vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Hà Trung (phủ)

Hà Trung là tên một phủ thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam trong thời kì phong kiến.
Địa giới.
Địa giới phủ Hà Trung vào thời Nguyễn như sau:
Phủ Hà Trung vào thời Nguyễn tương ứng với địa giới các huyện Hà Trung, Nga Sơn, Hậu Lộc, Hoằng Hóa, thị xã Bỉm Sơn và phần tả ngạn sông Mã thuộc thành phố Thanh Hóa ngày nay.
Diện tích của phủ Hà Trung ước tính khoảng 830 km², tương đương với diện tích các tỉnh Hà Nam hoặc Bắc Ninh hiện nay.
Thời gian tồn tại.
Theo "Đại Nam nhất thống chí", phủ Hà Trung được thành lập năm Quang Thuận thứ nhất (1460), đời vua Lê Thánh Tông nhà Lê sơ, lúc này thuộc thừa tuyên Thanh Hóa. Tên phủ lấy theo tên huyện Hà Trung có từ đời Trần trở về trước. Phủ Hà Trung gồm 4 huyện.
Tuy nhiên, trong sách "Đất nước Việt Nam qua các đời" của Đào Duy Anh thì phủ Hà Trung xuất hiện từ năm Thiệu Bình thứ 2 (năm 1435), là một trong 6 phủ của đất Thanh Hóa bấy giờ (6 phủ gồm Thiệu Thiên, Hà Trung, Tĩnh Gia, Thanh Đô, Trường Yên, Thiên Quan). Trong đó phủ Hà Trung kiêm lí huyện Thuần Hựu và thống hạt 3 huyện là Tống Giang, Nga Sơn và Hoằng Hóa.
Sang thời Nguyễn, phủ Hà Trung thuộc trấn Thanh Hoa, địa giới vẫn giữ như cũ, kiêm lý huyện Hậu Lộc và thống hạt các huyện Tống Sơn, Nga Sơn và Hoằng Hóa. Năm Minh Mệnh thứ 12, phủ Hà Trung thuộc tỉnh Thanh Hoa (đổi từ trấn Thanh Hoa). Năm Minh Mệnh thứ 18 (1837) hoặc Minh Mệnh thứ 19, phủ Hà Trung có thêm huyện Mỹ Hóa được thành lập từ một phần các huyện Hậu Lộc và Hoằng Hóa đồng thời nhà Nguyễn cũng đặt thêm phân phủ Hà Trung. Phủ Hà Trung lúc này kiêm lý huyện Tống Sơn và thống hạt các huyện Nga Sơn và Hậu Lộc còn phân phủ Hà Trung kiêm lý huyện Hoằng Hóa và thống hạt huyện Mỹ Hóa.
Năm Thiệu Trị thứ nhất (1841), phủ Hà Trung thuộc tỉnh Thanh Hóa (đổi từ tỉnh Thanh Hoa). Đến năm Tự Đức thứ ba (1850) thì bỏ phân phủ Hà Trung, đồng thời phủ Hà Trung kiêm lý các huyện Tống Sơn, Nga Sơn và thống hạt các huyện Hoằng Hóa, Mỹ Hóa, Hậu Lộc. Năm Thành Thái thứ 12 (1900), đổi huyện Nga Sơn từ kiêm lý sang thống hạt.
Cuối thời Nguyễn, huyện Mỹ Hóa được sáp nhập vào huyện Hoằng Hóa. Sau Cách mạng tháng Tám (1945), cấp phủ được bãi bỏ, huyện Tống Sơn đổi thành huyện Hà Trung; các huyện Hà Trung, Nga Sơn, Hậu Lộc, Hoằng Hóa trực thuộc tỉnh Thanh Hóa.
Địa giới và cương vực các huyện trong phủ.
Địa giới và cương vực các huyện trong phủ Hà Trung vào thời Nguyễn (đầu thế kỉ 20) như sau:
Lê Tấn Quốc (sinh 1927)

Đại tá Lê Tấn Quốc (sinh năm 1927 - mất năm 2006), có bí danh Chín Quốc, Sáu Nhứt xứ, Sáu Phần, Năm An, Tám Thành, Sáu Định là một Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Phó Trưởng Ty Giao thông Liên lạc tỉnh Gia Định; Bí thư chi bộ, chính trị viên Đội Biệt động 67 - Quân khu Sài Gòn Gia Định; Trung đoàn trưởng, Bí thư Đảng ủy Trung đoàn Thanh niên cận vệ Sài Gòn (nay là Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh). Ông quê tại xã Long Trường, huyện Thủ Đức, tỉnh Gia Định (nay là phường Long Trường, quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh). Ông tham gia cách mạng từ tháng 8-1945. Ngày 17 tháng 4 năm 2010 ông được truy tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Tiểu sử.
Cách mạng Tháng Tám, Lê Tấn Quốc tham gia biểu tình cướp chính quyền ở Thủ Đức. Sau đó, ông được bầu làm bí thư Ban Chấp hành Thanh niên cứu quốc làng Tam Đa. Tháng 5 năm 1948, Lê Tấn Quốc được kết nạp vào Đảng.
Ông tham gia hầu hết những trận đánh với vai trò đội trưởng đội biệt động từ đội C10, C50, C67 và biệt động Thành đoàn. Ngày 26 tháng 12 năm 1960, Lê Tấn Quốc lúc đó là đại đội trưởng đội C10 Khu ủy Sài Gòn - Gia Định đã tham gia trận đánh đầu tiên của ông là tấn công Câu lạc bộ golf Sài Gòn trong khuôn viên sân bay Tân Sơn Nhất.
Khi đội biệt động 67 được thành lập, ông được trao trọng trách đội trưởng, chính trị viên đội biệt động 67. Và sau đó là biệt phái qua Khu đoàn Sài Gòn - Gia Định. Trong thời gian này ông và đồng đội thực hiện 250 cuộc khai hỏa giết gần 1000 quân đối phương; điển hình như các trận đánh vào sân Dạ Cầu, sân vận động Cộng Hòa.
Đầu năm 1969, ông bị thương làm hỏng mắt trái trong một trận càn và bị bắt nhốt tại quận Trúc Giang, Bến Tre. Tháng 9 năm 1969, ông bị đưa đến trại giam tù binh cộng sản Phú Quốc. Năm 1973, ông được trao trả tại Thạch Hãn (Quảng Trị) theo Hiệp định Paris.
Năm 1975, ông trực tiếp tham gia cuộc tổng tiến công mùa xuân năm 1975 ở cánh Tây Nam.
Sau 1975, ông công tác tại Ban Chỉ huy quân sự quận 5 và tháng 11 năm 1987, Lê Tấn Quốc được phong hàm Đại tá. Ông nghỉ hưu năm 1988 và mất năm 2006. Năm 2010, ông được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân
Gia đình.
Lê Tấn Quốc có ba người con, trong đó con trưởng Lê Tấn Tài hiện đang là trưởng ban tổ chức quận ủy quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh.
Vinh danh.
Ghi nhận những công lao của ông, Nhà nước Việt Nam đã tặng thưởng:
Trung tâm Eden

Trung tâm Eden là một khu mua sắm của người Mỹ gốc Việt tọa lạc gần giao lộ Seven Corners, tục gọi là Ngã Bảy thuộc thành phố Falls Church, Virginia, thành lập từ năm 1984 rộng 200.000 ft (19.000 mét vuông). Hội đồng Phát triển Kinh tế của thành phố Falls Church coi đây là địa điểm du lịch số một trong khu vực.
Trung tâm này có hơn 100 cửa hàng, nhà hàng và cơ sở kinh doanh phục vụ cho một lượng lớn khách hàng người Mỹ gốc Á, đặc biệt là người Mỹ gốc Việt. Trung tâm Eden đã tạo nên một điểm tựa cho văn hóa Việt, đáp ứng nhu cầu cho cả vùng Virginia, Bắc Carolina, Maryland, và Pennsylvania. Bằng chứng là ở đây có rất nhiều nhà hàng phở cũng như thường xuyên có các sự kiện văn hóa của người Việt tại Mỹ được tổ chức ở đây. Eden cũng là nơi đầu tiên phổ biến dịch vụ viễn thông Solavei đến với cộng đồng Việt Nam ở tiểu bang Virginia nói riêng, và cả Hoa Kỳ nói chung. 
Tên gọi trung tâm Eden có nguồn gốc từ "khu Eden" ở Sài Gòn những năm 60 của thế kỷ trước.
Rạn san hô Belize Barrier

Rạn san hô Belize Barrier là một loạt các rạn san hô trải dài theo bờ biển Belize, khoảng khoảng 300 mét (980 ft) ngoài khơi ở phía bắc và 40 km (25 dặm) ở phía nam bờ biển. Nó được biết đến như là một phần dài 300 km của Hệ thống Rạn san hô Trung Bộ châu Mỹ dài 900 km liên tục từ Cancún trên mũi phía đông bắc bán đảo Yucatán qua Riviera Maya xuống tới Honduras khiến nó trở thành rạn san hô lớn thứ ba thế giới sau Rạn san hô Great Barrier ở Úc và Rạn san hô Nouvelle-Calédonie ở New Caledonia. Đây là điểm đến du lịch hàng đầu của Belize, phổ biến cho lặn biển và thu hút gần một nửa trong số 260.000 khách đến đây. Nó cũng là khu vực quan trọng đối với ngành công nghiệp đánh cá của đất nước. Charles Darwin từng mô tả nó là rạn san hô đáng chú ý nhất tại Tây Ấn vào năm 1842.
Ngoài rạn san hô chính, nó còn có các đảo san hô vòng của khu vực Caribe là Turneffe Atoll, Glover's Reef và Lighthouse Reef. Trong đó Lighthouse Reef được biết đến là khu vực lặn biển đông nhất tại Belize, nơi có Great Blue Hole (được biết đến là Hố Xanh) được Jacques Cousteau phát hiện ra vào năm 1970. Đảo san hô vòng Turneffe là đảo san hô gần bờ biển Belize nhất.
Mô tả.
Đây là rạn san hô lớn nhất ở Bắc bán cầu và lớn thứ ba trên thế giới, Belize Barrier là hệ thống tự nhiên nổi bật bao gồm các rạn san hô ven biển, các đảo san hồ ngoài khơi, bãi cát, rừng ngập mặn, các đầm phá ven biển và khu vực thiên nhiên tại các cửa sông. Một số địa điểm trong khu bảo tồn là minh chứng sống cho sự tiến hóa lịch sử của san hô và là môi trường sinh sống quan trọng của một số loài động vật đang bị đe dọa. Tại đây có nhiều loài động thực vật bao gồm: 70 loài san hô cứng, 36 loài san hô mềm, 500 loài cá, hàng trăm loài động vật không xương sống nhưng ước tính mới chỉ phát hiện được 10% số loài san hô và 90% số loài cần nghiên cứu.
Phần lớn rạn san hô được bảo vệ bởi các khu vực bảo tồn tự nhiên bao gồm 7 khu bảo tồn biển bảo vệ 450 đảo cát, 3 đảo san hô với tổng diện tích là . Các khu bảo tồn này là:
Rạn san hô Belize Barrier được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới vào năm 1996 nhờ cảnh quan tự nhiên cùng sự đa dạng sinh học và là nơi quan trọng trong việc bảo tồn một số loài quan trọng trong đó có cá sấu nước mặn, lợn biển và rùa biển. Vào tháng 12 năm 2010, Belize trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành việc cấm đánh bắt cá bằng lưới. Vào tháng 12 năm 2015, Belize cấm việc khoan và thăm dò dầu khí ngoài khơi bờ biển trong bán kính 1 km từ rạn san hô Belize Barrier.
Mặc dù đã thực hiện các biện pháp bảo vệ nhưng rạn san hô này vẫn bị ảnh hưởng bởi tình trạng ô nhiễm môi trường biển, du lịch, vận tải biển và việc đánh bắt cá không kiểm soát được. Các mối đe dọa khác bao gồm các cơn bão, sự nóng lên toàn cầu dẫn đến nước biển ấm lên gây ra hiện tượng tẩy trắng san hô (san hô chết). Các nhà khoa học cho rằng, hơn 40% rạn san hô của Belize đã bị hư hại kể từ năm 1998.
Sewell, Chile

Sewell là một thị trấn khai mỏ nằm ở sườn núi Andes, thuộc xã Machalí, tỉnh Cachapoal, vùng O'Higgins, Chile, ở độ cao từ 2.000 đến 2.250 mét. 
Mô tả.
Được thành lập vào năm 1906, bởi Công ty đồng Braden để khai thác đồng từ mỏ El Teniente. Tên của nó được đặt theo tên của chủ tịch công ty đầu tiên, Barton Sewell.
Trong thời kỳ Đại suy thoái, Braden trở thành công ty con của Công ty đồng Kennecott. Năm 1917, xưởng đúc đồng và các thợ rèn chuyển từ Sewell sang Caletones, và cũng sớm phát triển trở thành một thị trấn tại đó.
Ban đầu, các công nhân nam sống trong một khu nhà chung được gọi là "Colectivos", sau đó các gia đình của họ dần chuyển đến đây sinh sống. Sân chơi, quảng trường, cửa hàng và rạp chiếu phim sau đó theo sau được xây dựng. Người đi bộ lên và xuống bằng hệ thống thang thẳng đứng. Thị trấn có những con phố ngang không được trải nhựa và tại đây cũng không có xe hơi. Đối diện về phía tây của thị trấn là Cerro Negro, một khu trại cho những người nước ngoài. Quá trình khai thác, quặng được đưa xuống sườn núi đến Graneros, nơi có những tàu đường sắt khổ hẹp nối Sewell với Rancagua cũng được xây dựng vào năm 1906 và hoàn thành năm 1911. Tổng quãng đường là khoảng 45 dặm, với sự thay đổi độ cao lên tới 5.000 ft. Vào năm 1915, Sewell có một bệnh viện, một đơn vị cứu hỏa và một câu lạc bộ công cộng. Các tòa nhà được làm bằng gỗ và sơn bằng các màu sáng như vàng, đỏ và xanh dương. Ở thời kỳ hoàng kim những năm 1960, thị trấn đã có hơn 16.000 cư dân. Sewell được mệnh danh là "thành phố của những cầu thang". Thị trấn được xây dựng trên địa hình quá dốc đối với các phương tiện có bánh xe, và được bố trí xung quanh một cầu thang lớn ở trung tâm nổi từ ga xe lửa có tên là Escalara Central. Tất cả các nguồn cung cấp được đưa lên thị trấn thông qua một đường sắt khổ hẹp.
Sewell cũng từng xảy ra nhiều tai nạn, ví dụ như một trận lở tuyết vào ngày 8 tháng 8 năm 1944 khiến 102 người chết, hay một đám cháy vào tháng 6 năm 1945 khiến 355 công nhân thiệt mạng. Điều này dẫn đến các quy định an toàn lao động được tăng lên. Thị trấn luôn bị đe dọa bởi những trận động đất, tuyết lở, cháy nổ.
Trận Großbeeren

Trận Großbeeren xảy ra vào ngày 23 tháng 8 năm 1813 ở phía Nam Berlin (Phổ), trong chiến dịch giải phóng Đức trong chiến tranh Liên minh thứ sáu – cuộc chiến áp chót của chuỗi chiến tranh Napoléon. Lực lượng tham chiến bên phe Liên minh có Quân đoàn III (Phổ) do tướng Friedrich Wilhelm Freiherr von Bülow chỉ huy và Quân đoàn IV (Phổ) do tướng Bogislav Friedrich Emanuel von Tauentzien chỉ huy, đối diện với Tập đoàn quân Berlin (Pháp) do Thống chế Nicolas Oudinot chỉ huy. Quân Phổ có pháo Nga và Thụy Điển yểm trợ đã đánh bại quân Pháp và làm phá sản cuộc hành quân đánh Berlin của Oudinot. Đây là chiến thắng đầu tiên của quân đội Phổ kể từ sau thất bại nhục nhã dưới tay Pháp năm 1806.
Bối cảnh.
Oudinot - Tư lệnh Binh đoàn Berlin của Pháp - đã được lệnh nhanh chóng tiến chiếm kinh thành Berlin của Phổ. Trong đoàn quân của ông có Quân đoàn VII gồm thâu binh lính người xứ Sachsen. Hoàng đế Pháp là Napoléon Bonaparte khi ấy tỏ ra khinh suất đối phương, và đội quân của Oudinot không có đủ thực lực để chiến đấu. Đối diện của họ là 98.000 quân Phổ đang phòng vệ ở quê hương của mình. Oudinot cũng có quan điểm như Hoàng đế của ông, đồng thời khả năng thu thập tin tức yếu kém đã khiến cho họ lao mình vào các lực lượng Phổ vào buổi sáng ngày 23 tháng 8 năm 1813 và một trận hỗn chiến đã bùng nổ giữa hai phía.
Diễn biến.
Mưa lớn đã gây thêm náo loạn và khiến cho quân đội hai bên khó bắn, không lâu sau người Phổ phát động chiến dịch tấn công với từng đợt tập kích trực diện về phía quân Pháp. Hai phe dựa vào lưỡi lê và báng súng để đánh giáp lá cà với nhau và quân Pháp dần dần thất thế. Một số khẩu đại bác 12 pao của quân Nga đã tham gia chiến đấu cùng quân Phổ trong cuộc chiến. Trận chiến đã chấm dứt sau khi đội hình hàng dọc cuối cùng của quân Pháp giao tranh với lực lượng Khinh kỵ binh Cận vệ của quân Phổ trong một cuộc hỗn chiến giữa hai đội kỵ binh vào ban đêm, với thất bại của quân đội Pháp. Một khẩu đội pháo do ngựa kéo của quân Thụy Điển cũng xuất hiện trong chiến trường giữa đêm khuya và không có đóng góp gì đáng kể.
Ngày hôm sau, quân đội của Oudinot tiếp tục triệt thoái. Ông trở nên được biết đến nhiều nhất vì cuộc bại trận tại Großbeeren. Phía Phổ đã đối xử rất khắc nghiệt với các tù binh Sachsen trong trận đánh này. Tuy không có quy mô lớn nhưng trận chiến Großbeeren đã gây hậu quả nghiêm trọng cho quân đội Pháp: Quân đoàn VII phải bỏ ra vài ngày để chỉnh đốn quân ngũ, và thất bại của họ đã khiến cho Oudinot phải rút toàn bộ Binh đoàn Berlin về Wittenberg. Ngoài ra, thất bại của quân Pháp trong trận Großbeeren cũng buộc Thống chế Louis Nicolas Davout của Quân đoàn XIII của Pháp phải chấm dứt chiến dịch tấn công Berlin của mình và rút quân về Hamburg. Là một đòn giáng vào chiến lược của Pháp, trận thắng này cũng được xem là mốc định hình cho lực lượng quân đội mới của Phổ, đồng thời là chiến thắng đầu tiên của Liên minh thứ sáu trước các thuộc cấp của Napoléon I trong năm 1813. Sau đó, Bülow đã bẻ gãy cuộc tấn công Berlin của quân Pháp dưới quyền Thống chế Michel Ney trong trận Dennewitz, và thắng lợi này cùng với chiến thắng Großbeeren và chiến thắng Luckau hồi tháng 6 của ông đã giải nguy cho Berlin.
Rau diếp

Rau diếp, hay đôi khi cũng được gọi là xà lách (danh pháp hai phần: "Lactuca sativa" L. var. "longifolia"),
là một thứ cây trồng thuộc loài "Lactuca sativa". So với các thứ rau cùng loài, rau diếp có đầu lá cao hơn, xương lá thẳng và cứng hơn, đồng thời có khả năng chịu nhiệt tốt hơn.
Ẩm thực.
Rau diếp có thể được ăn trực tiếp hoặc trộn salad. Đây là loại rau thường được dùng trong ẩm thực Trung Đông.
Dinh dưỡng.
Cũng như các loại rau có lá màu xanh đậm, lá rau diếp có chứa các chất chống oxy hóa được coi là có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh ung thư.
ReCAPTCHA

reCAPTCHA được phát triển và cung cấp bởi trường đại học Carnegie Mellon. reCAPTCHA là sự kết hợp sáng tạo giữa CAPTCHA với việc số hóa các bản scan sách. Cụ thể, một mặt nó cung cấp dịch vụ CAPTCHA miễn phí cho người sử dụng thông qua website recaptcha.net để đưa vào các website khác, mặt khác, nó sử dụng chính dữ liệu mà người dùng đã xác thực để số hóa các cuốn sách mà bản thân các phần mềm số hóa không thể đọc được.
Mailhide.
reCAPTCHA cũng mới tạo dự án Mailhidanscos nhiệm vụ bảo vệ các địa chỉ email trên các trang web khỏi bị spam. Mặc định, địa chỉ email sẽ được chuyển sang dạng mà các bộ máy tìm kiếm và các phần mềm bóc dữ liệu web (crawler) không thể lấy được địa chỉ đầy đủ. Ví dụ, "mailme@example.com" sẽ bị chuyển thành "mai...@example.com". Người duyệt web có thể kích chuột vào dấu "..." và điền vào một mã ReCAPTCHA được yêu cầu để có thể thấy địa chỉ email đầy đủ.
Nghĩa.
CAPTCHA, Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart và tiếng Việt: Máy kiểm tra người hoặc máy được hoàn thành công khai. Nếu sai, reCAPTCHA sẽ kiểm tra lại.
Đại học Auckland

Viện Đại học Auckland hay Đại học Auckland (tiếng Māori: "Te Whare Wānanga o Tamaki Makaurau"; tiếng Anh: "The University of Auckland") là một viện đại học ở thành phố Auckland (đảo Bắc), New Zealand. Đây là viện đại học lớn nhất quốc gia châu Đại Dương này, và được QS World University Rankings xếp thứ 82 trong các cơ sở giáo dục đại học trên toàn thế giới. Được thành lập vào năm 1883 như là một trường đại học thành viên của Viện Đại học New Zealand, Viện Đại học Auckland nay có tám phân khoa đại học ở sáu khuôn viên và hơn 40.000 sinh viên.
Quản trị.
Đứng đầu Viện Đại học Auckland là vị Viện trưởng (Chancellor), hiện tại là Ian Parton, nhưng chức danh này chỉ mang tính chất lễ nghi. Viên chức nắm quyền điều hành cao nhất là vị Phó viện trưởng (Vice-Chancellor), hiện tại là Giáo sư Stuart McCutcheon, vị Phó viện trưởng thứ năm trong lịch sử của Viện đại học.
Khám Sing Sing

Khám Sing Sing hay Nhà tù Sing Sing là một trong những nhà tù lớn nhất ở Mỹ, tọa lạc tại bờ Tây của sông Hudson và cách 30 dặm (khoảng 50 km) từ thành phố New York của Mỹ. Cái tên ""Sing Sing" được đặt nhại theo tên "Sinck Sinck" hoặc "Sint Sinck"" của một bộ lạc da đỏ bản địa của Mỹ đã sống ở đây vào năm 1685, nó có nghĩa là "đá trong đá". Nhà tù này có sức chứa lên đến 1.700 tù nhân, hiện đang có kế hoạch đưa 1825 phòng giam vào diện bảo tàng. Nhà tù này cũng là nơi giam giữ nhiều tù nhân nổi tiếng như là Crowley Hai súng. Crowley giết người tàn nhẫn nhưng khi lên ghế điện thì ông ta vẫn biện bạch rằng: "Tôi chỉ tự vệ mà người ta xử tôi như vậy đó".
Rau cúc đắng

Rau cúc đắng hay khổ thảo, diếp đắng, diếp xoăn (danh pháp hai phần: Cichorium endivia) hay là loài rau ăn lá thuộc họ Cúc (Asteraceae), dùng để nấu, ăn trực tiếp hoặc làm salad.
Tại Việt Nam, cây này được trồng ở miền Nam.
Diếp đắng giàu vitamin và khoáng chất, đặc biệt là folate, vitamin A và vitamin K, cũng như có chứa nhiều chất xơ.
Có hai thứ của loài này thường được trồng:
Chi Rau khúc

Chi Rau khúc (danh pháp khoa học: Gnaphalium) là một chi thực vật có hoa thuộc họ Cúc. Chi này có khoảng 120 loài, chủ yếu phân bố ở vùng ôn đới, đôi khi có gặp ở miền cận nhiệt đới hoặc miền núi nhiệt đới.
Sinh hóa.
Các loài trong chi Rau khúc có chứa flavonoid và diterpen. Gần đây, hai dạng dẫn xuất của axit caffeoyl-D-glucaric là axit leontopodic và axit B leontopodic trước đây được phát hiện trong loài" Leontopodium alpinum" (L.) Cass. nay đã được tìm thấy trong một số loài rau khúc khác.
Rau khúc tẻ

Rau khúc tẻ hay Hoàng nhung gần (danh pháp khoa học: Gnaphalium affine, đồng danh: "Gnaphalium multiceps") là loài thực vật có hoa thuộc chi Rau khúc "Gnaphalium". Loài này mọc nhiều ở Đông Á, từ các vùng ôn đới thuộc Trung Quốc, bán đảo Triều Tiên, Nhật Bản, Đài Loan cũng như các vùng cao thuộc Ấn Độ, Nepal, Thái Lan. Tại Việt Nam, loài này mọc từ Hà Giang đến Bảo Lộc.
Rau khúc tẻ sống đến hai năm, thân dài 15–40 cm và phân cành với lớp lông mịn, lá nhỏ và dẹt. Hoa nhỏ, cánh dài khoảng 2 mm.
Ứng dụng.
Rau khúc tẻ được dùng trong Đông y và ẩm thực. Loại rau này được dùng để nhuộm màu xanh và tạo hương vị đặc trưng cho một số loại thực phẩm Đông Á.
Tại Việt Nam, lá và ngọn rau khúc tẻ dùng để làm rau ăn hoặc làm bánh khúc.
Sông Illinois

Sông Illinois () là một trong các chi lưu chính của sông Mississippi, có chiều dài xấp xỉ thuộc bang Illinois. Sông thoát nước cho một khu vực lớn ở miền trung bang Illinois, với diện tích lưu vực là . Đây là một dòng sông quan trọng đối với người bản địa châu Mỹ và các nhà buôn người Pháp thời kỳ đầu do là tuyến đường thủy chính nối Đại Hồ với sông Mississippi. Các khu định cư thuộc địa của người Pháp dọc theo sông đã tạo thành trung tâm của một khu vực được gọi là xứ Illinois (Pays des Illinois). Sau khi hoàn thành việc xây dựng kênh đào Illinois và Michigan và kênh đào Hennepin vào thế kỷ 19, vai trò của sông trong việc vận chuyển giữa hồ Michigan và sông Mississippi càng được mở rộng.
Thủy văn.
Sông Illinois bắt đầu từ điểm hợp lưu của sông Kankakee và sông Des Plaines ở phía đông quận Grundy, xấp xỉ 10 dặm (16 km) về phía tây nam của Joliet. Sông chảy theo hướng tây qua miền bắc của tiểu bang Illinois, qua Morris và Ottawa, tại hai nơi này sông nhận được nước từ [sông [Mazon]] và sông Fox. Tại LaSalle, sông Illinois tiếp tục nhận được nước của sông Vermilion, và sau đó chảy về phía tây qua Peru, và Spring Valley. Ở phía đông nam quận Bureau, dòng chảy của sông chuyển thành hướng nam tại một khu vực được gọi là "Great Bend," sau đó chảy về tây nam qua miền tây của Illinois, qua Lacon, Henry và khu kinh doanh của Peoria, thành phố chính nằm ven sông.
Phía nam của Peoria, sông Illinois hợp với sông Mackinaw rồi chảy qua Khu trú ẩn hoang dã quốc gia Chautauqua. Qua Havana, sông Illinois nhận nước từ sông Spoon, và qua Browning, nó lại nhận được nước từ sông Sangamon. Sông La Moine đổ vào sông Illinois xấp xỉ năm dặm (8 kilometers) về phía tây nam của Beardstown.
Gần nơi hợp lưu của Illinois với sông La Moine, dòng chảy cú nó chuyển sang hướng nam, chảy gần như song song với sông Mississippi tại phía tây nam Illinois. Sông Macoupin đổ vào Illinois tại ranh giới giữa Greene và Jersey, xấp xỉ 15 dặm (24 km) về phía thượng lưu từ điểm hợp lưu với Mississippi.
Tại 20 dặm (32 km) cuối, sông Illinois chỉ cách sông Mississippi khoảng 5 dặm, bởi một vùng đất tạo thành quận Calhoun. Illinois đổ vào Mississippi gần Grafton, xấp xỉ 25 dặm (40 km) về phía tây bắc khu kinh doanh của St. Louis và khoảng 20 dặm về phìa thượng nguồn từ điểm hợp lưu giữa sông Missouri và Mississippi.
Trận Champion Hill

Trận Champion Hill là trận đánh quyết định trong chiến dịch Big Black River của tướng Ulysses S. Grant trên Mặt trận miền Tây của cuộc Nội chiến Hoa Kỳ, diễn ra vào ngày 16 tháng 5 năm 1863. Trong trận đánh này, quân đội Liên bang miền Bắc do Grant chỉ huy đã giành chiến thắng trước quân đội Liên minh miền Nam do tướng John C. Pemberton chỉ huy, dù bị thiệt hại không nhỏ. Thất bại này buộc Pemberton phải rút quân về Vicksburg và định đoạt cho số mệnh của Vicksburg.
Sau khi đánh bại quân miền Nam do tướng Joseph Johnston chỉ huy trong trận Jackson, Grant sai quân đoàn của tướng William T. Sherman cầm chân Johnston tại Jackson. Quân miền Nam không chỉ bị phân rẽ giữa Johnston Pemberton, mà lại còn mâu thuẫn về chiến lược: Johnston muốn Pemberton tiến quân về phía Bắc Mississippi để hội quân với lực lượng của ông. Tuy nhiên, Pemberton muốn lại gần Vicksburg để phòng vệ thành phố này. Grant đã cử hai quân đoàn khác của mình, dưới quyền James McPherson và John McClernand, tiến công Pemberton. Họ phát hiện ra quân miền Nam tại đồi Champion Hill nằm khoảng chính giữa Jackson và Vicksburg. Tại đây, quân đội miền Bắc đã tấn công quân đội miền Nam. Thế trận thường xoay chuyển, song sức kháng cự của quân miền Nam đã đuối dần. Cuối cùng, quân của Grant đã chiếm được Champion Hill, quân của Pemberton bị buộc phải triệt thoái và một sư đoàn bị cắt đứt hoàn toàn khỏi đội quân của ông.
Trận Champion Hill được xem là trận chiến khốc liệt nhất trong chiến Big Black River. Mặc dù quân miền Nam rút chạy trong hỗn loạn, sự rụt rè của McClernand đã khiến cho quân miền Nam không hoàn toàn bị tiêu diệt. Song, trận Champion Hill được xem là trận đánh quyết định của chiến tranh. Pemberton đã kéo quân về sông Big Black River, trước khi bị Grant đánh đuổi vào ngày hôm sau. Pemberton đã kéo quân về Vicksburg, và cuối cùng, cuộc vây hãm Vicksburg đã diễn ra trong suốt 6 tuần và kết thúc với sự thất thủ của Vicksburg.
Jaffna

Jaffna (Tiếng Tamil: யாழ்ப்பாணம் Yalpanam, Sinhala: යාපනය Yāpanaya) là một thành phố lớn ở Sri Lanka. Đây là thành phố thủ phủ của tỉnh Phía Bắc (Northern) Sri Lanka. Đây là trụ sở hành chính của huyện Jaffna nằm trên bán đảo Jaffna. Nó cũng là thành phố lớn thứ ba trong nước, sau cố đô Colombo và thành phố Kandy.
Thành phố Jaffna cách Kandarodai 6 dặm về phía Bắc, phục vụ như là một trung tâm thương mại nổi tiếng tại bán đảo Jaffna từ thời cổ đại. Cùng trên một bán đảo Nallur nằm trong thành phố Jaffna ngày nay được biết đến như là kinh đô của Vương quốc Jaffna trong 4 thế kỷ dưới thời trung cổ. Trước khi cuộc nội chiến Sri Lanka diễn ra, thành phố Jaffna là đô thị đông dân thứ hai của Sri Lanka sau thủ phủ thương mại Colombo. Từ năm 1980, trong cuộc nội chiến, quân nổi dậy đã chiếm đóng thành phố và dân số giảm sút nghiêm trọng vì chiến sự. Sau khi kết thúc nội chiến, kể từ năm 2009, những người tị nạn, tha hương trở về lại thành phố. Chính phủ trung ương cho xây dựng lại kinh tế và cơ sở hạ tầng, khu vực kinh tế tư nhân bắt đầu được phát triển.
Trong lịch sử, Jaffna đã là một cứ địa tranh chấp của các phe thực dân, năm 1619 nó trở thành một thành phố cảng của Bồ Đào Nha và sau đó thuộc quyền kiểm soát của Hà Lan và Hà Lan đã mất thành phố cảng này vào tay người Anh vào năm 1796. Sau khi Sri Lanka giành được độc lập năm 1948, mối quan hệ chính trị giữa người Sri Lanka chiếm đa số với người Tamil và Sinhalese là thiểu số ngày càng tồi tệ. Sau Cuộc tàn sát tháng bảy đen tối, nội chiến Sri Lanka nổ ra năm 1983. Jaffna bị chiếm đóng bởi phiến quân Những con Hổ giải phóng Tamil (LTTE) vào năm 1986. Năm 1987 được Lực lượng gìn giữ hoà bình Ấn Độ (IPKF) chiếm đóng và chính phủ Sri Lanka đã giành quyền kiểm soát vào năm 1995.
Cải củ (định hướng)

Cải củ hoặc củ cải có thể đề cập đến:
Tỉnh của Sri Lanka

Tại Sri Lanka, các tỉnh (tiếng Sinhala: පළාත, tiếng Tamil: மாகாணம்), là dạng phân chia hành chính cấp cao nhất tại quốc gia này. Các tỉnh được thành lập đầu tiên dưới thời Thực dân Anh cai trị Tích Lan năm 1833. Vào thế kỷ sau đó, hầu hết các chức năng hành chính đã được chuyển giao cho các quận (huyện), là cấp độ phân chia hành chính thứ hai. Vào giữa thế kỷ 20, các tỉnh chỉ còn đơn thuần mang tính nghi lễ. Tu chính án 13 Hiến pháp năm 1978 của Sri Lanka đã thành lập Hội đồng tỉnh. Hiện nay Sri Lanka được phân chia thành chín tỉnh.
Danh sách các tỉnh.
Tất cả các số liệu dân số từ cuộc điều tra dân số gần đây nhất của Sri Lanka, vào năm 2001. Các tỉnh phía Bắc và Đông không hoàn toàn được thống kê trong cuộc điều tra này vì lý do chiến sự. Vì vậy, các số liệu thống kê dân số cho những địa phương này là ước tính. Đây được đánh dấu bằng một biểu tượng *.
Mộ đá

 
Mộ đá (Dolmen) là loại mộ làm từ cự thạch (đá lớn) chỉ có một gian, thường bao gồm ít nhất ba tảng đá dựng đứng đỡ một phiến đá lớn, phẳng, nằm ngang. Phần lớn mộ đá xuất hiện đầu thời đại đồ đá mới (4000-3000 năm TCN). Mộ đá thường được phủ bằng đất hoặc những viên đá nhỏ hơn để tạo thành một gò đất (barrow), dù rằng nhiều khi lớp phủ đó bị tự nhiên bào mòn đi, chỉ còn trơ lại "bộ xương" đá hàu như nguyên vẹn.
Người ta vẫn còn đang phân vân không biết khi nào, tại sao và ai đã tạo nên những mộ đá đầu tiên. Những mộ đá có niên đại sớm nhất đã được tìm thấy ở Tây Âu. Chúng đã được xây dưng 7000 năm trước, cùng thời với các nền văn minh cổ đại như Ai Cập, Ấn Độ và Trung Đông. Các nhà khảo cổ học vẫn không biết ai đã dựng nên những mộ đá đó. Càng khó để biết tại sao họ làm thế. Quan điểm được chấp nhận rộng rãi nhất là tất cả các mộ đá là những phòng đá dùng vào mục đích an táng người chết.
Al Capone

Alphonse Gabriel "Al" Capone (17 tháng 1 năm 1899 - 25 tháng 1 năm 1947), thường được biết đến với biệt danh "Scarface" (mặt sẹo), là một trùm gangster người Mỹ, đồng thời cũng là thương gia. Al Capone, cùng với Johnny Torrio thành lập tổ chức mafia Chicago Outfit (gọi tắt là The Outfit) trong thời kỳ cấm rượu. Thời kì lãnh đạo tổ chức của Capone kéo dài 7 năm và kết thúc khi ông 33 tuổi. Hệ thống tội phạm của Capone nổi lên vào những năm 1920 ở Chicago bằng những cuộc chiến băng đảng đẫm máu để giành quyền kiểm soát và phân phối rượu lậu. Từ đó, The Outfit của Capone được biết đến với các hoạt động buôn lậu rượu và các hoạt động bất hợp pháp khác như cờ bạc, mại dâm, tống tiền, cho vay nặng lãi, hối lộ các chính trị gia và những vụ thanh toán băng đảng. Nổi tiếng nhất có lẽ là vụ thảm sát Valentine xảy ra vào ngày 14 tháng 2 năm 1929, khi Al Capone ra lệnh cho 4 tên đàn em của hắn vũ trang 2 khẩu Tommy và 2 khẩu shotgun để thủ tiêu 7 người của Geroge "Bugs" Moran hòng trả thù. Sau hơn 100 viên đạn, cả 7 người của Moran đều chết. Al Capone bị FBI bắt được sau hơn 2 năm gây ra vụ thảm sát.
Tiểu sử.
Al Capone sinh tại Brooklyn, New York vào ngày 17 tháng 1 năm 1899. Cha của Al Capone là Gabriele Capone, một người Ý di cư. Năm 1894, Gabriele vượt đại dương sang Hoa Kỳ. Cùng đi với Gabriele là bà vợ đang mang bầu Teresina, 27 tuổi, và hai cậu con trai, cậu cả Vicenzo 2 tuổi và đứa út Raffaele còn chưa thôi nôi. Gia đình Capone định cư tại Brooklyn, gần một doanh trại hải quân. Apone sinh ra tại quận Brooklyn ở Thành phố New York trong một gia đình di dân người Ý, Capone dính líu vào các hoạt động băng đảng ở tuổi thanh niên sau khi bị đuổi khỏi trường học khi lên 14 tuổi. Trong thời kỳ tuổi đôi mươi, Capone chuyển đến Chicago với mục đích tận dụng lợi thế, nhằm tạo cơ hội mới để thực hiện buôn lậu rượu trong thời kỳ cấm rượu ở thành phố này. Capone cũng tham gia vào các hoạt động tội phạm khác, bao gồm cả hối lộ các quan chức chính quyền và tổ chức mại dâm. Mặc dù hành nghề bất hợp pháp, Capone cũng đã trở một nhân vật được công chúng coi trọng. Ông đã đóng góp cho nỗ lực từ thiện khác nhau bằng cách sử dụng tiền kiếm được từ các hoạt động của mình, và đã nhiều người cho là một "Robin Hood thời hiện đại".
Rau khúc nếp

Rau khúc nếp là tên gọi tiếng Việt có thể của hai loài thực vật thuộc chi rau khúc:
XM307 ACSW

XM307 ACSW (Advanced Crew Served Weapon) còn được biết đến là 25 mm Airbursting Weapon System là loại súng phóng lựu tự động do nhóm các nhà thầu chính là General Dynamics Armament and Technical Products cũng như General Dynamics Ordnance and Tactical Systems (thiết kế đạn nổ khi đang bay), Kaman Dayron Inc (thiết kế ngòi nổ lập trình) và Raytheon (lập trình các chương trình cần thiết để chạy hệ thống) phát triển cho lực lượng quân đội Hoa Kỳ. Nó được giới thiệu lần đầu năm 1999 với tên 25mm OCSW. Hiện tại thì các nguyên mẫu đã được thử nghiệm với nhiều loại lựu đạn khác nhau kể cả các loại lựu đạn nổ khi đang bay. Loại súng này được phát triển với ý định thay thế khẩu MK 19 với khả năng bắn áp đảo, có thể vác đi hoặc gắn trên phương tiện cơ giới cũng như có thêm khả năng tiêu diệt các phương tiện cơ giới bọc giáp nhẹ và trực thăng. XM307 cũng có một khả năng thú vị là có thể lắp ráp chuyển thành súng máy hạng nặng XM312 dùng đạn 12.7×99mm NATO khi cần.
Dù vậy chương trình phát triển loại vũ khí này đã bị hủy bỏ vào năm 2007 do tốc độ bắn quá chậm.
Thiết kế.
XM307 sử dụng cơ chế nạp đạn bằng khí nén cùng thoi nạp đạn xoay cùng với một hệ thống lùi nòng để giảm dộ giật khi bắn loại súng này. Súng sử dụng dây đạn để nạp đạn và bắn với thoi nạp đạn mở. Hệ thống lùi nòng gồm nòng súng và các bộ phận nạp dạn được làm thành một khối thống nhất để tất cả cùng di chuyển khi nòng bị đẩy ra phía sau lúc bắn. Khi một viên đạn được bắn thì độ phản lực tạo ra sẽ đẩy nòng (tức toàn bộ khối) di chuyển ra phía sau vào vị trí gần nơi nạp đạn để chuẩn bị nạp viên đạn mới, đồng thời khi khối di chuyển khí nén do viên đạn tạo ra trong nòng súng sẽ được trích vào ống trích khí làm thoi nạp đạn trong khóa nòng xoay mở khóa và di chuyển ra phía sau đẩy vỏ đạn cũ ra ngoài và nạp viên đạn mới vào. Lò xo nằm phía sau khối này sẽ đẩy hệ thống trở về chỗ cũ. Nhưng khi bắn liên tục thì lúc khối vẫn di chuyển lên phía trên để trở về chỗ cũ nó sẽ khai hỏa tiếp để quán tính của khối và độ giật sinh ra khi viên đạn tiếp theo được bắn sẽ triệt tiêu lẫn nhau một lượng đủ để vẫn có thể hoạt động nhưng độ giật sẽ được giảm đi nhiều với các quả bắn sau sau cú giật mạnh ban đầu.
Súng được tích hợp một máy tính quỹ đạo đường đạn cùng thiết bị xác định khoảng cách bằng laser làm hệ thống nhắm, vì thế người bắn có thể nhanh chóng xác định được khoảng cách từ mình tới mục tiêu cũng như máy tính sẽ kích nổ lựu đạn trên không khi bay đến vị trí cần thiết mà không cần va chạm. Hệ thống nhắm điện tử này có thể dùng được trong cả ngày và đêm trong ban đêm. Trước khi bắn xạ thủ sẽ chỉ thị cho hệ thống biết là loại đạn đang sử dụng là đạn chống người hay đạn xuyên giáp để hệ thống bật chế độ nổ khi đang bay hay tắt đi. Dây đạn có thể gắn từ ở cả hai bên thân súng.
XM307 có thể gắn trên các phương tiện cơ giới hay được mang đi bởi một nhóm 2 người và gắn trên bệ chống ba chân khi chiến đấu. Súng có thể lắp ráp chuyển đổi thành súng máy hạng nặng XM312 dùng đạn 12.7×99mm NATO khi cần với việc thay thế năm bộ phận chính của súng.
Roland Barthes

Roland Gérard Barthes (; 12 tháng 11 năm 1915 – 25 tháng 3 năm 1980) là một nhà lý luận văn học, triết gia, nhà ký hiệu học người Pháp. Các ý tưởng của Barthes đã khám phá nhiều lĩnh vực khác nhau và ông đã ảnh hưởng tới sự phát triển của các trường phái lý thuyết bao gồm chủ nghĩa cấu trúc, ký hiệu học, xã hội học, nhân chủng học và chủ nghĩa hậu cấu trúc. Ông được xem như một trí thức hàng đầu ở Pháp thập niên 1960-1970 cùng với những tên tuổi như Foucault, Lacan, hay Claude Lévi-Strauss, có khuynh hướng chính trị thiên tả. Ông giữ một ghế giảng dạy khóa Ký hiệu học văn học ở Collège de France từ năm 1977 cho tới 1980, năm ông chết sau một tai nạn giao thông.
Trận Krithia lần thứ ba

Trận Krithia lần thứ ba là một trận đánh trong Chiến dịch Gallipoli của cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất, diễn ra vào ngày 4 tháng 6 năm 1915. Trong trận đánh này, quân phòng thủ Thổ Ottoman do viên sĩ quan Otto Liman von Sanders của Đế quốc Đức chỉ huy đã đẩy lùi các cuộc tấn công quyết liệt của liên quân Anh - Pháp do tướng Aymer Hunter-Weston của Anh phát động, với thiệt hại nặng nề cho cả hai phe. Thiệt hại của liên quân đã khiến cho Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Anh Quốc Kitchener phải hốt hoảng.
Sau thất bại của khối Hiệp Ước trong trận Krithia lần thứ nhất và trận Krithia lần thứ hai, người tổng chỉ huy của họ là Ian Hamilton đã vạch ra một kế hoạch ít tham vọng hơn nhằm mở Trận Krithia lần thứ ba. Kế hoạch của Hamilton chỉ nhằm mục tiêu chiếm giữ tiền tuyến của hệ thống chiến hào Ottoman. Liên quân cũng thực hiện một nỗ lực lớn hơn nhiề nhằm đảm bảo các vấn đề tiếp tế. 3 Sư đoàn Anh cùng với 2 Sư đoàn Pháp sẽ tham gia cuộc tiến công này cùng với 159 khẩu pháo. Tuy nhiên, lực lượng Ottoman cũng tăng cường phòng ngự và tăng viện cho chiến tuyến của mình trong tháng trước. Các chiến hào Ottoman giờ đây có 2 Sư đoàn, với 3 Sư đoàn trừ bị cách đó không xa và 86 khẩu pháo.
Mặc dù Hamilton đã ra sức chuẩn bị nhưng trận chiến cho thấy quân đồng minh vẫn chưa thế áp đảo các cứ điểm của quân đội Ottoman. Quân Pháp không thể chiếm giữ một khu đất nào, cũng như quân Anh ở bên phải. Tuy nhiên, Sư đoàn số 29 và Sư đoàn (East Lancashire) số 42 của Anh đã chiếm giữ các mục tiêu đã được đề ra của họ. Tuy nhiên, không có các sườn yểm trợ, họ đã rơi vào làn đạn khốc liệt của đối phương và họ chỉ còn cách là bám chặt vào các cứ điểm mà họ mới chiếm được. Cuối buổi chiều hôm đó, quân Ottoman đã bắt đầu phát động các cuộc phản công mạnh mẽ từ 3 hướng, buộc quân Anh phải từ bỏ phần lớn đất đai mà họ chiếm được khi màn đêm buông xuống. Tình hình mặt trận không thay đổi gì nhiều. Một lần nữa, liên quân Anh - Pháp đã thất bại trước sức kháng cự dữ dội của quân đội Thổ Ottoman. Ngày hôm sau (5 tháng 6), quân Ottoman tổ chức những đợt phản công mạnh mẽ gây khó khăn cho liên quân, nhưng bị đánh bật. Thất bại thứ ba tại Krithia đã khiến cho Hamilton không còn hy vọng về một chiến thắng vang dội của quân đồng minh tại Helles.
Chiềng Đông (định hướng)

Chiềng Đông có thể là tên một số địa danh ở Tây Bắc Việt Nam:
Nậm Pồ

Nậm Pồ là một huyện biên giới thuộc tỉnh Điện Biên, Việt Nam.
Địa lý.
Huyện Nậm Pồ nằm ở phía tây bắc tỉnh Điện Biên, có vị trí địa lý:
Huyện có diện tích 1.498,13 km², dân số năm 2019 là 54.908 người, mật độ dân số đạt 36 người/km².
Hành chính.
Huyện Nậm Pồ có 15 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 15 xã: Chà Cang, Chà Nưa, Chà Tở, Na Cô Sa, Nà Bủng, Nà Hỳ (huyện lỵ), Nà Khoa, Nậm Chua, Nậm Khăn, Nậm Nhừ, Nậm Tin, Pa Tần, Phìn Hồ, Si Pa Phìn, Vàng Đán.
Lịch sử.
Huyện Nậm Pồ được thành lập vào ngày 25 tháng 8 năm 2012 theo Nghị quyết số 45/NQ-CP của Chính phủ trên cơ sở điều chỉnh 92.577,49 ha diện tích tự nhiên, 28.833 người của 10 xã: Pa Tần, Chà Cang, Nà Khoa, Nà Bủng, Nà Hỳ, Na Cô Sa, Nậm Tin, Nậm Nhừ, Nậm Chua, Vàng Đán thuộc huyện Mường Nhé và 57.235,47 ha diện tích tự nhiên, 14.709 người của 5 xã: Chà Tở, Nậm Khăn, Chà Nưa, Si Pa Phìn, Phìn Hồ thuộc huyện Mường Chà. Tên huyện được đặt theo tên của sông Nậm Pồ, một phụ lưu cấp 2 của sông Đà chảy trên địa bàn huyện.
Sau khi thành lập, huyện có 149.812,96 ha diện tích tự nhiên và 43.542 người với 15 xã trực thuộc. Huyện lỵ của huyện đặt tại xã Nà Hỳ.
Trận Kampot

Trận Kampot là một trận đánh lớn trong chiến tranh Việt Nam tại Campuchia và cũng là một phần của cuộc nội chiến Campuchia. Trận đánh diễn ra từ ngày 26 tháng 2 đến ngày 2 tháng 4 năm 1974, giữa Quân lực Quốc gia Khmer với du kích Khmer Đỏ nhằm giành quyền kiểm soát thành phố Kampot.
Diễn biến.
Khmer Đỏ đã bắt đầu tấn công phía bắc Kampot vào ngày 26 tháng 2, nã vào thành phố với rốc két 107mm và súng cối 120mm. Trong tuần đầu tiên của cuộc chiến, các cánh quân của Quân đoàn 12 và Lữ đoàn 68 Quân lực Quốc gia Khmer đã từ bỏ vị trí của họ, trong khi Tiểu đoàn 210 và 68 đã ngừng hoạt động sau khi 300 binh sĩ đào ngũ trong ngày đầu tiên quân đối phương tấn công dữ dội. Việc đào ngũ giúp Khmer Đỏ đánh chiếm các công trình cấp nước của thành phố, kết quả là một nửa dân cư Kampot chạy trốn khỏi thành phố do nguồn cung cấp nước suy giảm.
Với sự hỗ trợ từ các lực lượng hải quân, không quân và pháo binh, Lữ đoàn 12 và 20 của quân đội Cộng hòa Khmer phản công hướng đông bắc. Thay vì tiến quân, các đơn vị chính phủ Campuchia đã phát triển việc bố phòng khi các vị trí của Khmer Đỏ đã được củng cố. Từ ngày 2-10 tháng 3, Kampot được củng cố thêm với sáu khẩu pháo 105mm và hai tiểu đoàn nữa. Vào ngày 3 tháng 4, những vị trí phòng thủ của chính phủ gần sân bay Kampot đã bị bỏ hoang sau khi Khmer Đỏ cô lập hoàn toàn.
Dù quân đội Quốc gia Khmer ra sức kháng cự quyết liệt, Khmer Đỏ cuối cùng cũng chiếm được thành phố Kampot vào ngày 2 tháng 4, cả hai bên đều bị thương vong nặng nề trong cuộc giao tranh, nhưng nhiều thường dân đã bị mất nhà cửa. Sau khi Kampot thất thủ, Khmer Đỏ đã tung ra một cuộc tấn công khác nhằm đánh chiếm cố đô Udong.
Dominique Borella

 
Dominique Borella (? – 1975) là một quân nhân và lính đánh thuê người Pháp. Từng tham chiến ở Đông Dương trong cuộc chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất, sau đó ông còn tham chiến trong cuộc chiến tranh Algérie, nội chiến Campuchia và nội chiến Liban.
Binh nghiệp.
Vào năm 18 tuổi, Borella tình nguyện gia nhập Quân đội viễn chinh Pháp vùng Viễn Đông. Trực triếp tham chiến trong trận Điện Biên Phủ và trở thành một trong những người trẻ nhất nhận thưởng huy chương quân đội Pháp (Médaille militaire). Ông rời Đông Dương với cấp bậc hạ sĩ quan vào năm 1956.
Sau thất bại tại Điện Biên Phủ, Borella được chuyển sang tham chiến tại Algérie thuộc Pháp với cấp bậc đại úy trong Trung đoàn 2 Nhảy dù Ngoại quốc. Về sau, ông gia nhập tổ chức OAS (Đội quân ngầm dẫn đầu bởi những cựu binh trong chiến tranh Algeria) và hoạt động bí mật suốt thập niên 1950, 1960 và đầu thập niên 1970. Đến năm 1974, ông sang Campuchia với cấp bậc đại úy phục vụ trong Quân lực Quốc gia Khmer mới thành lập và sau đó chỉ huy Lữ đoàn 1 Nhảy dù Quân lực Quốc gia Khmer. Tháng 4 năm 1975, Lữ đoàn 1 Nhảy dù phụ trách bảo vệ sân bay Pochentong cho đến khi Phnôm Pênh bị quân cộng sản đánh chiếm. Khmer Đỏ rất muốn chiếm sân bay còn nguyên vẹn nên đã tiến hành đàm phán nhằm đổi lại sự an toàn cho Borella và người của ông. Toàn bộ binh sĩ của Lữ đoàn 1 Nhảy dù đã biến mất vào vùng nông thôn, trong khi Borella chạy đến ẩn náu tại Đại sứ quán Pháp. Vào đầu tháng 5 năm 1975, Borella cùng với công dân Pháp và các nước thứ ba khác đã được sơ tán bằng xe tải đến Thái Lan.
Sau khi trở về từ Campuchia Borella đến Liban gia nhập hàng ngũ tổ chức kháng chiến của người Thiên Chúa giáo Phalanges tham chiến trong cuộc nội chiến Liban. Ông bị giết khi đang chiến đấu tại Beirut năm 1975.
In God We Trust

"In God We Trust", nghĩa tiếng Việt là "Chúng ta tin vào Thượng đế" hay "Chúng ta tín thác vào Chúa", đây là một tiêu ngữ "(motto)" của Hoa Kỳ được Quốc hội Hoa Kỳ chọn vào năm 1956. Dòng chữ này xuất hiện đầu tiên vào năm 1957 được in trên mặt lưng tờ tiền có mệnh giá một đô (USD) của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.
Lịch sử ra đời.
Cụm từ này có nguồn gốc trong "Star-Spangled Banner", tạm dịch là "Lá cờ ánh sao chói lọi", tên bài quốc ca của Hoa Kỳ, được viết trong cuộc chiến tranh năm 1812. Trích nguyên cả cụm từ: " Và điều này là phương châm của chúng tôi: Thiên Chúa là sự tin tưởng của chúng tôi". ("And this be our motto: "In God is our trust!")..
Khi cuộc nội chiến Hoa Kỳ (1861 - 1865) nổ ra, vì nhu cầu tài chánh, Quốc hội Hoa Kỳ biểu quyết và cho phát hành các tờ giấy bạc có mệnh giá năm, mười, và hai mươi đô la vào năm 1861..
Tờ 1 đô la đầu tiên ra đời năm 1862. Tờ một trăm đô cỡ lớn (189x79mm) cũng ra đời vào năm đó. Đến năm 1928 nó được thu gọn lại(157x66mm) như tất cả các mệnh giá khác. Ở mặt lưng của tất các tờ đô la hiện hành của Hoa Kỳ đều có 4 chữ In God We Trust ở phía trên, riêng tờ hai đô in ở phía dưới. 
Trên đồng xu Hoa Kỳ, cụm từ này xuất hiện từ năm 1864
Theo nhật báo L'Osservatore Romano của Toà thánh Vatican. Đầu tháng 11 năm 2011, hạ viện Hoa Kỳ đã thông qua một nghị quyết tái khẳng định việc sử dụng tiêu ngữ của Mỹ: " In God We Trust ", đã được in trên tất cả các tờ giấy bạc của ngân hàng quốc gia. Các dân biểu Hạ viện Mỹ, nơi đảng Cộng hòa chiếm đa số, đã thông qua nghị quyết với 396 phiếu thuận và 9 phiếu chống. Trước đó tiêu ngữ này đã được khẳng định 1 lần bởi một đạo luật năm 2002, vốn ngăn cấm bất kỳ sự thay đổi nào trong quy định trước đó. Vào năm 2006, Thượng viện đã tái khẳng định lại tiêu ngữ này.
Các tranh luận.
tiêu ngữ "In God we trust" của quốc hội: 
Sự phổ biến của " In God We Trust ".
Ngoài việc được in trên tiền tệ của Hoa Kỳ, loại tiền tệ được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới. " In God We Trust " còn được một số bang như Florida, Georgia gắn trên lá cờ của tiểu bang, hoặc được khắc lên tòa nhà thủ phủ bang Pennsylvania như là câu tiêu ngữ riêng của tiểu bang mình.
Trong lĩnh vực văn hóa việc đưa "In God We Trust" vào phim ảnh hay văn học đã trở thành phổ biến. Stryper đã đặt tên cho album thứ ba của mình là "In God We Trust". Trong bộ phim "Oh, GOD", Thiên Chúa, do George Burns đóng đã nói với đệ tử miễn cưỡng Jerry Landers, do John Denver thủ vai, "In God We Trust, All Others Pay Cash".
Atahualpa

 
Atahualpa, Atahuallpa, Atabalipa, hay Atawallpa (20/3/1497 – 29/8/1533), là vị Sapa Inca hay hoàng đế cuối cùng của Tahuantinsuyu (Đế chế Inca) trước khi người Tây Ban Nha xâm chiếm Đế chế Inca. 
Tiểu sử.
Ông là con trai của Huayna Cápac, vua Inca thứ 11. Trước khi chết, Huayna Cápac quyết định chia vương quốc ra làm hai cho hai người con trai. Atahualpa được hưởng vùng đất phía bắc và ngự tại Cajamarca, trong khi Huáscar nhận vùng đất phía nam với Cuzco là nơi cai trị. Năm 1527 Huayna Cápac chết vì bệnh dịch. Việc chia hai vương quốc đã dẫn đến nhiều cuộc xung đột dữ dội giữa hai anh em. Mặc dù Huáscar được người Inca kính trọng nhưng người của ông đã bị đạo quân phía bắc có nhiều kinh nghiệm chinh chiến đánh bại vào năm 1532. Huáscar bị bắt và xử tử. Atahualpa trở thành người thống trị của toàn bộ lãnh thổ Vương quốc Inca.
Tháng 4 năm 1532, Francisco Pizarro chỉ huy quân Tây Ban Nha đổ bộ vào bờ biển Peru. Ngay từ vài năm trước đó người Inca đã mắc phải những bệnh mà trước nay họ chưa từng có (đậu mùa và sởi), lan truyền qua Trung Mỹ đến phía nam với hậu quả chết người. Khi Pizarro đến, vương quốc Inca không không còn là một vương quốc hùng cường nữa mà là một quốc gia đang chìm đắm trong cuộc chiến thừa kế giữa hai anh em Atahualpa và Húascar. Cuộc nội chiến này đã lay chuyển nền móng của vương quốc và sự bất bình của các dân tộc bị thống trị càng làm cho quốc gia này nhanh chóng sụp đổ. Atahualpa đã đánh giá quá thấp nguy hiểm xuất phát từ người Tây Ban Nha. Vào ngày 15 tháng 11 năm 1532 họ được Atahualpa chào đón một cách thân thiện. Pizarro và 168 người đồng hành đã lợi dụng tình huống này để bắt giữ Atahualpa và gây ra một cuộc tàn sát đẫm máu trong số 20.000 người lính Inca trong trận Cajamarca.
Phòng chuộc

Phòng chuộc (tiếng Tây Ban Nha: "El Cuarto del Rescate") là một căn phòng ở Cajamarca, Peru.Nó được coi là nơi kết thúc Đế chế Inca với việc bắt giữ và hành quyết vị hoàng đế cuối cùng của Đế chế Inca Atahualpa. Năm 1532 Francisco Pizarro và 168 binh lính của ông đã gặp Atahualpa ở đây sau đi nhiều tuần từ Piura. Pizarro đến gặp mặt thủ lĩnh Inca, với một đoàn tùy tùng 168 người, yêu cầu phía Inca phải cải sang đạo Kitô. Atahualpa cầm quyển Kinh thánh và ném xuống sàn nhà, cùng với yêu sách của Tây Ban Nha như một lời thách đấu, thông qua một số người phiên dịch, Atahualpa khẳng định rằng ông không muốn hiểu những gì trong cuốn sách kia. Quân Tây Ban Nha đã tấn công đoàn tùy tùng của thủ lĩnh Inca và bắt sống Atahualpa.
Atahualpa đã ra giá chuộc tự do cho mình với người Tây Ban Nha bằng số vàng nhét đầy căn phòng đang giam giữ ông, cùng với hai lần số lượng bạc. Những người Inca đã đáp ứng đủ số của cải để chuộc, nhưng Pizarro đã bội ước những người Inca. Trong khi Atahualpa đang bị giam giữ thì Huascar đã bị ám sát. Những người Tây Ban Nha duy trì sự giam giữ Atahualpa như một sự cung cấp các đòi hỏi của họ; và cuối cùng, khi sự chu cấp cạn kiệt cũng là lúc người Tây Ban Nha kết thúc sự sống của Atahualpa, tháng 8 năm 1533.
Thực dân Tây Ban Nha đưa em trai của Atahualpa là Manco Inca Yupanqui lên ngôi Inca; Manco không thể hiểu được những âm mưu của Pizarro cũng như vai trò bù nhìn của mình nên thủ đô Cuzco rơi vào tay những người Tây Ban Nha năm 1536. Manco thất thủ và rút lui lên vùng núi của Vilcabamba, trong khi người kế vị và Manco kéo dài thêm được 36 năm, thì người Tây Ban Nha khuyến khích những người nổi dậy chống đối. Năm 1572 pháo đài cuối cùng của Inca, đang được nắm giữ bởi Túpac Amaru, con trai của Manco, bị phát hiện và người Tây Ban Nha đánh chiếm, nền văn minh Inca sụp đổ.
Trận Cajamarca

Trận Cajamarca là một đợt tấn công táo bạo và bất ngờ của conquistador Tây Ban Nha đối với Đế chế Inca. Năm 1532 Francisco Pizarro và 168 binh lính của ông diện kiến vị Sapa Inca Atahualpa ở Cajamarca sau đi nhiều tuần đi từ Piura. Pizarro đi cùng một đoàn tùy tùng 168 người, yêu cầu phía Inca phải cải sang đạo Kitô. Atahualpa cầm quyển Kinh thánh và ném xuống sàn nhà, cùng với yêu sách của Tây Ban Nha như một lời thách đấu, thông qua một số người phiên dịch, Atahualpa khẳng định rằng ông không muốn hiểu những gì trong cuốn sách kia. Quân Tây Ban Nha đã tấn công đoàn tùy tùng của thủ lĩnh Inca và bắt sống Atahualpa.
Atahualpa đã ra giá chuộc tự do cho mình với người Tây Ban Nha bằng số vàng nhét đầy căn phòng đang giam giữ ông, cùng với hai lần số lượng bạc. Những người Inca đã đáp ứng đủ số của cải để chuộc, nhưng Pizarro đã bội ước những người Inca. Trong khi Atahualpa đang bị giam giữ thì Huascar đã bị ám sát. Những người Tây Ban Nha duy trì sự giam giữ Atahualpa như một sự cung cấp các đòi hỏi của họ; và cuối cùng, khi sự chu cấp cạn kiệt cũng là lúc người Tây Ban Nha kết thúc sự sống của Atahualpa, tháng 8 năm 1533.
Bánh giá

Bánh giá là một món ăn đặc sản nổi tiếng xuất xứ từ Chợ Giồng (Gò Công Tây) ở vùng Gò Công, Tiền Giang. Cũng vì xuất xứ đó mà người ta thường gọi là Bánh giá Chợ Giồng. Theo lời truyền miệng của cư dân, nghề làm bánh giá xuất hiện cùng lúc với quá trình khai hoang lập ấp của người Việt ở vùng đất này vào thế kỷ XVII.
Loại bánh này có sức ảnh hưởng sâu đậm trong văn hóa vùng Chợ Giồng nói riêng và vùng Gò Công, Tiền Giang nói chung.
Cái vá là vật dụng dùng định hình cho loại bánh này, người địa phương đọc trại "vá" thành "giá" từ đó trở thành tên gọi của bánh là bánh giá.
Quy trình thực hiện.
Bánh giá có ngoại hình tương tự như bánh tôm Hồ Tây 
hay bánh cống, tuy nhiên thành phần có phần phong phú hơn. Các nguyên liệu chính gồm: thịt heo nạc, tôm đất, giá, nấm rơm, nấm mèo (mộc nhĩ), cải bắc thảo, bột gạo, bột đậu nành, óc heo, dầu thực vật hoặc mỡ heo.
Đầu tiên,trộn chung bột gạo với đậu nành theo tỷ lệ 1:1 và óc heo rồi ủ khoảng 2-3 giờ, sau đó mới đem chiên.
Bắc chảo dầu lên bếp than đun cho dầu sôi. Kế tiếp, cho các nguyên liệu đã chuẩn bị sẵn vào vá và nhúng vá ấy vào chảo đến khi chiếc bánh có màu vàng sậm là vừa chín tới.Thông thường, mỗi chảo chiên từ 4-5 vá. Người làm bánh khéo sẽ chiên sao cho con tôm nằm trọn vẹn trên mặt bánh đỏ au.
Bánh giá ăn nóng kèm với rau thơm xắt nhỏ, nước mắm tỏi ớt và bún.
Văn hóa.
Bánh giá Chợ Giồng không chỉ là món ăn bình dân mà còn được sử dụng một cách trang trọng trong các bữa tiệc thịnh soạn và nghiêm túc như cưới hỏi, tân gia, giỗ chạp...
Nhà văn nổi tiếng Hồ Biểu Chánh thường nhắc đến món ăn này trong các quyển tiểu thuyết của mình.Người Việt Nam cũng có câu ca dao đề cập tới bánh giá: