Trò chơi âm nhạc

Trò chơi âm nhạc là một chương trình trò chơi truyền hình về âm nhạc, do Ban Thể thao Giải trí và Thông tin Kinh tế (nay là Ban Sản xuất các Chương trình Giải trí), Đài Truyền hình Việt Nam sản xuất và phát sóng trên kênh VTV3 từ ngày 12/7/2002 đến hết ngày 30/12/2015, trên cơ sở kế thừa từ chương trình "Thế kỷ âm nhạc" phát trên VTV3 và VTV4 từ năm 2001. Từ khi lên sóng, "Trò chơi âm nhạc" đã trải qua 3 phiên bản với hình thức thể hiện, luật chơi khác biệt.
Tổng quan.
Phiên bản 1 - Format thuần Việt.
Phiên bản này theo thể thức của một cuộc thi gồm các vòng loại và chung kết (đồng thời cũng là một gameshow), mỗi chương trình gồm 3 đội chơi. Thành phần tham gia chủ yếu là sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng trong cả nước, có niềm đam mê, yêu thích âm nhạc. Nội dung chỉ đơn giản là phần hỏi đáp kiến thức âm nhạc thông qua các phần chơi. Các đội tham dự thi đấu với nhau theo hình thức đấu loại trực tiếp. Đội chiến thắng trong trận chung kết năm (được truyền hình trực tiếp) sẽ giành được giải thưởng là một chuyến đi du lịch châu Âu trị giá 50.000.000 đồng. Cứ mỗi năm cuộc thi lại có thêm những cải tiến và những luật chơi mới. Mỗi chương trình có 3 người dẫn là MC Anh Tuấn dẫn cùng MC Diễm Quỳnh &amp; Ngọc Linh.
Số tiền thưởng cho mỗi đội được tính bằng số điểm nhân với 10.000 đồng.
Phiên bản 2 - "The Lyrics Board".
Từ ngày 2 tháng 9 năm 2005, "Trò chơi âm nhạc" lên sóng phiên bản mới, dựa theo format "The Lyrics Board" của Ireland với phiên bản 2 đội chơi, chủ yếu dành cho các nghệ sĩ, ca sĩ, diễn viên... Mỗi đội có 3 thành viên gồm 1 đội trưởng, 1 khách mời là ca sĩ và 1 người chơi có khả năng hát tốt. Đôi khi một số chương trình nhất định sẽ có 2 khách mời tham gia cùng đội trưởng. Trong đó, người đội trưởng phải có kiến thức âm nhạc, biết chơi đàn cho đội của mình để có thể tham dự nhiều chương trình. Format này không còn theo thể thức của một cuộc thi nữa mà chỉ còn là một gameshow đơn thuần. Người dẫn dắt chương trình lúc đầu là nhà báo, MC Đặng Diễm Quỳnh, đến tháng 4 năm 2006 thì được thay thế bởi MC Anh Tuấn. Riêng số phát sóng vào ngày 8 tháng 9 năm 2006, kỷ niệm 1 năm ra mắt phiên bản mới và 36 năm thành lập VTV, cả 2 MC Anh Tuấn và Diễm Quỳnh cùng dẫn đôi trong chương trình. Trong khi đó, số phát sóng vào ngày 7 tháng 9 năm 2007, cũng là số phát sóng kỷ niệm 2 năm ra mắt phiên bản mới của chương trình và 37 năm thành lập của VTV, vị trí này được chuyển lại cho nhà báo Lại Văn Sâm, còn MC Anh Tuấn và Diễm Quỳnh tham gia với vai trò người chơi. Đây là format tồn tại với thời gian dài nhất trong suốt thời gian phát sóng chương trình (tồn tại được 7 năm).
Vị trí đội trưởng trong format này được giao cho các nhạc sĩ như Tuấn Hùng, Sỹ Luân, Hồ Hoài Anh, Vũ Quốc Việt, Hoàng Bách, An Hiếu, Tuấn Khanh...
Phiên bản 3 - Đừng quên lời bài hát.
"Trò chơi âm nhạc" lần này sở hữu format đến từ Mỹ "" ("Đừng quên lời bài hát"), được phát minh từ năm 2007, có đôi nét giống Ai là triệu phú và Ai thông minh hơn học sinh lớp 5. Mục đích chính của trò chơi là giành chiến thắng bằng cách hát chính xác 10 bài hát của chương trình. MC Nguyên Khang là người dẫn chương trình, có thời gian được thay thế bởi MC Quốc Minh (Minh Xù).
"Don’t forget the Lyrics!" được phát sóng lần đầu tiên trên kênh truyền hình Fox vào năm 2007. Sau đó, chương trình được phát trên VH1 cũng như trong khung giờ cao điểm của MyNetworkTV. Có hơn 20 quốc gia đã mua bản quyền chương trình này như: Anh, Áo, Croatia, Đan Mạch, Pháp, Hungary, Italy, Na Uy, Ba Lan, Slovakia và Tây Ban Nha, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia, Singapore…
Sự khác biệt chính giữa "Don't Forget the Lyrics!" và các chương trình âm nhạc khác nằm ở chỗ tài năng nghệ thuật không liên quan đến cơ hội chiến thắng của các thí sinh. Theo lời của một trong những quảng cáo trước khi phát sóng số đầu tiên tại Mỹ: "Bạn không cần phải hát tốt, bạn chỉ cần cố hát cho nó đúng".
Thí sinh tham gia chương trình có thể là người chơi đơn lẻ hoặc một cặp người chơi.
Luật chơi.
Phiên bản thuần Việt.
12/7/2002 - 20/6/2003.
Phần 1: Ai thế nhỉ
Có 6 miếng ghép (gồm 5 miếng ghép ngoài, đánh số từ 1 đến 5, lần lượt có màu xanh dương, tím, đỏ, vàng, xanh lá và một miếng ghép trung tâm có dấu chấm hỏi). MC sẽ lần lượt mở các miếng ghép theo thứ từ từ 1 đến 5, trong mỗi miếng ghép là một câu hỏi (có thể là câu hỏi thường và câu hỏi có lựa chọn 3 đáp án A, B, C). Sau khi MC đọc xong câu hỏi thì các đội mới được bấm chuông (chỉ đội bấm chuông nhanh nhất sẽ được trả lời). Nếu trả lời đúng thì được 10 điểm; trả lời sai thì hai đội còn lại không được trả lời và miếng ghép đó sẽ bị gạch chéo và sẽ chuyển thành dấu X màu đen, đồng nghĩa với việc miếng ghép đó sẽ không thể chọn lại. Đội chơi có thể bấm chuông trả lời bức tranh bí ẩn sau 3 miếng ghép. Khi đó nếu trả lời đúng thì được cộng 20 điểm và vòng thi sẽ kết thúc ngay lập tức, nếu sai sẽ bị loại.
Phần 2: Chiếc hộp âm nhạc
Mỗi đội sẽ có 60 giây để đoán các bài hát. Ở mỗi bài hát, các đội sẽ nghe giai điệu của bài và phải đoán tên bài hát. Mỗi lần đoán đúng bài hát được 10 điểm, đoán sai không được điểm.
Phần 3: Trò chơi dành cho khán giả
Trước khi bắt đầu phần thi, các khán giả sẽ được xem một đoạn băng để biết đề tài của bài hát. Sau đó các khán giả sẽ trả lời một câu hỏi liên quan tới bài hát vừa được nghe, trả lời đúng sẽ được nhận quà. Sau đó các khán giả sẽ hát các bài hát liên quan, nếu hát hay thì được nhận quà.
Phần 4: Thế giới âm nhạc
Có 6 ô được đánh số từ 1 đến 6, ẩn sau mỗi ô kiến thức đó là một lĩnh vực trong các lĩnh vực: Ca khúc Việt Nam, dân ca và nhạc cổ truyền, nhạc thiếu nhi, ca nhạc quốc tế, nhạc phim và nhạc cổ điển (giao hưởng thính phòng). Ở mỗi lĩnh vực sẽ có 6 câu hỏi với giá trị lần lượt là 10 điểm, 20 điểm, 40 điểm, nếu trả lời đúng câu số 3 thì được tiếp tục trả lời qua các câu 40 điểm, 80 điểm, 160 điểm. Nếu trả lời đúng được điểm tương ứng, trả lời sai không bị trừ điểm (riêng từ câu số 3 đến câu số 6 nếu trả lời sai thì sẽ phải dừng phần chơi). Đối với câu 3 và câu 6, trước khi trả lời thì các đội chơi sẽ chọn đi tiếp hoặc dừng chơi. Ở các câu này, trả lời đúng được điểm tương ứng, sai bị trừ điểm của câu hỏi trước. Các dạng câu hỏi có thể là câu hỏi thường và câu lựa chọn.
4/7/2003 - 16/7/2004.
Phần 1: Ki ốt âm nhạc
Có 4 đĩa nhạc ứng với 4 bài hát. Mỗi bài hát có 4 gợi ý (3 gợi ý đầu là 3 gợi ý bằng chữ và gợi ý 4 là giai điệu của bài hát). Thời gian suy nghĩ là 40 giây, 10 giây cho mỗi gợi ý. Các đội bấm chuông giành quyền trả lời (mỗi đội chỉ có 1 quyền trả lời). Trả lời đúng ở gợi ý 1 (10 giây đầu) được 40 điểm; đúng ở gợi ý 2 (10 giây sau) được 30 điểm; đúng ở gợi ý 3 (10 giây sau) được 20 điểm; ở 10 giây cuối cùng thì giai điệu của bài hát sẽ vang lên, khi đó nếu trả lời đúng sẽ được 10 điểm. Việc trả lời sẽ dừng lại khi có đội trả lời đúng hoặc cả 3 đội trả lời sai hoặc hết giờ.
Phần 2: Khúc biến tấu ngộ nghĩnh
Đây là phần thi dành cho khán giả tại trường quay. Trước khi chơi, chương trình sẽ đưa ra một câu hỏi, người trả lời đúng sẽ được chọn làm người tham gia phần thi. Người này sẽ đứng quay lưng đối với màn hình và hướng về phía khán giả. Sẽ có 5 miếng ghép ứng với 5 khái niệm. Các khán giả sẽ dùng các biến tấu, nghĩa là không được dùng từ có trong khái niệm đó mà vẫn giải thích được cho người đứng trên sân khấu hiểu được khái niệm nào đang được nói tới (với lưu ý rằng không nói tiếng lóng và không được dùng tiếng nước ngoài, nếu là người giỏi ngoại ngữ). Nếu người đứng trên sân khấu trả lời đúng thì người diễn tả sẽ được nhận quà. Sau 5 miếng ghép, người đứng trên sân khấu sẽ trả lời bức tranh bí ẩn. Nếu đúng thì sẽ được phần quà là một bình pha lê thủy tinh trị giá 100.000 đồng.
Phần 3: Thế giới âm nhạc
Có 6 ô kiến thức gồm: Ca khúc Việt Nam, dân ca và nhạc cổ truyền, nhạc thiếu nhi, ca nhạc quốc tế, nhạc phim và nhạc cổ điển (giao hưởng thính phòng). Mỗi ô kiến thức có 2 câu hỏi có giá trị lần lượt là 10 điểm và 20 điểm. Các đội sẽ dùng chuông giành quyền trả lời, trả lời đúng được điểm tương ứng. Mỗi đội được chọn khóa Sol vàng và có thể dùng trong tất cả các câu hỏi. Khi đó trả lời đúng được gấp đôi số điểm, trả lời sai bị trừ điểm tương ứng.
Phần 4: Trò chơi đặc biệt
Mỗi đội cử ra một người chơi tham gia phần thi này. Trước khi chơi, những người chơi sẽ bốc thăm để xác định thứ tự chơi. Sau đó người chơi sẽ về vị trí ứng với số vừa chọn (lần lượt người chơi đứng ở bục màu xanh lá với người có số 1, màu xanh biển với người có số 2 và màu vàng với người có số 3) và đợi ghế ra thì sẽ lên ghế nóng. Trước khi bắt đầu, MC sẽ đo nhịp tim của từng người chơi. Việc đo nhịp tim chỉ mang tính thủ tục và giúp người chơi đỡ căng thẳng hơn. Phần thi này sẽ có các câu hỏi dạng đúng hay sai cho những người chơi. Thứ tự trả lời ở mỗi vòng lần lượt là 1-2-3. Trả lời đúng sẽ được ở lại thi đấu, trả lời sai sẽ bị loại (khi đó, ghế sẽ được đẩy vào phía sau sân khấu của chương trình). Phần thi kết thúc khi 2 trên 3 người chơi bị loại. Khi đó, người còn lại sẽ được lọt vào phần thi Nốt nhạc may mắn.
Phần 5: Nốt nhạc may mắn
Phần thi này dành cho người chơi cuối cùng còn trụ lại sau trò chơi đặc biệt. Có 10 ô với 10 bức hình của các ca sĩ. Người chơi được chọn 3 trong 10 ô. Ẩn sau 10 ô sẽ là 10 chữ số của câu hỏi từ số 1 đến số 10 và sau ô số đó là quà. Trả lời đúng câu hỏi, người chơi sẽ được nhận quà trong ô đã chọn. Nếu người chơi trả lời đúng cả 3 câu hỏi này thì sẽ nhận được phần quà đặc biệt là một biểu tượng cây đàn lia trị giá 1 triệu đồng.
Các phần quà trong phần thi này:
30/7/2004 - 29/7/2005.
Phần 1: Ki ốt âm nhạc
Luật chơi tương tự giai đoạn 4/7/2003 - 16/7/2004.
Phần 2: Đồng hồ âm nhạc
Một chiếc đồng hồ có 12 số từ 1 đến 12 và ở ô trong có các số điểm là 10 điểm; 20 điểm; 30 điểm; 0 điểm (vẫn được hát nhưng khi hát đúng thì sẽ không được trả lời câu hỏi phụ); 40 điểm (xuất hiện trong trận chung kết năm thay cho ô 0 điểm). Mỗi đội có 2 lượt chơi, bắt đầu từ đội có điểm thấp nhất. Khi MC quay đồng hồ, đèn sẽ sáng và di chuyển vòng quanh các chữ số từ 1 đến số 12 và vòng điểm ở bên trong sẽ quay. Đèn sáng ở ô nào sẽ có một đoạn bài hát được phát ra. Các đội bấm chuông giành quyền hát, hát đúng sẽ được 10 điểm và được quyền có trả lời câu hỏi phụ hay không. Nếu trả lời đúng câu hỏi phụ sẽ được điểm tương ứng với điểm trong ô mũi tên chỉ vào, nếu trả lời sai câu hỏi phụ sẽ bị trừ điểm tương ứng với điểm trong ô mũi tên chỉ vào. 20 giây là thời gian suy nghĩ cho mỗi lời bài hát.
Phần 3: Trò chơi dành cho khán giả
Có 6 miếng ghép (gồm 5 miếng ghép ngoài, đánh số từ 1 đến 5 và lần lượt có màu xanh dương, tím, đỏ, vàng, xanh lá và một miếng ghép trung tâm có dấu chấm hỏi). MC sẽ lần lượt mở các miếng ghép theo thứ từ từ 1 đến 5, trong mỗi miếng ghép là một câu hỏi (có thể là câu hỏi thường và câu hỏi lựa chọn có 3 đáp án A, B, C). Sau khi MC đọc xong câu hỏi thì các khán giả sẽ giơ tay, trả lời đúng sẽ được nhận quà. Sau 5 miếng ghép thì một khán giả sẽ trả lời bức tranh bí ẩn, trả lời đúng sẽ nhận được 1 đồng hồ của chương trình.
Phần 4: Chiếc thẻ âm nhạc
Trên sân khấu có 2 bảng: Bảng A có 12 nhạc sĩ, ca sĩ thể hiện và bảng B có 9 bài hát. Các đội có 60 giây, trong thời gian đó các đội sẽ nghe nhạc và lấy một thẻ có tên bài hát nghe được ở bảng B và cất vào ô có ca sĩ thể hiện hoặc nhạc sĩ sáng tác ca khúc đó ở bảng A. Ở mỗi thẻ, mỗi đội sẽ có 3 lần nối, sau khi ghép xong đội sẽ bấm chuông để chuyển sang bài hát tiếp theo. Mỗi thẻ ghép đúng được 10 điểm và đèn đỏ sẽ phát sáng.
Phần 5: Nốt nhạc may mắn
Phần này chỉ dành cho đội có điểm cao nhất sau 3 phần thi. Có tất cả 8 ô câu hỏi. Để nhận được quà, đội chơi cần trả lời đúng câu hỏi. Có 5 mảng kiến thức để chọn gồm: Ca nhạc quốc tế, ca khúc Việt Nam, dân ca và nhạc cổ truyền, nhạc thiếu nhi, giao hưởng thính phòng. Ở mỗi mảng kiến thức có 3 câu hỏi. Nếu trả lời đúng sẽ được chọn một ô quà.
Các phần quà trong phần thi gồm:
Riêng trong trận chung kết, cả 3 đội sẽ cùng tham gia. Mỗi đội có 3 lượt chơi. Có các nốt nhạc may mắn trị giá 10 điểm; 20 điểm; 30 điểm; 40 điểm. Ở mỗi câu hỏi, mỗi đội có 10 giây suy nghĩ. Trả lời đúng được điểm tương ứng, trả lời sai thì 2 đội còn lại sẽ bấm chuông.
Phiên bản "The Lyrics Board".
Vòng 1
Vòng đầu tiên có tất cả 6 ô số (gồm 4 ô màu xanh dương và 2 ô màu đỏ) gắn với một bài hát gốc. Đội chơi có quyền mở ô bất kỳ hoặc nhường cho đội còn lại. Nếu từ khóa xuất hiện trong ô màu xanh dương thì đội mở được sẽ phải hát một bài hát có từ khóa gợi ý đã cho, hát đúng được 50 điểm (trước 6 tháng 1 năm 2006 là 20 điểm, trước 15 tháng 9 năm 2006 là 30 điểm) và được mở ô tiếp theo. Nếu mở phải ô màu đỏ thì lượt chơi sẽ được chuyển sang cho đối phương. Hát được bài hát gốc (bài hát chứa toàn bộ dãy từ khoá) ghi được 150 điểm (trước 6 tháng 1 năm 2006 là 100 điểm, trước 21 tháng 7 năm 2006 là 120 điểm). Trong trường hợp đội chơi mở ô màu xanh dương mà hát sai (hát một bài hát nhưng không có từ khóa), thì lượt chơi sẽ được chuyển sang cho đối phương. 
Ở vòng đầu tiên, người dẫn chương trình sẽ mời một đội bất kỳ mở ô số. Đội thua trong vòng thi trước sẽ nhận được quyền ưu tiên từ vòng 2 đến khi chương trình khép lại.
Vòng 2
Vòng 2 có 5 ô số (gồm 3 ô màu xanh dương và 2 ô màu đỏ), luật tương tự như vòng 1.
Vòng 3
Vòng 3 có 4 ô số (gồm 3 ô màu xanh dương và 1 ô màu đỏ), luật giống như vòng 1 và vòng 2. Riêng đầu năm 2008, nếu mở được ô may mắn (ô có khung hình ngôi sao bao quanh) thì người chơi được nhận được phần quà từ nhà tài trợ, từ năm 2009 đến 2010 thì được xuất hiện ở 1 trong 2 vòng đầu.
Vòng 4
Vòng 4 có 6 ô số, cả 6 ô đều là màu xanh dương, đội thua cuộc sau khi được nhận quyền ưu tiên có quyền nhường cho đội bên. Các đội sẽ không phải hát các bài hát có chưa từ khoá vừa mở được mà chỉ cần đoán bài hát gốc. Vòng này chỉ kết thúc khi đã có đội đoán ra bài hát gốc, lúc đó đội đoán ra bài hát gốc ghi được 200 điểm (trước 6 tháng 1 năm 2006 là 120 điểm, trước 21 tháng 7 năm 2006 là 150 điểm). Bài hát gốc của vòng 4 sẽ được 2 đội thể hiện trong phần cuối của chương trình và chương trình sẽ kết thúc sau đó.
Sau bài hát gốc, hai đội chơi sẽ trả lời câu hỏi phụ (vòng 1 và vòng 3) hoặc nghe âm thanh hoặc hình ảnh bài hát (vòng 2). Riêng vòng 4 không có câu hỏi phụ.
Phiên bản "Đừng quên lời bài hát".
Mức tiền thưởng an toàn được tô màu vàng, sau khi vượt qua mức này, người chơi sẽ có 3.000.000 đồng dù hát sai tại ca khúc kế tiếp.
Tại ca khúc chiến thắng, luật chơi sẽ hoàn toàn khác so với các ca khúc còn lại:
Những người chơi xuất sắc.
Phiên bản 3.
Dưới đây là những người chơi từng đạt được giải thưởng ít nhất đến bài hát số 8 trong phiên bản 3 của "Trò chơi âm nhạc."
Đánh giá.
Phiên bản 2.
Những số đầu tiên của Trò chơi âm nhạc phiên bản mới được phát sóng trên VTV3 đã được khán giả đánh giá khá cao về tính chuyên nghiệp và hấp dẫn, cũng như sự đầu tư công phu, tuy nhiên lại mất tính gay cấn, vui nhộn của phiên bản cũ.
Phát chính.
Tạm ngừng phát sóng.
"Trò chơi âm nhạc" đã có một số lần phải tạm ngừng phát sóng do trùng với các sự kiện đặc biệt. Các chương trình bị hoãn đã được phát sóng trở lại vào 1 tuần sau đó. Cụ thể: