Chảy máu

Chảy máu hay còn gọi là xuất huyết là tình trạng máu chảy ra khỏi hệ tuần hoàn do các mạch máu bị tổn thương. Chảy máu có thể xảy ra bên trong cơ thể (nội thương), hoặc bên ngoài cơ thể thông qua đường mở tự nhiên như miệng, mũi, tai, niệu đạo, âm đạo hoặc hậu môn, hoặc thông qua vết thương đâm xuyên qua da (ngoại thương). Giảm dung lượng máu là sự giảm mạnh lượng máu trong cơ thể, và cái chết do mất máu quá nhiều được gọi là trầm máu. Thông thường, một người khỏe mạnh có thể chịu đựng mất từ 10-15% tổng lượng máu mà không gặp khó khăn nghiêm trọng về mặt y tế (so sánh với quy trình hiến máu thường là 8-10% tổng lượng máu của người hiến máu). Việc ngừng hoặc kiểm soát chảy máu được gọi là hệ thống dừng máu (hemostasis) và là một phần quan trọng trong cấp cứu cơ bản và phẫu thuật.
Sơ cấp cứu khi bị chảy máu.
Tạo áp lực trực tiếp lên vết thương, sử dụng gạc không dính và băng thun băng bó ngoài vết thương. Có thể quấn 2 lần nếu cần thiết. Có thể nâng phần chi bị thương cao hơn vị trí bơm máu của tim nếu việc này thoải mái hơn cho người bị thương.
Nguyên nhân.
"Xem thêm: Vết thương" 
Chảy máu xảy ra do chấn thương gây ra, điều kiện y tế cơ bản hoặc sự kết hợp của cả hai.
Chấn thương do va đập.
Chảy máu do chấn thương là kết quả của một loại chấn thương nào đó. Có nhiều loại vết thương khác nhau có thể gây ra chảy máu do chấn thương. Những loại này bao gồm: 
Các mẫu chấn thương, đánh giá và điều trị sẽ thay đổi tùy theo cơ chế của chấn thương. Chấn thương đập vào gây tổn thương thông qua hiệu ứng sốc, tức là tập trung năng lượng trên một khu vực. Vết thương thường không thẳng và da không bị gãy gập có thể che giấu tổn thương đáng kể. Chấn thương thường đi theo đường đi của vật thể gây tổn thương. Vì năng lượng được áp dụng một cách tập trung hơn, nên cần ít năng lượng hơn để gây ra tổn thương đáng kể. Bất kỳ cơ quan nào trong cơ thể, bao gồm xương và não, cũng có thể bị tổn thương và chảy máu. Sự chảy máu có thể không dễ dàng được nhận thấy; các cơ quan nội tạng như gan, thận và lá lách có thể chảy máu vào bụng. Dấu hiệu duy nhất có thể xuất hiện là sự mất máu. Chảy máu từ các lỗ hở trên cơ thể, chẳng hạn như hậu môn, mũi, hoặc tai có thể là dấu hiệu của chảy máu nội tạng. Chảy máu sau một thủ thuật y tế cũng thuộc vào danh mục này.
Tình trạng sức khỏe.
"Chảy máu y khoa" chỉ ra sự xuất huyết do một tình trạng sức khỏe cơ bản (nghĩa là những nguyên nhân của việc chảy máu không phải trực tiếp do chấn thương). Máu có thể thoát ra từ mạch máu do 3 mẫu tổn thương cơ bản sau:
Cơ sở khoa học cơ bản cho quá trình đông máu và cơ chế kiểm soát chảy máu được thảo luận chi tiết trong các bài báo về đông máu, kiểm soát chảy máu và các bài liên quan. Thảo luận ở đây giới hạn trong phạm vi các khía cạnh thực tiễn phổ biến của quá trình hình thành cục máu gây ra sự chảy máu.
Một số tình trạng y tế cũng có thể làm cho bệnh nhân dễ chảy máu. Đây là những tình trạng ảnh hưởng đến chức năng kiểm soát chảy máu (hemostasis) bình thường của cơ thể. Những tình trạng này hoặc là gây ra, hoặc là do bệnh nhân có xuất huyết diatheses. Hemostasis bao gồm nhiều thành phần. Các thành phần chính của hệ thống hemostasis bao gồm tiểu cầu và hệ thống đông máu.
Tiểu cầu là các thành phần nhỏ trong máu tạo thành một tắc động mạch máu trong thành của mạch máu để ngăn chặn chảy máu. Tiểu cầu cũng sản xuất nhiều chất kích thích sản xuất cục máu. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của nguy cơ chảy máu tăng cao là tiếp xúc với thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs). Gốc mẫu cho nhóm thuốc này là aspirin, làm giảm sản xuất thromboxane. NSAIDs ức chế hoạt hóa của tiểu cầu, do đó tăng nguy cơ chảy máu. Tác dụng của aspirin là không thể đảo ngược, do đó tác dụng ức chế của aspirin tồn tại cho đến khi tiểu cầu được thay thế (khoảng mười ngày). Các NSAIDs khác như ibuprofen (Motrin) và các loại thuốc liên quan có thể đảo ngược, do đó, tác dụng lên tiểu cầu không kéo dài như aspirin.
Hệ thống đông máu bao gồm nhiều yếu tố đông máu được đặt tên và tương tác phức tạp với nhau để hình thành cục máu, như đã được thảo luận trong bài viết về đông máu. Sự thiếu hụt của các yếu tố đông máu được liên kết với tình trạng chảy máu lâm sàng. Ví dụ, thiếu hụt yếu tố VIII gây ra bệnh học cổ điển hemophilia A trong khi thiếu hụt yếu tố IX gây ra "bệnh Giáng sinh" (hemophilia B). Kháng thể đối với yếu tố VIII cũng có thể vô hiệu hóa yếu tố VII và gây chảy máu khó kiểm soát. Đây là một tình trạng hiếm gặp thường xảy ra ở những bệnh nhân lớn tuổi và những người mắc bệnh tự miễn. Một bệnh lý chảy máu thông thường khác là bệnh Von Willebrand. Nó được gây ra bởi sự thiếu hụt hoặc chức năng bất thường của yếu tố "Von Willebrand", đóng vai trò trong hoạt động kích hoạt tiểu cầu. Thiếu hụt các yếu tố khác, như yếu tố XIII hoặc yếu tố VII cũng đôi khi được quan sát, nhưng có thể không liên quan đến chảy máu nặng và không được chẩn đoán phổ biến như các bệnh lý khác.
Ngoài nguyên nhân chảy máu liên quan đến chất làm giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAID), nguyên nhân chảy máu phổ biến khác là liên quan đến thuốc warfarin (Coumadin và các loại khác). Thuốc này cần được giám sát chặt chẽ vì nguy cơ chảy máu có thể tăng đáng kể do tương tác với các loại thuốc khác. Warfarin hoạt động bằng cách ức chế sản xuất Vitamin K trong ruột. Vitamin K là yếu tố cần thiết cho quá trình sản xuất các yếu tố đông máu II, VII, IX và X trong gan. Một trong những nguyên nhân chính gây chảy máu liên quan đến warfarin là sử dụng kháng sinh. Các vi khuẩn trong ruột sản xuất vitamin K và bị tiêu diệt bởi kháng sinh. Điều này làm giảm mức độ vitamin K và do đó giảm sản xuất các yếu tố đông máu này.
Những thiếu hụt về chức năng tiểu cầu có thể đòi hỏi truyền máu tiểu cầu trong khi những thiếu hụt về yếu tố đông máu có thể đòi hỏi truyền huyết tương tươi đông lạnh hoặc các yếu tố đông máu cụ thể, chẳng hạn Yếu tố VIII cho bệnh nhân mắc bệnh hemophilia.
Bệnh truyền nhiễm.
Những bệnh truyền nhiễm như Ebola, bệnh viêm gan Marburg và sốt vàng có thể gây ra chảy máu.
Chẩn đoán / Hình ảnh.
"Xem thêm: Đánh giá vết thương"
Hoá chất Dioxaborolane cho phép đánh dấu fluorua phóng xạ (18F) trên các tế bào máu đỏ, từ đó cho phép chụp cắt lớp phát xạ positron (PET) của chảy máu trong não (intracerebral hemorrhages).
Phân loại.
Mất máu.
Chảy máu được chia thành bốn lớp theo hệ thống hỗ trợ sinh tồn sau chấn thương nghiêm trọng (Advanced Trauma Life Support - ATLS) của Hội Phẫu thuật viên Mỹ.
Hệ thống này cơ bản tương tự như trong việc phân loại giai đoạn của sốc suy giảm dung tích mạch máu.
Các cá nhân trong tình trạng thể chất và tim mạch xuất sắc có thể có các cơ chế bù đắp hiệu quả hơn trước khi trải qua suy tim mạch. Những bệnh nhân này có thể trông ổn định một cách bất thường, chỉ có độ biến đổi tối thiểu trong dấu hiệu sống còn, trong khi sự tuần hoàn ngoại vi kém. Các bệnh nhân cao tuổi hoặc có các điều kiện y tế mãn tính có thể có độ dung nạp mất mát máu thấp hơn, khả năng bù đắp kém hơn, và có thể sử dụng thuốc như beta blocker có thể làm giảm đáp ứng tim mạch. Cần cẩn trọng trong đánh giá.
Chảy máu cấp.
Mặc dù không có định nghĩa chung chung được chấp nhận cho khái niệm chảy máu cấp, nhưng dưới đây có thể được sử dụng để nhận dạng tình trạng này: "(i) mất máu vượt quá lượng máu tuần hoàn trong vòng 24 giờ, (ii) mất máu đạt 50% lượng máu tuần hoàn trong vòng 3 giờ, (iii) mất máu vượt quá 150 ml/phút, hoặc (iv) mất máu đòi hỏi phải tiêm huyết tương và tiểu cầu."
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã đưa ra một thang đo chuẩn hóa để đánh giá mức độ nghiêm trọng của chảy máu.
Điều trị.
Dùng các phương pháp cầm máu (chỉ huyết) bằng
Từ nguyên học.
Từ "hemorrhage" có nguồn gốc từ từ tiếng Hy Lạp "haimorrhagia" (αἱμορραγία), kết hợp giữa "haima" (αἷμα) có nghĩa là máu và "rhēgnymi" (ῥήγνυμι) có nghĩa là đổ ra hoặc chảy ra.