Roger Bacon

Roger Bacon, OFM (/ˈbeɪkən/; tiếng Latinh: "Rogerus" hoặc "Rogerius Baconus", "Baconis", cũng là "Frater Rogerus"; c. 1219/20 – c. 1292), còn được biết đến với danh hiệu học giả Doctor Mirabilis, là một triết gia người Anh thời trung cổ và một tu sĩ dòng Phanxicô, người đã đặt trọng tâm đáng kể vào việc nghiên cứu tự nhiên thông qua chủ nghĩa kinh nghiệm. Vào đầu kỷ nguyên hiện đại, ông được coi là một phù thủy và đặc biệt nổi tiếng với câu chuyện về cái đầu trơ trẽn máy móc hoặc thuật gọi hồn của ông. Ông đôi khi được công nhận (chủ yếu từ thế kỷ 19) là một trong những người châu Âu sớm nhất ủng hộ phương pháp khoa học hiện đại, cùng với người thầy của ông là Robert Grosseteste. Bacon đã áp dụng phương pháp thực nghiệm của Ibn al-Haytham (Alhazen) để quan sát trong các văn bản được cho là của Aristotle. Bacon đã phát hiện ra tầm quan trọng của thử nghiệm thực nghiệm khi kết quả mà ông thu được khác với kết quả mà Aristotle đã dự đoán. 
Công trình ngôn ngữ học của ông đã được báo trước vì đã sớm trình bày một ngữ pháp phổ quát, và những đánh giá lại của thế kỷ 21 nhấn mạnh rằng Bacon về cơ bản là một nhà tư tưởng thời trung cổ, với phần lớn kiến thức "thực nghiệm" của ông thu được từ những cuốn sách trong chủ nghĩa kinh viện. Tuy nhiên, ông chịu trách nhiệm một phần trong việc sửa đổi chương trình giảng dạy đại học thời trung cổ, trong đó chứng kiến việc bổ sung quang học vào phương pháp "quadrivium" truyền thống.
Tác phẩm chính của Bacon, "Opus Majus", được gửi đến Giáo hoàng Clêmentê IV ở Rome vào năm 1267 theo yêu cầu của giáo hoàng. Mặc dù thuốc súng lần đầu tiên được phát minh và mô tả ở Trung Quốc, Bacon là người đầu tiên ở châu Âu ghi lại công thức của nó.
Tiểu sử.
Roger Bacon sinh ra ở Ilchester ở Somerset, Anh, vào đầu thế kỷ 13, mặc dù ngày sinh của ông đôi khi được thu hẹp xuống c. 1210, "1213 hoặc 1214", hoặc "1215". Tuy nhiên, các học giả hiện đại có xu hướng tranh luận về niên đại c. 1220, nhưng có những bất đồng về điều này. Nguồn duy nhất về ngày sinh của ông là một tuyên bố từ "Opus Tertium" năm 1267 của ông rằng "bốn mươi năm đã trôi qua kể từ lần đầu tiên tôi học bảng chữ cái". Các niên đại mới nhất cho rằng điều này đề cập đến chính bảng chữ cái, nhưng ở những nơi khác trong Opus Tertium, rõ ràng là Bacon sử dụng thuật ngữ này để chỉ các nghiên cứu thô sơ, "trivium" hoặc "quadrivium" hình thành nên chương trình giảng dạy thời trung cổ. Gia đình anh ấy có vẻ khá giả.
Bacon học tại Oxford. Mặc dù Robert Grosseteste có lẽ đã rời đi không lâu trước khi Bacon đến, nhưng tác phẩm và di sản của ông gần như chắc chắn đã ảnh hưởng đến học giả trẻ tuổi này và có thể sau đó Bacon đã đến thăm ông và William xứ Sherwood ở Lincoln. Bacon trở thành Thạc sĩ tại Oxford, giảng dạy về Aristotle. Không có bằng chứng nào cho thấy ông đã từng được trao bằng tiến sĩ. (Danh hiệu "Doctor Mirabilis" là một giải thưởng học thuật được truy tặng.) Một giáo sĩ ăn da tên là Roger Bacon được ghi lại là đã nói chuyện trước nhà vua tại Oxford vào năm 1233.
Năm 1237 hoặc vào một thời điểm nào đó trong thập kỷ tiếp theo, ông nhận lời mời giảng dạy tại Đại học Paris. Trong thời gian ở đó, ông giảng về ngữ pháp Latinh, logic của Aristotle, số học, hình học và các khía cạnh toán học của thiên văn học và âm nhạc. Các đồng nghiệp trong khoa của ông bao gồm Robert Kilwardby, Albertus Magnus và Peter của Tây Ban Nha, Giáo hoàng tương lai John XXI. Richard Rufus là một đối thủ học thuật. Năm 1247 hoặc ngay sau đó, ông rời vị trí của mình ở Paris.
Là một học giả tư nhân, nơi ở của ông trong thập kỷ tới là không chắc chắn nhưng có khả năng ông ở Oxford năm 1248–1251, nơi ông gặp Adam Marsh, và ở Paris năm 1251. Ông dường như đã nghiên cứu hầu hết các tác phẩm tiếng Hy Lạp và tiếng Ả Rập về quang học (khi đó được gọi là "phối cảnh", "perspectiva"). Một đoạn trong Opus Tertium nói rằng tại một thời điểm nào đó, anh ấy đã nghỉ học hai năm.
Vào cuối những năm 1250, sự phẫn nộ trước sự đối xử ưu đãi của nhà vua đối với những người họ hàng Poitevin lưu vong của ông đã dẫn đến một cuộc đảo chính và việc áp đặt các Điều khoản của Oxford và Westminster, thành lập một hội đồng nam tước và các nghị viện thường xuyên hơn. Giáo hoàng Urban IV đã miễn trừ lời thề của nhà vua vào năm 1261 và sau khi cuộc kháng chiến ban đầu bị hủy bỏ, Simon de Montfort đã lãnh đạo một lực lượng, được mở rộng do mất mùa gần đây, đã khởi xướng Chiến tranh Nam tước lần thứ hai. Gia đình riêng của Bacon được coi là những người ủng hộ hoàng gia: Người của De Montfort chiếm đoạt tài sản của họ và đuổi một số thành viên đi lưu vong.
Năm 1256 hoặc 1257, ông trở thành tu sĩ trong Dòng Phanxicô ở Paris hoặc Oxford, theo gương các tu sĩ dòng Phanxicô uyên bác người Anh như Grosseteste và Marsh. Sau năm 1260, các hoạt động của Bacon bị hạn chế bởi một đạo luật cấm các anh em trong dòng của ông xuất bản sách hoặc tập sách nhỏ mà không có sự chấp thuận trước. Ông có thể bị bắt phải làm những công việc tầm thường liên tục để hạn chế thời gian suy ngẫm của mình và coi việc điều trị của ông như một sự vắng mặt bắt buộc trong cuộc sống học thuật.
Vào giữa những năm 1260, ông đang tiến hành tìm kiếm những người bảo trợ có thể đảm bảo sự cho phép và tài trợ để ông trở lại Oxford. Trong một thời gian, Bacon cuối cùng đã có thể tránh được sự can thiệp của cấp trên nhờ quen biết với Guy de Foulques, giám mục Narbonne, hồng y Sabina, và vị đại diện giáo hoàng đã đàm phán giữa phe hoàng gia và nam tước của nước Anh.
Vào năm 1263 hoặc 1264, một thông điệp bị cắt xén bởi sứ giả của Bacon, Raymond xứ Laon, khiến Guy tin rằng Bacon đã hoàn thành một bản tóm tắt về khoa học. Trên thực tế, ông không có tiền để nghiên cứu chứ đừng nói đến việc sao chép, một tác phẩm như vậy và nỗ lực đảm bảo tài chính từ gia đình ông đã bị cản trở bởi Chiến tranh Nam tước lần thứ hai. Tuy nhiên, vào năm 1265, Guy được triệu tập đến một mật nghị ở Perugia để bầu ông làm Giáo hoàng Clêmentê IV. William Benecor, người trước đây là người chuyển phát nhanh giữa Henry III và giáo hoàng, giờ đây mang thư từ giữa Bacon và Clement. Thư trả lời của Clement ngày 22 tháng 6 năm 1266 ủy thác "các bài viết và biện pháp khắc phục cho các điều kiện hiện tại", hướng dẫn Bacon không vi phạm bất kỳ "điều cấm" hiện hành nào trong mệnh lệnh của ông mà phải thực hiện nhiệm vụ của mình một cách bí mật nhất.
Trong khi các khoa thời đó phần lớn bị giới hạn trong việc giải quyết các tranh chấp về các văn bản đã biết của Aristotle, thì sự bảo trợ của Clement đã cho phép Bacon tham gia vào việc xem xét trên phạm vi rộng về tình trạng tri thức trong thời đại của ông. Vào năm 1267 hoặc '68, Bacon đã gửi cho Giáo hoàng tác phẩm Opus Majus của mình, trong đó trình bày quan điểm của ông về cách kết hợp logic và khoa học của Aristotle vào một nền thần học mới, ủng hộ cách tiếp cận dựa trên văn bản của Grosseteste chống lại "phương pháp câu" thời bấy giờ.
Bacon cũng gửi tác phẩm "Opus Minus", "De Multiplicatione Specierum", "De Speculis Comburentibus", một thấu kính quang học, và có thể là các tác phẩm khác về thuật giả kim và chiêm tinh học. Toàn bộ quá trình được gọi là "một trong những nỗ lực đơn lẻ đáng chú ý nhất của năng suất văn học", với việc Bacon sáng tác các tác phẩm tham chiếu khoảng một triệu từ trong khoảng một năm.
Giáo hoàng Clement qua đời năm 1268 và Bacon mất đi người bảo hộ. Bản án năm 1277 đã cấm giảng dạy một số học thuyết triết học, bao gồm cả chiêm tinh học tất định. Một thời gian nào đó trong vòng hai năm tới, Bacon rõ ràng đã bị bỏ tù hoặc bị quản thúc tại gia. Theo truyền thống, điều này được gán cho Tổng Phục vụ Dòng Phanxicô Jerome xứ Ascoli, có lẽ hành động thay mặt cho nhiều giáo sĩ, tu sĩ và nhà giáo dục bị tấn công bởi cuốn "Compendium Studii Philosophiae" năm 1271 của Bacon.
Tuy nhiên, học thuật hiện đại lưu ý rằng tài liệu tham khảo đầu tiên về "việc bỏ tù" Bacon có từ 80 năm sau khi ông qua đời với tội danh "những điều mới lạ đáng ngờ" không xác định và thấy nó ít đáng tin cậy hơn. Các học giả đương thời chấp nhận việc Bacon bị cầm tù thường liên kết nó với "sức hấp dẫn của những lời tiên tri đương đại" của Bacon, sự đồng cảm của ông đối với "cánh 'nghèo đói' triệt để của các tu sĩ dòng Phanxicô", quan tâm đến một số học thuyết chiêm tinh, hoặc tính cách hiếu chiến nói chung hơn là từ "bất kỳ điều mới lạ khoa học nào mà ông có thể đã đề xuất".
Một thời gian sau năm 1278, Bacon trở lại Ngôi nhà Franciscan ở Oxford, nơi ông tiếp tục việc học của mình và được cho là đã dành phần lớn thời gian còn lại của cuộc đời mình. Bài viết cuối cùng có thể xác định được niên đại của ông—Compendium Studii Theologiae—được hoàn thành vào năm 1292. Ông dường như đã chết ngay sau đó và được chôn cất tại Oxford.
Sự nghiệp.
Khoa học.
Roger Bacon chính là người đã khai sinh ra thuật ngữ khoa học kinh nghiệm. Ông là một trong những người đặt nền mỏng cho sự phát triển của khoa học thực nghiệm thời kỳ mới. Các tư tưởng triết học của Roger Bacon gắn liền với những phát minh mang tính khoa học của ông. Trong khoa học thực nghiệm và khoa học logic, ông là người tiến trước thời đại. Vì vậy, ông được gọi là nhà tiên tri của khoa học thực nghiệm thời kỳ cận đại.
Roger Bacon là một con người say mê với khoa học. Ông dành nhiều thời gian cho xây dựng, chăn nuôi... Ông đánh giá cao vai trò của toán học, vật lý... Đối với ông, đó là những thứ khoa học giúp con người khám phá tự nhiên. Ông đã viết những lời có cánh này cho toán họcː
Tuy nhiên, Bacon cũng không từ bỏ thói quen của nhiều người trước và đương thời với ông. Ông hứng thú với thuật luyện đan, quan tâm đến chiêm tinh học và ma thuật. Ấy thế nhưng, nhờ những môn khoa học mang tính thần bí đó, ông đã rút ra nhiều nhận định hợp lý. Ông cho rằng có thể bắt chước tự nhiên, điều chế ra các kim loại từ thủy ngân và lưu huỳnh. Nhiều mơ ước của đã trở thành sự thật như con thuyền không người chèo, xe chạy với tốc độ không tưởng mà không cần kéo, máy bay có cánh như chim và bay được như chim.
Triết học.
Chống lại chủ nghĩa kinh viện.
Xét trong hoàn cảnh lịch sử đương thời, Roger Bacon giữ vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh chống lại chủ nghĩa kinh viện. Đối với Bacon, triết học kinh viện là thứ triết học chỉ có mục đích duy nhất là bảo vệ niềm tin tôn giáo nên không thể là một triết thuyết hữu ích cho đời sống thực của con người. Thứ triết học đó hoàn hảo bao nhiêu, cái tỷ lệ nghịch giữa nó với sự chân thực của cuộc sống rõ ràng bấy nhiêu. Bacon bày tỏː
Siêu hình học.
Roger Bacon đã đưa ra một quan niệm mới khi đi nghiên cứu siêu hình học. Siêu hình học là khoa học lý luận chung có chức năng giải thích mối quan hệ giữa các khoa học bộ phận để đem lại cho các khoa học đó những quan điểm mang tính chất nền tảng cơ bản nhất và bản thân siêu hình học lại được kiến thiết trên thành quả của các khoa học bộ phận. Từ đó, Roger Bacon đã thấy mối quan hệ biện chứng giữa các khoa học cụ thể với triết học (ở đây được gọi là siêu hình học) được hiểu như mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng. 
Lý luận về nhận thức.
Giống như các vị tiền bối, Bacon chưa thể nào thaots khỏi tầm ảnh hưởng của hai nhà triết học vĩ đạiː Platon và Augustin thành Hippo, đặc biệt là trong khi đưa ra quan điểm về nhận thức. Ở ông là một sự dung hợp giữa khoa học và thần học. Một ví dụ tiêu biểu cho thấy tính chất đó là Bacon cho rằng tư tưởng rõ ràng là nhờ xuất phát từ sự mẫu mực của Thượng đế về "lý trí hoạt động thực tiễn".
Tuy nhiên, tư tưởng về nhận thức của Bacon đã có điểm chú ý ở chỗ ông bày tỏ quan điểm không đồng ý với sức mạnh của Chúa đối với nhận thức của con người, không đồng ý với lý luận của tôn giáo cầm quyền (đây chính là điều đã khiến Bacon phải chịu số phận ngục tù). Ông đã đưa ra 4 trở ngại đối với nhận thức của con ngườiː
Theo Roger Bacon, nguồn gốc của nhận thức là uy tín, lý trí và kinh nghiệm. 
Bởi thế mà vai trò của uy tín và lý trí đều phụ thuộc vào kinh nghiệm. Kinh nghiệm là tiêu chuẩn của chân lý là tòa án cuối cùng để thẩm định tri thức.
Không chỉ đề cao vai trò của kinh nghiệm trong việc nhận thức, Roger Bacon nhận thấy sự quan trọng của phương pháp. Theo ông, phương pháp đó là con đường tốt nhất để đạt tới chân lý. Nếu thiếu phương pháp thì sự hiểu biết của con người chỉ dừng lại ở những biểu hiện bên ngoài mà thôi. 
Quan điểm về xã hội.
Ông là con người tiến bộ của tầng lớp thị dân. Ông đã dũng cảm tiến công vào quyền uy của giáo hội và tầng lớp tăng lữ quý tộc, lên án chế độ áp bức phong kiến và sự xấu xa tàn bạo của giới quý tộc, bênh vực quyền lợi của công dân. 
Tuy nhiên, cần lưu ý là ông không chống tôn giáo nói chung.
Ảnh hưởng.
Roger Bacon đã đặt tiền cho sự phát triển của khoa học và triết học cho các thời kỳ sau, nhất là phong trào Phục hưng.