Địa điểm căn cứ Cục hậu cần Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (1973–1975)

Địa điểm căn cứ Cục hậu cần Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (1973–1975) là một di tích quốc gia nằm cạnh hồ Cầu Trắng, ấp Hiệp Hoàn, xã Lộc Hiệp, huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước, Việt Nam.
Địa lý.
Khu di tích tọa lạc cạnh hồ Cầu trắng thuộc ấp Hiệp Hoàn, xã Lộc Hiệp huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước, cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 150 km (theo Quốc lộ 13). Cách trung tâm thị trấn Lộc Ninh hơn 10 km, về hướng Tây - Bắc đi huyện Bù Đốp.
Kiến trúc.
Khu di tích.
Khu di tích toạ lạc trên khu đất có diện tích 1,5 ha, được xây dựng từ năm 2009, khánh thành năm 2010 vào dịp kỷ niệm 70 năm truyền thống Tổng cục Hậu cần QĐNDVN, quần thể công trình khu di tích bao gồm: 
Vị trí di tích.
• Khu di tích tọa lạc cạnh hồ Cầu trắng thuộc ấp Hiệp Hoàn, xã Lộc Hiệp huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước.
• Khu di tích cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 150 km (theo quốc lộ 13). Cách trung tâm Thị Trấn Lộc Ninh hơn 10 km, về hướng Tây - Bắc đi Bù Đốp.
Lịch sử hình thành.
Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đặc biệt là giai đoạn 1973–1975, căn cứ Cục Hậu cần Quân giải phóng miền Nam Việt Nam đóng vai trò, vị trí chiến lược hết sức quan trọng đối với chiến trường B2 nói riêng và chiến trường miền Nam nói chung. 
Tháng 10 năm 1963, Phòng Hậu cần Miền được thành lập. Để đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của Chiến tranh Việt Nam, ngày 10 tháng 12 năm 1964, Trung ương Cục miền Nam và Bộ Chỉ huy Miền quyết định thành lập Cục Hậu cần Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (Cục Hậu cần Miền) trên cơ sở phát triển Phòng Hậu cần Miền. Cục Hậu cần Miền chịu sự chỉ huy trực tiếp của Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam.
Ngày 07 tháng 04 năm 1972, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam chiếm được Lộc Ninh và nơi đây trở thành “thủ phủ” của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Năm 1973, Bộ Chỉ huy Miền đã dời căn cứ từ huyện Dương Minh Châu (tỉnh Tây Ninh) về Căn cứ Tà Thiết (Lộc Ninh – Bình Phước) và Cục Hậu cần Miền chuyển từ Campuchia về lập căn cứ tại khu vực Hồ Cầu Trắng (xã Lộc Hiệp, huyện Lộc Ninh) mang mật danh V-104.
Địa điểm này được Ban chỉ huy cục Hậu cần Miền chọn làm căn cứ là hết sức "đắc địa", bởi đây là khu vực có rừng rậm và nhiều hồ nước tự nhiên, là điểm cuối của Tuyến đường vận tải chiến lược 559, nằm trên tuyến vận chuyển từ Tây Nguyên xuống và từ biên giới Campuchia sang, tiếp cận phía Tây Bắc Sài Gòn nên rất thuận lợi cho các hoạt động tổ chức lực lượng bảo đảm hậu cần kỹ thuật cho mặt trận, đồng thời cũng không xa sở chỉ huy Bộ Tư lệnh Miền. Doanh trại đóng quân, hội trường, sở chỉ huy của cơ quan Cục hậu cần Miền chủ yếu được làm bằng cây, tre rừng và lợp lá trung quân.
Giai đoạn này Hậu cần Miền đã nối liền vững chắc với tuyến vận tải chiến lược 559 vừa vươn sâu áp sát mục tiêu Sài Gòn bằng các đoàn Hậu cần khu vực, đồng thời tạo nguồn dự trữ vật chất hậu cần, kỹ thuật bằng phương cách truyền thống là chủ động sản xuất, khai thác tại chỗ, thu mua và nay tăng cường tiếp nhận chi viện trực tiếp từ miền Bắc bảo đảm kịp thời cho chiến trường B2, chi viện cho B3 và các cánh quân tiến vào giải phóng Sài Gòn.
Sự kiện (1973-1975).
Trong Chiến tranh Việt Nam, đặc biệt là giai đoạn 1973-1975, căn cứ Cục hậu cần Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đóng vai trò, vị trí chiến lược hết sức quan trọng, đối với chiến trường B2 nói riêng, miền Nam nói chung. Trong giai đoạn lịch sử 1973-1975, di tích căn cứ Cục hậu cần Miền đã gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử tiêu biểu như: 
Với tác phong sâu sát, Tướng Đinh Đức Thiện, Phó Tư lệnh Chiến dịch, sau khi đã trực tiếp đi kiểm tra một số cơ sở hậu cần và nghe Thiếu tướng Bùi Phùng Chủ nhiêm Hậu cần chiến dịch báo cáo, ông đã hoàn toàn yên tâm, đăc biệt với lượng vật chất đã có trong tay rồi kết luận:" Việc tổ chức đảm bảo lượng vật chất cũng như bố trí lực lượng hậu cần ở các cụm các tuyến đã tạo thành một thế trận Hậu cần liên hoàn và vững chắc, sẵn sàng đáp ứng hiệu quả mọi tình huống, mọi yêu cầu của Chiến dịch ..." 
Theo đúng như trong báo cáo mà câu trả lời của Tướng Đinh Đức Thiện trước Trung ương về tình hình chuẩn bị hậu cần kĩ thuật: "... có thể bắn đến mấy đời" và lời của ông với cán bộ chiến sĩ ‘"’... các cậu cứ bắn thật mạnh vào! Bắn cho chúng nó sợ. Sợ đến ba đời !’’" .
Thành công trên mặt trận hậu cần là một thành công có tầm chiến lược của chiến trường B2. Hay nói cách khác thành công của hậu cần B2 là một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ trên chiến trường B2”".
Tri ân và Vinh danh.
Tri ân những cán bộ, chiến sĩ Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam đã hy sinh trên chiến trường B2. Tổng cục Hậu cần Quân đội Nhân dân Việt Nam, BTL Quân khu 7 cùng với Ban liên lạc Cựu Chiến binh Cục Hậu cần Miền và BLL Quân dân y miền Đông Nam Bộ đã tiến hành xây dựng tại khu hồ Cầu Trắng, xã Lộc Hiệp, huyện Lộc Ninhcụm công trinh: nhà bia và khu lưu niệm Cục Hậu cần Miền, khu tưởng niệm hơn 9.000 liệt sỹ chưa tìm được hài cốt. Đồng thời dựng nhà bia lưu niệm điểm cuối tuyến đường ống dẫn xăng dầu chiến lược dài trên 5.000 km từ biên giới Việt - Trung (trong đó có 1.450 km chạy theo hai nhánh Đông và Tây đường Trường Sơn, vào đến kho VK96 tại xã Bù Gia Mập, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước, vừa là điểm cuối của tuyến đường ống, đồng thời cũng là điểm tiếp nhận đầu tiên trên địa bàn chiến trường B2, từ đây Cục Hậu cần Quân giải phóng tiếp nhận, đưa về các kho VK94 (Bù Đốp), VK98 (Lộc Quang), VK99 (Lộc Hòa) và các quân khu, quân đoàn, các đơn vị, các Đoàn hậu cần khu vực.
Đặc biệt nơi đây còn là địa chỉ đỏ, lưu danh hàng ngàn liệt sỹ của ngành Hậu cần cùng các thương bệnh binh Quân giải phóng đã anh dũng hy sinh, được khắc trên bia đá (đặt trong Nhà tưởng niệm). Vì vậy nơi đây đã trở thành một địa chỉ quen thuộc của nhiều thân nhân các liệt sỹ (không chỉ riêng ngày 27-7 hàng năm) vẫn thường xuyên đi lại, hương khói cho các liệt sỹ sau mấy chục năm nước nhà thống nhất vẫn chưa tìm được hài cốt của người thân.
Di tích cấp Quốc gia.
Di tích Căn cứ Cục Hậu cần Quân giải phóng giai đoạn 1973-1975 đã được xếp hạng là Di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia. Địa điểm này là một bộ phận quan trọng cấu thành Di sản văn hóa tỉnh Bình Phước nói chung và huyện Lộc Ninh nói riêng.
Di tích là nơi lưu giữ những kỷ vật, hình ảnh, tư liệu về quá khứ hào hùng của cán bộ, chiến sỹ Hậu cần Miền năm xưa. Có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, giáo dục về sức mạnh cũng như nghệ thuật quân sự của ngành Hậu cần Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Hằng năm, di tích tiếp đón nhiều đoàn cựu chiến binh, thanh thiếu niên, sinh viên học sinh và nhân dân đến tìm hiểu, tuyên truyền, nghiên cứu lịch sử và tưởng niệm tri ân các anh hùng liệt sỹ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc.
Nơi đây đã trở thành một địa chỉ đỏ du lịch về nguồn, góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, truyền thống yêu nước của dân tộc ta cho các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau .
Qua tổ chức tập hợp chứng cứ lịch sử, hồ sơ khoa học theo đúng trình tự quy định trong Luật Di sản văn hóa để trình các cơ quan chức năng nhà nước, cùng với đường Hồ Chí Minh được Thủ tướng Chính phủ công nhận di tích Quốc gia đặc biệt - Địa điểm Căn cứ Cục Hậu cần Quân giải phóng miền Nam Việt Nam đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử Quốc gia (theo quyết định ngày 10/3/2014). Cả hai di tích trên địa bàn tỉnh đã được bàn giao cho Sở văn hóa - thể thao và du lịch Bình Phước quản lý.