Hải Nam (xã)

Hải Nam là một xã thuộc huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, Việt Nam.
Xã Hải Nam có diện tích 7,74 km², dân số năm 1999 là 8523 người, mật độ dân số đạt 1101 người/km². Đây là địa phương có dự án Đường cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng đi qua.
1. Vị trí địa lý:
Hải Nam là một xã nằm ở phía đông bắc huyện Hải Hậu, có chiều dài 8 km, rộng 3 km; có vị trí quan trọng, nằm cạnh trục đường 21B, Nam Định – Chợ Cồn; đường 489 Nam Định – Quất Lâm. Phía Tây giáp xã Hải Vân, phía Bắc xã Xuân Hòa (huyện Xuân Trường), phía Đông và Đông Bắc giáp xã Giao Thịnh, Giao Phong (huyện Giao Thủy), phía Tây Nam giáp xã Hải Hưng, Hải Thanh, phía Nam giáp xã Hải Hà, Hải Lộc và Hải Phúc. Diện tích tự nhiên 774,21 ha, diện tích canh tác 435,18ha; Dân số trên 9 nghìn người, xã Hải Nam hiện nay được chia thành 20 xóm.
2. Lịch sử hình thành:
Xã Hải Nam hiện nay được thành lập cách đây trên 400 năm (thời Long Đức). Triều đình nhà Lê (Chúa Trịnh) đã xuống chiếu chỉ xác nhận hai làng Trà Trung và Hội Nam thành 2 làng thuộc tổng Kiên Trung, huyện Hải Hậu và làng Hội Khê Ngoại thuộc tổng Kiên Lao huyện Xuân Trường.
Lịch sử thôn Trà Trung:
Theo bia ký tại chùa Trà Trung của họ Lê, gia phả các dòng họ cũng như các cụ cao niên kể lại thì cách đây hơn 520 năm, nơi đây còn là đầm bãi lầy lội sú vẹt hoang vu. Dân cư từ Hội Khê Bắc và Trà Thượng (Xuân Trường) và xã Thạch Câu huyện Nga Sơn (Thanh Hoá) đã đến đây đăng đó để sinh sống tục gọi là Trại Đăng.
Trại Đăng lúc đầu chỉ là những cá thể riêng lẻ đến khi dân cư ngày một đông đã có sự quy tụ dòng họ. Năm 1479 vua Lê Thánh Tông đi Chiêm Thành có ghé qua Trại Đăng đã khen ngợi công khai phá và xây dựng của nhân dân ở đây và thể theo ý dân đã quyết định cho thành lập làng, xã.
Những họ đến sớm là họ Trần, họ Lê, họ Nguyễn, họ Mai sau thành xóm, làng trù phú
Bộ Hải hậu Trần Đại tôn tộc phả cho biết:
+ Năm Mậu Thân 1668 niên hiệu Cảnh Trị thứ 6 đời vua Lê Huyền Tông (1654-1671), Cụ Trần Đạo Trung tiên sinh phả chép là cháu xa đời của đức Thánh tổ Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn thuộc dòng Thượng tổ Vô Vi, quê cũ ở làng Cát Chử, huyện Chân Ninh, phủ Thiên Trường, nay là thị trấn Cát Thành huyện Trực Ninh đã đến định cư ở Trà hải. Tương truyền, Tổ là người đức hạnh thông minh, học rộng tài cao, bách nghệ tinh thông, giỏi thiên văn, địa lý đoán được thiên thời địa lợi.
Tổ nghĩ rằng: Nơi ở cũ đất hẹp, người đông; Cụ đã đi khắp nơi sưu tầm đất tốt mưu cầu hạnh phúc cho dòng họ để an cư lạc nghiệp, lấy sinh kế dài lâu. Nhìn lên phía Bắc sông, trông xuống phía Nam bể, hình thể rộng rãi, bãi bồi màu mỡ
Tổ đến vùng Hải ấp nơi đây còn là nơi bãi bồi, lầy lội sú vẹt, hoang vu. Phía nam là đê Hồng Đức được bồi đắp thêm do các cụ Trần Quốc Thể, Vũ Duy Hòa, Đỗ Minh Thông khởi xướng vào niên hiệu Hoằng Định thứ 18 đời vua Lê Kính Tông (năm Đinh Tỵ 1617). Phía Bắc và phía Tây có sông rộng hay còn gọi là sông Ninh Cơ từ Thiên Trường chảy xuống có ba nhánh nhỏ tự nhiên quyện vào nhau thành thế đất hình nhân bái tướng gọi là sông Đông, sông Tây và sông Hà. Phía Đông chảy ra cửa sông Sò. Cửa biển chảy vào là của Lạn Môn. Đức Thủy tổ thấy nơi đấy đất tốt phù sa đọng lại, màu mỡ phì nhiêu. Về địa lý có thế đất hình nhân bái tướng, phiá Tây bắc có viễn thủy triều lai, phiá Tây nam long ngư quần tụ. Vì thế, Tổ bèn lấy đất làm nhà, đưa gia quyến xuống lập nghiệp định cư ở đây.
+ Niên hiệu Long Đức thời vua Lê Thuần Tông (1732-1735), triều đình nhà Lê Trịnh đã xuống chiếu chỉ xác nhận 2 làng Trà Trung và Hội Nam thành 2 xã thuộc tổng Kiên Trung, huyện Hải Hậu và làng Hội Khê Ngoại thành xã thuộc tổng Kiên Lao, huyện Xuân Trường
+ Niên hiệu Cảnh Hưng thời vua Lê Hiển Tông (1740 - 1786) có thêm các họ tới: Họ Mai ở Trà Thượng xuống; họ Hoàng ở Cẩm Hà ra; họ Nguyễn ở Xuân Trường tới; họ Đỗ ở Quần Anh vào.
Các họ cùng hợp lực khai hoang, phá hóa xây đền thờ Triệu Quang Phục, xây chùa Lệnh Ứng, các xứ đồng dựng miếu mạo gọi là Đồng, Đình, Văn, Vũ, Phú, Quý, Xuân, Ro để nhân dân cúng lễ.
Đến cháu sáu đời của Tổ Trần Đạo Trung tiên sinh là cụ Trần Thế Tuyển làm lý trưởng tổ chức chia Trà Trung làm 3 thôn: Trà Thượng về Xuân Trường. Trà Trung, Trà Hạ về tổng Kiên Lao.
Lịch sử thôn Hội Khê:
- Theo bia Thần Đạo dựng năm Duy Tân thứ 9 (1915) tại Nhà Từ xã Hải Nam (Hải Hậu) thì con cháu Lê Niệm được nhà nước xét là dòng công thần, đặc cách cho tuỳ ý dựng ấp.
- Khoảng năm Thái Hoà, Diên Ninh (1433 - 1459) và trong dòng họ có người từ Trung Đô vào huyện Vũ Tiên - phủ Kiến Xương (Thái Bình). Sau lại di sang huyện Giao Thủy dựng ấp tại xóm giữa đặt tên theo quê cũ là Hội Khê. Thời gian đó đất bãi chưa có người, các cụ đã mở đất, mở bãi dựng là là một trong 5 tổ dựng làng. 
Kể từ đó các làng xã ngày càng phát triển, dân cư đông đúc thêm, nghề nông mở mang, đời sống thịnh vượng
Năm 1888 thành lập huyện Hải Hậu, các thôn Trà Trung, Trà Hạ thuộc tổng Kiên Trung, Hải Hậu.
Tháng 6/1947 hai xã Trà Trung và Hội Nam sáp nhập thành xã mới lấy tên là xã Hải Nam thuộc huyện Hải Hậu tỉnh Nam Định.
Đầu năm 1953 thôn Trung Thành (xã Phan Chu Trinh cũ) sáp nhập vào xã Hải Nam. Đến tháng 3/1956 lại tách thôn Trung Thành ra khỏi xã Hải Nam để thành lập xã Hải Vân. Đồng thời sáp nhập thôn Hội Khê Ngoại xã Xuân Hòa (huyện Xuân Trường) và trại Hà Quang (xã Hải Phúc) vào xã Hải Nam.