Giáo phận Hà Tĩnh

Giáo phận Hà Tĩnh (tiếng Latin: "Dioecesis Hatinhensis") là một giáo phận Công giáo Rôma tại miền Bắc Trung Bộ Việt Nam, được thành lập vào ngày 22 tháng 12 năm 2018 do tách ra từ Giáo phận Vinh. Lãnh thổ địa lý của Giáo phận Hà Tĩnh bao gồm tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình.
Đây là giáo phận mới nhất trong số 27 giáo phận Công giáo ở Việt Nam. Lễ công bố thành lập Giáo phận cũng như lễ nhậm chức Giám mục Tiên khởi Hà Tĩnh của Giám mục Nguyễn Thái Hợp được tổ chức vào sáng thứ hai ngày 11 tháng 2 năm 2019 tại Nhà thờ chính tòa Văn Hạnh, xã Thạch Trung, thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh.
Giáo phận hiện đang được cai quản bởi giám mục chính toà Louis Nguyễn Anh Tuấn (từ năm 2023).
Lịch sử.
Chủ trương chia tách Giáo phận Vinh đã có từ lâu, từ thời giám mục Phêrô Gioan Trần Xuân Hạp. Năm 1994, Giám mục Hạp gửi văn thư yêu cầu cho phép chia tách giáo phận, tuy nhiên, lúc này giám mục Hạp đã 74 tuổi, sắp cận tuổi về hưu là 75 của Giáo hội Công giáo. Chính vì lý do này, các Bộ của Tòa Thánh yêu cầu công việc chia tách này nên để lại cho Giám mục kế nhiệm.
Giám mục kế nhiệm là Phaolô Maria Cao Đình Thuyên năm 2009 cũng lại gửi văn thư yêu cầu việc này. Nhưng lúc đó, giám mục Thuyên cũng đã 82 tuổi nên Thánh bộ của Tòa Thánh lại không có hồi đáp. Ngày 30 tháng 7 năm 2010, Bộ gửi văn thư cho tân giám mục Phaolô Nguyễn Thái Hợp hỏi về yêu cầu chia tách giáo phận. Giám mục Hợp đồng ý và nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ trình lên tỉnh và trung ương. Sau đó ít lâu, ngày 12 tháng 8 năm 2011, Ban Tôn giáo Chính phủ thông báo trên nguyên tắc là Thủ tướng đã chấp thuận. Tuy vậy, cần bổ sung hồ sơ gồm: Văn bản của Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, văn bản về tên chính thức giáo phận và bản dịch công chứng Văn thư Tòa Thánh về vấn đề chia tách giáo phận (văn bản này đến năm 2018 mới hoàn thiện được.
Chính vì chủ trương này, ngày 16 tháng 9 năm 2003, nhà thờ Văn Hạnh đã được khởi công, với mục tiêu sẽ làm nhà thờ chính tòa của giáo phận được chia tách. Đến ngày 26 tháng 4 năm 2012, nhà thờ xây dựng hoàn tất và cử hành lễ khánh thành.
Từ năm 2013, khi đang là giám mục chính tòa của Giáo phận Vinh, Giám mục Phaolô Nguyễn Thái Hợp đã nhiều lần đề xuất cùng Hội đồng Giám mục Việt Nam và Tòa Thánh cho chia tách Giáo phận Vinh thành Giáo phận Vinh và Giáo phận Hà Tĩnh vì Giáo phận Vinh khi đó là giáo phận có số giáo dân đông thứ ba của Giáo hội Công giáo Việt Nam sau Giáo phận Xuân Lộc và Tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.
Ngày 18 tháng 1 năm 2018, trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Tòa thánh, Đức Ông Antoine Camilleri đã làm việc với Chính phủ Việt Nam, trong đó có nhiều nội dung bàn về việc thiết lập quan hệ ngoại giao và việc chia tách một số giáo phận. Ngày 22 tháng 12 năm 2018, Giáo hoàng Phanxicô tuyên bố chính thức thiết lập Giáo phận Hà Tĩnh trên cơ sở tách từ Giáo phận Vinh và bổ nhiệm giám mục Giáo phận Vinh Nguyễn Thái Hợp làm giám mục tiên khởi.
Nghi thức chính thức thiết lập Giáo phận và nhậm chức Giám mục Tiên khởi của Giám mục Phaolô Nguyễn Thái Hợp diễn ra vào ngày 11 tháng 2 năm 2019.
Các giáo hạt và giáo xứ.
Địa giới giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Vinh, phía nam giáp tổng giáo phận Huế, phía đông giáp vịnh Bắc Bộ, phía tây giáp Hạt Đại diện Tông tòa Savannakhet (Lào).
1. Giáo hạt Văn Hạnh.
Giáo hạt Vạn Hạnh gồm 12 giáo xứ nằm trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh và huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh.
2. Giáo hạt Trung Nghĩa.
Giáo hạt Trung Nghĩa gồm 8 giáo xứ nằm trên địa bàn huyện Lộc Hà và một phần nhỏ các huyện Nghi Xuân, Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh.
3. Giáo hạt Can Lộc.
Giáo hạt Can Lộc gồm 9 giáo xứ nằm trên địa bàn huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.
4. Giáo hạt Nghĩa Yên.
Giáo hạt Nghĩa Yên gồm 8 giáo xứ nằm trên địa bàn thị xã Hồng Lĩnh, các huyện Đức Thọ, Nghi Xuân và một phần huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh.
5. Giáo hạt Ngàn Sâu.
Giáo hạt Ngàn Sâu gồm 16 giáo xứ nằm trên địa bàn huyện Hương Khê và một phần huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh.
6. Giáo hạt Ngàn Phố.
Giáo hạt Ngàn Phố gồm 8 giáo xứ nằm trên địa bàn huyện Hương Sơn và một phần huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh.
7. Giáo hạt Cẩm Xuyên.
Giáo hạt Cẩm Xuyên gồm 8 giáo xứ nằm trên địa bàn huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh, xếp theo ABC:
8. Giáo hạt Kỳ Anh.
Giáo hạt Kỳ Anh gồm 11 giáo xứ nằm trên địa bàn thị xã Kỳ Anh và huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh.
9. Giáo hạt Bình Chính.
Giáo hạt Bình Chính gồm 12 giáo xứ nằm trên địa bàn huyện Quảng Trạch, một phần thị xã Ba Đồn và một phần nhỏ huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
10. Giáo hạt Hòa Ninh.
Giáo hạt Hòa Ninh gồm 10 giáo xứ nằm trên địa bàn thị xã Ba Đồn và một phần nhỏ huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
11. Giáo hạt Minh Cầm.
Giáo hạt Minh Cầm gồm 9 giáo xứ nằm trên địa bàn các huyện Tuyên Hóa, Minh Hóa và một phần nhỏ huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.
12. Giáo hạt Nguồn Son.
Giáo hạt Nguồn Sơn gồm 11 giáo xứ nằm trên địa bàn huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
13. Giáo hạt Tam Tòa.
Giáo hạt Tam Tòa gồm 9 giáo xứ nằm trên địa bàn thành phố Đồng Hới, các huyện Quảng Ninh, Lệ Thủy và một phần nhỏ huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
Các danh địa trong giáo phận.
Nhà thờ chính tòa và Tòa Giám mục.
Nhà thờ chính tòa Văn Hạnh, Thạch Trung, Thành phố Hà Tĩnh.
Tòa giám mục Hà Tĩnh, Thạch Trung, Thành phố Hà Tĩnh
Các nhà thờ lớn, Thánh địa hành hương và các dòng tu trong giáo phận..
Các dòng tu trong giáo phận.
Các đời giám mục quản nhiệm.
Ghi chú: