vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Ngữ tộc Khoe

Ngữ tộc Khoe là nhóm ngôn ngữ phi Bantu bản địa lớn nhất miền Nam Phi. Nhóm Khoe một thời được coi là nằm trong "ngữ hệ Khoisan", với tên Khoisan Trung. Dù "Khoisan" ngày nay không còn được nhìn nhận là một ngữ hệ nữa, thuật ngữ này vẫn được dùng vì sự thuận tiện.
Ngôn ngữ đông người nói nhất (và ngôn ngữ duy nhất hay được biết tới) là tiếng Khoekhoe (Nama/Damara) ở Namibia. Phần còn lại của ngữ tộc có mặt chủ yếu trong hoang mạc Kalahari, Botswana. Những ngôn ngữ giống nhau đến mức người nói tiếng Khoekhoe và người nói ngôn ngữ Khoe ở Botswana vẫn giao tiếp được ở mức nào đó.
Nhóm Khoe là các ngôn ngữ Khoisan đầu tiên mà thực dân châu Âu bắt gặp, để rồi trở nên nổi tiếng nhờ vào sự hiện diện của âm "click" (dù nói chung click không xuất hiện với mật độ dày bằng các nhóm Khoisan khác). Ngữ tộc này chia ra hai nhánh, "Khoekhoe" ở Namibia-Nam Phi, và "Tshu–Khwe" ở Botswana-Zimbabwe. Trừ tiếng Nama/Khoekhoe, mọi ngôn ngữ Khoe đều đang chịu sức ép từ ngôn ngữ quốc gia hay ngôn ngữ trong khu vực (chẳng hạn tiếng Tswana).
Batavia, Đông Ấn Hà Lan

Batavia, cũng gọi là Batauia trong tiếng Mã Lai Betawi, đã là thủ đô của Đông Ấn Hà Lan. Khu vực này trùng với ranh giới ngày nay của Jakarta, Indonesia. Batavia có thể đề cập đến thành phố hoặc vùng ngoại ô và vùng nội địa của nó, Ommelanden, bao gồm khu vực rộng lớn hơn nhiều của Vùng dân cư Batavia ở các tỉnh ngày nay gồm Jakarta, Banten và Tây Java.
Batavia được người Hà Lan thành lập vào năm 1619, trên khu vực đổ nát của Jayakarta, dẫn đến việc thành lập thuộc địa Hà Lan; Batavia trở thành trung tâm của mạng lưới giao dịch của Công ty Đông Ấn Hà Lan ở châu Á. Để bảo vệ lợi ích thương mại của họ, công ty và chính quyền thuộc địa đã tiếp thu lãnh thổ xung quanh.
Batavia nằm trên bờ biển phía bắc của Java, trong một vịnh kín gió, trên một vùng đất đầm lầy và những ngọn đồi uốn lượn với những kênh đào. Thành phố có hai trung tâm: Oud Batavia (phần cổ nhất của thành phố) và thành phố tương đối mới hơn, trên vùng đất cao hơn về phía nam.
Đây là một thành phố thuộc địa trong khoảng 320 năm cho đến năm 1942, khi Đông Ấn Hà Lan bị Nhật chiếm đóng trong thế chiến II. Trong thời kỳ chiếm đóng của Nhật Bản và sau khi những người theo chủ nghĩa dân tộc Indonesia tuyên bố độc lập vào ngày 17 tháng 8 năm 1945, thành phố này được gọi là Jakarta. Nó được quốc tế biết đến với tên tiếng Hà Lan cho đến khi Indonesia giành được độc lập hoàn toàn vào năm 1949, khi thành phố được đổi tên thành Jakarta.
Ngữ hệ Kxʼa

Ngữ hệ Kxʼa, còn gọi là ngữ hệ Ju–ǂHoan, là một ngữ hệ xác lập năm 2010, thiết lập mối quan hệ giữa Tiếng ǂʼAmkoe (ǂHoan) với cụm phương ngữ ǃKung (Juu). Người ta đã phỏng đoán về mối quan hệ này từ hơn một thập niên trước đó. Cùng với nhóm Tuu và Khoe-Kwadi, đây là một trong ba ngữ hệ bản địa miền nam châu Phi (cả ba hao hao nhau về loại hình do ảnh hưởng lẫn nhau trong một khu vực).
Ngôn ngữ.
Tiếng ǂʼAmkoe lúc trước bị xếp trong nhóm Tuu, có lẽ là do lầm lẫn với một phương ngữ tên ǂHȍȁn, dù điều duy nhất chúng có chung là đặc điểm loại hình như âm click đôi môi.
Honken &amp; Heine (2010) lấy từ "Kxʼa" làm tên thay thế cho cho tên cũ "Ju–ǂHoan" (dễ lẫn lộn với tiếng Juǀʼhoan). Cái tên này bắt nguồn từ từ 'đất' (một từ có mặt trong hai nhánh của ngữ hệ, và cả ngôn ngữ lân cận như tiếng Kwadi).
Đặc điểm.
Honken &amp; Heine (2010) phục dựng 6 loạt âm click cho ngôn ngữ Kxʼa: 5 trong số đó có mặt trong vài phương ngữ ǃKung, cộng thêm âm click đôi môi từ tiếng ǂHoan. Âm click đôi môi trở thành âm click răng trong tiếng ǃXun; âm click quặt lưỡi trở thành âm click cạnh lưỡi trong tiếng ǂHoan và tiếng ǃXun Bắc, trở thành âm click chân răng trong tiếng ǃXun Nam, giữ nguyên là âm click quặt lưỡi trong tiếng ǃXun Trung. Tuy nhiên, Starostin (2003) tin rằng âm click đôi môi là đặc điểm phát triển thứ cấp trong tiếng . Ông dẫn chứng bằng từ 'một' () và 'hai' (), hai từ có âm click đôi môi trong tiếng nhưng không có bất kỳ dấu vết âm đôi môi nào trong các ngôn ngữ Khoisan khác.
Biểu tình Iran 2019

Biểu tình Iran 2019 là một loạt các cuộc biểu tình dân sự xảy ra ở nhiều thành phố trên khắp Iran, ban đầu là phản đối việc tăng giá nhiên liệu 200% nhưng sau đó đã mở rộng để phản đối chế độ hiện tại ở Iran và Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei. Các cuộc biểu tình bắt đầu vào tối ngày 15 tháng 11 và trong vòng vài giờ đã lan đến 21 thành phố khi các video về cuộc biểu tình bắt đầu lan truyền trên mạng. Hình ảnh về các cuộc biểu tình bạo lực đã được chia sẻ trên internet với các cuộc biểu tình đạt đến cấp độ quốc tế.
Tổ chức Ân xá Quốc tế báo cáo rằng chính phủ đã sử dụng lực lượng gây chết người ở các thành phố trên khắp đất nước và đã có ít nhất 115 người thiệt mạng vì tiếng súng từ IRGC và các lực lượng vũ trang khác theo lệnh trực tiếp từ nhà lãnh đạo tối cao. Tuyên bố của Amnesty đã bị người phát ngôn từ chối cho nhiệm vụ của Iran tới UN Alireza Miryousefi. Chính phủ Iran đã tịch thu thi thể của những người biểu tình bị giết và bị thương có nghĩa là không có con số chính thức nào về tổng số người thiệt mạng.
Để ngăn chặn việc chia sẻ thông tin liên quan đến các cuộc biểu tình và cái chết của hàng trăm người biểu tình trên các nền tảng truyền thông xã hội, chính phủ đã chặn Internet trên toàn quốc, dẫn đến mất hoàn toàn kết nối Internet gần như toàn bộ khoảng sáu ngày.
Dựa trên tường thuật của Tổ chức Ân xá Quốc tế và Đài phát thanh Farda, loạt cuộc biểu tình này có thể là bạo lực và nghiêm trọng nhất kể từ Cách mạng Iran năm 1979.
Bối cảnh.
Các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu đối với Iran, cùng với sự quản lý kinh tế sai lầm, đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng ở Iran trong vài năm qua. Trước tình trạng bất ổn, Tổng thống đương nhiệm của Iran, Hassan Rouhani nói, "Iran đang trải qua một trong những năm khó khăn nhất kể từ cuộc cách mạng Hồi giáo 1979". Các đồng minh Iran ở Lebanon và Iraq cũng đã chứng kiến các cuộc biểu tình chống chính phủ.
Vào nửa đêm ngày 15 tháng 11 năm 2019, chính phủ Iran tuyên bố sẽ tăng giá nhiên liệu. Trước khi tăng giá, tài xế có thể mua tới cho 10.000 rial Iran mỗi lít (khoảng 1,15 đô la Mỹ mỗi gallon), với mức giá mới là 15.000 rial mỗi lít (khoảng 1,70 đô la Mỹ mỗi gallon) cho đầu tiên mỗi tháng và 30.000 mỗi lít (khoảng 3,40 đô la Mỹ mỗi gallon) sau đó, giá tăng từ 50% đến 200%. Một chương trình truyền hình nhà nước của Iran đã mô tả các biện pháp này như một cách giúp tài trợ cho khoảng 60 triệu người Iran.
Các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ đối với Iran

Hoa Kỳ áp dụng các các trừng phạt kinh tế, thương mại, khoa học và quân sự đối với Iran. Các biện pháp trừng phạt kinh tế của Hoa Kỳ được quản lý bởi Cơ quan kiểm soát tài sản nước ngoài chính phủ Hoa Kỳ. Hiện tại, lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ đối với Iran bao gồm lệnh cấm vận đối với nước này của Hoa Kỳ và lệnh cấm bán máy bay và linh kiện sửa chữa cho các công ty hàng không Iran.
Vào ngày 17 tháng 5 năm 2018, Ủy ban Châu Âu đã tuyên bố ý định thực hiện đạo luật ngăn chặn năm 1996 để tuyên bố các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran vô hiệu ở châu Âu và cấm các công dân và công ty châu Âu tuân thủ chúng. Ủy ban cũng chỉ thị Ngân hàng đầu tư châu Âu để tạo điều kiện cho đầu tư của các công ty châu Âu vào Iran.
Khung pháp lý.
Các lệnh trừng phạt đầu tiên của Hoa Kỳ đối với Iran đã được Tổng thống Carter áp dụng vào tháng 11 năm 1979 bởi Sắc lệnh hành pháp 12170 sau khi một nhóm các học sinh cấp tiến bắt giữ Đại sứ quán Mỹ và bắt con tin những người bên trong tại Tehran sau khi Mỹ cho phép Shah của Iran bị lưu đày vào Hoa Kỳ để chữa bệnh. Sắc lệnh đã đóng băng khoảng 12 tỷ đô la tài sản của Iran, bao gồm tiền gửi ngân hàng, vàng và các tài sản khác. Một số tài sản Các quan chức Iran nói 10 tỷ đô la, các quan chức Hoa Kỳ nói rằng ít hơn nhiều vẫn còn bị đóng băng trong khi chờ giải quyết các khiếu nại pháp lý phát sinh từ cuộc cách mạng.
Sau Iraq xâm chiếm Iran, Hoa Kỳ đã gia tăng các biện pháp trừng phạt đối với Iran. Năm 1984, các lệnh trừng phạt đã được phê duyệt để cấm bán vũ khí và tất cả sự trợ giúp của Hoa Kỳ cho Iran. Đạo luật trừng phạt Iran và Libya (ILSA) được ký ngày 5 tháng 8 năm 1996 (H.R. 3107, P.L. 104-172). ILSA đã được đổi tên vào năm 2006, Đạo luật trừng phạt Iran (ISA) khi lệnh trừng phạt đối với Libya bị chấm dứt.
Vào ngày 31 tháng 7 năm 2013, các thành viên của Hạ viện Hoa Kỳ đã bỏ phiếu với tỷ lệ 400 phiếu thuận 20 phiếu chống ủng hộ các biện pháp trừng phạt cứng rắn.
Bàn phím IBM PC

Bàn phím cho các máy tính tương thích với IBM PC đã được chuẩn hóa. Tuy nhiên, trong hơn 30 năm kiến trúc PC được cập nhật thường xuyên, nhiều biến thể bố trí bàn phím đã được phát triển.
Một lớp bàn phím IBM PC nổi tiếng là Model M. Được giới thiệu vào năm 1986 và được sản xuất bởi IBM, Lexmark, Maxi-Switch và Unicomp, đại đa số các bàn phím Model M được trang bị với thiết kế phím lò xo buckling và nhiều bàn phím có các keycap có thể thay thế dễ dàng.
Bố trí bàn phím.
Bàn phím PC đã thay đổi qua nhiều năm, thường là lúc ra mắt các phiên bản PC mới của IBM. 
Các bổ sung phổ biến cho bố cục tiêu chuẩn bao gồm các phím quản lý nguồn bổ sung, điều khiển âm lượng, điều khiển trình phát đa phương tiện và các phím tắt có thể định cấu hình người dùng khác cho ứng dụng email, trình duyệt World Wide Web, v.v.
Anna của Đan Mạch

Anna của Đan Mạch (tiếng Đan Mạch: "Anna af Danmark"; tiếng Anh: "Anne of Denmark"; 12 tháng 12, năm 1574 - 2 tháng 3, năm 1619), là một vương nữ người Đan Mạch, là Vương hậu của Vương quốc Scotland từ năm 1589 với tư cách là vợ của James VI của Scotland, rồi Vương hậu của Vương quốc Anh và Ireland từ năm 1603 sau khi chồng bà trở thành James I của Anh.
Con gái thứ hai của Quốc vương Frederick II của Đan Mạch, Anna kết hôn với James khi 15 tuổi và sinh cho ông 3 người con đều khỏe mạnh, trong đó có vị Vua nước Anh tương lai, Charles I. Cuộc sống của hai vợ chồng buổi đầu hòa thuận, song lại tan vỡ và thậm chí ly thân vào những năm sau vì khác biệt tư tưởng, Anne thậm chí đã dùng các phe phái người Scotland của mình để can thiệp trong việc dạy và giáo dục con trai cả của hai người, Henry, Thân vương xứ Wales. Dẫu vậy, Anne và Vua James vẫn dành cho nhau sự tôn trọng đáng kể và tình cảm cho dù đã có những va chạm gay gắt này.
Tại nước Anh, Anna đã dùng sự khéo léo của mình trong việc lôi kéo bảo trợ nghệ thuật, khiến bà có một "triều đình" của riêng mình và chủ trì những buổi salon rực rỡ nhất Châu Âu vào thời điểm ấy. Từ năm 1612, vì tình trạng sức khỏe kéo dài, Anne đã phải rút lui khỏi triều đình. Khi qua đời, dù được cho biết là đã theo Kháng Cách, nhưng vài tài liệu cho thấy bà đã là Công giáo trong vài thời điểm còn sống. Đánh giá chung về Anna theo truyền thống khá mờ nhạt và thường có xu hướng xem nhẹ bà, song các sử gia hiện đại nhận thấy bà có vai trò đáng kể về nghệ thuật trong thời đại Jacobean.
Người Thụy Sĩ

Người Thụy Sĩ (, , , ) là công dân của nước Thụy Sĩ hoặc người gốc Thụy Sĩ.
Số lượng công dân Thụy Sĩ đã tăng từ 1,7 triệu vào năm 1815 lên 7 triệu vào năm 2016. Hơn 1,5 triệu công dân Thụy Sĩ giữ nhiều quốc tịch. Khoảng 11% công dân sống ở nước ngoài (0,8 triệu, trong đó 0,6 triệu người có nhiều quốc tịch). Khoảng 60% những người sống ở nước ngoài cư trú trong Liên minh châu Âu (0,46 triệu). Các nhóm lớn nhất của con cháu người Thụy Sĩ và quốc tịch bên ngoài châu Âu được tìm thấy ở Hoa Kỳ và Canada.
Mặc dù nhà nước hiện đại của Thụy Sĩ bắt nguồn từ năm 1848, thời kỳ của chủ nghĩa dân tộc lãng mạn, nó không phải là quốc gia và người Thụy Sĩ thường không được coi là thành lập một nhóm dân tộc duy nhất, mà là một liên minh (') hoặc ' ("quốc gia của ý chí", "quốc gia theo sự lựa chọn", nghĩa là một quốc gia có liên quan), một thuật ngữ được đặt ra trái ngược với " quốc gia " theo nghĩa ngôn ngữ thông thường hoặc dân tộc của thuật ngữ này.
Từ "Swiss (Thụy Sĩ)" (trước đây là tiếng Anh cũng là "Switzer") và tên của nước Thụy Sĩ, cuối cùng có nguồn gốc từ tên gọi "Schwyz", đã được sử dụng rộng rãi để chỉ Cựu Liên bang Thụy Sĩ từ thế kỷ 16.
Bóng rổ tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019

Bóng rổ sẽ là một trong những môn thể thao được tranh tài tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2019 ở Philippines.
Giải đấu bóng rổ trong đại hội sẽ có bốn nội dung: bóng rổ 5x5 truyền thống và bóng rổ 3x3, dành cho cả nam và nữ.
Trong 5x5, Philippines là đương kim vô địch 12 lần ở nam và Malaysia là đương kim vô địch 2 lần ở nữ. Bóng rổ 3x3 sẽ được tranh tài lần đầu tiên dành cho cả hai giới tính.
Lịch thi đấu.
Bóng rổ 3x3 sẽ được tổ chức từ ngày 1 đến ngày 2 tháng 12 năm 2019 trong khi nội dung bóng rổ 5x5 thông thường sẽ được tổ chức từ ngày 4 đến ngày 10 tháng 12 năm 2019.
Địa điểm.
Cuộc thi bóng rổ 5x5 thông thường sẽ được tổ chức tại Mall of Asia Arena ở Pasay trong khi cuộc thi bóng rổ 3x3 sẽ được tổ chức tại Trung tâm Filoil Flying V ở San Juan.
Cuneta Astrodome trước đây cũng được coi là địa điểm tiềm năng cho bóng rổ 5x5 trong khi Trung tâm hoạt động SM Mall of Asia được coi là nơi tổ chức cuộc thi bóng rổ 3x3.
Discovery Asia

Discovery Asia (trước đây là Discovery HD và Discovery HD World) là một kênh truyền hình trả tiền ở Đông Nam Á có các phim tài liệu liên quan đến châu Á. Nó được vận hành bởi Discovery Asia-Pacific, một bộ phận của Discovery, Inc.
Lịch sử.
Kênh được ra mắt vào năm 2005 với tên Discovery HD, kênh độ nét cao đầu tiên ở châu Á. Nó đã có mặt lần đầu tiên ở Hàn Quốc vào Tháng 2, và ở Nhật Bản vào Tháng 12. Vào ngày 1 tháng 4 năm 2010, Discovery HD đã được đổi thành Discovery HD World. Vào năm 2008, Discovery Channel HD được ra mắt tại Nhật Bản. Vào tháng 2 năm 2010, Discovery HD World India được ra mắt với các chương trình lồng tiếng trong tiếng Hindi và Tamil.
The Shirelles

The Shirelles là một nhóm nhạc nữ người Mỹ đáng chú ý về nhịp điệu và nhạc blues, nhạc doo-wop và nhạc soul và trở nên nổi tiếng vào đầu những năm 1960. Họ bao gồm những người bạn học Shirley Owens (sau này là Shirley Alston Reeves), Doris Coley (sau là Doris Kenner-Jackson), Addie "Micki" Harris (sau là Addie Harris McFadden) và Beverly Lee.
Được thành lập vào năm 1957 cho một chương trình tài năng tại trường trung học của họ, họ đã được Florence Greenberg của Tiara Records ký hợp đồng. Đĩa đơn đầu tiên của họ, "I Met Him on a Sunday", được Tiara phát hành và được Decca Records cấp phép vào năm 1958. Sau một thời gian ngắn và không thành công với Decca, họ đã cùng Greenberg đến công ty mới thành lập của cô, Scepter Records. Chuyển sang làm việc với Luther Dixon, nhóm đã trở nên nổi tiếng với bài hát "Tonight's the Night". Sau một thời gian hợp tác thành công với Dixon và được Sinceter quảng bá, với bảy bài hát hit hàng đầu, ban nhạc The Shirelles rời khỏi Sinceter vào năm 1966. Sau đó, họ đã không thể duy trì sự nổi tiếng trước đó.
Shirelles đã được mô tả là có "âm thanh của các nữ sinh ngây thơ" trái ngược với chủ đề tình dục trong nhiều bài hát của họ. Một số bản hit của họ đã sử dụng dây và nhạc baião. Họ đã được ghi nhận với việc ra mắt thể loại nhóm nhạc nữ, với phần lớn âm nhạc của họ phản ánh bản chất của thể loại này. Sự chấp nhận của họ bởi cả khán giả da trắng và da đen, trước những hành vi Motown, đã được ghi nhận là phản ánh sự thành công ban đầu của Phong trào Dân quyền. Họ đã nhận được nhiều danh hiệu, bao gồm Giải thưởng Tiên phong từ Quỹ Nhịp điệu và Blues, cũng như được giới thiệu vào Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll năm 1996, và được vinh danh là một trong 100 Nghệ sĩ vĩ đại nhất mọi thời đại của "tạp chí Rolling Stone" năm 2004. Hai trong số các bài hát của họ, "Will You Love Me Tom" và "Tonight's the Night", được "tạp chí Rolling Stone chọn" vào danh sách những bài hát hay nhất mọi thời đại.
Hồ Baringo

Hồ Baringo là một hồ nước nằm ở Thung lũng Tách giãn Lớn, Kenya. Nó nằm ở độ cao và có diện tích bề mặt là . Hồ được nuôi dưỡng bởi một số dòng sông như Molo, Perkerra và Ol Arabel và không có cửa thoát nước rõ ràng. Nước được cho là thấm qua các lớp trầm tích và tầng đá núi lửa bị đứt gãy. Đây là một trong hai hồ nước ngọt của Thung lũng Tách giãn Lớn ở Kenya cùng với hồ Naivasha. Vị trí của Baringo nằm ở khu vực xa xôi hẻo lánh, nóng và bụi nhưng nó lại là nhà của hơn 470 loài chim, đáng chú ý có cả các loài hồng hạc di trú và diệc Goliath.
Mô tả.
Hồ nước này là một phần của Đới tách giãn Đông Phi. Phía tây của hồ là các đồi Tugen, là một nhóm các ngọn núi thấp được nâng lên từ đá núi lửa và đá biến chất. Ở phía đông là vách đá Laikipia.
Nước chảy vào hồ bắt nguồn từ vách đá Mau và đồi Tugen. Đây là môi trường sống và nơi ẩn náu quan trọng của hơn 500 loài động vật hoang dã, trong đó có một số loài chim di trú mặt nướcd có tầm quan trọng khu vực và toàn cầu. Hồ cũng cung cấp môi trường sống cho bảy loài cá nước ngọt, một trong số đó là rô phi sông Nin, một loài đặc hữu của hồ. Một số loài động vật đáng chú ý gồm hà mã, cá sấu sông Nin và nhiều loài động vật có vú, lưỡng cư, bò sát và cộng đồng không xương sống khác.
Trong khi trữ lượng cá rô phi sông Nin đang suy giảm xuống mức thấp thì loài cá phổi cẩm thạch được đưa vào hồ từ năm 1974 hiện đang phát triển tốt và đóng vai trò là nguồn cung chính cho các ngư dân quanh hồ. Mực nước đã giảm do hạn hán và tưới quá nhiều. Nước hồ thường đục với trầm tích, một phần do xói mòn đất ở khu vực lưu vực, đặc biệt là trên đồng bằng Loboi nằm ở phía nam hồ.
Hồ có một số đảo nhỏ, lớn nhất trong số đó là đảo Ol Kokwe. Ol Kokwe, một núi lửa đã tuyệt chủng có liên quan đến núi lửa Korosi ở phía bắc hồ là nơi có một số suối nước nóng, mạch phun khí, một số trong đó có lưu huỳnh kết tủa. Một nhóm các suối nước nóng khác xả dọc theo bờ hồ gần Soro, góc đông bắc của đảo.
Gần hồ là một số địa điểm khảo cổ và cổ sinh vật học quan trọng có chứa những hóa thạch Liên họ Người và Tông Người đã được tìm thấy trong chuỗi trầm tích Miocen và Pleistocen.
Thị trấn chính gần hồ là Marigat trong khi các khu định cư nhỏ hơn bao gồm Kampi ya Samaki và Loruk. Khu vực này ngày càng được khách du lịch ghé thăm nhiều hơn. Ở cuối phía nam của hồ là một khu vực có nhiều dân tộc theo chủ nghĩa mục vụ bao gồm Il Chamus, Rendille, Turkana và Kalenjin.
Petula Clark

Petula Clark, CBE (tên khai sinh: Sally Olwen Clark, 15 tháng 11 năm 1932) là một ca sĩ, diễn viên và nhà soạn nhạc người Anh có sự nghiệp kéo dài tám thập kỷ.
Sự nghiệp chuyên nghiệp của Clark bắt đầu trong Thế chiến II, với tư cách là một nghệ sĩ giải trí trên BBC Radio. Từ những năm 1950, cô bắt đầu thu âm bằng tiếng Pháp và ghi được các bản hit quốc tế bằng cả tiếng Pháp và tiếng Anh với các bài hát như "The Little Shoemaker", "Baby Lover", "With All My Heart" và "Prends Mon Cœur". Lượt truy cập bằng tiếng Đức, tiếng Ý và tiếng Tây Ban Nha theo sau. Vào cuối năm 1964, thành công toàn cầu của Clark mở rộng sang Mỹ với bốn năm hoạt động định nghĩa nghề nghiệp, thường là những người độc thân, nhiều người viết hoặc đồng sáng tác bởi Tony Hatch (và Jackie Trent). Chúng bao gồm bài hát đặc trưng của bà gồm " Downtown ", " I know a Place ", " My Love ", " A Sign of the Times ", " I Couldn't Live without Your Love ", " Who Am I? ", " Color My World ","This Is My Song"(của Charlie Chaplin),"Don't Sleep in the Subway", "The Other Man's Grass Is Always Greener" và Kiss Me Goodbye". Ở Mỹ, bà được mệnh danh là "Đệ nhất phu nhân của cuộc xâm lược âm nhạc từ nước Anh ". Clark đã bán được hơn 68 triệu đĩa hát.
Take Me Home, Country Roads

"Take Me Home, Country Roads", còn được gọi là "Take Me Home" hay "Country Roads", là một bài hát được Bill Danoff, Taffy Nivert và John Denver viết, lấy cảm hứng từ vẻ đẹp của Clopper Road, một con đường cũ ở Quận Montgomery, Maryland. Các thông tin địa lý của bài hát được chia sẻ bởi cả khu vực Tây Virginia và cả bang West Virginia; tuy nhiên, bài hát đã được liên kết mạnh mẽ với phần sau. Nó được phát hành dưới dạng đĩa đơn được thực hiện bởi Denver vào ngày 12 Tháng Tư năm 1971, đạt đỉnh điểm ở vị trí thứ 2 trên US Hot 100 singles của "bảng xếp hạng Billboard" trong tuần kết thúc ngày 28 tháng 8 năm 1971. Bài hát đã thành công khi phát hành lần đầu và được RIAA chứng nhận Vàng vào ngày 18 tháng 8 năm 1971 và Bạch kim vào ngày 10 tháng 4 năm 2017. Bài hát trở thành một trong những bài hát được yêu thích và yêu thích nhất của John Denver. Nó đã tiếp tục được bán, với hơn 1,5 triệu bản kỹ thuật số được bán tại Hoa Kỳ. Nó được coi là bài hát đặc trưng của Denver.
Bài hát có một trạng thái nổi bật là một biểu tượng mang tính biểu tượng của West Virginia, được mô tả là "gần như thiên đường". Vào tháng 3 năm 2014, nó đã trở thành một trong bốn bài quốc ca chính thức của West Virginia.
Sáng tác.
Cảm hứng cho bài hát đến trong khi vợ chồng Nivert và Danoff đang lái xe trên đường Clopper (Maryland Route 117) ở gần quận Montgomery, Maryland đến tham gia buổi gặp mặt gia đình Nivert ở Gaithersburg.
Trong văn hóa đại chúng.
Trong bộ phim năm 2017 "" của Matthew Vaughn, nhân vật Merlin đã hát "Take Me Home, Country Roads" trước khi chết giữa một bãi mìn.
Tôn Khải

Tôn Khải (; ? – 304), là tướng lĩnh Đông Ngô, Tây Tấn thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
Cuộc đời.
Tôn Khải là con trai của tướng quân Tôn Thiều, cùng cha và em trai Tôn Việt ba đời trấn thủ Kinh Khẩu. Tôn Khải là người có danh vọng trong hàng tôn thất, từng được phong làm Tông chính. Năm 258, Khải nghe theo lệnh của Tôn Lâm, lập Tôn Hưu lên làm vua.
Năm 264, Tôn Hạo đăng cơ, Tôn Khải được phong Vũ vệ tướng quân, Kinh Hạ đốc, trấn thủ Kinh Khẩu, lập chiến công mà được phong tước Lâm Thành hầu.
Năm 266, sơn dân Vĩnh An là Thi Đãn bắt cóc em trai của Tôn Hạo là Tôn Khiêm, hướng cố đô Kiến Nghiệp xuất phát. Cuối cùng loạn quân bị Đinh Cố, Gia Cát Tịnh đánh tan, Tôn Khiêm được cứu về. Vì Tôn Khải đóng quân gần đó mà không biết sự tình nên nhiều lần bị Tôn Hạo chỉ trích. Khải từ đó lo sợ bị Tôn Hạo giết hại.
Năm 276, Tôn Hạo hạ chiếu thăng Tôn Khải làm Phiêu kỵ tướng quân, triệu về đô thành. Lúc đó Tôn Hạo đã giết hại rất nhiều đại thần, khiến lòng người hoang mang. Tôn Khải không dám đánh cược xem đây có phải âm mưu hay không, quyết định dẫn vợ con cùng thân binh, tổng cộng mấy trăm người hàng Tấn. Tới Tấn, Khải được Tư Mã Viêm phong làm Xa kỵ tướng quân, tước Đan Dương hầu.
Năm 280, Tây Tấn diệt Đông Ngô, Tôn Khải bị giáng xuống chức Độ liêu tướng quân. Năm 304 năm, chết.
Trong văn hóa.
Trong tiểu thuyết "Tam quốc diễn nghĩa" của La Quán Trung, Tôn Khải xuất hiện ở hồi 113, giữ chức Tông chính. Tôn Lâm phế truất Tôn Lượng, phái Tôn Khải, Đổng Triều đến Hổ Lâm rước Tôn Hưu về lập làm vua.
Tiếng Luganda

 
Tiếng Ganda hoặc Luganda (tên tự gọi:"Oluganda") là một ngôn ngữ Bantu thuộc ngữ hệ Niger-Congo, được nói ở khu vực Hồ Lớn châu Phi. Đây là một trong những ngôn ngữ chính ở Uganda, được nói bởi hơn tám triệu người Baganda và những dân tộc khác sống chủ yếu ở miền trung Uganda, bao gồm cả thủ đô Kampala của Uganda. Về mặt hình thái, nó là một ngôn ngữ chắp dính mức cao với trật tự từ chủ-động-tân.
Với ít nhất tám triệu người nói bản ngữ ở khu vực Buganda và một triệu người thông thạo khác ở nơi khác, nó là ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi ở Uganda. Nó là ngôn ngữ xếp thứ hai, theo sau tiếng Anh và đứng trước tiếng Swirin.
Tiếng Luganda được giảng dạy trong một số trường tiểu học ở Buganda khi học sinh bắt đầu học tiếng Anh, ngôn ngữ chính thức chính của Uganda. Cho đến những năm 1960, tiếng Luganda cũng là ngôn ngữ giảng dạy chính thức tại các trường tiểu học ở Đông Uganda.
Tiếng Comoros

Tiếng Comoros ("Shikomori" hoặc "Shimasiwa", "tiếng (của) đảo") là tên được đặt cho 4 phương ngữ/ngôn ngữ thuộc Ngữ hệ Nam Đảo được nói ở Quần đảo Comoro, một quần đảo ở tây nam Ấn Độ Dương, nằm giữa Mozambique và Madagascar. Nó là một trong những ngôn ngữ chính thức của Comoros được quy định trong hiến pháp. Shimaore, một trong số các ngôn ngữ này, được nói trên hòn đảo tranh chấp Mayotte, một tỉnh của Pháp nhưng Comoros tuyên bố chủ quyền. Giống như tiếng Swahili, các ngôn ngữ Comoros thuộc nhóm ngôn ngữ Sabaki, một phần của nhóm ngôn ngữ Bantu.
Phân loại:.
Có 4 ngôn ngữ liên quan nhau: "Shindzuani", "Shimaore", "Shimwali" và "Shingazija", mỗi ngôn ngữ lần lượt được nói tại một trong bốn hòn đảo lớn (và các đảo nhỏ lân cận) sau: Anjouan, Mayotte, Mohéli và Grand Comore, tương ứng.
Bên cạnh nhiều từ vựng vay mượn từ tiếng Ả Rập, tiếng Swahili láng giềng; từ thế kỷ thứ 16, các phương ngữ Comoros còn chịu ảnh hưởng của tiếng Bồ Đào Nha, cũng như tiếng Anh với mức độ thấp hơn. Kể từ thế kỷ 19, tiếng Pháp đã có những ảnh hưởng lớn đến ngôn ngữ ngày.
Ngôn ngữ này từng được viết bằng chữ Ajami. Chính quyền thực dân Pháp đã đem tới đây chữ Latinh, trong đó một phiên bản sửa đổi được ra nghị định chính thức vào năm 2009. Nhiều người Comoros hiện sử dụng chữ Latinh khi viết ngôn ngữ Comoros, mặc dù chữ Ajami vẫn được sử dụng rộng rãi, đặc biệt là phụ nữ.
Nó là ngôn ngữ dùng để viết quốc ca, "Umodja wa Masiwa".
Phục bích tại châu Đại Dương

Phục bích (chữ Hán: 復辟), còn được phiên âm là phục tích hay phục tịch, nghĩa đen là "khôi phục ngôi vua" là trường hợp một quân chủ đã từ nhiệm hoặc đã bị phế truất hay từng bị lật đổ bởi các cuộc cách mạng và đảo chính trong nước, thậm chí phải lưu vong do nạn ngoại xâm nhưng sau đó khôi phục lại được ngôi vị của mình.
Dưới đây là bản danh sách liệt kê tất cả những cuộc phục bích trong lịch sử nhân loại trên phạm vi toàn châu Đại Dương tự cổ chí kim, ngoài những vị vua chính thống được công nhận ở đây có bổ sung thêm những nhân vật có quyền lực tương đương quân chủ bao gồm: các vị vua tự xưng tồn tại ngắn ngủi, những vị quyền thần thế tập (Lãnh chúa, Mạc phủ), những vị đứng đầu một chính thể độc lập kiểu như Tiết độ sứ hay Thống đốc và quân phiệt cát cứ thời loạn hoặc những vị nhiếp chính cùng hoàng tử giám quốc.
Wallis và Futuna.
Lavelua:
Năm 1829, vua Soane-Patita Vaimua Lavelua bị mất chức bởi Takala. Tuy nhiên chỉ một năm sau, ông đã thành công trong việc giành lại ngôi vị của mình. 
Năm 1910, vua Sosefo Mautāmakia I thất bại bởi Soane-Patita Lavuia. Năm 1916, Sosefo Mautāmakia II kế nhiệm chức vụ của Soane-Patita Lavuia đến năm 1918 thì Vitolo Kulihaapai lên thay thế. Năm 1824, Tomasi Kulimoetoke I nắm giữ quyền lực tại Lavelua. Năm 1928 thì đến lượt Mikaele Tufele II cai trị, năm 1931 Sosefo Mautāmakia I quay trở lại chính trường lần thứ hai. 
Năm 1931, Mikaele Tufele II thất khứ vương quyền bởi sự trở lại của cựu quân chủ Sosefo Mautāmakia I. Năm 1933, Petelo Kahofuna lật đổ được Mautāmakia I, Mikaele Tufele II thừa cơ nổi dậy phục bích nhưng lại không duy trì được lâu đã bị Joseph Jean David đánh bại.
Tước hiệu Tu`i Agaifo:
Năm 1958, Setefano Tuikalepa thay thế Petelo Maituku làm vua Tu`i Agaifo. Năm 1960 đến lượt Kamaliele Moefana cầm quyền, từ năm 1961 đến năm 1962 là giai đoạn cai trị của Pio Tagatamanogi, còn từ năm 1962 đến năm 1965 thì Mikaele Fanene mới là người nắm giữ ngai vàng. Tiếp theo, Paino Iva tại vị từ năm 1965 đến năm 1966 và Seteone Pipisega từ năm 1966 đến năm 1970 cho tới khi Petelo Maituku quay trở về làm vua lần thứ nhì.
Edward Vương tử Đen

Edward xứ Woodstock (; 15 tháng 6 năm 1330 – 8 tháng 6 năm 1376), còn có biệt hiệu là Vương tử đen ("the Black Prince", một số tài liệu tiếng Việt còn dịch là "Hoàng tử Đen"), là con trai cả của vua Edward III của Anh, và do đó ông là người thừa kế ngai vàng Anh thế nhưng ông đã qua đời trước cha mình và vì vậy chưa từng kế vị ngai vàng. Nhưng thay vào đó, con trai của ông, Richard II, đã kế vị và lên ngôi thay ông. Tuy nhiên, Edward vẫn được coi là một trong những chỉ huy thuộc quân đội người Anh thành công nhất trong Chiến tranh Trăm Năm, và ông được những người đương thời coi là một hình mẫu của tinh thần hiệp sĩ và là một trong những hiệp sĩ vĩ đại nhất trong thời đại Trung Cổ.
Edward là người đầu tiên được phong tước vị Công tước xứ Cornwall, là người giữ chức này đầu tiên vào năm 1337. Ông là người con trai trưởng nên sẽ là người thay mặt cha ông bảo vệ vương quốc vào những năm 1338, 1340, và 1342. Ông cũng là người đầu tiên được phong tước vị Thân vương xứ Wales, một tước hiệu chỉ dành cho các con trai trưởng của vị quân vương Anh vào năm 1343 và được phong chức Hiệp sĩ bởi cha ông, Edward ở La Horgne năm 1346.
Năm 1346, Vương tử Edward chỉ huy đội tiên phong trong Trận chiến Crécy, cha ông đã cố ý để ông tự thắng trận. Ông tham gia cuộc thám hiểm Calais năm 1349 của Edward III. Năm 1355, ông được bổ nhiệm làm khâm sai của nhà vua ở Gascony, và được lệnh dẫn một đội quân vào Aquitaine trên chevauchée, trong đó ông cướp Avignonet và Castelnaudary, loại bỏ Carcassonne, và cướp bóc Narbonne. Năm sau (1356) trên một chevauchée khác, ông ra quân tàn phá Auvergne, Limousin, và Berry nhưng không chiếm được Bourges. Ông đề nghị các điều khoản hòa bình với vua Jean II của Pháp, người đã vượt trội hơn ông gần Poitiers, nhưng vị vua Pháp từ chối đầu hàng như cái giá cho sự chấp nhận của họ. Điều này dẫn đến Trận chiến Poitiers, nơi quân đội của ông đánh bại quân Pháp và bắt Jean II làm tù binh.
Tiếng Chewa

Tiếng Chewa còn gọi là Nyanja, là một ngôn ngữ Bantu được nói phổ biến ở Nam châu Phi, Đông Nam châu Phi và Đông Phi, cụ thể là các nước Malawi và Zambia (ngôn ngữ chính thức) và Mozambique và Zimbabwe (ngôn ngữ thiểu số được công nhận). Tiền tố lớp danh từ "chi-" được sử dụng cho tên ngôn ngữ, vì vậy ngôn ngữ này thường được gọi là và (ở Mozambique đọc là ). Ở Malawi, tên chính thức được đổi từ Chinyanja thành Chichewa vào năm 1968 theo sự yêu cầu của Tổng thống Hastings Kamuzu Banda (bản thân là người Chewa) và đây vẫn là tên được sử dụng phổ biến nhất ở Malawi hiện nay. Ở Zambia, nó thường được gọi là Nyanja hoặc '(ngôn ngữ của) hồ' (ý nói hồ Malawi).
Tiếng Chewa (cùng với Tumbuka, Sena Nsenga) thuộc nhóm ngôn ngữ Guthrie Khu N.
Phân bố.
Tiếng Chewa là ngôn ngữ phổ biến nhất của Malawi (được nói chủ yếu ở vùng Trung và vùng Nam). "Đây cũng là một trong bảy ngôn ngữ châu Phi chính thức tại Zambia, nơi nó được sử dụng chủ yếu ở tỉnh Đông và tỉnh Lusaka (phương ngữ Nyanja Lusaka). Nó cũng được sử dụng ở Mozambique, đặc biệt là ở các tỉnh Tete và Niassa, cũng như ở Zimbabwe, nơi mà theo một số ước tính thì nó được xếp hạng là ngôn ngữ phổ biến thứ ba, sau tiếng Shona và tiếng Bắc Ndebele". Đây là một trong 55 ngôn ngữ hiện diện trong đĩa ghi vàng Voyager.
Nguyễn Phúc Mân

Nguyễn Phúc Mân (chữ Hán: 阮福旻; ? – 26 tháng 3 năm 1783), tước phong An Biên Quận vương (安邊郡王), là một hậu duệ của chúa Nguyễn và là em của vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
Tiểu sử.
Công tử Mân là con trai thứ năm của "Hiếu Khang Hoàng đế" Nguyễn Phúc Luân, mẹ là Nguyễn Từ phi. Không rõ năm sinh của ông.
Mùa xuân năm Ất Mùi (1775), công tử Mân theo chúa Nguyễn Phúc Thuần và những người anh em vào Gia Định đánh giặc, được bổ chức "Thiếu phó Quận công".
Năm Nhâm Dần (1782), quân Tây Sơn tấn công Gia Định, ông cùng Chu Văn Tiếp chia các tướng ra từng bộ để đánh nhau với tướng Đỗ Nhàn Trập ở Ngưu Chữ (tức Bến Nghé), chiếm lại Gia Định, rước Nguyễn Ánh từ Phú Quốc về.
Mùa xuân năm Quý Mão (1783), quân Tây Sơn lại tấn công, công tử Mân giữ đồn Giác Ngư. Đồn bị vây hãm, ông chạy sang cầu phao bỏ trốn. Đô đốc Tây Sơn là Lê Văn Kế cho chặt đứt cầu phao, Tôn Thất Mân rơi xuống nước mà chết đuối, nhằm ngày 24 tháng 2 (âm lịch).
Năm Kỷ Dậu (1789), vua Gia Long truy tặng cho công tử Mân chức "Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân", "Cẩm y vệ Chưởng vệ sự Chưởng doanh", thụy là "Trung Dũng" (忠勇). Năm Gia Long thứ 4 (1805), vua tiếp tục truy tặng ông làm "Dực Vận Tuyên Lực tôn thần", "Khai phủ phụ quốc Nguyên soái", "Thiếu phó", "Quận công", thụy là "Trung Liệt" (忠烈), cho phụ tế ở Thái miếu. Năm thứ 13 (1814), tiếp gia tặng là "Tuyên Lực tôn thần", "Khai phủ phụ quốc Nguyên soái Thái phó", "Nghị công", thụy là "Trung Hiến" (忠獻), chuyển sang thờ ở đền Triển Thân.
Năm Giáp Thân, Minh Mạng thứ 5 (1824), vua chuyển bài vị của ông sang thờ ở Thế miếu. Năm thứ 12 (1831), vua gia tặng cho ông là "Tá Vận tôn thần", "Tôn nhân phủ tôn nhân lệnh", đổi tên thụy là Trung Hoài (忠懷), truy thăng làm An Biên Quận vương (安邊郡王). Đến năm Canh Tuất (1850), Tự Đức lại cho rước bài vị của ông về thờ ở đền Thân Huân.
Quận vương Mân không có con thừa tự.
Nguyễn Văn Lý (thiếu tướng)

Nguyễn Văn Lý là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu. Ông nguyên là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
Tiểu sử.
Tháng 3 năm 2011, Nguyễn Văn Lý là đại tá công an, Cục phó Cục An ninh chính trị, Bộ Công an.
Từ tháng 4 năm 2016 đến năm 2018, Nguyễn Văn Lý là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
Ngày 6 tháng 1 năm 2019, Nguyễn Văn Lý được trao quyết định nghỉ công tác chờ hưởng chế độ hưu trí.
Nhóm ngôn ngữ Ubangi

Nhóm ngôn ngữ Ubangi gồm bảy mươi ngôn ngữ liên kết nhau tập trung ở Cộng hòa Trung Phi. Chúng là ngôn ngữ chính của CAR, được sử dụng bởi 2-3 triệu người, bao gồm ngôn ngữ quốc gia, tiếng Sango. Chúng cũng được nói ở Cameroon, Chad, Cộng hòa Dân chủ Congo và Nam Sudan.
Nhóm ngôn ngữ Ubangi thường được cho vào ngữ hệ Niger-Congo, mặc dù điều này chưa được chứng minh. Dimmendaal (2011) cho rằng các ngôn ngữ Ubangi tạo nên một ngữ hệ độc lập.
Mối quan hệ ngoại tại.
Joseph Greenberg (1963) đã phân loại các ngôn ngữ Ubangi ít được biết đến thuộc ngữ hệ Niger-Congo và đặt chúng trong nhóm ngôn ngữ Adamawa với tên "Đông Adamawa". Chúng sớm bị đưa đến một nhánh tách biệt của ngữ hệ Niger-Congo, ví dụ như trong nhóm ngôn ngữ Savan của Blench. Tuy nhiên, điều này ngày càng trở nên không chắc chắn và Dimmendaal (2008) tuyên bố rằng thiếu bằng chứng thuyết phục cho việc phân loại chúng vào ngữ hệ Niger-Congo và Ubangi "có thể là một ngữ hệ độc lập không thể hoặc không có liên quan gì đến ngữ hệ Niger-Congo (hoặc bất kỳ ngữ hệ nào khác)". Tuy nhiên, Blench (2012) cho rằng Dimmendaal không đưa ra bằng chứng tích cực nào cho thấy nó khác biệt và tiếp tục cho Ubangi thuộc ngữ hệ Niger-Congo.
Phân loại nội bộ.
Boyd và Moñino (2010) đã loại bỏ tiếng Gbaya và tiếng Zande. Nửa tá nhánh còn lại có liên hệ với nhau, nhưng mối quan hệ qua lại của chúng khá phức tạp. Williamson &amp; Blench (2000) đề xuất sự sắp xếp sau: 
Ngoài ra, còn có tiếng Ngombe, có vị trí không chắc chắn do thiếu hụt dữ liệu.
Tô Xuân Bốn

Tô Xuân Bốn (sinh năm 1959) là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam. Ông nguyên là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
Tiểu sử.
Tô Xuân Bốn sinh ngày 1 tháng 3 năm 1959.
Quê quán: Thôn Đức Lân, xã Yên Phụ, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.
Tô Xuân Bốn là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tháng 5 năm 2014, Tô Xuân Bốn là đại tá công an, Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Chính trị, Tổng cục VIII, Bộ Công an.
Từ tháng 2 năm 2015 đến tháng 8 năm 2018, Tô Xuân Bốn là Thiếu tướng Công an nhân dân Việt Nam, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và Hỗ trợ Tư pháp (Tổng cục VIII) Bộ Công an Việt Nam.
Tiếng Shona

Tiếng Shona "(chiShona)" là một ngôn ngữ Bantu của người Shona ở Zimbabwe. Đây là một trong những ngôn ngữ Bantu được sử dụng rộng rãi nhất.
Nguồn gốc.
Những người nói tiếng Shona rất có thể đã chuyển đến Zimbabwe ngày nay từ Mapungubwe và cộng đồng K2 ở Limpopo, Nam Phi, trước dòng người châu Âu, chủ yếu là thực dân Anh. Một quan niệm sai lầm phổ biến là những người nói phương ngữ Karanga đã bị cuốn hút vào văn hóa và ngôn ngữ Ndebele biến họ thành Kalanga. Tiếng Kalanga được sử dụng rộng rãi ở Zimbabwe và Botswana nơi tiếng Ndebele chưa bao giờ có mặt. Tiếng Kalanga được cho là ngôn ngữ được sử dụng bởi Mapungubwean.
Phân loại.
Theo "Ethnologue", tiếng Shona bao gồm các phương ngữ Karanga, Zezuru và Korekore, được khoảng 10,8 triệu người sử dụng. Các phương ngữ Manyika và Ndau được liệt kê riêng bởi "Ethnologue" và được nói bởi lần lượt 1.025.000 và 2.380.000 người.
Tiếng Shona là ngôn ngữ quốc gia ở Zimbabwe, nơi mà ngôn ngữ này đã trở thành một môn học bắt buộc trong các trường học từ năm 1980.
Chữ viết.
Hệ thống chữ viết cho tiếng Shona đã được hệ thống hóa trong thế kỷ 20. Cuốn tiểu thuyết đầu tiên bằng tiếng Shona, Feso, được xuất bản năm 1957.
Trần Quang Minh (biên tập viên)

Trần Quang Minh (sinh ngày 18 tháng 6 năm 1975 tại Hà Nội) là một biên tập viên và người dẫn chương trình (MC) của Đài Truyền hình Việt Nam. Hiện tại, bên cạnh công việc ở VTV, anh còn là Phó Giám đốc Truyền hình FPT kiêm Giám đốc Nội dung.
Anh từng là Trưởng phòng Tương tác nội dung của Ban Thanh thiếu niên của VTV6. Tháng 10/2018 anh được luân chuyển cán bộ vào Đà Nẵng (VTV8) làm trợ lý nội dung cho Giám đốc kênh VTV8. Anh có thời gian gần 2 năm phụ trách các chương trình giải trí và sự kiện ở đó.
Sự nghiệp.
Quang Minh đã từng học ở trường PTTH Trần Phú trước khi đi du học khoá học Phát thanh - Truyền hình ở Argentina, Cuba và Ecuador.
Sau đó, anh về nước và trở thành biên dịch viên tiếng Tây Ban Nha cho Thông tấn xã Việt Nam.
Năm 2002, anh gia nhập cho VTV3 và tạo dấu ấn với khán giả qua hàng loạt các game show như "Chúng tôi là chiến sĩ", "Đối mặt" và "Trẻ em luôn đúng". Trần Quang Minh là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam và sống tại Hà Nội.
Ngày 25 tháng 10 năm 2018, anh chia tay VTV6 và chuyển sang làm việc tại Đà Nẵng cho kênh VTV8.
Quang Minh là Nhà báo, BTV, người dẫn nhiều chương trình trên các kênh sóng của Đài truyền hình Việt Nam (VTV3, VTV6, VTV8 và các chương trinh sự kiện văn hoá, chính trị trên VTV1)
Quang Minh cũng có nhiều giải Báo chí quốc gia cho các sản phẩm truyền hình như Dáng đứng Việt Nam (giải A), phim tài liệu đặc biệt Những cuộc gặp trong tù (Giải C), Hoài bão Hồ Chí MInh (Giải B)
Năm 2021, anh đầu quân cho truyền hình FPT với vai trò ê kíp chương trình Music Home mùa 3. Tuy nhiên, anh vẫn tiếp tục công tác và tham gia dẫn các chương trình của VTV.
Gia đình.
Bố của Trần Quang Minh là cố nhà báo Trần An Duyệt. Anh có chị là BTV Trần Hà Trang, hiện là Trưởng phòng Công nghệ của VTV2. Trần Quang Minh cũng đã lập gia đình (ngày 30 tháng 3 năm 2007) và hiện anh đang có 4 người con trai, có biệt danh lần lượt là: Heo (tên thật: Trần Đức Duy), Sóc (tên thật: Trần Đức Anh), Gấu (tên thật: Trần Đức Quân) và Voi (tên thật: Trần Đức An).
Liên kết ngoài.
Trần Quang Minh trên Facebook
Nguyễn Phúc Điển

Nguyễn Phúc Điển (chữ Hán: 阮福晪; ? – 1783), tước phong Thông Hoá Quận vương (通化郡王), là một hậu duệ của chúa Nguyễn và là em của vua Gia Long nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.
Tiểu sử.
Công tử Điển là con trai thứ sáu của "Khang Hoàng đế" Nguyễn Phúc Luân, mẹ là "Hiếu Khang Hoàng hậu" Nguyễn Thị Hoàn. Ông là em cùng mẹ với vua Gia Long nhà Nguyễn. Không rõ năm sinh của ông.
Mùa xuân năm Ất Mùi (1775), công tử Điển theo chúa Nguyễn Phúc Thuần và những người anh vào Gia Định đánh giặc. Mùa xuân năm Quý Mão (1783), quân Tây Sơn quay lại tấn công Gia Định, ông theo anh là Nguyễn Ánh chạy ra đảo Phú Quốc lánh nạn. Vừa đặt chân đến đảo Diệp Thạch thì quân thù đuổi kịp, ông bị vây bắt. Ông chửi giặc và bị giết, vào tháng 6 (âm lịch) năm đó.
Năm Kỷ Dậu (1789), vua Gia Long truy tặng cho công tử Điển chức "Cẩm y vệ Chưởng vệ sự", "Cai cơ", thụy là Tráng Tiết (壯節). Năm Gia Long thứ 4 (1805), vua tiếp tục truy tặng ông chức "Dực Vận Tĩnh Nạn tôn thần", "Đặc tiến phụ quốc Thượng tướng quân", "Thái bảo Quốc công", thụy là Trung Mẫn (忠愍), cho phụ thờ ở Thái miếu. Sang năm 1814, vua cải phong cho ông làm Tương công (襄公), cho chuyển sang thờ ở đền Triển Thân.
Năm Minh Mạng thứ 5 (1824), vua cho thờ ông ở Thế miếu. Năm thứ 12, gia tặng là "Tá Vận tôn thần", "Tôn nhân phủ Tôn nhân lệnh", đổi tên thụy là Trung Tráng (忠壯), phong làm Thông Hoá Quận vương (通化郡王).
Quận vương Điển không có con thừa tự. Đến năm 1843, vua Thiệu Trị lại cho rước bài vị của ông về thờ ở đền Thân Huân.
Tiếng Bemba

Tiếng Bemba (hay "ChiBemba," "Cibemba, Ichibemba, Icibemba" và "Chiwemba)" là một ngôn ngữ Bantu được sử dụng chủ yếu ở vùng đông bắc Zambia bởi người Bemba và là lingua franca của khoảng 18 dân tộc liên quan, bao gồm cả người Bisa ở Mpika và hồ Bangweulu và một số ít hơn ở Katanga thuộc Cộng hòa Dân chủ Congo, Tanzania và Botswana. Tiếng Bemba và các phương ngữ của nó còn là lingua franca ở Zambia, nơi người Bemba là sắc tộc đông đảo nhất. Tiếng Lamba, một ngôn ngữ có liên quan chặt chẽ với tiếng Bemba và một số người coi nó là một phương ngữ của tiếng Bemba. Ngôn ngữ này có trật tự câu SVO (chủ-động-tân).
Lịch sử.
Người Bemba là hậu duệ của cư dân vương quốc Luba, tồn tại ở nơi nay là tỉnh Katanga của Cộng hòa Dân chủ Congo và đông bắc Zambia.
Tiếng Bemba là một trong những ngôn ngữ được sử dụng rộng rãi nhất ở Zambia, được nói bởi nhiều người sống ở khu vực thành thị và là một trong bảy ngôn ngữ khu vực được công nhận của Zambia. Lingua franca của thủ đô Zambia Lusaka là một phương ngữ của tiếng Nyanja nhưng nó trộn lẫn nhiều từ và cách diễn đạt của tiếng Bemba.
Phương ngữ.
Tiếng Bemba có một số phương ngữ, nhiều phương ngữ Bemba được nói bởi một số bộ lạc đã bị mai một. Tiếng Twa của người Bangweulu là một phương ngữ khác của tiếng Bemba.
Có một dạng được gọi là Bemba Thành thị, với ngữ pháp thay đổi một chút và kết hợp nhiều từ mượn tiếng Anh và tiếng Sawhili, được sử dụng tại các thành phố lớn của Copperbelt.
Tiếng Bemba khá gần gũi với tiếng Shona, ngôn ngữ chính của người Zimbabwe. Một người nói tiếng Bemba sẽ hiểu cuộc trò chuyện của người nói tiếng Shona; mức độ thông hiểu chừng 80%-95%, và nói chung, chỉ có một ít từ vựng khác nhau.
Nhóm ngôn ngữ Benue-Congo

Nhóm ngôn ngữ Benue-Congo (đôi khi được gọi là Benue Đông-Congo) là một phân nhóm chính của ngữ hệ Niger-Congo, hiện diện hầu như khắp châu Phi hạ Sahara.
Nhóm này bao gồm 938 ngôn ngữ được nói bởi chừng 550 triệu người.
Nó bao gồm hai nhánh chính:
Phân nhóm.
Phân nhóm Niger Trung (hoặc Platoid) có các nhóm Plateau, Jukunoid và Kainji; còn phân nhóm Bantoid–Cross tạo thành từ nhóm Bantoid, Dakoid và Cross River.
Các nhánh của nhóm ngôn ngữ Benue-Congo như sau: (số ngôn ngữ kèm theo) 
Tiếng Ukaan cũng liên quan đến nhóm ngôn ngữ Benue-Congo; Roger Blench nghi ngờ đây có thể là ngôn ngữ Benue (Đông)-Congo khác biệt nhất hoặc là họ hàng gần với Benue-Congo.
Tiếng Fali và tiếng Tita cũng có thể thuộc nhóm Benue-Congo nhưng không được phân loại.
Bắc Hùng

Bắc Hùng là một xã thuộc huyện Văn Lãng, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.
Địa lý.
Xã Bắc Hùng nằm ở phía đông huyện Văn Lãng, có vị trí địa lý:
Xã Bắc Hùng có diện tích 53,28 km², dân số năm 2018 là 3.191 người, mật độ dân số đạt 60 người/km².
Lịch sử.
Địa bàn xã Bắc Hùng hiện nay trước đây là xã An Hùng và một phần các xã Tân Lang, Tân Việt, Trùng Quán thuộc huyện Văn Lãng.
Năm 2018, xã An Hùng có diện tích 17,74 km², dân số là 951 người, mật độ dân số đạt 54 người/km².
Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã An Hùng với 4,67 km² diện tích tự nhiên và 325 người thuộc thôn Thanh Hảo và một phần thôn Bó Củng của xã Tân Lang; toàn bộ 16,24 km² diện tích tự nhiên và 1.201 người thuộc 7 thôn: Đoàn Kết, Lũng Thuông, Tồng Kịt, Nà Mành, Nà Liệt, Lũng Vài, Bản Vạc của xã Trùng Quán; toàn bộ 14,63 km² diện tích tự nhiên và 714 người thuộc 4 thôn: Nà Cạn, Khòn Búm, Bó Mịn, Nà Là và một phần thôn Bản Quan thuộc xã Tân Việt để thành lập xã Bắc Hùng.
Sau khi thành lập, xã Bắc Hùng có diện tích 53,28 km², dân số là 3.191 người.
An Dũng (định hướng)

An Dũng có thể là một trong số các địa danh sau:
Vụ trộm Dresden 2019

Vào ngày 25 tháng 11 năm 2019, các hiện vật đồ trang sức hoàng gia đã bị đánh cắp từ bảo tàng Grünes Gewölbe (Vault Xanh) trong lâu đài Dresden ở Dresden, Đức. Ba trong số mười bộ hiện vật trang sức trong căn Phòng Ngọc của bảo tàng đã bị đánh cắp. Các hiện vật bị đánh cắp bao gồm ngôi sao ngực đính đầy kim cương của Hội Đại bàng trắng Ba Lan, một chiếc mũ có đính kim cương 16 cara, cầu vai kim cương và chuôi kim cương chứa chín viên kim cương lớn và 770 viên nhỏ hơn, cùng với một bao kiếm tương ứng.
Bảo tàng.
Vụ cướp này diễn ra tại Grünes Gewölbe (Vault Xanh) ở Dresden, Đức, một trong những bảo tàng lâu đời nhất ở châu Âu, được thành lập vào năm 1723 bởi August II của Ba Lan, Tuyển đế hầu quốc Sachsen. Vào thời điểm trộm cắp, nó trưng bày khoảng 4.000 hiện vật trang sức và các báu vật khác được trang trí bằng vàng, bạc, ngà, ngọc trai và các kim loại và đá quý khác. Một trong những kho báu chính của bảo tàng, Viên kim cương xanh 41 cara, đã được cho mượn ở Hoa Kỳ.
Vụ trộm.
Vào ngày 25 tháng 11 lúc 4 giờ sáng, những tên trộm tạo một đám cháy nhỏ trên cầu Augustus gần đó, đã phá hủy hộp điện làm mất điện dẫn đến vô hiệu hóa báo động an ninh, nhưng camera quan sát (CCTV) vẫn tiếp tục hoạt động. Những tên trộm sau đó cắt qua các thanh sắt quanh cửa sổ để đột nhập vào Phòng Ngọc của bảo tàng. Theo cảnh sát, những tên trộm phải rất nhỏ để chui qua lỗ. Cảnh quay camera quan sát cho thấy hai tên trộm trong hầm. Chúng dùng rìu đập vỡ mặt kính để lấy kim cương.
Những tên trộm đã lấy đi ba bộ kim cương thế kỷ 18 trị giá 1,1 tỷ USD. Các bộ đồ bao gồm 37 viên kim cương, hồng ngọc, ngọc lục bảo và ngọc bích. Những tên trộm đã không thể lấy tất cả các mảnh từ ba bộ trang sức; đồ trang sức đã được khâu vào bề mặt của tủ và một số trong những mảnh đó vẫn còn. Những tên trộm đã thoát qua cùng một cửa sổ, thay thế các thanh để trì hoãn phát hiện. Vụ cướp được phát hiện lúc 5 giờ sáng và 16 xe cảnh sát đã được điều đến bảo tàng. Các nhân viên bảo vệ đóng quân tại bảo tàng theo giao thức sau khi vụ trộm được phát hiện và không giao chiến với bọn cướp, vì nhân viên bảo vệ không có vũ khí. Thay vào đó họ đã thông báo cho cảnh sát và tuân theo giao thức an toàn.
Nam Điền (định hướng)

Nam Điền có thể là một trong số các địa danh sau:
Thiện Tân (định hướng)

Thiện Tân có thể là một trong số các địa danh sau:
Khánh Xuân, Lộc Bình

Khánh Xuân là một xã thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.
Địa lý.
Xã Khánh Xuân nằm ở phía bắc huyện Lộc Bình, có vị trí địa lý:
Xã Khánh Xuân có diện tích 30,56 km², dân số năm 2018 là 3.427 người, mật độ dân số đạt 112 người/km².
Lịch sử.
Địa bàn xã Khánh Xuân hiện nay trước đây vốn là ba xã: Bằng Khánh, Xuân Lễ, Xuân Mãn thuộc huyện Lộc Bình.
Trước khi sáp nhập, xã Bằng Khánh có diện tích 13,07 km², dân số là 1.436 người, mật độ dân số đạt 110 người/km². Xã Xuân Lễ có diện tích 7,07 km², dân số là 854 người, mật độ dân số đạt 121 người/km². Xã Xuân Mãn có diện tích 10,42 km², dân số là 1.137 người, mật độ dân số đạt 109 người/km².
Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của ba xã: Bằng Khánh, Xuân Lễ và Xuân Mãn thành xã Khánh Xuân.
Minh Hiệp

Minh Hiệp là một xã thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.
Tên của xã được ghép từ tên của hai xã cũ là Hiệp Hạ và Minh Phát.
Địa lý.
Xã Minh Hiệp nằm ở phía tây huyện Lộc Bình, có vị trí địa lý:
Xã Minh Hiệp có diện tích 52,26 km², dân số năm 2018 là 3.862 người, mật độ dân số đạt 74 người/km².
Lịch sử.
Địa bàn xã Minh Hiệp hiện nay trước đây vốn là hai xã Hiệp Hạ và Minh Phát thuộc huyện Lộc Bình.
Trước khi sáp nhập, xã Hiệp Hạ có diện tích 16,53 km², dân số là 1.841 người, mật độ dân số 111 người/km². Xã Minh Phát có diện tích 35,73 km², dân số là 2.021 người, mật độ dân số 57 người/km².
Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hiệp Hạ và Minh Phát thành xã Minh Hiệp.
Thống Nhất, Lộc Bình

Thống Nhất là một xã thuộc huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, Việt Nam.
Địa lý.
Xã Thống Nhất nằm ở phía tây bắc huyện Lộc Bình, có vị trí địa lý:
Xã Thống Nhất có diện tích 47,31 km², dân số năm 2018 là 6.791 người, mật độ dân số đạt 144 người/km².
Lịch sử.
Địa bàn xã Thống Nhất hiện nay trước đây vốn là 4 xã: Xuân Tình, Như Khuê, Vân Mộng, Nhượng Bạn thuộc huyện Lộc Bình.
Trước khi sáp nhập, xã Xuân Tình có diện tích 7,77 km², dân số là 1.528 người, mật độ dân số đạt 197 người/km². Xã Như Khuê có diện tích 8,44 km², dân số là 1.361 người, mật độ dân số đạt 161 người/km². Xã Vân Mộng có diện tích 16,16 km², dân số là 2.252 người, mật độ dân số đạt 139 người/km². Xã Nhượng Bạn có diện tích 14,94 km², dân số là 1.650 người, mật độ dân số đạt 110 người/km².
Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 818/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Lạng Sơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của 4 xã: Xuân Tình, Như Khuê, Vân Mộng, Nhượng Bạn thành xã Thống Nhất.