Vĩnh Minh Diên Thọ

Vĩnh Minh Diên Thọ (永明延壽: yòngmíng yánshòu; yōmyō enju; 904-975) cũng được gọi là Huệ Nhật Trí Giác (慧日智覺) là thiền sư Trung Quốc, thuộc tông Pháp Nhãn, nối pháp Quốc sư Thiên Thai Đức Thiều. 
Tông Pháp Nhãn rất phồn thịnh dưới sự hoằng hoá của sư. Học chúng đến rất đông – có lúc đến 2000 người để tham thiền. Sư có soạn bộ Tông kính lục (宗鏡錄) gồm một trăm quyển, được lưu truyền khá rộng trong giới thiền. Sư là tổ sư đời thứ ba của Tông Pháp Nhãn và cũng được tôn xưng là tổ thứ sáu của Tịnh Độ Tông tại Trung Quốc.
Cơ duyên.
Sư tên là Vương Xung Huyền, người ở Dư Hàng, phủ Lâm An (nay là tỉnh Triết Giang). Lúc còn bé tâm sư đã quy y theo Phật thừa. Đến lúc trưởng thành sư không ăn thức ăn tanh mặn, ngày chỉ ăn một bữa. Sư trì kinh Pháp Hoa chỉ sáu tuần (tuần mười ngày) là đã đọc thuộc lòng. Trong khi tụng, sư cảm được bầy dê quỳ xuống nghe kinh.
Năm 28 tuổi, Sư được làm quan trấn ở Hoa Đình nước Ngô Việt và có dịp tiếp xúc với Thiền sư Thuý Nham Lệnh Tham (đệ tử của Tuyết Phong Nghĩa Tồn). Sư lễ Thuý Nham làm thầy, sư vì hết lòng phục vụ chúng mà quên cả chức tước của mình. Mặc chẳng lụa là, ăn chẳng gia vị ngon ngọt, chỉ mặc vải thô, ăn rau rác qua ngày mà thôi.
Cơ duyên xuất gia của sư cũng rất thú vị và thường được nhắc đến. Vì thương dân nên sư trộm lấy tiền của vua mà phân phát cho người nghèo. Một vị quan khác biết được bèn tâu lại với vua. Nghe chuyện này vua rất ngạc nhiên vì ông cứ cho rằng sư là người thuần lương, thành thật. Để răn chúng dân, vua ra lệnh xử trảm nhưng lại căn dặn vị quan là nếu sư nhận lệnh mà an vui trầm tĩnh thì tha tội và đến trình vua. Quả thật như nhà vua tiên đoán, sư không tỏ vẻ sợ hãi khi nghe tin này. Được vua hỏi vì sao, Sư trả lời: "Thần muốn từ quan, cống hiến cuộc đời cho tất cả chúng sinh, muốn xuất gia tu học Phật pháp với trọn tấm lòng". Nghe như vậy, vua cho phép sư từ quan để xuất gia.
Sau khi xuất gia, sư đến ngọn Thiên Trụ núi Thiên Thai tọa thiền trong chín tuần (90 ngày), có chim xích án làm tổ trong áo của sư. Kế tiếp, sư đến tham vấn Quốc sư Thiên Thai Đức Thiều và được ấn khả, ngài căn dặn: "Ông với nguyên soái có duyên, ngày sau sẽ đại hưng Phật sự".
Hoằng pháp.
Đầu tiên sư đến chùa Tư Thánh ở núi Tuyết Đậu, Minh Châu hoằng hoá, học chúng đến rất đông. Niên hiệu Kiến Long (950), Trung Hiến Vương thỉnh sư vào chùa mới xây ở núi Linh Ẩn làm trụ trì đời thứ nhất. Qua năm sau, lại thỉnh sư đến trụ trì tại đạo tràng Vĩnh Minh, làm trụ trì đời thứ hai, tăng chúng tham học có 2.000 người.
Sư trụ trì đạo tràng Vĩnh Minh 15 năm, độ đệ tử hơn 1.700 người. Năm Khai Bảo thứ bảy, sư vào núi Thiên Thai truyền giới, khoảng hơn ngàn người. Sư thường cùng 7 chúng thọ giới Bồ-tát, ban đêm thí thực cho quỷ thần, ngày phóng sanh các loại chẳng thể tính đếm nổi. Sáu thời tán huê, hành đạo, sức lực còn lại niệm kinh Pháp Hoa đến 13000 lần.
Vua Cao Ly Triều Tiên là Quang Tông (光宗) xem ngôn giáo của sư, khiển sứ giả đến thỉnh sách, giữ lệ đệ tử, phụng kim tuyến dệt thành áo ca-sa kết kèm theo rất nhiều châu ngọc tặng cho sư. Lại phái 36 vị tăng đến tham học nơi sư và tất cả đều được tông chỉ, sau về lại Triều Tiên mỗi người giáo hóa một nơi, khiến cho tông Pháp Nhãn được mở mang, không bị thất truyền.
Năm Khai Bảo thứ tám (975), sư nhuốm bệnh. Đến giờ Thìn ngày 26/12, sư đốt hương lễ Phật rồi nói lời từ biệt chúng lần cuối. Xong sư ngồi kiết già mà thị tịch, hưởng thọ 72 tuổi, hạ lạp 42 năm. Qua năm sau, vào ngày mùng 6 tháng giêng, chúng đệ tử trang nghiêm đưa di thể sư nhập tháp ở núi Đại Từ. 
Tư tưởng.
Thiền sư Vĩnh Minh chủ trương dung hợp giữa Thiền Tông và Tịnh Độ tông, hay còn gọi là "Thiền-Tịnh song tu". Điều này có thể thấy thông qua cuộc đời tu tập của Vĩnh Minh. Ví dụ, sau khi đã đạt được tâm ấn nơi Quốc sư Thiên Thai Đức Thiều, ngoài công phu tu thiền, sư cũng kiêm tu niệm Phật và duy trì cho đến khi viên tịch. 
Ngoài ra còn có truyền thuyết cho rằng đại sư Vĩnh Minh là hóa thân của phật a di đà. Và dựa trên câu chuyện này, các tín đồ Tịnh Độ tông lấy ngày mất của đại sư Vĩnh Minh để tổ chức lễ vía Phật A-di-dà vào hàng năm. 
Chủ trương tập hợp các tông phái Phật giáo về cùng một mối, còn gọi là "Giáo Thiền hợp nhất". Trong quyển Tông Kính Lục, đại sư Vĩnh Minh tập hợp các học giả của các tông phái nổi trội thời bấy giờ như Pháp Tướng tông, Hoa Nghiêm tông, Thiên Thai Tông rồi cùng nhau phân tích những điểm giống, khác trong tông chỉ, giáo nghĩa của các tông phái trên để từ đó giải quyết những nghi vấn. Cuối cùng thống nhất tư tưởng với nhau thông qua Tâm Tông, hợp các tông phái về cùng một mối. 
Pháp ngữ.
Có vị tăng ra hỏi: "Thế nào là diệu chỉ của Vĩnh Minh?" Sư đáp: "Lại thêm hương đi." Tăng thưa: "Tạ thầy chỉ dạy." Sư bảo: "Hãy mừng chớ giao thiệp." Rồi sư làm bài kệ:Biết diệu chỉ Vĩnh Minh
Trước cửa nước một hồ
Trời soi ánh sáng dậy
Gió sang sóng mòi sinh.
"(Dục thức Vĩnh Minh chỉ"
"Môn tiền nhất hồ thủy"
"Nhật chiếu quang minh sanh"
"Phong lai ba lãng khởi)"Tăng khác hỏi: "Trường Sa Cảnh Sầm có bài kệ:"Học đạo chi nhân bất thức chân"
"Chỉ vị tùng tiền nhận thức thần"
"Vô thủy thời lai sanh tử bản"
"Si nhân hoán tác bổn lai nhân"Đâu chẳng phải lìa thức tính riêng có chân tâm ư?" Sư đáp: "Như Lai Thế Tôn trên hội Thủ-lăng-nghiêm vì ngài A-nan-đà giản biệt rất rõ mà ngươi vẫn cố chẳng tin. Ngài A-nan lấy cái suy xét theo đuổi làm tâm, bị Phật quở đó. Cái suy xét theo đuổi ấy là Thức vậy. Nếu lấy cái biết pháp, theo tướng là Phiền não thì gọi thức, chẳng gọi tâm. Ý là nhớ, nhớ tưởng cảnh trước khởi vọng đều là vọng thức, chẳng can gì về việc của tâm. Tâm chẳng phải có không, có không chẳng nhiễm. Tâm chẳng phải cấu tịnh, cấu tịnh chẳng nhơ. Cho đến mê ngộ phàm thánh đi đứng ngồi nằm đều là vọng thức, chẳng phải tâm vậy. Tâm xưa nay chẳng sinh, nay cũng chẳng diệt. Nếu biết tâm mình như thế, đối chư Phật cũng vậy. Cho nên Duy-ma-cật nói:"Trực tâm là đạo trường!" vì không có hư giả vậy".
Có tăng hỏi: "Học nhân ở tại Vĩnh Minh đã lâu, vì sao chẳng hội gia phong Vĩnh Minh?" Sư đáp: "Chỗ chẳng hội nên hội lấy". Tăng nói: "Chỗ chẳng hội làm sao mà hội?" Sư đáp: "Thai trâu sanh voi con, biển biết dấy bụi hồng".