Trà Giang (diễn viên)

Nguyễn Trà Giang (sinh năm 1942 tại Quảng Ngãi) là một diễn viên điện ảnh Việt Nam. Bộ phim đầu tiên bà tham gia là phim "Một ngày đầu thu" năm 1962 (đạo diễn Huy Vân), và bộ phim cuối cùng là "Dòng sông hoa trắng" năm 1989 (đạo diễn Trần Phương). Bà cũng tham gia nhiều bộ phim nổi tiếng và đoạt nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế như: "Chị Tư Hậu", "Vĩ tuyến 17 ngày và đêm". Trà Giang được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân vào năm 1984 và là diễn viên điện ảnh đầu tiên được phong tặng danh hiệu này.
Sự nghiệp.
Năm 1959, bà theo học lớp Diễn viên (khóa I) Trường Điện ảnh Việt Nam cùng thời với Thụy Vân, Lâm Tới, Trần Phương, Thế Anh...
Năm 1961, ở tuổi 19, bà bắt đầu đóng phim sự hướng dẫn của giáo viên, nghệ sĩ nhân dân Liên Xô Azhdar Ibragimov (1919 - 1993) với vai chị Kiên trong phim Một ngày đầu thu (đạo diễn Huy Vân). Đây vai diễn đầu tiên của bà sau khi tốt nghiệp. Ra trường, bà về công tác tại Hãng phim truyện Việt Nam từ năm 1962.
Năm 1962, bộ phim Một ngày đầu thu hoàn thành. Cũng trong năm này, khi đã là một diễn viên chuyên nghiệp, Trà Giang đóng vai chính trong phim Chị Tư Hậu (đạo diễn NSND Phạm Kỳ Nam). Năm 1963, bộ phim này đã được trao giải Bạc tại Liên hoan phim quốc tế Moskva lần thứ 3. Bộ phim được phát hành dưới sự phân phối của Liên Xô với tựa đề "Женщина с южного берега".
Năm 1972, khi 30 tuổi, bà đóng vai chính nổi tiếng nhất của mình - với đạo diễn NSND Hải Ninh trong bộ phim Vĩ tuyến 17 ngày và đêm
trong vai một phụ nữ miền Nam Việt Nam tên Dịu, người nổi dậy chống lại những kẻ áp bức và ức hiếp của chế độ cai trị, lúc này bà cùng họa sĩ - NSƯT Lê Minh Hiền, đạo diễn - NSND Bùi Đình Hạc, nhà quay phim - NSND Đoàn Quốc, và đạo diễn - NSND Hải Ninh đại diện Việt Nam tham dự Liên hoan phim quốc tế Moskva. Năm 1973, bộ phim này được trình chiếu trong chương trình tranh giải của Liên hoan phim Quốc tế Moskva lần thứ 8. Trà Giang đã đoạt giải diễn viên nữ xuất sắc nhất tại Liên hoan phim này. Phim cũng được giải của Hội đồng Hòa bình Thế giới.
Năm 1973, bộ phim Chị Tư Hậu đã được trao giải Bông sen vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 2 tại Hà Nội. Cũng năm này bà đóng phim một vai chính trong bộ phim Em bé Hà Nội. Trước đó, bà từng nổi tiếng khi khắc họa hình tượng người phụ nữ trong Chị Tư Hậu và Vĩ tuyến 17 ngày và đêm thời điểm này bà vừa mới sinh con gái đầu lòng, Hoàng Tích Chỉ đã đến thăm tận nhà và "tặng" cho bà kịch bản như là lời mời tham gia bộ phim ngay khi đọc kịch bản phim, Trà Giang đồng ý nhận lời đóng phim mặc dù số tiền thù lao rất ít ỏi. Bộ phim nhận sự phản hồi tích cực từ khán giả xem phim trong nước và quốc tế.
Năm 1976, bà tham gia phim Ngày lễ Thánh với vai Nhân, vai diễn này giúp bà đoạt giải nữ diễn viên chính xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 4. Bộ phim đã được giải bông sen bạc tại liên hoan phim Việt Nam năm 1977 và giúp đạo diễn Bạch Diệp giành Giải thưởng nhà nước về Văn học - Nghệ thuật.
Năm 1988, bà tiếp tục giành giải Nữ diễn viên xuất sắc tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 8 qua vai diễn Bà Ba Cẩn trong bộ phim Hoàng Hoa Thám của NSND Trần Phương và vai Hương trong bộ phim Huyền thoại về người mẹ của NSND Bạch Diệp, bà cũng là nữ diễn viên hiếm hoi chiến thắng 2 lần ở mảng này.
Năm 1989, bà đóng vai nữ biệt động Hiền trong bộ phim Dòng sông hoa trắng rồi dừng hẳn sự nghiệp diễn xuất.
Năm 1984, ở tuổi 42, bà là một trong năm nghệ sĩ điện ảnh được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân đợt đầu tiên.
Bên cạnh điện ảnh, Trà Giang còn thử sức trong lĩnh vực hội họa và đã có triển lãm tranh vào năm 2004 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ngoài ra, bà còn liên tiếp 7 lần là thành viên Hội đồng Giám khảo cuộc thi Hoa hậu Việt Nam. Trà Giang còn là đại biểu Quốc hội khóa V, VI và VII từ năm 1975 đến năm 1987.
Cùng với các đạo diễn, diễn viên gồm NSND Nguyễn Ngọc Quỳnh, NSND Ngô Mạnh Lân, NSND Phương Thanh, NSND Hải Ninh, NSƯT Thanh Tú, NSND Nguyễn Hồng Sến, NSND Trần Vũ, NSND Bùi Đình Hạc, NSND Bạch Diệp, NSND Lâm Tới bà có tên trong "Bách khoa toàn thư điện ảnh Liên Xô".
Các phim đã tham gia.
Trong gần 30 năm hoạt động, nghệ sĩ Trà Giang đã đóng gần 20 bộ phim, trong đó có:
Sau này bà còn đóng một số phim video như:
Đời tư.
Bố của nghệ sĩ Trà Giang là nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Văn Khánh. Chồng của bà là Nghệ sĩ ưu tú, giáo sư âm nhạc Nguyễn Bích Ngọc. Hai vợ chồng có một người con gái cũng nổi tiếng trong lĩnh vực nghệ thuật là nghệ sĩ dương cầm Bích Trà, trước kia cô sinh sống và làm việc chủ yếu ở Luân Đôn, nhưng trong bối cảnh Đại dịch Covid-19, Bích Trà đã chuyển đến Hồng Kông. Hiện tại Trà Giang đang sinh sống ở Thành phố Hồ Chí Minh.