Sông Sêrêpôk

Sêrêpôk (còn được gọi là Srêpôk hay Xrê Pôc), tên gọi trong tiếng Khmer là Tonlé Srepok, là phụ lưu quan trọng của sông Mekong. Sông bắt nguồn từ vùng đất tỉnh Đắk Lắk, rồi Đắk Nông của Việt Nam, và chảy qua tỉnh Ratanakiri và Stung Treng, Campuchia. Trong tiếng dân tộc vùng Tây Nguyên và Nam Lào thì "Sê" đã là "sông", và nếu gọi đúng thì cần phải là "Sê Rêpôk".
Vị trí địa lý.
Nằm ở phía Tây Trường Sơn, con sông này chảy sang đất Campuchia trước khi nhập vào sông Mê Kông để sau đó con sông lớn này trở lại Việt Nam. Sông được hình thành hoàn toàn trên địa phận Đắk Lắk và được hợp thành từ hai dòng sông nhỏ là sông Krông Ana ("sông Mẹ" hay sông Cái) và sông Krông Nô (còn gọi là Krông Knô, "sông Bố" hay sông Đực). Sông chảy qua các huyện Krông Ana, Buôn Đôn và Ea Súp của Đắk Lắk.
Một phụ lưu là sông Đắk Đăm, bên Campuchia gọi là prek Dak Dam, dài hơn 100 km chạy theo hướng nam - bắc được lấy làm biên giới Việt Nam - Campuchia ở đoạn này.
Vừa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam, Serepôk được bổ sung thêm nguồn chảy dồi dào từ dòng sông Ea H'leo. Sông Serepôk nhập vào sông Mekong sát Stung Treng, tỉnh Stung Treng. Trước khi nhập vào, nó còn nhận nước từ sông Sesan và sông Sekong, là hai sông này cũng có nguồn từ lãnh thổ Việt Nam.
Đặc điểm.
Sông Serepôk dài 406 km và có nhiều thác ghềnh hùng vĩ còn tương đối hoang sơ như: thác Trinh Nữ, thác Đray Sáp, thác Đray Nu, thác Đray H'linh, thác Gia Long, thác Bảy Nhánh... là những điểm du lịch hấp dẫn khách du lịch.
Tại Việt Nam có đoạn sông được gọi là sông Đăk Krông. Tính từ chỗ hợp lưu của sông Krông Ana, sông Krông Nô tới cửa sông nó dài 406 km , trong đó đoạn chảy trong lãnh thổ Việt Nam dài khoảng 126 km, đoạn chảy qua Campuchia dài khoảng 281 km. Đây là dòng sông lớn nhất trong hệ thống sông ngòi ở Đắk Lắk.
Do dòng sông rất dài, được hợp bởi nhiều con sông, suối nhỏ bắt nguồn và được nuôi dưỡng trong những cánh rừng đại ngàn nên dòng sông này có lưu lượng nước rất lớn, hệ sinh thái của sông cũng rất phong phú và đa dạng, tạo nên một nguồn lợi to lớn về thủy sản và thủy điện. Ở đây có các loài cá đặc sản như cá lăng và đặc biệt là cá mõm trâu, (loài cá nhiều người vẫn đinh ninh là cá anh vũ tiến vua).
Cuối thế kỷ 19, khi đường bộ còn chưa phát triển, sông Sêrêpôk là một trong những đường giao thương quan trọng trong vùng. Người Lào và Cao Miên thường đi thuyền ngược dòng sông để đến buôn bán, trao đổi hàng hóa với vùng cao nguyên Đắk Lắk của Việt Nam. Bản Đôn ngay từ ngày ấy đã trở thành một thương cảng sầm uất; nơi đây lúc ấy có thể ví như Hội An của Đà Nẵng hay Phố Hiến - Hưng Yên.
Người Lào khi đến đây buôn bán đã định cư ở đây rất đông, góp phần xây dựng lên một Bản Đôn nổi tiếng với những bản sắc văn hóa đặc trưng như hôm nay.
Thủy điện.
Nhiều công trình thủy điện đã hoặc đang hoặc dự kiến xây dựng trên Sêrêpôk và các phụ lưu của nó.
Trên phần lãnh thổ Việt Nam thuộc địa phận các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông có các công trình sau (lần lượt từ thượng nguồn xuống hạ nguồn):
Đề xuất dự án Thủy điện Drang Phốk đã bị chính quyền Đắk Lắk và Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị bác bỏ.
Trên phần lãnh thổ Campuchia có các dự án sau:
Sông Sêrêpôk trong văn nghệ.
Sông Sêrêpôk với tên gọi địa phương ở Đắk Lắk là sông Đăk Krông được nhắc đến trong bài hát nổi tiếng "Sông Đăk Krông mùa xuân về" của Tố Hải: