vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Kang Nung-su

Kang Nung-su (21 tháng 2 năm 1930 – 21 tháng 7 năm 2015) là một nhà phê bình văn học và chính trị gia nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Ông từng là Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Lao động Triều Tiên, Phó Thủ tướng Triều Tiên. Ông là đại biểu Hội đồng Nhân dân Tối cao Triều Tiên khóa XII và khóa XIII.
Sự nghiệp.
Kang sinh năm 1930 tại Bình Nhưỡng, thời điểm này Triều Tiên đang bị Nhật Bản chiếm đóng. Ông tốt nghiệp khoa văn học Triều Tiên tại Đại học Kim Il-sung.
Tháng 9 năm 1999 đến tháng 9 năm 2003, ông là Bộ trưởng Bộ Văn hóa trong Nội các Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Tháng 8 năm 2000, ông trở thành Chủ tịch Ủy ban Thông tin công cộng Triều Tiên. Tháng 2 năm 2004, ông là Chủ tịch Ủy ban Hoa Kim Nhật Thành-Hoa Kim Chính Nhật và vào tháng 3 năm 2006, ông là Phó Chủ tịch Ủy ban Bắc Triều Tiên thực hiện Tuyên bố chung Bắc - Nam ngày 15 tháng 6.
Tháng 6 năm 2006, ông một lần nữa được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Văn hóa và được giữ lại ở chức vụ này từ tháng 4 năm 2009 đến hết tháng 1 năm 2010. Tháng 2 năm 2010, ông giữ chức vụ Trưởng Ban Điện ảnh Ủy ban Trung ương Đảng Lao động Triều Tiên kiêm Chủ tịch Ủy ban Điện ảnh Quốc gia. Tháng 6 năm 2010, ông được bổ nhiệm làm Phó Thủ tướng của nội các Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.
Tháng 9 năm 2010, ông được bổ nhiệm làm Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Lao động Triều Tiên.
Kang là thành viên ủy ban tang lễ quốc gia cho Ri In Mo năm 2007, Kim Jung-rin năm 2010 và Kim Jong-il năm 2011.
Đại biểu Hội đồng Nhân dân Tối cao.
Tháng 9 năm 2003, Kang trở thành đại biểu Hội đồng Nhân dân Triều Tiên khóa XI (SPA) và ông phục vụ cho đến tháng 4 năm 2008 với tư cách là Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Tối cao. Tháng 4 năm 2009, ông trở thành đại biểu Hội đồng Nhân dân Tối cao khóa XII. 
Phần thưởng.
Tháng 8 năm 1997, ông nhận được Huân chương Kim Il-sung.
Herbert Wimmer

Herbert "Hacki" Wimmer (sinh 9/11/1944 tại Eupen, Bỉ) là cựu tuyển thủ quốc gia Đức chơi ở vị trí tiền vệ cánh. Trong sự nghiệp cầu thủ, Wimmer đã có 5 chức vô địch Bundesliga cùng 2 cúp C2 Châu Âu khi còn chơi cho Borussia Mönchengladbach và chức vô địch 1974 World Cup và UEFA Euro 1972 với Đội tuyển Tây Đức.
Berti Vogt

Hans-Hubert "Berti" Vogts (; sinh 30/12/1946 tại Büttgen,Đức) là cựu hậu vệ tuyển quốc gia Tây Đức. Ông giành toàn bộ sự nghiệp cầu thủ cho CLB Borussia Mönchengladbach ở Bundesliga và vô địch FIFA World Cup cùng Đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Đức năm 1974. Ông cũng dẫn dắt Đội tuyển bóng đá quốc gia Đức vô địch Euro 96).
Vogt chơi ở vị trí hậu vệ cánh phải với biệt danh là "Der Terrier" (chó săn). với sự bền bỉ và khả năng kèm người sở trường. Là một trong những cầu thủ quan trong nhất của Gladbach cùng tuyển Tây Đức, ông đã được bầu chọn là Cầu thủ Đức của năm vào những năm 1971 và 1979. Ông cũng lọt vào đội hình tiêu biểu của FIFA WorldCup 1974 và 1978.
Đại bào tử

Đại bào tử là một dạng bào tử có mặt trong các loại thực vật dị bào tử. Những loài thực vật này có hai loại bào tử, đại bào tử và vi bào tử. Nói chung, đại bào tử, hay bào tử lớn, sẽ nảy mầm thành thể giao tử cái, thứ sản sinh ra noãn. Những thứ này sẽ được thụ tinh bởi tinh trùng sản xuất ra bởi giao tử đực phát triển từ vi bào tử. Các loại thực vật dị bào tử bao gồm:
Phát sinh đại bào tử.
Ở thực vật hạt trần và có hoa, đại bào tử được sản sinh bên trong nhân của noãn. Trong quá trình phát sinh đại bào tử, một tế bào tiền thân lưỡng bội, tế bào mẹ đại bào tử (megasporocyte), trải qua giảm phân để sản sinh ra bốn tế bào đơn bội (đại bào tử). Thực vật có hoa thể hiện ba kiểu phát sinh bào tử: đơn bào, lưỡng bào và tứ bào. Kiểu đơn bào là thường xảy ra nhất (&gt;70% số thực vật có hoa) và được tìm thấy trong nhiều những nhóm quan trọng về mặt sinh học và kinh tế như Brassicaceae (e.g., "Arabidopsis", "Capsella", "Brassica"), Gramineae (e.g., ngô, gạo, lúa mạch), Malvaceae (e.g., cotton), Leguminoseae (e.g., đỗ, đậu nành), và Solanaceae (e.g., ớt, thuốc lá, cà chua, khoai tây, thuốc lá cảnh).
Phát sinh thể đại giao tử.
Sau khi phát sinh đại bào tử, đại bào tử phát triển thành thể giao tử cái trong một quá trình gọi là phát sinh thể đại giao tử hay thể giao tử cái. Quá trình phát sinh thể đại giao tử biến đổi phụ thuộc vào kiểu phát sinh đại bào tử đã xảy ra. Ở một số loài như "Tridax trilobata", "Ehretia laevis", và "Alectra thomsoni "có thể trải qua những kiểu phát sinh đại bào tử khác nhau và do đó có những kiểu phát sinh thể đại giao tử khác nhau.
Zak Penn

Zak Penn (sinh ngày 23 tháng 3 năm 1968) là nam biên kịch người Mỹ. Ông tốt nghiệp Đại học Wesleyan năm 1990.
Joe Johnston

Joseph Eggleston Johnston II (sinh ngày 30 tháng 5 năm 1950) là nam đạo diễn và cựu chuyên viên kỹ thuật phim người Mỹ. 
Thời thơ ấu.
Johnston sinh ra tại Austin, bang Texas.
Joss Whedon

Joseph Hill Whedon (sinh 23 tháng 6 năm 1964) là nam biên kịch, đạo diễn, nhà sản xuất phim người Mỹ.
Thời thơ ấu.
Sinh ra trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật tại thành phố New York, ông là con trai của biên kịch Tom Whedon, người từng viết kịch bản cho phim truyền hình "Alice" những năm 1970.
Gale Anne Hurd

Gale Anne Hurd (sinh 25 tháng 10 năm 1955) là nhà sản xuất phim người Mỹ.
Thời thơ ấu.
Hurd sinh ra tại thành phố Los Angeles, bà là con gái của Lolita (nhũ danh: Espiau) và Frank E. Hurd, một nhà đầu tư.
Vi bào tử

Vi bào tử là bào tử thực vật trên cạn phát triển thành thể giao tử đực, trong khi đó đại bào tử phát triển thành thể giao tử cái. Thể giao tử đực sản sinh ra tinh bào, thứ được sử dụng để thụ tinh cho một tế bào trứng, hình thành một hợp tử. Đại bào tử là các cấu trúc là một phần của sự xen kẽ thế hệ trong nhiều loài thực vật hoa ẩn có mạch không có hạt, tất cả các loài thực vật hạt trần và tất cả các loài thực vật có hoa. Các loại thực vật với vòng đời dị bào tử sử dụng vi bào tử và đại bào tử đã xuất hiện độc lập ở nhiều nhóm thực vật trong thời kì kỷ Devon. Vi bào tử là đơn bội, và được sản xuất ra từ các thể vi giao tử (tức thể giao tử đực) lưỡng bội bởi giảm phân.
Hình thái.
Vi bào tử có ba lớp vỏ khác nhau. Lớp ngoài cùng được gọi là perispore, tiếp theo là exospore, và lớp trong cùng gọi là nội bào tử. Perispore là lớp dày nhất trong ba lớp trong khi đó exospore và nội bào tử thì gần như có bề dày bằng nhau.
Thực vật có hoa.
Khi nhị của một cây có hoa phát triển, bốn mảng mô phát triển tách biệt khỏi khối tế bào chính. Những mảng mô này chứa nhiều tế bào thể vi giao tử lưỡng bội, mỗi cái trong đó sẽ trải qua giảm phân để sản sinh ra một nhóm bốn vi bào tử. Khi các vi bào tử được sản sinh ra thì bốn buồng (bao phấn) cũng sẽ xuất hiện. Sau khi giảm phân kết thúc, các vi bào tử lưỡng bội trải qua một số sự thay đổi.
Christopher Yost

Christopher Lee Yost (sinh 21 tháng 2 năm 1973) là nam nhà văn viết truyện, biên kịch phim người Mỹ. Yost từng làm biên kịch cho các phim như ' (2013) và ' (2017).
Edgar Wright

Edgar Howard Wright (sinh ngày 18 tháng 4 năm 1974) là nam đạo diễn và biên kịch người Anh. Wright cũng làm đạo diễn cho video ca nhạc, ví dụ "Gust of Wind" của Pharrell Williams (2014) hay "Colors" của Beck (2018).
Năm 2019, DuckTales (2017) với giọng nói Alistair Boorswan từ tập "The Duck Knight Returns"
Joe Cornish

Joseph Murray Cornish (sinh 20 tháng 12 năm 1968) là nam MC, nhà sản xuất phim, đạo diễn, diễn viên người Anh Quốc. Anh từng là đồng biên kịch cho "The Adventures of Tintin: Secret of the Unicorn" (với Steven Moffat và Edgar Wright), "Ant-Man" (với Wright, Adam McKay và Paul Rudd).
Vạn Lý Trường Thành Cát

Vạn Lý Trường Thành Cát (tiếng Anh: "Great Wall of Sand") là tên được sử dụng lần đầu tiên vào tháng 3 năm 2015 bởi Đô đốc Mỹ Harry Harris, Chỉ huy Hạm đội Thái Bình Dương, để mô tả một loạt các dự án bồi lấp đất quy mô lớn của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trong quần đảo Trường Sa trên Biển Đông trong giai đoạn từ cuối năm 2013 đến cuối năm 2016.
Bồi đắp các đá ở Quần đảo Trường Sa 2013–2016.
Vào cuối năm 2013, Trung Quốc đã bắt tay vào việc cải tạo quy mô lớn tại bảy địa điểm - để tăng cường tuyên bố chủ quyền lãnh thổ cho khu vực được phân định bởi "Đường chín đoạn".
Các đảo nhân tạo được tạo ra bằng cách nạo vét cát lên các rạn san hô và sau đó được bê tông hóa để tạo ra các kết cấu vĩnh cửu. Vào thời điểm diễn ra cuộc Đối thoại Shangri-La năm 2015, hơn 810 ha (2.000 mẫu Anh) đất mới đã được tạo ra. Đến tháng 12 năm 2016 đã đạt đến 3.200 mẫu Anh (1.300 ha) và hệ thống vũ khí "đáng kể", bao gồm cả hệ thống chống máy bay và hệ thống chống tên lửa "đã được lắp đặt".
Trung Quốc nói rằng việc xây dựng là để "cải thiện điều kiện sống và làm việc của những người đóng quân trên các đảo này", và "Trung Quốc đang hướng tới cung cấp chỗ ở, viện trợ trong điều hướng, dự báo thời tiết và hỗ trợ nghề cá cho các tàu khác nhau, các nước đi qua biển".
Các nhà phân tích quốc phòng IHS Janes nói rằng đó là một "chiến dịch có kế hoạch, được hoạch định tốt để tạo ra một chuỗi các pháo đài có năng lực phòng không và hải quân". Những công trình "sẵn sàng quân sự" này bao gồm các bức tường biển và các cảng nước sâu, các doanh trại, và đáng chú ý bao gồm đường băng trên ba "đảo" được khai hoang, bao gồm đá Chữ Thập, đá Vành Khăn và đá Xu Bi. Ngoài căng thẳng địa chính trị, mối quan tâm đã được nâng lên về tác động môi trường đối với các hệ sinh thái rạn san hô mỏng manh thông qua việc phá hủy môi trường sống, ô nhiễm và gián đoạn các tuyến di cư.
Thể giao tử

Một thể giao tử là một trong hai pha xen kẽ trong vòng đời của thực vật và tảo. Nó là một tổ chức đa bào đơn bội phát triển từ một bào tử đơn bội có một bộ nhiễm sắc thể. Thể giao tử là một pha tính dục trong vòng đời của các loài thực vật và tảo. Nó phát triển các cơ quan tình dục sản sinh ra giao tử, các tế bào sinh dục đơn bội tham gia vào quá trình thụ tinh để hình thành một hợp tử lưỡng bội sở hữu hai bộ nhiễm sắc thể. Quá trình phân bào của hợp tử dẫn đến một tổ chức đa bào lưỡng bội mới, bước thứ hai của vòng đời được gọi là thể bào tử, có chức năng là sản sinh ra bào tử đơn bội thông qua giảm phân.
Tảo.
Ở một số loài tảo lục đa bào ("Ulva lactuca" là một ví dụ), tảo đỏ và tảo nâu, thể bào tử và thể giao tử có thể không thể phân biệt được ở bên ngoài (đồng hình). Đối với "Ulva", giao tử thì đồng giao, tất cả đều cùng một kích cỡ, hình dạng và hình thái chung.
Thực vật trên cạn.
Đối với thực vật trên cạn, dị giao là hình thức phổ biến chung. Còn đối với động vật, giao tử đực và cái được gọi lần lượt là "tinh trùng" và "trứng". Ở những loài thực vật trên cạn hiện đang tồn tại, hoặc là thể bào tử hoặc là thể giao tử có thể sẽ bị tiêu biến (dị hình).
Antuan Siangboxing

Antuan Siangboxing (sinh 16 tháng 2 năm 1991) là nam vận động viên kickbox Kun Khmer người Pháp.
Tiểu sử và sự nghiệp.
Antuan Siangboxing sinh ra tại Pháp với tên khai sinh là "Antoine Pinto". Anh bắt đầu thi đấu Muay Thái vào năm 11 tuổi.
Chuyển hóa gây ra bởi con người

Chuyển hóa gây ra bởi con người, hay còn được gọi là "chuyển hóa trong môi trường có con người sống", là một thuật ngữ được sử dụng trong các ngành như sinh thái học công nghiệp, phân tích dòng vật chất và quản lý chất thải để mô tả sự luân chuyển của dòng vật chất và năng lượng trong xã hội loài người. Thuật ngữ này nổi lên nhờ việc áp dụng các nghiên cứu liên ngành cho các hoạt động công nghiệp và nhân tạo khác và đây là một khái niệm trung tâm trong phát triển bền vững. Trong các xã hội hiện đại, phần lớn các dòng vật chất nhân tạo có liên quan đến một trong các hoạt động sau: vệ sinh, giao thông, cư trú và giao tiếp, và "ít ý nghĩa chuyển hóa trong thời tiền sử". Lượng thép nhân tạo trên toàn cầu trong các công trình, cơ sở hạ tầng và các phương tiện, ví dụ, khoảng 25 Gigaton (tức là hơn ba tấn/người), một con số chỉ sau các vật liệu xây dựng khác như bê tông. Phát triển bền vững gắn liền với thiết kế của một hệ thống trao đổi chất nhân tạo bền vững, sẽ dẫn đến những thay đổi đáng kể về năng lượng và dòng vật chất của các hoạt động khác nhau của con người. Chuyển hóa gây ra bởi con người có thể được coi là đồng nghĩa với chuyển hóa kinh tế xã hội. Thuật ngữ này chứa trong mình cả chuyển hóa công nghiệp và chuyển hóa đô thị.
Tác động tiêu cực.
Theo cách hiểu phổ biến của quần chúng, chuyển hóa gây ra bởi con người được hiểu tác động của con người lên thế giới bởi thế giới công nghiệp hiện đại. Phần lớn các tác động này bao gồm quản lý chất thải, dấu chân sinh thái, dấu chân nước và phân tích dòng chả (tức là tốc độ chúng ta tiêu hao năng lượng xung quanh). Hầu hết các tác động của con người xảy ra ở các nước phát triển. Theo Rosales, “Tăng trưởng kinh tế hiện nay là nguyên nhân chính làm tăng biến đổi khí hậu, và biến đổi khí hậu là nguyên nhân chính cho mất đa dạng sinh học, vì điều này, tăng trưởng kinh tế là một chất xúc tác chính gây mất đa dạng sinh học.”
Chất phản chuyển hóa

Chất phản chuyển hóa là một chất hóa học ức chế việc sử dụng chất chuyển hóa, tức các chất hóa học khác tham gia vào trao đổi chất bình thường. Các chất này thường có cấu trúc tương tự với chất chuyển hóa mà chúng tác động, chẳng hạn như các chất chống folate gây trở ngại cho việc sử dụng axit folic. Sự hiện diện của các chất phản chuyển hóa có thể có tác dụng có hại lên tế bào, chẳng hạn như ngăn chặn sự phát triển và phân chia tế bào, do đó các hợp chất này được sử dụng làm hóa trị liệu cho ung thư.
Ứng dụng.
Chất phản chuyển hóa có thể được sử dụng trong điều trị ung thư, khi chúng can thiệp vào tổng hợp DNA và nhờ vậy là can thiệp vào phân chia tế bào và sự phát triển khối u. Bởi vì các tế bào ung thư phân chia nhiều hơn các tế bào khác, ức chế sự phân chia tế bào làm hại tế bào khối u nhiều hơn các tế bào khác. Thuốc kháng histamin thường được sử dụng để điều trị bệnh bạch cầu, ung thư vú, buồng trứng và đường tiêu hóa, cũng như các loại ung thư khác. Trong hệ thống phân loại giải phẫu-điều trị-hóa học, thuốc hóa trị liệu được xếp vào nhóm L01B.
Chất phản chuyển hóa thường làm suy yếu bộ máy sao chép DNA, có thể bằng cách tích hợp các nucleotide thay đổi về mặt hóa học hoặc bằng cách làm cạn kiệt nguồn cung cấp deoxynucleotide cần thiết cho sao chép DNA và tăng sinh tế bào.
Ví dụ về thuốc phản chuyển hóa cho ung thư bao gồm, nhưng không giới hạn chỉ ở những chất sau đây:
Các chất phản chuyển hóa có thể "giả dạng" purine (azathioprine, mercaptopurine) hoặc pyrimidin, những phần giúp xây dựng nên DNA. Các chất phản chuyển hóa có thể ngăn chặn kết hợp các thành phần trên vào DNA trong pha S (của chu kỳ tế bào), ngăn chặn sự phát triển và phân chia tế bào bình thường. Chất phản chuyển hóa cũng ảnh hưởng đến tổng hợp RNA. Tuy nhiên, bởi vì thymidine được sử dụng trong DNA nhưng không phải trong RNA (nơi mà uracil được sử dụng thay thế), ức chế tổng hợp thymidine qua thymidylate synthase ức chế chọn lọc tổng hợp DNA qua tổng hợp RNA.
Do hiệu quả của chúng, các loại thuốc này là các loại thuốc tế bào học được sử dụng rộng rãi nhất. Cạnh tranh vị trí liên kết của các enzyme tham gia vào quá trình sinh tổng hợp thiết yếu và kết hợp các phân tử sinh học này vào axit nucleic, ức chế chức năng tế bào khối u bình thường của chúng và kích hoạt quá trình chết rụng tế bào hoặc quá trình chết theo chương trình. Do phương thức hành động này, hầu hết các chất phản ứng chuyển hóa có tính đặc hiệu chu kỳ tế bào cao và có thể nhắm đến việc kìm hãm việc sao chép DNA của tế bào ung thư.
Tốc độ chuyển hóa cơ bản

Tốc độ chuyển hóa cơ bản (BMR-"Basal metabolic rate)" là tốc độ chi tiêu năng lượng trên một đơn vị thời gian của động vật nội nhiệt trong lúc nghỉ ngơi. Chúng có thể được ghi lại với các đơn vị năng lượng trên một đơn vị thời gian khác nhau, từ watt (joule/giây) đến ml O2/phút hoặc joule mỗi giờ cho mỗi kg khối lượng cơ thể J/(h·kg). Việc đo lường chính xác yêu cầu phải đáp ứng một bộ tiêu chí nghiêm ngặt. Các tiêu chí này bao gồm đối tượng đang trong trạng thái vật lý và tâm lý không bị xáo trộn, ở môi trường trung tính về nhiệt, và nhóm thí nghiệm phải ở trạng thái sau-hấp thụ (tức là, không chủ động tiêu hóa thức ăn). Trong các động vật trao đổi chất chậm, chẳng hạn như cá và bò sát, tốc độ chuyển hóa tiêu chuẩn (SMR) với ý nghĩa tương đương được sử dụng. Việc đo lường vẫn tuân theo các tiêu chí tương tự như BMR, nhưng yêu cầu có thông tin về nhiệt độ mà tại đó tốc độ trao đổi chất được đo. Điều này làm cho BMR trở thành một biến thể của phép đo tốc độ trao đổi chất tiêu chuẩn, nhưng bỏ đi dữ liệu nhiệt độ, một thực tế đã dẫn đến các vấn đề trong việc xác định tốc độ chuyển hóa "chuẩn" cho nhiều động vật có vú.
Trao đổi chất bao gồm các quá trình mà cơ thể cần hoạt động. Tốc độ chuyển hóa cơ bản là lượng năng lượng trên một đơn vị thời gian mà một người cần giữ cho cơ thể hoạt động ở trạng thái nghỉ ngơi. Một số trong những quá trình đó là thở, tuần hoàn máu, kiểm soát nhiệt độ cơ thể, tăng trưởng tế bào, chức năng não và thần kinh, và co cơ. Tốc độ trao đổi chất cơ bản (BMR) ảnh hưởng đến tốc độ mà một người đốt cháy calo và có thể dự đoán được rằng liệu cá nhân đó có duy trì, tăng hoặc giảm cân hay không. Tốc độ trao đổi chất cơ bản chiếm khoảng 60 đến 75% chi tiêu calo hàng ngày của các cá nhân. BMR bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. BMR thường giảm 1–2% mỗi thập kỷ sau 20 tuổi, chủ yếu là do mất khối lượng không có chất béo, mặc dù khac biệt giữa các cá thể là cao.
Sai hỏng trao đổi chất bẩm sinh

Sai hỏng trao đổi chất bẩm sinh tạo nên một lớp lớn các bệnh di truyền liên quan đến rối loạn chuyển hóa bẩm sinh. Phần lớn là do các khiếm khuyết của các gen đơn mã hóa cho các enzyme tạo điều kiện chuyển đổi các chất khác nhau (cơ chất) thành các chất khác (sản phẩm). Trong hầu hết các rối loạn, các vấn đề phát sinh do tích tụ các chất độc hại hoặc gây trở ngại cho chức năng bình thường, hoặc ảnh hưởng đến khả năng giảm tổng hợp các hợp chất thiết yếu. Sai hỏng trao đổi chất bẩm sinh hiện nay còn được gọi là bệnh chuyển hóa bẩm sinh hoặc rối loạn chuyển hóa di truyền. Thuật ngữ "sai hỏng trao đổi chất bẩm sinh" được đưa ra bởi một bác sĩ người Anh, Archibald Garrod (1857–1936), vào năm 1908. Ông được biết đến với công trình nghiên cứu về giả thuyết "một gen-một enzyme", dựa trên các nghiên cứu của ông về bản chất và di truyền của alkapto niệu. Văn bản của ông, "Sai hỏng trao đổi chất bẩm sinh" đã được xuất bản vào năm 1923.
Dấu hiệu và triệu chứng.
Do số lượng lớn các bệnh này và nhiều hệ thống bị ảnh hưởng, gần như mọi "khiếu nại" đến một cơ sở chăm sóc sức khỏe đều tính đến các bệnh trao đổi chất bẩm sinh, đặc biệt là ở trẻ em. Sau đây là ví dụ về các biểu hiện tiềm năng ảnh hưởng đến từng hệ thống cơ quan chính.
Thiết bị vũ trụ không người lái

Thiết bị vũ trụ không người lái là thiết bị vũ trụ không có người trên tàu. Thiết bị vũ trụ không người lái có thể có các mức độ tự chủ khác nhau; chúng có thể được điều khiển từ xa, được hướng dẫn từ xa hoặc thậm chí là tự động, nghĩa là chúng có một danh sách các hoạt động được lập trình sẵn mà chúng sẽ thực hiện trừ khi có hướng dẫn khác. Thiết bị vũ trụ không người lái được thiết kế để thực hiện các phép đo nghiên cứu khoa học thường được gọi là thiết bị thăm dò không gian hoặc đài quan sát không gian.
Lịch sử.
Thiết bị vũ trụ không người lái đầu tiên được Liên Xô phóng vào ngày 22 tháng 7 năm 1951, một chuyến bay dưới quỹ đạo, mang theo hai con chó Dezik và Tsygan. Bốn chuyến bay khác được thực hiện cho đến mùa thu năm 1951.
Vệ tinh nhân tạo đầu tiên, Sputnik 1, được đưa vào quỹ đạo Trái Đất dài vào ngày 4 tháng 10 năm 1957. Ngày 3 tháng 11 năm 1957, Liên Xô phóng vệ tinh Sputnik 2. Nặng , Sputnik 2 mang động vật sống đầu tiên vào quỹ đạo, con chó Laika. Do vệ tinh không được thiết kế để tách khỏi tầng trên của phương tiện phóng nên tổng khối lượng của nó trên quỹ đạo là .
Trong cuộc chạy đua vào không gian với Liên Xô, Hoa Kỳ đã phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên của mình, Explorer 1, vào quỹ đạo dài vào ngày 31 tháng 1 năm 1958. Explorer 1 mang theo các cảm biến để xác nhận sự tồn tại của vành đai Van Allen, một khám phá khoa học lớn vào thời điểm đó, trong khi Sputnik 1 không mang theo cảm biến khoa học nào. Ngày 17 tháng 3 năm 1958, Hoa Kỳ phóng vệ tinh thứ hai, Vanguard 1, có kích thước bằng một quả bưởi, và vẫn ở trong quỹ đạo tính đến năm 2016.
Tàu thăm dò Mặt Trăng được thử nghiệm đầu tiên là Luna E-1 No.1 của Liên Xô, được phóng vào ngày 23 tháng 9 năm 1958. Các tàu thăm dò Mặt Trăng liên tục gặp thất bại cho đến ngày 4 tháng 1 năm 1959, khi Luna 1 quay quanh Mặt Trăng và sau đó là Mặt Trời.
Chín quốc gia khác đã phóng thành công vệ tinh bằng phương tiện phóng của riêng họ: Pháp (1965), Nhật Bản và Trung Quốc (1970), Vương quốc Anh (1971), Ấn Độ (1980), Israel (1988), Iran (2009), Triều Tiên (2012) và New Zealand (2018).
Nhóm dinh dưỡng chính

Nhóm dinh dưỡng chính là các nhóm sinh vật, được phân chia liên quan đến phương thức dinh dưỡng theo các nguồn năng lượng và cacbon cần cho hoạt động sống, sinh trưởng và sinh sản. Các nguồn năng lượng có thể là ánh sáng hoặc hợp chất hữu cơ hoặc vô cơ; nguồn cacbon có thể có nguồn gốc hữu cơ hoặc vô cơ.
Các thuật ngữ "hô hấp hiếu khí", "hô hấp kỵ khí" và "lên men" không đề cập đến các nhóm dinh dưỡng chính, mà chỉ phản ánh việc sử dụng khác nhau của các chất nhận electron có thể trong các sinh vật cụ thể, như O2 trong hô hấp hiếu khí, hoặc nitrat (NO3−), sulfat (SO42−) hoặc fumarat trong hô hấp kỵ khí, hoặc các chất chuyển hóa trung gian khác nhau trong quá trình lên men. Bởi vì tất cả các bước tạo ATP trong quá trình lên men liên quan đến sự thay đổi của các chất chuyển hóa trung gian này mà không dùng chuỗi chuyền điện tử quá trình lên men thường được gọi là "phosphoryl hóa mức cơ chất".
Nguồn năng lượng và carbon.
Một sinh vật hóa dị dưỡng hữu cơ là sinh vật đòi hỏi chất hữu cơ để lấy cacbon cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển. Các sinh vật này cũng tạo năng lượng của nó từ quá trình oxy hóa khử một hợp chất hữu cơ. Nhóm sinh vật này có thể được chia nhỏ hơn theo loại chất hữu cơ và hợp chất mà chúng sử dụng. Sinh vật phân giải là một ví dụ của sinh vật này, chúng thu được cacbon và electron từ phần hữu cơ của cơ thể đã chết. Động vật ăn cỏ và động vật ăn thịt là những ví dụ về các sinh vật thu thập cacbon và electron từ vật chất hữu cơ sống.
Hóa dưỡng hữu cơ là sinh vật làm oxy hóa các liên kết hóa học trong các hợp chất hữu cơ làm nguồn năng lượng của chúng. Hóa dưỡng hữu cơ cũng thu được các phân tử cacbon mà chúng cần cho chức năng tế bào từ các hợp chất hữu cơ này. Các hợp chất hữu cơ mà chúng oxy hóa bao gồm đường (ví dụ: glucose), chất béo và protein.
Tất cả các loài động vật đều là hóa dị dưỡng (có nghĩa là chúng oxy hóa các hợp chất hóa học như một nguồn năng lượng và cacbon), như nấm, động vật nguyên sinh và một số vi khuẩn. Sự khác biệt quan trọng giữa nhóm này là hóa hữu cơ dưỡng chỉ oxy hóa riêng các hợp chất hữu cơ trong khi hóa vô cơ dưỡng lại sử dụng các hợp chất vô cơ như một nguồn năng lượng.
Corydoras acutus

Corydoras acutus, tên thường gọi là cá chuột vây đen, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở lưu vực sông Amazon thuộc quốc gia Ecuador và miền bắc Peru; lưu vực sông Machado, bang Rondônia của Brazil.
"C. acutus" được mô tả lần đầu bởi Edward Drinker Cope vào năm 1872.
Tên gọi.
Tên của loài này, "acutus", trong tiếng Latin có nghĩa là "nhọn", ám chỉ đến phần mỏ nhọn của "C. acutus".
Mô tả.
"C. acutus" trưởng thành dài khoảng 5 – 7 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 25 đến 28 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. acutus" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. "C. acutus" đẻ trứng trong những thảm thực vật dày nhưng không bảo vệ trứng.
Ở "C. acutus", cá mái sẽ lớn hơn và phát triển hơn cá đực, điều này rất dễ nhận thấy. Cá đực thường có vây tròn hơn khi trưởng thành.
Sinh sản.
Tới mùa sinh sản, cá mái giữ 2 - 4 quả trứng giữa vây bụng của nó, cá đực sẽ thụ tinh trong khoảng 30 giây. Sau đó, cá mái sẽ bơi đến một nơi thích hợp, nơi nó sẽ gắn những quả trứng rất dính lên bề mặt. Các cặp cá sẽ lặp lại quá trình này cho đến khi khoảng 100 quả trứng đã được thụ tinh.
Cá cảnh.
"C. acutus" có tầm quan trọng trong ngành thương mại cá cảnh. Một điều cần lưu ý là tránh sử dụng đá dăm (sắc nhọn) để làm đáy hồ, vì sẽ gây nguy hiểm cho cá khi chúng đào hang.
KEGG

KEGG (Kyoto Encyclopedia of Genes and Genomes) là một tập hợp các cơ sở dữ liệu đề cập đến các vấn đề như bộ gen, con đường sinh học, bệnh tật, ma túy và các chất hóa học. KEGG được sử dụng cho nghiên cứu và giảng dạy tin sinh học, bao gồm phân tích dữ liệu về hệ gen học, metagenomic, hệ chuyển hóa học và nghiên cứu hệ thống khác, mô hình hóa và mô phỏng hệ thống sinh học và phát triển các phương thức chữa bệnh mới.
Lịch sử.
Dự án cơ sở dữ liệu KEGG được khởi xướng vào năm 1995 bởi Minoru Kanehisa, Giáo sư tại Viện Nghiên cứu Hóa học, Đại học Kyoto, lúc dự án bản đồ gen người đang diễn ra ở Nhật Bản đang diễn ra. Nắm bắt được nhu cầu về một tài nguyên vi tính hóa có thể được sử dụng để giải thích sinh học về dữ liệu chuỗi bộ gen, ông bắt đầu phát triển cơ sở dữ liệu KEGG PATHWAY. Đây là một tập hợp các con đường chuyển hóa được vẽ thủ công nhằm thể hiện kiến ​​thức thực nghiệm về chuyển hóa và các chức năng khác của tế bào và sinh vật. Mỗi bản đồ như vậy chứa một mạng lưới các tương tác cũng như phản ứng phân tử và được thiết kế để liên kết các gen trong hệ gen với các sản phẩm gen (chủ yếu là các protein) trong con đường. Điều này đã cho phép phân tích được gọi là ánh xạ đường dẫn KEGG, nhờ đó nội dung gen trong hệ gen được so sánh với cơ sở dữ liệu KEGG PATHWAY để kiểm tra các đường dẫn và hàm liên quan nào có khả năng được mã hóa trong hệ gen.
Theo các nhà phát triển, KEGG là một "đại diện máy tính" của hệ thống sinh học. Nó tích hợp các khối xây dựng và sơ đồ nối dây của hệ thống - cụ thể hơn, các khối xây dựng di truyền của gen và protein, các khối xây dựng hóa học từ các phân tử nhỏ và phản ứng, và sơ đồ tương tác phân tử và mạng lưới phản ứng. Khái niệm này được thực hiện trong các cơ sở dữ liệu sau này của KEGG, được phân loại thành các hệ thống, thông tin về gen, hóa học và sức khỏe.
PATHWAY - bản đồ các con đường cho các chức năng của tế bào và sinh vật
MODULE - mô-đun hoặc đơn vị chức năng của gen
BRITE - phân loại cấp bậc của các thực thể sinh học
GENOME - bộ gen hoàn chỉnh
GENES - gen và protein trong bộ gen hoàn chỉnh
ORTHOLOGY - ổ gen tiến hóa thẳng trong bộ gen hoàn chỉnh
COMPOUND, GLYCAN - hợp chất hóa học và glycan
REACTION, RPAIR, RCLASS - phản ứng hóa học
ENZYME - danh pháp enzyme
Bệnh - bệnh ở người
Thuốc - thuốc đã được phê duyệt
ENVIRON - thuốc thô và các chất liên quan đến sức khỏe
Corydoras adolfoi

Corydoras adolfoi, tên thường gọi là cá chuột Adolfo, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở lưu vực sông Río Negro (Amazon) thuộc quốc gia Brazil.
Tên của loài cá này được đặt theo tên của Adolfo Schwartz, một nhà sưu tập cá.
Mô tả.
"C. adolfoi" trưởng thành dài khoảng 5 – 6 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, đầm lầy, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 7,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. adolfoi" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. "C. adolfoi" đẻ trứng trong những thảm thực vật dày nhưng không bảo vệ trứng.
"C. adolfoi" thường bị nhầm lẫn với một số loài họ hang của nó, bao gồm "Corydoras burgessi", "Corydoras imitator", "Corydoras duplicareus".
Đối với "C. burgessi", "C. adolfoi" có một vết màu cam trên phần đầu và vây lưng rõ ràng thay vì màu vàng như "C. burgessi". Đối với "C. imitator", "C. adolfoi" có mỏ tròn và ngắn hơn. Đối với "C. duplicareus", "C. adolfoi" không có răng cưa ở cạnh sau của vây ngực, chỉ quan sát được qua kính lúp. Dải màu đen trên sống lưng của "C. duplicareus" thường rộng hơn so với "C. adolfoi" và "C. duplicareus" nhỏ hơn một chút so với "C. adolfoi". Ở "C. adolfoi", cá mái có thân lớn hơn so với cá đực.
Bảo hiểm động đất

Bảo hiểm động đất là một hình thức bảo hiểm tài sản mà phải trả tiền cho khách hàng bảo hiểm trong trường hợp một trận động đất xảy ra gây thiệt hại đến tài sản. Thông thường hợp đồng bảo hiểm nhà ở không đề cập đến thiệt hại do động đất.
Hầu hết các chính sách bảo hiểm động đất có tính khấu trừ cao, làm cho loại hình bảo hiểm này trở nên hữu ích khi toàn bộ ngôi nhà bị phá hủy hoàn toàn, nhưng không có ích nếu ngôi nhà chỉ bị hư hỏng một vài phần. Mức giá phụ thuộc vào vị trí và xác suất mất mát do trận động đất gây ra. Giá có thể rẻ hơn đối với ngôi nhà làm bằng gỗ, khi mà nó có thể chống lại sức ép động đất tốt hơn so với ngôi nhà được làm bằng gạch.
Trong quá khứ, mất mát do trận động đất được định mức giá bằng một bộ dữ liệu cực lớn và chủ yếu dựa trên đánh giá ​​từ các chuyên gia. Ngày nay, nó được ước tính bằng cách sử dụng một" Tỷ Lệ Thiệt hại "(Damage Ratio: DR), là tỷ lệ giữa số tiền thiệt hại động đất với tổng giá trị của một tòa nhà. Một phương pháp khác là sử dụng HAZUS, một phương pháp máy tính để ước tính tổn thất.
Như với bảo hiểm lũ lụt hoặc bảo hiểm thiệt hại từ một cơn bão hay các thảm họa quy mô lớn khác, các công ty bảo hiểm đã phải cẩn trọng lựa chọn loại bảo hiểm này, bởi vì một trận động đất đủ mạnh có thể phá hủy một ngôi nhà cũng như toàn bộ ngôi nhà trong vùng xảy ra thảm họa. Nếu một công ty có chính sách bảo hiểm bằng văn bản trên một số lượng lớn nhà ở trong một thành phố cụ thể, sau đó một trận động đất có sức tàn phá sẽ làm nguồn lực của công ty nhanh chóng cạn kiệt. Các công ty bảo hiểm đã dành nhiều thời gian và công sức nghiên cứu, nỗ lực hướng tới quản lý rủi ro để tránh xảy ra tình huống như vậy.
Tại Hoa Kỳ, các công ty bảo hiểm sẽ ngừng bán bảo hiểm trong vài tuần sau một trận động đất lớn. Do các cơn dư chấn gây hư hại có thể xảy ra sau trận động đất ban đầu, và hiếm khi là tiền chấn. Mặc dù dư chấn nhỏ hơn về độ lớn, chúng lệch khỏi chấn tâm. Nếu dư chấn gần hơn đến một khu vực đông dân cư, nó có thể gây thiệt hại lớn hơn trận động đất ban đầu. Một ví dụ là trận động đất Christchurch năm 2011 ở New Zealand làm 185 người chết xảy ra sau một trận động đất lớn hơn và xa hơn nhiều khi mà không có tử vong nào cả.
Corydoras ambiacus

Corydoras ambiacus, tên thường gọi là cá chuột đốm, cá chuột mũi dài, cá chuột Agassiz, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở thượng nguồn lưu vực sông Amazon, thuộc địa phận của các quốc gia: Brazil, Colombia và Peru.
Loài cá này được đặt theo tên của vùng Rio Ampiyacu của Peru, nơi sinh sống bản địa của nó.
Mô tả.
"C. ambiacus" trưởng thành dài khoảng 5 - 6,5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, đầm lầy, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 21 đến 25 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. ambiacus" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu.
Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1872 nhưng lại không kèm theo hình ảnh hoặc bản vẽ. Tác giả có ghi chú như sau: "Thân màu rơm, có nhiều đốm nâu mờ ở hai bên. Vây lưng có một đốm đen lớn ở phía trước, lan xuống cả vùng gốc vây. Bốn dải màu nâu dọc trên vây đuôi; vây hậu môn có đốm. Phần má có ánh màu xanh dương".
Cá mái có kích thước lớn hơn cá đực khi trưởng thành. "C. ambiacus" cũng được nuôi để làm cảnh, tương tự như những loài họ hàng của nó.
Tham khảo.
Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.294
Tế bào B

Tế bào B, còn được gọi là tế bào lympho B, là một loại tế bào bạch huyết của phân nhóm tế bào lympho. Chúng hoạt động trong thành phần miễn dịch dịch thể của hệ miễn dịch, bằng cách tiết ra các kháng thể. Ngoài ra, tế bào B còn có thể trình diện kháng nguyên và tiết ra cytokine. Ở động vật có vú, tế bào B trưởng thành ở trong tủy xương. Ở chim, tế bào B trưởng thành trong túi Fabricius, một cơ quan bạch huyết.
Không giống như hai loại tế bào lympho khác như tế bào T và tế bào NK, tế bào B có thụ thể tế bào B (BCRs) trên màng. BCR cho phép tế bào B mang vai trò là một kháng thể, có chức năng gắn với một kháng nguyên cụ thể.
Tế bào lympho B và lympho T đều thuộc loại miễn dịch đặc hiệu.
Mercaptopurine

Mercaptopurine (6-MP), được bán dưới tên thương hiệu Purinethol trong số những người khác, là một loại thuốc được sử dụng cho các bệnh ung thư và tự miễn dịch. Cụ thể nó được sử dụng để điều trị bệnh bạch cầu tăng lympho bào cấp tính (ALL), bệnh bạch cầu myeloid mãn tính (CML), bệnh Crohn và bệnh viêm loét đại tràng. 
Nó thường được sử dụng với methotrexate. Thuốc dùng bằng cách uống.
Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm ức chế tủy xương, nhiễm độc gan, nôn mửa và chán ăn. Các tác dụng phụ nghiêm trọng khác bao gồm tăng nguy cơ ung thư và viêm tụy trong tương lai. Những người bị thiếu hụt di truyền trong thiopurine S-methyltransferase có nguy cơ cao hơn về tác dụng phụ. [1] Sử dụng trong thai kỳ có thể gây hại cho em bé. Mercaptopurine nằm trong nhóm thuốc thiopurine và antimetabolite.
Mercaptopurine đã được phê duyệt để sử dụng y tế tại Hoa Kỳ vào năm 1953. Nó nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới, các loại thuốc hiệu quả và an toàn nhất cần thiết trong một hệ thống y tế. Chi phí bán buôn ở các nước đang phát triển là khoảng 18,42 - 200,16 USD / tháng. Tại Vương quốc Anh, chi phí cho NHS khoảng 121,13 pao mỗi tháng. [2] Tại Hoa Kỳ, chi phí bán buôn là khoảng 99,16 USD mỗi tháng tính đến năm 2016.
Sử dụng y tế.
Nó được sử dụng để điều trị bệnh bạch cầu cấp tính lymphocytic, bệnh Crohn và viêm loét đại tràng.
Tác dụng phụ.
Một số phản ứng bất lợi của việc dùng mercaptopurine có thể bao gồm tiêu chảy, buồn nôn, nôn, chán ăn, mệt mỏi, đau bụng / bụng, yếu, da [nổi mẩn đỏ], sẫm màu da, và rụng tóc. Phản ứng bất lợi nghiêm trọng bao gồm lở loét miệng, sốt, đau họng, dễ bầm tím hoặc chảy máu, xác định các đốm đỏ trên da, vàng mắt hoặc da, tối nước tiểu và đi tiểu đau hoặc khó. Các tác dụng phụ nghiêm trọng khác bao gồm đen hoặc hắc ín phân melena), phân đẫm máu, và đẫm máu nước tiểu.
Các triệu chứng của phản ứng dị ứng với mercaptopurine bao gồm phát ban, ngứa, sưng, chóng mặt, rối loạn thở và viêm tụy] tuyến tụy.
Trong một số trường hợp, mercaptopurine có thể ức chế sự sản xuất tế bào máu, cả bạch cầu và hồng cầu. Nó có thể gây độc cho tủy xương. Số lượng máu hàng quý là cần thiết cho những người trên mercaptopurine. Mọi người nên ngưng dùng thuốc ít nhất là tạm thời trong khi cân nhắc việc điều trị thay thế nếu có số lượng bạch cầu lớn bất thường không giải thích được, hoặc bất kỳ số lượng máu nào khác.
Độc tính của mercaptopurine có thể được liên kết với đa hình di truyền trong thiopurine "S"-methyltransferase (TPMT), nudix hydrolase 15(NUDT15), và inosine triphosphate pyrophosphatase (ITPA). Những người có biến thể alen cụ thể sẽ yêu cầu điều chỉnh liều, đặc biệt là đối với những người có kiểu gen đồng hợp tử. Sự khác biệt lớn về TPMT và NUDT15 giữa các dân tộc về tần số alen biến thể cần được xem xét trong thực hành lâm sàng. Người da trắng với một alen biến thể của gen ITPA, có tỷ lệ giảm bạch cầu do sốt cao hơn so với những người thuộc các nhóm dân tộc khác, do sự khác biệt về tần số alen trong dân tộc.
Hệ vi sinh đường ruột

Hệ vi sinh đường ruột là một cộng đồng phức tạp của các vi sinh vật sống trong các vùng tiêu hóa của người và các động vật khác, kể cả côn trùng. Các đa hệ gen ruột là tổng hợp của tất cả các bộ gen của hệ vi sinh đường ruột. Ruột là một trong những thích hợp mà vi sinh vật của con người sinh sống.
Ở người, hệ vi sinh vật đường ruột có số lượng vi khuẩn lớn nhất và số lượng loài lớn nhất so với các vùng khác của cơ thể. Ở người, hệ thực vật đường ruột được thành lập từ một đến hai năm sau khi sinh, và vào thời điểm đó biểu mô ruột và hàng rào niêm mạc ruột mà nó tiết ra có cùng một cách chịu được, và thậm chí hỗ trợ, ruột hệ thực vật và cũng cung cấp một rào cản đối với sinh vật gây bệnh.
Mối quan hệ giữa một số hệ thực vật đường ruột và con người không chỉ đơn thuần là sự tương đồng (một sự tồn tại không có hại) mà là một mối quan hệ cộng sinh Một số vi sinh vật đường ruột của con người có lợi cho vật chủ bằng cách lên men chất xơ thành axit béo chuỗi ngắn (SCFAs)), chẳng hạn như axit axetic và axit butyric, sau đó được hấp thụ bởi vật chủ. Vi khuẩn đường ruột cũng đóng một vai trò trong việc tổng hợp vitamin B và vitamin K cũng như chuyển hóa acid mật, sterol và xenobiotic. Tầm quan trọng mang tính hệ thống của SCFA và các hợp chất khác mà chúng tạo ra giống như kích thích tố và hệ ruột thực sự có chức năng như một cơ quan nội tiết, và rối loạn hoạt động của hệ thực vật đường ruột tương quan với một loạt các tình trạng viêm và tự miễn dịch.
Thành phần của hệ vi sinh đường ruột của con người thay đổi theo thời gian, khi chế độ ăn thay đổi, và như những thay đổi về sức khỏe tổng thể. [3] [7] Một đánh giá có hệ thống từ năm 2016 đã kiểm tra các thử nghiệm trên người tiền lâm sàng và nhỏ đã được tiến hành với một số chủng vi khuẩn probiotic có sẵn trên thị trường và xác định những vi khuẩn có tiềm năng hữu ích nhất đối với một số rối loạn hệ thần kinh trung ương. 
Phân loại.
Thành phần vi khuẩn của hệ vi sinh đường ruột thay đổi theo đường tiêu hóa. Trong dạ dày và ruột non, tương đối ít loài vi khuẩn thường có mặt Ngược lại, ruột kết chứa một hệ sinh thái vi khuẩn đông đúc với tối đa 1012 tế bào mỗi gram nội dung đường ruột. Những vi khuẩn này đại diện từ 300 đến 1000 loài khác nhau. Tuy nhiên, 99% vi khuẩn đến từ khoảng 30 hoặc 40 loài. Do hậu quả của sự phong phú của chúng trong ruột, vi khuẩn cũng chiếm tới 60% khối lượng khô phân. Nấm, các protist, archaea, và virus cũng có mặt trong hệ thực vật ruột, nhưng ít được biết về hoạt động của chúng.
Hơn 99% vi khuẩn trong ruột là anaerobe, nhưng trong cecum, vi khuẩn hiếu khí đạt mật độ cao. Người ta ước tính rằng hệ thực vật này có tổng cộng khoảng 100 lần gen trong tổng số gen người.
Thụ tinh kép

Thụ tinh kép là một cơ chế thụ tinh phức hợp của thực vật có hoa. Quá trình này bao hàm sự tham gia của một thể giao tử cái (thể đại giao tử, còn được gọi là bao noãn) với hai giao tử đực (tinh trùng). Nó bắt đầu khi một hạt phấn dính vào đầu nhụy của lá noãn, cấu trúc sinh sản cái của một bông hoa. Hạt phấn sau đó hút ẩm và bắt đầu nảy mầm, hình thành một ống phấn kéo dài xuống về phía bầu nhụy thông qua vòi nhụy. Đầu của ống phấn sau đó đi vào trong bầu nhụy và đâm xuyên qua lỗ noãn mở ra trong bầu nhụy. Ống phấn bắt đầu giải phóng hai tinh trùng trong thể đại giao tử.
Số noãn là 8 và sắp xếp theo dạng 3+2+3 (từ trên xuống dưới) ví dụ 2 tế bào kèm và 1 tế bào trứng, 2 tế bào trung tâm cực, 3 tế bào đối cực. Một tinh trùng thụ tinh tế bào trứng và các tinh trùng khác kết hợp với hai nhân cực của tế bào trung tâm của thể đại bào tử. Tinh trùng đơn bội và trứng đơn bội kết hợp lại để tạo nên một hợp tử lưỡng bội, một quá trình gọi là hợp giao, trong khi đó các tinh trùng khác và hai nhân cực đơn bội của tế bào trung tâm lớn của thể đại bào tử hình thành một nhân tam bội. Một số thực vật có thể hình thành nhân đa bội. Tế bào lớn của thể giao tử sau đó sẽ phát triển thành nội nhũ, một loại mô giàu dinh dưỡng cung cấp sự nuôi dưỡng cho phôi đang phát triển. Bầu nhụy, bao bọc xung quanh noãn, phát triển thành quả, thứ bảo vệ hạt và có thể có chức năng phân tán hạt.
Nhiễm sắc tử chị em

Các nhiễm sắc thể chị em cũng gọi là các nhiễm sắc tử chị em là những nhiễm sắc thể tương đồng có cùng một nguồn gốc của cha (thì không của mẹ) hoặc của mẹ (thì không của cha).
Đây là thuật ngữ di truyền học, được dịch từ tiếng Anh "sister chromatids" thường dùng để chỉ một cặp nhiễm sắc thể (hoặc nhiễm sắc tử) tương đồng, mà chiếc này là bản sao của chiếc kia (hoặc chiếc kia là bản sao của chiếc này) hình thành qua quá trình nhân đôi DNA từ một nhiễm sắc thể ban đầu.
So sánh.
So sánh nhiễm sắc tử chị em với các nhiễm sắc thể tương đồng, thứ bản thân nó là hai bản sao chép khác nhau của một nhiễm sắc thể mà các sinh vật lưỡng bội (như con người) kế thừa, một từ mỗi bố mẹ. Nhiễm sắc tử chị em nhìn chung thì giống nhau y hệt (vì chúng mang cùng alen, còn được gọi là biến thể hoặc phiên bản, của gien) bởi vì chúng bắt nguồn từ một nhiễm sắc thể gốc. Một ngoại lệ chính là, về cuối của giảm phân, sau khi sự kiện trao đổi chéo xảy ra, bởi vì các phần của mỗi nhiễm sắc tử chị em có thể đã bị tráo đổi với các phần tương ứng của các nhiễm sắc tử tương đồng mà chúng được bắt cặp trong giảm phân. Các nhiễm sắc thể tương đồng có thể hoặc có thể không giống nhau vì chúng bắt nguồn từ những bố mẹ khác nhau.
Corydoras caudimaculatus

Corydoras caudimaculatus, thường gọi là cá chuột đuôi đốm, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở lưu vực sông Guaporé, thuộc quốc gia Brazil. Loài này được mô tả lần đầu tiên năm 1961.
Tên gọi của loài này, "caudimaculatus", được ghép từ "caudus" ("đuôi") và "maculatus" ("đốm"), ám chỉ đến chấm đen lớn trên đuôi của nó.
Mô tả.
"C. caudimaculatus" trưởng thành dài khoảng 4,2 – 5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. caudimaculatus" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. Cá mái mang trứng trong một cái túi được tạo bởi vây bụng; chúng đẻ trứng trong thảm thực vật dày đặc nhưng lại không bảo vệ trứng. Ở "C. caudimaculatus" trưởng thành, cá mái có thân hình lớn hơn so với cá đực.
Tương tự như các loài khác trong "Corydoras", "C. caudimaculatus" cũng được nuôi làm cá cảnh. "C. caudimaculatus" và các loài khác trong chi có tập tính đào hang, vì thế tránh sử dụng đá dăm sắc nhọn để lót đáy hồ cá, điều này sẽ làm tăng nguy cơ thương tích cho chúng.
Xem thêm.
Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.297
Arthur Ashkin

Arthur Ashkin (sinh ngày 2 tháng 9 năm 1922 - mất ngày 21 tháng 9 năm 2020) là một nhà khoa học người Mỹ và là người đoạt giải Nobel, từng làm việc tại Bell Laboratories và Lucent Technologies. Ông bắt đầu công việc của mình về thao tác vi hạt với ánh sáng laser vào cuối những năm 1960, kết quả là phát minh ra nhíp quang học vào năm 1986. Ông cũng đi tiên phong trong quá trình bẫy quang mà cuối cùng được sử dụng để thao tác nguyên tử, phân tử và tế bào sinh học. Hiện tượng chính là áp suất ánh sáng; áp suất này có thể được phân tích thành các lực phân tán và gradient quang học. Ashkin đã được nhiều người coi là cha đẻ của lĩnh vực nhíp quang học, nhờ đó mà ông được trao giải Nobel Vật lý năm 2018. Ông nhận được một nửa số tiền của giải Nobel, một nửa giải thưởng sẽ được trao cho nhà vật lý người Mỹ Arthur Ashkin cho phát minh ra nhíp quang học, công cụ cho phép dùng ánh sáng để tác động tới các hạt vật chất cực nhỏ. Một nửa còn lại sẽ được chia đều cho nhà vật lý người Pháp Gérard Mourou và nhà nữ vật lý người Canada Donna Strickland cho công trình nghiên cứu cách tạo ra các xung laser bước sóng siêu ngắn nhưng có năng lượng cực kỳ lớn.
Cuộc sống và sự nghiệp.
Arthur Ashkin sinh ra ở Brooklyn, New York, vào năm 1922 và lớn lên ở đó.
Bố mẹ anh là Isadore và Anna Ashkin. Anh có hai anh chị em ruột, một anh trai, Julius, cũng là một nhà vật lý, và một em gái, Ruth. Một anh chị lớn tuổi, Gertrude, qua đời khi còn trẻ. Ngôi nhà của gia đình ở Brooklyn, New York, tại số 983 đường E 27. Gia đình ông là người Do thái. Isadore đã di cư đến Hoa Kỳ từ Odessa, Ukraine ở tuổi 19. Anna, năm tuổi trẻ hơn, cũng đến từ Ukraine (trong trường hợp của cô Galicia). Trong vòng một thập kỷ sau khi hạ cánh ở New York, Isadore đã trở thành công dân Hoa Kỳ và đang điều hành một phòng thí nghiệm nha khoa tại 139 phố Delancey ở Manhattan.
Corydoras griseus

Corydoras griseus, thường được gọi là cá chuột xám, là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy trong các nhánh sông nhỏ thuộc lưu vực sông Amazon (thuộc lãnh thổ Brazil). Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1940.
Tên gọi của loài này, "griseus", có nghĩa là "màu xám", chỉ đến sắc màu đặc trưng trên cơ thể của chúng.
Mô tả.
"C. griseus" trưởng thành dài khoảng 4,2 – 5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. griseus" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. Cá mái đẻ trứng trong thảm thực vật dày và không bảo vệ trứng. Ở "C. griseus" trưởng thành, cá đực có xu hướng nhỏ hơn so với cá mái.
Tương tự như các loài khác trong "Corydoras", "C. griseus " cũng được nuôi làm cá cảnh.
Sinh sản.
Tới mùa sinh sản, cá mái giữ 2 - 4 quả trứng giữa vây bụng của nó, cá đực sẽ thụ tinh trong khoảng 30 giây. Sau đó, cá mái sẽ bơi đến một nơi thích hợp, nơi nó sẽ gắn những quả trứng rất dính lên bề mặt. Các cặp cá sẽ lặp lại quá trình này cho đến khi khoảng 100 quả trứng đã được thụ tinh.
Xem thêm.
Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.298
Central Group

Central Group of Companies (Tiếng Thái: กลุ่มเซ็นทรัล) hay Central Holding là tập đoàn conglomerate Thái Lan tập trung vào lĩnh vực thương mại, bán lẻ, chăm sóc y tế và nhà hàng. CEO hiện tại của công ty là Tos Chirathivat, cháu trai của nhà sáng lập ban đầu.
Tại Việt Nam, Central Retail Việt Nam (CRV) – Tập đoàn bán lẻ và bất động sản uy tín, được thành lập tại Việt Nam vào tháng 7 năm 2011. Hoạt động kinh doanh của Tập đoàn tại Việt Nam bao gồm dịch vụ bán lẻ trên nhiều lĩnh vực như: siêu thị, đồ điện tử, đồ dùng thể thao, thời trang, phát triển trung tâm mua sắm, khách sạn, thương mại điện tử, với 17.000 nhân viên và phục vụ hơn 175.000 khách hàng mỗi ngày.
Corydoras haraldschultzi

Corydoras haraldschultzi là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở phía tây và trung tâm lãnh thổ Brazil và đông bắc Bolivia.
Loài này được đặt theo tên của một thương nhân và là một nhà ngư học, Harald Schultz.
Mô tả.
"C. haraldschultzi" trưởng thành dài khoảng 7,5 - 8,5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,0 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. haraldschultzi" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. Cá mái đẻ trứng trong thảm thực vật dày và không bảo vệ trứng. Ở "C. haraldschultzi" trưởng thành, cá đực có xu hướng nhỏ hơn so với cá mái.
"C. haraldschultzi" thường bị nhầm lẫn với "Corydoras sterbai", mặc dù "C. sterbai" có mỏ tròn, trong khi "C. haraldschultzi" có mỏ dài. Một điều dễ thấy để phân biệt giữa chúng là: "C. haraldschultzi" có chấm đen trên mảng màu vàng ở đầu, còn "C. sterbai" thì có chấm đen trên mảng màu đen.
Tương tự như các loài khác trong "Corydoras", "C. haraldschultzi" cũng được nuôi làm cá cảnh.
Sinh sản.
Trong điều kiện nuôi nhốt, tới mùa sinh sản, cá mái giữ trứng trong một túi tạo bởi vây bụng của nó. Sau đó, chúng sẽ bơi đến một nơi thích hợp đã được dọn sạch trước đó, nơi nó sẽ gắn những quả trứng rất dính lên bề mặt. Trứng cá có đường kính 2 mm, thường nằm ở mặt dưới của lá cây dương xỉ.
Corydoras kanei

Corydoras kanei là một loài cá da trơn nước ngọt nhiệt đới thuộc chi "Corydoras" trong họ "Callichthyidae". Loài này được tìm thấy ở lưu vực sông Río Negro (Amazon), thuộc lãnh thổ Brazil. "C. kanei" được mô tả lần đầu tiên vào năm 1998.
Loài này được đặt theo tên của Kane Grant, con trai của nhà ngư học Steven Grant - người phát hiện ra loài cá này.
Mô tả.
"C. kanei" trưởng thành dài khoảng 4 – 5 cm. Chúng thường sống ở tầng đáy của các sông hồ, thích hợp với môi trường nước có độ pH từ 6,5 đến 8,0, độ cứng của nước khoảng 2 - 25 dGH và nhiệt độ khoảng từ 22 đến 26 °C. Thức ăn chủ yếu của "C. kanei" là giun, côn trùng, động vật giáp xác và rong rêu. Cá mái đẻ trứng trong thảm thực vật dày và không bảo vệ trứng. Ở "C. kanei" trưởng thành, cá đực có xu hướng nhỏ hơn so với cá mái.
"C. kanei" thường được phân biệt với loài họ hàng "Corydoras atropersonatus" qua sự xuất hiện các mảng màu đen ở vây hậu môn và vây đuôi ("C. atropersonatus" không có đặc điểm này). Đốm đen trên thân của "C. kanei" nhiều và nhỏ hơn "C. atropersonatus". "C. kanei" có một dải màu đen băng qua mắt.
Tương tự như các loài khác trong "Corydoras", "C. kanei" cũng được nuôi làm cá cảnh.
Xem thêm.
Roberto E. Reis, Sven O. Kullander, Carl J. Ferraris (2003), "Check List of the Freshwater Fishes of South and Central America", Nhà xuất bản EDIPUCRS, tr.299