Danh hiệu và tước vị Mã Lai

Ngôn ngữ Mã Lai có một hệ thống phức tạp các danh hiệu, tước vị và kính ngữ, được sử dụng rộng rãi trong Brunei và Malaysia. Singapore, có hoàng tộc Malay nhưng bị chính quyền thực dân Anh bãi bỏ vào năm 1891, đã thông qua các chức danh cho các nhà lãnh đạo. Philippines trong lịch sử cũng sử dụng tiêu hiệu Malay giai đoạn tiền-Tây Ban Nha (đặc biệt dưới ảnh hưởng của Brunei), bằng chứng là danh hiệu của nhân vật lịch sử như Rajah Sulayman, Lakandula và Dayang Kalangitan. Các tước hiệu Malay vẫn được sử dụng bởi các hoàng gia Sulu, Maguindanao, Buayan và Maranao trên đảo Mindanao phía nam Philippines, nhưng những điều này chỉ được giữ lại trên cơ sở truyền thống, vì Hiến pháp năm 1987 khẳng định việc bãi bỏ các tước hiệu hoàng gia và quý tộc trong cộng hòa. Trong khi đó, Indonesia với tư cách là một nước cộng hòa, không công nhận những người cai trị truyền thống và các hệ thống quý tộc. Tuy nhiên, danh hiệu hoàng gia và tước hiệu của họ vẫn được sử dụng như danh hiệu nghi thức.
Malaysia, Brunei và một số tỉnh ở Indonesia thường xuyên trao các danh hiệu danh dự và tước vị trong đời sống.
Ở Malaysia, tất cả các danh hiệu không di truyền có thể được cấp cho cả nam và nữ. Mỗi tước vị có một hình thức có thể được sử dụng bởi vợ của chủ sở hữu tước vị. Hình thức này không được sử dụng bởi chồng của một người phụ nữ có tướ vị; một người phụ nữ như vậy sẽ mang một danh hiệu giống như một người đàn ông có tước vị.
Sử dụng.
Trình tự nên được sử dụng khi chính thức viết hoặc giải quyết tên của một người là: danh hiệu danh dự, cấp chuyên, tước vị di truyền, tước vị liên bang, tước vị nhà nước, tước vị di truyền phi-hoàng gia, tiến sĩ/Dr (y học hoặc triết học), Haji/Hajjah (cho những người đàn ông và phụ nữ Hồi giáo đã thực hiện Hajj), tên.
Ví dụ ở Brunei, danh hiệu cho một trong những bộ trưởng truyền thống của Brunei (Pehin-Pehin Cheteria) có danh hiệu danh dự sẽ là "Yang Berhormat", cấp chuyên là "Pehin Orang Kaya Seri Setia Lela", tước vị nhà nước là "Dato Seri Setia", tiền tố truyền thống của người Malay đối với người không thuộc hoàng gia là "Awang".
Khi ở tiểu bang địa phương, tước vị tiểu bang có thể đứng trước tước vị liên bang. Một ví dụ sẽ là Bộ trưởng Sarawak Adenan Satem, người có tước vị liên bang là "Tan Sri" và tước vị bang là "Datuk Patinggi". Tước vị của ông ấy sẽ được thể hiện như sau:
Một ngoại lệ khác là khi một người đã nhận được trao tặng từ một tiểu bang không phải là tiểu bang địa phương của người đó; khi đến thăm tiểu bang trao tặng, tước vị của tiểu bang đó sẽ thay thế cho tước vị của tiểu bang địa phương (nếu có). Ví dụ, Thủ tướng hiện tại, Mahathir Mohamad sẽ có tước vị như sau:
Một danh hiệu được thực hiện bởi tước vị hoàng gia luôn vượt qua những người mang danh hiệu phi-hoàng gia. Thành viên hoàng gia nam có thể chọn gắn "al-Haj" vào tên của họ thay vì sử dụng "Haji". Ví dụ sau đây là chính xác:
Hoàng gia Malay.
Các tước vị sau đây là di truyền và dành riêng cho các gia đình hoàng gia của hoàng gia Brunei và chín tiểu quốc của Malaysia.
Brunei.
Các danh hiệu và tước vị chính thức sau đây được sử dụng cho các thành viên của hoàng gia ở Brunei:
Đối với những người có quan hệ huyết thống với hoàng gia đã kết hôn, được phong là Hoàng tử hoặc Công chúa, được đặt tiền tố tước hiệu di truyền là "Pengiran":
Các tước vị từ cháu đến chít, với các thế hệ tiếp theo, danh hiệu là "Pengiran".
Một người kết hôn với một thành viên xa của hoàng gia (vd: Pengiran) đều có tước vị Pengiran Anak; tước vị mất nếu ly hôn.
Cháu họ xa của Sultan chưa lập gia đình ("Pengiran") có tước vị là Awangku nếu là nam hoặc Dayangku nếu là nữ.
Malaysia.
Liên bang.
Tước vị của hoàng gia và quân chủ của Malaysia:
Tước hiệu Liên bang.
Tại Malaysia, Yang di-Pertuan Agong trao các tước hiệu như giải thưởng danh dự và không kế thừa. Những tước hiệu này bị thu hồi bởi Yang di-Pertuan Agong hoặc được trả lại bởi cá nhân. Liên bang chỉ trao các tước hiệu "Tun", "Tan" Sri và "Datuk".
Tun.
Tun tước hiệu đã tồn tại hàng trăm năm tại xã hội Malaysia. Vào thời cổ đại, Tun là một tước vị danh dự được sử dụng bởi những người quý tộc thuộc dòng dõi hoàng tộc, được thừa kế bởi con cháu nam. Theo thời gian, tước hiệu Tun đã trở thành một danh hiệu được trao tặng bởi Yang Di Pertuan Agong cho người nhận xứng đáng nhất, người có đóng góp cao cho quốc gia.
"Tun" là tước hiệu liên bang cao cấp nhất được trao cho những người nhận SMN (Seri Maharaja Mangku Negara) hoặc SSM (Seri Setia Mahkota). Tuy nhiên, SMN và SSM không phải là huân chương liên bang cao nhất, xếp thứ tư và thứ năm, tương ứng. Có thể không quá hơn 25 người sống được trao tại thời điểm. Tước vị cho vợ của một "Tun" là "Toh Puan". Những người nhận và vợ của họ sau đó được ban danh hiệu "Yang Amat Berbahagia" hoặc (Những điều tuyệt nhất).
SMN thường được trao cho Yang di-Pertua Negeri (YDPN) mới được bổ nhiệm và cho tất cả các Thủ tướng đã nghỉ hưu của Malaysia, ngoại trừ Dato 'Sri Najib Tun Razak (biến ông trở thành Thủ tướng đầu tiên về hưu mà không có chức danh Tun). Một ví dụ sẽ là
Tan Sri.
"Tan Sri" là tước hiệu cấp cao thứ hai của liên bàng thường được trao cho những người đã nhận Panglima Mangku Negara (PMN) và Panglima Setia Mahkota (PSM). vợ của Tan Sri được gọi là "Puan Sri". Những người nhận và vợ của họ sau đó được ban danh hiệu "Yang Berbahagia" hoặc (Tuyệt vời).
VD:
Datuk.
"Datuk" là tước hiệu được trao từ năm 1965. Giới hạn người nhận Panglima Jasa Negara (PJN) và Panglima Setia Diraja (PSD). Có khoảng 200 người nhận PJN và 200 nhận PSD còn sống trong thời gian này. Vợ của Datuk là "Datin". Những người nhận và vợ của họ sau đó được ban danh hiệu "Yang Berbahagia" hoặc (Tuyệt vời).
VD:
Tước vị tiểu bang.
Tại Malaysia, quân chủ và thống đốc trao tước vị tiểu bang. Những tước vị này thường mang tính chất danh dự và phi-kế thừa. Tước vị tiểu bang có thể bị thu hồi bởi quân chủ hoặc thống đốc, và có thể trả lại do cá nhân.
Trong nhiều trường hợp, một công dân Malaysia có nhiều tước vị tiểu bang trong cùng một lúc. Người nước ngoài thường không được áp dụng.
Pehin Sri.
"Pehin Sri" là tước vị tiểu bang do Yang di-Pertua Negeri của Sarawak trao cho người Malaysia có đóng góp to lớn cho Sarawak. Vợ của người nhận thường không có tước vị đi kèm. Tương đương với tước vị "Dato' Seri Diraja" của các tiểu bang khác.
Dato' Sri.
"Dato' Sri" là tước vị tiểu bang do Quân chủ Pahang trao cho những người nhận xứng đáng nhất, những người đã đóng góp rất lớn cho quốc gia hoặc tiểu bang. Nó xếp dưới tước hiệu liên bang "Tun" và tương đương với tước hiệu liên bang "Tan Sri". Tước hiệu dành cho nữ cũng là "Dato 'Sri". Vợ của một người nhận là "Datin Sri".
Sultan có thể trao tước hiệu cao hơn cho bất cứ ai mà ông đồng ý. Ở Pahang, quân chủ có thể trao tước hiệu "Dato 'Sri Diraja". Tước hiệu dành cho nữ cũng là "Dato 'Sri Diraja", và vợ của người nhận là một "Datin Sri Diraja".
Ở Sarawak, danh hiệu "Dato Sri" được trao. Danh hiệu dành cho nữ là giống nhau trong khi vợ của người nhận được gọi là "Datin Sri".
VD:
Dato' Seri.
"Dato' Seri" là tước vị tiểu bang do Quân chủ Negeri Sembilan, Selangor, Perlis, Terengganu, Kedah, Perak, cùng với Yang di-Pertua của Penang, những người nhận xứng đáng nhất đã đóng góp cho quốc gia hoặc tiểu bang. Nó xếp dưới tước hiệu liên bang "Tun" và tương đương với tước hiệu liên bang "Tan Sri".
Một số quân chủ cũng giữ tước vị cao nhất tại tiểu bang của mình.
Negeri Sembilan.
The Yang di-Pertuan Besar trao tặng tước vị "Dato' Seri Utama" với Đại Hiệp sĩ chính của Huân chương Negeri Sembilan (SUNS). Vợ của người nhận sau đó có tước vị Datin Seri Utama. Danh hiệu là "Yang Berbahagia" hoặc (Tuyệt vời). Chồng của một người nhận nữ sẽ không nhận được bất kỳ tước vị hay danh hiệu nào.
"Dato' Seri" cũng được trao tặng thông qua Đại Hiệp sĩ Tư lệnh của Huân chương Tuanku Ja'afar (SPTJ), Đại Hiệp sĩ của Huân chương Trung thành Tuanku Muhriz (SSTM) và Huân chương Trung thành Negeri Sembilan (SSNS).
Selangor.
Tại Selangor, Sultan trao tặng tước vị "Dato' Seri" và tước vị "Datin Paduka Seri" cho nữ và vợ người nhận là "Datin Seri". Danh hiệu của họ là "Yang Berbahagia" (Tuyệt vời). Sultan trao tước vị cho Đại Hiệp sĩ Tư lệnh Huân chương Thái tử Selangor và Đại Hiệp sĩ Tư lệnh Huân chương Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah.
Perlis.
Tại Perlis, Raja trao tước vị "Dato' Seri Diraja" và "Dato' Seri". Tước vị tương đương với nữ giới. Vợ của người nhận có tước vị lần lượt là "Datin Seri Diraja" và "Datin Seri".
Terengganu.
Tại Terengganu, Sultan trao tặng tước vị "Dato' Seri Utama" và "Dato' Seri". Tước vị tương đương với nữ giới. Vợ của người nhận có tước vị lần lượt là "To' Puan Seri Utama" và "To' Puan Seri".
Kedah.
Tại Kedah, Sultan trao tặng tước vị "Dato' Seri Utama" thông qua Huân chương Tối cao Sri Mahawangsa (DMK). Vợ của người nhận được gọi là "To' Puan Seri Utama". Sultan trao tặng tước vị "Dato' Seri Diraja" bằng cách trao Đại Tư lệnh của Huân chương Trung thành với Sultan Abdul Halim Mu'adzam Shah (SHMS). Vợ của người nhận có tước vị "Datin Seri Diraja" và có danh hiệu là "Yang Berbahagia" (Tuyệt vời). Sultan trao tặng tước vị "Dato' Seri" thông qua Đại Hiệp sĩ Tư lệnh của Huân chương Thái tử Kedah (SPMK) và Đại Hiệp sĩ Tư lệnh của Huân chương Trung thành Hoàng gia Kedah (SSDK). Nếu "Dato' Seri" được trao SPMK, vợ người nhận có tước vị "Tok Puan" khi được trao (SSDK), danh hiệu là "Datin Seri". Tất cả đều có danh hiệu "Yang Berbahagia" (Tuyệt vời).
Perak.
Tại Perak, Sultan trao tặng tước vị "Dato' Seri Diraja" với Lớp thông thường của Huân chương Sultan Azlan (SPSA) và Huân chương Sultan Nazrin (SPSN). Vợ của người nhận được trao tước hiệu Datin Seri Diraja với danh hiệu "Yang Berbahagia" (Tuyệt vời). Tước vị "Dato' Seri Panglima" được trao cho Đại Hiệp sĩ Tư lệnh của Huân chương Taming Sari (SPTS). Vợ của người nhận được trao tước hiệu "Datin Seri" với danh hiệu "Yang Berbahagia" (Tuyệt vời). Tước vị "Dato Seri" được trao cho Đại Hiệp sĩ của Huân chương Cura Si Manja Kini và Đại Hiệp sĩ Tư lệnh của Huân chương Thái tử Perak (SPMP). Vợ của người nhận được trao tước hiệu Datin Seri với danh hiệu "Yang Berbahagia" (Tuyệt vời).
Penang.
Tại Penang, Yang-di Pertua trao tặng tước vị "Dato' Seri Utama" cho Đại Hiệp sĩ Tư lệnh của Huân chương Bảo vệ Tiểu bang (DUPN). Vợ của người nhận được trao tước hiệu "Datin Seri Utama" với danh hiệu "Yang Berbahagia" (Tuyệt vời). Tước vị "Dato' Seri" được trao cho Hiệp sĩ Tư lệnh của Huân chương Bảo vệ Tiểu quốc. Vợ của người nhận được trao tước hiệu "Datin Seri" với danh hiệu "Yang Berbahagia" (Tuyệt vời).
Datuk Seri.
"Datuk Seri" (phát âm tương tự Dato Sri) là tước hiệu tiểu bang cao cấp nhất chỉ được trao bởi Yang di-Pertua của các tiểu bang Malacca và Sabah
Trong Lãnh thổ Liên bang, Yang di-Pertuan Agong trao tặng tước vị "Datuk Seri Utama" và"Datuk Seri", tước vị dành cho nữ giới tương tự, và vợ của người nhận được gọi là "Datin Seri Utama" và "Datin Seri".
Tại Malacca, Yang di-Pertua trao tặng tước vị "Datuk Seri Utama" và "Datuk Seri". Tước vị dành cho nữ giới tương tự, và vợ của người nhận được gọi là "Datin Seri Utama" và "Datin Seri".
Tại Sabah, Yang di-Pertua trao tặng tước vị Datuk Seri Panglima. Tước vị dành cho nữ giới tương tự, và vợ của người nhận được gọi là " Datin Seri Panglima".
VD
Dato'.
"Dato" là tước vị phổ biến của Malaysia. Vợ của Dato' là "Datin", ngoại trừ ở Terengganu nơi họ được gọi là "To' Puan" (khác với "Toh Puan", vợ phi-kế thừa của "Tun"). Tước vị được trao bổi quân chủ chín tiểu quốc hoặc Yang di-Pertua của Penang.
Nữ Dato-có tước vị Dato' tương tự. Tuy nhiên, ở các bang như Selangor và Johor, được gọi là "Datin Paduka"; người chồng không có tước vị. Ví dụ Datin Paduka Shuhaimi Baba.
"Dato" là tước vị kế thừa ở Negeri Sembilan, nơi các tước hiệu được giữ bởi những người đứng đầu của một số gia đình nhất định và được truyền lại cho những người thừa kế của họ. Những điều này không được trao bởi người cai trị, nhưng được thông qua các luật bản địa thông thường. Vợ của một Dato di truyền 'được gọi (theo phép lịch sự) là "To' Puan".
Ở các tiểu bang khác, một số gia đình quý tộc có danh hiệu cha truyền con nối và được gọi là Dato '. Ví dụ, cựu Thủ tướng Malaysia, Dato' Najib Tun Razak, kế thừa "Orang Kaya Indera Shahbandar" của Pahang. Ông ấy được gọi là "Dato' " ngay cả khi anh ta chưa được trao "Dato' Sri" (SSAP) của Pahang.
Người nước ngoài có thể được trao tước hiệu như vậy trong sự đóng góp lớn.
Các tên khác là "Dato' Wira", "Dato' Paduka" tại Kedah và "Dato' Laila" tại Brunei.
Yang di-Pertua của Sarawak trao (PSBS) mang tước vị "Dato".
VD:
Datuk.
Yang di-Pertuas của Melaka, Sarawak, và Sabah có thể trao tước hiệu "Datuk", không "Dato".
Tại Malacca, Yang di-Pertua trao tước hiệu Datuk và Datuk Wira trong khi vợ hoặc chồng của họ giữ các tước hiệu Datin và Datin Wira.
Tại Sarawak, Yang di-Pertua trao tước hiệu "Datuk Amar", "Datuk Patinggi" và "Datuk". Người phối ngầu được gọi là "Datin Amar", "Datin Patinggi" và "Datin".
Tại Sabah, Yang di-Pertua trao tước hiệu "Datuk". Tước vị dành cho nữ giới tương tự, và vợ của người nhận được gọi là "Datin".
VD:
Dato Paduka.
Dato Paduka là tước hiệu phổ biến nhất được trao ở Brunei, trong đó là một lớp của Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei Yang Amat Mulia ("Huân chương Danh dự Cấp cao Seri Paduka Mahkota Brunei"). Vợ cảu Dato Paduka là "Datin". Tước vị dành cho nữ giới là "Datin Paduka".
Các phiên bản khác của Dato Paduka bao gồm "Dato Seri Paduka", "Dato Paduka Seri", "Dato Laila Utama", "Dato Paduka Seri Laila Jasa" và nhiều tước vị khác. Tước vị thuộc phi-kế thừa và được Sultan của Brunei trao.
Pehin.
Tước vị chủ yếu được sử dụng ở Brunei và Sarawak. Một ví dụ về tước hiệu ở Brunei sẽ là Pehin Orang Kaya Laila Setia Bakti Di-Raja Dato Laila Utama Haji Awang Isa, cựu Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Cố vấn Đặc biệt hiện tại của Sultan Brunei. Tước vị thường được trao cho Bộ trưởng của Brunei.
JP.
Thái bình Thân sĩ (JP) xếp dưới "Dato" hoặc "Datuk". Tại Malaysia, JP phấn lớn được thay thế cho thẩm phán tòa án cấp nhất. Tuy nhiên, chính quyền tiểu bang bổ nhiệm thường mang tính chất danh dự.
Trường hợp đặc biệt.
Nếu một người đã được trao một vài tước hiệu từ các tiểu bang khác nhau, nó sẽ khác với những gì người đó thường được gọi. Ví dụ, Thủ tướng, Mahathir Mohamad thường được gọi là "YAB Tun Dr Mahathir Mohamad" ở bất cứ đâu tại Malaysia. Tuy nhiên, ông có thể được gọi với tước hiệu khác nhau ở các tiểu bang mà ông đến thăm.
Tại Sarawak, ông sẽ được gọi là "YAB Tun Pehin Sri Mahathir Mohamad" khi ông nhận được SBS từ Yang di-Pertua Negeri của Sarawak.
Khi ở Sabah, ông được gọi là "Tun Datuk Seri Panglima Dr Mahathir Mohamad" khi ông nhận được DSPK từ Yang di-Pertua Negeri của Sabah.
Danh hiệu danh dự.
Danh hiệu thường đứng trước tước vị của cá nhân: