Động đất Petrinja 2020

Vào lúc 12:20 PM, giờ khu vực Trung Âu (11:20 UTC) ngày 29 tháng 12 năm 2020, một trận động đất có cường độ 6,4 , 6,2 xảy ra ở hạt Sisak-Moslavina, Croatia, tâm chấn nằm cách thị trấn Petrinja 3 km về phía tây - tây nam. Theo Thang đo vĩ mô Châu Âu, cường độ tối đa cảm nhận được ước tính từ VIII ("Gây tổn hại nặng") đến IX ("Phá hủy"). Trước vụ động đất này có ba tiền chấn, trong đó tiền chấn mạnh nhất có cường độ 5,2 Mw xảy ra ngay ngày hôm trước. Sau trận động đất thì có nhiều dư chấn, trong đó dư chấn mạnh nhất có cường độ 4,8 Mw.
Trận động đất khiến cho 7 người chết và ít nhất 26 người khác bị thương, trong đó 6 người bị thương nặng. Các báo cáo ban đầu cho thấy nhiều tòa nhà bị sập ở Petrinja. Thị trưởng của Petrinja là Darinko Dumbović cho biết một nửa thị trấn đã bị tàn phá.
Trận động đất này gây ảnh hưởng khắp miền bắc Croatia, ở nhiều vùng của Slovenia, Áo, Bosnia và Herzegovina, Serbia, Hungary, Slovakia, Ý, Montenegro, Đức và Séc.
Bối cảnh kiến tạo.
Địa điểm tâm chấn nằm trong vùng đồi núi phía nam của đồng bằng phù sa Kupa-Sava, là khu vực của ngọn núi Zrinska gora và đoạn cuối phía nam của dãy Dinaric Alps.
Khu vực Pokuplje chạy dọc theo thung lũng sông Kuban từ Karlovac đến Sisak đã bị ảnh hưởng bởi một số trận động đất trong lịch sử. Trong đó được biết đến nhiều nhất là vụ động đất lớn xảy ra vào năm 1909 với tâm chấn gần Pokupsko, các dư chấn kéo dài đến năm 1910. Trận động đất này có cường độ VIII trên thang MCS. Nó có liên quan đến việc tái hoạt động của các đứt gãy thông thường theo hướng tây bắc - đông nam. Đây là đứt gãy đã tạo nên ranh giới phía tây nam của lưu vực Pannonian.
Trận động đất gần đây nhất xảy ra trên lãnh thổ Croatia có cường độ 6,0 tại Ston vào năm 1996. Năm 1962, một trận động đất 5,9 M L đã chấn động vùng Makarska. Năm 1969, hệ thống đứt gãy kéo dài từ Jastrebarsko đến Banja Luka băng ngang qua khu vực này đã xảy ra một trận động đất có cường độ 6,6 M L làm rung chuyển thành phố, vốn dĩ ngày hôm trước đã có tiền chấn. Năm 1880, một trận động đất cường độ 6,3 M L làm rung chuyển phía đông bắc Zagreb. Vào tháng 3 năm 2020, một trận động đất 5,5 M L gây ảnh hưởng thành phố Zagreb.
Động đất.
Trận động đất có cường độ là 6,4  và độ sâu theo Hệ thống Địa chấn Quốc gia Báo trước (ANSS) và Trung tâm Địa chấn Châu Âu-Địa Trung Hải (EMSC), trong khi Cơ quan Địa chấn Croatia thì ghi nhận cường độ là 6,2 M L. Trên thang đo cường độ vĩ mô Châu Âu (EMS), cường độ mạnh nhất của vụ động đất là VIII (gây thiệt hại nặng) đến IX (phá hủy). Trên thang cường độ Mercalli sửa đổi (MMI) cường độ là VIII (nghiêm trọng).
Vị trí và độ sâu của trận động đất này cho thấy nó xảy ra do đứt gãy trượt dốc nông bên trong mảng Á-Âu. Cơ chế tiêu điểm được tính toán cho sự kiện cho thấy rằng sự đứt gãy xảy ra trên một đường đứt gãy gần như thẳng đứng hướng về phía đông nam hoặc tây nam.
Tâm chấn của trận động đất ở tọa độ (45,4002; 16,2187) nằm gần làng Strašnik, trong thị trấn Petrinja.
Tiền chấn.
Ba tiền chấn đã tác động cùng một khu vực vào ngày hôm trước, được CSS ước tính ở các mức cường độ lần lượt là 5,0, 4,7 và 4,1.
Dư chấn.
Theo CSS, có 16 dư chấn mức 3,0 M L hoặc lớn hơn được ghi nhận trong vòng sáu giờ kể từ khi xảy ra chấn động chính.
Thiệt hại.
Thị trấn Petrinja bị ảnh hưởng nặng nề nhất, nhiều tòa nhà đã bị sập và diễn ra tình trạng mất điện nghiêm trọng. Thiệt hại và tình trạng mất điện cũng được báo cáo ở Dvor, Glina, Gvozd, Hrvatska Kostajnica, Kutina, Sisak, Sunja, Topusko, Velika Gorica và Zagreb, cũng như các quốc gia láng giềng Bosnia và Herzegovina, và Slovenia.
Hạt Sisak-Moslavina.
Tại Petrinja, thị trấn gần tâm chấn nhất thì hầu như tất cả nhà cửa đều bị hư hại. Toàn bộ khu trung tâm thị trấn bị thiệt hại nặng nề. Một trường tiểu học bị trận động đất làm hư hại. Các phần mái của tòa thị chính và Nhà thờ Saint Lawrence bị hư hại. Toàn bộ làng Brest Pokupski gần Petrinja chịu thiệt hại nặng nề.
Thành phố Sisak nằm cách tâm chấn khoảng 20 km (12 mi) về phía đông bắc, đã bị thiệt hại nặng bao gồm bệnh viện và tòa thị chính. Dù vậy, bệnh viện vẫn không đóng cửa. Hầu hết thiệt hại xảy ra ở những ngôi nhà cũ của trung tâm thị trấn. Ước tính có khoảng 700 đến 1.000 ngôi nhà bị hư hại ở Sisak và các làng lân cận.
Tại làng Strašnik địa điểm của tâm chấn và làng Sibić gần đó, tất cả các ngôi nhà đều bị hư hại. Một phần dân số của các ngôi làng đã được sơ tán và dựng lều tạm.
Majske Poljane là ngôi làng chịu nhiều thiệt hại nhất do trận động đất gây ra; tất cả các tòa nhà bị hư hại và nhiều nhà cửa bị sập. Đây cũng là nơi có số người chết lớn nhất, trong tổng số 7 trường hợp tử vong thì 5 người là ở Majske Poljane.
Ở Žažina, một nhà thờ bị sập đã làm ba người bị thương và một người thiệt mạng.
Hạt Zagreb và Thành phố Zagreb.
Tại Pokupsko, cách tâm chấn khoảng về phía tây bắc, nhiều tòa nhà đã bị hư hại bao gồm trường học, nhà trẻ và một nhà thờ xây từ thế kỷ 18.
Tại thị trấn Zaprešić, cách tâm chấn khoảng về phía bắc tây bắc, ba tòa chung cư đã bị thiệt hại, khiến hơn 50 gia đình phải rời khỏi thị trấn.
Thành phố Zagreb cách tâm chấn khoảng về phía bắc đã bị ảnh hưởng, một số tòa nhà bị hư hại, diễn ra tình trạng mất điện và nhiều người dân phải chạy ra đường.
Bosnia và Herzegovina.
Thiệt hại xảy ra ở nhiều thị trấn trên khắp tây bắc Bosnia và Herzegovina, ở Una-Sana Canton và bắc Republika Srpska, cách địa điểm tâm chấn khoảng về phía tây nam, và về phía nam và đông nam. Các thị trấn bị thiệt hại bao gồm: Bihać, Cazin, Kozarska Dubica và Kostajnica, đây là những nơi bị thiệt hại nặng nề nhất do trận động đất. Tại Kostajnica, tình trạng khẩn cấp được ban bố, trận động đất đã gây ra 6 vụ hỏa hoạn, nhiều tòa nhà bị hư hại bao gồm cả tòa thị chính, khiến tòa thị chính tuyên bố ngừng hoạt động.
Slovenia.
Các tòa nhà bị hư hại chủ yếu nằm gần biên giới Slovenia-Croatia. Trận động đất làm hư hại phần mặt tiền, mái nhà và ống khói trong các thị trấn nằm ở phía đông nam Krško và Brežice và thị trấn cổ Kostanjevica na Krki, nằm cách địa điểm tâm chấn khoảng về phía tây bắc. Nhà máy hạt nhân Krško đã tự động tắt và sau đó được kiểm tra hệ thống, không có thiệt hại nào của nhà máy được báo cáo. Ở đông bắc Slovenia, cách địa điểm tâm chấn khoảng về phía bắc-tây bắc đã xảy ra tình trạng mất điện và viễn thông trong khu vực thị trấn trung tâm Maribor. Tòa thị chính ở gần Ptuj và nhà thờ ở Sveta Trojica đã bị hư hại. Tại thủ đô Ljubljana, một phiên họp của Quốc hội Slovenia đã phải dừng lại, phía bên trong tòa nhà Quốc hội bị trận động đất làm hư hỏng nhẹ. Không có thương tích nào được ghi nhận tại Slovenia.
Thương vong.
Tại Petrinja, một bé gái 13 tuổi đã thiệt mạng và ít nhất 20 người khác bị thương. Thị trưởng của thị trấn cho biết một nửa thị trấn đã bị tàn phá do trận động đất. Ở Majske Poljane gần Glina, một người đàn ông 20 tuổi và cha của anh ta đã thiệt mạng khi ngôi nhà của họ bị sập. Thi thể ba người khác sau đó được tìm thấy ở cùng ngôi làng. Majske Poljane bị ảnh hưởng nặng nề nhất trong số các khu dân cư chịu ảnh hưởng bởi trận động đất. Ở Žažina, một nhà thờ ở đây bị sập làm một người chết.
Hậu quả.
Trận động đất đã khiến Nhà máy điện hạt nhân Krško của Slovenia nằm cách đó khoảng phải ngừng hoạt động. Nhà máy điện hạt nhân Paks ở Hungary, cách đó khoảng cũng bị ảnh hưởng bởi trận động đất, nhưng nhà máy vẫn tiếp tục sản xuất điện.