Vết cắn của động vật

Vết cắn của động vật hay cú cắn của động vật là một dạng vết thương bị gây ra do cấu trúc răng, miệng của các động vật bằng một cú cắn hoặc "mổ", "chích", đốt, châm. Sau khi bị động vật cắn, thường gây ra kết quả trước tiên là tổn thương da do làn da bị tải áp lực quá nhiều từ điểm tiếp xúc vào các mô cơ thể từ vết cắn. Đối với con người, việc bị động vật cắn có thể do bị khiêu khích hoặc vô cớ. Động vật cắn có thể để lại nhiều hậu quả khác nhau, thông thường dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng và tử vong. Gây nhiễm khuẩn vết cắn là vi khuẩn ở vùng hầu họng của động vật đã cắn.
Trong tiếng Việt, một vết cắn hay cú cắn của động vật có thể được diễn đạt bằng các tên gọi khác nhau như:
Đại cương.
Động vật cắn không chỉ bao gồm chấn thương từ răng của các loài bò sát, động vật có vú, cá và động vật lưỡng cư. Động vật chân đốt cũng có thể cắn và để lại thương tích. Nguy hiểm hơn, với nhiều loài động vật có lực cắn mạnh hoặc trúng chỗ hiểm thì có thể tử vong ngay lập tức.
Các vết cắn thông qua đó động vật truyền nọc độc vào cơ thể cũng gây ra nguy hiểm và tử vong, hoặc bị nhiễm trùng do vi khuẩn xâm nhập dẫn đến hoại tử. Một trong những hậu quả đầu tiên của một vết cắn là những chấn thương gây ra ở mô. Các vết cắn của động vật chân đốt có một số hậu quả sức khỏe nghiêm trọng nhất được biết đến. Muỗi đốt truyền bệnh nghiêm trọng và dẫn đến hàng triệu ca tử vong và bệnh tật trên thế giới. Bọ ve cũng truyền nhiều bệnh khi đốt.
Một tai nạn khá phổ biến với trẻ là bị vật nuôi cắn, cào và nguyên do chủ yếu là vì trẻ chọc tức các con vật nuôi trong nhà, song cũng có một số ít trường hợp vật nuôi tấn công trẻ một cách vô cớ. Các vết cắn và vết cào xước có thể do chó, mèo, các vật nuôi khác, hoặc do người hay động vật hoang dã. Qua vết thương, vi khuẩn có thể thâm nhập vào cơ thể gây nhiễm khuẩn tại chỗ hoặc nhiễm khuẩn huyết, có thể dẫn đến những biến chứng nặng, thậm chí tử vong. Những vết thương do các loại động vật cắn thường xảy ra trong sinh hoạt hoặc nghề nghiệp. Chỉ một số vết thương nhỏ không cần điều trị, còn đa số vết thương khác gây nhiễm khuẩn, có thể đe dọa đến tính mạng.
Động vật hoang dã đôi khi có thể cắn người. Có hai loại vết cắn từ thú hoang là loại mang mầm bệnh dại và loại không mang mầm bệnh dại. Vết cắn hoặc cào của dơi, chồn hôi, chồn hương, cáo, sói hoặc những con vật hoang có kích thước lớn đều nguy hiểm vì những loài động vật này đều có thể truyền bệnh dại dù chúng không mang các triệu chứng bệnh. Những loài ít nguy hiểm hơn như chuột, chuột chũi, sóc chuột và thỏ đều được xem là không mang mầm bệnh dại. Các vết cắn của động vật có vú khác nhau như dơi, chồn hôi, chó sói đồng cỏ, gấu trúc khi truyền bệnh dại, trong đó gần như luôn luôn gây tử vong nếu không được điều trị.
Các loài.
Chó, mèo.
Thường nạn nhân bị chó nhà cắn hay bị cắn ở chi dưới, thường là bắp chân và gót chân. Triệu chứng gồm đau xung quanh vết cắn cùng với viêm mô tế bào có mủ, đôi khi chảy mủ có mùi hôi. Nếu răng nanh của chó cắn xuyên bao hoạt dịch hoặc đến xương thì có thể bị viêm khớp và viêm xương nhiễm khuẩn. Toàn thân có sốt, sưng, viêm hạch bạch huyết. Vết cắn do mèo gây ra dễ nhiễm khuẩn, dễ gây viêm khớp và viêm xương hơn là do chó cắn vì răng cửa của mèo sắc hẹp của mèo xuyên thủng sâu vào lớp mô. 
Bọ xít.
Bọ xít hút máu người tấn công thường để lại vết thương sưng to, thậm chí còn gây sốt sau khi bị chúng hút máu. Các vết đốt thường có màu đỏ, rất dễ phát hiện và to hơn vết muỗi đốt hoặc màu sẫm nối liền nhau. Vị trí các vết đốt thường ở sau gáy, cổ, bả vai, sau lưng, cánh tay và chân. Các vết đốt có biểu hiện đau, rát, sưng và rất dễ lan rộng ra xung quanh khi tác động vào vết đốt. Có trường hợp vết đốt gây sưng to, phù nề diện rộng, mưng mủ và bị sốt, đặc biệt là trẻ em. Các vết đốt sưng to, phù nề có thể làm chân tay không cử động được.
Rắn cắn.
Có thể xem vết cắn để phân biệt rắn độc và không độc, rắn độc thường có hai răng độc lớn (gọi là móc độc), ở vị trí răng cửa hàm trên, vết cắn của chúng có 1 hoặc 2 vết răng, có một hoặc hai lỗ nhỏ là đã bị rắn độc cắn. Còn rắn không độc nhìn vào vết cắn thấy 2 hàm răng với những chấm nhỏ, có hình vòng cung và đặc biệt không có răng nanh, cảm giác ở vết thương ngứa ngứa, hai vết răng nhỏ và mảnh là do rắn không độc cắn. Nhìn vào vết thương sẽ thấy 2 vết răng nanh, mỗi răng cách nhau khoảng 5mm và một số vết răng nhỏ.
Sơ cứu.
Với vết cắn của thú vật, khi bị thú vật cắn, nạn nhân có thể bị đau và hốt hoảng, nhưng những vết cắn của vật nuôi trong nhà như chó, mèo thì thường không nghiêm trọng. Nếu vết cắn hay vết cào sâu, vi trùng trong răng hoặc móng vuốt của thú vật sẽ xâm nhập vết thương, làm nhiễm trùng vết thương, làm nhiễm trùng. Hầu hết các vất cắn của thú vật có thẻ được chữa trị tại nhà bằng phương pháp sơ cứu đơn giản, dễ chịu, nhưng những vết thương sâu hơn thì phải được điều trị ở bênh viện.
Nếu bị bọ xít Triatoma rubrofasciata đốt sẽ chỉ bị sưng tấy và ngứa ngoài da. Nên dùng lưới sắt, mành để hạn chế loại bọ xít này vào nhà gây ảnh hưởng đến cuộc sống. Nếu bị đốt, nên dùng ngay các loại thuốc bôi chống dị ứng do vết đốt côn trùng gây ra, không nên gãi vì gãi sẽ làm da trầy xước và gây bội nhiễm, nhiễm trùng. Nếu thấy bọ xít xuất hiện trong nhà, khe tủ, dưới đệm, giường nên dùng vải ẩm chụp lên, giữ chặt cho côn trùng chết hẳn rồi bỏ vào thùng rác. Ngoài ra cũng có thể ngăn cản sự sinh sôi, phát triển của loài côn trùng này trong nhà bằng cách vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, khô ráo, thường xuyên vệ sinh các nơi ẩm thấp như khe giường, gầm tủ, gầm giường, dưới đệm.
Nếu bị bọ xít hút máu người đốt, nên rửa ngay vết đốt bằng xà phòng, không gãi tại chỗ vết đốt để tránh gây xước, viêm nhiễm và đến ngay cơ sở y tế chuyên về da liễu để được khám, điều trị chống dị ứng và chống viêm nhiễm tại chỗ. Không nên gãi hay đánh chết bọ xít ngay trên tay mình, vì sẽ làm vết đốt trở nên nghiêm trọng hơn. Chú ý dọn dẹp vệ sinh giường, tủ... để loại trừ trứng nở thành ổ bọ xít hút máu phát tán. Để diệt loại bọ xít hút máu, ngoài việc giết chúng bằng phương pháp thủ công, có thể sử dụng các hóa chất dùng trong y tế, các loại hóa chất diệt côn trùng thuộc nhóm pyrethroid, phun trong nhà và xung quanh nhà.
Để phòng, chống bọ xít hút máu, mỗi người nên thường dọn dẹp nhà cửa, gầm giường, phòng ngủ, mở cửa cho ánh nắng chiếu vào. Nếu phát hiện trong nhà có bọ xít hút máu thì nên tìm diệt chúng bằng cách dọn dẹp nhà cửa, gầm giường, dưới đệm phòng ngủ hoặc ban đêm thì tắt đèn và dùng đèn pin soi tìm diệt bọ xít và trứng bọ xít. Ở vùng đã phát hiện có bọ xít đốt hút máu thì nên ngủ màn và giắt màn cẩn thận để bọ xít không thể chui vào đốt người. Ngoài ra cần thường xuyên vệ sinh nơi ở, sinh hoạt, đặc biệt là những nơi ẩm thấp, loại bỏ những vật dụng mủn, mục (củi mục, vải mục, rác thải) không sử dụng. Thường xuyên nằm ngủ màn, giắt màn cẩn thận để bọ xít không chui vào.
Cá đá là một trong những loài có nọc độc nơi loài cá, vết chích có thể gây tử vong, cá ngụy trang khéo, hầu như hoàn toàn bất động trong môi trường, đôi khi nó ở nơi nước cạn và gai dễ dàng xuyên qua đế giày nếu đạp phải. Vết chích của cá làm đau dữ dội, đôi khi gây sốc, vùng bị chích sưng phồng, nọc còn tác động đến hệ thần kinh, gây co giật, tê liệt, rối loạn tim hay hô hấp, có thể làm thiệt mạng. Đã có huyết thanh kháng nọc cá, hiệu quả nếu được tiêm nhanh, nhưng phải trữ lạnh khi mang theo. Nếu không có huyết thanh hãy rửa vết thương với nhiều nước và nhanh chóng hơ nóng vùng bị chích (đến giới hạn có thể chịu đựng được) nhằm vô hiệu hóa học. Vì nọc thường bị hỏng khi gặp nhiệt. Chẳng hạn nhúng chân bị chích vào nước nóng 48 độ C hay sử dụng máy sấy tóc đến giới hạn có thể chịu đựng được, nạn nhân có cơ may vô hiệu hóa một phần nọc trước khi nó lan rộng. Một giải pháp là dùng bơm tiêm chân không giúp hút một phần nọc.