vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Conamomum citrinum

Conamomum citrinum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Năm 1950, Richard Eric Holttum chuyển nó sang chi "Amomum". Năm 2018, de Boer "et al." phục hồi chi "Conamomum" và chuyển nó về lại chi này. 
Phân bố.
Loài này có trong khu vực từ Malaysia bán đảo đến đông bắc Sumatra.
Mô tả.
Lá hình mũi mác hình mác thuôn dài có mũi nhọn, đáy nhọn dài khoảng 30 cm (1 ft) trở lên, rộng 7,6 cm (3 inch), nhẵn nhụi, gân giữa mập, cuống lá ngắn có cánh, lưỡi bẹ dài 6 mm (0,25 inch). Vài cán hoa cao khoảng 33 cm (13 inch). Cuống cụm hoa dài 20 cm (8 inch) và rộng gần 6 mm (0,25 inch), cứng với nhiều lá có bẹ màu xanh lục thuôn dài cắt vát, dài 5 cm (2 inch) chẻ gần như tới đáy; các bông rất dày, nhiều hoa. Lá bắc màu lục nhạt, cứng hình trứng nhọn dài 6 mm (0,25 inch). Lá bắc con hình trứng rộng, gần như bao quanh hoa. Đài hoa hình ống ngắn dạng sụn mỏng, với 3 thùy bằng nhau, dài 6 mm (0,25 inch), rộng 1,5 cm (0,6 inch). Ống tràng hoa ngắn và dày, các thùy hình elip thuôn dài, tù, màu trắng mờ, thùy trên dài 1,3 cm (0,5 inch) và rộng 1,5 cm (0,6 inch), các thùy dưới ngắn hơn. Nhị lép thẳng, ngắn từ đế rộng màu đỏ nhạt. Môi 3 thùy, các thùy bên mọc thẳng, thuôn tròn, thùy giữa thuôn dài, tù, thuôn tròn 6mm (0,25 inch), lõm ở giữa dày lên màu vàng tươi với các sọc màu đỏ nhạt ở các thùy bên. Nhị dài 1,3 cm (0,5 inch), chỉ nhị thẳng, bao phấn giãn ra, với 2 nhánh thẳng cong dài 3mm (0,125 inch). Tất cả đều màu vàng có đốm đỏ. Đầu nhụy hình chùy có rãnh ngang hẹp. Quả nang hình cầu dài 1,3 cm (0,5 inch) màu tía sẫm. Hạt nhiều.
Hornstedtia conoidea

Hornstedtia conoidea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1909. Năm 1919, Adolph Daniel Edward Elmer chuyển nó sang chi "Amomum" với danh pháp "Amomum conoideum". Nghiên cứu phát sinh chủng loại chi "Amomum" năm 2018 của de Boer "et al." xác định nó thuộc về chi "Hornstedtia".
Phân bố.
Loài này có trên dãy núi Cuernos, đảo Negros, Philippines. Sinh sống trên đất màu mỡ của các khe núi ẩm ướt ở độ cao 600 m (2.000 ft). Tên bản địa tagbac.
Mô tả.
Các thân mọc thành cụm dài 3 mét dài, kích thước thân dày cho tới gốc 3 cm, gốc phình to. Lá hình mũi mác thuôn dài, đỉnh nhọn ngắn, đáy thuôn tròn rất ngắn, hẹp dài 45-55 cm, rộng 8-14 cm, mặt trên nhẵn nhụi, mặt dưới rải rác có lông lụa, nhiều hơn ở gân và mép lá, cuống lá rất ngắn (1 cm ở một số phần của thân) có lông tơ, lưỡi bẹ cắt ngắn rậm lông, bẹ hình mắt lưới với ít lông ở mặt trên. Cụm hoa là bông gần như không cuống hình nón hình trứng màu đỏ dài 7-8 cm. Lá bắc hình trứng đến hình trứng-hình mũi mác nhọn khá mềm như da màu đỏ, có gân mịn và lông lụa màu trắng ở gốc 4 cm x 1,5. Hoa dài 7,5 cm. Ống đài hoa màu đỏ, có lông lụa ở gốc trở thành nhẵn nhụi phía trên 5 cm, xẻ một mặt, các thùy nhọn đỉnh với lông. Tràng hoa hình ống màu đỏ, thanh mảnh, dài 7 cm, các thuỳ thuôn tù 1-5 cm, môi khá hẹp, nguyên, cùi mọng 2 cm, mép trắng, các bên tù uốn cong lên; bao phấn có lông với mào ngắn thuôn tròn và mỏng.
Conamomum cylindrostachys

Amomum coriaceum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Alpinia cylindrostachys". Năm 1982, Rosemary Margaret Smith chuyển nó sang chi "Amomum" và đặt tổ hợp tên gọi mới là "Amomum coriaceum", do danh pháp "Amomum cylindrostachys" đã được Henry Nicholas Riddley sử dụng từ năm 1912 để chỉ một loài khác (nay là "Conamomum citrinum"). Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi mới phục hồi là "Conamomum" và danh pháp mới của nó là "Conamomum cylindrostachys". 
Phân bố.
Loài này có trong khu vực Borneo (Sarawak).
Lanxangia coriandriodora

Lanxangia coriandriodora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shao Quan Tong và Yong Mei Xia mô tả khoa học đầu tiên năm 1988 dưới danh pháp "Amomum coriandriodorum". Năm 2018, Mark Fleming Newman và Jana Leong-Škorničková chuyển nó sang chi mới thiết lập là "Lanxangia". 
Tên gọi.
Tên gọi tiếng Trung là 荽味砂仁 (tuy vị sa nhân, nghĩa đen là sa nhân mùi rau mùi ("Coriandrum sativum").
Phân bố và môi trường sống.
Loài này được tìm thấy miền nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, và miền bắc Thái Lan.
Môi trường sống là rừng, ở cao độ đến 1.300-1.500 m.
Mô tả.
Cây cao 1-1,7 m. Thân rễ, lá và quả nang có mùi của rau mùi ("Coriandrum sativum"). Lá không cuống; lưỡi bẹ màu ánh nâu, nguyên, 4-10 mm, nhẵn nhụi; phiến lá hình elip hoặc hẹp như vậy, 20-40 × 5-12 cm, nhẵn nhụi, gốc hình nêm hoặc thon nhỏ dần, chóp nhọn hoặc hình đuôi. Các cành hoa gần hình trứng ngược, khoảng 7 × 4,5 cm, gần hình đầu và kích thước 5-5,5 × 7,5-8 cm ở quả; cuống 2-3 cm; lá bắc màu đỏ, khoảng 4 × 1 cm; lá bắc con màu đỏ, hình ống, khoảng 2,8 cm. Đài hoa màu đỏ, khoảng 2 cm, đỉnh có 3 răng tù. Ống tràng hoa màu lục ánh vàng nhạt, khoảng 2 cm; các thùy màu đỏ, thùy trung tâm khoảng 2,4 cm × 8 mm, các thùy bên hẹp hơn. Không có nhị lép ở bên. Cánh giữa môi dưới khoảng 4 × 2,5 cm, mép quăn; thùy trung tâm màu da cam nhạt, hình trứng rộng; các thùy bên màu vàng nhạt, hình tai, nhỏ. Chỉ nhị khoảng 7 mm; bao phấn khoảng 1 cm; phần phụ liên kết 3 thùy, khoảng 3 × 11 mm, mép màu nâu ánh vàng. Bầu nhụy gần giống hình elipxoit, khoảng 7 × 4 mm. Quả nang màu đỏ ánh tía, hình elipxoit, 3,8-4,2 × 2,3-2,5 cm. Hạt màu nâu, khoảng 6 × 4 mm, 3 góc. Ra hoa tháng 5, tạo quả tháng 7.
Conamomum cylindraceum

Conamomum cylindraceum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Amomum cylindraceum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi mới phục hồi là "Conamomum".
Phân bố.
Loài này có trong khu vực từ Malaysia bán đảo đến phía bắc miền trung Sumatra.
Meistera dallachyi

Meistera dallachyi là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ferdinand von Mueller mô tả khoa học đầu tiên năm 1872 dưới danh pháp "Amomum dallachyi". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có tại miền bắc Queensland, Australia.
Meistera deoriana

Meistera deoriana là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được D. P. Dam &amp; N. Dam mô tả khoa học đầu tiên năm 1992 dưới danh pháp "Amomum deorianum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có tại Meghalaya, bang Assam, Ấn Độ.
Amomum deuteramomum

Amomum deuteramomum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899.
Phân bố.
Loài này có ở Mindanao, Philippines và miền bắc Sulawesi, Indonesia.
Sundamomum dictyocoleum

Sundamomum dictyocoleum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Amomum dictyocoleum". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Sulettaria polycarpa

Sulettaria polycarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng.
Lịch sử phân loại.
Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 với mẫu vật "Beccari 3729" dưới danh pháp "Alpinia polycarpa". Năm 1985, Rosemary Margaret Smith chuyển nó sang chi "Amomum" với danh pháp tương ứng là "Amomum polycarpum". Tuy nhiên danh pháp của Smith là không hợp lệ ("nomen illegitimum") do nó đã được chính Karl Moritz Schumann sử dụng từ năm 1904 với mẫu vật "Sarasin 410" để chỉ một loài khác, nay là "Etlingera polycarpa" .
Muộn hơn, khi tạo ra các tổ hợp mới cho chi "Etlingera", Smith (1986) nhận thấy rằng "Amomum polycarpum" đã được chuyển sang "Geanthus" như là "Geanthus polycarpus" nhưng vị trí cấp chi của "Geanthus" cũng như một vài loài trong nó không thể đánh giá do thiếu vật liệu mẫu. Năm 1998, Sakai và Nagamasu nghiên cứu chi tiết "Amomum polycarpum" ở Borneo và nhận thấy nó khác biệt rõ ràng với loài ở Sulawesi ("A. polycarpum" ). Chẳng hạn, loài ở Borneo có quả nhỏ hình cầu, trong khi loài ở Sulawesi có quả có gai và phẳng đỉnh. Vì thế cần có tên gọi mới cho loài ở Borneo.
Năm 2001, Mark Fleming Newman đã tạo ra tổ hợp tên gọi mới cho loài ở Borneo là "Amomum dimorphum", do nó có hai loại hoa là hoa lưỡng tính và hoa đực trên cùng một cây.
Năm 2018, A. D. Poulsen và M. F. Newman chuyển nó sang chi "Sulettaria" và do "Amomum polycarpum" từ năm 2003 đã được xác định chính xác là "Etlingera polycarpa" nên danh pháp chính thức của "Amomum dimorphum" sau khi chuyển sang chi "Sulettaria" là "Sulettaria polycarpa".
Phân bố.
Loài này có tại Borneo (Sarawak).
Amomum dolichanthum

Amomum dolichanthum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Fang Ding (Phương Đỉnh) mô tả khoa học đầu tiên năm 1978. Tên gọi trong tiếng Trung là 长花砂仁 (trường hoa sa nhân), nghĩa là sa nhân hoa dài.
Phân bố.
Loài này tìm thấy tại huyện Long Châu ở tây nam khu tự trị Quảng Tây, Trung Quốc. Môi trường sống là rừng, ở cao độ 350–540 m (1.150-1.770 ft).
Mô tả.
Cây cao 50–100 cm. Bẹ lá có lông tơ ở mặt xa; lưỡi bẹ hình tròn, khoảng 2 cm, có lông tơ; cuống lá không có hoặc hiếm khi dài đến 1,5 cm; phiến lá hình trứng ngược hoặc hình elip, 20-50 x 7–15 cm, nhẵn nhụi, gốc nhọn, đỉnh nhọn. Cụm hoa dạng bông hình elipxoit; cuống ngắn hoặc không có; lá bắc gần như màng, 2–3 cm. Hoa khoảng 9 cm. Ống tràng hoa khoảng 5,5 cm; các thùy thẳng, khoảng 2,5 cm x 4 mm, có điểm. Các nhị lép ở bên thẳng, 4–6 mm. Cánh giữa môi dưới màu trắng, ánh vàng ở giữa, màu tía ở gốc, hình trứng ngược, khoảng 3,5 cm. Bao phấn thẳng, 1,2-1,5 cm; phần phụ liên kết 3 thùy, các thùy 3--4 x khoảng 1 mm, thùy giữa thẳng đứng, các thùy bên cong hình lưỡi liềm, mở rộng. Bầu nhụy hình elipxoit thuôn dài, 3–4 mm, có lông tơ áp ép dày đặc. Quả nang gần hình cầu, đường kính khoảng 2 cm, có lông tơ màu nâu, 1,5–2 cm. Ra hoa tháng 4-5.
Sundamomum durum

Sundamomum durum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shoko Sakai và Hidetoshi Nagamasu mô tả khoa học đầu tiên năm 1998 dưới danh pháp "Amomum durum". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Amomum echinatum

Amomum echinatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Carl Ludwig Willdenow mô tả khoa học đầu tiên năm 1797.
Phân bố.
Loài này có ở Ấn Độ và Sri Lanka.
Meistera echinocarpa

Meistera echinocarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Arthur Hugh Garfit Alston mô tả khoa học đầu tiên năm 1931 dưới danh pháp "Amomum echinocarpum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm Sri Lanka, Lào, Java, Sulawesi tới Papuasia (quần đảo Bismarck).
Wurfbainia elegans

Wurfbainia elegans là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1906 dưới danh pháp "Amomum elegans". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Wurfbainia".
Phân bố.
Loài này là đặc hữu Philippines.
Mô tả.
Thân rễ dài, thanh mảnh, bao phủ bởi các bẹ thuôn dài; các lá bắc dạng giấy, màu nâu và dài 1,3 cm (0,5 inch). Thân cây mảnh mai, cao 46 cm (18 inch). Lá ít, hình mũi mác thẳng, nhọn, dài từ 15–18 cm (6-7 inch), rộng 1,3-1,9 cm (0,5-0,75 inch), mặt trên nhẵn nhụi, mặt dưới nhạt màu và có lông lụa; cuống lá dài 0,6 cm (0,25 inch), có lông tơ; bẹ dài 5 cm (2 inch), có lông. Cụm hoa dài 1,3 cm (0,5 inch), hình nón ngược, gần như không cuống. Lá bắc thuôn dài, tù, có lông tơ, với khoảng 10 gân nổi cao. Lá bắc con hình ống, có lông lụa. Đài hoa hình ống hình ống, có lông lụa, dài 3,8 cm (1,5 inch), thùy 2 (2 hợp sinh) hình mũi mác, nhọn, có lông lụa, dài như ống đài. Ống tràng hoa không dài hơn đài hoa, có lông tơ, các thùy thẳng thuôn dài, tù, nhẵn nhụi, dài 1,9 cm (0,75 inch). Nhị lép hình giùi, dài 6,63 cm (0,25 inch). Môi dài 2,5 cm (1 inch), đáy hẹp, phiến rộng, hình trứng ngược, tròn, rộng 2,5 cm (1 inch), nguyên. Nhị dài 1,9 cm (0,75 inch); chỉ nhị thanh mảnh; bao phấn thuôn dài hẹp, đỉnh chẻ ba, thuỳ trung tâm thuôn dài, nhỏ, các thuỳ bên từ góc trên của bao phấn, dài hơn, thẳng, tù, uốn ngược. Vòi nhụy rất mảnh mai; bầu nhụy có lông lụa. Mẫu thu ven sông Lamao, núi Mariveles, tỉnh Bataan trên đảo Luzon (300, 207 Whitford); hoa màu trắng.
Sa nhân voi

Sa nhân voi (danh pháp khoa học: Meistera elephantorum) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1906 theo mẫu vật do Jean Baptiste Louis Pierre thu thập tháng 6 năm 1870 tại dãy núi Krâvanh (tây nam Campuchia) dưới danh pháp "Amomum elephantorum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm Campuchia, Lào, Thái Lan, Việt Nam.
Epiamomum epiphyticum

Epiamomum epiphyticum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1988 dưới danh pháp "Amomum epiphyticum". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Jana Leong-Škorničková chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Epiamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Conamomum flavidulum

Conamomum flavidulum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1906 dưới danh pháp "Amomum flavidulum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi mới phục hồi là "Conamomum".
Phân bố.
Loài này có trong khu vực Borneo (Sarawak).
Sundamomum flavoalbum

Sundamomum flavoalbum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1985 dưới danh pháp "Amomum flavoalbum" (bản in ghi là "Amomum flavo-album"). Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Amomum flavorubellum

Amomum flavorubellum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann và Carl Adolf Georg Lauterbach mô tả khoa học đầu tiên năm 1900.
Phân bố.
Loài này có ở Kaiser-Wilhelmsland, nay là nửa phía bắc Papua New Guinea.
Amomum fragile

Amomum fragile là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shao Quan Tong mô tả khoa học đầu tiên năm 1989. Tên gọi trong tiếng Trung là 脆舌砂仁 (thúy thiệt sa nhân) nghĩa là sa nhân lưỡi bẹ dễ gãy.
Phân bố.
Loài này có tại tây nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.
Meistera fulviceps

Meistera fulviceps là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được George Henry Kendrick Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1861 dưới danh pháp "Amomum fulviceps". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm tây nam Ấn Độ, Sri Lanka.
Riềng ấm

Riềng ấm hay sa nhân hoa thưa (danh pháp khoa học: Meistera gagnepainii) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng.
Lịch sử phân loại.
Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1902 (in năm 1903) theo mẫu vật số 2687 do Bon H. F. thu thập ngày 11-6-1884 tại Lạng Sơn dưới danh pháp "Amomum thyrsoideum", tuy nhiên danh pháp này là không hợp lệ ("nomen ilegitimum") do nó đã được Hipólito Ruiz López và José Antonio Pavon sử dụng từ năm 1798 để chỉ một loài khác biệt (danh pháp chính thức hiện nay của nó là "Renealmia thyrsoidea" ) có ở châu Mỹ. Năm 2000, Te Ling Wu, Kai Larsen và Nicholas J. Turland đặt tên và hợp lệ hóa loài ở châu Á là "Amomum gagnepainii".
Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố và môi trường sống.
Loài này có trong khu vực từ Trung Quốc (tây nam khu tự trị Quảng Tây) tới miền bắc Việt Nam. Môi trường sống là rừng rậm.
Mô tả.
Rễ củ. Bẹ lá có sọc, nhẵn nhụi; lưỡi bẹ hình tròn, 4–5 mm; cuống lá khoảng 5 mm; phiến lá thuôn dài-hình mũi mác, 20-25 × khoảng 6 cm, nhẵn nhụi, gân giữa trở nên mờ dần về phía đỉnh, đáy thuôn tròn, đỉnh nhọn. Cụm hoa dạng bông hình trụ, 8–13 cm; cuống khoảng 30 cm, vỏ bao giống vảy hình trứng-hình mũi mác, khoảng 3 cm; lá bắc xếp lợp, màu tía, hình mũi mác, 2-2,3 cm; lá bắc con hình ống, 0,9-1,2 cm, xẻ 1 bên, đỉnh có 2 khe. Đài hoa gần hình trụ, khoảng 1 cm, phần xa trục có lông nhung, đỉnh 3 răng. Ống tràng hoa dài bằng đài hoa, có lông nhung; thùy màu vàng, khoảng 1,4 cm × 6 mm, thùy trung tâm rộng khoảng 9 mm. Các nhị lép ở bên giống như răng, khoảng 1 mm. Cánh giữa môi dưới màu vàng tại gân giữa với các gân màu tím, hình thìa-hình quạt, khoảng 1,5 × 1,2 cm, đáy thu nhỏ dần, đỉnh 2 khe. Nhị khoảng 1,1 cm; chỉ nhị khoảng 5 mm; phần phụ liên kết hình bán nguyệt, khoảng 1,5 mm. Bầu nhụy rậm lông. Quả nang gần hình cầu hoặc hình trứng, khoảng 2,5 × 1,2-1,8 cm, với các gai dày và cong. Hạt đường kính 3–4 mm, có góc cạnh. Ra hoa tháng 5, tạo quả tháng 7. "2n" = 48.
Tên gọi khác.
Tại Trung Quốc, nó được gọi là 长序砂仁 (chang xu sha ren, trường tự sa nhân).
Amomum garoense

Amomum garoense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Sunil Tripathi và Ved Prakash mô tả khoa học đầu tiên năm 1999 tại trang 177 số 2 quyển 9 tạp chí "Rheedea" với danh pháp "Amomum garoensis", nhưng do "Amomum" là danh từ giống trung nên danh pháp đúng là "Amomum garoense".
Phân bố.
Loài này có ở Meghalaya, đông bắc Ấn Độ.
Meistera ghatica

Meistera ghatica là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Kakunje Gopalakrishna Bhat mô tả khoa học đầu tiên năm 1988 (in năm 1989) dưới danh pháp "Amomum ghaticum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực tây nam Ấn Độ.
Amomum glabrum

Amomum glabrum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shao Quan Tong mô tả khoa học đầu tiên năm 1989.
Tên gọi trong tiếng Trung là 无毛砂仁 (vô mao sa nhân), nghĩa đen là sa nhân không lông.
Phân bố.
Loài này có ở Lào (Oudômxai, Luangnamtha, Phôngsali), Trung Quốc (Vân Nam), và Việt Nam (các tỉnh từ Thanh Hóa tới Thừa Thiên Huế). Môi trường sống là rừng, ở cao độ khoảng 700 m (2.300 ft).
Mô tả.
Cây thân thảo bò lan, cao ~1 m, nhẵn nhụi; thân rễ đường kính ~0,3-0,7 cm, màu trắng, hồng hoặc ánh đỏ sau đó nâu, sâu và lan rộng dưới đất, sâu ~10 cm; không rễ cọc; khoảng cách giữa các thân giả ~20–35 cm, vảy hình tam giác rộng đến hình trứng, 1–2 × 1–1,5 cm, màu ánh đỏ rồi nâu, mặt ngoài có sọc, đỉnh nhọn. Thân giả với ~5-9 lá mỗi thân giả, nhỏ dần về phía đỉnh, hơi phồng ở gốc, đường kính ~1 cm, lúc non màu hồng ánh trắng sau đó xanh lục, có sọc; lưỡi bẹ hình trứng, dài 0,3-0,5 cm, như da, đỉnh có khía răng cưa đến chẻ đôi nông; cuống lá ~2-4 × 0,2-0,3 cm, có rãnh, màu xanh lục; phiến lá thuôn dài, các lá phía dưới hình elip, 20–40 × 5–10 cm, mặt dưới màu lục nhạt, bóng, gốc thon nhỏ dần, đỉnh hình đuôi dài, mép với lông ngắn, nhọn, như gai, gân chính nổi rõ phía dưới, gân phụ lõm xuống. Cụm hoa sinh ra từ gốc hoặc gần gốc, dài ~10 cm; vảy hình tam giác rộng, 0,5 × 1 cm phía dưới đến hình thuyền và hình mũi mác, 2–3 × 1–2 cm phía trên, màu ánh đỏ đến hồng, như da, có sọc, đỉnh nhọn đến có nắp với cựa ngắn; phần mang hoa hình elipxoit, đỉnh nhọn, ~4-6 × 2-3 cm; lá bắc hình mác, 3–4 × 1–1,5 cm, màu trắng, đỏ hoặc trắng ánh đỏ hoặc trắng ánh hồng, dạng giấy, như da rồi rữa sớm, đỉnh nhọn; lá bắc con hình ống, dài ~1 cm, 2 răng, màu trắng, rất mỏng, có màng, ống dài 0,5–0,7 cm, răng dài 0,3–0,5 cm, đỉnh nhọn. Đài hoa hình ống, 3 răng, màu trắng, có màng; ống đài hoa dài ~2 cm; răng đài hoa dài ~1 cm, đỉnh có nắp. Tràng hoa dài 5–6 cm, màu trắng, ống tràng dài ~3 cm, mặt trong nhiều lông hoặc có lông cứng màu trắng; các thùy bên của tràng hoa thuôn dài, 2,5–3 × 0,6–0,8 cm, đỉnh có nắp không cựa; thùy tràng hoa trung tâm thuôn dài, 2,5–3 × 0,8–1 cm, đỉnh có nắp với cựa ngắn nhọn, dài ~0,3 cm; cánh môi có vuốt, 3–4 × 2–3 cm, màu trắng, hồng hoặc đỏ ở gốc, sọc vàng trung tâm viền bằng gân trong suốt tỏa ra tới mép, có màng, nhẵn nhụi; nhị lép bên hình trứng đến hình mũi mác, dài ~0,5 cm, màu trắng. Chỉ nhị dẹt, 0,7-1 × 0,2 cm; bao phấn dài ~1,3-1,5 cm, màu trắng; mào bao phấn cắt cụt, màu trắng, có màng. Đầu nhụy hình chén, lỗ nhỏ có lông rung; các tuyến trên bầu dài ~1 cm; bầu nhụy hình cầu, không cuống hoặc trên cuống rất ngắn, đường kính ~0,5 cm, có khía và chấm nhẹ ở trên; noãn hình cầu, ~15 mỗi ngăn. Cuống cụm quả thuôn dài, ~15 cm; phần mang quả với ~3–6 quả gộp nhóm ở đỉnh; quả hình cầu, đường kính ~1–1,5 cm, màu xám ánh đen, với cánh ngắn hoặc gờ, nhẵn đến phồng lên, bao quanh bởi các sợi màu trắng của lá bắc đang rữa, cuống quả rất ngắn hoặc không có. Hạt hình cầu với áo hạt dạng màng, đường kính ~0,5 cm, màu trắng, ~10-15 mỗi ngăn. Ra hoa tháng 5.
Amomum globba

Amomum globba là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Johann Friedrich Gmelin mô tả khoa học đầu tiên năm 1791.
Phân bố.
Loài này có ở Thái Lan.
Wurfbainia gracilis

Wurfbainia gracilis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Carl Ludwig Blume mô tả khoa học đầu tiên năm 1827 dưới danh pháp "Amomum gracile". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Wurfbainia".
Phân bố.
Loài này có ở Sumatra và Java (Indonesia).
Wurfbainia graminea

Wurfbainia graminea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Nathaniel Wallich đặt tên năm 1832 với danh pháp "Amomum gramineum" nhưng không có mô tả khoa học kèm theo. Năm 1891, Carl Ernst Otto Kuntze xếp nó trong chi "Cardamomum" nhưng cũng không có mô tả khoa học. Năm 1894, John Gilbert Baker xếp nó trong chi "Amomum" và bổ sung mô tả khoa học đầu tiên cho nó. Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Wurfbainia".
Phân bố.
Loài này có ở Myanmar.
Meistera graminifolia

Meistera graminifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được George Henry Kendrick Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1864 dưới danh pháp "Amomum graminifolium". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có ở Sri Lanka (Ratnapura).
Amomum gymnopodum

Amomum gymnopodum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann đặt tên khoa học đầu tiên năm 1899 nhưng không cung cấp mô tả khoa học ("ined.").
Phân bố.
Loài này có ở miền nam đảo Sulawesi (Makassar), Indonesia.
Meistera gyrolophos

Meistera gyrolophos là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1985 dưới danh pháp "Amomum gyrolophos". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm Tây Sumatra, Borneo (Sarawak).
Epiamomum hansenii

Epiamomum hansenii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1985 dưới danh pháp "Amomum hansenii". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Jana Leong-Škorničková chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Epiamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Sundamomum hastilabium

Sundamomum hastilabium là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Amomum hastilabium". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có trong khu vực từ Thái Lan qua Malaysia bán đảo tới Sumatra.
Wurfbainia hedyosma

Wurfbainia hedyosma là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên trong số 35 tháng 12 năm 1905 của "Publications of the Bureau of Science Government Laboratories" (in tại Manila ngày 17-01-1906) dưới danh pháp "Amomum trilobum". Tuy nhiên, danh pháp "Amomum trilobum" đã được François Gagnepain sử dụng từ năm 1904 (séance du 9 Décembre 1904) để mô tả một loài khác chỉ có ở Đông Dương, vì thế danh pháp do Ridley công bố là không hợp lệ ("nomen illegitimum").
Năm 2000, Ian Mark Turner đổi tên và hợp lệ hóa loài này thành "Amomum hedyosmum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Wurfbainia".
Phân bố.
Loài này có ở Philippines.
Amomum hochreutineri

Amomum hochreutineri là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Theodoric Valeton mô tả khoa học đầu tiên năm 1906.
Phân bố.
Loài này có trên các núi Salak, Gede và Malabar ở Tây Java, Indonesia. Được tìm thấy ở cao độ 1.000-1.400 m (3.280-4.590 ft).
Amomum hypoleucum

Amomum hypoleucum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được George Henry Kendrick Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1861.
Phân bố.
Loài này có ở Ấn Độ, Sri Lanka và Malaysia bán đảo. Được tìm thấy trong các khu rừng ẩm ướt ở cao độ đến 1.220 m (4.000 ft).
Hornstedtia irosinensis

Hornstedtia irosinensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Adolph Daniel Edward Elmer mô tả khoa học đầu tiên năm 1919. Năm 1923, Elmer Drew Merrill chuyển nó sang chi "Amomum" với danh pháp "Amomum irosinense". Nghiên cứu phát sinh chủng loại chi "Amomum" năm 2018 của de Boer "et al." xác định nó thuộc về chi "Hornstedtia".
Phân bố.
Loài này tìm thấy trên núi Bulusan, tỉnh Sorsogon, đảo Luzon, Philippines.
Wurfbainia jainii

Wurfbainia jainii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Sunil Tripathi và Ved Prakash mô tả khoa học đầu tiên năm 1999 dưới danh pháp "Amomum jainii". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková &amp; Axel Dalberg Poulsen phục hồi chi "Wurfbainia" và xếp nó trong chi này.
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có tại Meghalaya, Assam.
Lanxangia jingxiensis

Lanxangia jingxiensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Ding Fang (Phương Đỉnh) và De Hai Qin mô tả khoa học đầu tiên năm 1989 dưới danh pháp "Amomum jingxiense". Năm 2018, Mark Fleming Newman và Jana Leong-Škorničková chuyển nó sang chi mới thiết lập là "Lanxangia". 
Tên gọi.
Tên gọi tiếng Trung là 狭叶豆蔻 (hiệp diệp đậu khấu, nghĩa đen là đậu khấu lá hẹp).
Phân bố và môi trường sống.
Loài này được tìm thấy tại huyện Tĩnh Tây, địa cấp thị Bách Sắc, phía tây khu tự trị Quảng Tây, Trung Quốc. Tên gọi khoa học jingxiensis lấy theo bính âm của tên gọi 靖西 là Jingxi, tức Tĩnh Tây.
Môi trường sống là rừng, ở cao độ đến 1.300 m.
Mô tả.
Cây cao khoảng 1,3 m. Lưỡi bẹ nguyên, 2-4 mm; cuống lá không có trên các lá ở đầu gần, 5-10 mm trên các lá ở đầu xa; phiến lá thẳng-hình mác, 13-50 × 1,5-3 (-3,5) cm, nhẵn nhụi, gốc hình nêm, đỉnh nhọn dài. Cành hoa 5-6 × 2,5-4 cm, 10-20 hoa; cuống cụm hoa 1,5-4,5 cm; lá bắc hình elip, 2-3,5 × 1-1,5 cm, đỉnh tù; lá bắc con màu tía, hình ống, khoảng 2,5 cm, xẻ 1 bên, đỉnh 2 thùy. Hoa màu vàng. Đài hoa màu đỏ ánh tía, khoảng 3 cm, đỉnh 3 răng. Ống tràng hoa khoảng 1,7 cm; các thùy thuôn dài, khoảng 3 cm × 8 mm, thùy trung tâm dạng túi, rộng hơn các thùy bên. Nhị lép ở bên khoảng 1 mm. Cánh giữa môi dưới có viền màu tía, hình trứng ngược, khoảng 3,2 × 1,5 cm, có nhú về phía họng, đáy hợp sinh vào chỉ nhị tạo thành một ống khoảng 3 mm, mép quăn. Chỉ nhị khoảng 5 mm; bao phấn khoảng 1,3 cm; phần phụ kết nối khoảng 5 × 8 mm, mép có khía tai bèo nhỏ. Bầu nhụy nhẵn nhụi. Quả nang hình elipxoit, 1,7-1,9 × 1,1-1,2 cm, có sọc. Ra hoa tháng 4, tạo quả tháng 9 - 10.
Meistera kinabaluensis

Meistera kinabaluensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1987 dưới danh pháp "Amomum kinabaluense". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực Sabah trên đảo Borneo.
Amomum kingii

Amomum kingii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được John Gilbert Baker mô tả khoa học đầu tiên năm 1892.
Năm 2015, V. P. Thomas và Mamiyil Sabu mô tả thứ "Amomum kingii" var. "oblongum", nhưng năm 2020 các tác giả này mô tả loài mới là "Amomum raoi" và chuyển nó sang như là một thứ của loài này, với danh pháp "A. raoi" var. "oblongum".
Phân bố.
Loài này có ở Sikkim, Ấn Độ.
Meistera koenigii

Meistera koenigii là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Johann Friedrich Gmelin mô tả khoa học đầu tiên năm 1791 dưới danh pháp "Amomum koenigii". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm từ Ấn Độ (Assam) đến Trung Quốc (Vân Nam, Quảng Tây) và Đông Dương (Lào, Myanmar, Thái Lan, Việt Nam). Môi trường sống là rừng; ở cao độ 200-15.00 m.
Mô tả.
Cây cao 1-3 m. Lưỡi bẹ 2-khe, khoảng 6 mm, dạng giấy, các thùy thuôn tròn ở đỉnh; cuống lá 5-10 mm; phiến lá hình mũi mác hoặc thẳng-hình mũi mác, 30-45 × 4-11 cm, nhẵn nhụi, đáy hình nêm, đỉnh hình đuôi. Cụm hoa dạng bông hình elipxoit hẹp, 4-5 cm; cuống 30-35 cm khi tạo quả; lá bắc thuôn dài, 2-2,7 cm x 6-8 mm; lá bắc con hình ống, 1,1-1,3 cm, có lông tơ, đỉnh 2 khe. Đài hoa khoảng 1,4 cm, đáy có nhung trắng, đỉnh có 2 hoặc 3 thùy. Ống tràng hoa dài bằng đài hoa, đáy có lông trắng; các thùy thuôn dài-hình mũi mác, 1-1,3 cm. Cánh giữa môi dưới gần giống hình thoi, khoảng 1 cm × 6-8 mm, đỉnh 2 khe hở; vuốt có lông tơ màu trắng. Bao phấn thẳng-thuôn dài, khoảng 3 cm; phần phụ liên kết hình bán nguyệt. Bầu nhụy dày đặc lông tơ màu ánh nâu. Quả nang hình trứng, hiếm khi thuôn dài-hình elip, 2-2,5 × 1,5 cm, có sọc theo chiều dọc khi khô. Ra hoa tháng 5-7, tạo quả tháng 9-11.
Tên gọi khác.
Tại Trung Quốc người ta gọi nó là 野草果 (dã thảo quả).
Amomum kwangsiense

Amomum kwangsiense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Fang Ding (Phương Đỉnh) và Chen Xiu Xiang mô tả khoa học đầu tiên năm 1978.
Phân bố.
Loài này có ở Quảng Tây, Trung Quốc. Tên gọi trong tiếng Trung là 广西豆蔻 (Quảng Tây đậu khấu), lấy theo địa danh nơi nó được tìm thấy.
Amomum lacteum

Amomum lacteum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1921.
Phân bố.
Loài này có ở đông nam Việt Nam.
Sulettaria lambirensis

Sulettaria lambirensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1985 dưới danh pháp "Amomum lambirense". Năm 2018, A. D. Poulsen và M. F. Newman chuyển nó sang chi "Sulettaria".
Phân bố.
Loài này có tại Borneo (Sarawak).
Amomum laoticum

Amomum laoticum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được François Gagnepain mô tả khoa học đầu tiên năm 1907.
Phân bố.
Loài này có ở Lào.
Meistera lappacea

Meistera lappacea là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Amomum lappaceum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm Indonesia (Java, Sumatra), Malaysia bán đảo, Thái Lan.
Mô tả.
Thân rễ mập mạp. Thân cao và mập mạp, cao khoảng 6 ft hoặc hơn. Lá thuôn dài-hình mũi mác, mũi nhọn, hơi hẹp ở phần gốc, nhẵn nhụi, không có cuống lá, kích thước dài 18 inch, rộng 4 inch. Cụm hoa dạng bông, nhiều, dần dần thuôn dài đến 16 inch, hình trụ, hình trụ, trục cụm hoa mập, được che phủ bằng lớp lông măng màu nâu. Hoa nhiều, cuống ngắn (0,25 inch). Lá bắc thuôn dài, chẻ đôi ở đỉnh, đầu tròn, màu đỏ, dài 1,5 inch, rộng 1 inch. Lá bắc con hình ống, dài 0,5 inch, chóp chẻ ba, nhọn, bằng nhau, màu đỏ. Ống tràng hoa dài như đài hoa, các thùy thẳng, thùy phía trên rộng hơn, thuôn dài khoảng 0,5 inch, màu vàng son. Môi hình trứng ngược thuôn tròn, chia 2 thùy ngắn. Không có nhị lép. Nhị khá ngắn, bao phấn dài 0,5 inch, không có mào. Bầu nhụy có lông tơ. Quả thuôn dài 0,75 inch phủ đầy gai hình giùi hình nón, cuống quả mập dài 0,5 inch.
Sundamomum laxesquamosum

Sundamomum laxesquamosum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Amomum laxesquamosum". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak) và Sumatra.
Sulettaria ligulata

Sulettaria ligulata là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1985 dưới danh pháp "Amomum ligulatum". Năm 2018, A. D. Poulsen và M. F. Newman chuyển nó sang chi "Sulettaria".
Phân bố.
Loài này có tại Borneo (Sabah, Sarawak).
Etlingera linearifolia

Etlingera linearifolia là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Adolph Daniel Edward Elmer mô tả khoa học đầu tiên năm 1919 dưới danh pháp "Amomum linearifolium". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Etlingera".
Phân bố.
Loài này có tại đảo Luzon, Philippines.
Meistera loheri

Meistera loheri là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1904 dưới danh pháp "Amomum loheri". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực đảo Luzon (Philippines).
Sa nhân tím

Sa nhân tím hay mè tré bà, dương xuân sa, sa nhân Hải Nam, sa nhân lưỡi dài, mè trẻ bà (danh pháp khoa học: Wurfbainia longiligularis) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Te Ling Wu mô tả khoa học đầu tiên năm 1977 dưới danh pháp "Amomum longiligulare". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Axel Dalberg Poulsen chuyển nó sang chi "Wurfbainia".
Tên gọi.
Tại vùng phía Bắc Việt Nam, loại cây này còn được gọi là mác nẻng (Tày), sa ngần (Dao). Tại Trung Quốc gọi là 海南壳砂仁 (Hải Nam xác sa nhân, nghĩa đen là sa nhân vỏ Hải Nam).
Phân bố.
Sa nhân tím có vùng phân bố từ đảo Hải Nam và đông nam Trung Quốc đến vùng Trung Lào, Thái Lan và Việt Nam.
Ở Việt Nam, sa nhân tím tập trung nhất ở các tỉnh Tây Nguyên như các huyện M'Đrắc (Đắc Lắc), An Khê và K'Bang (Gia Lai), Vĩnh Thạnh (Bình Định), Sông Hinh (Phú Yên).
Mô tả.
Cây cao 1,0-1,5 m. Lưỡi bẹ hình mũi mác, 2-4,5 cm, có màng, nhẵn nhụi; cuống lá khoảng 5 mm; phiến lá thẳng-hình mũi mác hoặc thẳng, 20-30 × 2,5–3 cm, nhẵn nhụi, phần đáy thon nhỏ dần, đỉnh hình đuôi- nhọn đột ngột. Cụm hoa dạng bông có cuống dài 1–3 cm; lá bắc màu nâu, hình mũi mác, 2-2,5 cm; lá bắc con hình ống, khoảng 2 cm. Đài hoa màu trắng, 2-2,2 cm, đỉnh 3 răng. Tràng hoa hơi dài hơn đài hoa; thùy thuôn dài, khoảng 1,5 cm. Cánh giữa môi dưới màu trắng với gân giữa màu tía và đỉnh màu vàng, hình tròn-hình thìa, khoảng 2 × 2 cm, gân giữa lồi, đỉnh nhọn có 2 thùy. Nhị khoảng 1 cm; phần phụ kết nối 3 thùy, thùy trung tâm hình tròn, các thùy bên gần tròn. Quả nang hình trứng, 1,5-2,2 × 0,8-1,2 cm, tù 3 góc, với các gai phân nhánh, mềm, dễ bong, dài đến 1 mm. Hạt màu nâu tía, bao bọc trong một áo hạt dạng màng màu nâu. Ra hoa tháng 4-5, tạo quả tháng 6-9.
Sử dụng.
Bộ phận dùng chủ yếu là quả, thu hái vào tháng 6-9, phơi khô. Quả sa nhân tím có vị cay, tính ấm, mùi thơm, có tác dụng khai kinh tỳ, vị, tán hàn, tán thấp, hành khí, khai vị, tiêu thực, kích thích tiêu hóa. Trong thực phẩm, sa nhân tím thường được dùng làm gia vị và chế rượu mùi. Tinh dầu sa nhân tím có tác dụng kháng khuẩn.
Trong y học cổ truyền, sa nhân tím được dùng trong các bài thuốc chữa chứng lạnh bụng, đầy hơi, tiểu tiện tắc ở phụ nữ có thai, chữa tiêu chảy, đau nhức răng, tê thấp; chữa ăn không tiêu, nôn mửa đau bụng ở trẻ em.
Sundamomum longipedunculatum

Sundamomum longipedunculatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1985 dưới danh pháp "Amomum longipedunculatum". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sabah).
Amomum longipetiolatum

Amomum longipetiolatum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Elmer Drew Merrill mô tả khoa học đầu tiên năm 1932.
Phân bố.
Loài này có ở Trung Quốc (Quảng Tây, Hải Nam) và miền bắc Việt Nam. Tên gọi trong tiếng Trung là 长柄豆蔻 (trường bính đậu khấu), nghĩa là đậu khấu cuống dài. Môi trường sống là rừng ở cao độ 400-600 m.
Mô tả.
Cây cao 50-100 cm. Lưỡi bẹ hình tròn, ~2 cm; cuống lá 2,5-12 cm; phiến lá mặt gần trục màu xanh lục khi còn non rồi trở thành xanh lam xám, mặt xa trục màu xanh lục nhạt, thuôn dài-hình mũi mác, 35-75 × 7-11 cm, mặt gần trục nhẵn nhụi, mặt xa trục như lụa màu ánh vàng, đáy nhọn, đỉnh nhọn. Cụm hoa dạng bông hình elipxoit; cuống ngắn hoặc không có; lá bắc 2-3 cm, gần như màng. Hoa ~9 cm. Đài hoa ~3,5 cm, có lông tơ, đỉnh 3 răng; răng thuôn dài, ~3 mm. Ống tràng hoa ~5,5 cm; thùy thẳng, ~2,5 cm × 4 mm, có điểm mạch hỗ. Các nhị lép bên thẳng, 4-6 mm. Cánh môi màu trắng với phần giữa ánh vàng và phần gốc màu tía, hình trứng ngược, ~3,5 cm. Bao phấn thẳng, 1,2-1,5 cm; phần phụ liên kết 3 thùy, thùy 3-4 × ~1 mm, thùy trung tâm mọc thẳng đứng, các thùy bên cong hình lưỡi liềm, trải rộng. Bầu nhụy thuôn dài-hình elip, 3-4 mm, có lông tơ áp ép dày dặc. Quả nang gần hình cầu, đường kính ~2 cm, có lông tơ màu nâu; cuống 1,5-2 cm. Ra hoa tháng 4-5. "2n" = 48.
Hornstedtia lophophora

Hornstedtia lophophora là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1909. Năm 1919, Adolph Daniel Edward Elmer chuyển nó sang chi "Amomum" với danh pháp "Amomum lophophorum". 1919. Nghiên cứu phát sinh chủng loại chi "Amomum" năm 2018 của de Boer "et al." xác định nó thuộc về chi "Hornstedtia".
Phân bố.
Loài này có trên dãy núi Cuernos, đảo Negros, Philippines. Sinh sống trong các thung lũng hẹp màu mỡ ở độ cao 1.200 m (4.000 ft).
Sundamomum luteum

Sundamomum luteum là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Rosemary Margaret Smith mô tả khoa học đầu tiên năm 1985 dưới danh pháp "Amomum luteum". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak).
Amomum luzonense

Amomum luzonense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Adolph Daniel Elmer mô tả khoa học đầu tiên năm 1919.
Phân bố.
Loài này có ở các đảo Luzon, Biliran, Philippines.
Amomum macrodons

Amomum macrodons là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Benedetto Scortechini mô tả khoa học đầu tiên năm 1886, nhưng trong bản in bị lỗi (theo Schumann, 1904) thành "Amomum macrodous". John Gilbert Baker khi viết về Scitamineae trong quyển 6 sách "Flora of British India" năm 1892 cho rằng nó là "Amomum macrodus", và điều này dẫn tới danh pháp "Hornstedtia macrodus" của Karl Moritz Schumann năm 1904. Hiện tại, các cơ sở dữ liệu thực vật không thống nhất về các danh pháp này. Cụ thể: 
Phân bố.
Loài này có tại Perak, Malaysia bán đảo.
Mô tả.
Lá thuôn dài- hình mũi mác, cụm hoa dạng bông, nhỏ, gần hình cầu, có cuống ngắn, lá bắc hình trứng-hình mũi mác nhỏ, [cánh] môi không dài hơn các đoạn tràng hoa, mép thuôn dài cuốn trong, mào bao phấn nhỏ cắt cụt. Thân lá thanh mảnh, dài 2 ft. Lá hình đuôi, 6-8 × 2-3 inch. Cụm hoa dạng bông đường kính 1 inch; lá bắc màu đỏ, nhẵn nhụi, 0,5 inch. Đài hoa có mo, 0,5 inch. Ống tràng hoa dài bằng một nửa đài hoa; các đoạn thuôn dài, 0,25 inch. Môi chẻ đôi, đỉnh màu vàng, bên trong màu tía về phía đáy; các nhị lép nhỏ phát triển; mào bao phấn nguyên; các ngăn song song, nhẵn nhụi.
Sundamomum macroglossa

Sundamomum macroglossa là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Karl Moritz Schumann mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Amomum macroglossa". Năm 2018, Axel Dalberg Poulsen và Mark Fleming Newman chuyển nó sang chi mới được mô tả là "Sundamomum".
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Borneo (Sarawak) và Malaysia bán đảo.
Meistera masticatorium

Meistera masticatorium là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được George Henry Kendrick Thwaites mô tả khoa học đầu tiên năm 1861 dưới danh pháp "Amomum masticatorium". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực Kandy thuộc Sri Lanka. Môi trường sống là rừng, ở cao độ đến 1.200 m (4.000 ft).
Sử dụng.
Người Sinhala nhai thân rễ có hương thơm của loài này với trầu không ("Piper betle").
Amomum maximum

Đậu khấu chín cánh (danh pháp khoa học: Amomum maximum) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được William Roxburgh mô tả khoa học đầu tiên năm 1810.
Phân bố.
Loài này có tại Ấn Độ (quần đảo Andaman, Assam), Bangladesh, Indonesia (quần đảo Tiểu Sunda, Java, Papua), Myanmar, Nepal, Papua New Guinea, Thái Lan, Trung Quốc. Được ghi nhận ở cao độ 30-2.370 m (98-7.776 ft).
Tên gọi trong tiếng Trung là 九翅豆蔻 (cửu sí đậu khấu), nghĩa là đậu khấu chín cánh.
Nhánh "A. maximum".
Nhánh "Amomum maximum" được phân biệt bằng mào bao phấn nguyên, cụm quả thuôn dài một phần và quả có cánh.
Nhóm "Amomum maximum" bao gồm các loại cây thân thảo mọc thành cụm (trừ "A. glabrum", "A. longipetiolatum" và "A. prionocarpum"); lưỡi bẹ thường chẻ đôi một phần hoặc toàn bộ; lá bắc đối diện 1-5 hoa; lá bắc con không có, hoặc nếu có thì thường mở, hình mũi mác; chỉ nhị đôi khi hợp sinh với cánh môi tạo thành một ống ngắn phía trên điểm chèn của các thùy tràng hoa; mào bao phấn thường nguyên; quả thường có cánh, không bao giờ nhẵn.
Các thành viên của nhóm này là: "A. calcicolum", "A. chevalieri", "A. chryseum", "A. dealbatum", "A. glabrum", "A. longipetiolatum", "A. maximum", "A. odontocarpum", "A. plicatum", "A. prionocarpum", "A. repoeense" và "A. subcapitatum".
Amomum menglaense

Amomum menglaense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Shao Quan Tong mô tả khoa học đầu tiên năm 1991.
Phân bố.
Loài này có tại miền nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, ở cao độ 800-1.800 m (2.600-5.900 ft).
Nó là một loài cây thân thảo thường xanh ở vùng đất thấp và rừng trên núi. Nó được tìm thấy ở cả rừng nguyên sinh và rừng thứ sinh cũng như ven đường. Có sự suy giảm về chất lượng và phạm vi của môi trường sống. Tên gọi trong tiếng Trung là 勐腊砂仁 (meng la sha ren, Mãnh Lạp sa nhân), nghĩa là sa nhân Mãnh Lạp, theo địa danh nơi người ta thu thập nó.
Mô tả.
Cây cao 1-1,5 m. Lá không cuống; lưỡi bẹ khoảng 5 mm, có màng, nhẵn nhụi, đỉnh có khía; phiến lá hình elip hoặc hình mũi mác thuôn dài, 35-40 × 7,5-9,5 cm, nhẵn nhụi, gốc hình nêm hoặc hẹp như vậy, đỉnh nhọn. Cụm hoa là bông gần giống hình đầu, khoảng 5 × 3,5 cm; cuống 3–12 cm; lá bắc màu nâu hoặc nâu ánh lục, hình trứng hoặc hẹp như vậy, 2–3 cm × 1,2-1,5 cm; lá bắc con ánh đỏ, hình ống khoảng 3,5 cm. Đài hoa khoảng 3 cm, đỉnh 3 răng, các răng ánh đỏ ở đỉnh. Ống tràng hoa màu trắng, khoảng 3,2 cm; thùy trung tâm gần thuôn dài, khoảng 3 × 1,3 mm, đỉnh có mấu nhọn; các thùy bên gần hình elip, khoảng 1,1 cm. Các nhị lép ở bên màu đỏ, hình giùi, khoảng 4 mm. Cánh giữa môi dưới màu đỏ ở trung tâm, với các đường tỏa tia và chóp màu vàng, gần thuôn dài, khoảng 3,5 × 1,8 cm, mép nhăn, đỉnh nguyên. Nhị trắng; chỉ nhị khoảng 5 mm; bao phấn thẳng, khoảng 1,5 cm; phần phụ kết nối nguyên, khoảng 4 × 8 mm. Bầu nhụy màu xanh lục ánh vàng, khoảng 6 mm, nhẵn nhụi. Ra hoa tháng 5.
Amomum mengtzense

Amomum mengtzense là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Tsai Hse Tao (Thái Hi Đào) và Chen Pei Shan mô tả khoa học đầu tiên năm 1979.
Phân bố.
Loài này có tại đông nam tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Tên gọi trong tiếng Trung là 蒙自砂仁 (Mông Tự sa nhân), nghĩa là sa nhân Mông Tự; lấy theo địa danh Mông Tự.
Wurfbainia micrantha

Wurfbainia micrantha là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1899 dưới danh pháp "Amomum micranthum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková &amp; Axel Dalberg Poulsen phục hồi chi "Wurfbainia" và xếp nó trong chi này.
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có trên bán đảo Mã Lai.
Wurfbainia microcarpa

Wurfbainia microcarpa là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Chou Feng Liang &amp; Fang Ding (Phương Đỉnh) mô tả khoa học đầu tiên năm 1978 dưới danh pháp "Amomum microcarpum". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková &amp; Axel Dalberg Poulsen phục hồi chi "Wurfbainia" và xếp nó trong chi này.
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có trong khu vực từ phía nam tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc tới Lào, Myanmar và Việt Nam. Môi trường sống là rừng rậm, ở cao độ 300-500m.
Mô tả.
Cây cao khoảng 2,5 m. Lá không cuống; lưỡi bẹ nguyên, 4-10 mm, có lông, đỉnh tròn, hiếm khi có khía ở mép; phiến lá thuôn dài-hình mũi mác, 20-60 × 2,5-9 cm, có lông thưa, đáy hình nêm, đỉnh với chóp nhọn hình đuôi 1,5-3 cm. Cụm hoa dạng bông với phần cuống và cán hoa có lông áp ép dày đặc; lá bắc màu nâu, hình mũi mác đến hình trứng, khoảng 3 cm, gần như nhẵn nhụi trừ phần có lông ở gốc; lá bắc con ánh đỏ với đỉnh ánh nâu, khoảng 1,7 cm, đỉnh 2 - hoặc 3 răng. Đài hoa ánh đỏ với đỉnh ánh trắng, khoảng 1,7 cm, nhẵn nhụi, đỉnh 3 răng. Tràng hoa ánh đỏ; ống tràng hoa dài gần bằng đài hoa; thùy trung tâm thuôn dài-hình trứng, khoảng 1,1 cm × 8 mm, đỉnh dạng nắp; các thuỳ bên hẹp hơn thuỳ trung tâm. Nhị lép ở bên thẳng, 5-6 mm, đỉnh nguyên. Cánh giữa môi dưới màu trắng với gân giữa màu vàng và phần đáy có đốm đỏ, hình tròn, khoảng 1,8 × 1,5 cm, đáy thon nhỏ dần, có lông tơ, đỉnh 2 khe. Bao phấn khoảng 5 mm; phần phụ liên kết 3 thùy, 2-3 mm, thùy trung tâm rộng hơn các thùy bên. Bầu nhụy có lông nhung áp ép. Quả nang màu ánh tía, hình trứng, 1-1,5 × 0,8-1,2 cm, có lông nhung áp ép thưa thớt, với các gai mềm. Hạt màu đen. Ra hoa tháng 4-5, tạo quả tháng 8-9.
Tên gọi.
Tại Trung Quốc người ta gọi nó là 细砂仁 (tế sa nhân), nghĩa đen là sa nhân nhỏ.
Hornstedtia microcheila

Hornstedtia microcheila là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Henry Nicholas Ridley mô tả khoa học đầu tiên năm 1909. Năm 1923, Elmer Drew Merrill chuyển nó sang chi "Amomum" với danh pháp "Amomum microcheilum". Nghiên cứu phát sinh chủng loại chi "Amomum" năm 2018 của de Boer "et al." xác định nó thuộc về chi "Hornstedtia".
Phân bố.
Loài này có trên dãy núi Cuernos, đảo Negros, Philippines. Sinh sống trên cách vách đá thấm nước dọc theo sông ở độ cao 900 m (3.000 ft).
Wurfbainia mindanaensis

Wurfbainia mindanaensis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Adolph Daniel Edward Elmer mô tả khoa học đầu tiên năm 1915 dưới danh pháp "Amomum mindanaense". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková &amp; Axel Dalberg Poulsen phục hồi chi "Wurfbainia" và xếp nó trong chi này.
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có ở Mindanao, Philippines.
Wurfbainia mollis

Wurfbainia mollis là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Carl Ernst Otto Kuntze liệt kê trong chi "Cardamomum" dưới danh pháp "Cardamomum molle" năm 1891 nhưng không cung cấp mô tả khoa học. Năm 1920, Henry Nicholas Ridley đưa ra mô tả khoa học đầu tiên cho loài và dưới danh pháp "Amomum molle". Năm 2018, Jana Leong-Škorničková &amp; Axel Dalberg Poulsen phục hồi chi "Wurfbainia" và xếp nó trong chi này.
Phân bố.
Plants of the World Online cho rằng loài này có trong khu vực từ Thái Lan đến bán đảo Mã Lai.
Meistera muricarpa

Sa nhân quả có mỏ (danh pháp khoa học: Meistera muricarpa) là một loài thực vật có hoa trong họ Gừng. Loài này được Adolph Daniel Edward Elmer mô tả khoa học đầu tiên năm 1915 dưới danh pháp "Amomum muricarpum". Mẫu vật điển hình số 10947 do Elmer thu thập ở độ cao 533 m (1.750 ft) trên núi Apo ở Mindanao tháng 6 năm 1909.
Năm 2018, Jana Leong-Škorničková và Mark Newman chuyển nó sang chi "Meistera" mới được phục hồi.
Phân bố.
Loài này có trong khu vực bao gồm Lào, Philippines (Mindanao), đông nam Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam), Việt Nam. Môi trường sống là rừng rậm, ở cao độ 300-1.000 m.
Mô tả.
Cây cao 2-3 m. Thân rễ mập. Lưỡi bẹ 7-9 mm; cuống lá 5-10 mm; phiến lá hình mũi mác hoặc thuôn dài-hình mũi mác, 25-35 × 6-8 cm, nhẵn nhụi, đáy hình nêm, đỉnh hình đuôi-nhọn. Cụm hoa dạng bông hình trứng, 6-8 cm; cuống 5-7 cm, các bẹ giống hình vảy xếp lợp, các bẹ gần nhỏ hơn các bẹ ở xa; trục cụm hoa có lông măng màu vàng; lá bắc con màu nâu, hình ống, dài 2-2,5 cm, xẻ gần như tới đáy ở một bên. Đài hoa màu đỏ, khoảng 2,5 cm, đỉnh 2 khe. Ống tràng hoa dài bằng đài hoa; các thùy màu vàng mơ, có gân màu đỏ rõ nét, dài 2-3 cm. Các nhị lép ở bên hình giùi. Cánh giữa môi dưới màu vàng mơ với các gân và đốm màu tía, hình trứng ngược, dài 2,5-3 cm, mép có lược mào, đỉnh 2 khe. Phần phụ liên kết hình bán nguyệt, tỏa rộng sang bên, khoảng 5 mm × 1 cm. Quả nang màu đỏ, hình cầu hoặc elipxoit, đường kính khoảng 2,5 cm, có lông măng màu vàng, có nhánh, gai mọng thịt 3-6 mm. Ra hoa tháng 5-9, tạo quả tháng 6-12. "2n" = 48.
Tên gọi khác.
Tại Trung Quốc gọi là 牛牯缩蔻 (ngưu cổ súc khấu).