Thần điêu hiệp lữ

Thần điêu hiệp lữ () hay Thần điêu đại hiệp là một tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung. Tác phẩm được đăng tải lần đầu tiên trên tờ Minh báo vào ngày 20 tháng 5 năm 1959 và được đăng liên tục trong ba năm.
Thần điêu hiệp lữ là phần hai trong bộ Xạ điêu tam bộ khúc. Bối cảnh của Thần điêu hiệp lữ là vào cuối thời Nam Tống, khi quân Mông Cổ đã lớn mạnh, tiêu diệt hầu hết châu Á, châu Âu, đang trực tiếp uy hiếp an nguy của Nam Tống.
Câu chuyện xoay quanh tình yêu của hai nhân vật chính là Dương Quá và Tiểu Long Nữ giữa những cuộc chiến tang thương đẫm máu cả trên giang hồ lẫn chiến trường.
Cũng giống như những tác phẩm khác của Kim Dung, Thần điêu hiệp lữ đã được tác giả chỉnh sửa nhiều lần. Nội dung của bản lưu hành hiện tại có rất nhiều điểm khác biệt so với lần phát hành đầu tiên.
Cốt truyện.
Thời niên thiếu của Dương Quá.
Lý Mạc Sầu (trong bản đầu tiên có tên là Lý Mạc Thu) tìm cách giết hại gia đình Lục Lập Đỉnh. Nguyên nhân bởi những mối hận tình trong quá khứ của người anh trai ông và chị dâu là Lục Triển Nguyên và Hà Nguyên Quân. Sau đó hai vợ chồng Võ Tam Thông lại đứng ra bảo vệ con gái (Lục Vô Song) và cháu gái (Trình Anh) của Lục Lập Đỉnh, vì Lý Mạc Sầu định giết luôn 2 cô bé (Lục Vô Song bị thương ở chân). Lúc đó cô bé Quách Phù và Kha Trấn Ác (sư phụ của Quách Tĩnh) trên đường đi tìm tung tích Hoàng Dược Sư khi đi ngang qua Giang Nam cũng ra tay giúp sức đánh Lý Mạc Sầu.
Quách Phù sai đôi chim điêu tấn công Lý Mạc Sầu. Lúc đó thì cậu bé Dương Quá xuất hiện cố gắng giải nguy cho 2 cô bé Trình Anh và Lục Vô Song. Lý Mạc Sầu định phóng ngân châm hạ độc Dương Quá nhưng Hoàng Dược Sư xuất hiện kịp thời nên không thể ra tay hạ Dương Quá, chỉ kịp bắt Lục Vô Song bỏ đi, Hoàng Dược Sư cứu được Trình Anh. Trong lúc đuổi theo Lý Mạc Sầu, Dương Quá do nghịch châm nên đã bị trúng độc. Sau đó Hoàng Dược Sư bỏ đi trước khi vợ chồng Quách Tĩnh, Hoàng Dung đến làm phiền mình.
Âu Dương Phong xuất hiện, luôn trong tư thế trồng cây chuối vì bị tẩu hỏa nhập ma. Sau khi ép Dương Quá nhận làm cha nuôi, ông cứu chữa, truyền Cáp Mô Công cho cậu bé rồi trốn đi. Sau này, Dương Quá đã gặp lại Âu Dương Phong ở đỉnh Hoa Sơn khi Quách Tĩnh và Hoàng Dung xuất hiện. Hai vợ chồng gặp lại con gái Quách Phù và Kha Trấn Ác rồi họ giúp chữa chạy cho Dương Quá. Dương Quá một mặt theo gia đình Quách Tĩnh - Hoàng Dung, một mặt vẫn bí mật gặp gỡ và giúp đỡ Âu Dương Phong và được ông ta truyền thụ "Cáp mô công" (Một số bản dịch là "Hàm mô công").
Quách Tĩnh - Hoàng Dung đưa Dương Quá và hai người con trai của Võ Tam Thông (tên Võ Tu Văn và Võ Đôn Nho) ra đảo Đào Hoa. Càng lớn, Dương Quá càng giống cha mình (Dương Khang) khiến Hoàng Dung lo sợ lẫn nghi ngờ Dương Quá. Hoàng Dung không truyền thụ võ công cho cậu bé mà chỉ dạy cậu ta sách Luận ngữ và các đạo đức, lễ nghĩa làm người. Trong một lần đánh nhau với anh em họ Võ, Dương Quá sử dụng "Cáp mô công" đả thương 2 anh em, bị Hoàng Dung phát giác. Do vậy, Quách Tĩnh phải đưa Dương Quá lên núi Chung Nam xin gia nhập phái Toàn Chân, mời Triệu Chí Kính làm sư phụ.
Tuy nhiên Dương Quá rất ghét tính nhỏ nhen của Triệu, và Triệu chỉ truyền khẩu quyết chứ không dạy võ công cho Dương Quá. Vì vậy, trong cuộc tỉ thí cuối năm Dương Quá không biết cách thi triển võ công của phái Toàn Chân, và bất đắc dĩ dùng Hàm Mô Công làm bị thương một vài đệ tử lớn hơn. Dương Quá bỏ chạy sang Cổ Mộ và được Tiểu Long Nữ cứu giúp. Lúc này, Tiểu Long Nữ mười tám tuổi, lớn hơn Dương Quá vài tuổi, nên Dương Quá gọi Tiểu Long Nữ là cô cô. Dương Quá được dạy cho các võ công của phái Cổ Mộ, một phái được sáng lập bởi tổ sư bà bà Lâm Triều Anh, người tình xưa của Vương Trùng Dương, với các võ công chuyên khắc chế chiêu thức của phái Toàn Chân.
Một lần khi luyện "Ngọc nữ tâm kinh", vì có hai đạo sĩ là Triệu Chí Kính và Doãn Chí Bình (trong bản hiệu đính năm 2004, được đổi tên thành Chân Chí Bình ) bắt gặp, Tiểu Long Nữ kinh động bị nội thương nghiêm trọng, nguy hại đến tính mạng. Tiểu Long Nữ dọa giết Dương Quá rồi tự sát làm Dương Quá hoảng sợ chạy ra khỏi Cổ Mộ. Bên ngoài, chàng gặp Hồng Lăng Ba, đệ tử thân tín của Lý Mạc Sầu đang đi tìm cổ mộ với sự bí mật theo dõi của sư phụ. Dương Quá đưa Hồng Lăng Ba vào trong Cổ Mộ gặp Tiểu Long Nữ, Lý Mạc Sầu cũng bí mật vào sau.
Bên trong mộ, hai bên giao đấu kịch liệt, và Dương Quá lấp cửa chính của ngôi mộ để cả bốn người cùng bị chôn sống. Sau đó tình cờ Dương Quá phát hiện ra lối ra bí mật khỏi Cổ Mộ dưới một con suối ngầm đằng sau khe núi, nên đã cùng với Tiểu Long Nữ lặn theo dòng suối thoát ra ngoài. Lý Mạc Sầu cùng Hồng Lăng Ba bám theo nhưng vì không biết bơi nên kiệt sức và ngất ở hang. Chàng cũng tình cờ phát hiện ra "Cửu âm chân kinh" viết trên trần hang đá và cùng Tiểu Long Nữ luyện bộ kinh này. Nhờ đó công lực của cả hai tiến bộ vượt trội, đỡ được nhiều đòn hiểm trong lúc đánh nhau với các cao thủ.
Một lần Âu Dương Phong xuất hiện thăm Dương Quá, Tiểu Long Nữ bị điểm huyệt không cử động được. Lợi dụng lúc này, Doãn Chí Bình đã bịt mắt cưỡng bức Tiểu Long Nữ rồi trốn đi, nhưng nàng lại cứ nghĩ đó là Dương Quá nên tự nguyện hiến dâng cơ thể, và say sưa nằm ngủ sau khi Doãn Chí Bình đã thỏa mãn, bỏ đi. Dương Quá tạm biệt cha nuôi quay lại chỗ Tiểu Long Nữ. Nàng muốn làm vợ của Dương Quá, nhưng chàng ngẩn ngơ không hiểu đầu đuôi ra sao. Quá chán chường và thất vọng, Tiểu Long Nữ bỏ đi. Dương Quá yêu Tiểu Long Nữ từ đây.
Rời Cổ Mộ, Dương Quá lưu lạc giang hồ.
Dương Quá ban đầu không chịu nhận Tiểu Long Nữ làm vợ vì vẫn còn lo ngại đến đạo lý trong sách Luận Ngữ mà chàng từng học. Tiểu Long Nữ tức giận và bỏ đi. Trong khi lưu lạc giang hồ, Dương Quá đã hỏi thăm xem có ai gặp nàng không. Sau đó, Dương Quá gặp Lục Vô Song và cứu Lục thoát khỏi tay Toàn Chân Giáo và phái Cái Bang. Lục Vô Song kể cho Dương Quá nghe lý do mình bị Toàn Chân Giáo và Cái Bang truy sát. Sau đó hai người cùng tìm cách chạy trốn khỏi sự truy sát của Lý Mạc Sầu, sư phụ của Lục Vô Song.
Trên đường chạy trốn, Dương Quá và Lục Vô Song đã gặp Gia Luật Tề con trai của Gia Luật Sở Tài. Sau đó, Lục Vô Song bị Lý Mạc Sầu bắt đi và tra hỏi về bí kíp "Ngũ độc thần chưởng". Trình Anh và Dương Quá liên thủ để cứu Lục Vô Song. Mặc dù liên thủ nhưng hai người vẫn không thắng được Lý Mạc Sầu. Lúc này Gia Luật Tề, cùng cô con gái lớn của Quách Tĩnh là Quách Phù và anh em họ Võ liên tiếp xuất hiện và liên thủ cùng Dương Quá
Lý Mạc Sầu thấy tình thế không xong bèn dùng Băng Phách Ngân Châm phóng về hai anh em họ Võ nhưng hai anh em đã được Dương Quá thông báo trước nên đã tránh kịp ám khí hiểm độc từ Lý Mạc Sầu. Dương Quá vì không muốn gặp Quách Phù nên bỏ đi, đi đến Hoa Sơn tại đây chàng gặp Bắc Cái Hồng Thất Công và Tây Độc Âu Dương Phong. Hai người tỉ thí võ công và bị thương. Dương Quá được Hồng Thất Công truyền dạy cho Đả cẩu bổng pháp đề thay mặt ông ta thi triển với Âu Dương Phong. Tây Độc cũng chỉ Dương Quá cách phá giải Đả Cẩu Bổng Pháp của Bắc Cái.
Dương Quá học đến chiêu thứ 36 trong Đả cẩu bổng pháp là Thiên Hạ Vô Cẩu, chiêu thức này làm Tây Độc mất hết một đêm để suy nghĩ cách giải đến đầu bạc trắng. Sau đó Tây Độc nhận ra mình là ai và ông cùng Bắc Cái đã ôm nhau cười to đến chết trên đỉnh Hoa Sơn. Sau khi chôn cất cho hai vị tiền bối võ lâm xong, Dương Quá lại cất bước giang hồ. Trên đường hành tẩu Dương Quá đi đến Lục Gia Trang cải trang thành ăn mày Cái Bang để tham dự Đại hội Anh Hùng.
Đại hội xuất hiện một vị khách không mời mà đến, có công lực thậm chí nhỉnh hơn Quách Tĩnh: Kim Luân Pháp Vuơng - quốc sư Mông Cổ, dắt theo 2 đồ đệ là Hoắc Đô và Đạt Nhĩ Ba. Lúc này Kim Luân Pháp Vương và hai đệ tử là Đạt Nhĩ Ba và Hoắc Đô đến để tranh giành chức Võ Lâm Minh Chủ. Hai bên quy định ai thắng hai trên ba trận sẽ làm minh chủ võ lâm. Trận thứ nhất, Hoắc Đô không đánh thắng được Chu Tử Liễu liền giở độc thủ bằng cách lén phóng ám khí, bên Kim Luân pháp vương thắng trận này.
Dương Quá gặp lại Tiểu Long Nữ và sóng gió giang hồ.
Trử Đông Sơn ra đánh cùng Đạt Nhĩ Ba ở trận thứ hai. Lúc này Tiểu Long Nữ xuất hiện. Trước sự chứng kiến của anh hùng thiên hạ Dương Quá và Tiểu Long Nữ coi như ở chỗ không người, họ trò chuyện và kể cho nhau nghe những ngày tháng xa nhau. Trở lại với trận đấu của Ngự Tuyết Ẩn và Đạt Nhĩ Ba lúc này đang đến hồi gay cấn. Cả hai người đều thầm khen ngợi đối thủ của mình. Đột nhiên hai người dùng cây thiết tương và cây kim chử chém mạnh vào nhau, cây thiết tương của Điếm Thương Ngư Ẩn bị huyền trượng của Đạt Nhĩ Ba đánh gãy văng trúng Tiểu Long Nữ. Tuy mảnh vỡ chỉ chạm nhẹ vào ngón chân cái của nàng, nhưng Dương Quá nổi giận đùng đùng. Cả hai kẻ này đều không biết rằng Tiểu Long Nữ trong lòng Dương Quá luôn là tối thượng. Thật ra Dương Quá cũng yêu luôn Tiểu Long Nữ sau một thời gian xa nhau. Và Dương Quá tham chiến.
Chàng đánh bại Hoắc Đô, sau đó tiếp tục giao chiến và đùa cợt với Đạt Nhĩ Ba. Đạt Nhĩ Ba tính tình thật thà, thấy Dương Quá võ công tài giỏi lại biết nói tiếng Mông Cổ (kì thực chỉ là nhại lại) thì lầm tưởng là đại sư huynh đã mất của hắn nên không dám đấu hết sức, khiến Kim Luân Pháp Vương vô cùng tức giận. Hai người giằng có hồi lâu, cuối cùng Dương Quá dùng "Di hồn đại pháp", một tuyệt kĩ trong Cửu Âm chân kinh, làm bất tỉnh Đạt Nhĩ Ba.
Kim Luân pháp vương rất tức giận, nhảy vào tham chiến với sư phụ của Dương Quá là Tiểu Long Nữ. Tiểu Long Nữ đánh không lại, Dương Quá lấy cây thiết tương đánh gãy một chiếc luân của Kim Luân pháp vương, giải cứu cho nàng. Nhóm Kim Luân định xông lên thì bị Quách Tĩnh dùng Giáng Long chưởng đánh lui, đành căm hận bỏ đi. Sau khi đánh đuổi Kim Luân Pháp Vương, Dương Quá và Tiểu Long Nữ được mời lại tại đại hội anh hùng. Tại đây Quách Tĩnh đã ngỏ lời muốn gả con gái mình là Quách Phù cho Dương Quá nhưng Dương Quá từ chối vì trong lòng Dương Quá đã có Tiểu Long Nữ. Quách Tĩnh nóng giận trước lời nói của Dương Quá rằng đã yêu sư phụ của mình nên đuổi Dương Quá đi.
Sau khi bị Dương Quá từ chối, Quách Phù liền đi tìm Dương Quá để hỏi rõ nhưng bị Kim Luân Pháp Vương bắt đi. Hoàng Dung sau khi biết con gái mình đi tìm Dương Quá liền đi tìm con nhưng khi đến một quán ăn thì gặp Dương Quá, Long Nữ và Kim Luân Pháp Vương. Pháp Vương định bắt cả Hoàng Dung nhưng Dương Quá ra tay ngăn chặn. Dương Quá và Tiểu Long Nữ song kiếm hợp bích đánh đuổi được Kim Luân Pháp Vương lấy được thuốc giải cho Chu Tử Liễu và cũng cho Hoắc Đô thuốc giải độc. Hoàng Dung với hai anh em họ Võ, Quách Phù và hai sư đồ Dương Quá vào một nhà trọ nghỉ chân một đêm.
Tại đây, Hoàng Dung nói với Tiểu Long Nữ rằng nếu yêu nhau sẽ gây tiếng xấu cho Dương Quá và Dương Quá sau khi ở Cổ Mộ một thời gian sẽ nhớ tới thế giới bên ngoài. Sau khi nghe vậy Tiểu Long Nữ lại bỏ đi. Sau khi Tiểu Long Nữ bỏ đi, Dương Quá lại đi tìm rồi gặp lại được Trình Anh và Lục Vô Song. Ở đây, Dương Quá cũng được Đông Tà Hoàng Dược Sư dạy cho Đàn Chỉ Thần Công và Ngọc Tiêu Kiếm Pháp để đối phó với Lý Mạc Sầu.
Gặp Lại Tiểu Long Nữ.
Trong một lần luyện công bị thương, Tiểu Long Nữ đã được Công Tôn Chỉ cứu và đưa về Tuyệt Tình Cốc. Công Tôn Chỉ là cốc chủ của Tuyệt Tình Cốc, là con người bề ngoài thanh lịch nhưng trong lòng độc ác và chứa đầy mưu tính. Tiểu Long Nữ vì quá thương nhớ Dương Quá nên đã mắc kế của Công Tôn Chỉ mà nhận lời lấy hắn. Trong một lần tình cờ, Dương Quá đã gặp Chu Bá Thông tại trại của quân Mông Cổ. Dương Quá đi theo Chu Bá Thông (lúc đó đã bị một đám người bắt, chính là con gái của Công Tôn Chỉ) và đến được Tuyệt Tình Cốc. Tình cờ lang thang trong vườn hoa Tình, Dương Quá đã gặp được Tiểu Long Nữ (Khi đó Tiểu Long Nữ sắp cưới Công Tôn Chỉ).
Tiểu Long Nữ gặp lại Dương Quá đã nhận ra tình cảm của mình nên từ chối làm vợ của Công Tôn Chỉ làm ông ta tức giận và luôn làm khó Dương Quá, ngặt nỗi con gái của Công Tôn Chỉ lại rất yêu Dương Quá. Bị Công Tôn Chỉ hại, Dương Quá bị trúng độc hoa Tình, và bị hắn tra tấn bằng độc hoa tình. Dương Quá rớt xuống 1 chiếc giếng và gặp được Cầu Thiên Xích là vợ của Công Tôn Chỉ và là em gái của Thiết Chưởng Thủy Thượng Phiêu Cầu Thiên Nhẫn.
Sau khi cứu Cầu Thiên Xích, Dương Quá được Cầu Thiên Xích gả con gái nhưng đã từ chối, vì vậy bà ta ra yêu sách muốn có thuốc giải phải lấy đầu của hai vợ chồng Quách Tĩnh và Hoàng Dung để trả thù cho đại ca Cầu Thiên Trượng của bà ta. Vì lầm tưởng Quách Tĩnh - Hoàng Dung là hung thủ giết cha mình (Dương Khang) qua lời kể của Cô Ngốc (sư điệt của Hoàng Dược Sư), Dương Quá cùng Tiểu Long Nữ về Tương Dương tìm cách "báo thù" và để làm một công đôi việc: kiếm được thuốc giải của Cầu Thiên Xích. Nhiều lần có cơ hội, nhưng Dương Quá nhận ra Quách Tĩnh là vị anh hùng chính trực, vì nước vì dân nên chàng đã xả thân cứu Quách Tĩnh khỏi quân Mông Cổ.
Lúc này Hoàng Dung đã sinh được cặp song sinh một nam một nữ. Lý Mạc Sầu tưởng đây là con của Dương Quá - Long Nữ nên đã bắt bé gái đi để sau này hòng bắt Tiểu Long Nữ giao ra bí kíp Ngọc Nữ Tâm Kinh. Để giúp đỡ anh em họ Võ, Dương Quá đã vô tình làm Tiểu Long Nữ hiểu lầm và bỏ đi, nhưng chàng lại cự cãi với Quách Phù nên bị Phù chặt mất cánh tay phải. Chàng lang thang trong rừng hoang, được con thần điêu cứu và giúp trị thương, sau đó dẫn đến nơi ở của Độc Cô Cầu Bại. Ở đây Dương Quá đã lấy được thanh Huyền Thiết Trọng Kiếm và học được võ công của Độc Cô Cầu Bại.
Để trút giận nỗi đau bị chặt đứt cánh tay, Dương Quá đã cướp đi con của Hoàng Dung là Quách Tương (Hoàng Dung đánh bại Lý Mạc Sầu để tìm lại con gái) và trở về núi Chung Nam để mong gặp lại Tiểu Long Nữ ở đó. Tình cờ, Tiểu Long Nữ biết được mình bị tên đạo sĩ Doãn Chí Bình làm nhục thì đã theo lên núi Chung Nam để trả thù (lúc đó Toàn Chân Giáo đang bị quân Mông Cổ khống chế). Tiểu Long Nữ đã đánh nhau với đạo sĩ Toàn Chân Giáo và Kim Luân Pháp Vương bị thương nặng, đúng lúc Dương Quá vừa lên đến nơi. Tức giận, Dương Quá đã đánh bại Kim Luân Pháp Vương và đám đạo sĩ, rồi cùng Tiểu Long Nữ bái đường thành thân ngay trong hậu điện cung Trùng Dương, sau đó đưa nàng và Quách Tương vào Cổ Mộ.
Những tưởng khi đó sẽ chữa được nội thương của Tiểu Long Nữ, nhưng không ngờ lại bị Quách Phù hạ độc thủ (vì tưởng là Lý Mạc Sầu). Ngay cả Đoàn Trí Hưng (cao thủ nhất dương chỉ, lúc này đã xuất gia và mang pháp hiệu là Nhất Đăng) cũng không cứu nổi. Thân mang trọng bệnh, hai vợ chồng Dương Quá - Tiểu Long Nữ trở về Tuyệt Tình Cốc. Tại Tuyệt tình Cốc, Tiểu Long Nữ chấp nhận cái chết để lấy được thuốc giải đôc hoa tình cho Dương Quá. Công Tôn Chỉ bị Cầu Thiên Xích dùng mưu lừa làm cả hai cùng rơi xuống hốc đá mà chết. Lý Mạc Sầu biết mình hết hy vọng giải độc, lại biết thêm nhiều bí mật về mối tình trước đây, rằng ả đã quá si tình mà làm nhiều điều độc ác nhưng vô dụng. Ả đuổi theo bóng dáng của người yêu rồi nhảy vào đám lửa.
Dương Quá không chịu uống thuốc giải độc hoa Tình, muốn cùng Tiểu Long Nữ nguyện sống chết có nhau. Tiểu Long Nữ vì biết mình khó qua khỏi, không muốn Dương Quá vì quá thương tiếc nên đã nhảy xuống vực sâu tự vẫn. Hoàng Dung phải bịa chuyện "Nam Hải thần ni" đưa Tiểu Long Nữ đi chữa trị và truyền thụ võ công để Dương Quá không quá đau lòng mà tự sát.
Trùng phùng cùng Tiểu Long Nữ.
Mười sáu năm sau, Dương Quá giờ đây đã trở thành cao thủ võ lâm, chuyên đi hành hiệp trượng nghĩa cứu giúp giang hồ. Mọi người thường gọi chàng là Thần điêu đại hiệp vì thấy chàng luôn đi bên cạnh một con chim điêu to lớn, đồng thời Dương Quá cũng luôn đeo mặt nạ khi hành sự. Dương Quá cũng gặp lại Quách Tương ở bến Phong Lăng giờ đây đã là một thiếu nữ 16 tuổi. Thấy Quách Tương còn nhỏ, tính nết lại khác hẳn Quách Phù, rất dễ mến, muốn bảo vệ cho Quách Tương. Chàng đưa cho Quách Tương ba mũi kim châm, tượng trưng cho ba điều ước mà Dương Quá ban cho nàng.
Đến ngày sinh nhật của Quách Tương, Dương Quá mời các cao thủ võ lâm đi đánh bọn Mông Cổ, cũng là mừng Quách Tương ba món quà sinh nhật. Một món quà là hơn hai nghìn cái tai người của quân Mông Cổ, một món quà là pháo hoa làm tín hiệu đốt cháy kho lương của giặc, món quà cuối cùng là Đạt Nhĩ Ba đánh thắng Hoắc Đô, vạch trần âm mưu lật đổ Cái Bang của Hoắc Đô, trả thù cho bang chủ Lỗ Hữu Cước.
Trên đường qua phủ Gia Hưng, Dương Quá tình cờ bắt gặp 4 người Sa Thông Thiên, Hầu Thông Hải, Bành Liên Hổ và Linh Trí thượng nhân đang vây công Kha Trấn Ác. Dương Quá cứu được họ Kha, 4 tên kia khi thấy Dương Quá giống cha là Dương Khang quá thì sợ hãi, để lộ bí mật ngày xưa về cái chết của Dương Khang. Chính y vì muốn giết Hoàng Dung nên trúng độc mà chết. Dương Quá ban đầu không tin, nhưng khi tìm được bia mộ của cha được Khưu Xứ Cơ lập trong miếu Vương Thiết Thương thì chàng đành chấp nhận rằng cha mình là kẻ đại gian đại ác, kẻ đã bán nước nhận giặc làm cha cũng như giết chết 5 vị sư phụ của Quách Tĩnh, cũng như hiểu được sự căm ghét và đề phòng của Kha Trấn Ác và Hoàng Dung đối với mình lúc nhỏ. Dương Quá phá bia mộ đi, lập lại bia mộ mới cho cha, tội lỗi của Dương Khang đến đây xem như được che mờ đi bởi chiến công của con trai.
Dương Quá sau khi làm xong đại sự, liền trở về Tuyệt Tình cốc chờ Tiểu Long Nữ. Đến kì hạn 16 năm, không thấy bóng dáng Tiểu Long Nữ, chàng liền nhảy xuống Đoạn Trường Nhai tự vẫn. Tình cờ thay ở dưới đáy Tuyệt tình cốc có một sơn động mà Tiểu Long Nữ đã sống ở đó 16 năm. Dương Quá gặp lại Tiểu Long Nữ, hai người leo lên và trở về thành Tương Dương.
Kim Luân Pháp vương và Hoàng Dược Sư, Đoàn Trí Hưng, Hoàng Dung, Chu Bá Thông xuất hiện; Kim Luân Pháp vương bị các cao thủ kia vây đánh, trói vào gốc đá. Gã dụ dỗ Quách Tương cởi trói rồi bắt cóc cô. Gã biểu diễn võ công rất đẹp mắt, có nguyện vọng muốn truyền võ nghệ cho Quách Tương nhưng cô không chấp nhận 1 tên xâm lược nên từ chối.
Tại thành Tương Dương, Dương Quá cùng Tiểu Long Nữ cùng mọi người hăng hái chống giặc, xả thân vì nước. Riêng Dương Quá lập được đại công, cứu sống Quách Tương, tiêu diệt Đại Hãn Mông Kha của Mông Cổ bằng môn võ Ám Nhiên Tiêu Hồn Chưởng. Kim Luân Pháp Vương bị đài cao đè xuống và chết trong biển lửa.
Trên đỉnh Hoa Sơn, Dương Quá cùng mọi người về thăm mộ Bắc Cái, Tây Độc, đồng thời cũng lập ra "Ngũ Tuyệt" mới là Đông Tà, Tây Cuồng, Nam Tăng, Bắc Hiệp và Trung Ngoan Đồng. Tại đây họ cũng gặp nhà sư Giác Viễn và Trương Tam Phong (lúc đó ông chỉ mới 14 tuổi) cùng với bộ Cửu dương chân kinh, mở ra bộ tiểu thuyết cuối cùng trong Xạ điêu tam bộ khúc.
Nhân vật.
Nhân vật phụ.
Sau này Độc cô Cầu bại còn xuất hiện trong bộ truyện Tiếu ngạo giang hồ, truyền lại cho đời Độc cô cửu kiếm lừng danh
Bài thơ tình của Lý Mạc Sầu trong tiểu thuyết.
Lý Mạc Sầu luôn xuất hiện một cách rất đặc biệt, chưa thấy người đã nghe tiếng hát, với câu hỏi đã làm loài người trăn trở tự nghìn xưa: "Hỏi thế gian, ái Tình là chi? Mà đôi lứa hẹn thề sống chết". Thực ra, đây là câu trích trong bài "Mô ngư nhi - Nhạn khâu" () của Nguyên Hiếu Vấn - (, Trung Quốc) khi đi chơi qua sông Phần, gặp một con nhạn yếu sức rơi xuống chết bên đường. Ông đắp cho con nhạn một nấm mộ; năm sau đi qua chốn cũ, nhớ lại chuyện xưa, làm bài từ này: