Chiến dịch Cờ Vàng

Chiến dịch Cờ Vàng là phong trào vận động nhằm đưa cờ vàng ba sọc đỏ làm lá cờ chính thức đại diện cho cộng đồng người Việt tị nạn ở Mỹ, Úc, và Canada. Cờ này vốn là của chính thể Quốc gia Việt Nam (1949-1955) và Việt Nam Cộng hòa (1955-1975) cũ và nay được một bộ phận người Việt tại Mỹ xem là "Lá cờ Tự do và Di sản" ("Heritage and Freedom Flag"). Ngoài hình thức lá cờ, phong trào này còn mang ý nghĩa phản kháng và đối lập chính trị với nhà nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Tính đến Tháng Giêng năm 2011, phong trào đã thành công tại 14 tiểu bang, 7 quận hạt, và nhiều thành phố Hoa Kỳ nơi có người gốc Việt sinh sống kể cả tiểu bang California.
Bối cảnh lịch sử.
Trong hơn 20 năm từ khi lớp người Việt Nam tỵ nạn đầu tiên đến Mỹ sau sự kiện 30 tháng 4, 1975, cộng đồng người Mỹ gốc Việt hình thành một cách đơn lập, hoàn toàn không có sự can thiệp của nhà nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Hơn nữa nhiều người Việt tỵ nạn còn chọn đường lối tuyệt giao và đối lập chính trị với chính quyền Việt Nam. Lệnh cấm vận của Hoa Kỳ duy trì và củng cố sự cách ly này. Với thời kỳ Đổi Mới của Việt Nam việc bang giao giữa hai nước dần tiến từng bước chậm. Mãi đến 11 tháng 7 năm 1995 thì hai nước mới lập bang giao. Cũng vì mối bang giao này mà lá cờ đỏ sao vàng của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam xuất hiện công khai ở Mỹ. Sự kiện này gây nhiều phản ứng mạnh mẽ trong cộng đồng người Việt tỵ nạn vốn không có cảm tình với chính quyền Việt Nam hiện hữu.
Đầu năm 1999, cờ đỏ sao vàng xuất hiện ở giữa Little Saigon, Westminster, CA trong một cửa tiệm của Trần Văn Trường cùng với hình chân dung chủ tịch Hồ Chí Minh khiến dư luận xôn xao gây nhiều bất bình. Cộng đồng người Việt tỵ nạn tổ chức biểu tình phản đối liên tục trong suốt 53 ngày đêm trong khi đợi toà án xét xử. Cuối cùng cờ đỏ phải dỡ xuống. Tuy nhiên luật pháp chấp nhận quyền tự do phát biểu của cả hai bên: Trần Văn Trường có quyền treo cờ đỏ nhưng cộng đồng cũng có quyền biểu tình phản đối. Hậu quả là "Chiến dịch Cờ Vàng" được phát động.
Trong một cuộc thăm dò ý kiến trong cộng đồng người Mỹ gốc Việt tại Quận Santa Clara và Quận Cam, California năm 2003, 74% người Quận Cam và 49% người Quận Santa Clara muốn chính quyền chỉ công nhận cờ vàng; 3% và 5% muốn chỉ công nhận cờ đỏ sao vàng; và 15% và 23% muốn công nhận cả hai.
Tiến trình phong trào.
Vào tháng 4 năm 1997, tại trường đại học cộng đồng Bắc Virginia (NVCC) ở thành phố Annandale, Virginia, một nữ sinh tên Quỳnh Lan đã cùng một nhóm bạn khi thấy cờ đỏ sao vàng được treo lên trong ngày Quốc tế Á Châu bèn gặp ban hiệu trưởng trường giải thích ý nghĩa lá cờ vàng Việt Nam Cộng hòa và buộc nhà trường đem gỡ lá cờ đỏ sao vàng xuống. Vì nhà trường không có cờ vàng ba sọc đỏ nên cô cùng bạn đã góp tiền mua một lá cờ đưa cho nhà trường. Tiếp theo đó là phong trào đi các trường lân cận trong quận hạt nơi cô cư ngụ.
Về mặt nhà chức trách công nhận thì khởi đầu là nghị quyết số 3750 ngày 19 tháng 2 năm 2003 của thành phố Westminster, CA công nhận lá cờ vàng của chính thể Việt Nam Cộng hoà cũ làm lá cờ chính thức đại diện cộng đồng người Việt địa phương này. Tiếp theo đó là thành phố Garden Grove, CA với nghị quyết số 8486-03 ngày 11 tháng 3 năm 2003. Hai thành phố Westminster và Garden Grove là nơi tập trung nhiều người Việt tại Mỹ, mệnh danh là "Little Saigon" nên vận động của người Việt ở đây có sức mạnh đáng kể.
Tháng 4 năm 2003, người Việt vùng Washington, DC thuyết phục được thành phố Falls Church, Virginia công nhận cờ vàng với nghị quyết TR-03-07. Sang tháng 5 năm 2003 thì thành phố Milpitas miền bắc California và sau đó tháng 6 năm 2003 toàn quận hạt Santa Clara công nhận. Phong trào tìm chỗ đứng cho cờ vàng lan rộng. Đến tháng 7 thì tiểu bang Louisiana công nhận. Đây là đơn vị hành chính địa phương lớn nhất ở Mỹ nhìn nhận lá cờ này vào thời điểm giữa năm 2003.
Vận động kế tiếp nhắm vào cấp tiểu bang và theo đó có New Jersey (9 tháng 2, 2004), Georgia (1 tháng 4, 2004), Virginia (15 tháng 4, 2004), Colorado (30 tháng 4, 2004), Florida (29 tháng 10, 2004), Texas (11 tháng 11, 2004), Oklahoma (24 tháng 2, 2005), Minnesota (6 tháng 6, 2005), Ohio (30 tháng 7, 2005), Nebraska (26 tháng 4, 2007), Michigan (3 tháng 6, 2007), Massachusetts (03.2009) lần lượt thông qua nghị quyết công nhận cờ vàng là lá cờ chính thức của cộng đồng người Mỹ gốc Việt; quan trọng nhất là tiểu bang California, tiểu bang đông dân nhất nước Mỹ thông qua ngày 5 tháng 8 năm 2006.
Năm 2008, Đảng Cộng sản Việt Nam (hiện là đảng đang nắm chính quyền hiện hành ở Việt Nam) đề ra Nghị quyết 36 trong đó có chủ trương tăng cường thông tin, tuyên truyền với người Việt Nam ở nước ngoài về tình hình Việt Nam và chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Việt Nam. Hành động này gây phản ứng ở Hải ngoại và nỗ lực bảo vệ lá cờ vàng tiếp tục.
Tính đến ngày 31 tháng 8 năm 2008, Cờ vàng ba sọc đỏ đã được 14 tiểu bang, 7 quận hạt, 88 thành phố tại Hoa Kỳ công nhận là lá cờ đại diện cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Cờ vàng thường xuyên xuất hiện trong các lễ nghi và sinh hoạt cộng đồng như diễu hành Tết ở Mỹ.
Đầu tháng 2 năm 2009, thành phố Santa Ana, CA, lỵ sở và cũng là thành phố lớn nhất quận Cam rồi đến Irvine ngày 25 Tháng Giêng 2011 thông qua nghị quyết chọn cờ vàng đại diện cộng đồng người gốc Việt ở vùng này. Ngày 23 Tháng Sáu, 2015, thành phố Seattle, tiểu bang Washington công nhận là cờ vàng là cờ "di sản và tự do" của cộng đồng người Việt.
Phản ứng từ chính phủ Việt Nam.
Chính phủ Việt Nam, qua các phát ngôn viên của Bộ ngoại giao và Đại sứ quán ở các nước liên quan, luôn phản đối các nỗ lực của những người vận động. Theo chính phủ Việt Nam thì "Chiến dịch Cờ Vàng" là kế hoạch của thế lực phản động nhằm hâm nóng tinh thần chống chính phủ Việt Nam trong cộng đồng người Việt hải ngoại. Hoa Kỳ và Việt Nam nay đã thiết lập bang giao, việc treo cờ Việt Nam Cộng hòa bởi một chính quyền địa phương sẽ gây ra một huyền thoại về chủ quyền không đúng với thực tế hiện đại.
Theo một bài bình luận trên Đài tiếng nói Việt Nam, việc các chính quyền địa phương đưa nghị quyết công nhận cờ vàng là do thiếu thông tin và do sự vận động, lôi kéo, xuyên tạc của những đối tượng thù địch với Việt Nam.
Phản ứng từ chính phủ liên bang Hoa Kỳ.
Ngày 29 tháng 7 năm 2003, Chính phủ Việt Nam cho biết Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã bày tỏ sự không đồng tình với tiến trình lập pháp công nhận lá cờ của Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa của một số tiểu bang và địa phương và nêu rõ những hành động như vậy chứa đựng những hậu quả tiêu cực, có thể làm phương hại đến quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Việt Nam.
Ngày 30 tháng 7 năm 2003, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam khẳng định Chính phủ Hoa Kỳ chỉ công nhận lá cờ đỏ sao vàng của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Sự kiện Tưởng nhớ 40 năm ngày 30/4/1975 dự kiến diễn ra vào ngày 25 tháng 4 năm 2015 tại căn cứ quân sự Pendleton, California bị giảm quy mô và dời sang một sân vận động bóng bầu dục của Trường Trung học Garden Grove. Ông Jason Johnston, Giám đốc Đối ngoại của Căn cứ Pendleton giải thích họ sẽ không tổ chức sự kiện này vì "Bộ Quốc phòng sẽ không cho phép lá cờ của một quốc gia không được Hoa Kỳ chính thức công nhận được treo tại một căn cứ quân sự".