ch_vb · JAAC 67.29 · 2002-06-21 · de


JAAC 67.29
Extract dalla sentenzia dall’Instanza da recuors
independenta da radio e televisiun dils 21 da zercladur
2002, b.454
Art. 4 al. 1 1ère phrase LRTV. Principe de la présentation fidèle des
événements et devoirs journalistiques lors de nouvelles à la radio.
Information sur le nombre de décès dus à la drogue.
- Une notion (en l’espèce, «drogue») employée dans une émission
d’actualités journalières doit être compréhensible pour le public. Au
regard du principe de la présentation fidèle des événements, il n’est par
contre pas nécessaire que les notions répondent aussi à chaque fois à
des critères scientifiques (consid. 5.1.3).
- La diffusion toujours plus médiatique des nouvelles ne doit pas aboutir
à un manque d’information du public sur des faits essentiels pour la
formation de son opinion (consid. 5.2.1).
- Aussi longtemps qu’un diffuseur se base sur des informations
provenant de sources fiables, dont font partie les dépêches des agences
connues d’informations, il n’est pas nécessaire, en règle générale, de
faire d’autres investigations (consid. 5.2.2).
- En l’espèce, la plainte a été rejetée, parce que le public a pu se former
sa propre opinion en entendant une nouvelle brève sur le nombre
de morts dû à la consommation de stupéfiants au cours de l’année
précédente.
Art. 4 Abs. 1 Satz 1 RTVG. Sachgerechtigkeitsgebot und journalistische
Sorgfaltspflichten bei Nachrichtenmeldungen am Radio. Information
über die Anzahl Drogentoter.
1

- Im Zusammenhang mit einem in einer Nachrichtensendung
verwendeten Begriff (in casu «Droge») ist entscheidend, dass dieser für
das Publikum verständlich ist. Im Lichte des Sachgerechtigkeitsgebots
ist es dagegen nicht erforderlich, dass die Begriffe immer auch
wissenschaftlichen Ansprüchen genügen (E. 5.1.3).
- Die mediengerechte Verbreitung von Nachrichtenmeldungen darf
nicht dazu führen, dass dem Publikum wesentliche Fakten für die
Meinungsbildung vorenthalten werden (E. 5.2.1).
- Soweit sich ein Veranstalter auf Informationen von zuverlässigen
Quellen stützt, wozu auch die Meldungen von bekannten
Nachrichtenagenturen gehören, sind weitere Nachforschungen im
Regelfall nicht erforderlich (E. 5.2.2).
- In casu wurde die Beschwerde abgewiesen, weil sich das Publikum
aufgrund einer kurzen Nachrichtenmeldung über die Zahl der Toten
aufgrund des Konsums von Betäubungsmitteln im Vorjahr eine eigene
Meinung hat bilden können.
Art. 4 cpv. 1 1o periodo LRTV. Principi dell’oggettività e della diligenza
giornalistica applicati a trasmissioni d’informazione alla radio.
Informazione sul numero di decessi dovuti alla droga.
- In relazione all’uso di un determinato termine in una trasmissione
informativa (in casu «droga»), è decisivo che esso sia comprensibile
per il pubblico. Perché sia rispettato il principio dell’oggettività, non è
peraltro necessario che detto termine soddisfi anche requisiti scientifici
(consid. 5.1.3).
- Nell’ambito di una diffusione corretta delle notizie, al pubblico non
devono essere nascosti fatti importanti ai fini della formazione di
un’opinione (consid. 5.2.1).
- Nella misura in cui un’emittente riprende notizie provenienti da fonti
sicure, e rientrano in questa categoria anche le informazioni diramate
dalle grandi agenzie telegrafiche, di regola non sono necessarie
ulteriori ricerche (consid. 5.2.2).
- In casu il ricorso è stato respinto in quanto il pubblico ha potuto
formarsi una propria opinione in base a una breve notizia riguardante
il numero di persone decedute l’anno prima in seguito al consumo di
stupefacenti.
Art. 4 al. 1 construcziun 1 LRTV. Camond da presentar objectivamein ils
fatgs e l’obligaziun dils schurnalists d’esser verdeivels tier emissiunar
novitads al radio. Informaziun sur il diember da morts da drogas.
2

- En connex cun la noziun applicada en ina emissiun da novitads
(in casu «droga») ei decisiv che quella seigi capeivla pil publicum.
Ord vesta dil camond da presentar objectivamein ils fatgs eisi buca
necessari che las noziuns corrispundien mintgamai a pretensiuns
scientificas (consid. 5.1.3.).
- Derasar emissiuns da novitads sco ei s’auda els mediums astga denton
buc ir aschi lunsch che fatgs essenzials per formar in meini vegnien
cuschentai (consid. 5.2.1.).
- Schilunsch ch’in realisader sebasa sin informaziuns da fontaunas
crediblas - e leutier s’audan annunzias dad enconuschentas agenturas
da novitads - eisi per regla buca necessari da retschercar aunc dapli
(consid. 5.2.2.).
- El cass concret ei il recuors vegnius refusaus, perquei ch’il publicum
ha saviu formar siu agen meini a basa d’ina cuorta annunzia ellas
novitads davart il diember dils morts muort consum da tissis igl onn
avon.
A. Ellas novitads dils 27 da schaner 2002, allas 10.00 uras, ha il Radio
Rumantsch emess sco emprema contribuziun la suandonta communicaziun:
«Il diember da morts da drogas ei s’augmentaus levet igl onn vargau en Svizra.
Igl onn 2001 ein 197 persunas mortas pervia dil surdiever da drogas, sco ina
retscherca dall’Agentura AP ha constatau en 26 Cantuns interrogai. Ils pli biars
morts da drogas ha ei dau el cantun Turitg, suandaus dils cantuns Sogn Gagl,
Genevra e Berna.»
B. Cun sia intervenziun dils 16 d’avrel 2002 (datum dil bul postal) ha X
(numnaus dad ussa naven: recurrent) recurriu tier l’Instanza da recuors
independenta da radio e televisiun (numnada da cheu naven: Instanza)
encunter l’emissiun numnada. El recloma che la novitad seigi buca stada
cumpleta ed hagi consequentamein buca possibilitau agl auditori da formar in
agen meini dils fatgs. Il recurrent fa surtut valer ch’ins hagi plidau da drogas,
schebein che la raschun per quels cass mortals seigi quasi entiramein il heroin
dalla qualitad, fatga amogna sin via. Ina droga seigi denton - tenor la gliesta
E dil Post da controlla intercantunal per medicaments - ina caussa lubida
ch’ins sappi retrer da drogarias. Era il diember da 197 cass mortals, indicai
ell’emissiun criticada, constetti buca, cunquei che la retscherca hagi giu liug
mo en entginas dils 26 Cantuns. Al recuors ei era vegniu aschuntau il rapport
dil mediatur.
C. Enteifer il termin dau per meglierar sia intervenziun ha il recurrent
procurau per 20 suttascripziuns da persunas che sustegnan quella.
D. Applicond art. 64 al. 1 dalla Lescha federala da radio e televisiun dils
21 da zercladur 1991 (d’ussa naven: LRTV, CS 784.40) ei la Societad svizra
da radio e televisiun SRG SSR idée suisse (d’ussa naven: SSR, adversaria al
recuors) vegnida envidada da prender posiziun. En sia risposta dils 22 d’avrel
2002 propona ella da refusar il recuors. La reclamaziun criticada sebasi sin
ina novitad tudestga dalla agentura da novitads Associated Press (AP) che
seigi vegnida translatada correctamein en romontsch cun era indicar la
3

fontauna. Per la noziun «droga» detti ei el lungatg plidau in auter diever
che quel ch’il recurrent indicheschi. Tal stetti sco noziun superiura per mieds
narcotics. Igl auditori hagi perquei saviu formar siu agen meini a basa dalla
communicaziun intermediada. Dil reminent ei la SSR buca dil meini che la
retscherca hagi buca risguardau tuts Cantuns. La suletta resalva visavi la
communicaziun dall’Agentura seigi ch’il diember total da morts da drogas
savessi aunc crescher, cunquei che las statisticas seigien aunc buca definitivas
els singuls Cantuns. Quei fatg ei denton buca vegnius preligius ell’emissiun
criticada, perquei che novitads ston esser cuortas e pregnantas. Il fatg sco tal,
ch’ei seigi da quintar cun in lev augment dils cass mortals, constetti denton.
(…)
L’Instanza da recuors independenta da radio e televisiun
Trai en consideraziun:
1. La reclamaziun dil recurrent datescha dils 16 d’avrel 2002 (datum dil
bul postal), il rapport corrispundent dil mediatur dils 23 da mars 2002. Il
termin da 30 dis - per inoltrar in recuors pertuccont il dretg da program - ei pia
vegnius risguardaus tenor art. 62 al. 1 LRTV.
2. En art. 63 LRTV vegn circumscret tgi che sa tut recuorer. Leutier ei quel
d. a. legitimaus ch’ei staus participaus vid la procedura dil mediatur, che
ha silmeins 18 onns, ei burgheis svizzer u vegn digl exteriur ed ha ina
lubientscha da domicil u dimora ed inoltrescha in recuors, sustenius silmeins
da 20 ulteriuras persunas che fussen medemamein legitimadas da far recuors,
sch’ellas fussen sedrizzadas sezzas al post da mediaziun (art. 63 al. 1 let. a
LRTV; igl aschinumnau dretg popular da recuorer). Cunquei ch’il recurrent
ademplescha quellas prescripziuns e corrispunda sufficientamein alla
obligaziun da motivar (art. 62 al. 2 LRTV) ein las premissas per in recuors
popular dadas e l’Instanza sa entrar.
3. Il recuors definescha igl object criticau e limitescha aschia la cumpetenza
d’examinaziun tras l’Instanza. Quella ei denton libra tier l’examinaziun
dil dretg applicabel e buca ligiada vid quei che las partidas han allegau
(cump. Martin Dumermuth, Rundfunkrecht, in: Schweizerisches
Bundesverwaltungsrecht, Basel/Frankfurt a. M. 1996, nr. 453). Il recurrent
critichescha ch’igl auditori hagi buca saviu far in agen meini davart la
nova derasada ed aschia fa el atgnamein valer ina violaziun dil camond da
presentar objectivamein ils fatgs tenor art. 4 al. 1 1. construcziun LRTV.
4. Il camond dalla presentaziun objectiva dils fatgs resorta dil principi dalla
vasta incarica da prestaziun secund art. 93 al. 2 dalla constituziun federala
dils 18 d’avrel 1999 (d’ussa naven: CF, CS 101) e vegn dil reminent francaus
explicitamein en la davosa construcziun da quella determinaziun.
4.1. Sin plaun dalla lescha secatta il camond da presentar objectivamein
ils fatgs en art. 4 al. 1 1. construcziun LRTV. En sia pratica ha l’Instanza
deduciu ch’il publicum stoppi saver far in maletg fidau davart ina caussa
ed esser stgis da saver formar da sia vart libramein in agen meini (PAAF 62.50,
pag. 459, PAAF 60.24, pag. 183). Ils realisaders han pia da respectar certas
obligaziuns ed agir cun prudientscha schurnalistica (cump. Dumermuth, cump.
consid. 3, nr. 73-84). Tier quellas obligaziuns schurnalisticas s’audan d. a. ils
4

principis dalla verdeivladad, transparenza, cumpetenza e dad examinar ils
fatgs acceptai el rom dallas pusseivladads. Il camond dalla transparenza ei
menziunaus explicitamein en art. 4 al. 2 LRTV.
4.2. Tenor la pratica dall’Instanza ei - ultra dalla valetaziun da singulas
informaziuns - era l’impressiun generala decisiva per giudicar in’emissiun u
ina contribuziun en accordanza cun il camond da presentar objectivamein ils
fatgs (PAAF 62.27, pag. 200, PAAF 58.46, pag. 373; DTF 114 Ib 334, DTF 114 Ib
343).
4.3. Art. 93 al. 3 CF, respectivamein art. 5 al. 1 LRTV garanteschan l’autonomia
da program dil realisader tier la fixaziun dils temas e la fuorma da realisar
quei ella pratica. Cun l’elecziun dil concept e stil dispona el dad in spazi
vast (PAAF 61.68, pag. 644, PAAF 60.85, pag. 760, PAAF 56.13, pag. 99). El rom
dalla incarica da prestar eisi perquei lubiu a mintga realisader da s’occupar
criticamein cun ils divers secturs dalla veta statala, societara, culturala e
religiusa. Oravontut sto ei esser pusseivel da criticar ed opponer a meinis
politics dominonts, a structuras da reger, ad opiniuns maioritaras sco era a
meinis ed instituziuns etablidas. Ei dat perquei buc in tema che fuss buca
pusseivels da vegnir tractaus u presentaus criticamein els mediums electronics.
In cunfin dat ei mo tier la moda e maniera, co zatgei vegn redigiu e presentau
(PAAF 61.68, pag. 645, PAAF 59.67, pag. 559, PAAF 59.66, pag. 553).
4.4. Tier la valetaziun dad ina emissiun - en vesta a sias pretensiuns tenor
dretg da program - ei la protecziun dil publicum centrala. Perquei eisi indicau
da considerar en tgei direcziun ch’igl effect va (PAAF 62.27, pag. 200; DTF 119
Ib 166, DTF 119 Ib 169). Da risguardar ein era il caracter ed igl aspect special
dil gener per propi dad ina emissiun.
5. Considerond quels principis, eisi da constatar ch’ei setracta tier la novitad
criticada d’ina contribuziun, per la quala ils principis d’informaziun dad art. 4
LRTV e specialmein il camond da presentar objectivamein ils fatgs tenor art. 4
al. 1 1. construcziun LRTV valan.
5.1. Il recurrent fa valer che quella sort da substanza, che hagi caschunau
quels cass mortals, seigi buca vegnida menziunada ell’annunzia. Ei setracti en
quei cass - abstrahau dad entginas excepziuns - da heroin dalla via. Enstagl
hagien ins plidau en quella communicaziun da «morts da drogas» e da
«consum da drogas». Drogas ein denton - secund la gliesta E dil Post da
controlla intercantunal per medicaments («Principis davart las limitas da
vendita dils medicaments venals en tuttas fachentas», 2. ediziun, cun midadas
tochen 1968) - medicaments curativs, derivonts da plontas. La materia
heroin, che fa donn alla sanadad, seigi denton buca cuntenida ella gliesta
ufficiala da drogas dil Post da controlla intercantunal per medicaments. Tier
«drogas» setracti ei - en contradicziun cun il heroin - buca da mieds narcotics
scumandai. Cun duvrar la fallida noziun «drogas» ella emissiun da novitads
criticada seigi il publicum vegnius menaus en err. L’adversaria al recuors
pretenda perencunter che «droga» hagi el lungatg plidau tut in’autra muntada,
numnadamein quella dad esser ina noziun superiura per mieds narcotics. Era
il «Duden» taxescha «droga» sco sinonim per tissis enivronts.
5.1.1. La noziun «droga» ei semidada fermamein ils davos decennis.
Quei vala per biars lungatgs, specialmein era per il tudestg e romontsch
(cump. pertuccont il svilup da «droga» era las constataziuns declarontas
5

el rapport da mediaziun dils 23 da mars 2002). Ferton che «droga» ha
giu ditg la muntada da mieds curativs - sco quei ch’il recurrent fa valer
- vegn quella definida oz generalmein cun tissis enivronts da scadin
gener e specialmein cun mieds narcotics (mira Reto R. Bezzola/Rudolf O.
Tönjachen, dicziunari tudais-ch/rumantsch ladin, 5. ediziun, 1997, Oscar Peer,
rumantsch ladin/dicziunari rumantsch, 4. ediziun, 1995). Quella midada da
muntada semuossa buca mo el lungatg plidau ed el «Duden», mobein era en
publicaziuns ufficialas. El messadi dil Cussegl federal davart la midada dalla
lescha pertuccont ils mieds narcotics dils 9 da mars 2001 (mira FUF = BBl 2001
3715 ss.) vegn la noziun «droga» duvrada savens ed en general sco sinonim
per mieds narcotics, respectivamein per tissis enivronts. Lien vegn plidau
era dalla problematica da drogas, dalla scena aviarta da drogas sco era dalla
differenza denter drogas diras e lomas. Dapi 1997 exista dil reminent ina
cumissiun federala per damondas da drogas, ina cumissiun extraparlamentara.
Quella cusseglia il Cussegl federal, il departament pertuccau ed igl Uffeci
federal per sanadad.
5.1.2. Pertuccont la gliesta E ch’il recurrent alleghescha ei aunc da menziunar
ch’ils pensums dil Post da controlla intercantunal per medicaments ein vegni
adossai, cu la nova lescha pils mieds curativs ei ida en vigur, agl Institut
svizzer per medicaments (Swissmedic). Cumpareglia art. 23 al. 3 dalla lescha
da medicaments dils 15 da december 2000 (CS 812.21), art. 20 ed art. 27 dil
regulativ da medischinas dils 17 d’october 2001 (CS 812.212.21). Ina gliesta
corrispundenta, surluvrada da Swissmedic, exista dapresent buca.
5.1.3. Decisiv - per giudicar tenor dretg da program - ei numnadamein tgei
muntada ch’il publicum dat ad ina noziun, pia co el recepescha il plaid. Ord
vesta dil camond da presentar objectivamein ils fatgs eisi buca senz’auter
necessari dad eleger plaids che corrispundan a pretensiuns scientificas. La
preparaziun adattada per ils mediums ensiara sfurzadamein informaziuns e
fatgs, nua che las noziuns applicadas ein ord vesta dil rom buca dil tut precisas
e corrispundan savens buc a pretensiuns scientificas (cump. era las decisiuns
dall’Instanza b. 426 dils 9 da mars 2001, consid. 5.9 e b. 389 dils 26 da fevrer
1999, consid. 5.1 s. Quei vala en special per communicaziuns en emissiuns da
novitads.
5.1.4. A basa dil diever general da «droga» ei il publicum buca vegnius menaus
en err. Igl auditori ha capiu en connex cun l’emissiun criticada las noziuns
«morts da drogas» e «consum da drogas» el senn dalla muntada attribuida,
numnadamein sco mieds narcotics. En contradicziun cun las pretensiuns dil
recurrent eisi era buca stau necessari da precisar ella novitad tgei materias
che han effectuau la mort dils toxicomans. Ina indicaziun pli exacta era gnanc
pusseivla sin basa dall’annunzia dall’Agentura.
5.2. Il recurrent ha plinavon era criticau che l’annunzia contestada seigi buca
stada gesta, perquei che la questiunada citada seigi buca vegnida fatga - sco
igl ei vegniu pretendiu - en 26 Cantuns. Perquei constetti era il diember da
197 morts tras consumar mieds narcotics buca. Il realisader havessi giu dad
examinar, schebein il cuntegn dalla nova surprida seigi gests.
5.2.1. La novitad criticada sebasa sin ina retscherca dall’Agentura AP. Ella
communicaziun dall’Agentura dils 27 da schaner 2002 vegn constatau che
quella enquista seigi realisada - en contradicziun cun quei ch’il recurrent
pretenda - en tuts 26 Cantuns. AP ha fatg la resalva sulet viers ils resultats
6

dalla retscherca ch’il diember da morts da drogas savessi crescher levet,
cunquei che las statisticas seigien aunc buca terminadas definitivamein en tuts
Cantuns. Quella resalva ei denton buca vegnida allegada ella novitad criticada.
Il fatg che communicaziuns tier novitads han dad esser cuortas e pregnantas
astga denton buc effectuar che fatgs essenzials, per formar il meini, vegnan
buc intermediai al publicum. L’omissiun numnada el cass dau ei denton buc
adattada dad influenzar essenzialmein il cuntegn dalla novitad resumada dad
AP. Ord vesta dil dretg dil program setracta ei pia buca dad in aspect lateral
relevant (PAAF 64.120, pag. 1216 s.). La pretensiun centrala, ch’il diember da
morts da drogas s’augmenti tenor ina retscherca dad AP, resorta dalla cuorta
novitad.
5.2.2. Encunter las pretensiuns dil recurrent damonda la precauziun
schurnalistica buca ch’il realisader examineschi en scadin cass con gests ch’il
cuntegn dad ina communicaziun «d’ordeifer la casa» seigi. Aschilunsch ch’il
realisader sefundescha sin informaziuns da fontaunas fidadas - leutier s’audan
novas da renomadas Agenturas da novitads sco la AP - eisi buca la regla da
retschercar supplementarmein (cump. en detagl PAAF 63.96, pag. 910; Denis
Barrelet, Droit de la communication, Berna 1998, nr. 777). L’indicaziun dalla
fontauna - e consequentamein l’observaziun dil camond dalla transparenza -
dattan ina certa segirtad en vesta alla examinaziun eventuala tras il dretg da
program. Ella communicaziun dalla novitad criticada ei la fontauna (AP)
vegnida citada expressivamein. Dil reminent ha ei buca dau indecis che
havessen schau dubitar dalla verdad dalla communicaziun dall’Agentura
ellas novitads (per semeglia fontaunas buca s’accordontas, cump. era PAAF
64.120, pag. 910). Aschia ha il realisader saviu concluder ch’il cuntegn seigi
vers, cunquei che la retscherca era vegnida fatga directamein dall’Agentura da
novitads sezza.
5.3. La communicaziun criticada ellas novitads dil Radio Rumantsch ha
possibilitau agl auditori da formar in agen meini davart ils resultats dalla
retscherca dad AP els Cantuns concernent il diember da morts da drogas en
consequenza dil consum da mieds narcotics igl onn 2001. Ina violaziun dil
camond da presentar objectivamein ils fatgs ei pia buca dada. Il recuors ei
perquei nunmotivaus e consequentamein da refusar.
Page d’accueil de l’Autorité indépendante d’examen des plaintes en matière de
radio-télévision
7

Schweizerisches Bundesarchiv, Digitale Amtsdruckschriften
Archives fédérales suisses, Publications officielles numérisées
Archivio federale svizzero, Pubblicazioni ufficiali digitali
JAAC 67.29 - Extract dalla sentenzia dall'Instanza da recuors independenta da radio e
televisiun dils 21 da zercladur 2002, b.454
In
Verwaltungspraxis der Bundesbehörden
Dans
Jurisprudence des autorités administratives de la Confédération
In
Giurisprudenza delle autorità amministrative della Confederazione
Jahr
2003
Année
Anno
Band
67
Volume
Volume
Seite
---
Page
Pagina
Ref. No
150 005 954
Das Dokument wurde durch das Schweizerische Bundesarchiv und die Bundeskanzlei konvertiert.
Le document a été digitalisé par les Archives Fédérales Suisses et la Chancellerie fédérale.
Il documento è stato convertito dall'Archivio federale svizzero e della Cancelleria federale.