Mười hai chiếc ghế

Mười hai chiếc ghế (Tiếng Nga: Двенадцать стульев; Tiếng Anh: Twelve Chairs) là tên một tiểu thuyết châm biếm cổ điển của hai tác giả người Liên Xô Ilf và Petrov, xuất bản năm 1928. Cốt truyện kể về các hành trình các nhân vật đi tìm kho báu giấu bên trong một chiếc ghế. Cuốn tiểu thuyết phần tiếp theo được xuất bản năm 1931. "Mười hai chiếc ghế" đã được chuyển thể thành các hình thức nghệ thuật khác, chủ yếu là phim ảnh. 
Tại Việt Nam, tiểu thuyết "Mười hai chiếc ghế" đã được dịch giả Lê Khánh Trường gửi in tại Nhà xuất bản Văn Nghệ TP HCM năm 1984 và tới nay vẫn là dịch phẩm Việt văn duy nhất. 
Hoàn cảnh ra đời.
Nhà văn Liên Xô nổi tiếng Valentin Kataev, tác giả cuốn sách "Con nuôi trung đoàn" nảy ra ý định tặng cho tác giả trẻ nào đó một ý tưởng viết sách hay mà ông đang ấp ủ. 
Hai người được ông tặng cho ý tưởng này là Evgenya (bút danh Petrov) - em ruột của ông, cùng với Ilya Ilf. Ý tưởng đó là một cuộc trùy tìm những viên kim cương được cất giấu trong một chiếc ghế. Mùa hè năm 1927, hai nhà văn trẻ kể trên từ Krym và Kavkav trở về Moskva và bắt tay vào dự án văn học mới này. 
Chỉ sau ba tháng mùa thu năm 1927, họ đã hoàn thành tiểu thuyết mới mang tên "Mười hai chiếc ghế".
Cốt truyện.
Tại Liên bang Xô Viết năm 1927 có một cựu đô thống quý tộc tên là Ippolit Matveyevich "Kisa" Vorobyaninov, ông là nhân viên tiếp nhận đăng ký kết hôn và khai tử ở một tỉnh lẻ buồn tẻ. Bà mẹ vợ ông lúc lâm chung đã tiết lộ rằng để tránh khỏi bàn tay Bolsheviks, châu báu của gia đình bà được giấu ở một trong mười hai chiếc ghế đặt ở phòng ăn. Bộ ghế này, cùng với các tài sản cá nhân khác, đã bị phe Cộng sản tước mất sau Cách mạng Tháng Mười. Vorobyaninov muốn đi tìm kho báu ấy. "Chuyên gia chỉ đạo" và vua mánh Ostap Bender ép Kisa tiết lộ câu chuyện này và buộc ông ta phải cộng tác với hắn. Hai gã lên đường đi tìm bộ ghế. Trí thông minh thu lượm từ đường phố cùng vẻ ngoài bảnh bao của Bender trở thành tài sản vô giá đối với gã Kisa trầm tính, từ đấy Bender dần trở thành người dẫn dắt nhiệm vụ.
Tại Moskva, hai gã tìm được tới nơi bộ ghế đang được đưa ra bán đấu giá. Chúng không mua được bộ ghế và nhận ra rằng bộ ghế đã được tách nhỏ ra bán cho nhiều người. Lang thang khắp Liên Xô để lấy lại bộ ghế, chúng lao vào hàng loạt chuyến phiêu lưu, từ việc cư trú trong một khu tập thể sinh viên với tường làm bằng gỗ dán, đóng giả làm thợ vẽ bảng biển trên tàu chạy đường sông, đến lừa phỉnh một câu lạc bộ đánh cờ địa phương bằng cách hứa hẹn tổ chức một giải đấu cờ quốc tế, và rồi cuốc bộ ở vùng núi Georgia. Cố đạo Fyodor (đã nghe tin về kho báu từ lời thú tội trước lúc lâm chung của bà mẹ vợ Vorobyaninov) ám ảnh với kho báu nhưng lại theo nhầm đường, lâm vào cảnh cạn tiền, rồi cuối cùng bị mắc kẹt trên đỉnh núi và mất trí. Ostap vẫn điềm tĩnh dùng sự am hiểu bản chất con người của mình để loại bỏ hết mọi chướng ngại vật, còn Vorobyaninov thì ngày càng tệ hơn. 
Hai gã dần dần tìm lại được từng chiếc ghế, nhưng kho báu vẫn mất tăm mất tích. Kisa và Ostap cuối cùng lần ra được nơi cất chiếc ghế thứ mười hai. Vorobyaninov sát hại Ostap hòng độc chiếm kho báu, nhưng rồi nhận ra rằng kho báu đã bị phát hiện ra từ trước và đã được dùng để xây nên trung tâm giải trí công cộng, là nơi cất giữ chiếc ghế đó. Vorobyaninov cũng phát điên.