gr_gerichte · VR3 2024 90 · 2025-10-28 · it

permissiun da construcziun | Baurecht

Obergericht des Kantons Graubünden
Dretgira superiura dal chantun Grischun
Tribunale d'appello del Cantone dei Grigioni
Sentenzia dals 28 d'october 2025
communitgada ils 10 da december 2025
Referenza
VR3 24 90
Instanza
terza chombra da dretg administrativ
Cumposiziun
Brun, parsura
Audétat e Schmid Christoffel
Parolini, actuara
Partidas
A._____
recurrent
represchentà da l'advocat dr. iur. Philipp Dobler
cunter
Vischnanca da Zernez 
adversaria da recurs
represchentada dad advocat lic. iur. Stefan Metzger
Object
permissiun da construcziun


2 / 19
Fatgs
A.
A._____ è proprietari da la parcella B._____ situada en la zona dal vitg A da 
la vischnanca da Zernez (sequentamain: vischnanca). Cunquai ch'el ha l'intenziun 
da sanar e d'engrondir la chasa engiadinaisa cun clavà resp. edifizi d'economia 
erigids sin quella l'onn 1643, ha el inoltrà a la vischnanca ils 28 da november 2022 
ina dumonda da construcziun correspundenta (nr. C._____). En quella ha el proponì 
t.a. "da desister da construir parcadis obligatorics". El ha motivà questa proposta 
principalmain cun l'argument che la midada da construcziun na vegnia betg ad avair 
per consequenza traffic supplementar, perquai ch'il dumber d'abitaziuns vegnia 
reducì da fin ussa trais a da nov duas abitaziuns. Sin dumonda da la vischnanca ha 
el lura cumplettà las actas che ston vegnir inoltradas. En la dumonda da construcziun 
cumplettada dals 27 da mars 2023 ha el dumandà explicitamain da survegnir ina 
permissiun excepziunala concernent ils parcadis obligatorics ed ha explitgà ch'el 
vegnia, en il cas che quella na vegnia betg consentida ad el, a "garantir 4 parcadis 
sin terren ester a maun d'ina cunvegna contractuala". Sin dumonda vegnian ils 
consentiments correspundents furnids pli tard en scrit.
B. 
Cun il scriver dals 19 d'avrigl 2023 ha la vischnanca explitgà ch'ella na vegnia 
betg a pudair conceder ina permissiun excepziunala. Cun il scriver dals 12 d'october 
2023 ha la vischnanca communitgà a A._____ ch'il sboz inoltrà en il fratemp per in 
contract da locaziun per parcadis d'autos na bastia betg sco cumprova per ils 
parcadis obligatorics necessaris. Ella ha dumandà il petent da preschentar en quel 
reguard u in contract da servitut u d'inoltrar ina decleraziun, da la quala resortia la 
prontezza d'indemnisar ils parcadis obligatorics cun pajar la taxa da cumpensaziun. 
Sche quests documents na sajan betg avant maun fin ils 31 da december 2023, saja 
la dumonda da construcziun incumpletta e valia da vart da la vischnanca sco retratga. 
C. 
Cun l'inoltraziun dals 23 da november 2023 ha A._____ dumandà en il senn 
d'ina midada da project per la permissiun da construir ina garascha sutterrana en il 
plaun sut. En il scriver dals 12 da december 2023 ha la vischnanca valità 
negativamain questa dumonda, e quai sa basond sin la resposta negativa da l'uffizi 
da construcziun bassa dals 5 da december 2023. En consequenza ha A._____ 
communitgà en il scriver dals 18 da december 2023 ch'el desistia d'adattar il project 
per evitar che la procedura per la permissiun da construcziun vegnia stritgada. Il 
termin curt n'al lubeschia betg da realisar in'autra soluziun, uschia ch'i saja da 
proceder tenor l'art. 61 da la lescha da construcziun communala.
D. 
L'exposiziun publica da la dumonda da construcziun ha gì lieu dals 20 da 
schaner 2024 fin ils 8 da favrer 2024.


3 / 19
E. 
Cun la decisiun da construcziun dals 26 d'avust 2024 ha la vischnanca 
approvà la dumonda da construcziun sut differentas cundiziuns. En spezial ha ella 
obligà il petent cun avis a la grondezza da las abitaziuns da pajar entaifer 60 dis dapi 
la communicaziun ina taxa da cumpensaziun en l'autezza da CHF 25'631.20 (cifra 4 
dal dispositiv) per quatter parcadis betg cumprovads. En las consideraziuns ha la 
vischnanca explitgà che l'uffizi da construcziun bassa haja valità negativamain 
l'intenziun da realisar ils parcadis en il plaun sutterran. Il petent n'haja era betg pudì 
preschentar in contract da locaziun suffizient, e tenor il cussegliader da construcziun 
na dastgia l'iert betg vegnir utilisà per realisar parcadis. En il scriver dals 18 da 
december 2024 saja A._____ sa declerà pront da pajar ina taxa da cumpensaziun. 
Plinavant han ins imponì a A._____ en il rom dals custs da procedura da 
CHF 12'263.50 er ils custs per la cussegliaziun giuridica externa en l'autezza da 
CHF 4'000.00 (cifra 5 dal dispositiv). En pli è el vegnì obligà da pajar las taxas da 
colliaziun provisoricas per aua, aua persa ed electricitad en l'autezza da 
CHF 19'669.45 entaifer 30 dis dapi la communicaziun da la decisiun da construcziun 
(cifra 6 dal dispositiv). 
F. 
Cun l'e-mail dals 23 da settember 2024 e cun il scriver dals 26 da settember 
2024 ha A._____ fatg ina dumonda da reponderaziun concernent la taxa da 
cumpensaziun per ils parcadis, ils custs da la cussegliaziun giuridica externa sco er 
il termin da pajar las taxas da colliaziun provisoricas.
G. 
Ils 30 da settember 2024 ha A._____ (sequentamain: recurrent) recurrì tar la 
Dretgira administrativa dal chantun Grischun (dapi il 1. da schaner 2025 Dretgira 
superiura) cunter la decisiun da construcziun da la vischnanca dals 26 d'avust 2024, 
communitgada ils 28 d'avust 2024, concernent la dumonda da construcziun 
nr. C._____, cun l'intent d'observar il termin, e dumandà da stritgar senza 
substituziun la taxa da cumpensaziun per quatter parcadis (cifra 4 dal dispositiv) sco 
era da spustar eventualmain sia scadenza, da stritgar senza substituziun ils custs 
per la cussegliaziun giuridica externa da CHF 4'000, eventualmain lur reducziun 
(cifra 5 dal dispositiv) e da spustar la scadenza per las taxas da colliaziun 
provisoricas per aua ed aua persa (cifra 6 dal dispositiv). Il medem mument ha el fatg 
las propostas processualas ch'i saja da conceder al recurs l'effect da suspensiun, e 
che la procedura saja da sistir, fin che l'instanza precedenta haja liquidà la 
reponderaziun.
H. 
Cun la disposiziun dals 14 d'october 2024 ha la derschadra d'instrucziun 
concedì al recurs l'effect da suspensiun. Il medem di è la procedura vegnida sistida, 
fin la liquidaziun da la dumonda da reponderaziun tras la vischnanca, ad interim fin 


4 / 19
ils 31 da december 2024. Cun la disposiziun dals 23 da december 2024 è vegnida 
prolungada la sistida fin ils 28 da favrer 2025.
I. 
Cun l'inoltraziun dals 3 da favrer 2025 ha la vischnanca communitgà ch'ella 
adereschia parzialmain, cun la decisiun da reponderaziun dals 28 da schaner 2025, 
a las pretaisas da dretg pendenta en la procedura preschenta e ch'ella haja 
reponderà ed adattà da nov la disposiziun contestada. Uschiglio haja ella refusà la 
dumonda da reponderaziun, uschia che la dretgira haja anc da decider sur da 
cif. I.1.lit. a da las pretaisas da dretg da A._____, damai sur da la taxa da 
cumpensaziun per quatter parcadis.
J. 
Cun la disposiziun dals 4 da favrer 2025 ha la derschadra d'instrucziun annullà 
la sistida e cuntinuà la procedura. Il medem mument ha ella dumandà las partidas, 
sch'ellas pudessan ir d'accord da midar da la lingua uffiziala rumantscha a la lingua 
da procedura tudestga.
K. 
Cun l'inoltraziun dals 6 da favrer 2025 ha la vischnanca communitgà ch'ella 
na saja betg d'accord da midar la lingua uffiziala.
L. 
Cun la posiziun dals 25 da favrer 2025 ha il recurrent reducì sias pretaisas da 
dretg suandantamain:
1.
La decisiun da la vischnanca da Zernez dals 26 d'avust 2024 
concernent la dumonda da construcziun nr. C._____ saja da midar sco 
suonda: stritgar senza substituziun la taxa da cumpensaziun per 
quatter parcadis (cifra 4 dal dispositiv). 
2.
Eventualmain saja da fixar la taxa da cumpensaziun per quatter 
parcadis "avant il cumenzament da las lavurs da construcziun". 
3.
Obligar l'instanza precedenta da surpigliar ils custs e da pajar 
in'indemnisaziun incl. TPV. 
Sco argument ha el numnà principalmain che l'object saja stà deliberà da l'obligaziun 
da construir parcadis pervi da la situaziun giuridica da dretg vegl. La midada da 
construcziun reduceschia uss il spazi d'abitar e quai saja collià cun in basegn da 
parcadis pli pitschen. Perquai na saja era betg da quintar cun traffic supplementar ed 
in'obligaziun da construir parcadis scrodia. 


5 / 19
M. 
Cun la posiziun dals 7 d'avrigl 2025 ha la vischnanca dumandà da refusar il 
recurs, premess ch'i possia vegnir entrà en chaussa. Ella ha explitgà ch'ella haja 
decis en il rom da la decisiun da reponderaziun anc ina giada sur da la taxa da 
cumpensaziun era sin fundament da nov material, uschia ch'il recurrent avess stuì 
contestar quella, quai ch'el n'haja betg fatg. Però era sch'i fiss d'entrar en il recurs, 
stuess el vegnir refusà, damai che la midada da construcziun e l'engrondiment 
permess laschian spetgar traffic supplementar. Per l'ina vegnia il clavà transfurmà en 
spazi d'abitar e la surfatscha d'abitar vegnia engrondida per var 30 %. Per l'autra 
haja la chasa disponì antruras da sis chombras, da nov sajan quai nov. La midada 
da construcziun n'haja betg per consequenza in basegn da parcadis pli pitschen.
N. 
Cun la replica dals 16 da matg 2025 è il recurrent stà tar sia pretaisa da dretg 
e tar sias explicaziuns tenor il recurs dals 30 da settember 2024 e tenor sia posiziun 
dals 25 da favrer 2025. El ha anc ina giada preschentà, pertge che la midada da 
construcziun e la reducziun dal dumber d'abitaziuns n'haja tenor sia opiniun betg per 
consequenza in basegn da parcadis supplementar. 
O. 
Cun la duplica dals 30 da matg 2025 è la vischnanca stada tar sias pretaisas 
da dretg e tar sias explicaziuns tenor sia posiziun dals 7 d'avrigl 2025 ed ha anc ina 
giada approfundà sia posiziun areguard la taxa da cumpensaziun.
P. 
Cun la disposiziun dals 5 da zercladur 2025 è la correspundenza vegnida 
terminada.
Consideraziuns
1. 
En la procedura davant la Dretgira superiura pon las partidas duvrar ina lingua 
chantunala uffiziala da lur tscherna per lur scrittiras giuridicas e per lur inoltraziuns 
(art. 8 al. 1 da la Lescha da linguas dal chantun Grischun [LLing; DG 492.100]). La 
lingua da procedura davant la Dretgira superiura sa drizza per regla tenor la lingua 
uffiziala che vegn duvrada en la decisiun contestada resp. tenor la lingua uffiziala 
che vegn discurrida e duvrada da la partida accusada (art. 8 al. 2 LLing). Sentenzias, 
decisiuns e disposiziuns vegnan redigidas en la lingua uffiziala, en la quala la 
procedura è vegnida fatga (art. 7 al. 3 LLing). En enclegientscha cun las partidas èsi 
admess da divergiar da las disposiziuns da questa lescha (art. 7 al. 5 LLing). Cunquai 
che la vischnanca n'è betg ida d'accord cun ina midada da la lingua en sia posiziun 
dals 6 da favrer 2025, vegn la procedura preschenta decretada en lingua 
rumantscha, a norma da l'object da contestaziun decretà en lingua rumantscha 
(decisiun contestada dals 26 d'avust 2024 [act. B.5 sco era C / actas en connex cun 


6 / 19
la dumonda da construcziun nr. 27]), e quai en la furma rumantscha da standard da 
la Dretgira superiura, numnadamain en rumantsch grischun (art. 3 al. 5 LLing). 
2. 
L'emprim ston vegnir examinadas las premissas da process. 
2.1. 
Tenor l'art. 49 al. 1 lit. a LGA (DG 370.100) giuditgescha la Dretgira superiura 
dal chantun Grischun, a la quala èn vegnidas attribuidas las proceduras pendentas 
da l'anteriura Dretgira administrativa dal chantun Grischun cun l'entrada en vigur da 
la nova LOG (DG 173.000) il 1. da schaner 2025 (cump. art. 122 al. 5 LOG), recurs 
cunter decisiuns da vischnancas, uschenavant che quellas decisiuns na pon betg 
vegnir contestadas tar in'autra instanza u n'èn betg definitivas tenor il dretg chantunal 
u federal. La decisiun da construcziun contestada dals 26 d'avust 2024, 
communitgada ils 28 d'avust 2024, (act. B.5 sco era C / actas en connex cun la 
dumonda da construcziun nr. 27) è ina decisiun communala en il senn dad art. 49 
al. 1 lit. a LGA. Cunter quella na stat a disposiziun nagin auter med legal ch'il recurs 
da dretg administrativ; en pli n'è quel era betg definitiv. Uschia è d'affirmar la 
responsabladad locala e materiala da la Dretgira superiura dal chantun Grischun.
2.2. 
La vischnanca ha inoltrà cun il scriver dals 3 da favrer 2025 la decisiun da 
reponderaziun ed ha communitgà che la dretgira stoppia mo pli decider sur da 
cif. I.1.lit. a da las pretaisas da dretg dal recurrent (taxa da cumpensaziun per quatter 
parcadis). Cun la posiziun dals 7 d'avrigl 2025 è ella però s'exprimida d'avair decis 
da nov sur da la taxa da cumpensaziun en il rom da la decisiun da reponderaziun, 
uschia ch'il recurrent avess stuì contestar la decisiun da reponderaziun. Quai n'haja 
el betg fatg, uschia ch'i na dastgia betg vegnir entrà en il recurs dals 30 da settember 
2024. Il recurrent ha contestà quai en sia replica dals 16 da matg 2025 cun l'avis ch'i 
na saja vegnì prendì nagina nova decisiun en il rom da la decisiun da reponderaziun 
areguard la dumonda dispitaivla correspundenta. 
2.2.1. Ina partida po dumandar l'autoritad administrativa da reponderar ina 
disposiziun (art. 24 al. 1 LGA). Ina dumonda da reponderaziun è in med giuridic 
nunformal, cun il qual la persuna pertutgada dumonda l'autoritad administrativa che 
decida 
da 
revegnir 
a 
sia 
disposiziun 
e 
da 
la 
midar 
u 
annullar 
(HÄFELIN/MÜLLER/UHLMANN, Allgemeines Verwaltungsrecht, 8avla ed. 2020, cif. 
marg. 1272 ss.; RHINOW/KOLLER/KISS/THURNHERR/ BRÜHL-MOSER, Öffentliches 
Prozessrecht, 4. ed. 2021, cif. marg. 646 ss. e cif. marg. 1306 ss.). Tenor l'art. 24 
al. 2 LGA è in'autoritad administrativa mo obligada da reponderar sia decisiun, sch'ils 
motivs per ina revocaziun vegnan fatgs valair a moda vardaivla. In motiv per ina 
revocaziun è tenor l'art. 25 al. 1 lit. a LGA, sche la situaziun dals fatgs u dal dretg è 
sa midada en cumparegliaziun cun la basa da decisiun oriunda. Ad ina revocaziun 


7 / 19
na dastgan betg s'opponer interess publics u privats predominants (art. 25 al. 1 lit. b 
LGA). 
2.2.2. En il rom da la procedura da recurs davant la Dretgira superiura dal chantun 
Grischun dastga l'instanza precedenta midar la decisiun contestada fin il mument da 
la sentenzia en il senn da las propostas da la partida recurrenta (art. 55 al. 1 LGA). 
Sche l'instanza precedenta ha midà ina decisiun, communitgescha ella quai a la 
Dretgira superiura (art. 55 al. 2 LGA). La Dretgira superiura sto tractar il recurs mo, 
sche quel n'ha betg pers ses object tras la decisiun midada (art. 55 al. 3 LGA). Quai 
signifitga, sch'in recurrent sa fa valair materialmain mo per part en la nova 
disposiziun, sto la procedura da recurs vegnir cuntinuada per il rest (MÄCHLER, en: 
Auer/Müller/Schindler, Kommentar zum VwVG, 2. ed. 2019, art. 58 cif. marg. 20 e 
cif. marg. 22). Las parts che restan contestadas sto giuditgar l'instanza da recurs 
(MÄCHLER, en il lieu inditgà, cif. marg. 22). 
2.2.3. Era sch'ins na vesa betg ch'il recurrent avess fatg valair en sia dumonda da 
reponderaziun dals 23 da settember resp. dals 26 da settember 2024 (act. B.1 sco 
er act. C / actas en connex cun la dumonda da construcziun nr. 30 e 32) davart la 
taxa da cumpensaziun per ils parcadis obligatorics motivs da revocaziun en il senn 
da l'art. 25 LGA, damai fatg valair novs elements concernent ils fatgs ed agiuntà 
documents correspundents u pretendì ina midada da la situaziun giuridica, mabain 
anzi repetì ed approfundà ils arguments formulads fin lura, è la vischnanca entrada 
en il rom da la decisiun da reponderaziun dals 28 da schaner 2025 er en quest punct 
(act. C.1). Ella ha adattà la decisiun da construcziun oriunda quai che reguarda ils 
custs da procedura imponids, las taxas da colliaziun ed il termin dal pajament da la 
taxa da cumpensaziun per ils parcadis obligatorics (cump. consideraziun cif. A.1 
ultim alinea, p. 2, sco era cif. 4 dal dispositiv cun avis t.a. a cif. I.2 da la pretaisa da 
dretg en il recurs dals 30 da settember 2024), ha uschiglio però refusà la dumonda 
da reponderaziun. Uschia ha la dretgira da giuditgar en il cas preschent sa basond 
sin l'art. 55 al. 3 LGA la dumonda da la taxa da cumpensaziun restada contestada, 
tenor cif. 4 dal dispositiv, frasa 1, da la decisiun da construcziun constestada dals 
26 d'avust 2024. Dal rest sto il recurs vegnir stritgà pervia da mancanza d'object. 
2.3. 
Il recurrent è pertutgà sco adressat formal e material da la decisiun da 
construcziun ed ha in interess degn da vegnir protegì che quella vegnia examinada. 
Perquai è el legitimà da recurrer (art. 50 LGA). 


8 / 19
2.4. 
Igl è d'entrar en il recurs ch'è ultra da quai vegnì inoltrà sin il termin e confurm 
a las prescripziuns formalas (art. 52 al. 1 ed art. 38 LGA) – quai en il rom da la 
pretaisa da dretg reducida tenor la posiziun dals 25 da favrer 2025 resp. da la 
dumonda restada averta areguard la taxa da cumpensaziun per parcadis 
obligatorics.
3. 
L'emprim èsi d'entrar, sin fundament da la natira formala, en la reprimanda 
formala dal recurrent fatga en la posiziun dals 25 da favrer 2025 che la vischnanca 
haja violà l'udida giuridica dal recurrent, perquai ch'ella n'haja betg examinà, sche la 
midada da construcziun haja per consequenza traffic supplementar, ch'ella disponia 
senza argumentaziun correspundenta ina taxa da cumpensaziun per quatter 
parcadis e ch'ella haja argumentà quella – manglusamain – pir en il rom da la 
disposiziun da reponderaziun.
3.1. 
Il dretg da survegnir udida giuridica tenor l'art. 29 al. 2 Cst. (CS 101) 
ordinescha t.a. ch'ina autoritad sto motivar sia decisiun, q.v.d. ch'ella taidla 
effectivamain ils motivs ed arguments da las partidas pertutgadas, ch'ella als 
verifitgescha seriusamain ed als resguarda a moda commensurada en sia procedura 
da decisiun (DTF 148 III 30 E. 3.1, 145 III 324 E. 6.1, 144 I 11 E. 5.3). I n'è betg 
necessari da sa fatschentar detagliadamain cun tut las posiziuns da las partidas e da 
refutar explicitamain mintga singul argument. Anzi, l'autoritad po sa restrenscher als 
puncts impurtants per la decisiun. L'argumentaziun sto esser formulada uschia che 
la persuna pertutgada po chapir la muntada da la decisiun e recurrer a l'instanza 
superiura cun cumplaina enconuschientscha da la chaussa. En quest senn ston 
vegnir numnadas almain curtamain las ponderaziuns, da las qualas l'autoritad ha sa 
laschà manar e sin las qualas sa basa sia decisiun (DTF 149 V 156 E. 6.1, 148 III 30 
E. 3.1, 142 II 49 E. 9.2; sentenzias dal Tribunal federal 2C_821/2019 dals 11 da 
favrer 
2020 
E. 3.2 
e 
9C_436/2018 
dals 
4 
d'october 
2018 
E. 3.2.1; 
HÄFELIN/MÜLLER/UHLMANN, en il lieu inditgà, cif. marg. 1038).
Tenor la giurisdicziun po ina violaziun da l'udida giuridica betg spezialmain gravanta 
valair sco curada, sche la persuna pertutgada survegn la chaschun da s'exprimer 
davant in'instanza che examinescha senza restricziuns tant las dumondas dal fatg 
sco era las dumondas dal dretg (DTF 148 IV 22 E. 5.5.2, 145 I 167 E. 4.4, 142 II 218 
E. 2.8.1; HÄFELIN/MÜLLER/UHLMANN, en il lieu inditgà., cif. marg. 1175 ss.). Sut questa 
premissa pon ins quintar cun il curament da la mancanza schizunt en cas d'ina greva 
violaziun dal dretg da survegnir udida giuridica, sche la refusaziun da la chaussa 
avess per consequenza in temp mort formalistic ed uschia retardaments 
nunnecessaris che na fissan betg cumpatibels cun l'interess da la partida pertutgada 
da giuditgar la chaussa a moda speditiva (DTF 147 IV 340 E. 4.11.3, 142 II 218 


9 / 19
E. 2.8.1, 137 I 195 E. 2.3.2; HÄFELIN/MÜLLER/UHLMANN, en il lieu inditgà., cif. 
marg. 1176). 
3.2. 
Cuntrari a las explicaziuns dal recurrent è la vischnanca s'occupada en il rom 
da la decisiun da construcziun contestada dals 26 d'avust 2024 (act. B.5 e C / actas 
en connex cun la dumonda da construcziun nr. 27) cun la dumonda dals parcadis 
necessaris ed ella ha explitgà, cun renviar a la basa legala decisiva, ch'i stoppian 
vegnir cumprovads quatter parcadis sin fundament dal dumber d'abitaziuns e da la 
grondezza da quellas. Da quai na resulta betg explicitamain, ma ins po deducir 
correspundentamain che la vischnanca è stada da l'avis che las premissas legalas 
sajan ademplidas, che la midada da construcziun haja per consequenza traffic 
supplementar ed uschia era l'obligaziun da construir parcadis correspundenta. En pli 
ha la vischnanca declerà ch'i na saja – sa basond sin la valitaziun da l'uffizi chantunal 
da construcziun bassa – betg pussaivel da realisar ina garascha sutterrana, ch'il 
recurrent n'haja pudì preschentar nagina cunvegna contractuala per parcadis, che 
l'iert na dastgia tenor la cussegliaziun da construcziun betg vegnir utilisà per realisar 
parcadis, ch'il recurrent haja declerà en il scriver dals 18 da december 2024 da 
desister d'adattar il project concernent cun la garascha sutterrana e ch'el saja sa 
declerà pront da pajar la taxa da cumpensaziun per quatter parcadis. En il dispositiv 
(cif. 4) ha la vischnanca era decis la calculaziun, uschia ch'ella ha explitgà tut en tut 
a moda avunda clera las raschuns per l'obligaziun da construir parcadis 
correspundenta resp. per la taxa da cumpensaziun ordinada. Il recurrent ha 
senz'auter pudì chapir la muntada da la decisiun ed ha pudì recurrer a la Dretgira 
superiura cun cumplaina enconuschientscha da la chaussa. Quai vala tant pli, 
perquai ch'è precedida a la decisiun da construcziun dapi l'inoltraziun da la dumonda 
da construcziun il november 2022 fin al scriver menziunà dal recurrent dals 18 da 
december 2023 (act. C / actas en connex cun la dumonda da construcziun nr. 21) 
ina correspundenza extendida davart questa dumonda, ch'il recurrent è vegnì 
dumandà pliras giadas da preschentar ina cumprova da parcadis suffizienta (cump. 
act. C / actas en connex cun la dumonda da construcziun nr. 3, 4, 13-21), e ch'el è 
la finala sa declerà pront da pajar – en vista a la smanatscha da vart da la vischnanca 
da stritgar la dumonda da construcziun – ina taxa da cumpensaziun pervi da la 
mancanza da la cumprova da parcadis (act. C / actas en connex cun la dumonda da 
construcziun nr. 21). En il rom da questa correspundenza n'han ins betg mess en 
dumonda l'obligaziun da construir quatter parcadis e betg tematisà pli precis il traffic 
supplementar. Ina violaziun dal dretg da survegnir udida giuridica na pon ins betg 
constatar sut questas circumstanzas. Schizunt sch'ins supponiss ina violaziun 
minimala da l'obligaziun da motivaziun, perquai che la vischnanca n'è betg 
s'exprimida explicitamain davart in criteri, numnadamain la dumonda, pertge ch'i saja 


10 / 19
da spetgar traffic supplementar en consequenza da la midada da construcziun, na 
sa tractass quai en mintga cas betg d'ina mancanza spezialmain gravanta, a la quala 
na stess a disposiziun nagin curament. La decisiun da construcziun contestada 
cuntegna – sco preschentà – in'argumentaziun suffizienta da la decisiun, ed il 
recurrent ha pudì s'exprimer detagliadamain en la procedura preschenta. Per el n'è 
damai resultà nagin dischavantatg giuridic.
4. 
Dal punct da vista material èsi d'examinar, sche la vischnanca ha obligà cun 
raschun il recurrent cun la decisiun da construcziun contestada dals 26 d'avust 2024 
(act. B.5 e C / actas en connex cun las dumonda da construcziun nr. 27) da pajar ina 
taxa da cumpensaziun en l'autezza da CHF 25'631.20 per quatter parcadis. I va 
principalmain per la dumonda, sche las premissas da l'art. 60 da la lescha da 
construcziun communala (LC) èn ademplidas u betg, sch'il recurrent po resp. sto 
damai vegnir deliberà da l'obligaziun da cumpensaziun, perquai ch'i n'è p.ex. betg da 
spetgar traffic supplementar pervi dal project da construcziun. Betg contestà è ch'il 
recurrent na po preschentar sin sia parcella nagins parcadis ed era naginas 
cunvegnas contractualas correspundentas en il senn da l'art. 61 LC.
4.1. 
Tenor l'art. 60 al. 1 LC ston vegnir construids parcadis en il cas da novas 
construcziuns sco er en il cas da midadas da construcziun ed engrondiments che 
laschan spetgar traffic supplementar, e quai sin la parcella da construcziun u en la 
proxima vischinanza sin terren privat. Ils parcadis ston esser accessibels l'entir onn 
ed averts permanentamain per vehichels a motor. Per edifizis d'abitar èsi da metter 
a disposiziun ina plazza per abitaziun cun ina surfatscha d'auzada brutta (SAB) dad 
80-120 m2, en il cas d'ina SAB pli gronda duas plazzas (art. 60 al. 2 LC). Proprietarias 
e proprietaris d'edifizis e stabiliments existents èn obligads da construir parcadis u 
da sa participar ad in stabiliment communabel, uschenavant che las relaziuns 
pretendan quai (art. 60 al. 5 LC). 
Sch'i n'è betg pussaivel da construir ils parcadis prescrits sin l'agen terren u sin terren 
ester garantì en il rom d'ina cunvegna contractuala e sch'ils parcadis na pon era betg 
vegnir mess a disposiziun en in stabiliment communabel, èsi da pajar per mintga 
parcadi mancant ina taxa da cumpensaziun unica (art. 61 al. 1 LC). La taxa da 
cumpensaziun importa per parcadi CHF 5'000.00 (art. 61 al. 2 frasa 1 LC). Quest 
import correspunda a l'index dals custs da construcziun turitgais, basa 1-4-98, il 1-4-
2002 da 110.1 puncts; sche l'index sa mida mintgamai per 10 % dals puncts, 
s'augmenta u sa sbassa la taxa da cumpensaziun medemamain per 10 % (art. 61 
al. 2 frasas 2 e 3 LC). La taxa da cumpensaziun vegn messa a quint als patruns da 
construcziun il mument che la permissiun da construcziun vegn dada e sto vegnir 
pajada avant che cumenzan las lavurs da construcziun (art. 61 al. 3 frasa 1 LC). 


11 / 19
4.2. 
Il recurrent explitgescha en ses recurs che la chasa d'abitar haja consistì fin 
ussa da trais abitaziuns cun mintgamai passa 120 m2 SAB ed en total nov chombras 
da durmir. Cun il nov project da construcziun vegnian duas abitaziuns messas 
ensemen e la surfatscha d'abitar vegnia engrondida per var 30 %, uschia che la 
chasa d'abitar cumpiglia en l'avegnir mo pli duas abitaziuns cun mintgamai passa 
120m2 SAB ed en total sis chombras da durmir sco er in biro. Parcadis na sajan mai 
stads avant maun. Cun duas empè da trais abitaziuns na saja da spetgar nagin traffic 
supplementar. Ina chasada svizra media disponia per 78 % dad almain in auto. 
Cunquai ch'i vegnia ad abitar en la chasa ina famiglia damain, vegnia il traffic 
probablamain a sa diminuir. Tenor l'art. 61 al. 1 LC fissan necessaris mo pli quatter 
parcadis empè da fin qua sis parcadis. L'instanza precedenta haja preschentà 
sbagliadamain ils fatgs ed applitgà a moda incorrecta la lescha da construcziun. Al 
medem resultat vegnian ins cun applitgar la garanzia dal possess actual tenor 
l'art. 81 PBG (recte: LPTGR).
En sia posiziun dals 25 da favrer 2025 renda il recurrent attent che la vischnanca 
argumenteschia la taxa da cumpensaziun per l'emprima giada en il rom da la decisiun 
da reponderaziun cun il spazi d'abitar engrondì per 30 %, però senza explitgar, 
pertge ch'in spazi d'abitar engrondì duaja avair per consequenza traffic 
supplementar, tant pli che vegnia il medem mument reducì il dumber d'abitaziuns per 
in terz. Applitgond l'art. 60 al. 1 LC avessan las trais abitaziuns da fin ussa (cun 
mintgamai passa 120 m2 SAB) stuì cumprovar mintgamai dus parcadis, damai en 
total sis parcadis. Sin fundament da la situaziun giuridica da dretg vegl saja l'object 
stà deliberà da l'obligaziun da construir parcadis. Da la reducziun dal dumber 
d'abitaziuns a duas en consequenza da la midada da construcziun resultia uss in 
basegn da parcadis pli pitschen, numnadamain en total quatter parcadis. Suenter la 
midada da construcziun haja quai mo pli plazza per duas empè da sco fin qua per 
trais famiglias. Damain famiglias na chaschunian cun raschun nagin traffic 
supplementar, uschia ch'i na vegnia debitada nagina taxa da cumpensaziun.
4.3. 
La vischnanca declera en sia posiziun dals 7 d'avrigl 2025 ch'il project da 
midada da construcziun e d'engrondiment permess laschia spetgar traffic 
supplementar. D'ina vart vegnia transfurmà en spazi d'abitar il clavà ch'era fin ussa 
vid ed engrondida la surfatscha d'abitar per var 30 %. Da l'autra vart haja la chasa 
disponì antruras da sis chombras, da nov sajan quai nov. I na saja era betg cler, 
pertge che duas famiglias duessan avair damain vehichels che trais, damai ch'i 
dependia dal dumber da persunas creschidas. La pretensiun dal recurrent che las 
trais abitaziuns da fin ussa hajan gì passa 120 m2 surfatscha d'auzada brutta (SAB), 
saja faussa. Dal plan inoltrà (act. C / actas en connex cun la dumonda da 


12 / 19
construcziun nr. 1) ensemen cun la dumonda da construcziun resultia plitost – sch'ins 
suppona ina surfatscha utilisada principala (SUP) augmentada per 20 % – per 
l'abitaziun en il plaunterren ina SAB da ca. 65 m2 (fin ussa 54,9 m2 SUP), per 
l'abitaziun en il plaun sura ca. 157 m2 SAB (fin ussa 131,10 m2 SUP) e per l'abitaziun 
sut il tetg ca. 95 m2 SAB (fin ussa 79,2 m2 SUP). I na constettia damai betg ch'il 
project da midada da construcziun e d'engrondiment mainia ad in basegn da parcadis 
pli pitschen.
Quai che reguardia la garanzia dal possess actual, abstrahà da quai ch'in "art. 81 
PBG" saja nunenconuschent, na possia il recurrent deducir en sia favur ni da quel ni 
da quai che valia en la vischnanca menziunada da D._____. La garanzia dal possess 
actual fiss mo violada, sch'il recurrent n'avess betg pudì reconstruir, engrondir ed 
utilisar l'edifizi. La taxa da cumpensaziun saja vegnida imponida ad el, perquai ch'ins 
spetgia dapli traffic en vista a la midada da construcziun ed a l'engrondiment.
4.4. 
Da l'extract da parcellas E._____, che sa chatta en las actas en connex cun 
la dumonda da construcziun (act. C / actas en connex cun la dumonda da 
construcziun nr. 1), resulta ch'il recurrent ha cumprà la parcella en questiun il mars 
2021. Tenor la descripziun dal project (cif. 1 lit. a), che sa chatta medemamain en las 
actas en connex cun la dumonda da construcziun (act. C / actas en connex cun la 
dumonda da construcziun nr. 1), sa cumpona l'edifizi d'ina chasa d'abitar e d'in clavà 
resp. d'in edifizi d'economia. La chasa d'abitar existenta cumpiglia trais abitaziuns che 
sajan stadas abitadas fin curt avant l'acquist dal recurrent per il pli da stagiunaris, 
giasts da vacanzas sco era da commembras e commembers da la famiglia 
proprietaria. Per part sajan las chombras – vul dir in biro en il plaunterren (anteriura 
chaminada), trais chombras en il plaun sura e duas chombras en il segund plaun 
sura – vegnidas affittadas separadamain. Tenor la descripziun dal project (cif. 1 lit. b) 
èsi planisà d'integrar en il clavà quatter novas chombras da durmir supplementaras. 
Tenor la descripziun dal project importa la SUP da l'abitaziun en il plaun terren 
51,2 m2, quella da l'abitaziun en il plaun sura 125,1 m2 e quella da l'abitaziun en il 
segund plaun sura 81,1 m2. I vegn era declerà ch'ins na possia construir nagins 
parcadis sin la parcella.
4.4.1. Sco ch'il Tribunal federal ha decis repetidamain, cumpeta il dretg da 
construcziun public en il chantun Grischun da princip al champ d'autonomia da las 
vischnancas. Concernent tut las dumondas che n'han betg chattà ina reglamentaziun 
finala en la lescha chantunala ed areguard las qualas las vischnancas han ina 
relativamain gronda libertad concepziunala, valan las prescripziuns da l'urden da 
construcziun communal sco dretg communal autonom (sco in da blers exempels: 
BGE 128 I 3 E. 2b). L'autonomia communala na sa referescha betg unicamain a la 


13 / 19
legiferaziun, mabain er a l'applicaziun ed a l'interpretaziun dal dretg, sche la 
disposiziun applitgabla fa part dal dretg communal autonom. La Dretgira 
administrativa resp. da nov la Dretgira superiura sto en tals cas imponer a sasezza 
precauziun cun applitgar ed interpretar talas normas, sch'i sa tracta d'in cas da dubi, 
sche l'interpretaziun è difficila u sch'igl è da tegnair quint spezialmain da relaziuns 
localas. En tals cas cumpeta a las vischnancas ina libertad protegida da giuditgar e 
decider, en la quala la Dretgira superiura dastga intervegnir unicamain, sche la 
vischnanca ha violà u surpassà quest sectur. La cogniziun da la Dretgira superiura 
sa restrenscha uschia praticamain ad in'examinaziun da l'arbitrariadad, q.v.d. che la 
Dretgira superiura po intervegnir unicamain, sche la decisiun decretada a basa dal 
dretg communal autonom sa revelescha sco materialmain nungiustifitgabla u sch'ella 
cuntrafa a princips giuridics generals. En spezial n'ha la dretgira nagina raschun 
d'intervegnir, sche la vischnanca resguarda cun applitgar ed interpretar ses dretg 
autonom il text d'ina disposiziun (sentenzias da la Dretgira administrativa dal chantun 
Grischun R 13 157 dals 6 da matg 2014 E. 2, A 06 32 dals 8 da zercladur 2007 E. 2, 
R 06 84 dals 21 da november 2006 E. 1, R 04 4/A 04 4 dals 25 da matg 2004 E. 2b, 
R 03 93 dals 11 da december 2003 E. 1). 
En las disposiziuns preschentas che stattan en discussiun davart ils parcadis 
obligatorics sa tracti senza dubi da dretg communal autonom, cunquai che la Lescha 
davart la planisaziun dal territori per il chantun Grischun surlascha explicitamain a 
las vischnancas, co ch'ellas vulan legiferir en quel sectur (cump. l'art. 24 al. 2 cif. 4 
LPTGR [DG 801.100], cump. sentenzia da la Dretgira administrativa dal chantun 
Grischun A 06 32 dals 8 da zercladur 2007 E. 2). Consequentamain n'intervegn la 
dretgira er en quel reguard betg senza necessitad resp. senza buna raschun en il 
giudicament da las autoritads da construcziun communalas, cunquai che quellas 
enconuschan per regla meglier las particularitads localas da lur territori da 
construcziun e cunquai ch'igl è per ellas indispensabel d'avair ina tscherta libertad 
da decider en favur d'ina pratica da permissiun en l'interess da la segirezza giuridica 
e dal tractament giuridic egual (sentenzia da la Dretgira administrativa dal chantun 
Grischun R 04 4/ A 04 4 dals 25 da matg 2004 E. 2b). 
4.4.2. La formulaziun contestada en l'art. 60 LC – "En cas da novas construcziuns 
ed engrondiments che laschan spetgar traffic supplementar" – correspunda 
essenzialmain a quella en l'art. 107 dal model d'ina lescha da construcziun per 
vischnancas grischunas (cump. [stadi dals 13 da november 2020]) 
messa a disposiziun da l'Uffizi per il svilup dal territori (UST). Correspundentamain 
la chatt'ins er en las leschas da construcziun d'autras vischnancas grischunas ed en 


14 / 19
la giurisdicziun da la Dretgira administrativa dal chantun Grischun. Uschia ha 
l'anteriura Dretgira administrativa constatà p.ex. en PDA 2007 nr. 22 (sentenzia A 06 
32 dals 8 da zercladur 2007) en connex cun ina disposiziun cun il medem cuntegn 
en la lescha da construcziun ("En cas da novas construcziuns ed engrondiments che 
laschan spetgar traffic supplementar") ch'i saja l'intenziun giuridica da las 
disposiziuns davart l'obligaziun da construir parcadis e sia indemnisaziun a maun 
d'ina taxa da cumpensaziun da garantir che mintga parcella surbajegiada porschia 
da princip plazza per parcar autos che stattan en connex cun sia utilisaziun, per che 
quels n'engrevgeschian betg las vias publicas (E. 3a cun avis a ZIMMERLIN, 
Baugesetz des Kantons Aargau, 2. ed. [remartga da la dretgira: 1985], p. 157 s., e la 
sentenzia da la Dretgira administrativa dal chantun Grischun A 04 26 dals 6 da 
fanadur 2004 E. 1c). Era per la sentenzia R 13 157 dals 6 da matg 2014 da la Dretgira 
administrativa dal chantun Grischun è stada la basa ina formulaziun cun cuntegn 
sumegliant: "En cas da novas erecziuns, reconstrucziuns suenter demoliziun 
voluntara, midadas da l'intent u engrondiments d'edifizis u da parts da la construcziun 
e da stabiliments architectonics che laschan spetgar traffic supplementar" (cump. 
E. 3a), sco era per la sentenzia R 04 4/A 04 4 dals 25 da matg 2004: "En cas da 
novas construcziuns e da midadas da construcziun ed engrondiments che laschan 
spetgar traffic supplementar" (E. 1). La dretgira aveva constatà en quel reguard che 
la disposiziun en questiun en la lescha da construcziun communala saja da chapir 
uschia ch'il maun public possia pretender posteriuramain da metter a disposiziun 
parcadis er en il cas d'edifizis vegls gia existents, uschenavant che l'edifizi d'abitar 
pertutgà vegnia modernisà e renovà correspundentamain; tenor l'experientscha da 
vita generala e tenor l'andament usual da las chaussas saja da quintar regularmain, 
en connex cun edifizis d'abitar sanads da nov ed engrondids funcziunalmain (…), era 
cun in augment dal traffic (sentenzia da la Dretgira administrativa dal chantun 
Grischun R 04 4/A 04 4 dals 25 da matg 2004 E. 2b). 
Era per questa chaussa en lita pon ins partir da quest intent da la lescha e da la 
chapientscha correspundenta da las disposiziuns en questiun ed en consequenza 
era da l'art. 60 LC. La consideraziun citada correspunda dal rest al cuntegn da 
l'art. 60 al. 5 LC medemamain decisiv en quel cas, tenor il qual proprietarias e 
proprietaris d'edifizis e da stabiliments existents èn obligads da metter a disposiziun 
parcadis u da participar ad in stabiliment communabel, uschenavant che las relaziuns 
pretendan quai.
4.4.3. En PDA 2007 nr. 22 è la Dretgira administrativa dal chantun Grischun da 
quella giada vegnida a la conclusiun che po vegnir resguardà en cas da midadas da 
construcziun e d'engrondiments per la calculaziun dals parcadis necessaris era 


15 / 19
l'edifizi gia existent, sch'el na dispona anc betg dal dumber da parcadis necessari 
prescrit tenor la lescha e sche las midadas architectonicas èn talmain intensivas che 
las transfurmaziuns correspundan praticamain ad ina construcziun nova (regest). 
Argumentà aveva la dretgira questa conclusiun suandantamain: 
La lescha pretenda en il cas da midadas da construcziun e d'engrondiments bain da cuvrir mo il 
basegn supplementar causà dal traffic supplementar. Il princip da cuvrir sez il basegn supplementar 
sa basa però sin ina ficziun dubla: Per l'ina sa funda el sin la supposiziun che las midadas da 
construcziun e d'utilisaziun che effectueschan l'obligaziun da construir parcadis pertutgian adina mo 
ina part d'in edifizi e stabiliment e ch'ellas na sajan betg talmain intensivas d'avair per consequenza 
ina midada dal caracter architectonic. E per l'autra parta el tacitamain da l'idea ch'ils edifizis e 
stabiliments pertutgads da la midada da construcziun u d'utilisaziun sajan materialmain legals 
en vista a las prescripziuns dals parcadis, q.v.d. ch'els disponian dal dumber d'agens parcadis 
prescrit legalmain per il stadi da fin qua ([marcaziun da la Dretgira superiura] E. 3a). 
Sch'i sa mussa uss en il cas singul che l'ina u l'autra ficziun u che schizunt omaduas n'èn betg dadas 
en realitad, na po il dumber da parcadis betg pli vegnir determinà mo pli a norma dal basegn 
supplementar, damai dal basegn ulteriur causà da la midada da construcziun u d'utilisaziun. Anzi, en 
quel cas daventa necessaria ina moda da calcular differenziada che sto cumpigliar era l'edifizi vegl, e 
quai a moda cumpletta u parziala. Sche l'edifizi vegl na vegniss betg cumpiglià, chaschunass quai en 
tals cas regularmain in resultat nuncunvegnent (FREY, Die Erstellungspflicht von Abstellplätzen für 
Motorfahrzeuge nach zürcherischem Recht, [remartga da la dretgira: diss. 1987], p. 47). Midadas 
architectonicas vi d'edifizis e stabiliments existents pon esser sut circumstanzas talmain intensivas 
che l'edifizi perda ses caracter da fin qua e ch'i sa tracta plitost d'ina nova construcziun. Midadas 
talmain vastas na tracta il dretg da construcziun betg pli sco midadas da construcziun u midadas 
architectonicas generalas. Talas vegnan tractadas sco uschenumnadas transfurmaziuns tuttina sco 
ina construcziun nova. Precis sco per ina construcziun nova èsi lura era d'eruir il dumber da parcadis 
necessari. La calculaziun dal basegn sto sa basar sin l'entir edifizi u stabiliment, tuttina sche l'entir 
edifizi u mo singulas parts da quel èn pertutgads da la midada architectonica. Igl èn adina da pretender 
tants parcadis sco sch'il stadi midà da nov fiss stà uschia da bell'entschatta; parcadis gia existents 
vegnan quintads vitiers ([FREY, en il lieu inditgà, p. 47 cun avis] PDA 2007 nr. 22 E. 3a). 
4.4.4. Sco preschentà survart na dispona la parcella dal recurrent da nagins 
parcadis, uschia ch'ils edifizis sin ella na pon "en vista a las prescripziuns da 
parcadis" betg vegnir considerads sco materialmain legals (PDA 2007 nr. 22 regest 
ed E. 3a). Tenor las calculaziuns da la vischnanca fissan necessaris sin fundament 
da las trais abitaziuns existentas (à ca. 65 m2, 157 m2 e 95 m2 SAB) quatter parcadis 
(cump. posiziun dals 7 d'avrigl 2025 cif. 5.2). Cun il project da midada da 
construcziun e d'engrondiment vegn transfurmà il clavà da fin qua en spazi d'abitar 
e cumbinada l'entira structura d'abitar uschia che resultan in'abitaziun en il 
plaunterren ed en il plaun sura sco er in'abitaziun en il plaun sut il tetg. L'access a 
l'abitaziun sut il tetg maina, sco ch'ins vesa sin ils plans, via ina stgala a l'intern da 
l'edifizi e via in ascensur che vegn construì da nov. La midada da construcziun e 
l'engrondiment da la chasa che basegna ina sanaziun èn colliads tenor las 


16 / 19
indicaziuns dal recurrent cun custs da var CHF 2,5 miu. Considerond questas 
indicaziuns na pon ins betg dir ch'i sa tractia da midadas architectonicas da caracter 
subordinà. I va plitost per ina restructuraziun substanziala, en il rom da la quala la 
chasa engiadinaisa cun il clavà cunfinant duvrà fin qua sco deposit, cun chombras 
stgaudadas per part cun pignas da laina e stgaudament da gas e per part cun 
radiaturs electrics ed affittadas per gronda part separadamain (cum. act. C / actas en 
connex cun la dumonda da construcziun nr. 1, descripziun dal project cif. 1 lit. a) duai 
vegnir reconstruida en duas abitaziuns modernas che correspundan a las 
pretensiuns dad oz quai che reguarda il basegn da spazi (incl. biro per homeoffice), 
il stgaudament ed il confort. Igl è suandabel che la vischnanca ha sut questas 
circumstanzas resguardà per calcular ils parcadis obligatorics l'entir edifizi 
restructurà, ch'ella è sa basada sin ina consideraziun cumplessiva da duas (novas) 
abitaziuns cun mintgamai ina surfatscha da passa 120 m2 SAB e ch'ella ha eruì 
uschia quatter parcadis obligatorics. Quai n'è betg da contestar en vista a sia gronda 
libertad da decider. La decisiun communala è damai materialmain giustifitgabla, ella 
s'accorda cun l'intenziun giuridica da l'art. 60 s. LC e na cuntrafa a nagins princips 
giuridics generals, en spezialmain era betg a la garanzia dal possess actual en il 
senn da l'art. 81 LPTGR che prescriva che edifizis e stabiliments ch'èn vegnids 
construids legalmain, ma na correspundan betg pli a las prescripziuns vertentas, pon 
vegnir mantegnids e renovads (al. 1). Quai na vegn betg refusà al recurrent, el sto 
sulettamain construir il dumber da parcadis necessari resp. prestar ina taxa da 
cumpensaziun, quai che na correspunda betg mo a l'art. 60 ed a l'art. 61 LC, mabain 
er a l'art. 60 al. 5 LC. Suenter las explicaziuns na sto era betg pli vegnir giuditgà, sco 
quai che la vischnanca fa valair, sch'il cumportament dal recurrent en vista a ses 
scriver dals 18 da december 2023 (act. C/ actas en connex cun la dumonda da 
construcziun nr. 21) è cuntradictoric e giuridicamain abusiv.
4.4.5. Finalmain èsi da constatar che l'autezza da la taxa da cumpensaziun na vegn 
betg contestada, uschia ch'i n'è betg d'entrar pli detagliadamain en la calculaziun da 
tala. Abstrahà da quai ha la vischnanca disponì da nov cun la decisiun da 
reponderaziun dals 28 da schaner 2025 (act. C.1) che la taxa da cumpensaziun è da 
pajar confurm a la pretaisa da dretg dal recurrent "avant il cumenzament da las lavurs 
da construcziun". 
4.5. 
Resumond vegn la dretgira a la conclusiun che la decisiun da construcziun 
contestada dals 26 d'avust 2024, uschenavant ch'ella n'è betg scrudada tras la 
decisiun da reponderaziun dals 28 da schaner 2025, sto vegnir protegida e ch'il 
recurs sto consequentamain, uschenavant ch'el n'è betg daventà obsolet, vegnir 
refusà.


17 / 19
5. 
Tenor l'art. 73 al. 1 LGA sto per regla la partida perdenta surpigliar ils custs en 
la procedura da meds legals. La taxa dal stadi vegn fixada en il cas preschent sin 
CHF 4'000.00 (art. 75 al. 2 LGA). Cunquai che la vischnanca ha ademplì cun la 
decisiun da reponderaziun dals 28 da schaner 2025 per ina part essenziala las 
pretaisas da dretg fatgas oriundamain en la procedura preschenta, quai che 
correspunda ad ina renconuschientscha, ha ella da responsar ch'il recurs ha en quel 
reguard pers ses object. Uschia èsi giustifitgà d'imponer la taxa dal stadi ensemen 
cun las expensas da la chanzlia per 2/3 a la vischnanca e per 1/3 al recurrent.
6. 
Confurm a sia perdita parziala sto la vischnanca indemnisar extragiudizialmain 
il recurrent che gudogna parzialmain per ils custs necessaris ch'èn vegnids 
chaschunads tras la dispita giuridica, e quai en la dimensiun da 2/3 (art. 78 al. 1 
LGA). Cunquai che quel n'ha betg inoltrà ina nota dals custs, considerescha la 
dretgira en vista a la dimensiun dal recurs e da la difficultad da la chaussa en lita sco 
giustifitgada in'indemnisaziun da la partida pauschala da CHF 4'500.00 incl. TPV. La 
vischnanca ha damai d'indemnisar extragiudizialmain il recurrent cun CHF 3'000.00 
incl. TPV.
A la vischnanca che gudogna parzialmain n'èsi betg da conceder in'indemnisaziun 
da la partida, cunquai ch'ella gudogna en ses champ d'activitad uffizial (art. 78 al. 2 
LGA).


18 / 19
I vegn decis: 
1.
Il recurs vegn refusà, uschenavant ch'el na vegn betg stritgà, perquai ch'el è 
daventà obsolet sin fundament da la decisiun da reponderaziun da la 
vischnanca dals 28 da schaner 2025.
2.
Ils custs da dretgira che sa cumponan
–
d’ina taxa dal stadi da
CHF
4'000.00
–
e da las expensas da la chanzlia da
CHF
416.00
total
CHF
4’416.00
van per 2/3 a quint da la vischnanca da Zernez e per 1/3 a quint da A._____. 
3.
La vischnanca da Zernez sto indemnisar extragiudizialmain A._____ cun ina 
pauschala da CHF 3'000.00 (incl. TPV). 
4.
[Indicaziun dals meds legals]
5.
[Communicaziun a]


19 / 19