Jūnihitoe

, tức "mười hai lớp áo" - là loại trang phục dành riêng cho phụ nữ hoàng gia và quý tộc Nhật Bản vào thời Heian. Trên thực tế, số lượng của những lớp áo trong bộ trang phục này chỉ mang tính tương đối, gồm một số loại áo kiểu kimono khác nhau.
"Jūnihitoe" xuất hiện lần đầu tiên vào khoảng thế kỷ thứ 10; tuy nhiên, vào thời Kamakura, số lớp áo được mặc đã được giảm bớt. Ngày nay, "jūnihitoe" vẫn được mặc bởi các thành viên của Hoàng gia Nhật Bản trong những dịp quan trọng.
Đặc điểm.
Các lớp áo.
Thuật ngữ "jūnihitoe" là tên chung chỉ những bộ trang phục được mặc trong Hoàng cung. Các lớp đều được may bằng lụa. Lớp trong cùng được may bằng lụa trắng, tiếp theo là các lớp khác chồng lên nhau, ngoài cùng là áo choàng cũng may từ lụa. Tổng trọng lượng của các lớp áo có thể lên tới 20 kg. Chính vì vậy, bộ trang phục có thể khiến người mặc gặp khó khăn khi cử động. Phụ nữ thời Heian đôi khi sử dụng nó như đồ ngủ. Các lớp có thể thay đổi hoặc giữ nguyên tùy thuộc vào mùa và nhiệt độ ban đêm. Tuy nhiên, đến thời Muromachi, số lớp áo đã giảm đi.
Mỗi lớp áo đều có tên riêng, như "hitoe" (áo choàng đơn), "Itsutsuginu" (五衣)) là chỉ các lớp áo choàng (5 chiếc và mỗi chiếc có một màu khác nhau), một chiếc áo choàng ngắn "karaginu" (唐 衣), và "mo" (裳). Do đó, "jūnihitoe" cũng được gọi là "itsutsuginu-karaginu-mo" (五衣唐衣裳). Các lớp của "jūnihitoe" bao gồm:
Trong những dịp ít trang trọng hơn, "kouchigi" có thể được mặc với "uchigi" hoặc "uwagi, hay" vào những dịp không được phép mặc "karaginu" và "mo". Tuy nhiên, khi mặc Jūnihitoe, "karaginu" và "mo" bắt buộc phải có đối với phụ nữ hoàng gia và quý tộc.
Màu sắc và sự sắp xếp các lớp áo.
Màu sắc và sự sắp xếp của các lớp có ý nghĩa đặc biệt đối với những người mặc "jūnihitoe". Nơi mà các lớp có thể thấy rõ là xung quanh tay áo, hông và cổ. Trong thời kỳ Heian, phụ nữ phải ngồi sau tấm bình phong "sudare để không ai thấy mặt mình, do vậy" chỉ có phần dưới của cơ thể và các cạnh tay áo là có thể nhìn thấy. Các lớp màu sắc được sắp xếp theo cấp bậc của người mặc và điều này được gọi là "kasane no irome" (襲 の 色 目). Các lớp Jūnihitoe thường mang màu sắc thiên nhiên như "màu mận đỏ mùa xuân". Tiếp đó là một lớp áo màu xanh lá cây, màu của những chiếc lá, sau đó là những lớp áo màu hồng, cuối cùng là màu trắng, màu tượng trưng cho tuyết. Các lớp áo thay đổi màu sắc theo mùa, và người mặc sẽ thay áo choàng sang màu sắc của những loài hoa tương ứng với mùa ấy.Việc thay đổi màu sắc trang phục theo mùa còn cho thấy văn hóa và sự tinh tế của người mặc.
Bên cạnh Jūnihitoe, các nữ quan Nhật Bản vào thời Heian còn để tóc rất dài, cắt ngắn phần tóc phía trước và cột lại. Kiểu tóc này được gọi là "suberakashi" (垂髪), kèm theo một vật trang trí được gắn phía trên trán.
Phụ kiện đi kèm.
Đi liền với Jūnihitoe là chiếc quạt tinh xảo, được buộc bằng một sợi dây khi gấp lại. Chiếc quạt không những giúp người mặc làm mát bản thân mà còn là công cụ giao tiếp quan trọng. Trong thời phong kiến, phụ nữ không được phép nói chuyện trực tiếp với đàn ông, họ thường dùng tay áo hoặc dùng quạt che mặt để không ai có thể thấy dung mạo của họ. Khi có ai đó cầu hôn, họ cũng phải ở sau tấm bình phong "sudare" (hoặc rèm). Những điều này đã được mô tả trong "Truyện kể Genji".
Sử dụng trong thời hiện đại.
Ngày nay, "jūnihitoe" thường chỉ có thể được nhìn thấy trong các bảo tàng, phim ảnh, trình diễn trang phục, địa điểm du lịch hoặc tại một số lễ hội. Những chiếc áo choàng này là một trong những bộ quần áo truyền thống đắt nhất được sản xuất tại Nhật Bản. Chỉ có các thành viên Hoàng gia vẫn sử dụng nó trong những dịp quan trọng. Phụ nữ trong Hoàng cung như hoàng hậu hay công chúa mặc jūnihitoe, trong khi Thiên hoàng và các hoàng tử mặc sokutai. Trong lễ cưới năm 1993, Hoàng hậu Masako (khi đó là Hoàng Thái tử phi), bà đã mặc một chiếc "jūnihitoe" cho buổi lễ kết hôn theo truyền thống. Hoàng hậu Michiko cũng đã mặc "jūnihitoe" trong lễ lên ngôi của Thiên hoàng Akihito vào năm 1990. Những Nữ quan tham dự buổi lễ đều mặc "jūnihitoe"; tuy nhiên, chúng đều là phiên bản sửa đổi từ thời Edo, không phải kiểu thời Heian.
Lễ hội Saiō Matsuri "Saiō" được tổ chức ở Meiwa, Mie thường trưng bày những bộ trang phục thời Heian. Chúng cũng được giới thiệu tại Aoi Matsuri ở Kyōto.