vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Đại học Humboldt Berlin

Viện Đại học Humboldt Berlin (tiếng Đức: "Humboldt-Universität zu Berlin"), còn gọi là Viện Đại học Humboldt hay Đại học Humboldt, là một trong những viện đại học lâu đời nhất tại Berlin, thành lập năm 1810 với cái tên Viện Đại học Berlin ("Universität zu Berlin") bởi nhà cải cách giáo dục và ngôn ngữ học người Phổ Wilhelm von Humboldt. Đây là mô hình viện đại học đã ảnh hưởng đến rất nhiều viện đại học khác ở châu Âu và thế giới phương Tây. Từ năm 1828, viện đại học được biết đến với cái tên Viện Đại học Frederick William ("Friedrich-Wilhelms-Universität"), và sau đó là "Universität unter den Linden". Năm 1949, viện đại học đổi tên thành "Humboldt-Universität" để tôn vinh người sáng lập Wilhelm von Humboldt và em trai của người này là nhà đại lý học Alexander von Humboldt. Năm 2012, Viện Đại học Humboldt Berlin được chọn là một trong số 11 viện đại học hàng đầu của Đức. Viện đại học này đã đào tạo ra 29 người được giải Nobel và được xem là một trong những viện đại học danh tiếng nhất châu Âu.
Lịch sử.
Viện Đại học Berlin là nơi đã đào tạo rất nhiều nhà tư tưởng vĩ đại của nước Đức cũng như thế giới trong suốt hai thế kỷ qua, những người tiêu biểu nhất trong số đó có thể kể đến nhà triết học duy tâm Johann Gottlieb Fichte, nhà thần học Friedrich Schleiermacher, nhà triết học duy tâm Georg Wilhelm Friedrich Hegel, luật sư Savigny, nhà triết học Arthur Schopenhauer, nhà triết học duy tâm Friedrich Schelling, những nhà vật lý lừng danh như Albert Einstein và Max Planck. Hai nhà sáng lập chủ nghĩa Mác Karl Marx và Friedrich Engels cũng học tại trường này, ngoài ra còn có nhà thơ Heinrich Heine, thủ tướng Phổ Otto von Bismarck, nhà sáng lập Đảng Cộng sản Đức Karl Liebknecht, nhà sáng lập cộng đồng người Phi W. E. B. Du Bois, nhà sáng lập Ủy ban châu Âu Robert Schuman, ngoài ra còn có bác sĩ Johann Friedrich Dieffenbach nửa đầu thập niên 1800. Viện Đại học Berlin là ngôi trường đã đào tạo ra 29 người được giải Nobel.
Cấu trúc của các viện đại học nghiên cứu của Đức, như Viện Đại học Berlin, chính là hình mẫu cho những cơ sở như chính là hình mẫu cho nhiều viện đại học nghiên cứu ở Hoa Kỳ. Một nhà nghiên cứu giáo dục đại học Hoa Kỳ đã viết: "Havard có lẽ không thể trở thành Havard ngày nay nếu không tiếp thu và vận dụng phần nào tinh thần đại học của W. Humboldt".
Cầu Notre-Dame

 
Cầu Đức Bà (tiếng Pháp: Pont Notre-Dame) là một cây cầu bắc qua sông Seine ở trung tâm thủ đô Paris của Pháp. Lấy theo tên của Nhà thờ Đức Bà Paris (Notre Dame de Paris), cây cầu này nối liền kè Gesvres trên Île de la Cité với kè Corse ở bờ phải sông Seine. Cầu Đức Bà và Petit-Pont giúp tạo một đường giao thông qua sông Seine cắt ngang Île de la Cité.
Lịch sử.
Tại vị trí cầu Đức Bà ngày nay người Paris cổ đã xây dựng cây cầu đầu tiên của thành phố, Grand-Pont (Cầu Lớn). Năm 886, trong thời gian thành phố bị bao vây, cuộc tấn công của những người Normand đã phá huỷ cây cầu, người ta phải thay nó bằng một cây cầu tạm có tên Cầu Planches de Milbray (Pont des Planches de Milbray). Cây cầu mới này đã bị sông Seine cuốn trôi trong trận lũ năm 1406.
Năm 1413, vua Charles VI quyết định xây dựng một cây cầu mới lấy tên là Cầu Đức Bà (Pont Notre-Dame) làm bằng gỗ để nối liền île de la Cité với phố Saint-Martin. Giống như nhiều cây cầu thời bấy giờ, người ta xây dựng khoảng 60 ngôi nhà ở trên cầu. Ngày 28 tháng 10 năm 1499 cầu Đức Bà gốc bị đổ sụp và được thay thế năm 1507 bằng một cây cầu đá 6 nhịp, đây là công trình của kiến trúc sư Jean Joconde. Sau khi xây dựng xong, cầu Đức Bà thứ hai trở thành trung tâm buôn bán tấp nập với mật độ dân cư lớn. Năm 1660, cầu được tu sửa và trang trí lại để chào đón chuyến thăm Paris của con gái vua Tây Ban Nha Felipe IV, Marie-Thérèse của Áo, người sau đó trở thành hoàng hậu Pháp và Navarre, vợ của vua Louis Mặt trời. Năm 1786 theo lệnh của nhà vua, toàn bộ nhà dân trên cầu bị phá huỷ vì khu vực đã trở nên độc hại cho sức khoẻ người dân thành phố.
Năm 1853 cầu được xây dựng lại trên nền cũ, lần này là một cầu gạch có 5 nhịp, các trụ cầu được trang trí bằng những hình đầu cừu đực khắc trên đá. Sau khi hoàn thành, tai nạn đường thủy thường xuyên xảy ra ở vị trí cầu Đức Bà thứ ba, ít nhất là 35 vụ trong khoảng thời gian từ 1891 đến 1910, vì vậy cầu còn có tên là Cầu Ác quỷ (Pont du Diable). Cuối cùng người ta quyết định thay thế nó bằng một cây cầu Đức Bà thứ tư chỉ có một nhịp duy nhất bằng sắt, giúp giao thông đường thủy dễ dàng hơn. Đây là công trình của kiến trúc sư nổi tiếng Jean Résal, người đã tham gia thiết kế cầu Mirabeau và cầu Alexandre-III. Cầu Đức Bà mới được tổng thống Pháp Raymond Poincaré cắt băng khánh thành năm 1919. Đây là cây cầu vẫn còn tồn tại đến ngày nay.
Pont au Change

Pont au Change ("Cầu Hối đoái") là một cây cầu bắc qua sông Seine ở trung tâm thủ đô Paris của Pháp. Cây cầu này nối liền Conciergerie trên île de la Cité với quảng trường Châtelet ở bờ phải sông Seine. Đây cũng là ranh giới giữa quận 1 và quận 4 của Paris.
Lịch sử.
Pont au Change gốc được xây dựng từ thế kỷ 9 dưới thời Charles le Chauve, cùng thời điểm Conciergerie bắt đầu được mở rộng để trở thành cung điện của Hoàng gia Pháp. Tên của cây cầu (Change - Đổi chác, hối đoái) xuất phát từ việc trên cầu có rất nhiều cửa tiệm của những người đổi tiền và thợ kim hoàn, các cửa hiệu sát nhau tới mức người ta không thể nhìn thấy sông Seine khi đứng trên cầu.
Cây cầu hiện nay được xây dựng từ năm 1858 đến năm 1860, đó là một cầu vòm gạch gồm 3 nhịp vòm dài 103 m, rộng 30 m.
Núi Thiên Thai (Bắc Ninh)

Núi Thiên Thai nằm sát sông Đuống, ngọn cao nhất là 71m, hiện nay núi Thiên Thai thuộc 2 xã Song Giang, Đông Cứu, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, cách thành phố Bắc Ninh 20 km về phía nam. 
Đặc điểm.
Thiên Thai có hình con rồng uốn lượn 9 khúc (dãy núi này gồm 9 ngọn núi liền nhau). Đây là nơi đã sinh ra vị danh nhân đất nước đó là: Thái sư Lê Văn Thịnh. Ngày xưa rừng thông phủ kín núi, trên đỉnh ngọn Thiên Thai có một ngôi chùa cổ trăm gian và một vườn hồng đào, đây là một giống đào đặc biệt, hoa nở thành từng chùm buông xuống như những chiếc đuôi cáo nên mới có cái tên là Hồng đào. Ngày xuân khách lên lễ chùa vãng cảnh vườn đào, dạo chơi rừng thông rồi hướng ra bể đông xem loan phượng ăn xoài.
Tại đây có đền thờ Thái sư Lê Văn Thịnh.
Phát hiện Rồng đá.
Một ngày cuối năm 1992, người dân thôn Bảo Tháp, xã Đông Cứu (Gia Bình) dọn gạch vỡ, đá quanh đền thờ Thái Sư Lê Văn Thịnh thấy lộ ra khối đá lớn được đẽo, chạm đường nét tinh xảo, khoét sâu, mở rộng thì thấy lộ nguyên hình đầu rồng. Mọi người dùng đòn tre khiêng, người dùng xà beng, thanh gỗ làm đòn bẩy lên một rồng đá ước chừng 3 tấn được tại sân đền. 
Rồng đá được đẽo, chạm miêu tả đầu, hai chân trước và một phần thân. Từ mặt đất lên đỉnh sọ rồng cao 0,76 mét, chiều ngang từ phải sang trái rộng 1,12 mét; chiều dọc từ trước ra sau dài 0,96 mét (xin lưu ý: số đo chia hết cho 8). Rồng được chạm vẩy; tai phải đặc, tai trái rỗng, hai chân trước gân guốc, mỗi chân xòe rộng 5 ngón nắm chặt hai khúc thân kéo vào trước ngực; đầu gục xuống, mắt trợn tròn, miệng há rộng để lộ hàm răng lởm chởm ngoạm khúc thân, quằn quại. Đây là rồng đá to nhất Đông Nam Á và được chạm khắc vào thời Lê .
Trong văn học, nghệ thuật.
Núi Thiên Thai được nhắc nhiều trong các làn điệu dân ca quan họ, ca dao, văn học hiện đại. Trong dân ca quan họ: "Trèo lên trên núi Thiên Thai, thấy chim Loan Phượng ăn Xoài biển đông".
Trong bài thơ Bên kia sông Đuống của nhà thơ Hoàng Cầm:
Ai về bên kia sông Đuống
Cho ta gửi tấm the đen
Mấy trăm năm thấp thoáng mộng bình yên
Những hội hè đình đám
Trên núi Thiên Thai
Trong chùa Bút Tháp
Giữa huyện Lương Tài...
Trong thơ Tố Hữu:
Chí ta như núi thiên thai ấy
Đỏ rực chiều hôm dậy cánh đồng
Lòng ta như nước Hương Giang ấy
Xanh những dòng sông những bóng thông...
Cầu Saint-Louis

Cầu Saint-Louis (tiếng Pháp: "Pont Saint-Louis") là một cây cầu bắc qua sông Seine ở trung tâm thủ đô Paris của Pháp. Đặt theo tên của đảo Saint-Louis, cầu này nối liền hai đảo nằm giữa sông Seine là Île de la Cité và đảo Saint-Louis.
Lịch sử.
Cây cầu đầu tiên được xây dựng tại vị trí của cầu Saint-Louis hiện nay là cầu Saint-Landry, xây từ năm 1630 đến năm 1634. Năm 1717 một cây cầu gỗ 7 nhịp được xây để thay thế Saint-Landry, công trình mới này có tên Cầu Đỏ (Pont Rouge) xuất phát từ màu sơn của cây cầu. Năm 1795 nó bị sông Seine cuốn trôi hoàn toàn và được xây dựng lại lần thứ 2 vào năm 1804, công trình này do kỹ sư Dumoustier phụ trách. Cây cầu thứ ba nối liền hai đảo này là một cây cầu 2 nhịp dài 70 m, rộng 10 m làm bằng gỗ sồi. Năm 1811 cây cầu bị sụt lún và phá hủy, thay thế vào đó là một cầu treo được xây dựng năm 1842.
Năm 1862 cây cầu thứ 5 nối hai đảo được xây dựng, lần này là cầu kim loại một vòm với độ mở 64 m. Năm 1939 cầu bị phá hủy và thay thế năm 1941 bằng một cầu đi bộ dạng hộp sắt. Năm 1968 cây cầu Saint-Louis thứ 7 được xây dựng, nó được khánh thành năm 1970 và vẫn còn tồn tại đến nay.
Joseph John Thomson

Sir Joseph John "J.J." Thomson (18 tháng 12 năm 1856 - 30 tháng 8 năm 1940) là nhà vật lý người Anh, người đã có công phát hiện ra điện tử ("electron") và chất đồng vị đồng thời phát minh ra phương pháp phổ khối lượng. Ông được trao giải thưởng Nobel vật lý năm 1906 cho công trình khám phá ra điện tử.
Cuộc đời.
J.J. Thomson sinh 1856 tại đồi Cheetham, Manchester, Anh trong một gia đình gốc Scotland. Năm 1870, ông học kỹ sư tại trường Đại học Manchester (được biết đến là Cao đẳng Owens thời đó), sau đó Thomson chuyển tới học ở trường Cao đẳng Trinity, Cambridge năm 1876. Năm 1880 ông giành được bằng cử nhân toán và tới năm 1883 thì giành được bằng thạc sĩ. Năm 1884, Thomson trở thành giáo sư vật lý tại đại học Cambridge. Một trong những học trò nổi tiếng của ông là Ernest Rutherford. Năm 1890, Thomson kết hôn với Rose Elisabeth Paget, con gái của Sir George Edward Paget, giáo sư vật lý của đại học Cambridge. Ông có hai người con với Paget là George Paget Thomson và Joan Paget Thomson. Một trong những thành tựu lớn nhất của Thomson cho khoa học hiện đại chính là tài năng giảng dạy thiên tài của ông, bảy người trợ lý nghiên cứu của ông cũng như con trai ông đều giành được giải Nobel vật lý. Con trai của J.J. Thomson là George Paget Thomson giành giải Nobel vật lý năm 1937 vì đã phát hiện ra tính chất của sóng điện tử.
J.J. Thomson được phong tước hiệp sĩ năm 1908 và nhận huân chương danh dự năm 1912. Năm 1914, ông có một bài thuyết trình Romanes tại Đại học Oxford về thuyết nguyên tử. Năm 1918, ông trở thành hiệu trưởng trường cao đẳng Trinity, Cambridge, ông giữ chức vụ này cho tới lúc mất. Ông cũng từng được bầu làm viện sĩ Xã hội Hoàng gia ngày 12 tháng 6 năm 1884 và trở thành chủ tịch của hội từ 1916 tới 1920. Thomson qua đời năm 30 tháng 8 năm 1940 và được chôn tại thánh đường Westminster cạnh Sir Isaac Newton.
Tìm ra electron.
Năm 1897, Thomson khi nghiên cứu hiện tượng phóng điện trong chân không đã phát hiện ra tia âm cực, mà bản chất là chùm các hạt nhỏ bé mang điện tích âm, gọi là các electron.
Thomson cho phóng điện với hiệu điện thế 15 000 vôn qua hai điện cực gắn vào đầu một ống kín đã rút gần hết không khí (áp suất chỉ còn 0,001 mmHg) thì thấy màn huỳnh quang trong ống thủy tinh phát sáng. Màn huỳnh quang phát sáng do sự xuất hiện các tia không nhìn thấy được đi từ cực âm đến cực dương. Tia này được gọi là tia âm cực, tia âm cực bị lệch về phía cực dương khi đặt ống thủy tinh trong một điện trường. Tia âm cực là chùm hạt mang điện tích âm và mỗi hạt đều có khối lượng gọi là electron, kí hiệu là e.
Mạnh Hạo Nhiên

Mạnh Hạo Nhiên (, 689 hay 691-740) là nhà thơ Trung Quốc thời nhà Đường, thuộc thế hệ đàn anh của Lý Bạch. Lý Bạch rất hâm mộ học vấn, tài năng và nhân cách của Mạnh Hạo Nhiên. Không thành công trong nghiệp quan trường, ông đã chú tâm làm thơ và viết văn về quê hương của mình.
Ông sinh ra tại Tương Dương, Hồ Bắc, và gắn bó với quê hương. Ông hầu như suốt đời sống ở quê và cảnh vật, lịch sử, các truyền thuyết quê hương đã đi vào thơ ca của ông. Địa danh xuất hiện trong thơ ông đặc biệt là núi Lộc Môn, những nơi ông đã từng ẩn cư trong một thời gian ngắn. Ông được biết đến qua bài thơ của Lý Bạch có tựa "Hoàng Hạc lâu tống Mạnh Hạo Nhiên chi Quảng Lăng".
Albert Abraham Michelson

Albert Michelson (19 tháng 12 năm 1852 - 9 tháng 5 năm 1931) là nhà vật lý học người Mỹ gốc Phổ, được biết đến với nghiên cứu về cách đo tốc độ ánh sáng và đặc biệt là với Thí nghiệm Michelson-Morley. Năm 1907, ông giành được giải thưởng Nobel vật lý. Michelson chính là người Mỹ đầu tiên dành giải Nobel trong lĩnh vực khoa học.
Bánh kẹp

Bánh kẹp có thể chỉ đến:
Quận Cam (định hướng)

Quận Cam (tiếng Anh: "Orange County") là tên tiếng Việt của nhiều quận tại Hoa Kỳ, do một số cộng đồng người Việt sử dụng:
Orange County cũng có thể chỉ đến:
Bánh mì Pháp

Bánh mì Pháp (, , phiên âm như "ba-ghét") là loại ổ bánh mì phân biệt được vì chiều dài hơn chiều rộng nhiều và nó có vỏ giòn. Ổ bánh mì Pháp thường rộng 5–6 cm và cao 3–4 cm, nhưng dài tới một mét. Nó thường nặng chỉ 250 gam. Những ổ bánh mì Pháp ngắn thường dùng làm bánh kẹp. Bánh mì Pháp thường được cắt đôi và quét pa tê hay phô mai. Trong bữa sáng Pháp truyền thống, những miếng bánh mì được quét mứt và ngâm vào bát cà phê hay sô-cô-la nóng.
Loại bánh mì này có liên kết mạnh với Pháp, nhất là Paris, nhưng nó được ăn ở khắp thế giới. Ở Pháp người ta gọi ngắn là "baguette" vì nó dài như một cái đũa, nhỏ hơn thì có loại "flûte" và mỏng hơn có tên "ficelle". Luật thực phẩm Pháp định nghĩa bánh mì là sản phẩm chỉ có bốn thành phần: nước, bột mì, men, và muối thường. Nếu thêm những thành phần khác vào công thức cơ bản thì phải bán dùng tên khác cho sản phẩm.
Bánh mì Pháp dẫn xuất từ bánh mì Viên (Áo) vào giữa thế kỷ 19, khi những lò hơi mới được sử dụng, những lò này làm được vỏ giòn và mảnh vụn trắng có nhiều lỗ. Những ổ dài được nướng từ lâu, nhưng từ tháng 10 năm 1920, có luật ở Áo cấm không được làm việc trước 4 giờ sáng, nên các tiệm bánh không nướng được những ổ bánh mì tròn như trước để kịp buổi sáng của khách hàng. Ổ gầy này giải quyết vấn đề này vì có thể sửa soạn và nướng nó nhanh hơn.
Tiếng Môn

Tiếng Môn ( [pʰiəsa moʊn]; ; ; từng được gọi là tiếng Peguan và tiếng Talaing) là một ngôn ngữ Nam Á được nói bởi người Môn, một dân tộc sống tại Myanmar, Thái Lan và Lào. Tiếng Môn có phần giống với tiếng Khmer, tuy thuộc vùng ngôn ngữ Đông Nam Á lục địa nhưng lại không có thanh điệu. Tiếng Môn hiện được nói bởi khoảng một triệu người. Trong những năm gần đây, lượng người nói tiếng Môn suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt trong giới trẻ, đa phần chỉ biết tiếng Miến Điện. Tại Myanmar, hầu hết người nói sống tại bang Mon, tiếp đến là vùng Tanintharyi và bang Kayin.
Chữ Môn là một hệ chữ viết xuất phát từ chữ Brahmi.
Lịch sử.
Tiếng Môn từng là một ngôn ngữ quan trọng trong lịch sử Miến Điện. Cho đến thế kỷ 12, tiếng Môn là lingua franca của vùng thung lũng Irrawaddy - không chỉ được nói ở các vương quốc Môn vùng hạ Irrawaddy mà còn được nói ở Vương quốc Pagan thượng của người Bamar. Tiếng Môn vẫn được coi là một ngôn ngữ uy tín sau khi vương quốc Thaton của người Môn bị Pagan diệt vào năm 1057. Vua Kyansittha của Pagan (trị. 1084–1113) là người rất chuộng văn hóa Môn, tiếng Môn vì thế mà được bảo hộ dưới triều đại của ông.
Kyansittha cho dựng rất nhiều bia khắc chữ Môn; điển hình là bia ký Myazei, chép một câu chuyện ở bốn mặt bằng bốn thứ tiếng: Pali, Pyu, Môn và Miến. Tuy nhiên, sau khi Kyansittha băng hà, người Bamar bỏ học tiếng Môn và tiếng Miến Điện bắt đầu thay thế tiếng Môn và Pyu làm lingua franca.
Chữ khắc Môn từ tàn tích của vương quốc Dvaravati cũng rải rác khắp Thái Lan. Tuy nhiên, ta không rõ cư dân nơi đây là người Môn, người Mã Lai-Môn hay là người Khmer. Các vương quốc sau này như Lavo của Môn đều bị lệ thuộc Đế chế Khmer.
Sau khi Pagan sụp đổ, tiếng Môn một lần nữa trở thành lingua franca của vương quốc Hanthawaddy (1287–1539) Hạ Miến Điện, sau này vẫn là một khu vực chủ yếu nói tiếng Môn cho đến những năm 1800.
Phương ngữ.
Tiếng Môn Myanmar có ba phương ngữ chính, phân theo vùng định cư của người Môn. Đó là phương ngữ Trung (vùng quanh Mottama và Mawlamyine), phương ngữ Bago, và phương ngữ Ye. Tiếng Môn Thái có một số khác biệt biệt so với các phương ngữ tại Myanmar, nhưng vẫn thông hiểu được nhau.
"Ethnologue" liệt kê các phương ngữ tiếng Môn là Martaban-Moulmein (Trung Môn, Mon Te), Pegu (Mon Tang, Bắc Môn), và Ye (Mon Nya, Nam Môn).
Nordisk familjebok

Nordisk familjebok (nghĩa là Sách gia đình Bắc Âu) là bách khoa toàn thư bằng tiếng Thụy Điển, được xuất bản trong giai đoạn từ năm 1876 tới năm 1957.
Ấn bản đầu tiên được phát hành là 20 tập trong giai đoạn từ năm 1876 tới năm 1899. Ấn bản này còn gọi là "ấn bản Iðunn" do có hình nữ thần Iðunn trên trang bìa. Ấn bản lần thứ hai được phát hành trong giai đoạn từ năm 1904 tới năm 1926 với 38 tập, và như vậy nó là bách khoa toàn thư bao hàm toàn diện nhất được phát hành bằng tiếng Thụy Điển. Nó còn gọi là "Uggleupplagan" ("Ấn bản Cú"), do có hình con cú trên trang bìa. Hai lần phát hành nữa diễn ra trước năm 1957. Bản quyền tác giả đã hết hạn đối với hai lần phát hành đầu tiên và hiện nay chúng thuộc phạm vi công cộng.
Trong thập niên 1990, Đại học Linköping đã khởi động Dự án Runeberg với mục đích cung cấp bản sao số hóa của các tác phẩm đã in ấn bằng các ngôn ngữ Bắc Âu – giống như dự án Gutenberg đang thực hiện với các tác phẩm tiếng Anh. Năm 2001, công nghệ đã có cải tiến đủ để cho phép số hóa ở quy mô tổng thể toàn bộ bách khoa toàn thư này bằng các kỹ thuật của công nghệ scanning và OCR (nhận dạng ký tự quang học). Tất cả 45.000 trang (cả hai bách khoa toàn thư) đã được quét và đọc bằng OCR, và nó có sẵn cho công chúng tại trang web của dự án Runeberg runeberg.org. Tuy nhiên, việc kiểm chứng và hiệu đính vẫn còn phải thực hiện.
Thông trắng Hải Nam

Thông trắng Hải Nam hay thông Fenzel (danh pháp hai phần: Pinus fenzeliana) là một loài thông đặc hữu của đảo Hải Nam ở miền nam Trung Quốc. Loài thông này là cây thân gỗ có chiều cao đạt tới 20 m với đường kính tới 1m.
Các lá hình kim, mọc thành bó 5 lá, dài 5–13 cm. Các nón dài 6–11 cm, với các vảy dạng gỗ và dày; các hạt lớn, dài khoảng 8–15 mm, với cánh dạng dấu vết dài 3 mm, tương tự như loài có họ hàng gần là thông trắng Trung Quốc ("Pinus armandii"). Thông trắng Hải Nam khác thông trắng Trung Quốc ở chỗ có các lá kim ngắn hơn, các nón nhỏ hơn và thích nghi với môi trường sống rừng mưa cận nhiệt đới.
Nhóm thông trong dãy núi Đại Biệt Sơn ở tỉnh An Huy miền đông Trung Quốc, đầu tiên được miêu tả như là loài "Pinus dabeshanensis", đôi khi được coi là một thứ của loài này, nhưng nói chung hay được coi là thứ của "Pinus armandii", loài giống nó nhiều hơn.
Thông báo về sự tồn tại của "Pinus fenzeliana" tại Việt Nam vẫn chưa được kiểm chứng; các quần thể cây trong khu vực này có thể thuộc về loài thông Đà Lạt ("Pinus dalatensis") hay thông trắng Quảng Đông ("Pinus wangii"), với cả hai loài này đều khác thông trắng Hải Nam ở kích thước và hình dạng của nón và hạt, mặc dù bộ lá là tương tự.
Thông Lamberta

Thông Lamberta hay thông đường (danh pháp hai phần: Pinus lambertiana) là một loài thông có trong khu vực miền núi ở Oregon và California thuộc miền tây Hoa Kỳ và Baja California ở tây bắc México; đặc biệt là tại Sierra Nevada, dãy núi Cascade, dãy núi Coast và Sierra San Pedro Martir. Loài này được Douglas miêu tả khoa học đầu tiên năm 1827.
Mô tả.
Loài thông này là to lớn nhất trong các loài thông, nói chung cao tới 40–60 m (130–200 ft), có thể lên tới 81 m (265 ft), và đường kính thân cây 1,5-2,5 m (5–8 ft), đôi khi tới 3,5 m (11 ft).
Là thành viên của nhóm thông trắng (phân chi "Strobus") của chi "Pinus" nên giống như các thành viên khác của nhóm này, các lá kim của nó mọc thành chùm 5 lá với bao vỏ sớm rụng. Chúng dài 6–11 cm (2-4 inch). Thông Lamberta có các nón dài nhất trong số các loài cây lá kim, chủ yếu dài 25–50 cm (10–20 in), đôi khi tới 66 cm (26 inch), mặc dù các nón của thông Coulter trông to lớn hơn. Các hạt dài 10–12 mm (0,4-0,5 inch), với cánh dài 2–3 cm (0,75-1,2 inch) hỗ trợ sự phát tán bằng gió.
Thông Lamberta rất dễ bị nấm gỉ sét phồng rộp thông trắng ("Cronartium ribicola") tấn công. Một tỷ lệ lớn thông Lamberta bị nấm gỉ sét này giết hại, cụ thể là trong khu vực phía bắc của phạm vi phân bố. Cục Lâm nghiệp Hoa Kỳ có chương trình để phát triển các giống kháng nấm cho thông Lamberta và thông trắng miền tây. Các cây non của các giống này đã được đưa vào trồng trong tự nhiên. Sugar Pine Foundation (Quỹ Thông đường) tại lòng chảo hồ Tahoe đã thành công trong việc tìm kiếm thông đường kháng nấm và chứng minh rằng nó là quan trọng đối với các công dân trong việc hỗ trợ Cục Lâm nghiệp Hoa Kỳ để phục hồi loài này. 
Nhà tự nhiên học John Muir coi thông Lamberta là "vua của cây lá kim". Tên gọi thông đường có nguồn gốc từ nhựa mủ ngọt mà Muir cho là ưa thích hơn so với phong đường.
Văn hóa dân gian.
Trong hệ thống tín ngưỡng của người Achumawi thì Annikadel - đấng Tạo hóa - đã tạo ra một trong những 'Người đầu tiên' bằng cách cố tình để rơi hạt thông đường vào nơi thích hợp cho sự phát triển. Một trong những hậu duệ trong dòng họ này là Sugarpine-Cone Man (Người đàn ông Nón Thông đường), và ông có người con trai thông minh tên là Ahsoballache.
Sau khi Ahsoballache cưới con gái của To'kis là Chipmunk-Woman (người đàn bà Sóc chuột), ông nội của Ahsoballache đòi hỏi cặp vợ chồng này phải có con cái. Để đạt mục đích này, người ông bẻ một vảy bắc từ nón của thông đường và bí mật chỉ thị cho Ahsoballache ngâm những thứ chứa trong vảy bắc đó vào suối nước và giấu nó bên trong một cái rổ có nắp đậy. Ahsoballache thực hiện các công việc đó trong đêm; vào bình minh ngày hôm sau thì ông và vợ ông phát hiện ra một đứa trẻ mới đẻ tên là Edechewe (Người đàn ông đánh cá) gần giường của họ.
Thông lùn Siberi

Thông lùn Siberi (danh pháp hai phần: Pinus pumila) là loài thông bản địa ở đông bắc châu Á, bao gồm cả các đảo của Nhật Bản. Loài cây bụi này chỉ cao khoảng 1–3 m, đôi khi tới 5 m, nhưng có thể có các cành trải dài hơn cả chiều cao cây nằm dọc theo mặt đất. Loài này được (Pall.) Regel miêu tả khoa học đầu tiên năm 1859.
Các lá hình kim tạ thành chùm 5 lá dài 4–6 cm. Các nón dài khoảng 2,5-4,5 cm, với các hạt lớn. Hạt được phát tán nhờ chim bổ hạt đốm ("Nucifraga caryocatactes").
Nó còn được gọi là thông đá Nhật Bản.
Trong khu vực miền núi ở miền bắc Nhật Bản, đôi khi nó lai ghép với loài thông trắng Nhật Bản ("Pinus parviflora"); loại cây lai ghép này ("Pinus x hakkodensis") to lớn hơn thông lùn Siberi, có thể cao tới 8–10 m.
Anh Thơ (định hướng)

Anh Thơ có thể là:
Wilhelm Wien

Wilhelm Carl Werner Otto Fritz Franz Wien (13 tháng 1 năm 1864 - 30 tháng 8 năm 1928) là một nhà vật lý người Đức. Ông đã có công nghiên cứu các lý thuyết về nhiệt và điện từ để viết lên Định luật dịch chuyển Wien, hay còn được gọi là Định luật bức xạ Wien, định luật nói về các bước sóng của bức xạ do vật đen ("blackbody") phát ra.
Ông cũng thiết lập một biểu thức cho bức xạ của vật đen mà chỉ đúng trong giới hạn photon-gas. Những lý luận của ông trên cơ sở bất biến đoạn nhiệt, và là công cụ cho cơ học lượng tử.
Max von Laue đã viết về Wien như sau: "Danh tiếng bất tử của ông chính là vì ông đã dẫn dắt chúng ta tới cánh cửa của cơ học lượng tử".
Wilhelm Wien giành được giải thưởng Nobel vật lý năm 1911 liên quan đến bức xạ nhiệt. Một miệng núi lửa trên Sao Hỏa được đặt theo tên Wien để vinh danh ông.
Tiểu sử.
Thời thanh niên.
Wien sinh ra tại Gaffken gần Fischhausen (Rybaki),thuộc vương quốc Phổ nay là Primorsk của Nga. Ông là con của Carl Wien, một địa chủ. Năm 1866, gia đình ông dời đến Drachstein, thuộc Rastenburg (Rastembork).
Năm 1879, Wien học tại trường Rastenburg và từ 1880-1882 ông học tại trường trong thành phố Heidelberg. Năm 1882 ông vào đại học Göttingen và đại học Berlin. Từ 1883-1885, ông làm việc trong phòng thí nghiệm của Hermann von Helmholtz và vào năm 1886 ông nhận bằng tiến sĩ với đề tài về sự nhiễu xạ ánh sáng trên vật liệu và ảnh hưởng của các loại vật liệu lên màu sắc của ánh sáng bị khúc xạ.
Trong năm 1900 ông chuyển đến đại học Würzburg và là người kế vị Wilhelm Conrad Röntgen.
Sự nghiệp.
Năm 1896 Wien xác định bằng thực nghiệm định luật phân bố bức xạ vật đen, sau này được mang tên ông: Định luật Wien. Max Planck, đồng nghiệp của Wien, không tin vào định luật thực nghiệm này, do vậy ông đã sử dụng nhiệt động lực học và điện từ học để đưa ra một cơ sở lý thuyết cho định luật của Wien, gọi là định luật Wien-Planck. Tuy nhiên, định luật Wien chỉ đúng tại miền tần số cao, và không còn đúng tại tần số thấp. Planck đã sửa lại lý thuyết và đưa ra định luật Planck, định luật này dẫn đến sự phát triển cơ học lượng tử sau này. Mặc dù vậy, công thức thực nghiệm của Wien formula_1, gọi là định luật dịch chuyển Wien, vẫn còn được sử dụng, vì nó liên quan đến đỉnh bước sóng được phát ra bởi một vật("λ"max), với T là nhiệt độ của vật đó. Năm 1900 (tiếp bước công việc của George Frederick Charles Searle), ông giả sử rằng toàn bộ khối lượng của vật chất có nguồn gốc điện từ và đưa ra công thức formula_2 cho quan hệ giữa khối lượng điện từ và năng lượng điện từ.
Khi nghiên cứu dòng khí ion, Wien (1898) đã đồng nhất các hạt tích điện dương với nguyên tử hydro. Nhờ việc này, Wien đã đặt cơ sở cho phổ kế khối lượng. J. J. Thomson dựa vào các thiết bị của ông đã thực hiện các thí nghiệm tinh tế hơn vào năm 1913, sau đó là các thí nghiệm của Ernest Rutherford vào 1919, các hạt của Wien đã được chấp nhận và được đặt tên là proton.
Đô thị vệ tinh

Đô thị vệ tinh là đô thị nằm trong một vùng đô thị nào đó và chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi thành phố trung tâm của vùng đô thị đó. Việc phát triển không gian của các thành phố lớn đưa đến khái niệm đô thị vệ tinh: hình thành các cụm đô thị từ các cụm dân cư, xây dựng các khu nhà mới tiện ích mới thu hút dân cư từ thành phố ra, phát triển các dịch vụ phục vụ thành phố lớn tại các thị trấn thị xã hiện có quanh thành phố.
Ví dụ, 5 đô thị vệ tinh của Hà Nội là: Sơn Tây, Sóc Sơn, Phú Xuyên, Xuân Mai, Hòa Lạc
Paul Breitner

Paul Breitner (sinh 5 tháng 9 năm 1951 tại Kolbermoor, Bavaria) là một cựu cầu thủ bóng đá Đức. Ông có 48 lần khoác áo đội tuyển quốc gia và là một trong số những cầu thủ được nhắc đến nhiều nhất ở đội tuyển Đức.
Sự nghiệp bóng đá của Breitner bắt đầu từ 1970 đến 1983, phần lớn thời gian chơi cho Bayern München (1970–74 và 1978–83) và Real Madrid (1974–78), với một thời gian ngắn đá cho Eintracht Braunschweig. Vị trí ban đầu ông chơi là cầu thủ chạy cánh trái. Sau đó ông chuyển sang chơi vị trí tiền vệ giữa và trở thành một trong những tiền vệ xuất sắc nhất đầu thập niên 1980.
Thành công sớm đến với Breitner khi mới 21 tuổi (năm 1972) ông đã cùng đội tuyển Đức vô địch Euro 1972. 2 năm sau ông lại có tên trong đội hình đội tuyển Đức vô địch World Cup 1974. Trong trận chung kết gặp Hà Lan tại quê hương Munich, Breitner đã ghi bàn thắng đầu tiên cho đội nhà ở trên chấm phạt đền. Ông chuyển sang Tây Ban Nha chơi cho Real Madrid sau giải vô địch thế giới đó và ngừng chơi ở đội tuyển quốc gia. Cho đến năm 1981, khi Jupp Derwall có lời mời, Breitner mới quay trở lại đội tuyển và tham dự World Cup 1982. Ông là một trong bốn cầu thủ ghi bàn trong 2 trận chung kết World Cup khác nhau (vào lưới Hà Lan năm 1974 và Ý năm 1982), cùng với Pelé, Vavá và Zidane.
Trong sự nghiệp đá cho câu lạc bộ, Breitner giành 7 chức vô địch quốc gia với Bayern Munich (5 lần: 1972, 1973, 1974, 1980, 1981) và Real (2 lần: 1975, 1976), một chức vô địch châu Âu (1974) và 2 Cúp bóng đá Đức (1971, 1982) và 1 Cúp Nhà vua Tây Ban Nha (1975). Trong thời gian đá cho Bayern, Karl-Heinz Rummenigge và ông tạo thành một cặp bài trùng xuất sắc nên 2 người có biệt danh "Breitnigge".
Với những cổ động viên nhiều tuổi và truyền thống của Đức, Breitner để mất danh tiếng vì thái độ "cách mạng" và khuynh hướng của mình trong những tuyên bố mạnh mẽ về các vấn đề chính trị và xã hội. Trước World Cup 1982 cựu thành viên "cánh tả" Breitner gây ra một vụ ồn ào khi ông chấp nhận ký hợp đồng với một công ty mĩ phẩm Đức, với một khoản tiền mà lúc đó nhiều người Đức xem là "cao khủng khiếp, 150 000 mark Đức nếu ông cạo bộ râu quai nón của mình, dùng mĩ phẩm và quảng cáo cho công ty.
Năm 1998, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Đức Egidius Braun thông báo Breitner là huấn luyện viên mới của đội tuyển quốc gia. Tuy nhiên, sau một số tác động của các quan chức liên đoàn, Braun đã thay đổi quyết định 17 giờ sau, làm Breitner trở thành huấn luyện viên trên danh nghĩa trong 17 giờ.
Hiện nay, Breitner là bình luận viên và phụ trách một chuyên mục trên truyền hình. Tháng 3 năm 2007 ông ký hợp đồng làm cố vấn cho Bayern München.
Hoa Tâm

Hoa Tâm (1906 - 1986) là một diễn viên chèo nổi tiếng.
Bà tên thật Vũ Thị Định, sinh năm 1906, quê xã Mai Động, huyện Kim Thi, Hưng Yên. Bà sinh ra trong một gia đình nông dân, cha mất từ sớm. Năm 15 tuổi, bà theo phường chèo của ông Trùm Châu học nghề chèo. Vai chèo đầu tiên của bà là vai Nghi Xuân trong "Phạm Công Cúc Hoa". Năm 1925, phường Trùm Châu chuyển ra Hải Phòng thuê rạp hát ở dãy Tám gian. Từ đây, Đào Định (nghệ danh của Hoa Tâm lúc này) trở thành đào hát nổi tiếng, diễn chèo và cả tuồng. Khách quen gọi cô Định là Minh Tâm rồi thành Hoa Tâm. Hoa Tâm đóng cả những vai đào chín như Thị Kính, Thị Phương lẫn đào lệch như Đào Huế, Thị Màu, Xuý Vân... Ngoài ra bà còn nổi tiếng cả những vai tuồng Điêu Thuyền (trong "Phụng Nghi Đình"), Bàng Quý Phi (trong "Tra án Bàng Quý Phi"), Đào Tam Xuân (trong "Trảm Trịnh Ân").
Tới những năm 1940, do vật giá leo thang, gánh Trùm Châu làm ăn thất bát rồi tan. Hoa Tâm và những thành viên trong gánh cũ tách ra lập thành gánh mới mang tên "Gánh hát Đồng Tâm" do Hoa Tâm làm chủ gánh. Ngoài những người cũ, gánh còn quy tụ cả những nghệ sĩ nổi tiếng như Ba Cao, Ba Tuyên, Đức Ngà, Phụng Nhung, Dịu Hương, Năm Ngũ... Gánh Đồng Tâm đi lưu diễn nhiều nơi ở khắp vùng Bắc, thường trụ lại ở rạp Kim Mã - Hà Nội, diễn chủ yếu chèo cổ và tuồng, song song với chèo cải lương của Lý Nghị (Nguyễn Đình Nghị) đang rất thịnh hành. Năm 1944, gánh Đồng Tâm tan rã, Hoa Tâm gia nhập gánh Đan Thanh của Nguyễn Đình Nghị. Năm 1946, bà lập lại gánh Đồng Tâm, đi lưu diễn phục vụ các phong trào sản xuất, bình dân học vụ (như các tích "Anh Đẩu tòng quân, Bà Bá đóng thuế nông nghiệp, Lấy chồng biết chữ là tiên"...). Năm 1950, bà cùng gánh trở lại Hà Nội diễn ở rạp Lạc Việt, tập hợp thêm những nghệ nhân như Trùm Thịnh, Minh Lý, Tư Liên, Hoàng Lìu, Lý Hi (cháu ông Nguyễn Đình Nghị)..., diễn cả chèo cổ, chèo cải lương và tuồng.
Năm 1954, hoà bình lập lại, rạp Lạc Việt đổi thành Đoàn chèo Lạc Việt, tham dự Đại hội văn công toàn quốc. Sau đó Đoàn Lạc Việt lại đổi thành Đoàn chèo Kim Lan. Năm 1964, Đoàn chèo Kim Lan lại đổi tên thành Đoàn chèo Hà Nội rồi nhập lại với Đoàn chèo Quân đội nhân dân. Hoa Tâm là diễn viên chủ chốt đồng thời còn giúp đỡ dạy dỗ nhiều thế hệ diễn viên chèo của đoàn. Sau này do tuổi tác nên chủ yếu bà đóng các vai mụ, đặc biệt thành công với vai Lý Mẫu (mẹ Lý Thông, trong "Thạch Sanh" của Việt Dung), Mụ Cám (trong Tấm Cám của Lưu Quang Thuận), bà Cả Lợi (trong "Sợi tơ vàng" của Việt Dung)...
Với gần 60 năm hoạt động trong nghề, Hoa Tâm là một trong những nghệ sĩ chèo tiêu biểu của sân khấu Việt Nam. Năm 1984, bà được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân (đợt 1).
Bà mất năm 1986, hưởng thọ 80 tuổi.
Nhạc Lộc

Nhạc Lộc (chữ Hán giản thể:岳麓区, Hán Việt: "Nhạc Lộc khu") là một quận thuộc địa cấp thị Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 552 km2, dân số 802,000 người (2012). Quận này được chia ra các đơn vị hành chính gồm 15 nhai đạo và 2 trấn. Nhạc Lộc nằm ở phía tây của trung tâm thành phố Trường Sa. Quận này được thành lập ngày 22/4/1996. Chính quyền quận đóng tại Đường Kim Tinh.
Thiên Tâm

Thiên Tâm (chữ Hán giản thể:天心区, Hán Việt: "Thiên Tâm khu") là một quận thuộc địa cấp thị Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thiên Tâm giáp huyện Trường Sa, thành phố Trường Sa về phía nam, bắc giáp quận Khai Phúc, đông giáp Phù Dung và Vũ Hoa, tây cách Vọng Thành và Nhạc Lộc qua Tương Giang. Quận này có diện tích 72 km², dân số năm 2013 là 481.600 người. Quận này được chia ra các đơn vị hành chính gồm 14 nhai đạo. Quận lỵ đóng ở đường Tương Phủ.
Khai Phúc

Khai Phúc (chữ Hán giản thể:开福区, Hán Việt: "Khai Phúc khu") là một quận thuộc địa cấp thị Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Khai Phúc được thành lập ngày 22 tháng 4 năm 1996. Quận này giáp Vọng Thành về phía bắc, huyện Trường Sa của thành phố Trường Sa và Phù Dung về phía đông, phía nam giáp và Thiên Tâm, tây giáp cách Nhạc Lộc qua sông Tương Giang. Quận này có diện tích 188 km², dân số năm 2013 là 588,400 người. Quận này được chia ra các đơn vị hành chính gồm 16 nhai đạo, 0 trấn, 1 khu khai phát. GDP năm 2013 là 600.7 tỷ nhân dân tệ. Quận lỵ đóng ở đường Thịnh Thế.
Lan hài đốm

Lan hài đốm (danh pháp hai phần: Paphiopedilum concolor) là một loài lan hài thuộc họ Lan. Lan hài nở hoa vào mùa Xuân và mùa Thu và có một hoa mỗi cụm, hoa màu vàng có lốm đốm nâu dài 4 inch, bán kính 2 3/3 inch, lá rộng 3,6 cm, dài 15 cm (6 inch). Lan hài đốm phân bố ở Myanmar, Thái Lan, Việt Nam như tại miền Bắc Việt Nam. Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng là nơi có loại lan hài xanh này (cùng với Lan hài xanh và Lan hài xoắn).
Lan hài được trồng làm cây cảnh. Cây lan hài thích hợp với điều kiện ẩm, mọc ở đất, tưới nước từ 3-5 ngày một lần.
Bando

 
Bando (ဗန်တို) là một môn võ thuật có xuất sứ từ Myanmar. Bando bao gồm võ tay không và các kỹ thuật chiến đấu bắt chước các loài động vật như hổ, báo, chim ưng, bò tót, rắn hổ mang, khỉ và heo rừng, bọ cạp. Bando có nhiều phái và nhiều lối khác nhau. Các phái lớn là:
Nguồn gốc của Bando gắn liền với các tu viện và kinh điển Phật giáo, và các tu viện có truyền thống là những trung tâm giáo dục. Những người từ Ấn Độ mang theo tín ngưỡng Phật giáo, văn hóa và võ thuật có nguồn gốc từ Himalaya tới Đông Nam Á. Những người Hoa di cư đến Myanmar cũng sùng bái đạo Phật và cũng có ảnh hưởng tới văn hóa Myanmar. Sự pha trộn giữa võ thuật Trung Hoa và võ thuật Ấn Độ tại Myanmar đã cho ra đời môn Bando. Bando đã vượt khỏi biên giới Myanmar và được phổ biến cả ở Mỹ, Pháp, v.v...
Võ thuật Myanmar

Võ thuật Myanmar, được gọi chung là Thaing, có một lịch sử lâu dài và chịu nhiều ảnh hưởng của các môn võ thuật từ nhiều nơi.
Nguồn gốc.
Myanmar có biên giới với Ấn Độ, Thái Lan, và Trung Quốc. Do đó, nước này có một di sản võ thuật phong phú. Các nhà sư Ấn Độ không chỉ đem tới cho Trung Quốc võ Thiếu Lâm mà còn mang tới cho Myanmar những môn võ thuật từ cách đây gần 2000 năm. Sau này, võ thuật Trung Hoa phát triển và phổ biến xuống phía Nam trong đó có Myanmar và pha trộn với các dòng võ thuật được phát triển trước đó tại nước này mà tạo nên lối võ thuật Myanmar ngày nay được gọi là "Thaing". 
Các dân tộc lớn ở Myanmar gồm người Myanmar, người Myanmar gốc Hoa, người Myanmar gốc Ấn, người Chin, người Kachin, người Karen, người Môn, người Shan, người Talaing đều có một hình thức Thaing riêng. Thaing bao gồm cả võ tay không mà nổi tiếng nhất là bando và võ với vũ khí như kiếm, gậy, dao mà Banshay là tiêu biểu. Các môn phái võ thuật Myanmar khác có Naban (vật) và Lethwei (tương tự kick boxing ở một số nơi tại Đông Nam Á.
Có nhiều truyền thuyết kể rằng các nhà sư đã mật truyền võ cho môn đồ. Tới ngày nay, người Myanmar vẫn không có lệ phổ biến võ thuật cho người ngoài. Họ cho rằng khi mà võ đã bị truyền ra ngoài thì hiệu quả chiến đấu sẽ mất đi. Do đó, các nhà sư thấy tốt hơn là dạy võ một cách bí mật tại các tu viện.
Các văn kiện cổ cho biết từ thời vua Anawrahta (1044 - 1077 công nguyên) các nhà sư đã dạy các bí quyết kiểm soát hơi thở và luyện thiền để kiểm soát sức mạnh. Những bí quyết này được truyền qua nhiều thế hệ tới nay trở thành một bộ phận của hệ phái bando trong võ thuật Myanmar.
Có một kỹ thuật chiến đấu độc đáo trong võ thuật Myanmar gọi là Thaing Byaing Byan có một nguồn gốc rất huyền bí. Và có một nhân vật mà tên tuổi gắn với kỹ thuật này, đó là U Maung Lay. Người ta đồn rằng, sư phụ của U Maung Lay là một người xuất thân từ miền bắc bang Shan và chỉ nhận ba đệ tử. Người trẻ tuổi nhất trong số ba đệ tử đó là U Maung Lay và ông này sau đó trở thành người sáng lập môn phái Thaing Byaing Byan ở Myanmar. Triết lý và các bài quyền của môn phái này khá khác biệt so với các phái võ khác của Myanmar.
Thaing Byong Byan hay còn gọi Khu-Kar-Chant có nghĩa là "Phản Thaing" là một phái nhu thuật của Myanmar. Những người luyện môn Thaing Byong Byan thường mặc trang phục truyền thống của người Shan. Kỹ thuật Thaing Byong Byan nổi tiếng là hiệu quả trong cận chiến. Người ta đồn rằng kỹ thuật chiến đấu này có nguồn gốc từ võ thuật của các cao thủ nội cung ở Kanbawza. Tuy nhiên không rõ là Kanbawza này là Kanbawza ở bang Shan (còn gọi Kanbawza Thadi) hay thành Hanthawadi ở Pegu.
Trong số các môn phái võ tay không cùng được gọi là "thaing" có:
Đào Hồng Cẩm

Đào Hồng Cẩm (4 tháng 1 năm 1924 – 16 tháng 1 năm 1990) là nhà viết kịch, nhà văn Việt Nam. Ông đã được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học –Nghệ thuật đợt 1 (1996).
Tiểu sử và sự nghiệp.
Ông tên thật Cao Mạnh Tủng sinh năm 1924 tại xã Hải Phú, Hải Hậu, Nam Định. Bút danh Đào Hồng Cẩm là ghép tên ba chị em gái của ông. Năm 1947, ông nhập ngũ lúc đang làm thầy giáo ở miền núi. Đi kháng chiến, ông tích cực tham gia vào sinh hoạt sân khấu lửa trại ở đơn vị. Từ năm 1950 đến 1954, ông công tác tại bộ phận chuyên trách văn công của Sư đoàn 308. Ở đây ông bắt đầu viết kịch nhưng chủ yếu chỉ là các hoạt cảnh, kịch ngắn.
Năm 1956, ông cho ra mắt vở hài kịch "Nghị Hụt", cộng tác với Sỹ Hanh. Những kịch bản sau đó của ông đã gây được tiếng vang lớn như "Trước giờ chiến thắng" (1960), "Chị Nhàn" (1961), "Nổi gió" (1964), "Một người mẹ" (1974), "Bước theo Anh", "Trang sổ tay chiến sĩ" (1973), "Tổ quốc" (1976) – viết chung với Xuân Đức, "Đại đội trưởng của tôi" (1974), "Tiếng hát"... Đặc biệt "Chị Nhàn" và "Nổi gió", khắc hoạ hình ảnh người phụ nữ cách mạng anh hùng, là những tác phẩm tiêu biểu của kịch nói Việt Nam trong những năm chiến tranh. "Nổi gió" còn được đạo diễn Huy Thành dựng thành bộ phim nổi tiếng cùng tên. Một trong những đề tài thường trực của ông là hình ảnh của những người chiến sĩ cộng sản, như trong các tác phẩm "Tổ quốc, Đại đội trưởng của tôi"...
Ngoài sự nghiệp sáng tác, Đào Hồng Cẩm còn có đóng góp lớn trong việc xây dựng Đoàn kịch nói Quân đội. Ông là Đoàn trưởng chỉ đạo nghệ thuật của đoàn từ 1958 – 1965 và 1977 – 1985. Ông về hưu với quân hàm đại tá.
Đào Hồng Cẩm được coi là một trong những nhà viết kịch tiêu biểu trong kịch nói Việt Nam hiện đại. Năm 1996, ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
Ông mất vào ngày 16 tháng 1 năm 1990, thọ 66 tuổi.
Yểng

Yểng hay nhồng hoặc sáo đá (danh pháp khoa học: Gracula religiosa) là một loài chim thuộc Họ Sáo (Sturnidae) sống ở các khu vực đồi núi Nam Á và Đông Nam Á.
Phân bố.
Yểng sinh sống ở vùng dưới chân núi Himalaya từ Kumaon, Ấn Độ (80° kinh đông) về phía đông tới Nepal, Sikkim, Bhutan và Arunachal Pradesh ở những nơi có độ cao lên đến 2.000 m. Yểng cũng sống tại Thái Lan, Indonesia, Việt Nam và nhiều nơi ở Đông Nam Á.
Chim yểng lớn có chiều dài 29 cm, lông màu đen xanh biếc, mỏ màu vàng đỏ, đầu có lông sọc vàng. Chúng ăn các loại côn trùng và trái cây.
Phân loài.
Các quần thể có liên quan khác được phát hiện ở Tây Ghats của Ấn Độ và ở Sri Lanka từng được coi là các phân loài "G. r. indica" và "G. r. ptilogenys", nhưng hiện nay đã được tách ra thành các loài riêng biệt là:
Sáo nâu

Sáo nâu (danh pháp hai phần: Acridotheres tristis), là một loài chim thuộc Họ Sáo, nguồn gốc châu Á. Là một loài ăn tạp với bản năng lãnh thổ mạnh, sáo nâu thích nghi rất tốt với môi trường đô thị.
Phạm vi phân bố của sáo nâu đang gia tăng với tốc độ nhanh khiến năm 2000 IUCN tuyên bố chúng là một trong những loài xâm lấn nhất thế giới và là một trong ba loài chim trong 100 loài gây tác động hàng đầu đến đa dạng sinh học, nông nghiệp và lợi ích của con người.
Phân bố.
Đây là loài chim có nguồn gốc châu Á, với phạm vi từ Iran, Pakistan, Ấn Độ, Nepal, Bhutan, Bangladesh và Sri Lanka; cũng như Afghanistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, Tajikistan, Turkmenistan, Myanmar, và Malaysia, Singapore, Thái Lan, bán đảo Đông Dương và Trung Quốc.
Sáo nâu cũng được đưa đến nhiều quốc gia khác như Canada, Australia, Israel, New Zealand, New Caledonia, Hawaii, Nam Phi, nhiều quần đảo ở Ấn Độ Dương (Seychelles, Mauritius, Maldives, Quần đảo Andaman và Nicobar và Lakshadweep) cũng như các quần đảo ở Thái Bình Dương và Đại Tây Dương.
Từ nguyên học.
Từ nguyên của tên khoa họ như sau:
Họ Đớp ruồi

Họ Đớp ruồi (danh pháp khoa học: Muscicapidae) là một họ lớn chứa các loài chim thuộc Bộ Sẻ (Passeriformes) ở Cựu thế giới. Họ này gồm các loại chim nhỏ sống trên cây, ăn sâu bọ, làm tổ trong các hốc cây. Các loài phổ biến ở Việt Nam có đớp ruồi (các chi "Muscicapa", "Ficedula"). Nhiều loài trong số này, như tên gọi chung của họ đã hàm ý, săn bắt con mồi khi đang bay.
Phân loại trong bài này lấy theo "Handbook of Birds of the World" trong việc đưa vào trong họ này các loài chim nhỏ trông tương tự như sẻ bụi sống dưới đất, trước đây được phân loại trong họ Hoét (Turdidae). Các nghiên cứu hóa sinh học gần đây đặt một số chi hoét truyền thống như "Monticola", "Myiophonus", "Brachypteryx", "Alethe" vào họ này (họ Muscicapidae). Ngược lại, các chi dạng sẻ bụi ở châu Á như "Grandala" và "Cochoa" lại được chuyển sang họ Hoét.
Việc phân chia họ Đớp ruồi thành 2 phân họ có thể chỉ là nhân tạo. Một vài chi trong phân họ này lại có thể gần gũi hơn với các thành viên của phân họ kia và ngược lại. Do mối quan hệ chính xác giữa các thành viên trong họ là chưa rõ ràng nên cấu trúc phân loại nội bộ của họ có thể cần phải có những sửa đổi lớn.
Biểu hiện chung bề ngoài của các loài chim này thay đổi nhiều, nhưng phần lớn trong chúng có giọng hót yếu và tiếng kêu khàn khàn. Tổ của phần lớn các loài là các vật hình chén được xây dựng cầu kỳ trên cây hay hàng rào.
Phân loại.
Họ này trước đây gộp ít loài hơn. Vào thời gian phát hành ấn bản lần 3 của " Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World" năm 2003, các chi "Myophonus", "Alethe", "Brachypteryx" và "Monticola" đang được xếp trong họ Turdidae. Các nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử sau đó đã chứng minh rằng các loài trong 4 chi này có quan hệ họ hàng gần với các loài trong Muscicapidae hơn. Kết quả là 4 chi này hiện tại được chuyển sang họ Muscicapidae . Ngược lại, chi "Cochoa" trước đây xếp trong họ Muscicapidae đã được chỉ ra là thuộc họ Turdidae.
Hai nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử quy mô rộng các loài trong họ Muscicapidae công bố năm 2010 chỉ ra rằng các chi "Fraseria", "Melaenornis" và "Muscicapa" là không đơn ngành. Các tác giả đã không thể đề xuất sửa đổi các chi này do không phải toàn bộ các loài đều được lấy mẫu và không phải nút nào trong cây phát sinh của họ cũng được hỗ trợ mạnh. Nghiên cứu công bố năm 2016 bao gồm 37 trong tổng số 42 loài của tông Muscicapini,đã xác nhận là các chi này không đơn ngành và đề xuất sắp xếp sửa đổi các loài trong một vài chi mới hoặc được phục hồi tên gọi.
Danh sách.
Các chi được Hiệp hội Điểu học Quốc tế (IOU) liệt kê với các đề xuất của George Sangster và ctv năm 2010:
Duyên Dáng Việt Nam

Duyên dáng Việt Nam (tên tiếng Anh: Charming Vietnam Gala) là một chương trình biểu diễn nghệ thuật do Báo Thanh Niên tổ chức để gây quỹ học bổng Nguyễn Thái Bình nhằm giúp đỡ học sinh sinh viên Việt Nam có hoàn cảnh khó khăn biết vươn lên trong cuộc sống. Nay là Tập đoàn Truyền thông Thanh Niên tổ chức.
Duyên dáng Việt Nam được tổ chức lần đầu vào năm 1994, đến nay đã có 30 chương trình được thực hiện: 18 lần ở Thành phố Hồ Chí Minh; 4 lần ở Hà Nội; ; 2 lần ở Phú Yên; ngoài ra Nha Trang, Đăk Lăk, Đà Nẵng, Úc, Singapore và Anh mỗi nơi một lần.
Chương trình.
Giám đốc sản xuất: Nguyễn Công Khế
Đạo diễn: Tất My Loan, Đoàn Khoa, Dương Thảo, Huỳnh Phúc Điền, Đoàn Quang Anh Khanh, Đinh Anh Dũng, Nguyễn Quang Dũng, Bình Hùng...
Phát hành.
Hãng phim Phương Nam phối hợp cùng Báo Thanh niên phát hành các liveshow của Duyên dáng Việt Nam từ số 2 tới 6 thông qua định dạng băng hình VHS rồi chuyển qua DVD. Những cuốn Duyên dáng Việt Nam số còn lại được phát hành bởi Trung tâm bâng nhạc Rạng Đông (số 7 và 8) hay Trung tâm Làng Văn (từ số 9 - 13). Riêng cuốn Duyên dáng Việt Nam, hãng phim Phương Nam thực hiện phần kỹ thuật VTR.
Am486

Am486 là một bộ vi xử lý thuộc gia đình họ 80486 dành cho máy vi tính được sản xuất bởi AMD vào những năm 1990. Intel hạ gục AMD trên thị trường trong bốn năm gần đó, nhưng AMD đã đặt giá cho vi xử lý 40 MHz 486 bằng với giá của Intel cho chip 33 MHz, củng cố thêm 20% hiệu năng trong khi giá bằng nhau. Gần đây các chip AMD 486 đã thay thế các bộ phận sao chép của Intel, nhưng sau này chip AMD 486 có tốc độ đồng hồ gấp đôi chạy ở hiệu điện thế 3.3 volt thay cho CPU của Intel chạy ở hiệu điện thế 5 volt, làm hạn chế khả năng nâng cấp chip trước khi có bộ chuyển đổi điện thế có mặt trên thị trường.
Trong cuộc đua với chip 486, chẳng hạn như Cyrix, điểm kiểm tra thấp hơn so với chip của Intel, hiệu năng của AMD 486 bằng với hiệu năng của Intel khi so sánh dựa trên cơ sở là tốc độ đồng hồ.
Trong khi Am386 dùng cho các công ty sản xuất máy tính nhỏ, thì Am486DX, DX2, và SX2 được sự chấp thuận từ nhiều công ty sản xuất máy tính lớn, đặc biệt là Acer và Compaq, trong khoảng thời gian năm 1994.
AMD có tốc độ đồng hồ nhanh hơn chip 486, cho hiệu suất cao cho đến khi có Pentium, đặc biệt là các sản phẩm 60 và 66 MHz. Trong khi chip Intel 80486DX4 có giá cao và cần thay đổi nhỏ ở chỗ cắm, thì giá của AMD lại thấp. Chip DX4 của Intel có bộ nhớ đệm gấp đôi của AMD, cho hiệu năng cải thiện đôi chút, nhưng AMD DX4-100 thường có giá thấp hơn Intel DX2-66.
Dòng Am486 nâng cao hỗ trợ các chức năng mới như chế độ tiết kiệm điện và ghi lại bộ nhớ đệm L1, các phiên bản sau này đều có chức năng ghi lại bộ nhớ đệm cấp độ 1 với 16KB.
CPU 133 MHz AMD Am5x86 có tốc độ đồng hồ nâng cao hơn so với Am486.
Các model Am486.
WT = phương thức ghi qua bộ nhớ đệm, WB = phương thức ghi lại bộ nhớ đệm
Họ Chim di

Họ Chim di, danh pháp khoa học Estrildidae, là một họ chim thuộc bộ Sẻ ("Passeriformes"). Họ này gồm những loài chim nhỏ có nơi sinh sống là những khu vực nhiệt đới ấm, chỉ một số ít thích nghi với khí hậu lạnh hơn ở Úc. Loài nhỏ nhất trong họ này là "Nesocharis shelleyi" dài chỉ 8,3 cm, còn loài nhẹ nhất là "Estrilda troglodytes" chỉ nặng 6 g. Loài lớn nhất là sẻ Java ("Padda oryzivora"), dài 17 cm (6,7 inch) và nặng 25 g. Thức ăn của chúng là các loại hạt và côn trùng nhỏ. Chúng đẻ từ 5-10 trứng mỗi lứa.
Danh sách các loài.
Chi "Parmoptila": chi Ăn kiến
Chi "Nigrita": Sẻ đen
Chi "Nesocharis": Sẻ lưng xanh
Chi "Pytilia"
Chi "Mandingoa"
Chi "Cryptospiza": Sẻ cánh đỏ
Chi "Pyrenestes"
Chi "Spermophaga": Sẻ mỏ xanh
Chi "Clytospiza"
Chi "Hypargos"
Chi "Euschistospiza"
Chi "Lagonosticta": Sẻ lửa
Chi "Uraeginthus"
Chi "Estrilda": chi Mỏ sáp
Chi "Amandava": chi Mai hoa
Chi "Ortygospiza"
Chi "Emblema"
Chi "Stagonopleura"
Chi "Oreostruthus"
Chi "Taeniopygia"
Chi "Poephila"
Chi "Chloebia"
Chi "Lonchura"
Chi "Heteromunia"
Chi "Padda"
Chi "Amadina"