Long Boret

 
Long Boret (1933 – 1975) là chính trị gia và thủ tướng Campuchia từ ngày 26 tháng 12 năm 1973 đến 17 tháng 4 năm 1975. Là nhân vật được giới chính trị đánh giá cao về bản tính trung thực. Ngoài ra ông còn là người đã cố gắng đàm phán thỏa thuận hòa bình với Khmer Đỏ trong những ngày tháng cuối cùng của cuộc nội chiến Campuchia nhưng thất bại, sau cùng bị Khmer Đỏ bắt sống và hành quyết.
Tiểu sử.
Thiếu thời.
Long sinh ra tại làng Chbar Ampéou gần huyện Kien Svay thuộc tỉnh Kandal, Campuchia, là con trai của Long Meas và Neang Ieng Buth. Lúc nhỏ theo học trường Lycée Sisowath ở thủ đô Phnom Penh trong khoảng thời gian từ năm 1946 đến 1952, sau tốt nghiệp sang Pháp du học từ năm 1953 đến 1955 thì về nước làm việc trong Bộ Tài chính Hoàng gia Campuchia.
Sự nghiệp chính trị.
Tham gia hoạt động chính trị bắt đầu từ năm 1958, ông được bầu vào làm nghị sĩ Quốc hội tỉnh Stung Treng và là thành viên trẻ nhất trong Quốc hội. Ít lâu sau, ông được bầu làm Phó Bộ trưởng Lao động và Hành động Xã hội trong một thời gian ngắn vào năm 1958 và được tái bầu cử vào Quốc hội năm 1962. Trong thời gian này, ông được biết đến như là tác giả của những câu chuyện tình lãng mạn, nhiều trong số đó đã được đăng trên các tờ báo. Ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Tài chính nhưng ông công khai phản đối quyết định của Quốc trưởng Norodom Sihanouk trong việc tiến hành quốc hữu hóa các ngân hàng và thương mại nước ngoài vào tháng 11 năm 1963, vì vậy mà bị buộc phải từ chức. Ông còn giữ ghế nghị sĩ trong cuộc bầu cử năm 1966. Trong suốt thời kỳ Cộng hòa Khmer, ông được Thủ tướng Lon Nol bổ nhiệm làm Bộ trưởng Thông tin từ năm 1971 đến năm 1972 và giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao từ năm 1972 đến 1973.
Ngày 9 tháng 12 năm 1973, ông kế nhiệm In Tam trở thành Thủ tướng Campuchia. Ngày 1 tháng 4 năm 1974, "Hội đồng Chính trị Tối cao" bị giải thể và được thay thế bởi một "Ủy ban Điều hành Chính phủ" vào ngày 2 tháng 4 gồm bốn thành viên là Long Boret, Lon Nol, Hoàng thân Sisowath Sirik Matak và Tướng Sosthene Fernandez. Đến ngày 17 tháng 6 cùng năm, Long Boret cho thành lập một nội các 16 thành viên mới. Ngày 11 tháng 3 năm 1975, Tổng thống Lon Nol lệnh cho Thủ tướng Long Boret phải thành lập một nội các mới và bãi bỏ chức vụ Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang. Vào ngày 8 tháng 4 năm 1975, ông cố gắng thương lượng một thỏa thuận hòa bình ở Bangkok, Thái Lan với đại diện của Khmer Đỏ nhưng không thành công.
Di tản.
Long Boret vẫn ở lại nhiệm sở cho đến khi Khmer Đỏ chiếm Phnom Penh vào ngày 17 tháng 4 năm 1975. Đại sứ Mỹ John Gunther Dean nhớ lại rằng, không giống như nhiều quan chức chính phủ khác bỏ chạy khỏi Phnom Penh, Long quyết định chọn ở lại dù đã được Norodom Sihanouk thông báo từ Bắc Kinh, Trung Quốc cho biết tên của ông nằm trong bảng danh sách xử tử:
Tướng Sak Sutsakhan nhớ lại rằng vào sáng ngày 17 tháng 4 Long đã quyết định đưa gia đình của ông rời khỏi thành phố. Cả Tướng Sak và nhà báo Jon Swain đều cho biết Long và gia đình ông đã không thể đáp chiếc trực thăng cuối cùng bay ra khỏi thành phố. Đại sứ Dean tuyên bố rằng"Long Boret đã cố gắng trèo lên chiếc trực thăng với vợ con. Ông ấy đã bị một tên lính Khmer tàn nhẫn đạp văng ra khỏi chiếc trực thăng". Ông được Swain, Sydney Schanberg, Dith Pran nhìn thấy lần cuối cùng bên ngoài Đại sứ quán Pháp. Jon Swain tường thuật:
Schanberg đã đưa ra một lời mô tả chi tiết trong cảnh này:
Cái chết.
Ngay sau khi Khmer Đỏ nắm quyền, đã cử Koy Thuon, phó tư lệnh mặt trận Khmer Đỏ tổ chức "Ủy ban Thanh trừng Kẻ thù" của chế độ cũ tại khách sạn Monorom. Hành động đầu tiên mà Ủy ban này làm là tiến hành tử hình ngay lập tức Lon Non và các quan chức chính phủ khác. Long Boret bị hành quyết trên sân Trung tâm Thể thao "Cercle Sportif" ở Phnom Penh. Đài phát thanh của Khmer Đỏ sau đó thông báo rằng ông đã bị xử chém đầu nhưng các báo cáo khác cho biết ông và Sisowath Sirik Matak đã bị xử bắn.