vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Thái thượng Pháp hoàng

Thái thượng Pháp hoàng (chữ Hán: 太上法皇; Kana: だじょうほうおうDajō Hō-ō) là một danh hiệu của Thái thượng Thiên hoàng sau khi vị Thái thượng Thiên hoàng đã xuất gia.
Tóm lược.
Danh hiệu Thái thượng Thiên hoàng cũng như Thái thượng hoàng ở Trung Quốc và Việt Nam, dùng cho các Hoàng đế đã thoái vị vì nhiều lý do chính trị hoặc chủ quan. Thái thượng Thiên hoàng trong lịch sử Nhật Bản không ít người đã xuất gia (Nhật Bản gọi là "Nhập đạo"), cho nên mới hình thành danh xưng "Pháp hoàng" để phân biệt.
Thời Nara cùng thời Heian, Nhật Bản ưa chuộng Phật giáo, không ít các vị Thái thượng Thiên hoàng yêu mến Phật môn mà xuất gia, chuyên nghiên cứu Phật đạo. Vị Thái thượng Thiên hoàng đầu tiên từng xuất gia là Thiên hoàng Shōmu, nhưng khi ấy không có ghi nhận ông dùng danh xưng "Pháp hoàng", người đầu tiên tự xưng là Thiên hoàng Uda, nhưng sau đó không lâu lại dùng tiếp xưng hiệu Thái thượng Thiên hoàng.
Tuy rằng Pháp hoàng ở bản chất chính là Thượng hoàng, nhưng ở pháp luật trình tự thì người được xưng Pháp hoàng chưa chắc sẽ được làm lễ tấn tôn trở thành Thượng hoàng, nhưng Thượng hoàng vẫn có thể được gọi là Pháp hoàng một cách thoải mái. Ví dụ như Thân vương Morisada, ông được tôn gọi Hậu Cao Thương viện (後高倉院), lại cụng gọi là Trì Minh viện Pháp hoàng (持明院法皇). Cho nên, nhìn chung tôn hiệu Pháp hoàng, chỉ là một biệt xưng của Thái thượng Thiên hoàng, không phải trải qua sắc phong lễ như Thái thượng Thiên hoàng.
Trong thời kỳ Viện chính, địa vị của các Pháp hoàng rất cao, xưng gọi Trị thiên chi Quân (治天之君; ちてんのきみChiten no Kimi). Bọn họ tự tôn hiệu theo cách là 「(Mỗ viện) Thái thượng Pháp hoàng; 某院太上法皇」, trong đó "Mỗ viện" là tên hiệu viện của vị Pháp hoàng, ví dụ như Thiên hoàng Go-Toba tự xưng Hậu Điểu Vũ viện Thái thượng Pháp hoàng (后鸟羽院太上法皇). Tuy nhiên khi đã xưng "Mỗ viện" không, thì hầu hết đều lược bỏ 4 chữ "Thái thượng Pháp hoàng" cho bớt dài dòng.
Đại đa số Pháp hoàng không hỏi chính sự, chỉ dốc lòng nghiên cứu tu hành Phật học. Sau này có các Nhiếp chính quan cùng Mạc phủ, thì địa vị của các Viện chính của Pháp hoàng càng bị uy hiếp. Song, trong lịch sử không phải không có các Pháp hoàng lợi dụng mâu thuẫn của Mạc phủ mà trục lợi, như Thiên hoàng Go-Shirakawa trong Chiến tranh Genpei, ông tích cực dàn xếp giữa Nguyên thị cùng Bình gia, sau đó lại châm ngòi cho mâu thuẫn giữa Minamoto no Yoritomo cùng Minamoto no Yoshitsune.
Mẫu hình Hai đỉnh và hai đáy

Hai đỉnh và Hai đáy là các mẫu hình biểu đồ đảo ngược được quan sát trong phân tích kỹ thuật của thị trường giao dịch tài chính của cổ phiếu, hàng hóa, tiền tệ và các tài sản khác.
Hai đỉnh.
Hai đỉnh là sự hình thành giá thường xuyên vào cuối của một chu kỳ tăng. Nó xuất hiện như hai đỉnh liên tiếp của gần như cùng một giá trên một biểu đồ giá - thời gian của một thị trường. Hai đỉnh được tách ra bằng một tối thiểu về giá, một "thung lũng". Mức giá tối thiểu này được gọi là đường vòng cổ của sự hình thành. Hình thành được hoàn thành và xác nhận khi giá giảm xuống dưới đường vòng cổ, cho thấy sự suy giảm giá hơn nữa sắp hoặc rất có khả năng xảy ra.
Mẫu hình hai đỉnh cho thấy nhu cầu đang tăng nhanh hơn nguồn cung cấp (người mua chiếm ưu thế) lên đỉnh đầu tiên, khiến giá tăng lên. Cân đối cung cầu sau đó đảo ngược, cung cấp vượt trội hơn nhu cầu (bên bán chiếm ưu thế), khiến giá giảm. Sau một thung lũng giá, người mua lại chiếm ưu thế và giá cả tăng lên. Nếu thương nhân thấy rằng giá cả không đẩy qua mức độ của họ ở đầu đầu tiên, người bán hàng lại có thể áp dụng, giảm giá và làm cho một đỉnh kép hình thành. Nó thường được coi là một tín hiệu giảm nếu giá giảm dưới đường vòng cổ.
Thời gian giữa hai đỉnh cũng là một yếu tố quyết định cho sự tồn tại của một mẫu hình đỉnh kép. Nếu các đỉnh xuất hiện ở cùng một mức độ nhưng rất gần trong thời gian, thì xác suất là cao mà chúng là một phần của việc củng cố và xu hướng này sẽ tiếp tục.
Khối lượng là một chỉ báo khác để giải thích sự hình thành này. Giá đạt đến đỉnh đầu tiên trên khối lượng tăng sau đó rơi xuống thung lũng với khối lượng thấp. Một nỗ lực khác trên the rally up lên đến đỉnh thứ hai nên trên một khối lượng thấp hơn.
Hai đáy.
Một đáy đôi là sự hình thành kết thúc trong một thị trường suy giảm. Nó giống hệt với hai đỉnh, ngoại trừ mối quan hệ nghịch đảo trong giá cả. Mẫu hình được hình thành bởi hai giá cực tiểu ngăn cách bởi đỉnh cục bộ xác định các đường vòng cổ. Hình thành được hoàn thành và xác nhận khi giá tăng trên đường cổ, chỉ ra rằng tiếp tục tăng giá sắp xảy ra hoặc rất có khả năng.
Hầu hết các quy tắc có liên quan đến sự hình thành hai đỉnh cũng áp dụng cho mẫu hình hai đáy.
Khối lượng sẽ thể hiện một sự gia tăng đáng kể trong the rally up trong khi giá bằng phẳng tại đáy thứ hai.
Mẫu hình Cờ chữ nhật và Cờ tam giác

Mẫu hình Cờ chữ nhật và Cờ tam giác là các mẫu hình thường được tìm thấy trong các biểu đồ giá của các tài sản giao dịch tài chính (cổ phiếu, trái phiếu, kỳ hạn, vv.). Các mẫu hình được đặc trưng bởi một hướng chủ đạo rõ ràng của xu hướng giá, tiếp theo là một sự củng cố và dịch chuyển trong phạm vi ràng buộc (rangebound), mà theo sau sau đó là sự phục hồi và tiếp tục của xu hướng chủ đạo này.
Mẫu hình Cờ chữ nhật.
Mẫu hình cờ chữ nhật được bao bọc bởi hai đường thẳng song song. Những đường này có thể là đi ngang hoặc chỉ theo hướng ngược lại của xu hướng thị trường chủ đạo. Cột cờ được hình thành bởi một đường đại diện cho xu hướng chủ đạo trên thị trường. Mẫu hình được xem là thị trường chỉ tạm thời "ngưng nghỉ và xả hơi" sau một dịch chuyển lớn trước khi tiếp tục xu hướng chủ đạo của nó. Biểu đồ dưới đây minh họa cho mẫu hình cờ chữ nhật.
Mẫu hình Cờ tam giác.
Mẫu hình cờ tam giác là giống hệt mẫu hình cờ chữ nhật trong thiết lập và tác động của nó; sự khác biệt duy nhất là giai đoạn củng cố của một mẫu hình cờ tam giác được đặc trưng bởi các đường xu hướng hội tụ chứ không phải là các đường xu hướng song song. Hình ảnh dưới đây là minh họa cho mẫu hình cờ tam giác.
Claude Louis Berthollet

 
Claude Louis Berthollet (1748-1822) là nhà hóa học người Pháp. Ông là người có nhiều cống hiến lớn cho hóa học. Năm 1862, ông đã tổng hợp được benzen từ acetylen và nhiều hợp chất khác mà không cần cái gọi là "lực sống", cái được sử dụng trong thuyết vật sống (theo thuyết này thì chất hữu cơ chỉ có thể ở vật sống như thực vật, động vật, con người và chỉ hình thành được nhờ lực sống). Đây là một trong những bước tiến lớn trong việc thay đổi quan niệm của người đương thời về các hợp chất hữu cơ. Ông còn ủng hộ thuyết oxy hóa của Antoine Lavoisier về sự cháy (ở thế kỷ 18 nó bị người ta bác bỏ, không chỉ một người mà là nhiều người), mặc dù ông đã viết tới 17 công trình về thuyết nhiên tố vốn được nhiều người tin tưởng lúc bấy giờ và nhờ đó trở thành viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp. Ngoài ra Berthollet còn sản xuất lượng natri hypoclorit (tên gọi phổ biến là nước Javen) đầu tiên trên thế giới vào năm 1789 tại Javel, Pháp. Trong thời gian từ lúc đó đến hiện tại, nước Javen đã chứng tỏ sự hữu ích của mình với con người trong việc tẩy trắng, diệt khuẩn...
Người Brunei

Tham khảo.
Người Brunei thuộc chủng người Nam Đảo có nguồn gốc từ Đài Loan có niên đại từ 5.000 trước Công nguyên. Họ sống trên khắp các bờ biển phía tây trên của Đảo Borneo.
Công nghiệp âm nhạc Đông Á

Ngành công nghiệp âm nhạc Đông Á, khu vực bao gồm các vùng Trung Quốc, Đài Loan, bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản, là một ngành kinh tế phát triển nhanh chóng khi là quê nhà của một vài thị trường âm nhạc lớn nhất thế giới.
Cột mốc.
Năm 2003, Hàn Quốc trở thành thị trường âm nhạc đầu tiên trên thế giới khi doanh thu nhạc số vượt lên trên doanh thu từ các định dạng đĩa thuần.
Năm 2013, Nhật Bản lần đầu tiên vượt Mỹ để trở thành thị trường âm nhạc lớn nhất thế giới, theo báo cáo của Liên đoàn Công nghiệp thu âm quốc tế. Tuy nhiên Mỹ vẫn là thị trường âm nhạc lớn nhất nếu tính cả phí tải nhạc hợp pháp.
Năm 2015, thị trường nhạc số tại Trung Quốc được kỳ vọng đạt giá trị 2,1 tỉ đô la Mỹ. Trung Quốc được mong đợi sẽ trở thành một trong những thị trường âm nhạc lớn nhất thế giới cho đến năm 2020.
Trái ngược với ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu.
Mặc dù doanh thu từ đĩa thuần (đơn cử như đĩa CD) trên toàn cầu đã và đang sụt giảm trong những năm gần đây, thì tại khu vực Đông Á (đặc biệt là Nhật Bản và Hàn Quốc) doanh thu bán đĩa thuần lại được giữ ở mức ổn định.
Liên đoàn Công nghiệp thu âm quốc tế giải thích hiện tượng này là do "các fan K-pop muốn những đĩa CD chất lượng cao và những bộ hộp sang trọng".
Trích lời một vị giám đốc âm nhạc của hãng thu âm Universal Music Group thì đĩa CD đang trở thành "thứ hàng hoá mới ở châu Á".
Tranh cãi.
Một vài cuộc tranh luận đã nổ ra về cái cách mà ngành công nghiệp này đối xử với nghệ sĩ của họ.
Kiểm soát đời tư của nghệ sĩ.
Không có gì là bất thường khi các hãng thu âm ngăn cấm nghệ sĩ nhạc pop hẹn hò trong một khoảng thời gian nhất định hoặc miễn là họ đã ký hợp đồng với công ty. Tại Nhật Bản, các nhà quản lý sẽ ra sức ngăn cản nghệ sĩ của họ đi hẹn hò hay cam kết ứng xử có khả năng bôi bẩn hình ảnh nghệ sĩ, bằng việc duy trì một lịch trình bận rộn và chỉ để các nghệ sĩ biết về lịch làm việc của mình một lần trong ngày. Những nghệ sĩ phá vỡ quy tắc này, như trường hợp thành viên Minami Minegishi của nhóm nhạc AKB48 có nguy cơ bị buộc rời khỏi nhóm hay kết thúc hợp đồng.
Hàn Quốc cũng có những luật lệ tương tự đối với giới nghệ sĩ nhạc pop. Tuy các nghệ sĩ có nhiều tự do hơn trong việc hẹn hò và lập gia đình, nhưng nhà quản lý lại có quyền kiểm soát mạnh mẽ lên đời tư và cách ứng xử của họ. Ở Đài Loan, giới nghệ sĩ cũng được kỳ vọng sẽ phải cư xử đúng mực, vì họ không được nói về các chủ đề cấm kỵ, chẳng hạn như chính trị.
Xếp hạng.
Bảng dưới đây liệt kê tổng doanh thu của các thị trường âm nhạc Đông Á:
Lothar Meyer

Julius Lothar von Meyer (1830-1895) là nhà hóa học người Đức. Năm 1870, sau quá trình nghiên cứu độc lập, Meyer cũng đưa ra một bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học như Dmitry Mendeleev. Nếu so sánh các bảng tuần hoàn của họ với nhau, chúng ta có thể thấy sự tương tự đáng kinh ngạc ở cả hai. Tuy nhiên, do Mendeleev công bố công trình nghiên cứu nổi tiếng nhất của mình vào năm 1869, nên nhà hóa học người Nga được hưởng quyền ưu tiên phát minh. Điều này khiến người ta chỉ nhớ tới Mendeleev khi được hỏi: Ai là người đã phát minh ra bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học?, mà quên rằng Meyer cũng nghiên cứu và tìm ra nó. Đây là điều không phải là hiếm của giới khoa học.
Bãi biển Cảnh Dương

Cảnh Dương là một bãi biển ở thôn Cảnh Dương, xã Lộc Vĩnh, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế, cách thành phố Huế chừng 60 km.
Miêu tả.
Bãi biển Cảnh Dương dài 8 km, rộng 200 km, có hình vòng cung nằm ở giữa mũi Chân Mây Tây và Chân Mây Đông. Cảnh vật khá lý thú, hấp dẫn. Bãi biển có độ dốc thoai thoải, cát trắng và mịn. Biển xanh, tương đối kín gió. 
Ẩm thực.
Du khách sẽ được thưởng thức những món ăn "đặc sản" như ghẹ hấp, mực nướng, tôm, cá hanh, cá dìa, cua rang muối, bánh tráng mè đen...
Du lịch.
Vì tương đối kín gió nên bãi biển Cảnh Dương rất thích hợp với những hoạt động dã ngoại và các loại hình thể thao, sinh hoạt thanh niên như cắm trại, đốt lửa rại, vui chơi ca hát, tấu nhạc về đêm...
Ngoài ra vào mỗi dịp Tết Nguyên Đán ở đây còn tổ chức lễ hội Đua thuyền cầu sự an lành đầu năm, với sự tham gia của hàng vạn người dân trong địa bàn Huyện Phú Lộc
Bãi biển Non Nước

Bãi biển Non Nước là một bãi biển đẹp thuộc dải bờ biển Đà Nẵng, ở phường Hòa Hải, quận Ngũ Hành Sơn.
Miêu tả.
Bãi tắm Non nước dài 5 km có khu du lịch với đồi thông thoáng mát dưới Ngũ Hành Sơn. Cát trắng mịn, phía Nam giáp vùng biển Điện Ngọc, phía Bắc giáp vùng biển Bác Mỹ An.
Bãi tắm có độ dốc thoai thoải, sóng êm. Nước biển không bị ô nhiễm, trong sạch, cuốn hút khách du lịch trong và ngoài nước. 
Sinh thái.
Bãi biển Non Nước có loài rong biển quý hiếm như rong câu chỉ vàng, rong câu chân vịt có giá trị xuất khẩu cao.
Trinh Thánh Vương hậu

Trinh Thánh Vương hậu (chữ Hán: 貞聖王后; Hangul: 정성왕후, 12 tháng 1 năm 1693 - 3 tháng 4 năm 1757) là Vương phi đầu tiên của Triều Tiên Anh Tổ.
Cuộc đời.
Bà là thành viên của gia tộc Đạt Thành Từ thị (达城徐氏), hậu nhân của Cao Ly thiếu doãn hãn (高丽少尹閈), sinh ngày 7 tháng 12 (tức ngày 12 tháng 1 dương lịch) năm Triều Tiên Túc Tông thứ 18 (1692). Cha là Đạt Thành phủ viện quân Từ Tông Đệ (徐宗悌), mẹ là Sầm Thành phủ phu nhân Ngưu Phong Lý thị (牛峰李氏).
Năm Túc Tông thứ 30 (1704), tháng 11, khi mới 10 tuổi, bà được gả cho Triều Tiên Anh Tổ, khi đó còn là Diên Nhưng quân. Là chính thê của một Vương tử mang tước "Quân", bà được ban tước hiệu Đạt Thành Quận phu nhân (达城郡夫人). Bấy giờ phu nhân hòa huệ hiếu thuận, rất được cha chồng là Triều Tiên Túc Tông yêu quý, hay được vào cung vấn an, bà đối với mẹ chồng là Thục tần họ Thôi cũng muôn phần kính trọng.
Năm 1721, sắc phong làm Thế đệ tần (世弟嫔). Năm 1724, Anh Tổ đại vương kế vị, sắc phong làm Vương phi. Chung sống nhiều năm nhưng bà với Anh Tổ không có người con nào, đối với Tư Điệu Thế tử thì bà muôn phần yêu quý và hòa thuận, Thế tử cũng rất kính trọng bà. Vai trò của bà không nhỏ trong việc hòa giải mối bất hòa giữa Anh Tổ và Thế tử khi trưởng thành.
Năm Anh Tổ thứ 33 (1757), ngày 15 tháng 2 (âm lịch), Vương phi Từ thị qua đời ở Đại Tạo điện (大造殿) thuộc Xương Đức Cung, hưởng thọ 66 tuổi. Bà tại vị Trung điện 37 năm, là vị vương hậu tại vị lâu nhất của nhà Triều Tiên. Cái chết của bà đã ảnh hưởng xấu đến Tư Điệu Thế tử.
Paya Lebar

Paya Lebar là một khu quy hoạch nằm ở Vùng Đông của Singapore, giáp với Hậu Cảng về phía Tây, Thịnh Cảng về phía Tây Bắc, Tampines về phía Đông, Bedok về phía Nam và Pasir Ris về phía Bắc.
Tên gọi và lịch sử.
Paya Lebar là một vùng đầm lầy rộng lớn gần với Sông Kallang. Trong tiếng Mã Lai, "Paya" nghĩa là "đầm lầy" và "lebar" nghĩa là "rộng lớn". Đây là một quận mới mở rộng, khét tiếng bởi nạn chiếm cư bất hợp pháp với các cư dân sinh sống bằng nghề trồng trọt và chăn nuôi heo và gia cầm.
Một trong những người thiết lập chế độ thuộc địa đầu tiên ở vùng đất này là Richard Owen Norris (mất năm 1905). Ông đã mua một phần đất của khu vực này vào năm 1865 để sống với gia đình.
Năm 1915, một đài phát thanh hải quân được xây dựng tại quận này.
Năm 1955, Sân bay Quốc tế Singapore (thường được biết với tên gọi "Sân bay Paya Lebar") được khánh thành và trở thành một điểm mốc quan trọng của vùng này, cùng với các công trình nhà ở, trường học và nhà máy khác.
Đường "Paya Lebar Street" được chính thức đặt tên vào năm 1958 trong khi một con đường cùng tên khác "Paya Lebar Way" chính thức xuất hiện năm 1972.
Chính trị.
Paya Lebar có đại diện là Dân biểu nhóm Aljunied và Dân biểu nhóm Marine Parade, tương ứng do Đảng Công nhân Singapore và Đảng Hành động Nhân dân lãnh đạo. Một trong những đại biểu Quốc hội của Paya Lebar là ông Lưu Trình Cường (刘程强, Low Thia Khiang), một lãnh đạo đối lập xuất thân từ giới quân nhân.
Danh sách khu bảo tồn tại Myanmar

 
Đây là danh sách các vườn quốc gia, khu bảo tồn động vật hoang dã và các khu vườn thực vật tại Miến Điện.
Theodora Tocco

Theodora Tocco (nhũ danh Maddalena Tocco) (? - 1429) là người vợ đầu tiên của Konstantinos XI khi ông còn là Công tước xứ Morea. Về sau sẽ trở thành vị Hoàng đế cuối cùng của Đế quốc Byzantine.
Tiểu sử.
Theodora là con gái của Leonardo II Tocco, lãnh chúa xứ Zante. Cha bà là một người em trai của Carlo I Tocco, Bá tước xứ Cephalonia và Leukas. Carlo sau phụng sự dưới trướng vua xứ Epirus từ năm 1411 đến 1429. Leonardo dường như mất sớm. Năm 1424, Carlo I đã nhận nuôi Maddalena và người anh trai Carlo II Tocco. Ít lâu sau Carlo I bị đánh bại trong trận Echinades với Johannes VIII Palaiologos vào năm 1427. Ông đã phải rút khỏi các vùng đất tại Elis dưới sự kiểm soát của mình và từ bỏ tuyên bố kế thừa cha truyền con nối thành Corinth và Megara. Thỏa thuận này đã được bảo đảm bằng cuộc hôn nhân giữa Maddalena với Konstantinos Palaiologos, em trai của Johannes VIII.
Cuộc hôn nhân diễn ra vào tháng 7 năm 1428. Bà được cải đạo sang Chính Thống giáo Đông phương và lấy tên "Theodora". Trong suốt cuộc đời chung sống với nhau, Konstantinos chỉ còn giữ được một vài vùng lãnh thổ khác ở bán đảo Peloponnesus dưới sự kiểm soát của mình mặc dù vẫn còn phụ thuộc vào cả Johannes VIII và Theodore II Palaiologos, Lãnh chúa xứ Morea. Do đó Maddalena trở thành hoàng hậu của một ông vua nhỏ. Theodora qua đời khi sinh non vào tháng 11 năm 1429, tại Santomeri và thi hài được chôn cất ở Mystras.
Cniva

 
Cniva (Kniwa, có nghĩa là "con dao") (? - ?) là thủ lĩnh người Goth đã xâm lược Đế quốc La Mã vào khoảng giữa thế kỷ 3. Ông đã chinh phục thành công thành phố Philippopolis mà nay là thành phố Plovdiv của Bulgaria, và giết chết hai cha con hoàng đế Decius và Herennius Etruscus trong trận Abrittus khi đang cố gắng rút khỏi lãnh thổ Đế quốc La Mã. Ông được phép rút lui với chiến lợi phẩm của mình và phải trả tiền cống nạp ở ngoài Đế quốc. 
Cniva bắt đầu cuộc xâm lược Đế quốc La Mã khi ông cho quân vượt qua sông Danube. Thoạt đầu ông chia đại quân thành nhiều cánh tràn vào tỉnh Moesia của La Mã cùng với liên quân Goth, German và Sarmatia. Lực lượng quân sĩ đông đảo của ông đã gây sự chú ý tới Hoàng đế Decius. Trong khi Cniva đang vây hãm thành phố Nicopolis thì quân của Decius vừa đến kịp lúc buộc người Goth phải rút về phía Philippopolis. Decius hay tin lập tức dẫn binh truy đuổi Cniva qua những vùng đất có địa hình hiểm trở, nhưng rồi sau nhiều lần bị buộc phải di chuyển khiến Cniva quyết định quay trở lại tập kích Decius, lúc ấy nghĩ rằng viên chúa rợ đã bỏ xa toán quân Goth nên không kịp đề phòng. Bị tấn công bất ngờ nên toàn quân của Decius trở nên rối loạn và tan vỡ ngay lập tức, riêng bản thân ông thì tháo chạy khỏi quân doanh cùng vài toán vệ sĩ thân cận. Sau đó Cniva kéo quân tới vây hãm Philippopolis, thành phố sau một hồi kháng cự rốt cuộc cũng bị quân rợ đánh chiếm, hơn một trăm ngàn người bị giết và nhiều người bị bắt làm tù binh.
Việc cướp phá Philippopolis khiến Decius tức giận, ông tiếp tục tập hợp số quân còn lại ngăn chặn vài toán quân German tràn qua, đồng thời còn cho tu sửa và củng cố công sự của mình dọc theo sông Danube với ý định tiến công Cniva. Người La Mã vào lúc đó với số quân vượt trội của họ chẳng mấy chốc đã vây lấy người Goth, vốn đang định rút quân khỏi đế quốc. Nhưng Decius với ý định báo thù và tin chắc sẽ giành chiến thắng đã hạ lệnh tấn công quân Goth tại một thị trấn nhỏ có tên là Forum Terebronii. Thế nhưng quân đội La Mã đã bị mắc kẹt trong một cái đầm lầy khi đang cố tấn công quân Goth mà không dò xét địa hình kỹ. Kết quả là cả hai cha con hoàng đế Decius và Herennius Etruscus đều chết trong trận chiến mà sử gọi là trận Abrittus.
Sau trận đánh khốc liệt, vị hoàng đế mới là Trebonianus Gallus đã để cho Cniva rút quân cùng với chiến lợi phẩm của mình và còn hỗ trợ đầy đủ cho cuộc hành trình của người Goth. Ông thậm chí còn hứa sẽ trả tiền cống nạp để Cniva khỏi xâm lược Đế quốc một lần nữa.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Hàn Quốc)

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc (tiếng Hàn: 문화체육관광부, dịch nghĩa: Bộ Văn hóa-Thể dục-Quan quang, tiếng Anh: "Ministry of Culture, Sports and Tourism") là một bộ trong Chính phủ Hàn Quốc, có nhiệm vụ phụ trách văn hóa, thể thao, du lịch, nghệ thuật và tôn giáo. Bộ được thành lập vào ngày 29 tháng 2 năm 2008 trên cơ sở tích hợp chức năng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cơ quan tuyên truyền chính sách, Bộ Viễn thông Thông tin (nghiệp vụ nội dung kỹ thuật số).
Bộ có một bộ trưởng, hai thứ trưởng và trên 60 đơn vị dưới quyền. Tổng số nhân viên của Bộ xấp xỉ 2.200 người. Một số đơn vị dưới quyền của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là Bảo tàng Quốc gia, Nhà hát Quốc gia và Thư viện Quốc gia.
Tầm nhìn.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có tầm nhìn hướng đến "Thời đại của hi vọng, hạnh phúc của nhân dân" thông qua "Thịnh vượng văn hóa". Để có "Thịnh vượng văn hóa", Bộ "gieo hạnh phúc cho nhân dân bằng văn hóa", "dẫn dắt kinh tế sáng tạo bằng văn hóa" và "xây dựng quốc gia văn hóa". Nền tảng cho "thịnh vượng văn hóa" được tạo lập thông qua việc dành 2% ngân sách dành cho các chương trình văn hóa và tạo nền tảng pháp lý cho các chương trình văn hóa căn bản.
Sơ đồ tổ chức.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có một bộ trưởng, dưới đó là hai thứ trưởng. Trực tiếp dưới quyền bộ trưởng còn có Tham mưu chính sách, Phát ngôn viên (Vụ trưởng Tuyên truyền) và Tổng Thanh tra (đứng đầu Vụ Thanh tra).
Lịch sử.
Tiền thân của Bộ là Cơ quan Công bố thành lập ngày 4 tháng 11 năm 1948 theo Sắc lệnh Tổng thống số 15. Cơ cấu Cơ quan Công bố gồm một văn phòng (Văn phòng thư ký) và bốn cục (Cục Công bố, Cục Xuất bản, Cục Thống kê và Cục Truyền thông). Cơ quan này bị bãi bỏ vào năm 1956 và chuyển thành Văn phòng Công bố thuộc Tổng thống. Năm 1961, Bộ Công bố thành lập, gồm bốn cục là Cục Điều tra, Cục Công bố, Cục Tuyên truyền Văn hóa và Cục Quản lý Truyền thông.
Năm 1990, Bộ Văn hóa thành lập theo Sắc lệnh Tổng thống số 12895, gồm hai văn phòng, bốn cục và 18 phòng. Ngày 6 tháng 3 năm 1993, Bộ Văn hóa nhập với Bộ Thanh thiếu niên Thể thao thành Bộ Văn hóa Thể thao (Sắc lệnh Tổng thống số 13869). Năm 1994, bãi bỏ Cục Văn hóa Sinh hoạt và Cục Hỗ trợ Thể thao, đồng thời tiếp nhận nghiệp vụ Cục Du lịch thuộc Bộ Giao thông. Ngày 28 tháng 2 năm 1998, thành lập Bộ Văn hóa Du lịch (Sửa đổi Luật tổ chức chính phủ số 5529).
Ngày 29 tháng 2 năm 2008, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành lập trên cơ sở tích hợp chức năng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cơ quan tuyên truyền chính sách, Bộ Viễn thông Thông tin (nghiệp vụ nội dung kỹ thuật số).
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch là một bộ trực thuộc chính phủ ở một số quốc gia như:
Roi mây

Roi mây là một dụng cụ dùng để Đánh đòn có dạng một thanh hình trụ dài, cứng nhưng dẻo. Về lý thuyết, roi mây được làm từ thân cây mây, tuy nhiên tên gọi này cũng được mở rộng cho các loại roi có hình dạng tương tự. Roi mây được sử dụng để phạt đánh đòn trong trường học chủ yếu tại Anh, Ấn Độ, Sri Lanka, Malaysia, Singapore, Australia và New Zealand, Tại Đông Nam Á, việc dùng roi mây để đánh đòn trẻ em và thiếu niên trước đây khá phổ biến. Hiện tại đã được nhiều nước cấm vì các ảnh hưởng xấu cho trẻ em. Đánh đòn bằng roi mây vào mông đang được Singapore, Malaysia và Brunei sử dụng như một hình phạt của pháp luật dành cho các phạm nhân nam. Các phần cơ thể thường dùng làm mục tiêu để đánh là mông và lòng bàn tay.
Trong khi roi tre rẻ hơn dễ tìm hơn, roi mây vẫn được lựa chọn do tính chất vật liệu độc đáo của nó. Mây không cứng và rỗng như tre mà xốp rắn và rất linh hoạt - trong thực tế, linh hoạt hơn bất kỳ vật liệu tự nhiên khác có cùng đường kính. Khi chịu đánh đòn bằng roi tre, người chịu đòn không chỉ thấy ít đau hơn mà roi tre có thể dễ dàng vỡ thành các mảnh vụn có thể gây tổn thương không mong muốn. Một cây roi mây, ngược lại, rất khó vỡ và đánh đau hơn. Đánh đòn bằng roi mây luôn luôn đi kèm với nguy cơ làm da và các mô bị thương. Thông thường sau khi đánh đòn bằng roi mây, trên da thịt của người bị đánh nổi rõ nhưng lằn roi sưng lên, có thể thâm tím thậm chí rách da chảy máu. Khi chịu phạt đánh đòn theo pháp luật tại Singapore, Malaysia và Brunei, phạm nhân thường phải cởi truồng và chịu đánh vào mông trần bằng một cây roi mây ngâm nước cho nặng và được tiệt trùng. Điều này khiến cho mông phạm nhân bị rách da, tét thịt và chảy nhiều máu cũng như để lại sẹo vĩnh viễn. Hình phạt đánh đòn tại các nước này có thể lên tới 24 roi liên tục.
Aframomum arundinaceum

Aframomum arundinaceum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Oliv. &amp; D.Hanb.) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Aframomum atewae

Aframomum atewae là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Lock &amp; J.B.Hall mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Aframomum cordifolium

Aframomum cordifolium là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Lock &amp; J.B.Hall mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Aframomum corrorima

Aframomum corrorima là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Alexander Carl Heinrich Braun mô tả khoa học đầu tiên năm 1848 dưới danh pháp "Amomum corrorima". Năm 1981, P. C. M.Jansen chuyển nó sang chi "Aframomum".
Phân bố.
Loài này là bản địa Burundi, Ethiopia, Kenya, Tanzania, Uganda.
Aframomum daniellii

Aframomum daniellii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Joseph Dalton Hooker mô tả khoa học đầu tiên năm 1852 dưới danh pháp "Amomum daniellii". Năm 1904, Karl Moritz Schumann chuyển nó sang chi "Aframomum".
Phân bố.
Loài này có ở Angola, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Congo, Guinea Xích đạo, Gabon, các đảo trong vịnh Guinea, Kenya, Nigeria, Uganda.
Aframomum geocarpum

Aframomum geocarpum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Lock &amp; J.B.Hall mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Aframomum giganteum

Aframomum giganteum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Oliv. &amp; D.Hanb.) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Aframomum laurentii

Aframomum laurentii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (De Wild. &amp; T.Durand) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Aframomum limbatum

Aframomum limbatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Oliv. &amp; D.Hanb.) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Aframomum mannii

Aframomum mannii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Oliv. &amp; D.Hanb.) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Aframomum pilosum

Aframomum pilosum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Oliv. &amp; D.Hanb.) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Aframomum pseudostipulare

Aframomum pseudostipulare là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Loes. &amp; Mildbr. ex Koechlin mô tả khoa học đầu tiên năm 1964.
Aframomum spiroligulatum

Aframomum spiroligulatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Lock &amp; A.D.Poulsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Aframomum subsericeum

Aframomum subsericeum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Oliv. &amp; D.Hanb.) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Aframomum sulcatum

Aframomum sulcatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Oliv. &amp; D.Hanb. ex Baker) K.Schum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Aframomum uniflorum

Aframomum uniflorum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Lock &amp; A.D.Poulsen mô tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Aframomum wuerthii

Aframomum wuerthii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Dhetchuvi &amp; Eb.Fisch. mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Alpinia abundiflora

Alpinia abundiflora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Burtt &amp; R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Alpinia aenea

Alpinia aenea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được B.L.Burtt &amp; R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Alpinia alpina

Alpinia alpina là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (Elmer) R.M.Sm. ex M.F.Newman, Lhuillier &amp; A.D.Poulsen mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Alpinia argentea

Alpinia argentea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được (B.L.Burtt &amp; R.M.Sm.) R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Alpinia bambusifolia

Alpinia bambusifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được C.F.Liang &amp; D.Fang mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Alpinia brevis

Alpinia brevis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được T.L.Wu &amp; S.J.Chen mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Alpinia conferta

Alpinia conferta là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được B.L.Burtt &amp; R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Alpinia conghuaensis

Alpinia conghuaensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được J.P.Liao &amp; T.L.Wu mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Alpinia coriacea

Alpinia coriacea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được T.L.Wu &amp; S.J.Chen mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Alpinia densibracteata

Alpinia densibracteata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được T.L.Wu &amp; S.J.Chen mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Alpinia fax

Alpinia fax là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được B.L.Burtt &amp; R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1975.
Alpinia graminifolia

Alpinia graminifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được D.Fang &amp; G.Y.Lo mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Alpinia guinanensis

Alpinia guinanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được D.Fang &amp; X.X.Chen mô tả khoa học đầu tiên năm 1982.
Alpinia kwangsiensis

Alpinia kwangsiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được T.L.Wu &amp; S.J.Chen mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Alpinia laxisecunda

Alpinia laxisecunda là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được B.L.Burtt &amp; R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Alpinia macrostaminodia

Alpinia macrostaminodia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Chaveer. &amp; Sudmoon mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Alpinia menghaiensis

Alpinia menghaiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được S.Q.Tong &amp; Y.M.Xia mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Alpinia nantoensis

Alpinia nantoensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được F.Y.Lu &amp; Y.W.Kuo mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Alpinia napoensis

Alpinia napoensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được H.Dong &amp; G.J.Xu mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Alpinia nidus-vespae

Alpinia nidus-vespae là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được A.Raynal &amp; J.Raynal mô tả khoa học đầu tiên năm 1973.
Alpinia novae-hiberniae

Alpinia novae-hiberniae là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được B.L.Burtt &amp; R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Alpinia ovata

Alpinia ovata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Z.L.Zhao &amp; L.S.Xu mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Alpinia ovoidocarpa

Alpinia ovoidocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được H.Dong &amp; G.J.Xu mô tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Alpinia pumila

Alpinia pumila là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Joseph Dalton Hooker mô tả khoa học đầu tiên năm 1885.
Phân bố.
Loài này tìm thấy tại miền nam Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây, Hồ Nam, Vân Nam). Môi trường sống là các thung lũng nhiều bóng râm và ẩm ướt, ở cao độ 500-1.100 m.
Tên gọi trong tiếng Trung là 花叶山姜 (hoa diệp sơn khương, nghĩa là riềng lá hoa).
Mô tả.
Thân rễ bò ngang. Các thân giả không phát triển. Lá 2 hoặc 3, mọc thẳng; bẹ lá màu nâu đỏ; lưỡi bẹ 2 thùy, ngắn; cuống lá khoảng 2 cm; phiến lá phía gần trục màu xanh lục với các sọc xanh lục sẫm dọc theo gân lá, hình elip, thuôn dài hoặc thuon dài-hình mác, khoảng 15 × 7 cm, nhẵn nhụi, đáy nhọn, đỉnh nhọn. Cành hoa với cuống dài khoảng 33 cm; lá bắc thuôn dài, khoảng 2 cm, 2 hoa, rụng muộn; không có lá bắc con. Đài hoa màu tía, hình ống, 1,3-1,5 cm, có lông tơ, đỉnh 3 răng. Tràng hoa màu trắng; ống khoảng 1 cm; các thuỳ thuôn dài, hơi dài hơn ống một chút. Các nhị lép bên hình giùi, 3–4 mm. Cánh giữa môi dưới màu trắng với các sọc đỏ, hình trứng, khoảng 1,2 cm, mép có khía tai bèo, đỉnh uốn ngược, 2 khe hở. Chỉ nhị 5–10 mm; bao phấn 5–8 mm. Bầu nhụy có lông lụa. Quả nang hình cầu, đường kính khoảng 1 cm, đỉnh với bao hoa bền khoảng 1 cm. Ra hoa tháng 4-6, tạo quả tháng 6-11.
Alpinia salomonensis

Alpinia salomonensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được B.L.Burtt &amp; R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Vụ đánh bom Bodh Gaya

Ngày 7 tháng 2013, một chuỗi 10 bom phát nổ trong và quanh 
Chùa Mahabodhi, một di sản thế giới ở Bodh Gaya, Ấn Độlà nơi Mahabodhi "Mahaviha ra"Đức Phật Thích Ca đã giác ngộ dưới bóng cây bồ đề sau 49 ngày thiền định. Sau hơn 2.500 năm, cây bồ đề của Phật tổ vẫn xanh tươi và tỏa bóng mát. Là ngôi đền quan trọng Phật giáo trên toàn cầu. Theo báo chí Ấn Độ, từ lâu Đại tháp Giác Ngộ nằm trong danh sách mục tiêu tấn công của các nhóm khủng bố Hồi giáo. Tuần trước, nhà chức trách Ấn Độ cũng đã cảnh báo nguy cơ tấn công khủng bố tại đây.
Bộ trưởng Anil Goswami cho biết có 04 vụ nổ bên trong và 04 vụ nổ bên ngoài khuôn viên Đại tháp Giác Ngộ. Cục Điều tra Quốc gia và Lực lượng Bảo vệ An ninh Quốc gia bao gồm các chuyên gia về chất nổ đã được cử tới hiện trường để giúp cảnh sát thu thập chứng cứ và hỗ trợ điều tra sau vụ khủng bố này.Bộ trưởng Bộ Nội vụ cũng cho biết ít nhất có năm người bị thương, trong đó có hai nhà sư và hai du khách đến từ Tây Tạng, nhưng ngôi Đại tháp và cây bồ đề thiêng không bị hư hại.
Alpinia smithiae

Alpinia smithiae là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được M.Sabu &amp; Mangaly mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Alpinia unilateralis

Alpinia unilateralis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được B.L.Burtt &amp; R.M.Sm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1972.
Sa nhân cựa

Sa nhân cựa (danh pháp khoa học: Meistera aculeata) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810 dưới danh pháp "Amomum aculeatum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm quần đảo Andaman, Java, Tiểu Sunda, Malaysia bán đảo, Maluku, Myanmar, New Guinea, Sumatra, Thái Lan, Việt Nam.
Mô tả.
Bụi; thân cao đến 3–4 m, đường kính thân cây 1,5 cm. Lá không cuống, có phiến tròn dài thon hình tim-hình mác, dài 15–60 cm, rộng 2–9 cm, không lông; mép cao 3 mm, có 2 thùy. Lá bắc hình mác. Phát hoa dạng bông hình trứng ngược, ở đất, xoan tròn, dài 5–7 cm; cọng ngắn; lá hoa xoan; hoa thò dài ra, đài 3–4 cm; ống vành đến 3 cm, cánh hoa 1,5 cm; môi dài hơn rộng, 3 thùy đứng; bao phấn có mòng 3 thùy. Quả nang hình trứng to 3 x 2,5 cm, đỏ đậm, không rãnh, có lông mịn và gai chẻ hai, nhọn. Ra hoa tháng 4-5, quả chín tháng 10. Rừng bình nguyên và trồng.
Meistera acuminata

Meistera acuminata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được George Henry Kendrick Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1861 dưới danh pháp "Amomum acuminatum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm miền nam Ấn Độ và Sri Lanka.
Amomum alborubellum

Amomum alborubellum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann và Carl Adolf Georg Lauterbach mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Phân bố.
Loài này có ở Papua New Guinea.
Epiamomum angustipetalum

Epiamomum angustipetalum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shoko Sakai và Hidetoshi Nagamasu mô tả khoa học đầu tiên năm 1998 dưới danh pháp "Amomum angustipetalum". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Jana Leong-Škorničková chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Epiamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Sulettaria anomala

Sulettaria anomala là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1982 dưới danh pháp "Amomum anomalum". Năm 2018, A.D.Poulsen và Lofthus chuyển nó sang chi "Sulettaria".
Phân bố.
Loài này có tại Borneo (Sabah, Sarawak).
Amomum apiculatum

Amomum apiculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Phân bố.
Loài này có ở miền tây Sumatra, Indonesia, ở cao độ 80-1.200 m (260-4.000 ft).
Amomum aquaticum

Amomum aquaticum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ernst Adolf Raeuschel mô tả khoa học đầu tiên năm 1797.
Phân bố.
Loài này có ở Sri Lanka.
Amomum argyrophyllum

Amomum argyrophyllum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Phân bố.
Loài này có ở miền nam Thái Lan.
Mô tả.
Thân rễ thanh mảnh thuôn dài, thân 3 ft. Lá hình mũi mác nhọn, dài, thu hẹp lại ở cuống lá, mặt sau khi khô màu trắng bạc mượt, dài 14 inch, rộng 2,5 inch; cuống lá dài 4 inch, bẹ 12 inch, lưỡi bẹ ngắn, thuôn dài, tròn hợp sinh với cuống lá. Cụm hoa dạng đầu hình nón, dài 2 inch có cuống rất ngắn. Lá bắc giống như da, nhẵn nhụi, hình mác-thuôn dài, tù, khoảng 12, dài nhất 1,25 inch x 0,75 inch, có sọc. Lá bắc bên trong hình mác dài 1 inch. Đài hoa dài 1,25 inch, hình phễu hẹp với 3 thùy ngắn ở đỉnh. Ống tràng hoa dài 2 inch, thanh mảnh ở gốc, giãn ra phía trên, các thùy trên hình mác rộng, có nắp che; các thùy bên hình mác, kích thước 1,25 inch x 0,5 inch. Môi hình trứng ngược, nguyên, kích thước 1,5 inch x 0,6 inch; đỉnh tròn, miệng ống có lông. Chỉ nhị dài 0,25 inch, bao phấn thuôn dài, mào rất lớn, hình thận bề ngang 0,5 inch, đỉnh của bao phấn chia đôi. Có quan hệ gần với "A. dealbatum" ("A. sericeum") nhưng nhỏ hơn nhiều với các lá hẹp hơn.
Alpinia austrosinense

Alpinia austrosinense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ding Fang (Phương Đỉnh) mô tả khoa học đầu tiên năm 1982 dưới danh pháp "Amomum austrosinense". Năm 2015, Pu Zou và Yu-Shi Ye chuyển nó sang chi "Alpinia". Rất gần với "Alpinia pumila" (花叶山姜 , hoa diệp sơn khương) về mặt hình thái học.
Phân bố.
Loài này tìm thấy tại đông nam Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu). Môi trường sống là rừng, ở cao độ 700-1.000 m
Tên gọi trong tiếng Trung là 三叶豆蔻 (tam diệp đậu khấu, nghĩa là đậu khấu ba lá).
Mô tả.
Cây cao khoảng 50 cm. Lá 1-3, thường là 2; bẹ lá có sọc; lưỡi bẹ 2 thùy, 3-6 mm, có lông măng; cuống lá 0,5-5 cm, có lông măng; phiến lá hình elip hẹp hoặc thuôn dài, hiếm khi hình trứng đến hình mác ngược, 10-40 × 3,5-11 cm, nhẵn nhụi ngoại trừ có lông măng dọc theo gân giữa, đáy hình nêm đến rộng như vậy, đôi khi xiên, mép lá dày dặc lông rung, đỉnh nhọn. Cụm hoa dạng bông 3-6 cm; cuống 4-6 cm; lá bắc hình trứng ngược hoặc thuôn dài, 1,2-1,5 cm × 5-8 mm, có 1-2 hoa; không có lá bắc con. Đài hoa màu trắng ở gốc, màu tía ở phía xa, khoảng 1,6 cm, có lông măng, đỉnh 3-4 răng. Ống tràng hoa khoảng 1,8 cm, có lông măng; các thùy màu trắng pha chút ánh đỏ, thuôn dài, khoảng 1,5 cm × 5 mm. Các nhị lép bên màu đỏ, thẳng, 5-6 mm. Cánh giữa môi dưới màu trắng với các vạch màu đỏ, hình trứng ngược, khoảng 1,3 cm × 9 mm, mép có khía răng cưa thô, đỉnh 2 thùy. Bao phấn màu đỏ, 8-9 mm; phần phụ liên kết 2 thùy, nhỏ. Bàu nhụy có lông tơ dày dặc. Quả nang hình cầu, đường kính 0,8-1,4 cm, có lông tơ màu đỏ, đỉnh có đài hoa bền. Ra hoa tháng 6. "2n" = 48.
Meistera benthamiana

Meistera benthamiana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Trimen mô tả khoa học đầu tiên năm 1885 dưới danh pháp "Amomum benthamianum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có tại Kalutara, Sri Lanka.
Wurfbainia bicorniculata

Wurfbainia bicorniculata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1904 dưới danh pháp "Amomum bicorniculatum". Năm 2018 Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Wurfbainia".
Phân bố.
Loài này có tại Borneo (Kalimantan).
Amomum bicornutum

Amomum bicornutum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1916.
Phân bố.
Loài này có ở dãy núi Nassau (dãy núi Sudirman) trong tỉnh Papua, miền tây đảo New Guinea, thuộc Indonesia.
Amomum bilabiatum

Amomum bilabiatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shoko Sakai và Hidetoshi Nagamasu mô tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Phân bố.
Loài này có ở Lambir Hills, Sarawak trên đảo Borneo, phần thuộc Malaysia.
Wurfbainia blumeana

Wurfbainia blumeana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton mô tả khoa học đầu tiên năm 1920 dưới danh pháp "Amomum blumeanum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Wurfbainia".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng nó có ở Java (Indonesia).
Sundamomum borealiborneense

Sundamomum borealiborneense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1906 dưới danh pháp "Amomum sylvestre". Năm 1998, Ian Mark Turner đổi danh pháp thành "Amomum borealiborneense". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Epiamomum borneense

Epiamomum borneense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1904 dưới danh pháp "Zingiber borneense". Năm 1988, Rosemary Margaret Smith chuyển nó sang chi "Amomum". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Jana Leong-Škorničková chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Epiamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Meistera botryoidea

Meistera botryoidea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Elizabeth Jill Cowley mô tả khoa học đầu tiên năm 2000 dưới danh pháp "Amomum botryoideum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có tại Brunei.
Etlingera sublimata

Etlingera sublimata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann đặt tên khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Amomum brachychilus", nhưng không có mô tả khoa học kèm theo. Năm 2012, Axel Dalberg Poulsen mô tả loài này trong chi "Etlingera" dưới danh pháp thay thế là "Etlingera sublimata". 
Phân bố.
Loài này có tại miền trung Sulawesi.
Etlingera bulusanensis

Etlingera bulusanensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Adolph Daniel Edward Elmer mô tả khoa học đầu tiên năm 1919 dưới danh pháp "Amomum bulusanense". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Etlingera".
Từ nguyên.
Tên loài lấy theo núi Bulusan trong tỉnh Sorsogon, Philippines.
Phân bố.
Loài này có tại đảo Luzon, Philippines.
Sulettaria burttii

Sulettaria burttii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1985 dưới danh pháp "Amomum burttii". Năm 2018, A. D. Poulsen và M. F. Newman chuyển nó sang chi "Sulettaria".
Phân bố.
Loài này có tại Borneo (Sarawak).
Etlingera calophrys

Etlingera calophrys là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Amomum calophrys". Năm 2012, Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Etlingera".
Phân bố.
Loài này có tại Sulawesi và quần đảo Tiểu Sunda.
Sundamomum calyptratum

Sundamomum calyptratum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shoko Sakai và Hidetoshi Nagamasu mô tả khoa học đầu tiên năm 1998 dưới danh pháp "Amomum calyptratum". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Meistera calcarata

Meistera calcarata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Vichith Lamxay và Mark Fleming Newman mô tả khoa học đầu tiên năm 2012 dưới danh pháp "Amomum calcaratum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có tại Lào.
Lanxangia capsiciformis

Lanxangia capsiciformis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shao Quan Tong mô tả khoa học đầu tiên năm 1989 dưới danh pháp "Amomum capsiciforme". Năm 2018, Mark Fleming Newman và Jana Leong-Škorničková chuyển nó sang chi mới thiết lập là "Lanxangia".
Tên gọi.
Tên gọi tiếng Trung là 辣椒砂仁 (lạt tiêu sa nhân).
Phân bố và môi trường sống.
Loài này được tìm thấy tại huyện Doanh Giang, châu tự trị Đức Hoành, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.
Môi trường sống là rừng, ở cao độ đến 1.400 m.
Mô tả.
Cây cao 1-1,5 m. Lá không cuống; bẹ lá có sọc dọc rõ nét; lưỡi bẹ nguyên, 3–6 mm, gần giống như da, nhẵn nhụi; phiến lá hình elip hoặc thuôn dài, 18-35 × 5,5–10 cm, nhẵn nhụi, các gân bên nổi rõ, gốc hình nêm, chóp hình đuôi nhọn. Hoa không rõ. Các cành quả 6–7 cm; cuống 3–5 cm, các bẹ giống như vảy, hình trứng rộng, gần giống như da. Quả nang màu đỏ, 4,8-5,2 × 1,8-2,2 cm, đỉnh tù, với đài hoa bền. Hạt gần giống hình đầu, khoảng 5 × 3 mm, nhiều mụn cơm, được bao bọc hoàn toàn trong áo hạt màu trắng. Tạo quả tháng 8.
Amomum centrocephalum

Amomum centrocephalum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton mô tả khoa học đầu tiên năm 1921 dưới danh pháp "Geanthus echinatus". Năm 2003, Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Amomum", nhưng do tính từ giống trung "echinatum" (giống cái "echinata", giống đực "echinatus") nghĩa là "có gai", "đầy gai" đã được Carl Ludwig Willdenow sử dụng từ năm 1797 trong danh pháp "Amomum echinatum" để chỉ loài khác biệt có ở Ấn Độ và Sri Lanka, nên Poulsen đã đổi danh pháp thành "Amomum centrocephalum".
Phân bố.
Loài này có ở miền bắc đảo Sumatra, Indonesia.
Amomum cephalotes

Amomum cephalotes là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1920.
Phân bố.
Loài này có tại Pahang ở Malaysia bán đảo.
Mô tả.
Thân thanh mảnh, nhẵn nhụi. Lá hẹp, thẳng dài nhọn hẹp tới gốc, nhẵn nhụi, dài 12 inch, rộng 0,8 inch; cuống lá hầu như không có; lưỡi bẹ dài 0,25 inch thuôn dài, nguyên. Cụm hoa hình đầu gần hình cầu dài 1,5 inch, trên một cuống dài 5 inch, được bao phủ bởi các lá bắc hình mũi mác, nhẵn nhụi, 1 inch hoặc nhỏ hơn, cuối cùng chia thành các sợi. Các lá bắc ngoài hình mũi mác, có lông tơ, gân mờ dài 1 inch. Các bông hoa có cuống khá mập, mượt, dài 0,25 inch. Đài hoa có mo với 3 điểm lông lá nhọn. Ống tràng hoa dài 1 inch, các thùy thẳng thuôn dài, tù, dài 0,5 inch, nhẵn nhụi; môi hình trứng ngược dài tương tự và rộng khoảng 0,3 inch, với 2 sống lưng trung tâm. Chỉ nhị rất ngắn, bao phấn thuôn rộng, đỉnh rộng đầu, không có mào, có lông tơ.
Meistera cerasina

Meistera cerasina là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1906 dưới danh pháp "Amomum cerasinum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm Tây và Trung Sumatra, Borneo (Sarawak).
Amomum chaunocephalum

Amomum chaunocephalum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1904.
Phân bố.
Loài này có ở Kaiser-Wilhelmsland (nay là nửa phía bắc Papua New Guinea).
Meistera chinensis

Meistera chinensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Woon Young Chun mô tả khoa học đầu tiên năm 1977 dưới danh pháp "Amomum chinense". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm Campuchia, Lào, Thái Lan, Trung Quốc (Hải Nam), Việt Nam.
Mô tả.
Cây cao 1-1,5 m. Bẹ lá có gân lõm rõ nét; lưỡi bẹ màu tía, 2 khe, khoảng 3 mm; cuống lá 5–10 mm; phiến lá thuôn dài hoặc hình elip, 16-30 × 4–8 cm, nhẵn nhụi, gốc nhọn, đỉnh hình đuôi-nhọn. Cụm hoa dạng bông hình con quay, đường kính khoảng 3 cm, khoảng 20 hoa; cuống 5–10 cm; lá bắc màu tía, hình trứng, 1–2 cm; lá bắc con hình ống, khoảng 2 cm. Đài hoa nhuốm màu đỏ ở gốc, khoảng 1,7 cm, gốc có lông nhung, đỉnh 3 răng. Ống tràng hoa hơi dài hơn đài hoa; thùy hình mác ngược, khoảng 1,5 cm, đỉnh lõm. Cánh giữa môi dưới màu trắng với gân giữa và các gân màu tía, hình trứng-hình tam giác, khoảng 1,5 × 1 cm; vuốt 5–6 mm. Bao phấn khoảng 6 mm; phần phụ liên kết hình bán nguyệt, khoảng 8 × 4 mm, mép khía tai bèo nông. Bầu nhụy màu có lông nhung màu vàng. Quả nang hình elipxoit, có nhánh, gai mềm 2–3 mm. Ra hoa tháng 4-5, tạo quả tháng 6-8. "2n" = 48.
Tên gọi.
Tại Trung Quốc, người ta gọi nó là 海南土砂仁 (Hải Nam thổ sa nhân).