria da recurs dals 10 da matg 2017 è vegnida consegnada ils 11
da matg 2017 al recurrent (cump. extract track & trace, agiunta da
l'adversaria da recurs 2). Il termin per meds legals da 30 dis ha damai
cumenzà a valair a partir dal di suenter, numnadamain ils 12 da matg
2017 (art. 7 al. 1 LGA), l'ultim di dal termin da 30 dis è pia stà ils 10 da
zercladur 2017. Cunquai che quest di è stà ina sonda, è il termin scadì
tenor l'art. 7 al. 2 LGA il lavurdi suandant, damai glindesdi, ils 12 da
zercladur 2017. Quel di avess il recurs stuì vegnir surdà ad in uffizi da
posta svizzer (etc.) (art. 8 al. 1 LGA). La data e la suttascripziun sin il
recurs na valan betg sco observanza dal termin. Cun surdar a La Posta
Svizra ses scriver pir ils 3 da fanadur 2017, sco ch'igl è documentà, n'ha il
recurrent betg resguardà il termin da recurs da 30 dis resp. ha il recurrent
surpassà il termin da recurs prescrit tenor l'art. 52 al. 1 LGA per plirs dis
ed uschia al manchentà cleramain. En il recurs dals 3 da fanadur 2017 na
po perquai betg vegnir entrà.
3. a)
Ins sto però examinar, sche l'adversaria da recurs avess stuì prender en
consegna sco recurs il scriver dal recurrent dals 30 da matg 2017 arrivà
tar ella presumtivamain entaifer il termin da recurs da 30 dis, ed al renviar
a la Dretgira administrativa.
b)
L'art. 4 al. 3 LGA determinescha numnadamain ch'ina autoritad che nega
sia cumpetenza transmettia la chaussa a l'autoritad ch'ella considerescha

- 7 -
sco cumpetenta, e quai cun infurmar las partidas, e l'art. 8 al. 2 LGA
prescriva ch'in termin valia era sco observà, sch'ina inoltraziun è vegnida
fatga a temp tar in'autoritad betg cumpetenta. Tenor l'art. 2 LGA vegnan
applitgads quests princips generals da procedura era per la procedura
administrativa davant autoritads regiunalas e communalas. En il cas
preschent èn els damai er impurtants en connex cun l'agir da l'adversaria
da recurs.
c)
Il senn e l'intent da las disposiziuns citadas (art. 4 al. 3 LGA ed art. 8 al. 2
LGA) è da betg refusar la protecziun giuridica al requirent da dretg che sa
drizza senza savair u per sbagl a l'autoritad betg cumpetenta.
Correspundentamain na duai betg resultar in dischavantatg per el, sch'ins
transmetta ses recurs a la dretga instanza pir suenter ch'il termin da
recurs è scadì (sentenzia da la Dretgira administrativa S 08 56 dals 28
d'october 2008 C.2a cun renviament a DTF 118 Ia 241 C.3b e DTF 121 I
93 C.1d).
Areguard l'obligaziun da transmissiun d'ina vischnanca resp. areguard
l'art. 8 al. 2 da la LGA entrada en vigur il 1. da schaner 2007 che
s'orientescha tematicamain al dretg vegl (cump. art. 3 al. 2 resp. art. 12 al.
2 da la lescha abolida dapi il 1. da schaner 2007 davart la giurisdicziun
administrativa en il chantun Grischun dals 9 d'avrigl 1967 [LDA]) è
s'exprimida la Dretgira administrativa pliras giadas en il passà. Uschia
han ins constatà en la sentenzia da la Dretgira administrativa A 04 7 dal
1. d'avrigl 2004 C.1 (concernent perimeter/via da guaud) ch'igl existia
in'obligaziun da transmissiun (qua: da la vischnanca a la Dretgira
administrativa) sulettamain, sch'i saja constatabla sin fundament da la
decleraziun dals recurrents ina voluntad da contestaziun. En la sentenzia
R 08 56 dals 28 d'october 2008 C.2b (concernent il restabiliment dal stadi
legal/dretg da construcziun) argumentescha la Dretgira administrativa che
l'obligaziun da transmissiun saja valaivla mo tranter organs da la

- 8 -
giurisdicziun administrativa dal medem stgalim, q.v.d che questa obligà-
ziun saja d'impurtanza sulettamain en relaziun orizontala, però betg
verticala (sentenzia da la Dretgira administrativa R 08 56 dals 28
d'october 2008 C.2b [nagina obligaziun da transmissiun da la vischnanca
a la Dretgira administrativa] cun renviament a la sentenzia da la Dretgira
administrativa 697/93 dals 3 da matg 1994 C.3; cump. era PDA 1988
nr. 83 C.3b [nagina obligaziun da transmissiun da la suprastanza
communala a la Dretgira administrativa] cun renviament a la sentenzia da
la Dretgira administrativa 510A/87 sco era PDA 1987 nr. 2 C.3 [nagina
obligaziun da transmissiun da la Dretgira administrativa a la cumissiun da
recurs ecclesiastica]). En la sentenzia da la Dretgira administrativa U 16
36 dals 16 d'avust 2016 C.3b (concernent dismessa da rument/aboliziun
da lieus da rimnada) han ins affirmà l'obligaziun da transmissiun (da la
vischnanca a la Dretgira administrativa), sa basond sin l'art. 4 LGA, però
senza argumentar pli exactamain. La dretgira argumentescha en quel
connex che l'adversaria da recurs fiss stada obligada tenor l'art. 4 al. 2 e
3 LGA d'examinar uffizialmain sia cumpetenza e – sche quella vegn
negada – da transmetter la chaussa cun infurmar las partidas a l'autoritad
ch'ella considerescha sco cumpetenta, en lez cas a la Dretgira
administrativa. Ella constatescha cun renviament a PDA 09 27 C.3d
(concernent la coordinaziun formala e materiala da la vischnanca
areguard il dretg da la planisaziun dal territori ed il dretg da l'ambient) che
l'adversaria da recurs haja surpassà, cun betg ademplir sia obligaziun da
transmissiun, l'udida giuridica en il senn d'ina snegaziun da dretg formala.
d)
En il cas preschent cuntegna la decisiun contestada da l'adversaria da
recurs dals 10 da matg 2017 in'indicaziun dals meds legals clera
(schebain che l'adressa n'è betg cumpletta) e correcta, uschia ch'i po
vegnir recurrì a la Dretgira administrativa. Tuttina n'ha il recurrent ni
numnà ses scriver recurs ni tramess quel a la Dretgira administrativa,
mabain al titulà sco "risposta" ed al tramess a l'adversaria da recurs. Dal

- 9 -
scriver resulta ch'il recurrent è da l'opiniun che la lescha communala
vertenta (manegià: lescha davart las taxas da chanalisaziun e taxas per
auas persas) dovria urgentamain ina revisiun cun differentas midadas,
perquai ch'el sa lubeschia da dumandar, sche la lescha na cuntradia per
part betg a las prescripziuns chantunalas surordinadas. Ni dal titel ni da
questas explicaziuns n'èsi evident ch'il recurrent avess gì l'intenziun da far
recurs e ch'el avess tramess il scriver per sbagl a l'adversaria da recurs.
En mintga cas n'ha il recurrent, apparentamain betg nuninfurmà areguard
fatgs giuridics (cump. renviament ad opiniuns ed infurmaziuns giuridicas
[tuts pareris ed informaziuns giuridicas] p. 2), betg fatg valair che la
disposiziun dals 10 da matg 2017 stuess vegnir abolida e curregida. Anzi,
el crititgescha las disposiziuns legalas citadas da l'adversaria da recurs e
spetga che la vischnanca che dispona – e betg forsa in'instanza da
protesta resp. ina dretgira – explitgeschia las pretensiuns (spetgel cheu
ina posiziun ed argumentaziun da Vossas pretensiuns). Considerond
quest fatg ed era considerond l'indicaziun dals meds legals clera n'ha
l'adversaria da recurs en mintga cas betg stuì partir da l'idea ch'il
recurrent haja l'intenziun da contestar la disposiziun dals 10 da matg 2017
tar la Dretgira administrativa. A quai na cuntradi gnanc il recurrent en la
procedura preschenta, en sia replica na s'exprima el betg areguard ina
tala opiniun da l'adversaria da recurs. Sch'i n'è però constatabla nagina
voluntad da contestaziun en il scriver dal recurrent, n'ha existì era per la
vischnanca nagina obligaziun da transmissiun (cump. sentenzia da la
Dretgira administrativa A 04 7 dal 1. d'avrigl 2004 C.1). Betg decisiva n'è
en il cas preschent però la giurisdicziun (antiquada) da la Dretgira
administrativa preschentada survart (cump. C.3c), tenor la quala i n'existia
nagina obligaziun da transmissiun verticala, sulettamain in'orizontala
(cump. sentenzias da la Dretgira administrativa R 08 56 dals 28 d'october
2008 C.2b e 697/93 dals 3 da matg 1994 C.3, PDA 1988 nr. 83 C.3b,
PDA 1987 nr. 2 C.3). Cun modifitgar questa giurisdicziun constatescha la
Dretgira administrativa en il cas preschent ch'ina autoritad - qua la

- 10 -
vischnanca - che retschaiva in recurs adressà per sbagl ad ella sto, sa
basond sin la formulaziun clera da l'art. 4 al. 3 LGA en connex cun l'art. 2
LGA, transmetter quel da princip – uschenavant ch'è constatabla ina
voluntad da contestaziun – a l'autoritad ch'ella considerescha sco
cumpetenta (qua la Dretgira administrativa). Questas explicaziuns han en
il cas preschent per consequenza ch'il scriver dals 30 da matg 2017 n'ha
betg stuì vegnir transmess sco recurs e che la disposiziun contestabla
dals 10 da matg 2017 ha survegnì vigur legala, suenter ch'il termin per
meds legals è scadì ils 12 da zercladur 2017 senza vegnir duvrà.
e)
Restabilir il termin sin fundament d'in impediment, dal qual il recurrent n'è
betg la culpa (art. 10 al. 1 LGA), na vegn en quel cas betg en dumonda,
perquai che tals motivs n'èn ni vegnids exprimids ni visibels en x ina
furma.
4.
Cun quest resultat da la procedura èn ils custs da dretgira sa basond sin
l'art. 73 al. 1 LGA d'adossar al recurrent. En quel cas èsi giustifitgà da
fixar la taxa dal stadi mo sin fr. 200.--.
Il derschader singul decida damai:
1.
En il recurs na vegn betg entrà.
2.
Ils custs da dretgira, consistents
- d'ina taxa dal stadi da
fr.
200.--
- e da las expensas da la chanzlia da
fr.
230.--
total
fr.
430.--

- 11 -
van a quint da A._____ ed èn da pajar entaifer 30 dis dapi la consegna da
questa sentenzia a l'administraziun da finanzas dal chantun Grischun,
Cuira.
3.
[meds legals]
4.
[consegna]