Gò Công

Gò Công là một thị xã trực thuộc tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.
Địa lý.
Thị xã Gò Công nằm ở phía đông tỉnh Tiền Giang, cách Thành phố Hồ Chí Minh 60 km về phía nam, cách thành phố Mỹ Tho 35 km về phía đông, có vị trí địa lý:
Diện tích, dân số.
Theo thống kê đến 31 tháng 12 năm 2022, thị xã Gò Công có diện tích 101,69 km², dân số là 151.937 người, mật độ dân số đạt 1.494 người/km².
Hành chính.
Thị xã Gò Công có 12 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 5 phường: 1, 2, 3, 4, 5 và 7 xã: Long Chánh, Long Hoà, Long Hưng, Long Thuận, Bình Đông, Bình Xuân, Tân Trung.
Lịch sử.
Tên gọi "Gò Công" do nơi này nguyên sơ là vùng gò đất có nhiều chim công.
Vùng đất này trước đây thuộc tỉnh Gò Công, tuy nhiên cũng có thời kỳ thuộc huyện Gò Công, tỉnh Mỹ Tho, xa hơn là thuộc tỉnh Gia Định.
Gò Công từng là tỉnh lỵ của tỉnh Gò Công cũ vào thời Pháp thuộc trước năm 1956 và trong giai đoạn 1964-1975 dưới thời Việt Nam Cộng hòa. Tuy nhiên, về phía chính quyền Cách mạng lúc bấy giờ, trong giai đoạn 1957-1968, Gò Công chỉ là thị trấn huyện lỵ của huyện Gò Công, tỉnh Mỹ Tho.
Sau năm 1968, Gò Công mới trở lại là tỉnh lỵ của tỉnh Gò Công khi tỉnh này được phía chính quyền Cách mạng tái lập và tách ra khỏi tỉnh Mỹ Tho.
Thời phong kiến.
Dưới thời Nhà Nguyễn độc lập, Gò Công chỉ là địa danh để chỉ vùng đất thôn Thuận Tắc ban đầu cùng thuộc tổng Hòa Lạc và sau đó là tổng Hòa Lạc Hạ, huyện Tân Hòa, phủ Tân An, tỉnh Gia Định. Toàn bộ địa bàn huyện Tân Hòa khi đó sau này được chính quyền thực dân Pháp đổi thành hạt Gò Công và sau đó là tỉnh Gò Công, với lỵ sở của huyện lúc bấy giờ cũng đặt tại Gò Công, tức thôn Thuận Tắc.
Thời Pháp thuộc.
Ngày 9 tháng 11 năm 1864, thực dân Pháp lại thành lập hạt Thanh tra Tân Hòa trên địa bàn huyện Tân Hòa thuộc phủ Tân An, tỉnh Gia Định cũ. Trụ sở hạt Thanh tra Tân Hòa đặt tại Gò Công. Lúc đầu, hạt Thanh tra tạm gọi tên theo tên các phủ huyện cũ, sau mới đổi tên gọi theo địa điểm đóng trụ sở. Ngày 16 tháng 8 năm 1867, hạt Thanh tra Gò Công được thành lập do đổi tên từ hạt Thanh tra Tân Hòa trước đó, là một trong 24 hạt Thanh tra toàn xứ Nam Kỳ thuộc Pháp lúc bấy giờ.
Ngày 5 tháng 1 năm 1876, các thôn được gọi là làng, đồng thời Gò Công trở thành một hạt tham biện ("arrondissement") thuộc khu vực ("circonscription") Mỹ Tho do thực dân Pháp đặt ra, với lỵ sở cũng được đặt tại làng Thuận Tắc như cũ. Ngày 31 tháng 3 năm 1885, tòa Tham biện Gò Công chứng nhận một nghị định đổi tên làng của chính quyền thuộc địa, được đăng trên "Gia Định Báo", theo đó, làng Thuận Tắc và làng Thuận Ngãi được sáp nhập làm một và mang tên làng Thành phố.
Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi tất cả các hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900 hạt tham biện Gò Công trở thành tỉnh Gò Công. Tỉnh lỵ Gò Công đặt tại làng Thành phố thuộc tổng Hòa Lạc Hạ.
Từ ngày 9 tháng 2 năm 1913 đến này 9 tháng 2 năm 1924, tỉnh Gò Công bị giải thể và trở thành quận Gò Công trực thuộc tỉnh Mỹ Tho. Lúc này, làng Thành phố trở thành nơi đặt quận lỵ quận Gò Công. Sau năm 1924, khi tỉnh Gò Công được tái lập trở lại thì làng Thành phố tiếp tục là nơi đặt tỉnh lỵ Gò Công.
Sau năm 1945, chính quyền kháng chiến của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho thành lập thị xã Gò Công trực thuộc tỉnh Gò Công trên phần đất làng Thành phố trước đó.
Thời Việt Nam Cộng hòa.
Ngày 2 tháng 4 năm 1955, chính quyền Việt Nam Cộng hòa cho thành lập quận Châu Thành và quận Hòa Đồng ở tỉnh Gò Công. Lúc này, làng Thành phố cũng là nơi đặt quận lỵ quận Châu Thành.
Sau năm 1956, các làng gọi là xã. Đồng thời, làng Thành phố (bao gồm hai làng Thuận Tắc và Thuận Ngãi nhập lại vào năm 1885) hợp nhất với làng Long Chánh thành một xã mới lấy tên là xã Long Thuận.
Ngày 22 tháng 10 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa quyết định thành lập tỉnh Định Tường trên cơ sở hợp nhất tỉnh Mỹ Tho và tỉnh Gò Công trước đó. Lúc này, quận Châu Thành (tỉnh Gò Công cũ) được đổi tên là quận Gò Công trực thuộc tỉnh Định Tường, quận lỵ vẫn đặt tại xã Long Thuận.
Ngày 20 tháng 12 năm 1963, chính quyền Việt Nam Cộng hòa tái lập tỉnh Gò Công, tách từ tỉnh Định Tường. Tỉnh lỵ có tên là "Gò Công", về mặt hành chánh thuộc xã Long Thuận, quận Châu Thành (quận Gò Công cũ). Ngày 6 tháng 4 năm 1965, chính quyền Việt Nam Cộng hòa sắp xếp hành chính, chia quận Châu Thành thuộc tỉnh Gò Công thành 2 quận: Hòa Tân và Hòa Lạc. Do đó, từ năm 1965, tỉnh lỵ Gò Công thuộc xã Long Thuận, quận Hòa Lạc.
Năm 1957 chính quyền Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam) và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nhập 2 tỉnh Gò Công và Mỹ Tho làm một đơn vị và gọi là tỉnh Mỹ Tho, đồng thời chuyển thành huyện Gò Công trực thuộc tỉnh Mỹ Tho. Lúc này thị xã Gò Công lại được chính quyền Cách mạng chuyển thành thị trấn Gò Công trực thuộc huyện Gò Công, tỉnh Mỹ Tho.
Nhưng đến tháng 8 năm 1968, huyện Gò Công lại được chính quyền Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tách khỏi tỉnh Mỹ Tho để lập lại tỉnh Gò Công. Lúc này thị xã Gò Công cũng được tái lập trở lại. Địa bàn thị xã Gò Công tương ứng với xã Long Thuận thuộc quận Hòa Lạc của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam lúc bấy giờ ban đầu vẫn đặt thị xã Gò Công trực thuộc tỉnh Gò Công cho đến đầu năm 1976.
Sau năm 1975.
Tháng 2 năm 1976, thị xã Gò Công trực thuộc tỉnh Tiền Giang, đồng thời cùng tồn tại song song với huyện Gò Công.
Quyết định số 77-CP ngày 26 tháng 3 năm 1977 của Hội đồng Chính phủ chuyển thị xã Gò Công thuộc tỉnh Tiền Giang thành thị trấn Gò Công, huyện lỵ của huyện Gò Công.
Quyết định số 155-CP ngày 13 tháng 4 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ chia huyện Gò Công thuộc tỉnh Tiền Giang thành huyện Gò Công Đông và huyện Gò Công Tây:
Quyết định số 37-HĐBT ngày 16 tháng 2 năm 1987 của Hội đồng Bộ trưởng tái lập thị xã Gò Công, với diện tích 31 km², dân số 48.043 người, gồm 2 phường và 4 xã, trên cơ sở tách một phần đất của 2 xã Tân Đông, Bình Nghị của huyện Gò Công Đông, và phần đất của 2 xã Thành Công và Yên Luông thuộc huyện Gò Công Tây cùng với thị trấn Gò Công. Bấy giờ thị xã Gò Công gồm phường 1, phường 2 (thành lập từ thị trấn Gò Công cũ) và các xã Long Chánh, Long Hưng, Long Hòa, Long Thuận.
Nghị định 69-CP ngày 23 tháng 6 năm 1994 của Chính phủ về việc thành lập một số phường thuộc thị xã Gò Công: thành lập phường 3 thuộc thị xã Gò Công trên cơ sở một phần diện tích và nhân khẩu của xã Long Hưng; thành lập phường 4 thuộc thị xã Gò Công trên cơ sở một phần diện tích và nhân khẩu của xã Long Chánh.
Nghị định 154/2003/NĐ-CP ngày 9 tháng 12 năm 2003 của Chính phủ về việc thành lập phường, xã thuộc thành phố Mỹ Tho, thị xã Gò Công huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang: thành lập phường 5 thuộc thị xã Gò Công trên cơ sở 160 ha diện tích tự nhiên và 7.740 nhân khẩu của xã Long Hòa.
Nghị định 09/2008/NĐ-CP ngày 21 tháng 1 năm 2008 của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Gò Công Đông và Gò Công Tây để mở rộng thị xã Gò Công tỉnh Tiền Giang: chuyển các xã Bình Đông, Bình Xuân và Tân Trung thuộc huyện Gò Công Đông về thị xã Gò Công quản lý; đồng thời điều chỉnh 580,72 ha diện tích tự nhiên và 2.238 nhân khẩu của xã Thành Công thuộc huyện Gò Công Tây về xã Bình Xuân thuộc thị xã Gò Công quản lý.
Ngày 14 tháng 4 năm 2017, thị xã Gò Công được Bộ Xây dựng công nhận là đô thị loại III.
Từ đó, thị xã Gò Công có 5 phường và 7 xã, giữ ổn định đến nay.
Tên đường của thị xã Gò Công trước năm 1975.
Đường Phạm Đăng Hưng nay là đường Trương Định
Đường Võ Tánh nay là đường Rạch Gầm
Đường Phan Thanh Giản nay là đường Lê Thị Hồng Gấm
Đường Tân Hội và Nguyễn Trãi nay là đường Phan Chu Trinh
Đường Lý Thường Kiệt nay là đường Phan Đình Phùng
Đường Huyện Nguơn, Chủ Sự Thiều, Tổng Thư và Đồ Chiểu nay là đường Nguyễn Huệ
Đường Huyện Tri nay là đường Võ Duy Linh
Đường Hai Bà Trưng,Duy Tân và Tổng Đốc Phương nay là đường Hai Bà Trưng
Đường Joffre, Thái Lập Thành, Hộ Mưu nay là đường Nguyễn Văn Côn
Đường Nguyễn Thái Học nay là đường Thủ Khoa Huân
Đường Phan Đình Phùng,Phan Châu Trinh nay là đường Nguyễn Trãi
Đường Nguyễn Văn Thinh nay là Quốc lộ 50
Đường Từ Dũ nay là đường Lý Tự Trọng
Đường Hàm Nghi và Lê Văn Duyệt nay là đường Lưu Thị Dung
Đường Gia Long và Trần Hưng Đạo nay là đường Trần Hưng Đạo
Những con đường mất hẳn do quy hoạch
Đường Đốc Phủ Vinh
Hẻm số 13
Đường Trịnh Hoài Đức
Đường Paulus Của
Đường Nguyễn Công Trứ
Đường Nguyễn Du
Đường Cả
Đường Pétrus Ký