vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Leposoma puk

Leposoma puk là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Rodrigues, Dixo, Pavan &amp; Verdade mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Leposoma southi

Leposoma southi là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Ruthven &amp; Gaige mô tả khoa học đầu tiên năm 1924.
Macropholidus ataktolepis

Macropholidus ataktolepis là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Cadle &amp; Chuna miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Marinussaurus curupira

Marinussaurus curupira là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Peloso, Rodrigues &amp; Ávila-Pires mô tả khoa học đầu tiên năm 2011.
Micrablepharus maximiliani

Micrablepharus maximiliani là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Reinhardt &amp; Lütken mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.
Neusticurus medemi

Neusticurus medemi là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Dixon &amp; Lamar mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Neusticurus tatei

Neusticurus tatei là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Burt &amp; Burt mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Petracola labioocularis

Petracola labioocularis là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Köhler &amp; Lehr mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Petracola waka

Petracola waka là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Kizirian, Bayefsky-Anand, Eriksson, Minh Le &amp; Donnelly mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Potamites cochranae

Potamites cochranae là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Burt &amp; Burt mô tả khoa học đầu tiên năm 1931.
Potamites juruazensis

Potamites juruazensis là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Avila-Pires &amp; Vitt miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Potamites montanicola

Potamites montanicola là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Chávez &amp; Vásquez mô tả khoa học đầu tiên năm 2012.
Proctoporus cephalolineatus

Proctoporus cephalolineatus là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Garcia-Perez &amp; Yustiz miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Proctoporus subsolanus

Proctoporus subsolanus là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Doan &amp; Castoe &amp; Arizabal Arriaga mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Proctoporus sucullucu

Proctoporus sucullucu là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Doan &amp; Castoe mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Proctoporus unsaacae

Proctoporus unsaacae là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Doan &amp; Castoe mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Ptychoglossus eurylepis

Ptychoglossus eurylepis là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Harris &amp; Rueda mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Riama afrania

Riama afrania là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Arredondo &amp; Sánchez-Pacheco mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.
Riama aurea

Riama aurea là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Sánchez-Pareco, Aguirre-Penafiel &amp; Torres-Carvajal mô tả khoa học đầu tiên năm 2012.
Riama cashcaensis

Riama cashcaensis là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Kizirian &amp; Coloma miêu tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Riama crypta

Riama crypta là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Sánchez-Pacheco, &amp; Sales Nunes mô tả khoa học đầu tiên năm 2011.
Riama inanis

Riama inanis là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Doan &amp; Schargel mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Riama kiziriani

Riama kiziriani là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Sánchez-Pareco, Aguirre-Penafiel &amp; Torres-Carvajal mô tả khoa học đầu tiên năm 2012.
Riama laudahnae

Riama laudahnae là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Köhler &amp; Lehr mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Riama rhodogaster

Riama rhodogaster là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Rivas, Schargel &amp; Meik mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Riolama luridiventris

Riolama luridiventris là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Esqueda, La Marca &amp; Praderio mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Riolama uzzelli

Riolama uzzelli là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Molina &amp; Señaris mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Scriptosaura catimbau

Scriptosaura catimbau là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Rodrigues &amp; Maranhão Dos Santos mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Teuchocercus keyi

Teuchocercus keyi là một loài thằn lằn trong họ Gymnophthalmidae. Loài này được Fritts &amp; Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1969.
Abronia anzuetoi

Abronia anzuetoi là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Campbell &amp; Frost miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Abronia campbelli

Abronia campbelli là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Brodie &amp; Savage miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Abronia chiszari

Abronia chiszari là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Smith &amp; Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1981.
Abronia frosti

Abronia frosti là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Campbell, Aceedo &amp; Mendelson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Abronia gaiophantasma

Abronia gaiophantasma là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Campbell &amp; Frost miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Abronia leurolepis

Abronia leurolepis là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Campbell &amp; Frost miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Abronia martindelcampoi

Abronia martindelcampoi là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Flores-Villela &amp; Sánchez-H. mô tả khoa học đầu tiên năm 2003.
Abronia matudai

Abronia matudai là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Hartweg &amp; Tihen mô tả khoa học đầu tiên năm 1946.
Abronia meledona

Abronia meledona là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Campbell &amp; Brodie miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Abronia mixteca

Abronia mixteca là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Bogert &amp; Porter mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.
Abronia reidi

Abronia reidi là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Werler &amp; Shannon mô tả khoa học đầu tiên năm 1961.
Abronia smithi

Abronia smithi là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Campbell &amp; Frost miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Barisia herrerae

Barisia herrerae là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Zaldîvar-Riverón &amp; Nieto-Montes De Oca mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Celestus adercus

Celestus adercus là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Savage, Lips &amp; Ibanez mô tả khoa học đầu tiên năm 2008.
Celestus anelpistus

Celestus warreni là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Schwartz, Graham, &amp; Duval mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Celestus hylaius

Celestus hylaius là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Savage &amp; Lips miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Celestus macrotus

Celestus macrotus là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Thomas &amp; Hedges mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Celestus marcanoi

Celestus marcanoi là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Schwartz &amp; Inchaustegui mô tả khoa học đầu tiên năm 1976.
Celestus orobius

Celestus orobius là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Savage &amp; Lips miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Celestus scansorius

Celestus scansorius là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Mccranie &amp; Wilson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1996.
Diploglossus garridoi

Diploglossus garridoi là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Thomas &amp; Hedges miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Diploglossus ingridae

Diploglossus ingridae là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Werler &amp; Campbell mô tả khoa học đầu tiên năm 2004.
Diploglossus legnotus

Diploglossus legnotus là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Campbell &amp; Camarillo miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Diploglossus lessonae

Diploglossus lessonae là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Peracca mô tả khoa học đầu tiên năm 1890.
Từ nguyên.
Tên khoa học của loài này "Diploglossus lessonae" được đặt để vinh danh nhà động vật học người Ý Michele Lessona.
Diploglossus nigropunctatus

Diploglossus nigropunctatus là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Barbour &amp; Shreve mô tả khoa học đầu tiên năm 1937.
Diploglossus owenii

Diploglossus owenii là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Duméril &amp; Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.
Diploglossus pleii

Diploglossus pleii là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Duméril &amp; Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1839.
Elgaria kingii

Elgaria kingii là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Elgaria velazquezi

Elgaria velazquezi là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Grismer &amp; Hollingsworth mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Gerrhonotus farri

Gerrhonotus farri là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Bryson &amp; Graham mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.
Gerrhonotus parvus

Gerrhonotus parvus là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Knight &amp; Scudday mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Mesaspis juarezi

Mesaspis juarezi là một loài thằn lằn trong họ Anguidae. Loài này được Karges &amp; Wright mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Anniella pulchra

Anniella pulchra (tên tiếng Anh: "Thằn lằn không chân California") là một loài thằn lằn trong họ Anniellidae. Nó thường bị nhầm lẫn với rắn.
Mô tả.
Loài thằn lằn này dài khoảng 7 inch (18 cm) từ mõm đến huyệt (không bao gồm cả đuôi). Chúng nhỏ, vảy mịn. Nó thường có màu bạc ở trên và màu vàng bên dưới, nhưng các hình thức màu nâu đen hoặc tối tồn tại ở Monterey County, California đã được cho là một phân loài riêng biệt.
Phân loại.
Thằn lằn không chân California trước đây có hai phân loài được công nhận dựa trên sự biến đổi màu sắc: Thằn lằn không chân California, A. p. pulchra, và Thằn lằn không chân California đen, A. p. nigra. Tuy nhiên, phân loại hiện đại cho rằng chúng chỉ đơn giản là chứng nhiễm hắc tố.
Chế độ ăn uống.
Chế độ ăn uống của chúng bao gồm chủ yếu là bọ cánh cứng, ấu trùng côn trùng, mối, kiến, và nhện.
Sinh sản.
Con đực nhỏ hơn con cái, nếu không có sự khác biệt rõ ràng giữa hai giới tính. Con cái đẻ trứng thai và có lẽ sinh sản giữa đầu mùa xuân và tháng Bảy, với 1-4 con non sẽ nở vào tháng mười một. Thằn lằn non giống bố mẹ của chúng, ngoại trừ việc là như phiên bản nhỏ hơn.
Xenosaurus agrenon

Xenosaurus agrenon là một loài thằn lằn trong họ Xenosauridae. Loài này được King &amp; Thompson mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Xenosaurus penai

Xenosaurus penai là một loài thằn lằn trong họ Xenosauridae. Loài này được Pérez Ramos, De La Riva &amp; Campbell mô tả khoa học đầu tiên năm 2000.
Xenosaurus phalaroanthereon

Xenosaurus phalaroanthereon là một loài thằn lằn trong họ Xenosauridae. Loài này được Nieto-Montes De Oca, Campbell &amp; Flores-Villela mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Xenosaurus platyceps

Xenosaurus platyceps là một loài thằn lằn trong họ Xenosauridae. Loài này được King &amp; Thompson mô tả khoa học đầu tiên năm 1968.
Xenosaurus rectocollaris

Xenosaurus rectocollaris là một loài thằn lằn trong họ Xenosauridae. Loài này được Smith &amp; Iverson miêu tả khoa học đầu tiên năm 1993.
Xenosaurus tzacualtipantecus

Xenosaurus tzacualtipantecus là một loài thằn lằn trong họ Xenosauridae. Loài này được Woolrich-Piña &amp; Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 2012.
Varanus baritji

Varanus baritji là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được King &amp; Horner mô tả khoa học đầu tiên năm 1987.
Varanus bitatawa

Varanus bitatawa là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Welton, Siler, Bennett, Diesmos, Ruya, Dugay, Rico, Van Weerd &amp; Brown mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.
Varanus bushi

Varanus bushi là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Aplin, Fitch &amp; King mô tả khoa học đầu tiên năm 2006.
Varanus caerulivirens

Varanus caerulivirens là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Ziegler, Böhme &amp; Philipp miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Varanus cerambonensis

Varanus cerambonensis là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Philipp, Böhme &amp; Ziegler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1999.
Varanus eremius

Varanus eremius là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Lucas &amp; Frost mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Varanus exanthematicus

 
Varanus exanthematicus là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Bosc mô tả khoa học đầu tiên năm 1792. có tên gọi Savannah monitor có nghĩa là kỳ đà Savannah, tên chúng có nguồn gốc từ môi trường sống của chúng là đồng cỏ. Hiện nay loài kỳ đà này đang được nuôi phổ biến tại Mỹ do trí thông minh và kích cỡ của chúng. Loài này có nguồn gốc tại Châu Phi.
Mô tả.
Loài này có bốn chân, hai chân trước và hai chân sau, chúng có một chiếc đuôi quất rất đau. Loài này thường có chiều dài tối đa là 1m đến 1m3, con đực lớn hơn con cái, nặng từ 3 đến 7 kg. Chúng thuộc một trong số loài kỳ đà nhỏ nhất trên hành tinh nhưng lại rất khỏe và hung dữ, có thể chạy rất nhanh. Mặc dù được biết đến là sống trên cạn nhưng chúng đôi lúc tập trung gần nguồn nước để bắt cua. Thức ăn chủ yếu là các loài gậm nhấm, các loại bò sát, côn trùng và đông vật không xương sống. Ngoài ra chúng và các loài kỳ đà khác có một loại nộc độc có thể gây cảm giác lạ ở chỗ cắn. Khi mớ nở kỳ đà 10 đến 15 cm nhưng có thể lớn đến 90 cm trong vòng một năm.
Trong điều kiện nuôi nhốt.
kỳ đà savannah thường được bắt ngoài tự nhiên lúc chúng còn bé và được xuất khẩu vào các nước phương tây để được nuôi làm cảnh, điều này đã khiến số lượng của chúng bị suy giảm ngoài tự nhiên. Rất nhiều con kỳ đà chết sớm so với tuổi thọ của chúng trong môi trường nuôi nhốt vì cách nuôi không chính xác, chúng bị mất nước, căng thẳng hoặc ăn thức ăn không hợp lệ đã dẫn đến lý do chết sớm, chúng còn dễ bị mắc một số loại bệnh. Khi được nuôi trong một cái chuồng quá nhỏ thì chúng dễ bị căng thẳng hoặc bị béo phì và dẫn đến nhiều loại bệnh khác nhau.
Varanus finschi

Varanus finschi là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Böhme, Horn &amp; Ziegler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.
Varanus flavescens

Varanus flavescens là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Hardwicke &amp; Gray mô tả khoa học lần đầu tiên vào năm 1827.
Loài này phân bố ở vùng đồng bằng ngập lũ của sông Indus, Ganges và Brahmaputra ở Ấn Độ, Pakistan, Nepal và Bangladesh.
Varanus gilleni

Varanus gilleni là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Lucas &amp; Frost mô tả khoa học đầu tiên năm 1895.
Varanus juxtindicus

Varanus juxtindicus là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Böhme, Philipp &amp; Ziegler mô tả khoa học đầu tiên năm 2002.
Varanus keithhornei

Varanus keithhornei là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Wells &amp; Wellington mô tả khoa học đầu tiên năm 1985.
Varanus lirungensis

Varanus lirungensis là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Koch, Arida, Schmitz, Böhme &amp; Ziegler mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Varanus mabitang

Varanus mabitang là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Gaulke &amp; Curio mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Varanus macraei

Varanus macraei là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Böhme &amp; Jacobs mô tả khoa học đầu tiên năm 2001.
Varanus melinus

Varanus melinus là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Böhme &amp; Ziegler miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Varanus obor

Varanus obor là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Weijola &amp; Sweet mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.
Varanus palawanensis

Varanus palawanensis là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Koch, Gaulke &amp; Böhme mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.
Varanus rainerguentheri

Varanus rainerguentheri là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Ziegler, Böhme &amp; Schmitz mô tả khoa học đầu tiên năm 2007.
Varanus rasmusseni

Varanus rasmusseni là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Koch, Gaulke &amp; Böhme mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.
Varanus reisingeri

Varanus reisingeri là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Eidenmüller &amp; Wicker mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Varanus spenceri

Varanus spenceri là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Lucas &amp; Frost mô tả khoa học đầu tiên năm 1903.
Varanus yemenensis

Varanus yemenensis là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Böhme, Joger &amp; Schätti mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Varanus yuwonoi

Varanus yuwonoi là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Harvey &amp; Barker miêu tả khoa học đầu tiên năm 1998.
Varanus zugorum

Varanus zugorum là một loài thằn lằn trong họ Varanidae. Loài này được Böhme &amp; Ziegler mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Lanthanotus borneensis

Lanthanotus borneensis (tên tiếng Anh nghĩa là kỳ đà không tai) là một loài thằn lằn bán thủy sinh màu nâu bản địa Bắc Borneo. Đây là loài duy nhất trong họ Lanthanotidae, một nhóm có họ hàng với kỳ đà và thằn lằn hột ("Heloderma horridum").
Loài này là rất hiếm, và phần lớn các mẫu vật đã biết đều được bảo tồn, mặc dù chúng cũng là rất hiếm. Loài này chủ yếu thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học, vì nó là một nhóm ngoài tiến hóa của cả Varanidae lẫn Helodermatidae.
Sukhoi Superjet 130

Sukhoi Superjet 130 () còn gọi là Superjet 130NG hay SSJ-130 là một mẫu máy bay chở khách phản lực tầm trung, thân hẹp hiện đại, do Sukhoi phát triển. Thiết kế này dựa trên loại Sukhoi Superjet 100, sức chở từ 120 tới 145 hành khách.
So sánh tô pô

Định nghĩa.
Cho formula_1 và formula_2 là hai tô pô trên formula_3.
Nếu formula_4 ta nói formula_2 mịn hơn (finer, stronger, bigger) formula_1 và formula_1 thô hơn (weaker, smaller) formula_2. 
Ví dụ.
Tôpô hiển nhiên là tô pô thô nhất và tô pô rời rạc là tô pô mịn nhất.
Hàm hợp

Trong toán học, hàm hợp là một phép toán nhận hai hàm số và và cho ra một hàm số sao cho . Trong phép toán này, hàm số và được hợp lại để tạo thành một hàm mới biến thuộc thành thuộc .
Hàm hợp thành này thường được ký hiệu là , định nghĩa bởi với mọi x thuộc .
Ký hiệu đọc là " tròn ", " hợp ", " của ", hoặc " trên ".
Hợp của hàm là một trường hợp của hợp của quan hệ, nên tất cả tính chất của cái sau cũng đúng với hợp của các hàm. Hợp của hàm còn có thêm một số tính chất khác.
Tính chất.
Hợp của hàm số luôn có tính kết hợp—một tính chất từ hợp của quan hệ. Tức là, nếu , , và là ba hàm số với tập xác định và tập giá trị thích hợp, thì , trong đó các dấu ngoặc tròn chỉ các hàm được hợp trước. Do không có sự khác biệt giữa cách đặt dấu ngoặc, ta có thể bỏ chúng mà không gây hiểu nhầm nào.
Theo nghĩa chặt nhất, hàm hợp chỉ có thể được tạo thành nếu miền giá trị của bằng miền xác định của ; trong nghĩa rộng hơn thì chỉa cần cái trước là tập con của cái sau. Ngoài ra, để tiện hơn thì người ta thường mặc nhiên thu hẹp miền xác định của sao cho chỉ cho ra giá trị trong miền xác định của ; ví dụ, với hàm cho bởi và cho bởi , thì hàm hợp có thể được định nghĩa trên khoảng là .
Hàm số và được gọi là giao hoán với nhau nếu . Tính giao hoán là một tính chất đặc biệt, chỉ có bởi một số hàm và trong một số trường hợp nhất định. Ví dụ, chỉ khi . Hình bên cạnh cho thấy một hàm hợp của hai hàm không giao hoán.
Hợp của hai hàm đơn ánh luôn là đơn ánh. Tương tự, hợp của hai hàm toàn ánh luôn là toàn ánh, và hợp của hai hàm song ánh cũng là một song ánh. Hàm ngược của một hàm hợp (nếu có) có tính chất .
Đạo hàm của hàm hợp của các hàm khả vi có thể được tính bằng quy tắc dây chuyền. Đạo hàm bậc cao của những hàm này được cho bởi công thức Faà di Bruno.
Monoid hợp.
Giả sử có hai (hoặc nhiều hơn) hàm số có cùng miền xác định và miền giá trị; chúng thường được gọi là "biến đổi". Khi ấy ta có thể hình thành một chuỗi các biến đổi hợp với nhau, như là . Những chuỗi như thế có cấu trúc đại số của một monoid, gọi là một "monoid biến đổi" hoặc (hiếm hơn) "monoid hợp". Nhìn chung, monoid biến đổi có thể có cấu trúc rất phức tạp. Một ví dụ nổi bật là đường cong de Rham. Tập hợp tất cả hàm số được gọi là nửa nhóm biến đổi toàn phần hay "nửa nhóm đối xứng" trên .
Nếu các phép biến đổi đều là song ánh (do đó có hàm ngược), thì tập hợp tất cả cách kết hợp những hàm này tạo thành một nhóm biến đổi; và ta nói nhóm này được sinh bởi những hàm đó. Một kết quả quan trọng trong lý thuyết nhóm, định lý Cayley, nói rằng bất kỳ nhóm nào cũng là nhóm con của một nhóm hoán vị (xét đến phép đẳng cấu).
Tập tất cả các hàm song ánh tạo thành một nhóm đối với hàm hợp, gọi là nhóm đối xứng.
Beriev A-60

Beriev A-60 là một loại máy bay thử nghiệm laser trên không của Liên Xô/Nga, được chế tạo dựa trên loại máy bay vận tải Ilyushin Il-76MD.
Xem thêm.
Máy bay cùng sự phát triển:
Máy bay có tính năng tương đương:
Maximilian von Prittwitz und Gaffron

Max(imilian) Wilhelm Gustav Moritz von Prittwitz und Gaffron (27 tháng 11 năm 1848 – 29 tháng 3 năm 1917) là một tướng lĩnh quân đội Đế quốc Đức. Ông đã chiến đấu trong cuộc Chiến tranh Áo-Phổ, Chiến tranh Pháp-Đức và chỉ huy Tập đoàn quân số 8 trong một thời gian ngắn vào giai đoạn đầu của Chiến tranh thế giới thứ nhất. Mặc dù ông được ca ngợi là một chỉ huy quân sự tài năng trong những năm tiền chiến, một số người đương thời của ông tin rằng ông có được chức Tư lệnh Tập đoàn quân số 8 là những mối quan hệ quý tộc hơn là tài dụng binh của ông. Cả Tổng tham mưu trưởng Helmuth von Moltke và Bộ trưởng Chiến tranh Erich von Falkenhayn đều được cho là đã đánh giá Max von Prittwitz không phù hợp với chức tư lệnh với mặt trí tuệ và quân sự, và họ chỉ đơn thuần muốn tống khứa ông khỏi Berlin.
Gia đình.
Prittwitz sinh ra trong một gia đình quý tộc cổ Schlesien tại Bernstadt. Thân phụ của ông là Gustav von Prittwitz, một tướng lĩnh Phổ, và thân mẫu ông là Elizabeth von Klass.
Ông cũng là anh họ thứ nhất của Gertrude von Sperling, vợ Thống chế Paul von Hindenburg. Vào ngày 19 tháng 5 năm 1874, ông thành hôn với Olga von Dewitz (30 tháng 8 năm 1848 – 9 tháng 1 năm 1938), con gái của một địa chủ, Kurt von Dewitz.
Binh nghiệp.
Sau khi học xong Trường trung học Oels ở Hạ Schlesien, ông đã gia nhập một trung đoàn bộ binh, và tham gia chiến đấu trong cả cuộc Chiến tranh Áo-Phổ (1866) lẫn cuộc Chiến tranh Pháp-Đức (1870 – 1871). Ông thăng tiến đều đặn qua các cấp bậc trong quân đội Đức trong vòng 40 năm tới, cho đến khi ông được phong quân hàm Thượng tướng (‘4 sao’, cấp bậc cao nhất trong quân đội Phổ - Đức sau Thống chế) vào năm 1913, đồng thời được bổ nhiệm làm Cục trưởng Cục thanh tra I. Trước đó, ông trở thành một thành viên của Viện Quý tộc Phổ vào năm 1910.
Vào ngày 2 tháng 8 năm 1914, khi cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh của Tập đoàn quân số 8, và được giao nhiệm vụ phòng ngự Đông Phổ trước một cuộc tấn công của hai Tập đoàn quân số 1 và số 2 của Nga.
Vào ngày 20 tháng 8 năm 1914, trong khi Quân đoàn I của Tập đoàn quân số 8 vốn đã chạm trán với Tập đoàn quân số 1 của Nga tại Stallupönen và Gumbinnen, và Tập đoàn quân số 2 của Nga đe dọa quân Đức từ phía sau, Prittwitz đánh điện đến Bộ Tổng chỉ huy quân đội tại Koblenz. Trước tình hình hai sư đoàn của ông đang tháo chạy và bị đe dọa hợp vây, ông đề xuất với Tổng tham mưu trưởng Helmuth von Moltke rằng các lực lượng của ông sẽ tiến hành cuộc rút lui 160,9 km về sông Wisla. Nhưng điều này đồng nghĩa với việc từ bỏ Đông Phổ – quê hương của nhiều thành viên Bộ Tổng tham mưu, do đó Bộ Tổng tham mưu hoàn toàn không chấp nhận điều này. Không còn tin tưởng Prittwitz nữa, Moltke thế chức ông bằng cặp đội Paul von Hindenburg và Erich Ludendorff vào ngày 23 tháng 8 năm 1914. Sau đó, Hindenburg, cùng với tham mưu trưởng Erich Ludendorff, đã đập tan hai tập đoàn quân của Nga trong các trận chiến tại Trận Tannenberg và hồ Masuren lần thứ nhất.
Prittwitz lui về Berlin, nơi ông sống thêm 3 năm nữa trước khi mất do một cơn đau tim. Ông được mai táng tại nghĩa trang Invalidenfriedhof ở Berlin.
Câu lạc bộ bóng đá Cà Mau

Câu lạc bộ bóng đá Cà Mau là một câu lạc bộ bóng đá trước đây tại Việt Nam có trụ sở ở thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau. Được thành lập vào năm 2006, đội bóng này đã từng thi đấu ở Hạng ba và Hạng nhì, trước khi được lên Hạng nhất vào mùa giải 2016, nhưng sau đó bị rớt hạng ở cuối mùa giải.
Giải thể.
Vào năm 2018, đội chính thức bị giải thể ngay sau khi bỏ giải vì đã không đủ kinh phí. Phía CLB Sanatech Khánh Hòa thì sau khi rớt hạng đã mua lại đội và giành suất tham dự Hạng nhì 2018, với tên gọi mới là Fishan Khánh Hòa.
Đội hình hiện tại.
"Tính đến đầu mùa giải Hạng nhất 2016".
Họ Thằn lằn

Họ Thằn lằn (danh pháp khoa học: Lacertidae) là họ thằn lằn bản địa của châu Âu, châu Phi, và châu Á. Nhóm này gồm chi đặc trưng Thằn lằn ("Lacerta") gồm các loài chủ yếu gặp ở châu Âu. Họ này gồm nhiều loài được xếp vào 37 chi.
Phân loại.
Họ này được chia thành 2 phân họ và các tông theo Arnold "et al.", 2007, dựa trên những phân tích phát sinh loài.
Họ Lacertidae
Chi Thằn lằn

Lacerta là một chi đặc trưng của thằn lằn trong họ Lacertidae. Chi này có 40 loài. Cá thể cổ nhất trong chi này được tìm thấy ở dạng hóa thạch vào Miocene sớm, không thể phân biệt về mặt giải phẫu học với loài thằn lằn xanh hiện đại là "Lacerta viridis".
Các loài.
Một vài loài chọn lọc:
Noguchi Soichi

 là một kĩ sư hàng không vũ trụ người Nhật và một nhà du hành vũ trụ của JAXA. Chuyến bay vào không gian đầu tiên của ông là phi vụ STS-114 vào ngày 26 tháng 7 năm 2005, đánh dấu sự hoạt động trở lại của đội tàu con thoi của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) sau thảm họa Phi thuyền con thoi Columbia. Năm 2009, Soichi Noguchi là một trong ba phi hành gia trên con tàu Soyuz TMA-17 vào vũ trụ, tham gia chuyến du hành Expedition 22 đến trạm không gian quốc tế (ISS) và quay lại trái đất ngày 2 tháng 6 năm 2010. Ông là phi hành gia thứ năm của Nhật Bản bay vào không gian và là người thứ 4 bay bằng tàu con thoi.
Đời tư.
Soichi Noguchi sinh năm 1965 tại Yokohama, Kanagawa, Nhật Bản. Ông nhận Chigasaki, Kanagawa, Nhật Bản làm quê hương của mình. Noguchi từng là một hướng đạo sinh Ông đã kết hôn và có ba người con. Sở thích của ông bao gồm đi bộ, bóng rổ, trượt tuyết và cắm trại.
Học vấn.
Noguchi đã tốt nghiệp trường trung học Chigasaki-Hokuryo ở Chigasaki năm 1984 và sau đó theo học đại học Tokyo, lấy bằng cử nhân năm 1989 và bằng thạc sĩ năm 1991, đều thuộc chuyên ngành kỹ thuật hàng không vũ trụ.
Sự nghiệp kỹ sư.
Sau khi tốt nghiệp, Noguchi đã làm việc cho tập đoàn công nghiệp Ishikawajima-Harima, được bổ nhiệm vào bộ phận nghiên cứu và phát triển Động cơ Phi thuyền và Các hoạt động Không gian. Ông chuyên nghiên cứu thiết kế khí động lực của các động cơ thương mại.
Sự nghiệp du hành.
Noguchi đã được chọn làm ứng cử viên phi hành gia bởi cơ quan Phát triển Không gian Quốc gia Nhật Bản (bây giờ trực thuộc JAXA) vào tháng 6 năm 1996. Tháng 8, 1996, ông đã tới trung tâm không gian Lyndon B. Johnson để tham gia một khóa đào tạo phi hành gia của NASA. Noguchi đã đạt trình độ chuyên gia phi vụ sau hai năm và tiếp tục được đào tạo tại trung tâm đào tạo du hành gia Yuri Gagarin thuộc hệ thống không gian Nga vào năm 1998. Ông đã được phân công hỗ trợ kĩ thuật cho module thí nghiệm Nhật Bản của trạm không gian quốc tế (ISS) và sau đó vào tháng 4 năm 2001, ông tham gia vào phi hành đoàn STS-114 với vai trò chuyên viên phi vụ.
Noguchi đã đến ISS trong khuôn khổ chuyến bay Soyuz TMA-17 vào ngày 20 tháng 12, 22009. Ông đã phục vụ cho Expedition 22 và Expedition 23. Khi ở ngoài vũ trụ, ông đã chụp nhiều bức ảnh về Trái Đất và chia sẻ trên Twitter. Ông quay lại Địa Cầu ngày 2 tháng 6 năm 2010.
Bò sát gai lưng

Rhynchocephalia là một bộ bò sát giống thằn lằn chỉ có 1 chi ("Sphenodon") và 2 loài còn sinh tồn. Dù ngày nay chúng không còn đa dạng nhưng Rhynchocephalia đã từng phổ biến gồm nhiều chi trong nhiều họ, và chúng bắt đầu tách ra từ Đại Trung Sinh. Và đây còn là bộ Đầu mỏ .
Phân loại.
Phân loại học.
Phân loại theo Wu (1994), Evans "et al." (2001), Apesteguia &amp; Novas (2003) và Evans &amp; Borsuk−Białynicka (2009).
Phát sinh loài.
Biểu đồ phân nhánh của Rhynchocephalia sau đây theo Wu (1994), Evans "et al." (2001), và Apesteguia &amp; Novas (2003).
Sphenodon

Chi Sphenodon là một chi gồm loài bò sát gọi là tuatara (tiếng Anh) đặc hữu của New Zealand. Dù bề ngoài trông giống thằn lằn, chúng thuộc một dòng bò sát riêng, trong bộ Rhynchocephalia. Tên "tuatara" bắt nguồn từ tiếng Māori, có nghĩa là "đỉnh nhọn trên lưng". Đây là chi duy nhất còn sinh tồn trong bộ Rhynchocephalia bắt nguồn từ Kỷ Tam Điệp khoảng 240 triệu năm trước, và phát triển mạnh trong kỷ nguyên Đại Trung sinh. Tổ tiên chung gần nhất của chúng là các loài trong Bộ Bò sát có vảy (Squamata) (thằn lằn và rắn). Vì lý do này, loài tuatara được quan tâm đến bởi những nhà nghiên cứu về sự tiến hóa của thằn lằn và rắn.
Tuatara có màu xám hay nâu xanh, đạt chiều dài từ mõm đến chóp đuôi và nặng đến với một dãy gai trên lưng, đặc biệt nổi bật ở con đực. Bộ răng của chúng, gồm hai hàng răng nhọn hàm trên chồng lên một hàng răng hàm dưới, là độc nhất trong các động vật. Chúng có thể nghe, tuy không có tai ngoài, và có một số nét độc đáo ở bộ xương được lưu giữ từ cá. Dù tuatara hay được gọi là "hóa thạch sống", nghiên cứu giải phẫu cho thấy chúng đã thay đổi một cách đáng kể từ thời Đại Trung Sinh. Khi lập bản đồ bộ gen, các nhà nghiên cứu phát hiện rằng chúng có từ 5 đến 6 tỉ cặp cơ sở trong trình tự axit nucleic.
"Sphenodon punctatus" đã được pháp luật bảo vệ từ năm 1895. Loài thứ hai, "S. guntheri", được công nhận 1989 song vào năm 2009, nó được tái phân loại làm một phân loài. Tuatara, như nhiều động vật bản địa New Zealand, bị đe dọa bởi sự mất môi trường sống và các loài ngoại lai, như chuột lắt "(Rattus exulans)". Chúng từng biến mất trên hai đảo chính, được bảo tồn chỉ trên 32 đảo ngoài khơi, cho tới năm 2005, khi một số cá thể được thả vào khu cư trú Karori.
Cá sấu Dương Tử

Cá sấu Dương Tử, tên khoa học Alligator scinensis, là một loài bò sát họ cá sấu. Chúng có nguồn gốc từ miền đông Trung Quốc.
Đặc điểm.
"Cá sấu Dương Tử" có thể đạt đến chiều dài 220 cm, nhưng đa số là từ 150 đến 180 cm. Cá thể đực thường to và nặng hơn cá thể cái. Lớp da chủ yếu có màu vàng xám, phần trên lưng và đuôi có vệt sẫm màu. "Cá sấu Dương Tử" có bốn chi ngắn và khỏe, mỗi bàn chân có năm móng. Phần đuôi có tác dụng như bánh lái khi bơi.
Phân bố.
"Cá sấu Dương Tử" sống ở cửa Sông Trường Giang và các sông lân cận bờ biển Trung Quốc thuộc các tỉnh An Huy, Chiết Giang và Giang Tô. Trước đây loài này phân bổ ở nhiều khu vực khác thuộc Trung Quốc và Hàn Quốc, trong những năm 1978 tới 1998, phạm vi phân bố này đã thu hẹp xuống hơn 90 phần trăm.
Tập tính.
"Cá sấu Dương Tử" sống ở vùng nước tĩnh như đầm lầy, ao hồ hay những khúc sông chảy chậm. Phần lớn thời gian loài này sống dưới nước. Cũng giống như cá loài khác thuộc bộ cá sấu, "Cá sấu Dương Tử" là loài ăn tạp. Thức ăn chủ yếu là cá, thủy cầm và các động vật nhỏ. Cá sấu con ăn côn trùng và ốc.
Chi và loài.
"Cá sấu Dương Tử (Alligator sinensis)" thuộc Bộ Cá sấu. "Cá sấu Dương Tử" và Cá sấu mõm ngắn Mỹ là hai loài thuộc Họ Cá sấu mõm ngắn.
Bộ Cá sấu ("Crocodylia")
Tình trạng bảo tồn.
"Cá sấu Dương Tử" đang đứng trước nguy cơ đe dọa tuyệt chủng. Trước đây loài này bị săn bắt để lấy da, thịt và làm đồ lưu niệm. Ngày nay việc săn bắt bất hợp pháp vẫn tiếp tục diễn ra. Một nguyên nhân khác là phá hủy môi trường sống. "Cá sấu Dương Tử" được đưa vào sách đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế từ năm 1982. Các sản phẩm từ "Cá sấu Dương Tử" được nêu trong danh sách của CITES, việc trao đổi buôn bán bị cấm. Trên thế giới hiện còn khoảng 120 cá thể loài này trong tự nhiên. Tại Trung Quốc đã diễn ra thử nghiệm nhân giống "Cá sấu Dương Tử" tại Trung tâm nhân giống. Vào tháng 12 năm 2008 có 111 cá thể "Cá sấu Dương Tử" được nuôi tại 40 vườn thú trên thế giới phục vụ cho mục đích khoa học.
Cá sấu đeo kính

Caiman crocodilus (tên tiếng Anh: "Spectacled caiman") là một loài cá sấu trong họ Alligatoridae được tìm thấy trong nhiều vùng ở Trung và Nam Mỹ. Nó sống trong một loạt các vùng đất thấp ẩm và các loại môi trường sống ven sông và có thể chịu được nước mặn cũng như ngọt; một phần do khả năng thích ứng này, nó là loài phổ biến nhất trong tất cả các loài cá sấu.
Mô tả.
Đây là một loài cá sấu có kích thước từ nhỏ đến trung bình. Con đực thường dài , con cái nhỏ hơn, thường chỉ đạt . Khối lượng cơ thể của hầu hết còn trưởng thành từ . Kích thước tối đa đã được ghi nhận là , với cân nặng . Con cái lớn nhất từng được biết dài và nặng . Các cá thể tại "llanos" Venezuela được cho là lớn hơn các cá thể ở Mexico. Loài này có khả năng thay đổi màu sắc nhất định. Vào mùa lạnh, sắc tố đen trong tế bào da sẽ mở rộng, làm chúng có bề ngoài tối hơn.
Cá sấu Yacare

Cá sấu yacare ("Caiman yacare", jacaré trong tiếng Bồ Đào Nha) là một loài cá sấu thuộc chi "Caiman", sinh sống tại miền trung bộ Nam Mỹ, gồm đông bắc Argentina, Uruguay, đông nam Peru, đông Bolivia, trung/tây nam Brasil, và dọc theo các con sông của Paraguay. Khoảng 10 triệu cá thể cá sấu Yacare sống ở vùng "pantanal" thuộc Brasil, tạo nên một trong những quần thể cá sấu lớn nhất thế giới.
Đây là một loài cá sấu kích thước nhỏ hay trung bình, đa số con đực trưởng thành đạt chiều dài , đôi khi đạt (báo cáo về những cá thể tại "pantanal" chưa được chứng minh). Con cái nhỏ hơn, đạt trung bình . Cân nặng cơ thể đạt ở còn đực vào từ ở con cái. Vì kích thước khá nhỏ, nên chúng có thể trở thành con mồi cho báo đốm và anaconda.
Chế độ ăn gồm cá (nhất là piranha), chim, bò sát nhỏ, và động vật có vú nhỏ. Có khi những động vật lớn hơn (như capybara) cũng bị cá sấu Yacare trưởng thành lớn ăn thịt. Nói chung, loài này không được xem là nguy hiểm đối với con người.
Cá sấu lùn xạ hương

Cá sấu lùn xạ hương (Paleosuchus palpebrosus)" hay Cá sấu caiman lùn Cuvier "là loài cá sấu nhỏ nhất từ miền Bắc và miền Trung Nam Mỹ. Loài này có ở Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guiana thuộc Pháp, Guyana, Paraguay, Peru, Suriname, và Venezuela. Nó sống chủ yếu ở các dòng chảy nhanh, nhưng cũng trong vùng nước thiếu hụt dinh dưỡng.
Với tổng chiều dài trung bình 1,3-1,5 m (4,3-4,9 ft) ở con đực và thường lên đến 1,2 m (3,9 ft) ở con cái, nó không chỉ là loài cá sấu Caiman nhỏ nhất còn tồn tại, mà cũng là loài nhỏ nhất của tất cả cá sấu. Các mẫu vật lớn nhất được ghi chiều dài.1,72 m (5,6 ft) Con trưởng thành sẽ nặng khoảng 6–7 kg (13 đến 15 lb), giống như một số mẫu cũ tháng từ 6-12. Con chưa trưởng thành ăn động vật không xương sống, cá và ếch nhỏ, trong khi trưởng thành ăn cá, động vật lưỡng cư và động vật không xương, chẳng hạn như lớn động vật thân mềm. Nó sử dụng các hang hốc như nơi trú ẩn vào ban ngày, và đẻ trứng vào trong một cái tổ mà nở trong khoảng ba tháng. Đôi khi chúng được lưu giữ như là vật nuôi trong điều kiện nuôi nhốt.
Cá sấu lùn trán phẳng

Paleosuchus trigonatus là một loài cá sấu caiman lùn phân bố ở Nam Mỹ. Nó được tìm thấy trong các lưu vực sông Amazon của Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guiana thuộc Pháp, Guyana, Peru, Suriname, và Venezuela.
Nó cũng là loài nhỏ nhất thứ hai của họ Alligatoridae, sau Paleosuchus palpebrosus. Các mẫu vật trưởng thành điển hình là khoảng 1,2-1,6 m (3,9-5,2 ft) chiều dài và cân nặng 9–20 kg (20-44 lb). Đặc biệt con đực lớn có thể đạt được chiều dài 2,3 m (7,5 ft) và trọng lượng 36 kg (79 lb).
Cá sấu México

Cá sấu Mêxico (tên khoa học Crocodylus moreletii) là một loài cá sấu trong họ Crocodylidae. Loài này được Duméril &amp; Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1851.
Cá sấu New Guinea

Cá sấu New Guinea ("Crocodylus novaeguineae)" là một loài cá sấu trong họ Crocodylidae. Loài này được Schmidt mô tả khoa học đầu tiên năm 1928.
Phát sinh loài.
Cây phát sinh loài bên dưới dựa theo nghiên cứu 201 của Robert W. Meredith, Evon R. Hekkala, George Amato và John Gatesy.
Crocodylus raninus

Crocodylus raninus là một loài cá sấu trong họ Crocodylidae. Loài này được Müller &amp; Schlegel mô tả khoa học đầu tiên năm 1884.
Cá sấu sa mạc

Cá sấu tây châu Phi hay Cá sấu sa mạc,Crocodylus suchus là một loài cá sấu liên quan xa đến (nhưng thường bị nhầm lẫn với) Cá sấu sông Nin (C. niloticus). Nó sống ở Mauritanie, Bénin, Nigeria, Niger, Cameroon, Tchad, Cộng hòa Trung Phi, Guinea Xích Đạo, Senegal, Mali, Guinea, Gambia, Burkina Faso, Ghana và Togo. Ít nhất một mẫu C. suchus cũng tồn tại ở St Augustine Alligator Farm Zoological Park.
Phân loại.
Loài này được đặt tên bởi Étienne Geoffroy Saint-Hilaire vào năm 1807, khi người phát hiện ra sự khác biệt giữa hộp sọ của một con Cá sấu sa mạc và những con Cá sấu sông Nin. Loài mới này đã, tuy nhiên, một thời gian dài sau đó bị coi như một từ đồng nghĩa của cá sấu sông Nile, nhưng một nghiên cứu năm 2011 cho thấy tất cả các con cá sấu ướp lấy mẫu từ Ai Cập thuộc về áp đảo một loài khác nhau hơn C. niloticus, và do đó làm sống lại tên C. suchus.
Batagur borneoensis

Batagur borneoensis là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Schlegel &amp; Müller mô tả khoa học đầu tiên năm 1844.
Batagur trivittata

Batagur trivittata là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Duméril &amp; Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Cuora aurocapitata

Cuora aurocapitata là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Luo &amp; Zong mô tả khoa học đầu tiên năm 1988.
Cuora evelynae

Cuora evelynae là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Ernst &amp; Lovich mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Cuora galbinifrons

Cuora galbinifrons hay rùa hộp Đông Dương, rùa hộp trán vàng là một loài rùa trong họ Geoemydidae. Loài này được Bourret mô tả khoa học đầu tiên năm 1939.
Phân bố.
Loài này đã được xác nhận là phân bố ở Hải Nam và Quảng Tây thuộc Trung Quốc, ở đông bắc CHDCND Lào, và ở miền bắc Việt Nam xa về phía nam đến tỉnh Quảng Bình. Ở Hải Nam, loài này sinh sống từ độ cao ít nhất trên 350 m so với mực nước biển, có vài báo cáo đã xác nhận vài lần xuất hiện ở độ cao 700–1800 m.
Số lượng.
Số lượng cá thể loài này đã giảm 90% trong 60 năm qua tức 3 thế hệ, tức là số lượng đã giảm nghiêm trọng. Wang và cộng sự . (2011) đã tính toán mật độ dân số là 0,7862 Cuora galbinifron trên km 2  trong một khu vực nhỏ tại Khu bảo tồn thiên nhiên Diaoluoshan ở Hải Nam, dựa trên khảo sát sáu khu vực lấy mẫu với 424 bẫy mồi. Số lượng cá thể đã suy giảm, trong khi 7 đến 15 năm trước thì loài này khá phổ biến, theo lời của các thợ săn trong các cuộc phỏng vấn. Mặc cho tỉ lệ tìm kiếm và thu thập loài này không giảm nhưng số lượng thu thập thì cứ tiếp tục giảm, kết luân đã đi đến rằng các quần thể còn rất nhỏ và đã giảm 90% trong 60 năm qua.
Bảo tồn.
Rùa hộp Đông Dương được đưa vào Phụ lục II của Công ước CITES vào ngày 19 tháng 7 năm 2000. Hạn ngạch bằng 0 đã được áp dụng cho loài này có hiệu lực từ ngày 12 tháng 6 năm 2013. Tại Việt Nam,  Rùa hộp Đông Dương được bảo vệ khỏi khai thác thương mại với tư cách là loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ theo Nghị định 160/2013/NĐ-CP của Chính Phủ. Ở Trung Quốc, loài rùa này được đưa vào danh sách các loài động vật hoang dã trên cạn được bảo vệ do Cục Lâm nghiệp Nhà nước công bố năm 2000; Các loài được liệt kê này là một phần của Luật Bảo vệ Động vật Hoang dã của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (1989). Loài này là loài được ưu tiên bảo vệ cao nhất và xuất hiện ở hầu hết các khu bảo tồn trên Hải Nam (Wang et al . 2011). Chúng được liệt kê trong Danh mục cấm I của Luật Các loài động vật hoang dã và thủy sinh (số 07/NA ngày 24 tháng 12 năm 2007) ở CHDCND Lào, là loại bảo vệ cao nhất, cấm săn bắt.
Cuora mouhotii

Cuora mouhotii là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1862.
Phạm vi địa lý.
"C. mouhotii" xuất hiện ở Miến Điện , Trung Quốc , Ấn Độ , Lào và Việt Nam ,  và cả ở Bhutan và Thái Lan . 
Mô tả.
Mai trên của rùa hộp có sừng ( mai ) có ba đường gờ lớn, nhô cao và có răng cưa ở đầu sau. Lớp vỏ bên dưới ( plastron ) là những biến thể khác nhau của màu nâu, từ nâu nhạt đến nâu đậm. Hàm trên khỏe, trong khi mõm ngắn và cong. Bàn chân chỉ có một phần màng, cho thấy lối sống trên cạn thay vì dưới nước.
Rùa hộp có sừng đực và cái có thể được phân biệt bằng màu mắt cũng như móng của chúng. Con đực thường có vuốt dài và dày hơn con cái, và mắt có màu đen hoặc nâu. Con cái thường có vuốt ngắn hơn, mỏng hơn và mắt có màu cam hoặc đỏ.
Cuora zhoui

Cuora zhoui là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Zhao, Zhou &amp; Ye, mô tả khoa học đầu tiên năm 1990.
Cyclemys atripons

Cyclemys atripons là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Iverson &amp; Mccord miêu tả khoa học đầu tiên năm 1997.
Cyclemys enigmatica

Cyclemys enigmatica là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Fritz, Guicking, Auer, Sommer, Wink &amp; Hundsdörfer mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Cyclemys fusca

Cyclemys fusca là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Fritz, Guicking, Auer, Sommer, Wink &amp; Hundsdörfer mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Cyclemys gemeli

Cyclemys gemeli là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Fritz, Guicking, Auer, Sommer, Wink &amp; Hundsdörfer mô tả khoa học đầu tiên năm 2009.
Emydoidea blandingii

Emys blandingii or&lt;br&gt;Emydoidea blandingii là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Holbrook mô tả khoa học đầu tiên năm 1838.
Emys marmorata

Actinemys marmorata or Emys marmorata là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Baird &amp; Girard mô tả khoa học đầu tiên năm 1852.
Emys trinacris

Emys trinacris là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Fritz, Fattizzo, Guicking, Tripepi, Pennisi, Lenk, Joger &amp; Wink mô tả khoa học đầu tiên năm 2005.
Graptemys barbouri

Graptemys barbouri là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Carr &amp; Marchand mô tả khoa học đầu tiên năm 1942.
Graptemys caglei

Graptemys caglei là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Haynes &amp; Mckown mô tả khoa học đầu tiên năm 1974.
Graptemys ernsti

Graptemys ernsti là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Lovich &amp; Mccoy miêu tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Graptemys gibbonsi

Graptemys gibbonsi là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Lovich &amp; Mccoy miêu tả khoa học đầu tiên năm 1992.
Graptemys pearlensis

Graptemys pearlensis là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Ennen, Lovich, Kreiser, Selman &amp; Qualls mô tả khoa học đầu tiên năm 2010.
Graptemys pseudogeographica

Graptemys pseudogeographica là một loài rùa trong họ Emydidae đặc hữu Hoa Kỳ. Nó cũng là một loài thú cảnh phổ biến. Hai phân loài hiện được công nhận.
Phân bố địa lý.
"Graptemys pseudogeographica" sống tại các dòng chảy lớn ở hệ thống Missouri và sông Mississippi, kéo dài từ Ohio, Indiana, Illinois, Wisconsin, Minnesota, qua phía nam Dakotas tới miền tây nam Alabama, miền nam và tây Mississippi, qua Louisiana và Đông Texas.
Heosemys grandis

Rùa đất lớn hay rùa sen vàng ("Heosemys grandis") là một loài rùa bán cạn sinh sống ở các sông, suối, đầm lầy và đồng lúa từ vùng đất thấp cửa sông đến độ cao vừa phải (lên đến khoảng 400 m) trên khắp Campuchia, Việt Nam và ở một số vùng của Lào, Malaysia, Myanmar và Thái Lan.
Mô tả.
"Heosemys grandis" được tìm thấy trong một phạm vi rộng rãi và do đó dường như có một số khác biệt về hình dáng tùy thuộc vào nguồn gốc của chúng. Con mới nở thường có màu nhạt hơn một chút. Gân đốt sống rõ rệt hơn và các vảy bìa có răng cưa mặc dù không quá lớn như ở các con "Heosemys spinosa" non. Đối với con trưởng thành, những vảy bìa gai góc này ít xuất hiện hơn đến mức không hiện diện, ngoại trừ ở phần thân sau. Chiều dài trung bình là 30–34 cm với chiều dài tối đa được mô tả là 43,5 cm và những con trưởng thành lớn có thể nặng tới 10 kg nhưng thông thường có cân nặng từ 3 đến 5 kg.
Màu cơ thể của chúng là một màu nâu sẫm hoặc xám. Trên đầu chúng có nhiều đường hoa văn màu da cam. Ở một số cá thể, những đường hoa văn này có thể rất mờ nhạt cho đến mức không có. Chúng có đôi chân to khỏe và chân trước có rất nhiều vảy lớn. Chúng có lớp màng giữa các ngón chân để giúp di chuyển trong nước. Mai của chúng có một hình bầu dục điển hình và ước hình thức thấp thường được nhìn thấy với các con bán cạn sống trong rừng. Chúng có một đốt sống đơn lẻ khác biệt chạy từ phía trước đến phía sau của mai. Đốt sống này có màu vàng nhạt. Thường thì màu sắc của đốt sống ít khác biệt hơn mặc dù vẫn có ở những con "Heosemys grandis" lớn tuổi hơn. Mai của dạng phía bắc thường có màu xám đen cho đến đen. Chúng cũng có màu cơ thể sẫm hơn. Dạng phía nam có màu cơ bản nâu sẫm và màu thân sáng hơn. Yếm có màu cơ bản từ kem đến vàng và có hoa văn hình bức xạ màu đen trên mỗi tấm, mà mờ đi dần và ăn mòn nên ít rõ ràng hơn ở con trưởng thành.
Không giống như nhiều loài rùa và rùa cạn khác, con đực thường lớn hơn con cái. Mai của những con đực trưởng thành có độ bám rất sâu để hỗ trợ cho việc giao phối. Ngoài ra đuôi chúng dài và rộng hơn. Với rảnh được đặt xa hơn bên ngoài yếm so với con cái.
Môi trường sống và hành vi.
Có khả năng sống dưới nước hoặc trên cạn, rùa đất lớn có thể sống dọc theo các vùng nước như hồ, ao, sông, suối và kênh rạch. Rùa đất lớn là loài ăn tạp và tìm kiếm thức ăn ở cả môi trường nước và trên cạn. Chế độ ăn của chúng bao gồm giun, ấu trùng, côn trùng, ốc sên, động vật đã chết, thực vật dưới nước và trên cạn. Tương tự như các loài rùa khác, rùa đất lớn đã phát triển khả năng thích nghi và các kỹ thuật khác nhau để bắt mồi trong cả hai loại môi trường.
Các mối đe dọa chính.
Một mối đe dọa đáng lo ngại lớn là từ việc đánh bắt và xuất khẩu bất hợp pháp những con rùa này để làm thức ăn và vật nuôi ở các khu vực châu Á.
Leucocephalon yuwonoi

Leucocephalon yuwonoi là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Mccord, Iverson &amp; Boeadi, miêu tả khoa học đầu tiên năm 1995.
Rùa Caspi

Rùa Caspi, còn gọi là rùa cổ sọc, tên khoa học Mauremys caspica, là một loài rùa trong họ Geoemydidae. Loài này được Gmelin mô tả khoa học đầu tiên năm 1774.
Mauremys japonica

Mauremys japonica là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Temminck &amp; Schlegel mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Mauremys mutica

Mauremys mutica" là một loài rùa trong họ Rùa đầm ("Geoemydidae"). Loài này được Cantor mô tả khoa học đầu tiên năm 1842. " có mai màu nâu hoặc nâu gụ, đầu màu nâu xám, hai bên má màu vàng nhạt, trên đầu có hai sọc màu vàng nhạt, yếm màu vàng có các tấm đen ở mỗi tấm yếm."
Phân loài.
Loài rùa này có phân bố rộng rãi ở các nước nhiệt đới. Do bị chia cắt bởi vùng địa lý loài rùa này đã phân biệt thành hai phân loài:
Danh pháp đồng nghĩa: 
Danh pháp đồng nghĩa:
Mauremys nigricans

Mauremys nigricans là một loài rùa trong họ Rùa đầm ("Geoemydidae"). Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1834. Chúng là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Mauremys reevesii

Mauremys reevesii là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Gray mô tả khoa học đầu tiên năm 1831, còn được biết với tên khác là rùa Reeve, rùa đá Trung Quốc, hay rùa Chinese Pond, thường được nuôi trong nhà làm cảnh.
Nơi sinh sống.
Loài này được tìm thấy sống ở miền tây và trung của Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan. Đây là loài ưa những chỗ nước đọng hoặc dòng chảy chậm, như ao, đầm và hồ có nhiều cây thủy sinh cũng như chỗ phơi nắng.
Đặc điểm bên ngoài.
Mai của rùa đá có dạng gần giống hình chữ nhật, với 3 dãy gồ lên chạy dọc theo mai. 3 dãy gồ này hiện rõ ở rùa trưởng thành hơn là rùa nhỏ.
Mauremys rivulata

Mauremys rivulata là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Valenciennes mô tả khoa học đầu tiên năm 1833.
Morenia ocellata

Morenia ocellata là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Duméril &amp; Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.
Pseudemys alabamensis

Pseudemys alabamensis là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Baur mô tả khoa học đầu tiên năm 1893.
Rhinoclemmys areolata

Rhinoclemmys areolata là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Duméril, Bibron &amp; Duméril, mô tả khoa học đầu tiên năm 1851.
Trachemys decorata

Trachemys decorata hay rùa bụng vàng là một loài rùa thuộc họ Emydidae, sinh sống tại Haiti và Cộng hòa Dominica. Đây là một loài rùa nước ngọt. Loài rùa này không nằm trong danh sách nguy cấp, nhưng được coi là dễ bị tổn thương.chúng có ngoại hình tương tự như rùa tai đỏ, nhưng chúng khác với rùa tai đỏ ở phần yếm có màu vàng đậm, chúng không có hai vạch đỏ như rùa tai đỏ 
Chế độ ăn.
Chúng ăn côn trùng, cá, và thực vật; trong điều kiện nuôi nhốt, chúng ăn tất cả những gì chúng ăn ngoài tự nhiên, cùng với thức ăn viên, cà rốt, cà chua, và rau chân vịt.
Bề ngoài.
Không như rùa tai đỏ, chúng không có vạch đỏ trên đầu. Chúng có những sọc sáng và tối màu xen kẻ trên cổ, chân, và đuôi. Mai trên màu nâu sậm, còn mai dưới màu vàng.
Trachemys dorbigni

Trachemys dorbigni là một loài rùa trong họ Emydidae. Loài này được Duméril &amp; Bibron mô tả khoa học đầu tiên năm 1835.