vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Victor Ernest Shelford

Victor Ernest Shelford (phát âm tiếng Anh: /ˈvɪktər ˈɜːnɪst ʃɛlfɔːd/) là nhà động vật học và nhà sinh thái học người Mỹ đã góp phần xây dựng sinh thái học thành một lĩnh vực nghiên cứu riêng biệt trong sinh học. Ngoài ra, ông còn được nhắc đến do là vị chủ tịch đầu tiên của Hiệp hội sinh thái Hoa Kỳ (năm 1915), góp phần thành lập Hội Bảo tồn thiên nhiên (khoảng những năm 1940) và có các nghiên cứu sớm về ý nghĩa sinh thái của Volo Bog (Volo Bog State Natural Area) ở Bắc Illinois.
Tiểu sử.
Shelord sinh ngày 22 tháng 9 năm 1877, ở Chemung thuộc New York, là con trai đầu của ông Alexander Hamilton Shelford và bà Sarah Ellen Rumsey Shelford.
Shelord đã từng là một giáo viên dạy tại các trường công lập ở quận Chemung, New York vào năm 1894. Sau đó mới học trường đào tạo Cortland trong hai năm và lấy chứng chỉ giảng dạy, rồi trở lại giảng dạy tiếp tại các trường công lập từ năm 1897 đến 1899.
Đến năm 1899, Shelord học tại trường Đại học Tây Virginia, ở đó Shelord chịu ảnh hưởng tốt của người chú là William E. Rumsey, nguyên trợ lý nghiên cứu côn trùng học Quốc gia.
Năm 1901, Giám đốc trường Đại học West Virginia là Jerome H. Raymond đã tạo điều kiện cho Shelord hưởng học bổng tại Đại học Chicago, đảm nhiệm vai trò cộng tác viên và người hướng dẫn động vật học từ năm 1903 đến năm 1914. Phần lớn công việc ban đầu này của ông chịu ảnh hưởng rất lớn của Henry C. Cowles.
Luận án tiến sĩ của Shelord đã viết về "Bọ hổ lửa", trong đó mô tả mối quan hệ giữa quần thể bọ cánh cứng này với diễn thế thực vật vốn là một chủ đề khoa học mà H.C. Cowles rất quan tâm. Ông nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Chicago vào ngày 11 tháng 6 năm 1907. Ngay hôm sau, ông cưới Mary Mabel Brown, và ông bà có hai người con.
Cống hiến chính.
Phần lớn sự nghiệp của ông trải qua ở trường Đại học Illinois.
Luận án của ông đã đưa ông đến năm ấn phẩm về "Diễn thế sinh thái", xuất bản trong Tập san Sinh học năm 1911 và 1912. Ông đã đảm nhận một vị trí cho Đại học Illinois, nơi cuối cùng ông sẽ dành phần lớn sự nghiệp của mình, vào năm 1914 với tư cách là trợ lý và phó giáo sư về động vật học.
Ông là chủ tịch đầu tiên của Hiệp hội sinh thái Hoa Kỳ (ESA) vào năm 1916. Ông đã giúp biên soạn "Hướng dẫn nhà tự nhiên học về châu Mỹ", xuất bản năm 1926 cho ESA.
Năm 1933, Shelord bắt đầu nghiên cứu tại Đại học Illinois về mối tương quan giữa thay đổi quần thể động vật với thay đổi ở môi trường. Ông đã thực hiện nhiều báo cáo về những thay đổi theo chu kỳ trong quần thể động vật. Cộng tác với Frederic E. Clements năm 1939, ông đã xuất bản "Sinh thái sinh học", trong đó ông đã phát triển khái niệm về quần xã cho thảm thực vật, với các quần thể động vật, đặc trưng cho một khu vực địa lý rộng lớn.
Công trình lớn nhất của ông về sinh thái học là cuốn sách: "Quần xã động vật ở châu Mỹ nhiệt đới" (Animal Communities in Temperate America) và "Sinh thái học Nam Mỹ" (The Ecology of North America (1963) đã tóm tắt các quần xã sinh vật chính, bao gồm rừng lá kim, rừng rụng lá, đồng cỏ và sa mạc. Shelord đặc biệt có ảnh hưởng trong việc thiết lập việc sử dụng các phương pháp thí nghiệm trong nghiên cứu sinh thái động vật.
Quân chủ Úc

Quân chủ Úc là một vị quân chủ cha truyền con nối theo hiến pháp. Quân chủ Úc hiện tại là Quốc vương Charles III, người đã nhậm chức từ ngày 8 tháng 9 năm 2022. Thống đốc Úc ở cấp quốc gia đại diện cho Quân chủ, theo Hiến pháp của chế độ quân chủ để chế độ quân chủ sáng chế bổ nhiệm, Quân chủ không phải là ở Úc khi cô thực hiện trên danh nghĩa của "Hiến pháp Úc, quyền hạn" đương nhiên. Quân chủ sẽ trực tiếp bổ nhiệm sáu thống đốc bang để đại diện cho các Quân chủ ở mỗi bang. Theo đạo luật Úc năm 1986, Quân chủ Úc cũng là Quân chủ của các bang Úc.
Ngoài việc là Quân chủ của Úc, Quân chủ Úc còn là quân chủ của 16 vương quốc khác thuộc khối Thịnh vượng chung.
Dưới sự trị vì của quân chủ Úc tuân theo các sự cai trị thừa kế được thiết lập bởi luật pháp của Vương quốc Anh và được công nhận bởi tất cả các vương quốc Liên bang. Khi cần sửa đổi các quy tắc thừa kế, theo quy ước hiến pháp được thiết lập giữa Vương quốc Liên bang trong những năm 30 và 40 của thế kỷ XX. Các quy tắc thừa kế của các vị quân chủ hoàng gia phải được luật pháp của mỗi quốc gia tuân theo luật pháp của mỗi quốc gia trước khi họ có thể sửa đổi. Trong số đó, theo hệ thống liên bang Úc và hệ thống hiến pháp kể từ năm 1986, Liên bang hóa Úc, sau khi thông qua luật pháp ở tất cả các bang, sửa đổi các quy tắc về việc kế vị ngai vàng thay cho luật pháp Úc.
Theo hệ thống hiến pháp của chế độ quân chủ Westminster ở Úc, cả Quân chủ lẫn thống đốc sẽ không bao giờ hỏi về chính quyền của chính phủ hằng ngày. Theo thông lệ hiến pháp này, quân chủ sẽ chỉ thẩm vấn trực tiếp các vấn đề của Úc khi được bổ nhiệm hoặc bãi nhiệm theo lời khuyên của Thủ tướng hoặc Thống đốc Nhà nước, thay đổi quyền lực của Quân chủ, hoặc xây dựng hoặc bãi bỏ hệ thống của nước hiệu nam tước.
Đọc thêm.
Nộn Triết Cách cách

Nộn Triết Cách Cách (, 1587 – 1646) là một công chúa nhà Thanh, con gái thứ hai của Nỗ Nhĩ Cáp Xích.
Cuộc đời.
Cách cách sinh vào năm Minh Vạn Lịch thứ 5 (1587), mẹ là Trắc Phúc tấn Y Nhĩ Căn Giác La thị. Bà là chị gái cùng mẹ của Nhiêu Dư Mẫn Quận Vương A Ba Thái. Theo "Mãn Châu thực lục", "Nộn Triết" phải là tên thật của Đổng Ngạc Cách cách, chị gái khác mẹ của bà. Trong nhiều ghi chép khác, nguyên danh của bà là Nhan Triết (颜哲).
Giữa những năm Thiên Mệnh, bà kết hôn cùng với anh họ Đạt Nhĩ Hán. Đạt Nhĩ Hán là con trai của Dương Thư cùng Triêm Hà Cô – em gái của Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Theo phong tục tại thời điểm đó, Hoàng nhị nữ theo bộ tộc của chồng mà xưng Triêm Hà Cách Cách. Khi kết hôn cùng Đạt Nhĩ Hán, tuổi của bà đã lớn hơn so với tuổi lần đầu kết hôn của con gái thời bấy giờ. Theo Đường Ban Trì tiên sinh khảo chứng, Ba Đồ Lỗ Y Lạp Khách là chồng trước của Cách cách, sau vì vứt bỏ bà mà bị Nỗ Nhĩ Cáp Xích ra lệnh xử tử. Về nguyên nhân, trong "Thanh hoàng thất ký phổ" có ghi chép lại:
Năm Thuận Trị thứ 3 (1646), tháng 7, Cách cách qua đời và thọ 60 tuổi.
Vấn đề tên gọi.
"Nội quốc sử viện đương" ghi chép lại, năm Thiên Thông thứ 7, ngày 11 tháng 11, giờ Mão, Hoàng Thái Cực nhân việc Phúc Tấn của Hòa Thạc Bối Lặc Tế Nhĩ Cáp Lãng hoăng thệ, đã suất lĩnh Đại Bối Lặc và chư Bối lặc đến dự đám tang, Bối Lặc đi xuống đài nghênh đón vào nội viện, Hãn cùng với Đại Bối Lặc tọa, lệnh Nhan Triết Cách Cách và Tôn Đại Cách cách kính rượu Bối Lặc.
Năm Sùng Đức nguyên niên (1636), Hoàng Thái Cực lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là [Sùng Đức], cải quốc hiệu là Đại Thanh, đổi tộc Nữ Chân thành Mãn Châu. Ông sách phong cho 7 vị công chúa trong đó 2 người chị là Văn Triết và Nhan Triết. Văn Triết thụ phong là Cố Luân Công chúa, và Nhan Triết thụ phong là Hòa Thạc Công chúa. Một số nhận định cho rằng, bà là Nhan Triết, và Văn Triết là Đông Quả Cách cách.
Quách Lạc La gia phổ ghi lại là Chiến Tất Lạp Công Chúa (战毕拉公主) và "Nội quốc sử đương" lại dịch là Trát Mộc Tất Lại Công Chúa (扎木必赖公主).
Shōgun (tiểu thuyết)

Shōgun, còn gọi là Tướng Quân, là cuốn tiểu thuyết được viết bởi nhà văn James Clavell vào năm 1975. Đây là cuốn tiểu thuyết niên đại lịch sử đầu tiên trong tập "Asian Saga" của tác giả. Năm 1990 đã bán được 15 triệu bản toàn cầu. Nội dung viết về thời đại phong kiến Nhật Bản trước khi xảy ra "Trận Sekigahara" vào năm 1600, "Shōgun" đã chứng kiến sự thống trị của vị "daimyō" "Toranaga" (dựa trên Tokugawa Ieyasu). Sự thống trị của Toranaga dưới chế độ Mạc phủ được kể dưới con mắt của thủy thủ người Anh John Blackthorne, còn được người Nhật gọi là "Anjin" (Hoa tiêu), dựa trên nhân vật lịch sử thực tế William Adams.
Cốt truyện.
Nền hòa bình của Nhật Bản thời phong kiến (1600) dần sụp đổ. Người thừa kế Taiko (Nhiếp Chính) còn quá nhỏ để trị vì đất nước. 5 vị daimyo quyền lực nhất quản lý lãnh địa dưới tên "Hội Đồng Nhiếp Chính". Bồ Đào Nha, với sức mạnh thống trị biển cả cùng Giáo hội Công giáo Dòng Tên, đã chiếm được vị trí quan trọng với Nhật Bản và mong muốn được thống trị. Nhưng Nhật Bản lại theo chủ trương hẹp hòi và bài ngoại. Súng và vũ khí quân sự tối tân của Châu Âu quá mới lạ với người Nhật và được coi là mối đe dọa với truyền thống "Võ sĩ đạo" Samurai lâu năm của Nhật Bản.
John Blackthorne, hoa tiêu tàu chiến "Erasmus" của Hà Lan, là hoa tiêu đầu tiên của nước Anh đặt chân lên Nhật Bản đầy huyền bí. Người Anh (và người Hà Lan) muốn đập tan mối quan hệ giữa Bồ Đào Nha (cùng với những tín đồ Công giáo) với Nhật Bản để thiết lập mối quan hệ thương mại và quân đội đồng minh của riêng họ.
Sau khi tàu chiến "Erasmus" bị cuốn vào bờ biển Nhật Bản, Blackthorne và 10 thủy thủ còn sống sót đã bị giam lỏng bởi một samurai địa phương, "Kasigi Omi," cho đến khi "Kasigi Yabu," lãnh chúa và chú của anh, đến tìm hiểu"." Yabu đưa Blackthorne và thủy thủ đoàn của anh ta ra xét xử như những tên cướp biển, sử dụng một linh mục Dòng Tên để thông dịch cho Blackthorne. Sau khi thua vụ xét xử, Blackthorne đã tấn công vị linh mục, bẻ gãy cây thánh giá, ám chỉ rằng tên linh mục Dòng Tên là kẻ thù của ông. Nhưng những người Nhật Bản chỉ biết đến đạo Công giáo đã rất sốc vói hành động hỗn xược này. "Yabu" tuyên án tử hình tất cả.
Merv

Merv (, "Мерв", مرو; , "Marv"; trước đây là AchaemenesBa Tư Satrap của Margiana; sau đó là Alexandria và Antiochia "ở Margiana"; ) là một thành phố ốc đảo nằm tại Trung Á, trên con đường tơ lụa lịch sử, nằm gần Mary, Turkmenistan ngày nay. Một số thành phố đã tồn tại ở địa điểm này, điều này rất có ý nghĩa đối với việc trao đổi văn hóa và chính trị tại một địa điểm có vị trí chiến lược.
Các khu định cư của con người tại địa điểm của Merv cổ tồn tại từ thiên niên kỷ thứ 3 trước Công nguyên cho đến thế kỷ 18 sau Công nguyên. Trong suốt lịch sử, nó từng được cai trị bởi Đế quốc Achaemenes và sau đó là một loạt các vương quốc kế vị của Alexandria, Ả Rập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Tư Safavid và nhiều triều đại nắm giữ nó trong các khoảng thời gian ngắn khác. Trong thế kỷ 12 và 13, nó đã trở thành một trong những thành phố lớn nhất thế giới, với dân số lên tới 500.000 người. Năm 1221, thành phố đã mở cổng cho những người Mông Cổ xâm lược; và kết quả là thành phố bị tàn phá. Các dấu tích lịch sử chỉ ra rằng, toàn bộ dân số (bao gồm cả người tị nạn) là một triệu người đã bị giết. Mặc dù được xây dựng lại sau sự tàn phá của Mông Cổ, thành phố đã không bao giờ lấy lại được sự thịnh vượng trước đây. Từ năm 1788 đến 1789, thành phố đã bị san bằng lần cuối cùng và những người dân còn lại đã bị trục xuất. Đến những năm 1800, thành phố này đã hoàn toàn vắng vẻ, chỉ còn là một tàn tích. Năm 1999, thành phố Merv cổ đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.
Lịch sử.
Thành phố có lịch sử từ thời tiền sử. Các cuộc khảo sát khảo cổ đã tiết lộ nhiều dấu vết của một làng quê từ tận thiên niên kỷ thứ 3 trước Công nguyên và nó đã có mối liên kết về văn hóa với Bactria-Margiana. Thành phố này đã từng được đề cập đến với tên gọi "Mouru" cùng với Balkh. Trong Hỏa giáo, vị thần Ahura Mazda đã tạo ra Mouru như là một trong mười sáu vùng đất hoàn hảo.
Dưới thời Đế quốc Achaemenes (năm 550–330 TCN) các ghi chép lịch sử đề cập đến Merv như là một nơi của một số quan trọng dưới tên "Margu" như là một trong những Satrap trong Chữ khắc Behistun (515 TCN) dưới triều đại Darius I của Ba Tư. Thành phố đầu tiên của Merv được thành lập vào thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên như là một phần của việc mở rộng đế quốc Achaemenes của Cyrus Đại đế (559–530 TCN).
Câu chuyện về việc Alexandre Đại đế đến thăm Merv chỉ là huyền thoại, nhưng thành phố được đặt tên là Alexandria (Ἀλεξάνδρεια) sau một thời gian ông trị vì. Sau khi Alexander qua đời vào năm 323 TCN, Merv trở thành thủ phủ của tỉnh Margiana của Seleukos, Hy Lạp-Bactria (256-125 TCN), Parthia, Sasan. Antiochos I Soter của Seleukos là người đã đổi Merv thành Antiochia Margiana. Ông đã xây dựng lại và mở rộng thành phố tại địa điểm hiện được gọi là pháo đài Gyaur Gala (Gäwürgala). Sau sự sụp đổ của triều đại Seleukos vào năm 63 TCN, Bactria, Parthia và Kushan liên tiếp nắm quyền kiểm soát trong khoảng thời gian sau đó. Vào năm 53 TCN, khoảng 10.000 tù nhân La Mã từ Trận Carrhae dường như đã bị dẫn giải đến Merv.
Sâu sáp

Sâu sáp ("Waxworm") là loài ấu trùng sâu bướm của loài bướm đêm thuộc họ Pyralidae. Hai loài liên quan chặt chẽ được lai tạo là Achroia grisella và Galleria mellonella thuộc tông Galleriini trong phân họ Galleriinae. Một loài khác có ấu trùng chia sẻ tên đó là Plodia interpuncella. 
Đặc điểm.
Sâu sáp là loài sâu bướm có màu trắng trung bình với bàn chân có đầu màu đen và đầu nhỏ, đen hoặc nâu. Trong tự nhiên, chúng sống như những ký sinh trùng làm tổ trong các đàn ong và ăn kén, phấn hoa, da ong, và nhai qua sáp ong, do đó có tên gọi là sâu sáp. Chúng cũng được ghi nhận là rất thích ăn túi nhựa, khả năng tiêu hóa nhựa của sâu bướm có thể là do sự tương đồng về cấu trúc giữa nhựa và loại sáp ong trong chế độ ăn uống thông thường của chúng.
Tuy vậy việc ứng dụng khả năng ăn nhựa có thể tạo ra những con sâu chứa đầy chất độc toxin, những chất độc này sẽ đi vào chuỗi thức ăn có thể gây hại cho cả môi trường lẫn sức khoẻ con người, nhưng không phải là sử dụng chính những con sâu sáp này, mà là tìm ra enzyme phân hủy chất dẻo trong hệ thống tiêu hóa của chúng để chiết xuất được chất đó, nó có thể được sử dụng như là một phương pháp tiêu hủy tự nhiên và hiệu quả ở các bãi rác.
Laver Cup 2019

Laver Cup 2019 là mùa giải thứ ba của Laver Cup, một giải đầu quần vợt nam giữa đội châu Âu và phần còn lại của thế giới. Giải được tổ chức ở mặt sân cứng trong nhà tại Palexpo ở Geneva, Thụy Sĩ từ ngày 20 đến 22 tháng 9.
Đội Châu Âu đã bảo vệ thành công danh hiệu của họ trong năm thứ ba liên tiếp, vô địch giải đấu với tỷ số 13−11.
Lựa chọn cầu thủ.
Vào ngày 13 tháng 12 năm 2018, Roger Federer và Rafael Nadal là những tay vợt đầu tiên xác nhận cho đội Châu Âu.
Các trận đấu.
Mỗi trận thắng ở ngày thi đấu thứ 1 được 1 điếm, ở ngày thi đấu thứ 2 được 2 điếm, ở ngày thi đấu thứ 3 được 3 điếm. Đội đầu tiên giành 13 điểm thắng thì vô địch. Since four matches are played each day, there is a total of 24 points available. However, since 12 of the total points are earned on day 3, neither team can win prior to the final day of play.
Xuân Thạnh

Xuân Thạnh có thể là:
Hội chứng tự sinh rượu

Hội chứng tự sinh rượu là một tình trạng y tế hiếm gặp, trong đó lượng ethanol say rượu được sản xuất thông qua quá trình lên men nội sinh trong hệ thống tiêu hóa. "Saccharomyces cerevisiae", một loại nấm men, đã được xác định là mầm bệnh cho tình trạng này. Nghiên cứu gần đây cũng chỉ ra rằng vi khuẩn Klebsiella pneumoniae có thể lên men carbohydrate tương tự như rượu trong ruột có thể tăng tốc bệnh mỡ gan không do rượu.
Nó có thể xảy ra ở những bệnh nhân mắc hội chứng ruột ngắn sau khi phẫu thuật cắt bỏ vì lên men carbohydrate kém hấp thu.
Các tuyên bố của quá trình lên men nội sinh của bệnh này đã được sử dụng như là một biện pháp bảo vệ chống lại việc phạt lái xe khi say rượu.
Một trường hợp đã không bị phát hiện trong 20 năm.
Nó cũng đã được điều tra, nhưng đã được loại bỏ, như một nguyên nhân có thể gây ra hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.
Một biến thể xảy ra ở những người có bất thường về gan khiến họ không thể bài tiết hoặc phá vỡ rượu bình thường. Bệnh nhân mắc bệnh này có thể phát triển các triệu chứng của hội chứng tự động sản xuất bia ngay cả khi men ruột tạo ra một lượng rượu quá nhỏ để làm say một người khỏe mạnh.
Triệu chứng.
Bệnh này có thể có ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống hàng ngày. Cũng như các tác dụng phụ tái phát của ợ hơi quá mức, chóng mặt, khô miệng, nôn nao, mất phương hướng, hội chứng ruột kích thích và hội chứng mệt mỏi mãn tính, nó có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe khác như trầm cảm, lo lắng và năng suất làm việc kém. Tình trạng nhiễm độc ngẫu nhiên có thể dẫn đến những khó khăn cá nhân, và sự mơ hồ tương đối của tình trạng cũng có thể làm cho nó khó khăn để tìm cách điều trị. ]
Chẩn đoán.
Một máy thở, được một chuyên gia sử dụng, sẽ xác định xem rượu có trong hệ thống hay không. Điều này có thể phải được lặp đi lặp lại vào nhiều thời điểm trong ngày để giải thích cho những biến động xảy ra tự nhiên và để xây dựng một bức tranh lớn hơn về cách bệnh tự phát triển.
Meloimorpha

Meloimorpha là một chi dế trong họ Grylloidea thuộc phân họ Cachoplistinae và tông Homoeogryllini. Các loài dế trong chi này được ghi nhan có phân bố ở Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Việt Nam nhưng lại không được ghi nhận ở các nước khác trong bán đảo Trung-Ấn (bán đảo Đông Dương).
Species.
Theo cuốn "Orthoptera Species File" thì các loài trong chi này bao gồm:
Canthigaster amboinensis

Canthigaster amboinensis là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1864.
Từ nguyên.
Từ định danh được đặt theo tên gọi của đảo Ambon (thuộc quần đảo Maluku, Indonesia), nơi mà mẫu định danh của loài cá này được thu thập (–"ensis": hậu tố biểu thị nơi chốn).
Phân bố và môi trường sống.
"C. amboinensis" có phân bố rộng khắp vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, từ Đông Phi trải dài về phía đông đến quần đảo Hawaii và quần đảo Marquises, ngược lên phía bắc đến Nam Nhật Bản, giới hạn phía nam đến rạn san hô Great Barrier và quần đảo Société; còn ở Đông Thái Bình Dương, "C. amboinensis" chỉ được biết đến qua vài mẫu vật lang thang tại quần đảo Galápagos. Loài cá này cũng được ghi nhận tại cù lao Câu (Việt Nam).
"C. amboinensis" sống trên rạn san hô ở đới mặt bằng rạn, độ sâu đến ít nhất là 16 m.
Mô tả.
Tổng chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở "C. amboinensis" là 15 cm. Cá có màu nâu, bụng trắng. Thân và gốc vây đuôi có nhiều đốm nhỏ màu xanh óng, xen lẫn là những đốm nâu ở thân dưới. Đầu có các vệt đốm xanh đen ở hai bên má và mang, nhiều vệt xanh óng quanh mắt và trên mõm.
Số tia vây ở vây lưng: 11–12; Số tia vây ở vây hậu môn: 11; Số tia vây ở vây ngực: 16–17.
Sinh thái.
Thức ăn chủ yếu của "C. amboinensis" là các loài rong san hô, bên cạnh đó chúng cũng ăn nhiều loài thủy sinh không xương sống khác như giun nhiều tơ, cầu gai, sao biển, hải miên và động vật giáp xác, cũng như cả san hô.
"C. amboinensis" sống theo chế độ hậu cung, một con đực lớn có thể kèm theo khoảng 2–5 con cái nhỏ hơn, và mỗi con cá cái lại chiếm giữ cho riêng mình một phần lãnh thổ.
Thương mại.
"C. amboinensis" là một thành phần trong ngành thương mại cá cảnh biển.
Canthigaster axiologus

Canthigaster axiologus, tên thông thường là cá nóc đội miện Thái Bình Dương, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1931 (nhưng được mô tả chính thức là vào năm 2008).
"C. axiologus" trước đây được xem là một danh pháp đồng nghĩa với "Canthigaster coronata", một loài chỉ có phạm vi giới hạn tại đảo san hô Johnston và quần đảo Hawaii.
Phân bố và môi trường sống.
"C. axiologus" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy rộng rãi ở vùng biển các nước Đông Nam Á (trừ Myanmar), trải rộng về phía đông đến các đảo thuộc 3 tiểu vùng: Melanesia, Micronesia và Polynesia. Phía bắc đến đảo Đài Loan và phía nam Nhật Bản. Phía nam trải dài đến hai bờ đông - tây Úc và xung quanh New Caledonia. "C. axiologus" thường sống đơn độc xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 10 đến 80 m.
Mô tả.
"C. axiologus" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 10 cm. Cơ thể có màu trắng với 3 dải tam giác màu đen viền vàng cùng với các hàng chấm xanh lam ở trên lưng; dải thứ 4 trên đỉnh đầu, băng qua mắt. Những dải đen không kéo dài xuống bụng như "Canthigaster valentini". Mắt được bao phủ bởi một vòng vàng, xung quanh có thêm các sọc ngắn màu xanh lam.
Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 11; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.
Cũng như những loài cá nóc khác, "C. axiologus" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.
Thức ăn của "C. axiologus" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. "C. axiologus" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster bennetti

Canthigaster bennetti, tên thông thường là cá nóc Bennett, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1854.
Phân bố và môi trường sống.
"C. bennetti" có phạm vi phân bố rộng khắp vùng biển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ở Ấn Độ Dương, loài này được tìm thấy dọc theo vùng bờ biển Đông Phi, bao gồm Madagascar và các hòn đảo xung quanh; ở phía đông, "C. amboinensis" có mặt tại phía nam Ấn Độ, Sri Lanka, Lakshadweep và Maldives. Ở Tây Thái Bình Dương, "C. amboinensis" được tìm thấy xung quanh quần đảo Mã Lai, trải rộng về phía đông đến các đảo thuộc 3 tiểu vùng: Melanesia, Micronesia và Polynesia. Phía bắc đến đảo Đài Loan và phía nam Nhật Bản. Phía nam trải dài đến hai bờ đông Úc và các rạn san hô trên biển Timor. Ở phía đông Thái Bình Dương, "C. bennetti" được biết đến tại quần đảo Galapagos. Loài này sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 15 m trở lại.
Mô tả.
"C. bennetti" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 10 cm. Nửa thân trên có màu nâu lục, nửa dưới màu trắng. Thân có nhiều vệt đốm cam và các sọc màu xanh sáng. Xung quanh mắt tỏa ra các đường sọc màu xanh lục lam và vệt màu cam. Đầu có những sọc màu xanh lơ trên cằm. Có một đốm lớn màu đen ở gốc vây lưng.
Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 11; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.
Cũng như những loài cá nóc khác, "C. bennetti" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.
Thức ăn của "C. bennetti" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. Chúng có thể hợp thành đàn lớn (khoảng hơn 10.000 cá thể) hoặc bơi theo cặp. "C. bennetti" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster callisterna

Canthigaster callisterna, tên thông thường là cá nóc hề, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1889.
Phân bố và môi trường sống.
"C. callisterna" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Nam Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy ở ngoài khơi Đông Úc, bao gồm các đảo xa bờ là đảo Lord Howe và đảo Norfolk. Xa hơn về phía đông, loài này được ghi nhận tại các đảo ngoài khơi Đảo Bắc, New Zealand, xung quanh New Caledonia và quần đảo Kermadec. Loài này sống xung quanh các rạn san hô và núi ngầm ở độ sâu khoảng từ 4 đến 250 m.
Mô tả.
"C. callisterna" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 23 cm. Nửa thân trên có màu nâu lục với nhiều vệt đốm màu xanh đen; bên dưới có một dải rộng màu trắng được viền bởi 2 dải nâu sẫm trải dài từ mõm đến vây đuôi; nửa thân dưới màu trắng. Xung quanh mắt tỏa ra các sọc màu xanh lam đậm.
Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 11; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.
Cũng như những loài cá nóc khác, "C. callisterna" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.
Thức ăn của "C. callisterna" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. "C. callisterna" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh, nhưng không xuất hiện phổ biến.
Canthigaster capistrata

Canthigaster capistrata, tên thông thường là cá nóc mũi nhọn Macaronesia, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1839.
Phân bố và môi trường sống.
"C. capistrata" có phạm vi phân bố ở vùng biển Đông Đại Tây Dương. Loài này được tìm thấy xung quanh các hòn đảo thuộc nhóm Macaronesia. Năm 2007, "C. capistrata" ghi nhận tại eo biển Gibraltar. Phạm vi phân bố của "C. capistrata" có thể mở rộng về phía bắc do nhiệt độ đại dương dần ấm lên. Loài này sống xung quanh các rạn san hô hoặc đá ngầm phủ tảo ở độ sâu khoảng từ 20 m trở lại.
Mô tả.
"C. capistrata" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 8 cm. Lưng có màu nâu xám; bên dưới có một dải sọc màu nâu đen ngăn cách với vùng thân dưới màu trắng; thân dưới cũng có một dải sọc nâu. Hai dải nâu trải dài đến hai thùy đuôi Thân phủ đầy các đốm chấm màu xanh lơ. Mắt vàng có viền xanh lam bao quanh.
Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.
Cũng như những loài cá nóc khác, "C. capistrata" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.
Thức ăn của "C. capistrata" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. "C. capistrata" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh, nhất là tại Bồ Đào Nha.
Canthigaster compressa

Canthigaster compressa, tên thông thường là cá nóc thân ép, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1822.
Phân bố và môi trường sống.
"C. compressa" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy ở phía đông quần đảo Mã Lai, từ Sabah (Malaysia), đông bắc Kalimantan và Bali (Indonesia) trải dài đến quần đảo Solomon, Vanuatu và New Caledonia ở phía đông. Từ Philippines và Palau, trải dài về phía bắc đến đảo Đài Loan, quần đảo Ryukyu và quần đảo Ogasawara (phía nam Nhật Bản). Phía nam trải dài đến New Caledonia. "C. compressa" sống trong các thảm cỏ biển mọc trên cát, ở các đầm phá và vịnh biển có độ sâu khoảng từ 2 đến 25 m.
Mô tả.
"C. compressa" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 10 cm. Cơ thể có màu nâu được bao phủ bởi các đường vân màu xanh lục lam ở thân trên và các đốm trắng ở bên dưới. Có một đốm đen lớn (viền màu xanh lục lam) ở gốc vây lưng; đuôi màu vàng.
Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 8 - 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8 - 9; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.
Cũng như những loài cá nóc khác, "C. compressa" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.
Thức ăn của "C. compressa" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. Cá trưởng thành thường bơi theo cặp. "C. compressa" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster cyanospilota

Canthigaster cyanospilota, tên thông thường là cá nóc đốm xanh, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2008.
"C. cyanospilota" được tách ra từ loài ban đầu là "Canthigaster coronata".
Phân bố và môi trường sống.
"C. cyanospilota" có phạm vi phân bố rộng khắp Ấn Độ Dương. Loài này được tìm thấy từ Biển Đỏ và vịnh Aden, men dọc theo vùng bờ biển Đông Phi đến Nam Phi, bao gồm các hòn đảo, bãi đá xung quanh (trừ Madagascar). Ở phía đông, "C. amboinensis" xuất hiện từ biển Andaman, trải dài về phía nam đến các đảo Sumatra, Java và Bali. Loài này sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 10 đến 80 m.
Mô tả.
"C. cyanospilota" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 10 cm. So với "Canthigaster axiologus" và "C. coronata", "C. cyanospilota" có nhiều đốm và đường vân màu xanh lam sáng, nhưng không có một đốm vàng nào. Danh pháp khoa học của "C. cyanospilota" trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là "đốm xanh", ám chỉ những đốm xanh sáng nổi bật trên cơ thể của nó.
Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 11; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 8 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 17.
Cũng như những loài cá nóc khác, "C. cyanospilota" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.
Thức ăn của "C. cyanospilota" là các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm. "C. cyanospilota" có thể được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster epilampra

Canthigaster epilampra, tên thông thường là cá nóc đèn lồng, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1903.
Phân bố và môi trường sống.
"C. epilampra" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. Loài này được tìm thấy ở phía đông quần đảo Mã Lai, từ Sabah (Malaysia), đông bắc Kalimantan và Bali (Indonesia) trải rộng đến các quần đảo thuộc 3 tiểu vùng: Melanesia, Micronesia và Polynesia. Phía bắc đến đảo Đài Loan và quần đảo Ryukyu và quần đảo Ogasawara (phía nam Nhật Bản). Phía nam giới hạn đến phía bắc rạn san hô Great Barrier và New Caledonia. Ở Đông Nam Ấn Độ Dương, "C. epilampra" có mặt tại đảo Giáng Sinh. Những mẫu vật đầu tiên được thu thập tại đảo Maui (quần đảo Hawaii). "C. epilampra" sống xung quanh các rạn san hô ở độ sâu khoảng từ 6 đến 90 m, nhưng phổ biến hơn ở độ sâu trên 25 m.
Mô tả.
"C. epilampra" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 12 cm. Cơ thể có màu nâu nhạt, vùng bụng có màu trắng hơn. Đầu và thân được phủ các đốm nhỏ màu xanh ánh kim. Mắt vàng, xung quanh tỏa ra các sọc màu xanh lơ. Có một đốm màu vàng phía trên gốc vây ngực và một đốm đen ở gốc vây lưng. Vây đuôi màu vàng có các vệt màu xanh lam đậm.
Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 18.
Cũng như những loài cá nóc khác, "C. epilampra" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.
Thức ăn của "C. epilampra" là các loài rong tảo, động vật giáp xác và động vật thân mềm. Chúng có thể sống đơn độc hoặc bơi theo cặp, cũng có khi hợp thành đàn trên các rạn san hô. "C. epilampra" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Canthigaster figueiredoi

Canthigaster figueiredoi, tên thông thường là cá nóc Nam Đại Tây Dương, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 2002.
Phân bố và môi trường sống.
"C. figueiredoi" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Nam Đại Tây Dương. Loài này được tìm thấy dọc theo bờ biển Nam Mỹ, từ Guyana đến bang Santa Catarina, Brazil, bao gồm các hòn đảo ngoài khơi như đảo san hô Rocas, Fernando de Noronha và đảo Trindade. "C. figueiredoi" sống xung quanh các rạn san hô và đá ngầm ở độ sâu khoảng từ 54 m trở lại.
Mô tả.
"C. figueiredoi" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 12 cm. Cơ thể có màu nâu nhạt, vùng bụng có màu trắng. Có 2 sọc đen nằm dọc theo chiều dài cơ thể. Mắt vàng, có viền màu xanh lam. Mõm có các vạch màu xanh lơ. Vây đuôi có một đốm đen nhỏ ở góc trên và dưới của gốc vây.
Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9; Số tia vây mềm ở vây ngực: 15 - 16.
Cũng như những loài cá nóc khác, "C. figueiredoi" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.
Thức ăn của "C. figueiredoi" là các loài rong tảo, động vật giáp xác và động vật thân mềm. Chúng thường được quan sát là bơi theo cặp trên các rạn san hô. "C. figueiredoi" được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh, và là một loài cá cảnh phổ biến ở Brazil.
Cá nóc dẹt chấm bụng

Cá nóc dẹt chấm bụng (danh pháp: Canthigaster inframacula) là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1977.
Từ nguyên.
Từ định danh được ghép bởi hai âm tiết trong tiếng Latinh: "infra" ("ở dưới") và "macula" ("đốm"), hàm ý đề cập đến đốm đen ở nửa thân dưới của loài cá này.
Phân bố và môi trường sống.
Cá nóc dẹt chấm bụng ban đầu được mô tả từ 3 mẫu vật thu thập được ở độ sâu khoảng 126–157 m ở bờ bắc đảo Oahu (quần đảo Hawaii); phạm vi của loài cũng mở rộng đến đảo Johnston gần đó. Mãi đến năm 1984 thì có thêm 1 mẫu vật nữa chính thức được xác nhận ở quần đảo Izu (Nhật Bản), độ sâu thu thập 130 m.
Năm 2004, cá nóc dẹt chấm bụng được phát hiện ở vùng biển miền Trung và Đông Nam Việt Nam (70–140 m). Sau đó thì cá nóc dẹt chấm bụng được ghi nhận thêm ở đảo Réunion, cũng là ghi nhận đầu tiên của loài này ở Ấn Độ Dương, độ sâu 124–274 m.
Cá nóc dẹt chấm bụng sống trên nền đáy đá và cát.
Mô tả.
Chiều dài tiêu chuẩn lớn nhất được ghi nhận ở cá nóc dẹt chấm bụng là 9 cm. Thân trên hơi nâu và trắng nhạt về phía bụng. Mỗi bên thân có một dải nâu sẫm ngang chạy từ mắt đến trên gốc vây đuôi và một đốm nâu sẫm nằm ở thân dưới (giữa gốc dưới vây ngực và gốc vây hậu môn). Từ mắt có các vệt tím than toả ra. Ở trên lưng còn có các vệt tím than ngắn không đều. Vây lưng, vây hậu môn, vây đuôi và vây ngực có màu vàng nhạt. Trên vây đuôi có các chấm vàng xếp thành các hàng ngang trên tia vây.
Số tia vây ở vây lưng: 10; Số tia vây ở vây hậu môn: 10; Số tia vây ở vây ngực: 16–17.
Sinh thái.
Theo nghiên cứu của Văn Lệ và cộng sự (2006), cá nóc dẹt chấm bụng là loài có độc tính nhẹ (gây chết người khi ăn phải 100–1000 g cá nóc có chứa lượng độc từ 10 đến dưới 1000 MU/g).
Canthigaster jactator

Canthigaster jactator, tên thông thường là cá nóc đốm trắng Hawaii, là một loài cá biển thuộc chi "Canthigaster" trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1901.
Phân bố và môi trường sống.
"C. jactator" có phạm vi phân bố ở vùng biển Tây Thái Bình Dương. Đây là một loài đặc hữu của đảo san hô Johnston và quần đảo Hawaii. "C. jactator" được tìm thấy ở xung quanh các rạn san hô ngoài khơi và trong các đầm phá ở độ sâu khoảng từ 1 đến 89 m.
Mô tả.
"C. jactator" trưởng thành có kích thước tối đa được ghi nhận là khoảng 9 cm. Cơ thể màu nâu đen với các đốm lớn màu trắng và xanh lam phủ khắp cơ thể. Các vây trong mờ. "C. jactator" cũng là một "loài vệ sinh" cơ thể của loài đồi mồi "Chelonia mydas".
Số gai ở vây lưng: 0; Số tia vây mềm ở vây lưng: 9 - 10; Số gai ở vây hậu môn: 0; Số tia vây mềm ở vây hậu môn: 9 - 10; Số tia vây mềm ở vây ngực: 16 - 18.
Cũng như những loài cá nóc khác, "C. amboinensis" có khả năng sản xuất và tích lũy các độc tố như tetrodotoxin và saxitoxin trong da, tuyến sinh dục và gan. Mức độ độc tính khác nhau tùy theo từng loài, và cũng phụ thuộc vào khu vực địa lý và mùa.
Thức ăn của "C. jactator" rất đa dạng, bao gồm các loài động vật giáp xác và động vật thân mềm, và cả các loài cá nhỏ hơn. Chúng được đánh bắt nhằm mục đích thương mại cá cảnh.
Kích thước quần thể

Kích thước quần thể là tổng số các cá thể cùng loài hiện có trong một quần thể. Ví dụ:
Trong tiếng Anh, khái niệm này là population size.
Nội hàm sinh thái học.
Trong thế giới tự nhiên, kích thước quần thể bị ảnh hưởng rất nhiều do tác động của các nhân tố sinh thái dẫn đến các biến đổi không chỉ về số lượng cá thể, mà còn về mặt di truyền học.
Tính kích thước quần thể.
N = (B + I) - (D + E).
- Khi đó, nếu B = D (số sinh bằng số chết) thì N0 / Nt = 1, thì trạng thái ổn định hay cân bằng xảy ra, kích thước quần thể không thay đổi.
- Nếu N = 0 thì quần thể tuyệt chủng.
- Nếu N = 1 thì quần thể sinh vật sinh sản hữu tính chỉ còn một cá thể duy nhất, sống không có bạn tình.
- Nếu B &gt; D (sinh ra nhiều chết đi), thì kích thước tăng.
- Nếu B &lt; D (sinh ít hơn tử vong) thì kích thước đang giảm.
Trôi dạt di truyền.
Trong các điều kiện nghiệm đúng của phương trình Hacđi-Venbơc, thì điều kiện "kích thước quần thể" luôn luôn bị vi phạm ở thế giới tự nhiên, dẫn đến trạng thái mất cân bằng về các tần số alen và tần số kiểu gen, do đó cũng dẫn đến mất cân bằng về kích thước quần thể. Nguyên nhân chủ yếu là yếu tố ngẫu nhiên và phát tán hay di cư và nhập cư.
Thắt cổ chai quần thể.
Quần thể trải qua các thảm hoạ tự nhiên (do thiên tai gây nên như núi lửa phun, động đất...) hoặc thảm hoa nhân tạo (do người gây ra như đốt rừng, tràn dầu...) luôn bị biến động số lượng kèm theo hiệu ứng thắt cổ chai quần thể. Khi gặp thảm hoạ, chỉ một số ít cá thể của quần thể tình cờ sống sót, giống như quần thể vốn đựng trong một cái chai rồi bị dốc ngược đột ngột ra, thì chỉ có một số ngẫu nhiên rơi khỏi chai may mắn sót lại. Hiệu ứng này thường dẫn đến giảm độ đa dạng di truyền của quần thể (hình bên).
Bò bizôn châu Âu "(Bison bonasus)" vào thế kỷ XV có tới 60 triệu con, nhưng bị săn bắt nhiều nên phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng vào đầu thế kỷ 20. Ở Mỹ, các cá thể bò bizon ngày nay (trừ những con ở Nam Dakota) đều là con cháu của 12 cá thể còn sống sót, nên mặc dù được bảo tồn, số lượng phục hồi khoảng 360.000 con (năm 2000), nhưng độ đa dạng di truyền cực kỳ thấp (xem bảng bên).
Hiệu ứng sáng lập.
Một số cá thể di cư khỏi quần thể ban đầu đến nơi mới có thể tạo nên quần thể mới. Khi đó, các cá thể này gọi là thành viên sáng lập, còn các kiểu gen ở quần thể mới thường là kém phong phú hơn hẳn các kiểu gen ở quần thể gốc sẽ tạo nên hiệu ứng sáng lập (founder effect). Trong trường hợp này - theo Ernst Mayr - loài đã mở rộng khu phân bố nhưng lại làm giảm sự đa dạng di truyền ban đầu (hình bên).
Nhân tố giới hạn

Trong sinh học, khái niệm nhân tố giới hạn có hai nội dung khác nhau:
Nội hàm và ví dụ.
- Trong sinh lý học thực vật, cây xanh khi quang hợp cần khí CO2. Nếu nồng độ khí này xuống dưới 0,01% (bình thường ở khí quyển là 0,03%) thì phần lớn các cây xanh không quang hợp được, nghĩa là 0,01% CO2 là ngưỡng quang hợp dù cho các nhân tố khác (ánh sáng, nhiệt độ, nước...) vẫn bình thường.
- Trong một quần thể ở tự nhiên, số lượng cá thể không bao giờ tăng vô hạn, quá sức chứa của môi trường mà nó sống được, vì không đủ nơi ở, thiếu thức ăn... dẫn đến cạnh tranh tăng, tử vong nhiều. Ở trường hợp này "kích thước tối đa" là một nhân tố sinh thái, cũng là nhân tố giới hạn kích thước quần thể.
Trong kinh doanh và công nghệ.
Nhân tố giới hạn còn được gọi là nhân tố ràng buộc, trong kinh doanh là một "mặt hàng hạn chế hoặc giới hạn sản xuất hoặc bán một sản phẩm nhất định". Chẳng hạn như "số giờ máy có thể hoạt động", "thời gian lao động của nhân viên", "số lượng nguyên liệu". Thuật ngữ này cũng thường được sử dụng trong công nghệ.
Danh sách tòa nhà cao nhất Hải Phòng

Hải Phòng là thành phố TTTƯ lớn thứ 3 Việt Nam và là thành phố cảng lớn nhất đất nước. Thành phố hiện có 46 tòa nhà đã hoàn thành (bao gồm 14 tòa nhà trọc trời trên 100 mét và 32 tòa nhà cao tầng). Tính đến tháng 5 năm 2023, Diamond Crown Residence là tòa nhà cao nhất Hải Phòng với 161 mét, được cất nóc ngày 28 tháng 5. Tòa nhà cao thứ 2 Hải Phòng là Sheraton Hai Phong cao 148 mét. Cao thứ 3 là chung cư Hoàng Huy Grand Tower cao 132 mét. Xếp lần lượt từ hạng 4 đến hạng 56 là ba tòa nhà Camellia, Lotus và Tulip thuộc tổ hợp Hoàng Huy Commerce cao 129 mét
Các tòa nhà cao tầng của thành phố hầu như đều tập trung ở các quận trung tâm Hải Phòng là quận Hồng Bàng, Ngô Quyền và Lê Chân. Các huyện ngoại ô (trừ huyện Cát Hải) hầu như không có nhà cao tầng.
Tòa nhà cao nhất.
Danh sách các tòa nhà đã hoàn thành với chiều cao từ 50 mét trở lên.
Toàn quyền New Zealand

Toàn quyền New Zealand () hay còn gọi là "phó vương" là người đại diện của quân chủ New Zealand, hiện là vua Charles III. Vì nhà vua cũng là vị quân chủ của 15 Vùng lãnh thổ thuộc Khối thịnh vượng chung và thường cư trú tại Vương quốc Anh, nên theo lời khuyên của thủ tướng, đã chỉ định một tổng đốc để thực hiện một số nhiệm vụ theo hiến pháp và nghi lễ trong lãnh thổ "Vương quốc New Zealand".
Thủ tướng New Zealand

Thủ tướng New Zealand (, ) là người đứng đầu chính phủ New Zealand sau một đảng hoặc liên minh với sự hỗ trợ đa số trong Quốc hội New Zealand. Kể từ ngày 25 tháng 01 năm 2023, thủ tướng hiện tại của New Zealand là Chris Hipkins, lãnh đạo Đảng Lao động New Zealand.
Chức danh "Thủ tướng" đã xuất hiện chính thức đầu tiên trong Biểu 1873 của Đạo luật Danh sách công, nhưng ban đầu Thủ tướng được quyền làm Bộ trưởng Đất đai hoặc Bộ trưởng đầu tiên. Điều này đã chính thức được thay đổi vào năm 1869 thành "Thủ tướng". Tuy nhiên, danh hiệu này cũng đã bị bỏ lỡ, được Richard Seddon chính thức thay đổi thành "Thủ tướng YAB" vào năm 1901 trong nhiệm kỳ của mình. Sau tuyên bố của New Zealand là một cơ quan quản lý vào năm 1907, từ "Thủ tướng" được sử dụng riêng.
Đạt Nhĩ Hán

Đạt Nhĩ Hãn ("," , 1590 – 1644) là một tướng lĩnh thời Hậu Kim và đầu thời nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc. Ban đầu ông thuộc Mãn Châu Tương Hoàng Kỳ, sau đổi thành Mãn Châu Chính Lam Kỳ.
Cuộc đời.
Đạt Nhĩ Hán còn được phiên âm là Đạt Nhĩ Cáp () sinh vào năm Minh Vạn Lịch thứ 18 (1590), là con trai của Dương Thư thuộc Quách Lạc La thị cùng Triêm Hà Cô – em gái Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Vào thời Thái Tổ, ông theo cha là Dương Thư quy phụ Hậu Kim, nhậm chức Ngưu lục ngạch nhân. Sau khi cưới con gái thứ hai của Nỗ Nhĩ Cáp Xích là Nộn Triết Cách cách, Đạt Nhĩ Hãn trở thành Ngạch phò của Hậu Kim. Năm Thiên Mệnh thứ 4 (1619), ông theo Nỗ Nhĩ Cáp Xích diệt Diệp Hách bộ, có công giết được Diệp Hách Bối lặc Kim Đài Thạch, được phong thế chức Nhất đẳng Phó Tướng tương đương với Nhất đẳng Nam.
Năm 1626, Hoàng Thái Cực kế vị ngôi Khả hãn, Đạt Nhĩ Hãn trở thành là một trong tám đại thần tổng quản sự vụ Bát kỳ, nhậm chức Cố sơn Ngạch chân, thống lĩnh Mãn Châu Tương Hoàng kỳ. Ông cùng với Đại Bối lặc Đại Thiện chinh phạt Trát Lỗ Đặc bộ, bắt được Trát Lỗ Đặc Thai Cát; lại phạt Đống Quỹ bộ, bắt được 3 người Tháp Bố Nang Cổ Mục Sở Hách Nhĩ, Đỗ Khách Nhĩ, Đại Thanh Đa Nhĩ Tể, tấn Tam đẳng Tổng Binh Quan tương đương với Tam đẳng Tử. Năm Thiên Thông nguyên niên (1627), ông theo Bối lặc A Mẫn chinh phạt Triều Tiên, tấn công vào Nghĩa Châu, Định Châu, An Châu, trảm Phủ doãn. Trong những năm sau đó, ông liên tục theo quân đội triều Thanh đánh chiếm nhiều nơi như đánh vào Tuân Hóa cùng Hoàng Thái Cực năm 1629, vây công Đại Lăng Hà, Tuân Hóa, Cẩm Châu cùng Tế Nhĩ Cáp Lãng vào năm 1631, hai lần chinh phạt Sát Cáp Nhĩ bộ vào năm 1632 và 1634, chiếm được đến Tuyên Phủ (nay là thành phố Tuyên Hóa, tỉnh Hà Bắc).
Năm Sùng Đức nguyên niên (1636), ông theo A Tế Cách phạt Minh, tấn Nhất đẳng Tổng Binh Quan. Năm thứ 2 (1637), lại xuất chinh Triều Tiên, bởi vì uống rượu, làm việc trái luật mà bị hoạch tội. Năm thứ 6 (1641), bao vây Cẩm Châu, vì ông không tham gia ngự tiền hội nghị mà bị bãi nhậm, đoạt thế chức. Năm Thuận Trị nguyên niên (1644), Đạt Nhĩ Hán qua đời vì bệnh, thọ 55 tuổi.
Thanatos

Trong thần thoại Hy Lạp, Thanatos (; , phát âm trong "Cái chết", từ θνῄσκω thnēskō "chết, được chết") là sự nhân cách hóa cái chết. Ông là một nhân vật nhỏ trong thần thoại Hy Lạp, thường được nhắc đến nhưng hiếm khi xuất hiện trong mắt của người bình thường.
Trong thần thoại và thơ ca.
Nhà thơ Hy Lạp Hesiod đã viết trong "Theogony" của mình rằng Thanatos là con trai của Nyx (Màn đêm) và Erebos (Bóng tối) và anh em sinh đôi của Hypnos (Giấc ngủ).
Homer cũng xác nhận Hypnos và Thanatos là anh em sinh đôi trong bài thơ sử thi của anh ta, "Iliad", nơi họ bị Zeus buộc tội qua Apollo với việc đưa người anh hùng bị giết Sarpedon đến quê hương Lycia của anh ta.
Nhân vật của vị thần được Hesiod thiết lập trong đoạn sau của Theogony:
Một đoạn của Alcaeus, một nhà thơ trữ tình Hy Lạp của thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên, đề cập đến tập phim này:
Sisyphus, con trai của Aiolos còn hơn cả một nhân vật trần thế: đối với người phàm, Thanatos thường có số phận không thể tha thứ, nhưng anh ta chỉ bị áp đảo thành công, bởi anh hùng huyền thoại Heracles. Thanatos được giao nhiệm vụ lấy linh hồn của Alkestis, người đã hiến mạng sống của mình để đổi lấy sự sống tiếp tục của chồng cô, Vua Admetos của Pherai. Heracles là một vị khách danh dự trong Nhà Admetos vào thời điểm đó, và ông đề nghị trả ơn sự hiếu khách của nhà vua bằng cách chiến đấu với chính Thần chết vì cuộc sống của Alkestis. Khi Thanatos lên ngôi từ Hades để chiếm lấy Alkestis, Heracles nhảy lên (sprung upon) người thần và chế ngự ông ta, giành quyền có được Alkestis hồi sinh. Thanatos bỏ trốn, lừa đảo con mồi (quarry) của mình.
Euripides, trong "Alcestis":
Liên hệ với các văn hóa khác.
Nói chính xác hơn ông chính là hình tượng thần chết cầm trên tay lưỡi hái bạc đến đón linh hồn người chết về với địa phủ trong nhiều tôn giáo. Tương tự với thần Anubis của Ai Cập hay Hắc Bạch Vô Thường của Trung Hoa.
Kim Chae-won (sinh 2000)

Kim Chae-won (Hangul: 김채원; Hanja: 金采源; Hán-Việt: Kim Thái Nguyên; sinh ngày 1 tháng 8 năm 2000) là một ca sĩ thần tượng người Hàn Quốc. Cô là cựu thành viên của nhóm nhạc nữ dự án Hàn Quốc - Nhật Bản Iz*One hoạt động từ năm 2018 đến năm 2021. Hiện tại, cô đang là thành viên của nhóm nhạc nữ Le Sserafim được thành lập bởi Source Music và Hybe Labels.
Sự nghiệp.
2018–2021: "Produce 48" và Iz*One.
Năm 2018, Kim Chae-won tham gia chương trình truyền hình thực tế tuyển chọn thành viên nhóm nhạc nữ "Produce 48" với tư cách là thực tập sinh của Woollim Entertainment cùng ba thực tập sinh cùng công ty khác là Kwon Eun-bi, Kim So-hee và Kim Su-yun. Ngày 31 tháng 8 năm 2018, trong đêm chung kết của chương trình, Kim Chae-won đạt hạng 10 và được ra mắt trong nhóm nhạc dự án Iz*One. Cô được đánh giá là một trong số những thành viên có năng lực thanh nhạc và vũ đạo nổi trội trong nhóm. Ngày 29 tháng 4 năm 2021, IZ*ONE chính thức tan rã vào sau 2 năm 6 tháng hoạt động.
2022–nay: Le Sserafim.
Ngày 6 tháng 4 năm 2022, Hybe Labels công bố rằng Kim Chae-won là thành viên thứ 4 của nhóm nhạc nữ sắp ra mắt Le Sserafim. Cô đảm nhận vị trí trưởng nhóm, lead-vocal và lead-dancer của nhóm. Le Sserafim ra mắt công chúng vào ngày 2 tháng 5 năm 2022.
Onamihime

 Onamihime (Ả Na cơ) (阿南姫),(ngày 4 tháng 7 năm 1541 - 30 tháng 8 năm 1602) là một nữ samurai sống vào giai đoạn cuối thời kỳ Chiến Quốc. Bà là con gái đầu của Date Harumune, em gái của Date Terumune và là dì của Date Masamune. Bà cũng là người cai trị thành Sukagawa ở tỉnh Mutsu.
Cuộc đời.
Onamihime kết hôn với Nikaidō Moriyoshi và họ có hai người con trai, Heishiro và Yukichika. Heishiro bị bắt làm con tin cho gia tộc Ashina hùng mạnh, sau được nhận nuôi trong gia tộc ấy và đổi tên thành Ashina Moritaka. Sau khi Moriyoshi và Yukichika qua đời, Onamihime mang thân phận góa phụ trở thành người đứng đầu của Thành Sukagawa, tộc trưởng của gia tộc Nikaido và lấy pháp danh là Daijou-in.
Do cha của Date Masamune, Date Terumune bị giết hại dưới tay Nihonmatsu Yoshitsugu, Masamune đã thề báo thù, phát động một cuộc tấn công chống lại Nihonmatsu vào năm 1585. Khi ấy, Onamihime đã chiến đấu trong Trận Hitotoribashi cùng với các gia tộc đồng minh như gia tộc Ashina, Sōma, Hatakeyama và Satake góp sức chống lại gia tộc Date. Các đồng minh đã cầm đầu 30.000 quân của họ về phía Thành Motomiya. Trong khi Masamune chỉ có 7.000 quân chuẩn bị chiến lược phòng thủ, Onamihime đã chỉ huy quân đội của mình tấn công nhưng Masamune đã sử dụng một phòng thủ chiến lược và các lực lượng đồng minh đã rút lui. Năm 1588, Onamihime lại liên minh với hai gia tộc Ashina và Sōma để chống lại Date Masamune trong Trận chiến Koriyama.
Vào tháng 7 năm 1589, Trận Suriagehara bắt đầu. Date Masamune đã đánh bại quân Ashina và Satake và giành chiến thắng cho quân đội Date, cũng như được củng cố quyền lực ở Nam Mutsu. Sau đó, Masamune đã yêu cầu dì (tức Onamihime) của mình đầu hàng, nhưng bà nhất quyết từ chối. Gia tộc của Onamihime và Ishikawa tiếp tục trận chiến. Bà tự bảo vệ mình trước cuộc tấn công Thành, khi chư hầu Hodohara Yukifuji phản bội gia tộc Nikaidou và theo phe gia tộc Date, giúp Masamune chiếm lấy Thành Sukagawa. Vào ngày 26 tháng 10 năm 1589, Thành đã bị sụp đổ.
Masamune đã cứu người dì Onamihime và đưa bà đến Thành Suginome. Tuy nhiên, bà đã không sống ở đây được lâu. Onamihime căm ghét Masamune, bà đã rời khỏi Thành của cháu mình để sống cùng người cháu khác là Iwaki Tsunetaka. Sau khi Tsunetaka qua đời, bà sống cùng Satake Yoshinobu. Gia tộc Satake liên minh với Tây Quân và Onamihime đã tham gia Trận chiến Sekigahara. Sau khi Tây Quân bại trận trước Đông quân do Tokugawa Ieyasu đứng đầu, nhà Satake vẫn tiếp tục tồn tại, nhưng đã bị trừng phạt. Gia tộc Satake đã được chuyển đến Dewa theo lệnh của Tướng Tokugawa vào năm 1602. Khi đang trên đường đến Dewa, trong khi đi qua thành cũ của bà ở Sukagawa, Onamihime đã qua đời vào năm 1602 và được chôn cất ở đó.
Trong văn hóa đại chúng.
Onamihime xuất hiện trong loạt trò chơi video Nobunaga's Ambition.
Huân chương Chula Chom Klao

Huân chương Chula Chom Klao (; ) là một tước hiệu của Thái Lan, được thành lập vào năm 1873 bởi Rama V để kỷ niệm Năm Thánh thứ 90 của Triều đại Chakri và mang tên ông (จุลจอมเกล้ Chula Chom Klao). Màu hồng phản ánh màu sinh nhật thứ ba của Vua Rama V.. Đối với nhân viên công vụ và đã trung thành với chế độ quân chủ trong một thời gian dài Trong đó, nhà vua có quyền ưu tiên ban các sắc lệnh hoàng gia.