Tiền nóng

Trong kinh tế học, tiền nóng là dòng tiền (hoặc vốn) từ nước này sang nước khác để kiếm lợi nhuận ngắn hạn do chênh lệch lãi suất và/ hoặc thay đổi tỷ giá hối đoái đoán trước. Những dòng vốn đầu cơ này được gọi là 'tiền nóng' vì chúng có thể di chuyển rất nhanh vào và ra khỏi thị trường, có khả năng dẫn đến sự bất ổn của thị trường.
Minh họa về dòng tiền nóng.
Ví dụ đơn giản sau đây minh họa cho hiện tượng tiền nóng: Đầu năm 2011, lãi suất trung bình quốc gia của chứng chỉ tiền gửi một năm tại Hoa Kỳ là 0,95%. Ngược lại, lãi suất tiền gửi một năm của Trung Quốc là 3%. Đồng nhân dân tệ đang bị định giá thấp nghiêm trọng so với các loại tiền tệ giao dịch chính của thế giới và do đó có khả năng tăng giá so với đồng đô la Mỹ trong những năm tới. Với tình huống này, nếu một nhà đầu tư ở Mỹ gửi tiền của mình vào ngân hàng Trung Quốc, nhà đầu tư sẽ nhận được tiền lãi cao hơn so với việc họ gửi tiền vào ngân hàng Mỹ. Điều này làm cho Trung Quốc trở thành mục tiêu hàng đầu cho dòng tiền nóng. Đây chỉ là một ví dụ để minh họa. Trong thực tế, tiền nóng có nhiều hình thức đầu tư khác nhau.
Mô tả sau đây có thể giúp minh họa thêm cho hiện tượng này: "một quốc gia hoặc khu vực trong nền kinh tế thế giới gặp khủng hoảng tài chính, vốn chảy ra trong hoảng loạn; các nhà đầu tư tìm kiếm một điểm đến hấp dẫn hơn cho tiền của họ. Ở điểm đến tiếp theo, dòng vốn tạo ra một sự bùng nổ đi kèm với nợ nần tăng, giá tài sản tăng và tiêu dùng bùng nổ - trong một thời gian. Nhưng điều đáng buồn thường theo sau những dòng vốn này là một cuộc khủng hoảng khác. Một số nhà bình luận mô tả những mô hình này của dòng vốn như là "tiền nóng" lưu chuyển từ một ngành hoặc một quốc gia tới nơi tiếp theo và để lại phía sau dấu vết của sự hủy diệt."
Các loại tiền nóng.
Như đã đề cập ở trên, vốn ở dạng sau có thể được coi là tiền nóng:
Các loại vốn trong các thể loại trên chia sẻ đặc điểm chung là thời gian đầu tư ngắn và chúng có thể đến nhanh và rời đi nhanh chóng.
Ước tính tổng giá trị.
Không có phương pháp nào được xác định rõ ràng để ước tính lượng tiền nóng chảy vào một quốc gia trong một khoảng thời gian, bởi vì tiền nóng lưu chuyển nhanh và được giám sát kém. Ngoài ra, một khi ước tính được thực hiện, số tiền nóng có thể đột ngột tăng hoặc giảm, tùy thuộc vào điều kiện kinh tế thúc đẩy dòng tiền. Một cách phổ biến để ước tính dòng tiền nóng là khấu trừ thặng dư (hoặc thâm hụt thương mại) của một quốc gia và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ròng của quốc gia đó từ sự thay đổi trong dự trữ ngoại hối của quốc gia.
Tiền nóng (ước tính) = Thay đổi dự trữ ngoại hối - Xuất khẩu ròng - Đầu tư trực tiếp nước ngoài ròng
Nguồn và nguyên nhân.
Tiền nóng thường có nguồn gốc từ các nước phát triển, giàu vốn có tốc độ tăng trưởng GDP thấp hơn và lãi suất thấp hơn so với tốc độ tăng trưởng GDP và lãi suất của các nền kinh tế thị trường mới nổi như Ấn Độ, Brazil, Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Malaysia, v.v. Mặc dù các nguyên nhân cụ thể của dòng tiền nóng có phần khác nhau theo từng giai đoạn, nhưng nói chung những điều sau đây có thể được coi là nguyên nhân của dòng tiền nóng:
Như mô tả ở trên, tiền nóng có thể ở các dạng khác nhau. Các quỹ phòng hộ, các quỹ đầu tư danh mục đầu tư khác và vay quốc tế của các tổ chức tài chính trong nước thường được coi là phương tiện truyền tải tiền nóng. Trong cuộc khủng hoảng tài chính Đông Á năm 1997 và trong cuộc khủng hoảng tài chính Nga năm 1998, "tiền nóng" chủ yếu đến từ các ngân hàng, chứ không phải từ các nhà đầu tư danh mục đầu tư.
Tác động.
Dòng vốn có thể tăng phúc lợi bằng cách cho phép các hộ gia đình dàn xếp mức tiêu thụ theo thời gian và đạt được mức tiêu thụ cao hơn. Dòng vốn có thể giúp các nước phát triển đạt được sự đa dạng hóa quốc tế tốt hơn về danh mục đầu tư của họ.
Tuy nhiên, dòng vốn lớn và đột ngột với thời hạn đầu tư ngắn hạn có tác động kinh tế vĩ mô tiêu cực, bao gồm mở rộng tiền tệ nhanh chóng, áp lực lạm phát, tăng tỷ giá hối đoái thực và thâm hụt tài khoản vãng lai. Đặc biệt, khi dòng vốn lớn đổ vào thị trường tài chính địa phương nhỏ và nông, tỷ giá có xu hướng tăng, giá tài sản tăng và giá hàng hóa địa phương bùng nổ. Những biến động giá tài sản thuận lợi này cải thiện các chỉ số tài khóa quốc gia và khuyến khích mở rộng tín dụng trong nước. Những điều này, đến lượt nó, làm trầm trọng thêm sự yếu kém cấu trúc trong khu vực ngân hàng trong nước. Khi tâm lý của các nhà đầu tư toàn cầu đối với các thị trường mới nổi thay đổi, dòng chảy đảo chiều và giá tài sản hoàn trả lại những gì kiếm được từ nó, thường buộc phải điều chỉnh đau đớn đối với nền kinh tế.
Sau đây là chi tiết về những nguy hiểm mà tiền nóng mang lại cho nền kinh tế của đất nước tiếp nhận:
Kiểm soát.
Nói chung, với lãi suất tương đối cao so với các nền kinh tế thị trường phát triển, các nền kinh tế thị trường mới nổi là điểm đến của tiền nóng. Mặc dù các nước thị trường mới nổi hoan nghênh dòng vốn đầu tư như đầu tư trực tiếp nước ngoài, vì tác động tiêu cực của tiền nóng đối với nền kinh tế, họ đang tiến hành các chính sách để ngăn chặn "tiền nóng" xâm nhập vào nước họ để loại bỏ các hậu quả tiêu cực.
Các quốc gia khác nhau đang sử dụng các phương pháp khác nhau để ngăn chặn dòng tiền nóng khổng lồ. Sau đây là các phương pháp chính để đối phó với tiền nóng.