Đảo chính Thổ Nhĩ Kỳ 2016

Vào ngày 15-16 tháng 7 năm 2016, một nhóm trong Quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tiến hành đảo chính nhằm lật đổ chính phủ đương nhiệm của Tổng thống Erdogan đã không thành công. Ít nhất 264 người đã bị giết chết trong số đó 173 thường dân, 67 nhân viên an ninh chính phủ, 24 người đảo chính và hơn 1.390 người bị thương . (19.7) Tại thủ đô Ankara tòa nhà Quốc hội và Dinh tổng thống đã bị ném bom trong khi cầu Bosphorus ở Istanbul bị lực lượng đảo chính phong tỏa.
Tổng thống Erdogan đang nghỉ hè đã về Istanbul chỉ đạo vụ việc. Còn thủ tướng Yildirim kêu gọi tất cả những người tham gia đảo chính đầu hàng, cảnh báo mọi hành động tấn công sẽ bị đáp trả.
Chính quyền tại chức đã tuyên bố nhanh chóng là cuộc đảo chính đã thất bại và bắt đầu truy nã những người dính líu tới. Theo bộ trưởng bộ Tư pháp Bekir Bozdag cho đến nay khoảng 6.000 người đã bị bắt giữ và 2.745 thẩm phán đã bị sa thải.
Bối cảnh.
Quân đội có vai trò và ảnh hưởng rất lớn ở Thổ Nhĩ Kỳ. Hiến pháp của Thổ Nhĩ Kỳ cũng quy định quân đội nước này có thể can thiệp vào nội tình đất nước khi cần để giải quyết khủng hoảng. Điều đó có thể đã khiến quân đội xem mình như là người giám hộ nhà nước thế tục do Mustafa Kemal Ataturk thành lập. Các cuộc đảo chính quân sự không phải là hiếm ở Thổ Nhĩ Kỳ và đã xảy ra trong các năm 1960, 1971, 1980 và gần đây nhất là vào năm 1997, qua đó chính phủ theo khuynh hướng Hồi giáo đầu tiên đã bị hạ bệ.
Trong những năm trước đây, vị trí của quân đội đã bị suy yếu, đặc biệt từ khi Erdogan. Trong giai đoạn làm thủ tướng của mình, Erdogan đã truy tố, kết án nhiều sĩ quan quân đội, khiến cho nhiều lãnh đạo quân chủng phải từ chức. Trong vụ án Ergenekon năm 2013, chính phủ đã đưa 275 người, bao gồm nhà báo, sĩ quan quân đội, luật sư, nhà báo và học giả ra tòa và kết tội âm mưu đảo chính. Vụ việc đó cũng khiến rất nhiều sĩ quan quân đội bị điều chuyển, gây xáo trộn nội bộ và tạo điều kiện cho chính quyền dân sự kiểm soát chặt chẽ hơn.
Diễn biến.
16 tháng 7.
người đảo chính, và 1440 người bị thương.
Phản ứng chính phủ Erdogan.
20.7.
Erdogan ban hành tình trạng khẩn cấp trong vòng 3 tháng. Theo ông ta tình trạng này cần thiết, để loại bỏ các phần tử mà có dính líu tới vụ đảo chính. Vụ đảo chính có thể chưa chấm dứt hẳn, có thể có những âm mưu kế tiếp.
Các cáo buộc chống lại Fethullah Gülen.
Fethullah Gülen, người mà Tổng thống Erdogan đã tố cáo như là một trong những chủ mưu chính, kịch liệt lên án cuộc đảo chính và từ chối có bất kỳ vai trò nào trong đó. "Tôi lên án, với những từ ngữ mạnh nhất, cuộc đảo chính quân sự ở Thổ Nhĩ Kỳ," ông nói trong một tuyên bố gửi qua email được tường thuật bởi The New York Times. "Chính phủ nên được thắng thông qua một quá trình bầu cử tự do và công bằng, không bằng ép buộc. Tôi cầu Chúa cho Thổ Nhĩ Kỳ, cho công dân Thổ Nhĩ Kỳ và cho tất cả những người hiện đang ở Thổ Nhĩ Kỳ rằng tình trạng này sẽ được giải quyết một cách hòa bình và nhanh chóng. Là một người phải chịu đựng nhiều cuộc đảo chính của quân đội trong năm thập kỷ qua, tôi đặc biệt cảm thấy bị xúc phạm đã bị buộc tội có bất kỳ liên kết với một nỗ lực như vậy. Tôi dứt khoát phủ nhận những cáo buộc như vậy." 
Tổng thống Erdoğan yêu cầu Hoa Kỳ cho dẫn độ Gülen: "Tôi kêu gọi các bạn lần nữa, sau khi đã có một nỗ lực đảo chính. Hãy cho dẫn độ ông này ở Pennsylvania sang Thổ Nhĩ Kỳ. Nếu chúng ta là đối tác chiến lược hoặc đối tác mẫu mực, hãy làm những gì cần thiết" Thủ tướng Yildirim đã đe dọa chiến tranh chống lại bất kỳ nước nào sẽ hỗ trợ Gülen.
Về cáo buộc của AKP chống lại giáo sĩ lưu vong Fethullah Gülen, người sống ở Pennsylvania, Ngoại trưởng Kerry yêu cầu chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ "hãy trình bày với chúng tôi với bất kỳ bằng chứng hợp pháp mà qua được một cuộc xem xét kỹ lưỡng", trước khi họ chấp nhận một yêu cầu cho dẫn độ.
Ngày 19.7, Thổ Nhĩ Kỳ đã gởi cho Hoa Kỳ 4 tài liệu làm bằng chứng để Hoa Kỳ cho dẫn độ Gülen.