vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Actitis

Actitis là một chi chim trong họ Scolopacidae.
Cả hai loài trong chi này đều loài chim lội nhỏ di cư, màu nâu xám trên đầu và trắng bên dưới bay thấp trên mặt nước.
Cả hai loài này có chân ngắn màu hơi vàng hoặc vàng và mỏ trung bình. Đây không phải là loài chim sống thành bầy và hiếm khi được thấy ở đàn lớn.
Chúng làm tổ trên mặt đất, và môi trường sống của chúng là gần nước ngọt. Chúng tìm kiếm ăn trên mặt đất hoặc dưới nước, nhặt thức ăn trong tầm nhìn. Chúng cũng có thể bắt côn trùng bay. Chúng ăn côn trùng, động vật giáp xác và động vật không xương khác.
Tringa

Tringa là một chi chim trong họ Scolopacidae.
Các loài trong chi này chú yếu là các loài chim nước ngọt, thường với đôi chân màu sắc rực rỡ. Chúng thường gắn liền với các vùng ôn đới Bắc bán cầu để sinh sản. Một số trong nhóm này - đặc biệt là các choắt bụng trắng - làm tổ trên cây, bằng cách sử dụng tổ cũ của các loài chim khác, thường chim hoét.
Tringa semipalmata và Tringa brevipes, Tringa incana đã được tìm thấy là thuộc trong chi Tringa; những thay đổi này chi được chính thức thông qua bởi Liên minh các nhà điểu cầm học Mỹ vào năm 2006.
Limosa

Limosa là một chi chim trong họ Scolopacidae.
Arenaria (chi choi choi)

Arenaria là một chi chim trong họ Scolopacidae.
Calidris

Calidris là một chi chim trong họ Scolopacidae.
Các loài.
Chi này có 19 loài và một số phân loài của "Calidris":
Turnix

Turnix là một chi chim trong họ Turnicidae.
Rhinoptilus

Rhinoptilus là một chi chim trong họ Glareolidae.
Rissa

Rissa là một chi gồm 2 loài chim biển thuộc Họ Mòng biển (Laridae): "R. tridactyla" và "R. brevirostris". Cả hai loài này trong tiếng Anh có tên là kittiwake.
Mô tả.
Hai loài chim này có bề ngoài rất giống nhau. Chúng có đầu và thân người trắng, lưng xám, cánh xám có chỏm đen và mỏ vàng. "R. tridactyla" trưởng thành hơi to hơn (dài chừng , sải cánh ) "R. brevirostris" (dài , sải cánh ). "R. brevirostris" cũng có mỏ ngắn hơn, mắt to hơn, đầu tròn hơn và cánh xám đậm hơn. Dù "R. tridactyla" hay có chân xám đậm, số ít có chân đo đỏ hay xám hồng.
Trái với chim non lông lốm đốm ở những nhóm mòng biển khác, con non của hai loài "Rissa" có lông tơ trắng do chúng ít đối mặt với kẻ săn mồi, nhờ tổ chim nằm ở chỗ rất dốc. Chim non ít đi lại để tránh rơi xuống vực. Chúng trưởng thành năm ba tuổi.
Phân bố và môi trường sống.
"Rissa" sinh đẻ ở vùng ven biển Bắc Thái Bình Dương, Bắc Đại Tây Đương, và Bắc Băng Dương. Chúng xúm xít thành những bầy lớn, ồn ào vào mùa hè, chung sống với cả những loài "Uria". Đây là hai loài mòng biển duy nhất xây tổ chỉ trên dốc đá.
"R. tridactyla" là một trong những loài chim biển đông đảo nhất. Những bầy sinh sản của chúng có mặt tại Bắc Thái Bình Dương (từ quần đảo Kuril, qua biển Okhotsk và biển Bering, đến quần đảo Aleut rồi đông nam Alaska, và Bắc Đại Tây Dương (từ vịnh St. Lawrence qua Greenland và bờ biển Ireland xuống Bồ Đào Nha), cũng như ở những đảo quanh cực Bắc. Vào mùa đông, chúng lan xa hơn về phía nam.
Trái ngược, "R. brevirostris" phân bố hạn chế trong biển Bering, chỉ sinh đẻ trên quần đảo Pribilof, đảo Bogoslof và Buldir thuộc Hoa Kỳ, và trên quần đảo Komandorski của Nga. Trên những đảo này, chúng có khi chung sống với "R. tridactyla".
Anous

Anous là một chi chim trong họ Laridae.
Sterna

Sterna là một chi chim trong họ Laridae.
Thalasseus

Thalasseus là một chi chim biển trong họ Laridae.
Các loài nhàn trong chi này phân bố trên toàn thế giới, và nhiều loài của nó là những loài chim phong phú và nổi tiếng trong phạm vi của chúng. Chi này ban đầu được tạo ra bởi Friedrich Boie vào năm 1822, nhưng đã bị từ bỏ cho đến khi một nghiên cứu năm 2005 xác nhận nhu cầu về một chi riêng biệt cho loài nhạn biển có mào.
Những con nhàn biển lớn này sinh sản trong các đàn rất dày đặc trên các bờ biển và hải đảo, và đặc biệt là trong đất liền trên các hồ nước ngọt lớn thích hợp gần bờ biển. Chúng làm tổ trong một bãi đất trống.
Nhàn biển Thalasseus kiếm ăn bằng cách lặn tìm cá, hầu như luôn luôn từ biển. Chúng thường lặn trực tiếp, và không phải từ bay sát mặt nước kiếm con mồi, ví dụ như chim nhạn Bắc Cực. Con trống thường tặng con mái cá như một món quà tán tỉnh.
Các loài.
Chi này có 8 loài:
Một mảnh xương hóa thạch Pliocen sớm từ vùng đông bắc Hoa Kỳ gần giống với một con chim nhạn hoàng gia hiện đại. Nó có thể là một mẫu vật (3.7–4.8 triệu năm trước) của loài hoặc một thành viên tổ tiên của nhóm nhàn biển.
Uria

Uria là một chi chim trong họ Alcidae.
Columba (chi chim)

Columba là một chi chim trong họ Columbidae.
Patagioenas

Patagioenas là một chi chim trong họ Columbidae.
Streptopelia

Streptopelia là một chi chim trong họ Columbidae.
Turtur

Turtur là một chi chim trong họ Columbidae.
Phaps

Phaps là một chi chim trong họ Columbidae.
Gallicolumba

Gallicolumba là một chi chim trong họ Columbidae.
Các loài.
Chi này gồm các loài sau
Bồ câu vương miện

Bồ câu vương miện là một nhóm các loài chim thuộc chi Goura trong họ Columbidae. Chi chứa bốn loài chim bồ câu lớn là loài đặc hữu của đảo New Guinea và một vài hòn đảo xung quanh. Các loài cực kỳ giống nhau về ngoại hình và chiếm hữu các vùng khác nhau của New Guinea. Chi này được giới thiệu bởi nhà tự nhiên học người Anh James Francis Stephens vào năm 1819.
Loài.
Chi này chứa 4 loài:
Alectroenas

Alectroenas là một chi chim trong họ Columbidae.
Phân loại và tiến hóa.
George Robert Gray đã đặt tên một chi mới, Alectroenas, cho chim bồ câu xanh Mauritius năm 1840; Alektruon có nghĩa là cock trong nước và oinas có nghĩa là chim bồ câu. Alectroenas nitidissima là loài thuộc chi, bao gồm tất cả chim bồ câu xanh.
Con chim bồ câu xanh Alectroenas có mối quan hệ mật thiết với nhau và xuất hiện rộng khắp các hòn đảo ở Ấn Độ Dương. Chúng là allopatric và do đó có thể được coi như là một siêu loài. Có ba loài còn tồn tại; Chim bồ câu xanh Madagascar, chim bồ câu xanh Comoros và chim bồ câu xanh Seychelles.[3] Ba hòn đảo Mascarene là nơi sinh sống của một loài, tất cả đều bị tuyệt chủng; Chim bồ câu xanh Mauritius, chim bồ câu xanh Rodrigues và chim bồ câu xanh Réunion. So với chim bồ câu khác, chim bồ câu xanh có kích thước từ trung bình đến lớn, cổ, có đôi cánh và đuôi tương đối dài. Tất cả chúng đều có những chiếc điện thoại di động riêng biệt trên đầu và cổ. Các tibiotarsus là tương đối dài và tarsometatarsus ngắn. [1]
Những con chim bồ câu xanh có lẽ đã chiếm Colomera, Seychelles hoặc một hòn đảo nổi nóng hiện nay bị ngập nước bởi "hòn đảo nhảy lên" và tiến hóa thành một chi khác biệt ở đó trước khi đến Madagascar. Họ hàng gần nhất của họ là chim bồ câu có lông, Drepanoptila holosericea, của New Caledonia, cách nhau từ 8-9 triệu năm trước.. Tổ tiên của họ dường như là loài chim bồ câu, Ptilinopus, của Đông Nam Á và Châu Đại Dương.
Chim bồ câu xám Rodrigues đã tuyệt chủng (Nesoenas rodericana) đã từng được chỉ định cho chi Alectroenas, nhưng đây là sai lầm. Trong thực tế, nó có thể thuộc về một chi không được mô tả, vì hình dạng của xương ức không giống với chi tiết của Alectroenas hay Columba, và thực sự là các loài chim bồ câu và bồ câu sống khác. Nó gần giống nhất với những chú chim bồ câu trên sàn Gallicolumba hoặc một phiên bản thu nhỏ của xương ức của một chú chim bồ câu thuộc hoàng đế Ducula.
Gymnophaps

Gymnophaps (bồ câu núi) là một chi chim trong họ Columbidae.
Chúng được tìm thấy trên các hòn đảo ở phía đông Indonesia và Melanesia, nơi chúng sinh sống trên đồi và rừng trên núi. Chúng chủ yếu có bộ lông màu xám, trắng hoặc nâu hạt dẻ, đặc điểm nổi bật nhất của chúng là có vùng da đỏ tươi quanh mắt. Chim trống và chim mái hầu hết trông giống nhau, nhưng chim bồ câu núi Papua có biểu hiện lưỡng hình giới tính nhẹ. Chim bồ câu núi thường sống thành đàn và thường được xuất hiện trong các đàn ít nhất từ ​​10–40 con, mặc dù một số loài có thể tạo thành đàn hơn 100 cá thể. Chúng thường yên lặng và không phát ra nhiều tiếng kêu. Tuy nhiên, chúng phát ra tiếng rít đặc biệt trong khi rời khỏi địa điểm đậu ở cao độ cao để kiếm ăn vào buổi sáng.
Chi này được nhà động vật học người Ý Tommaso Salvadori mô tả ban đầu vào năm 1874 1874 khi ông mô tả loài bồ câu núi Papua ("Gymnophaps albertisii"), là loài điển hình của chi. và hiện có 4 loài. Các loài khá tách biệt (có các quần thể cách biệt về mặt địa lý) và tạo thành một siêu loài duy nhất. Chim bồ câu núi là loài sống trên cây (sống trên cây) và ăn nhiều loại trái cây như sung và thuốc, chủ yếu kiếm thức ăn trong tán cây. Tổ có thể có hai loại: loại thứ nhất là chỗ trũng cạn ở nền rừng hoặc thảm cỏ ngắn, loại thứ hai là bệ bằng que đặt trên cây cao vài mét. Mỗi tổ có một quả trứng màu trắng duy nhất. Cả bốn loài đều được liệt kê là loài ít quan tâm trong sách đỏ IUCN.
Chim bồ câu núi đã được ghi nhận là bị ký sinh bởi rận lông "Columbicola galei". Họ cũng có thể bị săn đuổi bởi đại bàng lùn.
Phaenicophaeus

Phaenicophaeus là một chi chim trong họ Cuculidae.
Các loài.
Chi Phaenicophaeus có 6 loài:
Coua

Coua là một chi chim trong họ Cuculidae.
Piaya

Piaya là một chi chim trong họ Cuculidae.
Coccyzus

Coccyzus là một chi chim trong họ Cuculidae.
Chi Chẹo đất

Chi Chẹo đất (danh pháp khoa học Geococcyx) là một chi chim trong họ Cuculidae.
Chi Cú lợn

Chi Cú lợn, tên khoa học Tyto, là một chi chim trong họ Tytonidae.
Các loài.
Nguồn:
Các loài đã tuyệt chủng
Chi Cú lợn rừng

Chi Cú lợn rừng, tên khoa học Phodilus, là một chi chim trong họ Tytonidae.
Chi Cú mèo

Chi Cú mèo (Otus) là một chi chim trong họ Họ Cú mèo.. Chúng gồm khoảng 45 loài cú có kích thước từ nhỏ tới trung bình (chiều dài 16–35 cm, cân nặng 60-350 gram), nhanh nhẹn, cánh tròn ngắn. Hầu hết trong số chúng có túm lông kiểu "tai" đặc trưng của các loài Cú mèo.
Chi Cú mèo châu Mỹ

Cú mèo Mỹ ("Megascops") là một chi chim cú mèo điển hình trong họ Cú mèo (Strigidae). Chúng là các loài cú mèo phân bố tại hầu khắp châu Mỹ từ Bắc Mỹ tới Nam Mỹ, được tách ra khỏi các loài cú mèo điển hình trong chi Otus, đóng vai trò sinh thái tương tự ở Cựu lục địa.
Nhìn chung các loài Cú mèo Mỹ có kích thước nhỏ tới trung bình (chiều dài 16–28 cm, cân nặng 60 -250 gram, sải cánh 40–60 cm), con mái thường lớn hơn con trống. Hầu hết trong số chúng có túm lông kiểu "tai" đặc trưng của các loài Cú mèo.
Các loài Cú mèo Mỹ là các loài chim săn mồi nhanh nhẹn, với đôi chân khỏe, móng vuốt sắc nhọn và mỏ cong. Con mồi của chúng bao gồm côn trùng, bò sát, động vật có vú nhỏ như dơi, chuột và các loài chim nhỏ khác.
Các loài.
Chi cú mèo Mỹ bao gồm khoảng 23 loài sau:
Chi Cú mặt trắng

Ptilopsis là một chi chim trong họ Strigidae.
Chi Hù đeo kính

Chi Pulsatrix hay chi Hù đeo kính là một chi chim trong họ Cú mèo (Strigidae). Gồm 3 loài Hù có kích thước khá lớn (chiều dài 36–52 cm, cân nặng 450 -1250 gram). Chúng phân bố ở Trung và Nam Mỹ.
Chi Dù dì

Chi Dù dì hay Cú đại bàng, tên khoa học Bubo là một chi chim trong họ Strigidae.
Các loài.
Bao gồm các loài chim kiểu cú mèo với kích thước lớn (khoảng 0,5 - 4,5 kg), bao gồm những loài lớn nhất trong Họ Cú mèo cũng như Bộ Cú. Thường được gọi dưới tên cú đại bàng (Eagle owl), cú sừng (Horned owl), cú cá hay cú bắt cá (fish owl và fishing owl), dù dì (tên tiếng Việt).
Chi Bubo có khoảng 25 loài, phân bố hầu khắp trên thế giới, từ vùng cực Bắc cho tới các vùng nhiệt đới, ngoại trừ châu Đại Dương và châu Nam Cực. Hai loài Cú sừng là các loài duy nhất sống ở Nam Mỹ.
Giống như các loài cú khác, hầu hết các loài trong chi Bubo có lối sống về đêm, tuy nhiên do điều kiện sống đặc biệt mà loài Cú tuyết cũng săn mồi vào ban ngày. Chúng săn mồi dựa vào thính giác và thị giác, với cơ bắp khỏe, móng sắc và mỏ nhọn. Chúng bắt mồi bằng chân tương tự các loài chim săn mồi khác.
Hầu hết chúng săn những động vật nhỏ như chim, động vật gặm nhấm, hay bò sát. Một số bắt cá và các động vật thủy sinh như là thức ăn chính. Những loài lớn nhất như Cú đại bàng Á Âu có thể săn được những con mồi lớn hơn như thỏ, gà gô, hay thậm chí cả cáo.
Ketupa

Ketupa là một chi chim trong họ Strigidae.
Cú diều phương Bắc

Cú diều phương Bắc (danh pháp khoa học: "Surnia ulula") là một loài cú không di cư, sống ở miền cực và cận cực, dù có khi bay lạc về phương nam. Đây là một trong số ít loài cú không sống về đêm hay hoàng hôn, hoạt động chỉ vào ban ngày. Nó là loài duy nhất trong chi "Surnia". Nó nằm trong họ Strigidae, họ cú "thường" (trái với cú lợn, họ Tytonidae). Loài này có khi được gọi tắt là hawk owl (cú diều); tuy vậy, nhiều loài trong chi "Ninox" cũng mang tên "cú diều".
Tên chi "Surnia" có vẻ là một từ mà Duméril, người đặt tên chi, nghĩ ra, còn tên loài "ulula" là một từ tiếng Latinh chỉ cú rít.
Mô tả.
Cú diều phương Bắc đực dài , nặng khoảng . Chim mái hơn to hơn, dài , nặng chừng . Cả con trống và mái đều có sải cánh dài ngang nhau, khoảng 45 cm (18 inch). Bộ lông của chúng thường có màu nâu sậm với đốm trắng trải khắp mặt lưng, trên cổ có một dề đen kiểu chữ v. Mặt bụng phủ lông trắng xen kẽ sọc nâu. Nó cũng có đuôi khá dài. Mặt dẹp, có màu trắng khói ám với rìa đen, mắt vàng và mỏ cong.
Cú diều phương Bắc được cho là gợi đến diều hâu ở cả bề ngoài và hành vi. Ở Bắc Mỹ, dáng bay của nó được đem so với diều hâu Cooper ("Accipiter cooperii").
Tiếng kêu.
"S. ulula" có nhiều tiếng kêu, tùy theo giống và tình huống. Khi thu hút bạn tình, con đực thường thường kêu "ulululululululul" còn khi đậu trên nơi làm tổ lý tưởng thì kêu "tu-wita-wit, tiwita-tu-wita, wita". Con mái kêu ít liên hồi và the thé hơn.
Khi nhận thấy nguy hiểm, nó hay kêu "rike, rike, rike, rike". Khi kẻ xâm phạm tới gần tổ, nó cất một đợt rít chói lói rồi kết bằng "yip". Lúc báo nguy hiểm cho chim non, chúng phát tiếng kêu nghe giống "ki ki kikikikiki". Độ dài tiếng kêu từ 15 giây đến 2 phút.
Phân bố.
Cú diều phương Bắc gồm 3 phân loài, sống dọc quanh miền Toàn Bắc. Phân loài Bắc Mỹ "S. u. caparoch" có mặt từ đông Alaska qua suốt Canada tới Newfoundland và ở vài vùng lấn sâu xuống bắc Hoa Kỳ. Hai phân loài kia sống ở lục địa Á-Âu: "S. u. tianschanica" có mặt ở Trung Á (gồm cả Tân Cương, Trung Quốc), còn "S. u. ulula" sống khắp Bắc Âu và Xibia.
Athene

Athene là một chi chim trong họ Strigidae.
Chi Hù

Chi Hù, tên khoa học Strix, là một chi chim trong họ Strigidae.
Các loài Hù có đặc điểm không có túm lông kiểu tai và thường có lối sống trong môi trường rừng. Các loài Hù trong chi Ciccaba đôi khi được đưa vào trong chi Strix. Chúng có kích thước trung bình đến khá lớn, và khá mạnh mẽ. Loài nhỏ nhất là Hù Hume, với chiều dài khoảng 30 cm và cân nặng trung bình 200g, trong khi loài lớn nhất, hù xám lớn, có thể dài trên 80 cm và cân nặng tới 1,9 kg. Chúng săn mồi chủ yếu về đêm, hầu hết con mồi là các động vật có vú nhỏ, chim và bò sát.
Các loài.
17 loài trong chi Strix
4 loài chuyển từ chi Ciccaba sang chi Strix
Chi Cú lửa

Chi Cú lửa (Asio) là một chi chim trong họ Strigidae.
Chúng là các loài chim săn mồi kiểu cú mèo điển hình với túm lông kiểu "tai" đặc trưng. Kích thuóc trung bình, dài 30–46 cm, sải cánh 80–103 cm. Săn các loài động vật nhỏ như chuột hoặc chim nhỏ. Phân bố hầu khắp trên thế giới trừ châu Úc và Nam Cực.
Các loài.
Ngoài ra còn 2 loài chưa chắc chắn:
Chi Cú diều

Chi cú diều (Ninox) là một chi chim trong họ Strigidae. Chi này bao gồm khoảng 30 loài "cú diều" (có hình dạng bên ngoài tương tự với diều hâu, không có túm lông kiểu "tai" hay khuôn mặt dạng "đĩa" hoặc hình "trái tim" đặc trưng của các loài cú thông thường). Chúng phân bố trên khắp châu Đại Dương và một phần châu Á, một loài duy nhất sống ở Madagaxca.
Các loài "Cú diều" có đuôi khá dài, cánh dài và hơi nhọn, với kích thước thay đổi từ khoảng dưới 100 gram đến 1,7 kg. Các loài nhỏ ăn chủ yếu sâu bọ và động vật có xương sống nhỏ, trong khi những loài lớn nhất như "Cú vọ lực sĩ" có thể bắt những con mồi lớn hơn như thú túi Possum, gấu Koala.
Ở Việt Nam có loài Cú diều nâu (Ninox scutulata) còn được gọi là Cú vọ lưng nâu.
Cú muỗi

Cú muỗi (danh pháp khoa học: "Caprimulgus") là một chi chim trong họ Cú muỗi.
Streptoprocne

Streptoprocne là một chi chim trong họ Apodidae.
Các loài.
Chi này có các loài:
Rhaphidura (chi yến)

Rhaphidura là một chi chim trong họ Apodidae.
Collocalia

Collocalia là một chi chim trong họ Apodidae.
Các loài.
Chi này hiện có 11 loài còn tồn tại:
Phaethornis

Phaethornis là một chi chim trong họ Trochilidae.
Chúng xuất hiện từ phía nam Mexico, thông qua Trung Mỹ, Nam Mỹ phía nam cũng như miền bắc Argentina.
Các loài.
Chi này có 27 loài:
Heliothryx

Heliothryx là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm 2 loài:
Polytmus

Polytmus là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm 3 loài:
Anthocephala

Anthocephala là một chi chim trong họ Trochilidae.
Các loài.
Có 2 loài trong chi:
Ensifera

Ensifera là một phân bộ của bộ Orthoptera, gồm côn trùng thường được gọi là dế mèn và họ Muỗm. "Ensifer" có nghĩa là "người mang thanh kiếm" trong tiếng Latin và đề cập đến cơ quan đẻ trứng kéo dài và giống như lưỡi dao điển hình của cá thể cái.
Các loài.
Phân bộ Ensifera là một phân bộ lớn và được chia thành:
Ocreatus

Ocreatus là một chi chim trong họ Trochilidae.
Chi này được John Gould công nhận lần đầu tiên vào năm 1846. Trong một thời gian dài, chi này được chi nhận là đơn loài "Ocreatus underwoodii". Tuy nhiên, theo xuất bản của Schuchmann năm 2016 đã tìm thấy sự khác biệt đáng chú ý giữa một số quần thể theo truyền thống được gán cho "O. underwoodii" và khuyến nghị rằng các taxa "annae", "addae" và "peruanus" nên được nâng lên cấp độ loài. Các kết quả nghiên cứu hầu hết đã được Liên minh Điểu học Quốc tế chấp nhận, với nhiều dữ liệu cần thiết hơn về tình trạng loài "annae".. Hiệp hội Điểu học Hoa Kỳ vẫn chưa công nhận sự phân chia này.
Urochroa

Urochroa là một chi chim trong họ Trochilidae.
Heliodoxa

Heliodoxa là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này có các loài sau:
Eugenes

Eugenes là một chi chim trong họ Trochilidae. Một số bộ sắp xếp xem chúng là chi đơn loài "E. fulgens".
Các loài.
Chi này gồm 2 loài:
Heliomaster

Heliomaster là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm các loài:
Lampornis

Lampornis là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Chaetocercus

Chaetocercus là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm 6 loài:
Doricha

Doricha là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm các loài sau:
Calothorax

Calothorax là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm 2 loài:
Mellisuga

Mellisuga là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm 2 loài:
Selasphorus

Selasphorus là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm 9 loài:
Chlorostilbon

Chlorostilbon là một chi chim trong họ Trochilidae.
Các loài.
Có 10 loài được ghi nhận trong chi này:
Chlorestes

Chlorestes là một chi chim trong họ Trochilidae.
Các loài.
Chi này gồm 5 loài:
Cynanthus

Cynanthus là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Có 6 loài được ghi nhận thuộc chi này:
Stephanoxis

Stephanoxis là một chi chim trong họ Trochilidae.
Các loài.
Có 2 loài được ghi nhận trong chi:
Campylopterus

Campylopterus là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này có 10 loài được ghi nhận:
Eupetomena

Eupetomena là một chi chim trong họ Trochilidae.
Các loài.
Chi này chứa 2 loài:
"Eupetomena cirrochloris" trước đây đặt trong chi đơn loài "Aphantochroa", nhưng dựa theo nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử công bố năm 2014 thì "Aphantochroa" đã được gộp vào "Eupetomena".
Thalurania

Thalurania là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm các loài:
Eupherusa

Eupherusa là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Có 5 loài trong chi:
Microchera

Microchera là một chi chim trong họ Trochilidae.
Các loài.
Có 3 loài trong chi này:
Amazilia

Amazilia là một chi chim trong họ Trochilidae.
Các loài.
Chi này gồm 5 loài:
Chrysuronia

Chrysuronia là một chi chim ruồi thuộc Họ Chim ruồi (Trochilidae).
Các loài.
Chi chim ruồi này có 9 loài:
Chi này trước kia chỉ có một loài "C. oenone". Một nghiên cứu phát sinh chủng loại phân tử năm 2014 cho thấy các chi "Amazilia" và "Lepidopyga" là đa ngành. Trong hệ thống phân loại sửa đổi để đưa chúng thành các chi đơn ngành, "Chrysuronia" được mở rộng với những loài vốn thuộc "Amazilia", "Hylocharis" và "Lepidopyga".
Goldmania

Goldmania là một chi chim trong họ Trochilidae.
Các loài.
Có 2 loài trong chi này:
Hylocharis

Hylocharis là một chi chim trong họ Chim ruồi.
Các loài.
Chi này gồm 2 loài:
Colius

Colius là một chi chim trong họ Coliidae.
Todus

Todus là một chi chim trong họ Todidae.
Corythornis

Corythornis là một chi chim trong họ Alcedinidae. Chi này là nhóm chị em với chi "Ispidina".
Các loài.
Chi này hiện tại được công nhận gồm 4 loài:
Phát sinh chủng loài.
Cây phát sinh chủng loài vẽ theo Andersen "et al." (2017).
Ispidina

Ispidina là một chi chim ăn côn trùng trong họ Alcedinidae. Chi này là chi chị em với chi "Corythornis".
Các loài.
Chi này bao gồm hai loài:
Dacelo

Dacelo là một chi chim trong họ Alcedinidae.
Đây là các loài bản địa Úc và New Guinea, có chiều dài từ 28–42 cm (11–17 in). Chúng có tiếng kêu thành chuỗi nghe như tiếng cười.
Chúng được tìm thấy trong các môi trường sống khác nhau, từ rừng ẩm đến sa mạc khô cằn, cũng như ở các khu vực ngoại thành với cây cao hoặc gần dòng nước chảy. Mặc dù chúng thuộc về nhóm lớn hơn được gọi là "kingfishers", kookaburras không liên kết chặt chẽ với nước.
Halcyon

Halcyon là một chi chim trong họ Alcedinidae.
Chloroceryle

Chloroceryle là một chi chim trong họ Alcedinidae.
Chi này gồm có các loài bản địa xứ nhiệt đới Trung và Nam Mỹ, với một loài mở rộng về phía bắc đến phía nam Texas.
Các loài.
Chi này gồm bốn loài:
Merops

Merops là một chi chim trong họ Meropidae.
Các loài.
Hai mươi bảy loài trong chi này đã được ghi nhận:
Coracias

Coracias là một chi chim trong họ Sả.
Các loài.
Chi này có 9 loài được công nhận:
Chi Đầu rìu

Chi Đầu rìu (danh pháp khoa học: Upupa) là một chi chim trong họ Upupidae. Các loài chim trong chi này đáng chú ý ở chỏm lông đầu rất khác biệt, trông tựa như cái rìu, vì thế mà tên gọi trong tiếng Việt của loài "Upupa epops" có mặt trong khu vực này là đầu rìu.
Phân loại và hệ thống học.
"Upupa" và "epops" tương ứng là các từ trong tiếng Latinh và Hy Lạp cổ đại để chỉ đầu rìu. Cả hai từ này đều là từ tượng thanh gần giống như những tiếng kêu của loài chim này.
Đầu rìu từng được phân loại trong bộ Sả (Coraciiformes). Mối quan hệ họ hàng gần của đầu rìu với Phoeniculidae cũng được hỗ trợ bởi bản chất chia sẻ chung và là độc nhất chỉ có ở chúng trong xương bàn đạp trong tai giữa. Trong phân loại Sibley-Ahlquist, đầu rìu được tách khỏi Coraciiformes như một bộ riêng gọi là Upupiformes và cho tới đầu thế kỷ 21 thì một số tác giả vẫn đặt đầu rìu trong bộ Upupiformes, nhưng hiện nay thì đồng thuận là coi đầu rìu thuộc về bộ Bucerotiformes.
Hồ sơ hóa thạch chim dạng đầu rìu là rất không hoàn hảo, với hóa thạch sớm nhất đã biết có từ kỷ Đệ Tứ. Hồ sơ hóa thạch của các họ hàng gần của nó là cổ hơn, với hóa thạch của chim dạng Phoeniculidae có niên đại tới thế Miocen còn hóa thạch của các họ hàng đã tuyệt chủng như Messelirrisoridae thì có niên đại tới thế Eocen.
Các loài.
Hiện tại người ta công nhận 3 loài còn sinh tồn và 1 loài tuyệt chủng, mặc dù trong nhiều năm chúng được gộp chung trong 1 loài duy nhất là "Upupa epops".
Tockus

Tockus là một chi chim trong họ Bucerotidae.
Các loài.
Loài "Tockus albocristatus" hiện nay được công nhận thuộc chi riêng, với danh pháp là "Tropicranus albocristatus"
Anorrhinus

Anorrhinus là một chi chim trong họ Bucerotidae.
Aceros

Aceros là một chi chim trong họ Bucerotidae.
Các loài.
Phân chi "Aceros":
Phân chi "Rhyticeros":
Ceratogymna

Ceratogymna là một chi chim trong họ Bucerotidae.
Các loài.
Các loài:
Bucco

Bucco là một chi chim trong họ Bucconidae.
Monasa

Monasa là một chi chim trong họ Bucconidae.
Psilopogon

Psilopogon là một chi chim trong họ Megalaimidae, trước đây được coi là chỉ chứa 1 loài là "Psilopogon pyrolophus".
Một số nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử cho thấy "P. pyrolophus" lồng sâu trong phạm vi nhánh tiến hóa chứa chi "Megalaima", và vì thế chúng là không khác biệt. Do "Psilopogon" được Salomon Müller mô tả khoảng năm 1835-1836, vài năm trước khi George Robert Gray dựng lên chi "Megalaima" (khoảng 1841-1842) nên "Psilopogon" chiếm ưu thế trong việc dùng làm tên chi nghĩa rộng. Vì thế, loài điển hình của chi "Psilopogon" cả theo nghĩa rộng hay nghĩa hẹp đều là "Psilopogon pyrolophus", trong khi chi "Megalaima" nếu tách riêng có loài điển hình là "Megalaima virens".
Các loài.
Chi "Psilopogon" nghĩa hẹp chỉ bao gồm:
Chi "Psilopogon" nghĩa rộng ngoài "P. pyrolophus" còn bao gồm:
Phát sinh chủng loài.
Cây phát sinh chủng loài chi "Psilopogon" nghĩa rộng dưới đây vẽ theo Den Tex Robert-Jan &amp; Leonard Jennifer (2013):
Megalaima

Megalaima là một chi chim trong họ Megalaimidae.
Một số nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử cho thấy "Psilopogon pyrolophus", loài duy nhất của chi "Psilopogon" lồng sâu trong phạm vi nhánh tiến hóa chứa chi "Megalaima", và vì thế chúng là không khác biệt. Do "Psilopogon" được Salomon Müller mô tả khoảng năm 1835-1836, vài năm trước khi George Robert Gray dựng lên chi "Megalaima" (khoảng 1841-1842) nên "Psilopogon" chiếm ưu thế trong việc dùng làm tên chi nghĩa rộng. Vì thế, loài điển hình của chi "Psilopogon" cả theo nghĩa rộng hay nghĩa hẹp đều là "Psilopogon pyrolophus", trong khi chi "Megalaima" nếu tách riêng có loài điển hình là "Megalaima virens".
Các loài.
Các loài trong bài này được coi là xếp trong chi "Megalaima" tách biệt với "Psilopogon".
Phát sinh chủng loài.
Cây phát sinh chủng loài chi "Psilopogon" nghĩa rộng dưới đây vẽ theo Den Tex Robert-Jan &amp; Leonard Jennifer (2013):
Capito

Capito là một chi chim trong họ Capitonidae.
Indicator

Indicator là một chi chim trong họ Indicatoridae.
Chi Gõ kiến

Chi Gõ kiến, tên khoa học Picumnus, là một chi chim trong họ Picidae.
Sasia

Sasia là một chi chim trong họ Picidae.
Melanerpes

Melanerpes là một chi chim trong họ Picidae.
Sphyrapicus

Sphyrapicus là một chi chim trong họ Picidae.
Các loài.
Chi này có các loài:
Dendropicos

Dendropicos là một chi chim trong họ Picidae.
Các loài.
Chi này có các loài:
Dendrocopos

Dendrocopos là một chi chim trong họ Picidae.
Chi này gồm các loài chim sinh sống ở châu Á và châu Âu và Bắc Phi. Các loài phân bố từ Philippines đến Quần đảo Anh.
Phân loại học.
Chi này được giới thiệu bởi nhà tự nhiên học người Đức Carl Ludwig Koch vào năm 1816. Tên chi "Dendrocopus" kết hợp từ tiếng Hy Lạp "dendron" nghĩa là "cây" và "kopos"nghĩa là "nổi bật". Loài điển hình của chi là "Dendrocopos major" được chọn bởi nhà điểu học Scotland Edward Hargitt năm 1890 
trong danh mục chim gõ kiến ​​của mình trong bộ sưu tập của Bảo tàng Anh.
Chi "Dendrocopos" có lúc đã chứa khoảng 25 loài. Một phân tích phát sinh chủng loại phân tử về chim gõ kiến ​​đâm được xuất bản năm 2015 cho thấy " Dendrocopos " là đa hình. Trong các chi được sắp xếp lại, số lượng loài trong " Dendrocopos " đã giảm xuống còn 12 như được liệt kê dưới đây.
Picoides

Picoides là một chi chim trong họ Picidae.
Piculus

Piculus là một chi chim trong họ Picidae.
Colaptes

Colaptes là một chi chim trong họ Picidae.
Các loài.
Chi này có 20 loài:
Celeus

Celeus là một chi chim trong họ Picidae.
Picus

Picus là một chi chim trong họ Picidae.
Chi này có 15 loài, phân bố ở châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ.
Tên chi là tiếng Latin cho "chim gõ kiến". Chi "Picus" được nhà tự nhiên học người Thụy Điển Carl Linnaeus tạo lên vào năm 1758 trong phiên bản thứ mười của "Systema Naturae".
Các loài.
Chi này có các loài sau:
Chi Cắt rừng

Chi Cắt rừng (tên khoa học: Micrastur) là một chi chim trong họ Falconidae. Gồm 7 loài chim chim săn mồi sống ở Trung và Nam Mỹ, có kiểu sống giống với diều hâu rừng hơn là chim cắt, thích nghi với sự nhanh nhẹn trong môi trường rậm rạp hơn là tốc độ trong môi trường thoáng đãng. Lối săn mồi giống như diều hâu rừng, bằng cách nấp và đợi con mồi đi qua và bắt con mồi bằng một cuộc rượt đuổi nhanh. Chúng là những kẻ đi săn linh hoạt, sáng tạo, một số có thể bắt mồi trên mặt đất bằng chân. Con mồi có thể là chim, bò sát hoặc động vật có vú.
Milvago

Chi Caracara nâu (Milvago) là một chi chim trong họ Falconidae. Bao gồm 2 loài có kích thước trung bình (cân nặng khoảng 300 gram), có lối sống ăn động vật nhỏ và xác chết.
Các loài.
Các loài hóa thạch
Chi Cắt lùn

Chi Cắt lùn (danh pháp khoa học: Polihierax) là một chi chim trong họ Họ Cắt, là dạng cắt nhỏ săn bắt sâu bọ, bò sát, các loài chim và động vật có vú nhỏ.
Các loài.
Cho đến năm 2015 chi này được coi là chứa 2 loài như liệt kê dưới đây.
Fuchs "et al." (2015) phát hiện ra rằng hai loài "Polihierax" không có quan hệ họ hàng gần, với cắt lùn châu Phi có quan hệ họ hàng gần với "Microhierax" còn cắt nhỏ họng trắng có quan hệ họ hàng gần với các loài "Falco" hơn. Như thế, cắt nhỏ họng trắng được đặt trong chi đơn loài "Neohierax" , với danh pháp tương ứng được đổi thành "Neohierax insignis".
Nestor

Nestor là một chi chim trong họ Strigopidae.
Cùng với kakapo và các loài vẹt đã tuyệt chủng trong chi "Nelepsittacus", chúng tạo thành siêu họ vẹt Strigopoidea. Chi Nestor chứa hai loài vẹt còn sót lại từ New Zealand và hai loài tuyệt chủng từ đảo Norfolk và đảo Chatham, New Zealand. Tất cả các loài là những con chim lớn có đuôi vuông ngắn. Một đặc điểm xác định của chi là lưỡi, có đỉnh giống như rìa lông. Sự giống nhau bề ngoài của lưỡi này với lưỡi của lorikeets đã khiến một số nhà phân loại xem xét hai nhóm có liên quan chặt chẽ với nhau, nhưng bằng chứng DNA cho thấy chúng không phải.
Phân loại.
Tất cả bốn loài trong chi "Nestor" được cho là xuất phát từ một từ 'proto-kākā', cư ngụ trong các khu rừng của New Zealand 5 triệu năm trước. Họ hàng gần nhất của chi là kakapo ("Strigops habroptila"). Cùng nhau chúng tạo nên Strigopoidea, mà bao gồm một nhóm cổ đã wbao gồm một nhóm cổ đại tách ra khỏi tất cả Psittaciformes trước khi chúng tách ra.
Các loài.
Có hai loài còn tồn tại và ít nhất một loài đã tuyệt chủng được ghi chép lại trong chi "Nestor". Người ta biết rất ít về loài thứ tư, Chatham kaka, có thể có cùng loài với một loài kaka khác.
Calyptorhynchus

Calyptorhynchus là một chi chim trong họ Cacatuidae, được mô tả bởi nhà tự nhiên học người Pháp Anselme Gaëtan Desmarest năm 1826. Chúng đa phần có màu đen, các loài chủ yếu khác nhau bởi kích thước, những phần lông màu đỏ, vàng, hay xám ở đuôi. Đây là chi duy nhất trong họ Calyptorhynchinae. Những nghiên cứu dự trên đoạn gen 12S mtADN gợi ý rằng "Callocephalon fimbriatum" cũng như "Nymphicus hollandicus" có lẽ là những họ hàng gần nhất của "Calyptorhynchus" (Brown &amp; Toft, 1999). Tuy nhiên, những nghiên cứu sau đó, cho thấy "Callocephalon fimbriatum" gần nhất với "Eolophus roseicapilla", còn "Nymphicus hollandicus" tự tạo ra một phân họ riêng trong Cacatuidae. Hai phân chi ("Calyptorhynchus" và "Zanda") được công nhận:
Lorius

Lorius là một chi chim trong họ Psittacidae.
Các loài.
Chi này gồm các loài và phân loài:
"Lorius"
Vini

Vini là một chi chim trong họ Psittacidae.
Neopsittacus

Neopsittacus là một chi chim trong họ Psittaculidae.
Các loài.
Chi "Neopsittacus" có 2 loài và nhiều phân loài:
"Neopsittacus"
Platycercus

Platycercus là một chi chim trong họ Psittacidae.
Các loài.
Có sáu loài và nhiều phân loài:
"Platycercus",
Neophema

Neophema là một chi chim trong họ Psittacidae.
Các loài.
Các loài:
Psilopsiagon

Psilopsiagon là một chi chim trong họ Psittacidae.
Brotogeris

Brotogeris là một chi chim trong họ Psittacidae.
Các loài.
Chi này có các loài sau:
Pionites

Pionites là một chi chim trong họ Psittacidae.
Hapalopsittaca

Hapalopsittaca là một chi chim trong họ Psittacidae.
Các loài.
Chi này gồm các loài:
Amazona

Amazona là một chi chim trong họ Psittacidae.
Các loài.
Các loài đã tuyệt chủng:
Eurylaimus

Eurylaimus là một chi chim trong họ Eurylaimidae.
Các loài.
Có 2 loài được ghi nhận trong chi:
Frederickena

Frederickena là một chi chim trong họ Thamnophilidae.
Đây là một trong những loài chim ​​lớn nhất trong họ bản địa ở rừng nhiệt đới Guianas và Amazon ở Nam Mỹ. Chúng không thường xuyên được nhìn thấy và thường được tìm thấy ở mật độ rất thấp.
Chi này có ba loài.
Myrmotherula

Myrmotherula là một chi chim trong họ Thamnophilidae.
Herpsilochmus

Herpsilochmus là một chi chim trong họ Thamnophilidae.
Các loài.
Chi này bao gồm 17 loài:
Drymophila (Thamnophilidae)

Drymophila là một chi chim trong họ Thamnophilidae.
Hà Huyền Chi

Hà Huyền Chi (sinh 1935) là một nhà thơ, nhà văn, đạo diễn, diễn viên nổi tiếng trước 1975 thời Việt Nam Cộng hòa.
Tiểu sử.
Hà Huyền Chi tên thật là Đặng Trí Hoàn, sinh ngày 21/12/1935 tại Hà Nội.
Sự nghiệp.
Thơ văn.
Hà Huyền Chi tập làm thơ hồi còn rất trẻ, tác phẩm đầu tay của ông là "Saut Đêm" xuất bản vào năm 1963. Bắt đầu nổi tiếng với bài đầu tiên được đăng trên báo "Chiến sĩ Cộng hòa": "Không Gian Vương Dấu Giầy". Nhiều bài thơ của ông được phổ nhạc mà tiêu biểu là bài "Lệ đá" của nhạc sĩ Trần Trịnh, "Goá Phụ Ngây Thơ" của nhạc sĩ Trần Thiện Thanh. Các bút danh khác của ông là Mậu Binh, Hồ An, Mã Tử, Hạc Bút Ông.
Tính từ năm 1963 đến nay ông đã có 17 tập thơ được xuất bản:
Thơ
Truyện dài
Điện ảnh.
Đóng 8 phim và đạo diễn 2 phim.
Cá lành canh

Cá lành canh (danh pháp hai phần: Parachela oxygastroides) là một loài cá nhỏ thuộc chi Parachela, họ Cá chép. Đây là một loài cá đặc trưng và được tìm thấy ở cả vùng nước ngọt và nước mặn thuộc Đông Nam Á: bao gồm Đông Dương, Thái Lan tới Borneo và Java.
Mô tả.
Cá lành canh có đầu nhỏ màu trắng nhạt, dẹp hai bên, mõm nhọn, hướng lên phía trên. Thân của chúng dài, dẹp, đường lưng lõm xuống ở phần mũi, lườn bụng bén, cong lồi. Đỉnh đầu và lưng có màu xanh đen, nhạt dần xuống phía bụng. Vây lưng có nhiều sắc tố đen trong khi vây đuôi có màu vàng và đen ở viền. Loài cá này có vẩy mỏng màu ánh bạc và có một sọc đen đậm chạy dọc theo trục giữa của thân, kéo dài từ phía trên nắp mang đến giữa gốc vây đuôi.
Cá lành canh có chiều dài khoảng 20 mm, nặng 20 g, sinh trưởng và lớn chậm, đạt độ tuổi sinh sản sau khoảng 1 năm. Chúng sinh sản vào khoảng tháng 4 - 5. Trứng được đẻ ở vùng trung lưu các sông, sau đó trôi ra cửa sông thì nở.
Thức ăn của cá lành canh là các sinh vật phù du và động vật cỡ nhỏ. Cá lành canh thịt trắng thơm ngon, được sử dụng trong các món ăn ở Đông Nam Á như canh cá lành canh, chả cá lành canh.
Armstrong Whitworth Ara

Armstrong Whitworth Ara là một loại máy bay tiêm kích hai tầng cánh không thành công của Anh trong Chiến tranh thế giới I, do hãng Armstrong Whitworth chế tạo.
Armstrong Whitworth F.K.6

Armstrong Whitworth F.K.5 và F.K.6 là loại máy bay tiêm kích hộ tống ba tầng cánh thử nghiệm, do hãng Armstrong Whitworth chế tạo trong Chiến tranh thế giới I.
Armstrong Whitworth F.K.10

Armstrong Whitworth F.K.10 là một loại máy bay tiêm kích của Anh, do hãng Armstrong Whitworth chế tạo trong Chiến tranh thế giới I.
Liên kết ngoài.
Virtual air museum
Armstrong Whitworth Starling

Armstrong Whitworth A.W.14 Starling là một loại máy bay tiêm kích hai tầng cánh của Anh, do hãng Armstrong Whitworth chế tạo cho Không quân Hoàng gia trong thập niên 1920.
Tô Thùy Yên

Tô Thùy Yên (1938 - 2019) là một nhà thơ nổi tiếng người Việt Nam. Ông là tác giả bài thơ "Chiều trên phá Tam Giang" mà một phần của đã được Trần Thiện Thanh phổ nhạc. Ông cũng là tác giả bài "Trường Sa hành" sáng tác vào Tháng Ba, 1974 không lâu sau khi Trung Quốc chiếm quần đảo Hoàng Sa để vinh danh những chiến sĩ bảo vệ đất nước ngoài biển khơi.
Tiểu sử.
Tô Thùy Yên tên thật là Đinh Thành Tiên, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1938 tại Gò Vấp. Cha là chuyên viên phòng thí nghiệm Viện Pasteur Sài Gòn, sau về công tác ở Bệnh viện Chợ Rẫy.
Thuở nhỏ học trung học Trường Petrus Trương Vĩnh Ký, có ghi danh theo học ở Trường Đại học Văn khoa Sài Gòn, ban văn chương Pháp, một thời gian rồi bỏ dở.
Ông bắt đầu có thơ đăng trên báo "Đời Mới" (thập niên 1950) trước khi xuất hiện và nổi tiếng trên tạp chí "Sáng Tạo". Tô Thùy Yên, Mai Thảo, Thanh Tâm Tuyền, cùng với các họa sĩ Duy Thanh, Ngọc Dũng là những người nòng cốt của nhóm Sáng tạo, một nhóm sáng tác đã từng được biết đến với phong trào khai sinh "Thơ Tự Do" trên văn đàn Miền Nam vào thập niên 1960. Ông là người miền Nam duy nhất trong nhóm Sáng tạo.
Cuối năm 1963 ông nhập ngũ, phục vụ ngành chiến tranh chính trị. Chức vụ cuối cùng là thiếu tá, trưởng phòng Tâm lý chiến.
Tô Thùy Yên lập gia đình với vợ chánh là bà Huỳnh Diệu Bích, nhưng có thời gian ông chung sống và có con với nhà văn nữ Nguyễn Thị Thụy Vũ.
Sau Sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông bị nhà cầm quyền cầm tù ba lần, tổng cộng gần 13 năm. Cuối năm 1993 cùng gia đình sang Hoa Kỳ định cư theo dạng tù nhân chính trị ở Saint Paul, Minnesota rồi sau chuyển về sống ở Houston, tiểu bang Texas.
Ông mất ngày 21 tháng 5 năm 2019 tại Texas.
Tô Kiều Ngân

Tô Kiều Ngân (1926 – 20 tháng 10 năm 2012) là một nhà báo, nhà thơ, nhà văn, nghệ sĩ thổi sáo người Việt Nam.
Tiểu sử.
Tô Kiều Ngân tên thật là Lê Mộng Ngân, sinh năm 1926 tại Huế. Từ nhỏ ông đã sớm tỏ ra có chất nghệ sĩ, thường trốn học, đi chơi đó đây với cây sáo trúc không mấy khi rời tay.
Năm 1946, ông tham gia kháng chiến chống Pháp, phục vụ ban kịch của Vệ quốc đoàn khu IV từ Huế ra Thanh Hoá. Được một thời gian, ông tình nguyện xin chiến đấu tại mặt trận đèo Hải Vân rồi bị Pháp bắt năm 1948, ba tháng sau được thả. Từ đó, Tô Kiều Ngân bắt đầu hoạt động văn nghệ. Tác phẩm đầu tiên của ông là kịch thơ "Ngã ba đường" do ban kịch Sông Ô trình diễn trên sân khấu Huế.
Năm 1950, ông gia nhập Quân đội Quốc gia Việt Nam. Năm 1953 thì đưa gia đình vào miền Nam. Tại đây ông lần lượt viết cho các báo "Đời Mới", "Người Sống Mới" ở Sài Gòn, đồng thời cũng cộng tác với một vài tờ báo xuất bản tại Hà Nội như "Hồ Gươm", "Giác Ngộ"…
Năm 1955, ông cùng Đinh Hùng, Thanh Nam, Hồ Điệp, Hoàng Oanh... thành lập ban thi văn Tao Đàn trên Đài Phát thanh Sài Gòn. Sau đó ông lại cùng Thanh Nam chủ trương tuần báo "Thẩm mỹ", rồi cộng tác với "Sáng Tạo", "Văn Nghệ Tiền Phong", "Tiểu Thuyết Tuần San", "Văn Nghệ Chiến Sĩ"... Khi viết nhạc, ông dùng bút hiệu Y Châu. Đặc biệt, ông cùng Trương Hoàng Xuân đã sáng tác bài "Cờ ta bay trên Quảng Trị thân yêu" nổi tiếng trong chiến dịch tái chiếm Quảng Trị năm 1972.
Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, nhà thơ Tô Kiều Ngân bị tù cải tạo tại Sơn La một thời gian dài.
Những năm cuối đời ông vẫn viết truyện ngắn, viết sách biên khảo, cộng tác với một số tạp chí trong nước.
Ông mất ngày 20 tháng 10 năm 2012 tại nhà riêng ở quận Bình Thạnh.
Sự nghiệp.
Ông có khá nhiều ca khúc được phổ thơ, nói về sự kiện Tết Mậu Thân. Một số bài phổ thơ của ông khá nổi tiếng, điển hình như bài "Những con đường trắng" của Trầm Tử Thiêng, "Em sắp về chưa, Vào mộng cùng em" (Châu Kỳ), "Tiếng chuông Linh Mụ" (Hoàng Nguyên)...
Quan nữ tử

Quan nữ tử (chữ Hán: 官女子), cũng gọi Cung nữ tử (宮女子), là danh từ dùng để gọi các cung nữ, hay phi tần bị biếm truất của Hoàng đế hoặc thiếp thất thuộc hàng thấp nhất của các Hoàng tử, Vương công nhà Thanh.
Khái niệm "Quan nữ tử" cũng mang nghĩa cung tần chưa được định phong danh phận, bắt đầu xuất hiện từ thời Ung Chính.
Khái quát.
Trong các loại hồ sơ Nội đình thời kỳ triều Thanh, "Quan nữ tử" hay "Cung nữ tử" đều được dùng để gọi các cung nữ làm việc trong Nội cung, những người xuất thân từ Thượng tam kỳ Bao y trực thuộc Nội vụ phủ. Điều này xác minh qua 《Thực nhục để trướng》 (食肉底賬) ghi lại phân bố cung nữ thời Ung Chính.
Từ thời Ung Chính, triều Thanh mới bắt đầu xuất hiện danh vị này dùng để gọi các cung nữ được Hoàng đế sủng hạnh nhưng chưa phong làm tần phi, hoặc được dùng để gọi phi tần bị giáng cấp xuống dưới cả bậc Đáp ứng (như Mân Quý phi của Hàm Phong Đế). Cá biệt Ung Chính Đế có ba vị Quan nữ tử được sủng hạnh nhưng không được sắc phong, là Vân Huệ (雲惠), Lan Anh (蘭英) cùng Cát Quan (吉官). Ghi chép về phân bố Cung nữ tử cho thấy tuy cả ba người này đều có các Cung nữ tử khác được phái đến hầu hạ nhưng không được xem là phi tần. Mãi khi Càn Long Đế lên ngôi, phong Lan Anh làm "Lan Đáp ứng" (蘭答應), Cát Quan làm "Cát Thường tại" (吉常在).
Ngoài ra, cách gọi "Quan nữ tử" cùng "Cung nữ tử" cũng được dùng để chỉ các Thị nữ và Thị thiếp của các Hoàng tử khi chưa phong phủ, hoặc các cung nữ theo Hoàng tử ra phong phủ (ví dụ Tề phi Lý thị của Ung Chính Đế). Thời điểm Càn Long Đế trước khi đăng cơ đã sủng hạnh và làm vài Quan nữ tử có thai, trong đó có Triết Mẫn Hoàng quý phi và Thuần Huệ Hoàng quý phi, ngoài ra có thể là Thục Gia Hoàng quý phi, Uyển Quý phi và Nghi tần.
Thị thiếp của Hoàng tử, dưới hàng Trắc Phúc tấn thì phân biệt có 3 cách gọi, Quan nữ tử cùng ["Cách cách"; 格格] và ["Sử nữ"; 使女]. Cách gọi có khác nhau, song Cách cách và Sử nữ đều như Quan nữ tử chỉ là Thị thiếp danh phận thấp, không được xem là vợ lẽ chính thức, nếu may mắn họ chỉ được đãi ngộ tốt hơn bình thường là có nha đầu thị nữ hầu hạ. Ví dụ điển hình có Như Cách cách (如格格) của Hoàng ngũ tử Vĩnh Kỳ, qua đời liền theo ý chỉ của Càn Long Đế an táng theo lễ Thị tỳ như bình thường, bất chấp có người xin làm lễ theo danh phận Trắc Phúc tấn.
Tuy địa vị Quan nữ tử không cao trong hoàng thất, song đến một loại hoạn quan như Tổng quản Thái giám, cũng phải hành lễ.
Nogent-le-Rotrou (quận)

Quận Nogent-le-Rotrou là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Eure-et-Loir thuộc vùng Centre-Val de Loire. Nó có 4 tổng và 52 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Nogent-le-Rotrou là:
Các xã.
Các xã của quận Nogent-le-Rotrou, và mã INSEE là:
Austin Osprey

Austin A.F.T.3 Osprey là một mẫu thử máy bay tiêm kích ba tầng cánh của Anh trong Chiến tranh thế giới I.
Austin Greyhound

Austin Greyhound là một loại máy bay tiêm kích hai tầng cánh của Anh trong Chiến tranh thế giới I, do hãng Austin chế tạo.
Avia BH-4

Avia BH-4 là một mẫu thử máy bay tiêm kích chế tạo ở Tiệp Khắc năm 1922.
Avia BH-6

Avia BH-6 là một mẫu thử máy bay tiêm kích chế tạo ở Tiệp Khắc năm 1923.
Quimper (quận)

Quận Quimper là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Finistère thuộc vùng Bretagne. Nó có 17 tổng và 82 xã.
Các đơn vị hành chính.
Tổng.
Các tổng của quận Quimper là:
Xã.
Các xã của quận Quimper, và mã INSEE là:
Avia BH-8

Avia BH-8 là một mẫu thử máy bay tiêm kích chế tạo ở Tiệp Khắc năm 1923.
Avia BH-17

Avia BH-17 là một loại máy bay tiêm kích hai tầng cánh chế tạo ở Tiệp Khắc năm 1924.
Avia BH-19

Avia BH-19 là một loại máy bay tiêm kích chế tạo ở Tiệp Khắc năm 1924.
Avia BH-23

Avia BH-23 là một mẫu thử máy bay tiêm kích chế tạo ở Tiệp Khắc năm 1926.
Avia B-34

Avia B-34 là một loại máy bay tiêm kích hai tầng cánh chế tạo ở Tiệp Khắc đầu thập niên 1930.
Biến thể.
B-34.1 
B-34.2 
B-34.3 tới B-34.14
Tham khảo.
P. Schumirast, J. Andal. "Avia B-34, B-534 a Bk-534" (HT Model Special).
Jiri Vrany. "Avia B-534" (MBI).
Avia S-199

Avia S-199 là một loại máy bay tiêm kích chế tạo sau Chiến tranh thế giới II ở Tiệp Khắc.
Trận Halle (1813)

Trận Halle là một trận đánh trong chiến dịch mùa xuân của cuộc Chiến tranh Giải phóng Đức, đã diễn ra vào ngày 2 tháng 5 năm 1813, tại Halle trên sông Saale của nước Đức. Trong trận chiến này, một quân đoàn cơ động của quân đội Phổ gồm 4.500 người dưới quyền chỉ huy của viên tướng Friedrich Wilhelm von Bülow đã giành được chiến thắng trước lực lượng trú phòng của quân đội Đế chế Pháp ở Halle, thu được 432 tù binh cùng với 3 khẩu pháo về tay mình.
Trong khi quân đội Pháp dưới quyền Hoàng đế Napoléon I đang nghênh chiến với quân đồng minh Phổ - Nga trên chiến trường Lützen vào ngày 2 tháng 5 năm 1813, tướng von Bülow của Phổ nhận thấy quân Pháp phòng vệ yếu ớt tại Halle. Trước tình hình đó, ông huy động lực lượng của mình tiến công Halle, và giao tranh trên đường phố đã diễn ra khốc liệt trong ngày hôm đó. Cuối cùng, 4 tiểu đoàn Pháp đã bị đánh bật khỏi Halle về Merseburg. Theo một tài liệu ghi nhận, quân Pháp chịu thiệt hại xấp xỉ là 700 người, trong khi quân Phổ mất 8 sĩ quan và 225 binh lính trong trận chiến này.
Tuy nhiên, sau thắng lợi của ông tại Halle Bülow đã nghe được tin đồn về thất bại của quân đội Liên minh thứ sáu do tướng P. K. Wittgenstein tại trận Lützen. Ông đã cử rất nhiều lực lượng tuần tiễu đi thăm dò tình hình của đạo quân dưới quyền Wittgenstein, và cuối cùng, vào ngày 4 tháng 5, lính thám sát của ông đã trở về từ tổng hành dinh của vị tướng Nga và cho ông biết hung tin: Wittgenstein đã bị đánh bại và đang rút quân tới Dresden. Cảm thấy cần phải phòng ngự kinh thành Berlin, vị tướng Phổ cũng ra lệnh triệt binh. Quân Liên minh đã triệt thoái trong trật tự tốt.
Trận Halle

Trận Halle là tên gọi của hai trận đánh trong Chiến tranh Napoléon:
Langon (quận)

Quận Langon là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Gironde thuộc vùng Aquitaine. Quận có 13 tổng và 169 xã.
Các đơn vị hành chính.
Tổng.
Các tổng của quận Langon là:
Các xã.
Các xã của quận Langon và mã INSEE là:
Lesparre-Médoc (quận)

Quận Lesparre-Médoc là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Gironde thuộc vùng Aquitaine. Nó có 5 tổng và 51 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Lesparre-Médoc are:
Các xã.
Các xã của quận Lesparre-Médoc và mã INSEE là:
Libourne (quận)

 
Quận Libourne là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Gironde thuộc vùng Aquitaine. Nó có 9 tổng và 129 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Libourne là:
Các xã.
Các xã của quận Libourne và mã INSEE là:
Le Blanc (quận)

Quận Le Blanc là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Indre thuộc vùng Centre-Val de Loire. Nó có 6 tổng và 56 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Le Blanc are:
Các xã.
Các xã của quận Le Blanc và mã INSEE là:
Grenoble (quận)

Quận Grenoble là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Isère thuộc vùng Rhône-Alpes. Nó có 39 tổng và 297 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Grenoble là:
Các xã.
Các xã của quận Grenoble và mã INSEE là:
La Tour-du-Pin (quận)

Quận La Tour-du-Pin là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Isère thuộc vùng Rhône-Alpes. Nó có 11 tổng và 137 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận La Tour-du-Pin là:
Các xã.
Các xã của quận La Tour-du-Pin và mã INSEE là:
Vienne (quận)

Quận Vienne là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Isère thuộc vùng Rhône-Alpes. Nó có 8 tổng và 99 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Vienne là:
Các xã.
Các xã của quận Vienne và mã INSEE là:
Trận đánh

Trận đánh là một phần khái niệm trong hệ thống phân cấp của hoạt động quân sự trong chiến tranh giữa hai hoặc nhiều quân đội, hoặc các chiến binh. Một cuộc chiến tranh bao gồm nhiều trận đánh. Các trận đánh thường được định nghĩa theo chu kỳ, khu vực và lực lượng vũ trang.
Dole (quận)

Quận Dole là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Jura thuộc vùng Franche-Comté. Nó có 10 tổng và 125 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Dole là:
Các xã.
Các xã của quận Dole và mã INSEE là:
Lons-le-Saunier (quận)

Quận Lons-le-Saunier là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Jura thuộc vùng Franche-Comté. Nó có 19 tổng và 349 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Lons-le-Saunier là:
Các xã.
Các xã của quận Lons-le-Saunier, and their INSEE code, are:
Saint-Claude (quận)

Quận Saint-Claude là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Jura thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté. Nó có 5 tổng và 71 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Saint-Claude là:
Các xã.
Các xã của quận Saint-Claude và mã INSEE là:
Dax (quận)

Quận Dax là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Landes thuộc vùng Aquitaine. Nó có 13 tổng và 153 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Dax là:
Các xã.
Các xã của quận Dax và mã INSEE là:
Mont-de-Marsan (quận)

Quận Mont-de-Marsan là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Landes thuộc vùng Aquitaine. Nó có 17 tổng và 178 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Mont-de-Marsan là:
Các xã.
Các xã của quận Mont-de-Marsan và mã INSEE là:
Blois (quận)

Quận Blois là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Loir-et-Cher thuộc vùng Centre-Val de Loire. Nó có 14 tổng và 136 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Blois là:
Các xã.
Các xã của quận Blois và mã INSEE là:
Romorantin-Lanthenay (quận)

Quận Romorantin-Lanthenay là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Loir-et-Cher thuộc vùng Centre-Val de Loire. Nó có 7 tổng và 48 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Romorantin-Lanthenay là:
Các xã.
Các xã của quận Romorantin-Lanthenay và mã INSEE là:
Vendôme (quận)

Quận Vendôme là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Loir-et-Cher thuộc vùng Centre-Val de Loire. Nó có 9 tổng và 107 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Vendôme là:
Các xã.
Các xã của quận Vendôme và mã INSEE là:
Montbrison (quận)

Quận Montbrison là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Loire thuộc vùng Rhône-Alpes. Nó có 10 tổng và 138 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Montbrison là:
Các xã.
Các xã của quận Montbrison và mã INSEE là:
Roanne (quận)

[[Quận Roanne là một [[quận của Pháp]] nằm trong [[tỉnh (Pháp)|tỉnh]] [[Loire (tỉnh)|Loire]] thuộc [[vùng của Pháp|vùng]] [[Rhône-Alpes]]. Nó có 11 [[Tổng của Pháp|tổng]] và 115 [[xã của Pháp|xã]].
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Roanne là:
Các xã.
Các xã của quận Roanne và [[iNSEE|mã INSEE]] là:
Liên kết ngoài.
[[Thể loại:Quận của Loire|Roanne]]
Saint-Étienne (quận)

Quận Saint-Étienne là một quận của Pháp nằm trong tỉnh Loire thuộc vùng Rhône-Alpes. Nó có 19 tổng và 74 xã.
Các đơn vị hành chính.
Các tổng.
Các tổng của quận Saint-Étienne là:
Các xã.
Các xã của quận Saint-Étienne và mã INSEE là: