Aloisiô Nguyễn Hùng Vị

Aloisiô Nguyễn Hùng Vị (sinh ngày 15 tháng 8 năm 1952) là một giám mục của Giáo hội Công giáo Rôma. Ông hiện là Giám mục chính tòa thứ bảy của Giáo phận Kon Tum, và chủ tịch Uỷ ban Thánh Nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam, nhiệm kỳ 2022–2025. Ông cũng đảm nhiệm vai trò này trong nhiệm kỳ 2019 – 2022. Khẩu hiệu Giám mục của ông là: "Tình thương trong sự thật".
Ông quê ở Hà Nội, là người con trong gia đình có 7 anh chị em. Năm 1954, ông cùng gia đình di cư vào miền Nam. Tuy nhiên, khi vào đến Gò Vấp, thì gia đình ông lại quyết định đi ngược ra miền Trung và ở tại Thành phố Nha Trang. Năm 1963 ông bắt đầu tu tập và đến năm 1990 thì lãnh chức linh mục. Ông trải qua một số chức vụ tại Giáo phận Kon Tum rồi đi du học và nhận bằng Cử nhân phụng vụ. Ngày 7 tháng 10 năm 2015, Giáo hoàng Phanxicô bổ nhiệm ông trở thành Giám mục chính tòa Giáo phận Kon Tum – kế vị giám mục Micae Hoàng Đức Oanh đã tại vị từ năm 2003, người đã 77 tuổi, quá tuổi về hưu theo giáo luật.
Thân thế và tu tập.
Nguyễn Hùng Vị sinh ngày 15 tháng 8 năm 1952 tại họ đạo Phú Gia (nay thuộc phường Phú Thượng, quận Tây Hồ), thành phố Hà Nội, thuộc Tổng giáo phận Hà Nội, có tên thánh là "Aloisiô", còn gọi là Louis Gonzaga. Gia đình Nguyễn Hùng Vị sống ở đối diện nhà xứ, gồm 7 người con. Thân phụ ông hành nghề thợ may, trong khi đó thân mẫu là nội trợ. Sau khi ký kết Hiệp định Genève, gia đình cậu cùng linh mục Cung và 600 giáo dân khác quyết định di cư vào miền Nam Việt Nam. Sau khi đến được Gò Vấp, vốn là ngoại ô thành phố Sài Gòn, gia đình quyết định đến miền Trung, định cư tại Bình Cang, Nha Trang. Từ năm 1954 đến năm 1963, Nguyễn Hùng Vị sống (và sinh hoạt tôn giáo) tại khu vực thuộc giáo xứ Bình Cang, xã Vĩnh Trung, Nha Trang.
Từ năm 1963 đến năm 1972, Nguyễn Hùng Vị theo học tại Tiểu chủng viện Thừa Sai Kontum. Trong vòng bốn năm sau đó, chủng sinh Aloisiô học tại Giáo hoàng Học viện Thánh Piô X Đà Lạt. Sau năm 1975, chủng viện Kontum giải tán, Nguyễn Hùng Vị vẫn tiếp tục theo đuổi việc tu học, thích ứng với hoàn cảnh mới.
Từ năm 1978 đến năm 1990, chủng sinh Nguyễn Hùng Vị trợ giúp mục vụ tại giáo xứ Bình Cang, Nha Trang. Linh mục Paul Carat (từng là chính xứ Bình Diên và Hoài Ân, Kon Tum; hưu dưỡng ở giáo xứ St Donat; 1921-2021) cũng chính là vị linh mục nghĩa phụ, đưa cậu bé Vị vào chủng viện nhắc về thời tu tập của Giám mục Vị, ông viết:"Một trong những lần thăm viếng gia đình vào năm 1963, thể theo lời xin của bà mẹ, tôi đã nhận giúp cậu Vị khi đó được 11 tuổi. Tôi đăng ký cho Cậu vào Chủng viện Kon Tum và theo học Cấp 2. Đến năm 1969, Chú Vị quyết định xin vào Đại Chủng viện Đại Học Đà Lạt. Sau thời gian học tập, lẽ ra Thầy Vị được Lãnh Chức Linh mục vào tháng 6 năm 1975. Nhưng đến tháng 3 năm ấy có sự cố giải phóng miền Nam, Thầy Vị phải trở về gia đình như bao Đại Chủng Sinh khác."
Các anh chị em ruột của giám mục Aloisio Nguyễn Hùng Vị gồm 7 người thì chỉ có một người không theo con đường tu trì để ở nhà chăm sóc cha mẹ. Trong đó 2 người anh làm linh mục (linh mục Nguyễn Văn Tuyên, nguyên Chưởng ấn Tòa giám mục, giám đốc Trung tâm huấn giáo Sài Gòn, giáo sư Đại chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn, đã qua đời; một người là bề trên Dòng Thánh Phanxico tại Nha Trang - linh mục Giuse Nguyễn Xuân Quý, trưởng ban liên tu sĩ và Caritas Nha Trang) và 1 người chị là nữ tu, bề trên dòng Thánh Phao Lô Sài Gòn, hai người em gái là bề trên dòng Thánh Phao-lô Thành Chartres tại tỉnh dòng Đà Nẵng.
Linh mục.
Ngày 7 tháng 4 năm 1990, ông được thụ phong linh mục tại Nha Trang do Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Hòa chủ phong. Từ năm 1990 đến năm 1993, ông là linh mục phó xứ giáo xứ Bình Cang, Nha Trang. Sau đó, tháng 10 năm 1993, Giám mục chính tòa Kon Tum lúc bấy giờ Alexis Phạm Văn Lộc bổ nhiệm ông phụ trách chủng sinh Kontum tại Sài Gòn – chức vụ Giám đốc Tiểu chủng viện Kon Tum, ông thực hiện nhiệm vụ này đến năm 2006.
Từ năm 2006 đến năm 2008, ông học tại Institut Catholique de Paris, Pháp và đậu bằng cử nhân Phụng vụ. Sau đó, trong vòng một năm, ông làm thư ký Văn phòng Toà Giám mục Kontum.
Ngày 5 tháng 1 năm 2010 Giám mục Micae Hoàng Đức Oanh bổ nhiệm ông làm làm linh mục Chính xứ giáo xứ Phương Nghĩa, tỉnh Kon Tum – một giáo xứ sát cạnh Toà Giám mục Kon Tum với hơn 7.000 giáo dân. Đây là giáo xứ ông duy nhất ông quan nhiệm với vai trò là linh mục chánh xứ. Ở đây, ông đã quan tâm chăm sóc giáo xứ: năm năm trôi qua, tín hiệu vui cộng đoàn thu nhận là nhiều giáo dân trở lại đạo, từ 7 xóm giáo tăng lên thành 9, một vài việc mục vụ của ông đã làm cho giáo dân đem lòng ghi nhớ: khoảng đất rộng bên hông nhà thờ không bóng cây, ngập tràn trong cát, khi làm lễ lớn ở sân chính thì cát cũng bay đến liên tục gây phiền nên ông cho trồng cây xanh xen lẫn cây thuốc để giữ cát giữ đất. Nhờ đó, giáo xứ Phương Nghĩa nay xanh tươi cây cỏ.
Ngoài trách nhiệm linh mục Giáo xứ Phương Nghĩa, ông còn là Giám đốc Dòng Ảnh Phép Lạ; đặc trách Ban Phụng tự và Giới Hiền Mẫu trong Giáo phận Kon Tum. Ngày 7 tháng 4 năm 2015, ông Tổ chức Ngân khánh linh mục của mình.
Giám mục.
Bổ nhiệm và chuẩn bị ban đầu.
Ngày 7 tháng 10 năm 2015, vào lúc 17h00 (giờ Việt Nam), Phòng Báo chí Toà Thánh loan tin Giáo hoàng Phanxicô đã chấp thuận đơn từ nhiệm giám mục giáo phận Kontum của giám mục Micae Hoàng Đức Oanh, theo điều 401, §1 của Bộ Giáo luật và bổ nhiệm ông làm Tân giám mục giáo phận này. Trong một cuộc phỏng vấn, ông nói việc mục vụ chính của mình là: "Cố gắng tiếp nối những công việc của các vị tiền nhiệm để lại, cách riêng là vấn đề đào tạo nhân sự."
Ngày 19 và 20 tháng 10, ông triệu tập linh mục giáo phận để thảo luận về những thách thức truyền giáo tiếp theo.
Cảm nhận sứ vụ Giám mục.
Khi được yêu cầu chia sẻ cảm nhận của ông khi lãnh nhận chức vụ Giám mục, ông đáp: "Trước lúc Tòa Thánh công khai loan báo, thì khi được tin Đức Thánh Cha bổ nhiệm, tôi rất lo lắng vì phải đưa ra câu trả lời có tính cách quyết định cho cả tương lai đời mình. Tôi đã xin hoãn câu trả lời để suy nghĩ và cầu nguyện thêm. Và sự việc đã đến như quý vị biết, vì tôi sợ mình vô trách nhiệm với lời mời gọi của Chúa qua Giáo hội." Trong một cuộc phỏng vấn khác, ông cho rằng đây là "chức vụ mới và nặng nề".
Trong một cuộc phỏng vấn của giáo phận, khi một lần nữa được hỏi về điều này, ông trả lời:"(Tôi) cũng thấy được an ủi vì được tín nhiệm, nhưng đồng thời cũng rất là lo lắng vì thấy khả năng của mình thì cũng còn có hạn, trong khi đó thì giáo phận của chúng ta (Kontum) rất nhiều khó khăn... từ thời các Đức Cha tiền nhiệm trước cũng có những khó khăn riêng và bây giờ chắc chắn cũng có những khó khăn."
Trả lời câu hỏi về đường hướng mục vụ của mình, ông nêu ra quan điểm "tiếp nối bước chân của Giám mục Micae Hoàng Đức Oanh" – tiếp tục loan báo tin mừng, lập xứ đạo... và ông "không có tham vọng làm nhiều hơn thế"
Trả lời phỏng vấn của báo Herald Malaysia Online, ông cho biết cho biết quản giáo phận rất khó khăn vì nơi đây "dân tộc thiểu số nhiều, các nền văn hóa và truyền thống khác nhau" là một "thách thức lớn"."
Khẩu hiệu - huy hiệu Giám mục.
Ông nói về ý nghĩa khẩu hiệu của mình trong một cuộc phỏng vấn: ông chọn khẩu hiệu là "Tình thương trong Sự thật" (Caritas in Veritate) vì sắp đến Năm Thánh về Lòng Thương Xót. Ông cho rằng "điều này nhắc nhở tôi phải cố gắng yêu thương thật chứ không giả dối". Và ông cũng cho hay ông muốn tiếp nối khẩu hiệu của Giám mục Tiền nhiệm Micae Hoàng Đức Oanh là "Cha chúng con"(Pater noster) đã nhắc đến Chúa Cha với khẩu hiệu của ông thì tình yêu nhắc nhớ đến Chúa Thánh Thần và Sự thật thì nhắc về Chúa Giêsu.
Khi được hỏi về huy hiệu giám mục của mình chỉ sau khi được loan báo tin được chọn làm Tân giám mục chính tòa Kon Tum, ông chia sẻ:
Lễ Tấn phong Giám mục và các lễ tạ ơn.
Sự chuẩn bị.
Từ sáng 2 tháng 12, các chuyến xe từ Giáo phận Kon Tum đã đến phi trường Pleiku để đón các vị khách. Ngoài những người đi đường hàng không, còn những người đi bằng xe hơi từ khắp mọi miền về đây. Đó là chưa kể đến giáo dân trong giáo phận. Đến khoảng 4 giờ chiều thì những con đường dẫn về Tòa Giám mục và về Nhà thờ chính tòa đã lâm vào tình trạng kẹt xe vì lượng người về dự lễ quá đông. Theo sự sắp xếp của Ban Tổ chức thì vào buổi tối, các giáo dân phải chia làm hai nơi; người dân tộc sẽ cầu nguyện chung tại Nhà thờ chính tòa Kon Tum, còn người Kinh thì cầu nguyện tại khuôn viên Tòa Giám mục – Chủng viện Thừa Sai, là nơi làm lễ.
Đêm canh thức trước lễ Tấn Phong.
Tối ngày 2 tháng 12, nghi thức tuyên xưng đức tin của Tân giám Mục Aloisiô diễn ra dưới sự chủ sự của Tổng giám mục Leopoldo Girelli, Đại diện không thường trú của Toà Thánh tại Việt Nam và sự tham dự của người tiền nhiệm – Giám mục Micae Hoàng Đức Oanh, cùng nhiều giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân.
Vào lúc 7 giờ 30 phút tối, cả hai cầu nguyện đều được hướng dẫn để bắt đầu cầu nguyện cho Giáo phận Kon Tum và cho Tân giám mục. Các giáo dân ở tại Nhà thờ chính tòa Kon Tum được Linh mục Chánh xứ, cũng là linh mục Quản lý Giáo phận hướng dẫn, còn ở nơi tổ chức lễ - Toà Giám mục Kon Tum thì mọi người được Linh mục Tổng Đại diện Phêrô Nguyễn Vân Đông hướng dẫn Lần chuỗi Mân Côi trước Nghi Thức của tân Giám mục. Đến 8 giờ, ông từ phía dưới đi lên. Nghi thức tuyên xưng đức tin của ông bắt đầu với những lời cầu nguyện của các đại diện giáo dân Kinh – Thượng và thân nhân của ông. Sau những lời cầu nguyện, Tổng giám mục Leopoldo Girelli chứng nhận tấm lòng thành tín cùng những lời đoan hứa của vị tân chức. Cùng chứng giám và đón nhận Lời Tuyên Xưng, còn có hai Giám mục phụ phong trong Thánh lễ phong chức: Mátthêu Nguyễn Văn Khôi và Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản. Tiếp theo, Tân Giám mục được mời ký tên vào Bản tuyên Tín mà ông vừa tuyên đọc. Bản Tuyên Tín này sẽ được chuyển về Rôma để đệ trình lên Giáo hoàng.
Để chúc mừng Tân giám mục giáo phận, Giáo dân Giáo xứ chính tòa và Giáo xứ Kon Rơbang đã trình diễn những bài hòa tấu và hát múa với những nhạc cụ mang đậm tính chất và bản sắc Tây Nguyên.
Lễ Tấn phong Giám mục.
Lễ tấn phong Giám mục cho ông diễn ra vào lúc 5 giờ 30 phút sáng ngày 3 tháng 12 năm 2015, nhằm lễ Thánh Phanxicô Xaviê, Bổn mạng các xứ truyền giáo, cũng là Bổn Mạng của Chủng viện Thừa sai Kontum và địa điểm là ở trong khuôn viên Tòa Giám mục Kon Tum. Chủ phong chính là vị tiền nhiệm của ông, Giám mục Micae Hoàng Đức Oanh. Hai giám mục phụ phong là Giám mục Mátthêu Nguyễn Văn Khôi, Giám mục chính tòa Giáo phận Qui Nhơn và Giám mục Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản, Giám mục chính tòa Giáo phận Ban Mê Thuột. Thánh lễ cử hành bằng tiếng Kinh, một số bài đọc hay lời nguyện được công bố bằng tiếng Bana, Jrai. Công bố thành phần tham dự ban đầu ước lượng có Tổng Giám mục Leopoldo Girelli, Đại diện Tòa Thánh không thường trú tại Việt Nam khoảng từ 20 đến 27 Giám mục khác, có sự vắng mặt của Hồng y Phêrô Nguyễn Văn Nhơn – Tổng giám mục chính tòa Tổng giáo phận Hà Nội và Tổng giám mục Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh Phaolô Bùi Văn Đọc đang công tác tại Vatican. Đồng tế có khoảng hơn 275 hoặc 400 linh mục và hơn 18.000 nam nữ tu sĩ, chủng sinh và hơn 150.000 giáo dân. Sau đó, giáo phận Kon Tum đính chính lại số liệu và công bố: có 31 giám mục và hơn 274 linh mục đồng tế, về số giáo dân tham dự là hơn 30.000 người chưa các thành phần từ các tôn giáo khác và các trẻ nhỏ.
Tổng giám mục Leopoldo Girelli chúc mừng và chuyển lời chúc của Giáo hoàng Phanxicô đến Giám mục Aloisiô: ""Tôi khẩn khoản khích lệ Đức cha hãy sống gần gũi với mọi thành phần dân Chúa và làm những gì có thể để Năm Thánh Lòng Thương Xót được sống vững mạnh trong tâm hồn các tín hữu, và khơi dậy Bí tích hòa giải bắt rễ sâu vào cuộc đời của họ"" Đại diện cho Hội đồng Giám mục Việt Nam, Tổng giám mục Huế, Phó Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam Phanxicô Xaviê Lê Văn Hồng bày tỏ sự vui mừng khi Hội đồng giám mục có thêm một thành viên trẻ, nhiệt thành.
Các lễ tạ ơn.
Ngày 4 tháng 12 năm 2015, ông chủ tế lễ tạ ơn dịp tấn phong giám mục cho mình tại Nhà thờ chính tòa Giáo phận Kon Tum, dâng lễ với ông có Tổng Giám mục Leopoldo Girelli, Đại diện Tòa Thánh không thường trú tại Việt Nam, hai giám mục tiền nhiệm: Phêrô Trần Thanh Chung và Micae Hoàng Đức Oanh cùng Giám mục chính tòa Giáo phận Đà Lạt Antôn Vũ Huy Chương và 80 linh mục đồng tế, tham dự có các nam nữ tu sĩ và tín hữu kinh và dân tộc.
Ngày 21 tháng 12 năm 2015, ông về Giáo xứ Bình Cang, giáo phận Nha Trang dâng lễ tạ ơn, đồng tế với ông có Giám mục chính tòa Giáo phận Nha Trang Giuse Võ Đức Minh cùng nhiều linh mục khác. Vào ngày hôm sau, ông đến dâng lễ tạ ơn tại Dòng Khiết Tâm Đức Mẹ, đồng tế với ông có linh mục Giuse Nguyễn Xuân Quý, anh ruột ông, linh mục Antôn Nguyễn Anh Hùng, cháu của ông.
Tại nhà thờ giáo xứ Thượng Thụy thuộc Tổng giáo phận Hà Nội, Giám mục Aloisio Nguyễn Hùng Vị, đã dâng thánh lễ tạ ơn và cầu nguyện cho cộng đoàn quê hương của ông vào ngày 10 tháng 4 năm 2016.
Một số việc mục vụ quan trọng.
Ngày 10 tháng 12 năm 2015, ông chủ sự lễ kính Đức Mẹ Măng Đen, đồng tế với ông có hai thế hệ tiền nhiệm: Giám mục Phêrô Trần Thanh Chung và Micae Hoàng Đức Oanh cùng 120 linh mục Giáo phận, tham dự có hơn 20.000 giáo dân.
Ông ra thư mục vụ đầu tiên của mình đến giáo dân Giáo phận Kon Tum vào ngày 11 tháng 12 năm 2015, thư đề cập đến mùa chay và Năm Thánh Ngoại thường về Lòng Thương Xót và việc hành hương trong giáo phận...
Ông chủ sự nghi thức khai mở Cửa Năm Thánh tại Nhà thờ chính tòa Kon Tum ngày 13 tháng 12 cùng năm, đồng tế với ông có 2 giám mục tiền nhiệm và rất gần như toàn bộ linh mục thuộc Giáo phận.
Ngày 23 tháng 12, ông Nguyễn Thiện Nhân Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam đã đến thăm giáo phận Kon Tum chúc đồng bào Công giáo giáng sinh, cùng đi với ông Nguyễn Thiện Nhân có ông Lê Bá Trình, đại diện Ban chỉ đạo Tây Nguyên, đại diện Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, Uỷ ban Mặt trân Tổ Quốc Việt Nam cùng Hiệp sĩ Đại Thánh giá Lê Đức Thịnh và Hòa thượng Thích Quảng Xả, Ủy viên Uỷ ban trung ương Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam, Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Kon Tum.
Về phía giáo xứ Phương Nghĩa trống linh mục chánh xứ, chức vụ trước kia của ông, ông bổ nhiệm linh mục Gioan Baotixita Hồ Quang Huyên vào tháng 5 năm 2016. Lễ do Giám mục Vị chủ tế, trên 30 linh mục đồng tế, cùng đông đảo tu sĩ và giáo dân tham dự. Linh mục Hồ Quang Huyên vốn là linh mục chánh xứ giáo xứ Đăk Tuk, hai ngày sau, giám mục Vị bổ nhiệm linh mục chánh xứ mới cho giáo xứ này sau khi linh mục Huyên đi nhận chức chánh xứ Phương Nghĩa.
Các giám mục Việt Nam từ 27 giáo phận họp Đại hội XV Hội đồng Giám mục Việt Nam tại trung tâm Mục vụ Tổng giáo phận Hà Nội vào đầu tháng 10 năm 2022. Trong khuôn khổ đại hội, các giám mục đã sắp xếp và bầu chọn nhân sự trong hội đồng và tiếp tục chọn Giám mục Nguyễn Hùng Vị đảm trách vai trò Chủ tịch Uỷ ban Thánh Nhạc trực thuộc Hội đồng Giám mục trong nhiệm kỳ 2022 – 2025.
Cảm nhận cá nhân.
Nhận xét về vấn đề linh mục trong thời đại thế tục hóa, ông chia sẻ:
Đánh giá.
Giám mục tiền nhiệm Hoàng Đức Oanh trong một cuộc phỏng vấn đã nhận xét ông:
Tông truyền.
Giám mục Aloisiô Nguyễn Hùng Vị được tấn phong năm 2015, thời Giáo hoàng Phanxicô, bởi:
Giám mục Aloisiô Nguyễn Hùng Vị là Giám mục Phụ phong cho: