gr_gerichte · PVG 2012 17 · 2026-02-13 · it


147
Öffentliche Sozialhilfe
9
Agid social public Assistenza
pubblica
Agid social. Disposiziuns accessoricas d’ina disposiziun.
Cundiziuns ed obligaziuns. Nullitad u nullitad parziala
d’ina disposiziun.
– La nullitad u la nullitad parziala d’ina disposiziun è da
resguardar da tut temp e da tut las instanzas statalas ex
officio (consid. 1b).
– La nullitad u nullitad parziala d’ina disposiziun pre-
metta era, sper ina greva mancanza da cuntegn per
exempel, che la mancanza è evidenta u almain levamain
visibla e che la nullitad na periclitescha betg seriusa-
main la segirezza giuridica; en il cas preschent cuntrafa la
disposiziun accessorica d’ina disposiziun al dretg
fundamental; perquai ademplescha ella las premissas
menziunadas sura ed i vegn constatà sia nullitad (con- sid.
1b, 3).
– Cundiziuns e pretensiuns per conceder prestaziuns
d’agid social èn mo cumpatiblas cun il caracter dal cun-
tegn essenzial da l’art. 12 CF, sch’ellas na restrenschan
betg quest dretg fundamental (consid. 2b).
– L’ordinaziun da la vischnanca da tegnair enavos il
tschains da locaziun, sco era da reducir resp. da stritgar dal
tuttafatg l’agid social, en cas che la cundiziun resp. la
pretensiun na vegn betg resguardada, cuntrafa al dretg
fundamental (consid. 2b).
– Da differenziar cleramain da la sistida sancziunala da
prestaziuns d’agid social è la sistida u refusa da talas
pervia da la mancanza da las premissas per il dretg
(consid. 2c, d).
Sozialhilfe. Nebenbestimmungen einer Verfügung. Bedin-
gungen und Auflagen. Nichtigkeit oder Teilnichtigkeit ei- ner
Verfügung.
– Die Nichtigkeit oder Teilnichtigkeit einer Verfügung ist
jederzeit und von sämtlichen staatlichen Instanzen von
Amtes wegen zu beachten (E. 1b).
– Die Nichtigkeit oder Teilnichtigkeit einer Verfügung
17

148
9/17 Öffentliche Sozialhilfe PVG 2012
setzt neben einem beispielsweise schweren inhaltli-
chen Mangel auch voraus, dass der Mangel offensicht-
lich oder zumindest leicht erkennbar ist und die Nich-
tigkeit die Rechtssicherheit nicht ernsthaft gefährdet;
vorliegend erfüllt die grundrechtswidrige Nebenbestim-
mung einer Verfügung diese Voraussetzungen und es
wird deren Nichtigkeit festgestellt (E. 1b, 3).
– Bedingungen und Auflagen für die Gewährung von So-
zialhilfeleistungen sind mit dem Kerngehaltscharakter von
Art. 12 BV nur vereinbar, wenn sie keine Einschrän- kung
dieses Grundrechts bewirken (E. 2a, b).
– Die Anordnung der Gemeinde, bei Nichterfüllen einer
Bedingung bzw. einer Auflage, die Miete zurückzube-
halten sowie die Sozialhilfe zu kürzen bzw. ganz zu
streichen, ist grundrechtswidrig (E. 2b).
– Von der sanktionellen Einstellung von Leistungen der
Sozialhilfe klar zu unterscheiden ist die Einstellung oder
Verweigerung von solchen wegen Fehlens der An-
spruchsvoraussetzungen (E. 2c, d).
Aiuto sociale. Disposizioni accessorie di una decisione.
Condizioni e vincoli. Nullità o nullità parziale di una deci-
sione.
– La nullità o la nullità parziale di una decisione è da os-
servare d’ufficio da tutte le istanze statali (cons. 1b).
– La nullità o la nullità parziale di una decisione presup-
pone, accanto ad esempio ad un vizio materiale grave,
anche che il vizio sia manifesto o che possa perlomeno
essere facilmente riconosciuto e che la nullità non
metta in serio pericolo la sicurezza del diritto; nell’eve-
nienza concreta la condizione accessoria alla decisione
adempie a questi presupposti, per cui viene accertata la sua
nullità (cons. 1b, 3).
– Condizioni e vincoli per il riconoscimento di prestazioni di
aiuto sociale sono conciliabili con l’essenza stessa
dell’art. 12 Cost. solo se non causano una restrizione di
questo diritto fondamentale (cons. 2a, b).
– L’imposizione del comune stando alla quale – in caso di
mancato ossequio di una condizione rispettivamente di un
vincolo – l’affitto verrebbe trattenuto come pure ri- dotto o
rifiutato l’aiuto sociale è contrario ai diritti fon- damentali
(cons. 2b).

9/17 Öffentliche Sozialhilfe PVG 2012
149
– Va distinto chiaramente tra le sospensioni a carattere di
sanzione di prestazioni di aiuto sociale e il rifiuto di
dette prestazioni in difetto dei presupposti per il loro ri-
conoscimento (cons. 2c, d).
Consideraziuns:
1. b) Ins sto sa dumandar, sche la disposiziun dals 6 da
fanadur 2011 po insumma anc esser object da contestaziun d’ina
procedura da recurs, damai che la disposiziun numnada ha vigur
legala, perquai ch’ella n’è betg vegnida contestada entaifer il ter-
min da recurs da 30 dis e la dretgira n’ha uschia da princip nagina
pussaivladad d’examinar la disposiziun. Cunquai ch’il termin da
recurs è scadì e la disposiziun ha uschia survegnì formalmain vi-
gur legala, n’exista nagin object da contestaziun admissibel ed i
n’è da princip betg d’entrar sin il recurs, e quai era senza far
in’examinaziun materiala.
Essend avant maun in basegn da protecziun giuridica cor-
respundent, èsi dentant d’examinar, sche la disposiziun u parts da
quella na sa mussa(n) betg perfin sco nulla. Era quai avess per
consequenza ch’i n’è betg d’entrar sin il recurs. La nullitad d’ina
disposiziun è da resguardar da tut las instanzas statalas adina ed
ex officio. Ella po era vegnir constatada en la procedura da meds
legals (cf. t. a. la sentenzia dalTribunal federal dals 16 da zercladur
2010 1C_438/2009 consid. 1.2; DTF 133 II 366, 367; DTF 132 II 342
consid. 2.1; Häfelin/Müller/Uhlmann, Allgemeines Verwaltungs-
recht, 6. ed., Turitg/Son Gagl 2010, cf. marg. 955; Tschannen/Zim-
merli/Müller, Allgemeines Verwaltungsrecht, 3. ed., Berna 2009,
§ 31 cf. marg. 14). Las autoritads d’execuziun na pon betg exequir
disposiziuns nunvalaivlas. Pervi da cuntravenziuns a disposiziuns
nunvalaivlas na po nagin vegnir chastià (Häfelin/Müller/Uhlmann,
en il lieu inditgà, cf. marg. 955). Disposiziuns nunvalaivlas n’èn
betg quotidianas, ma tuttina betg ina raritad extraordinaria. Igl è
pussaivel da contestar ina disposiziun nunvalaivla, ma i n’è betg
necessari da far quai. La contestaziun na maina tenor la logica dal
dretg betg a l’annullaziun da la nunvalaivladad, mabain a la con-
stataziun da quella (cf. Gygi, Verwaltungsrecht, Eine Einführung,
Berna 1986, p. 304 s.). En il cas preschent sa tschenta la dumonda,
sche las disposiziuns accessoricas da la disposiziun numnada
adempleschan ils princips dal stadi da dretg e dal dretg funda-
mental. Per che las consequenzas giuridicas da la nunvalaivladad
u da la nunvalaivladad parziala d’ina disposiziun entrian en vigur,
ston en detagl las suandantas trais premissas esser ademplidas a

9/17 Öffentliche Sozialhilfe PVG 2012
150
moda cumulativa: la disposiziun sto avair ina mancanza particu-
larmain greva; la mancanza sto esser evidenta u almain levamain
visibla; la nunvalaivladad na po betg periclitar seriusamain la se-
girezza giuridica (cf. enstagl numerusas DTF 132 II 342 consid. 2.1;
Häfelin/Müller/Uhlmann, en il lieu inditgà, cf. marg. 956; Tschan-
nen/Zimmerli/Müller, en il lieu inditgà, § 31 cf. marg. 15). Ina man-
canza particularmain greva po concerner il cuntegn; da quellas fan
part era cuntravenziuns evidentas als dretgs fundamentals
(Tschannen/Zimmerli/Müller, en il lieu inditgà § 31 cf. marg. 16). Igl
è damai d’examinar, sche la mancanza da la disposiziun è talmain
greva ch’ins sto constatar la nunvalaivladad da quella. En il cas
preschent ha l’adversaria da recurs obligà il recurrent en la cif. 6
da la disposiziun dals 6 da fanadur 2011 da surdar a la vischnanca
enfin la fin da fanadur 2011 la conferma dals locaturs per il paja-
ment da l’abitaziun dapi ils 15 da settember 2010. Fin alura vegnia
il tschains da locaziun tegnì enavos. Sche questa pretensiun na
vegnia betg resguardada, sa resalvia la suprastanza communala il
dretg da reducir resp. stritgar dal tuttafatg las prestaziuns da su-
stegn.
2. a) Sch’ins conceda prestaziuns d’agid social, èsi da prin-
cip pussaivel da colliar quellas cun obligaziuns e directivas (cf.
art. 4 da la lescha chantunala da sustegn [DG 546.250]). Obligazi-
uns èn prescripziuns accessoricas da disposiziuns. Ellas pon ve-
gnir fatgas valair a moda autonoma; ellas pon da princip vegnir
exequidas cun sforz suveran. Las obligaziuns fatgas en il dretg
d’agid social ston servir ubain a moda preventiva a l’utilisaziun
adequata da l’agid social economic ubain a la meglieraziun da la
situaziun da la persuna sustegnida. Lur execuziun sto damai avair
per consequenza che l’intent normativ da l’art. 12 da la Constitu-
ziun federala da la Confederaziun svizra (CF; CS 101) vegn cuntan-
schì e ch’i sa resulta ina situaziun legala. Betg lubidas èn directivas
estras a la materia che na sa basan betg sin la legislaziun davart
l’agid social u che na servan betg ad intents dal dretg d’agid social
(cf. DTF 131 I 166 p. 175 consid. 4.4; Hänzi, Die Richtlinien der
schweizerischen Konferenz für Sozialhilfe, 1. ed., Basilea 2011,
p. 146 s.).
b) Considerond las explicaziuns survart, èsi da sa duman-
dar en emprima lingia, schebain la disposiziun en questiun resp.
sia cif. 6 ha ina greva mancanza; d’examinar è en quest connex
surtut ina cuntravenziun a l’art. 12 CF. Ins sto damai sa dumandar,
sche la smanatscha resp. la cundiziun da tegnair enavos il tschains
da locaziun, sco era da reducir resp. da stritgar dal tuttafatg l’agid

9/17 Öffentliche Sozialhilfe PVG 2012
151
social, en cas che l’obligaziun na vegnia betg resguardada, cun-
trafa al dretg fundamental. Tenor l’art. 5 al. 1 da la lescha chantu-
nala da sustegn è l’obligaziun da sustegn chaussa da la
vischnanca politica, en la quala la persuna cun basegn da sustegn
ha ses domicil. Sco persunas cun basegn da sustegn valan persu-
nas che na gudognan betg avunda u betg ad uras per pudair pajar
cun ils agens meds finanzials ils custs da viver per sai e per ses
confamigliars cun il medem domicil (art. 1 al. 1 lescha chantunala
da sustegn). Tenor l’art. 2 da la lescha chantunala da sustegn fi-
xescha l’autoritad sociala cumpetenta la moda e la mesira dal su-
stegn tenor il basegn cumprovà, considerond las relaziuns localas
e persunalas. Sco basa per eruir il basegn servan las directivas da
la Conferenza svizra da l’agid social (numnada silsuenter COSAS).
L’aspect da dretg fundamental da l’agid social è reglà en l’art. 12
CF.Tenor quel han las persunas che vegnan en miseria e n’èn betg
capablas da pajar ils custs da viver per sai, il dretg da survegnir
agid ed assistenza e meds finanzials indispensabels per viver en
dignitad. Quest dretg fundamental dat ad ina persuna cun basegn
da sustegn il dretg ad ina prestaziun positiva dal stadi, il qual el po
far valair giudizialmain. Cunquai ch’el garantescha in’existenza en
dignitad, è il dretg fundamental ad ina garanzia da l’existenza in-
violabel, uschia ch’il champ da protecziun ed il cuntegn essenzial
èn identics. Reducir u sistir ils meds d’existenza protegids dal
dretg constituziunal è perquai inadmissibel (art. 36 al. 4 CF; Mül-
ler/Schefer, Grundrechte in der Schweiz, 4. ed., Berna 2008,
p. 777 s.; Thürer/Aubert/Müller [editurs], Verfassungsrecht der
Schweiz, Turitg 2001, cf. marg. 31 davart § 34). Cundiziuns ed obli-
gaziuns per conceder prestaziuns èn mo cumpatiblas cun il carac-
ter dal cuntegn essenzial da l’art. 12 CF, sch’ellas na restrenschan
betg quest dretg fundamental. Ellas èn damai – sco gia menziunà
survart sut lit. a – mo admissiblas, sch’ellas han la finamira da rea-
lisar l’intent da protecziun dal dretg fundamental e cuntanschan
quella effectivamain. Cundiziuns ed obligaziuns èn lubidas per ga-
rantir ch’il singul pertutgà na vegnia betg surlaschà ad in’existenza
indegna d’in uman. Betg lubidas èn cundiziuns ed obligaziuns en
il rom dal dretg da garanzia da l’existenza, sch’ellas han ulteriuras
finamiras che na garanteschan betg la realisaziun dal dretg funda-
mental effectiv. Ultra da quai èn cundiziuns ed obligaziuns che ser-
van a realisar l’art. 12 CF mo admissiblas, sch’ellas èn suppor-
tablas per la persuna pertutgada (Müller/Schefer, en il lieu inditgà,
p. 777 ss.). IlTribunal federal ha precisà en sia sentenzia dals 18 da
mars 2005: sche las cundiziuns ed obligaziuns na vegnian betg

9/17 Öffentliche Sozialhilfe PVG 2012
152
ademplidas e stoppian perquai vegnir fatgas valair cun sforz –
stoppia quai manar ad ina situaziun constituziunala. Exclusas re-
stian tenor quai disposiziuns accessoricas che na gidian betg ad
eliminar la situaziun d’urgenza, sch’ellas vegnian resp. stoppian
vegnir fatgas valair cun sforz, mabain actualiseschian quellas e
servian uschia ad auters intents betg protegids da l’art. 12 CF (DTF
131 I 166 p. 175 consid. 4.4). La cundiziun pretendida da l’adversa-
ria da recurs en la cif. 6 da la disposiziun da surdar a la vischnanca
enfin la fin da fanadur 2011 la conferma dals locaturs per il paja-
ment da l’abitaziun dapi ils 15 da settember 2010, n’ha en il cas
preschent nagin’influenza sin il fatg ch’il recurrent è ina persuna
cun basegn da sustegn resp. sa chatta en ina situaziun d’urgenza.
Anzi, cun tegnair enavos il tschains da locaziun pegiurescha l’ad-
versaria da recurs la situaziun d’urgenza actuala e futura dal re-
current. L’obligaziun da cooperar n’ha betg la finamira d’eliminar
la situaziun d’urgenza e da cuntanscher la situaziun constituziu-
nala protegida da l’art. 12 CF. Evidenta daventa questa constata-
ziun, sch’ins dat in sguard a la congruenza temporala da la cundi-
ziun fatga en la cif. 6 da la disposiziun relativa. L’obligaziun
pretenda in spazi da temp che stat ordaifer il spazi da temp deter-
minà en la disposiziun (prestaziuns d’agid social dal 1. da fanadur
fin ils 30 da november 2011). Dal recurrent vegn pretendì – sco
cundiziun per conceder prestaziuns d’agid social – in cumporta-
ment che avess stuì avair lieu en il passà e che na po eventualmain
gnanc pli vegnir ademplì da quel. I n’è perquai betg suandabel
quant enavant che la conferma dal pajament dal tschains da loca-
ziun dapi ils 15 da settember 2010 duai servir ad intents dal dretg
d’agid social. Ed i n’è surtut betg cler co che vegn garantida tras la
cundiziun numnada l’utilisaziun futura correcta da l’agid social
economic u meglierada la situaziun da la persuna sustegnida, tant
pli che la disposiziun en questiun conceda agid social per ils mais
da fanadur fin november 2011. I resta da remartgar en quest con-
nex che la cumprova dal pajament dal tschains da locaziun po da
princip tuttavia servir ad intents dal dretg d’agid social. Obliga-
ziuns e cundiziuns che vegnan relaschadas en connex cun il paja-
ment futur dal tschains da locaziun n’èn da princip betg estras a la
materia e servan a garantir l’utilisaziun adequata da l’agid social,
sch’ellas vegnan formuladas a moda correcta. La dretgira admini-
strativa dal chantun Grischun ha per exempel confermà diversas
giadas ch’il pajament direct dals tschains da locaziun tras la
vischnanca da domicil è da princip legal e po esser inditgà gist en
il sectur en questiun, nua che la communitad ha da pajar contri-

9/17 Öffentliche Sozialhilfe PVG 2012
153
buziuns da sustegn a la persuna basegnusa (cf. las sentenzias da
la dretgira administrativa dal chantun Grischun U 10 14 consid. 4,
U 09 82, U 09 66, U 08 95). Quai valess tant pli per il cas preschent,
cunquai ch’il recurrent n’ha apparentamain betg pajà il tschains da
locaziun, uschia che l’adversaria da recurs avess gì in motiv da
pretender en ina disposiziun il pajament direct. Ils locaturs han
schizunt proponì sezs quest proceder en lur e-mail dals 16 da fana-
dur 2011. Sch’i vegn renunzià d’assegnar directamain al locatur ils
custs da l’abitaziun surpigliads tras l’autoritad sociala, pari da
princip – en vista d’in eventual privel ch’ils daners affidads ve-
gnian utilisads per in auter intent che previs – era proporziunà da
pretender la conferma dal pajament dal tschains da locaziun men-
sila ed anticipada, uschenavant che quai è supportabel per la per-
suna cun basegn da sustegn (cf. la sentenzia da la dretgira admi-
nistrativa dals 25 da schaner 2010 U 09 82 consid. 6. b).
Resumond èsi da remartgar ch’il recurrent avess vinavant
basegn da sustegn, era sch’el adempliss la cundiziun, e ch’el na
fiss vinavant betg capabel da sa procurar ad uras tras atgna forza
u da terza vart ils meds indispensabels per garantir in’existenza
degna d’in uman. Anzi, el vegniss immediat en ina situaziun d’ur-
genza, sch’el vegniss privà dal minimum necessari per surviver,
perquai ch’el na cooperescha betg. El fiss en ina situaziun d’ur-
genza senza agid minimal, quai che cuntrafaschess a la Constitu-
ziun (cf. DTF 131 I 166 p. 175 s. consid. 4.4 s.). Confurm a quai n’èsi
betg permess da far valair cunter il recurrent in’eventuala inactivi-
tad concernent il spazi da temp «fanadur–november 2011» deter-
minà en la disposiziun (cf. era la sentenzia da la dretgira admini-
strativa dals 2 da december 2009 U 09 64 consid. 2. a). La
cundiziun decretada en la cif. 6 na violescha damai betg mo il
dretg fundamental a la garanzia da l’existenza tenor l’art. 12 CF,
mabain intervegn a medem temp en il cuntegn essenzial inviola-
bel dal dretg fundamental e cuntrafa uschia al dretg fundamental,
quai che correspunda ad ina greva mancanza da cuntegn.
c) La finala èsi da render attent l’adversaria da recurs en
connex cun la smanatscha da reducir resp. sistir l’agid social che
sancziuns da dretg administrativ èn en general mo admissiblas,
sch’ellas vegnan decretadas da l’autoritad cumpetenta applitgond
ina basa legala. La premissa è ultra da quai che la disposiziun, la
quala motivescha la sancziun, saja era exequibla e ch’il princip da
la proporziunalitad saja vegnì resguardà (Hänzi, en il lieu inditgà,
p. 148 s.). Reducir prestaziuns d’agid social sco furma da sancziun
è previs en l’art. 11 da las disposiziuns executivas tar la lescha

9/17 Öffentliche Sozialhilfe PVG 2012
154
chantunala da sustegn (DEtLS; DG 546.270); statuidas èn ina re-
ducziun per 5 fin 15 pertschient ed ina durada maximala da la re-
ducziun da 12 mais. La premissa per l’existenza d’in motiv da re-
ducziun è ch’igl haja insumma dà per il singul in’obligaziun
concreta e che l’adempliment da quella era adequat e supportabel
per el. La persuna pertutgada sto damai avair la pussaivladad,
eventualmain cun prolungar il termin, d’eliminar la raschun per la
sancziun. Il cumportament sto alura pudair vegnir classifitgà sco
cumportament sbaglià betg perdunabel. Decisiv è tar il dretg
d’agid en situaziuns d’urgenza (cunquai ch’il champ da protecziun
ed il cuntegn essenzial èn, sco gia menziunà, identics), che even-
tualas reducziuns èn admissiblas mo en il rom da prestaziuns che
surpassan il minimum d’existenza protegì dal dretg fundamental
(cf. las directivas da la COSAS A.8.2; Hänzi, en il lieu inditgà,
p. 151 s.). La sistida da l’agid social è la sancziun la pli greva pus-
saivla. Proporziunada po ina tala intervenziun dentant en mintga
cas mo esser, sche la violaziun dals duairs è medemamain uschè
greva e nagin auter med adattà n’avess pussibilità da cuntanscher
cun forza l’adempliment dals duairs. En quest senn po la sistida da
l’agid social sco sancziun adina mo esser ultima ratio. I saja anc
ina giada menziunà ch’ina sistida da prestaziuns protegidas tras il
dretg fundamental en l’art. 12 CF, n’èn betg permessas per motivs
da sancziuns, perquai ch’il champ da protecziun ed il cuntegn
essenzial èn identics tar il dretg d’agid en situaziuns d’urgenza. Da
differenziar cleramain da la sistida sancziunala da prestaziuns
d’agid social è la sistida u refusa da talas pervi da la mancanza da
las premissas per il dretg. Quai cumpiglia era la sistida pervi da
nunparticipaziun ad in program d’occupaziun u pervi da refusa
d’ina lavur supportabla (Hänzi, en il lieu inditgà, p. 152 s.).
Ultra da quai èsi da render attent l’adversaria da recurs
concernent la cif. 7 da la disposiziun dals 6 da fanadur 2011 che
l’adressat d’ina directiva resp. obligaziun u cundiziun po esser mo
la persuna cun basegn da sustegn, dentant betg confamigliars u
autras terzas persunas (cf. Häfeli [ed.], Das Schweizerische Sozial-
hilferecht, Lucerna 2008, p. 184). La vischnanca na po betg fixar
obligaziuns dal dretg da parents cun ina disposiziun; ella n’è betg
cumpetenta en chaussa (cf. la sentenzia da la dretgira administra-
tiva dals 9 da december 2010 U 10 111 consid. 2). L’obligaziun en
cif. 7 da la disposiziun dals 6 da fanadur 2011 n’è damai betg ad-
misssibla ed era betg applitgabla.
d) L’adversaria da recurs smanatscha al recurrent en il cas
preschent da tegnair enavos il tschains da locaziun e da reducir

9/17 Öffentliche Sozialhilfe PVG 2012
155
resp. sistir dal tuttafatg l’agid social, sch’il recurrent na resguardia
betg la cundiziun numnada. Tenor las explicaziuns menziunadas
sura è questa mesira mo admissibla, sch’il recurrent fiss ord atgna
forza facticamain e legalmain capabel da sa procurar ils meds ne-
cessaris per garantir sia existenza. La sistida fiss damai mo lubida,
sche las basas dal dretg per conceder prestaziuns da sustegn na
fissan betg avant maun, quai che na sa lascha betg manifestar en
il cas preschent sin fundament da las actas a disposiziun. La sisti-
da cumpletta da l’agid social ed uschia la privaziun dals meds ils
pli elementars n’è perquai gia per quest motiv betg lubida. Dal
punct da vista constituziunal fiss il proceder da l’adversaria da re-
curs mo lura admissibel, sch’il recurrent avess la pussaivladad da
sa procurar sez ils meds necessaris per surviver, ma tralaschass
quai per atgna iniziativa e per atgna culpa (cf. la sentenzia da la
dretgira administrativa dals 19 da matg 2009 U 09 14 consid. 4. c).
3. a) Las consideraziuns precedentas han mussà che la
cundiziun fatga en la cif. 6 da la disposiziun ha grevas mancanzas
da cuntegn, perquai ch’ella n’è betg cumpatibla cun l’art. 12 CF e
perquai che la congruenza temporara manca. Sco gia menziunà
sut cif. 1 lit. b da las consideraziuns, vegn premess per declerar ina
disposiziun sco nunvalaivla u parzialmain nunvalaivla ina greva
mancanza da cuntegn; ultra da quai sto la mancanza esser evi-
denta u almain levamain visibla e la nunvalaivladad na po betg pe-
riclitar seriusamain la segirezza giuridica. La mancanza en connex
cun la congruenza temporara è visibla levamain; igl è evident che
la cundiziun concerna in spazi da temp che na correspunda betg al
spazi da temp determinà en la disposiziun en questiun. Era la cun-
travenziun a l’art. 12 CF è evidenta, cunquai che la sancziun sma-
natschada en la cundiziun intervegn evidentamain en il minimum
d’existenza dal recurrent, protegì dal dretg fundamental. La ga-
ranzia da la segirezza giuridica vegn cuntanschida tras il princip da
legalitad da las autoritads administrativas, uschia che la previsi-
bladad da l’act administrativ è garantida (cf. Häfelin/Müller/Uhl-
mann, en il lieu inditgà, cf. marg. 372). Uschia serva la segirezza
giuridica a proteger las persunas privatas che han gì la confidenza
en ina tscherta situaziun giuridica. Ultra da la previsibladad cum-
piglia la segirezza giuridica er ils elements da la calculabladad e da
la constanza dal dretg (Häfelin/Müller/Uhlmann, en il lieu inditgà,
cf. marg. 628). En il cas preschent è l’adversaria da recurs sco au-
toritad administrativa obligada a la lescha ed avess stuì resguar-
dar ils princips statuids en l’art. 12 CF, en la legislaziun chantunala
ed en las directivas da la COSAS concernent las disposiziuns

9/17 Öffentliche Sozialhilfe PVG 2012
156
accessoricas d’ina disposiziun. La nunvalaivladad parziala da la
disposiziun en questiun na periclitescha in casu betg la segirezza
giuridica e la previsibladad, la calculabladad e la constanza dal
dretg restan garantidas per la persuna privata. Resumond èsi da
constatar che la cundiziun statuida en la cif. 6 da la disposiziun
dals 6 da fanadur 2011 cuntegna ina greva mancanza ed è perquai
nulla, qvd. absolutamain inefficazia e n’ha gì davent da l’ent-
schatta ennà (ex tunc) nagins effects giuridics. La vischnanca ha
damai tegnì enavos nungiustifitgadamain il tschains da locaziun
dal recurrent. Consequentamain ha ella da pajar al recurrent il
tschains da locaziun per ils mais da fanadur fin november 2011;
ella ha la pussaivladad d’applitgar las mesiras da segirezza men-
ziunadas sura en la consideraziun 2. b).
U 11 99
sentenzia dals 20 da mars 2012