vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Vườn quốc gia Lorentz

Vườn quốc gia Lorentz là một vườn quốc gia nằm tại phía tây của đảo New Guinea thuộc tỉnh Papua, Indonesia. Với diện tích 25.056 km² (9.674 mi2), đây là vườn quốc gia lớn nhất Đông Nam Á. Năm 1999, vườn quốc gia được UNESCO công nhận là Di sản thế giới như là ví dụ nổi bật về đa dạng sinh học của New Guinea. Đây là một trong những vườn quốc gia đa dạng sinh thái nhất trên thế giới và là vườn quốc gia duy nhất tại châu Á - Thái Bình Dương có đầy đủ các hệ sinh thái khác nhau, từ biển, rừng ngập mặn, bãi triều, rừng đầm lầy nước ngọt, vùng đồng bằng, rừng nhiệt đới, lãnh nguyên núi cao và sông băng xích đạo. Với độ cao 4884 mét, Puncak Jaya là đỉnh núi cao nhất giữa Himalaya và Andes.
BirdLife International coi đây là khu bảo tồn quan trọng nhất tại New Guinea. Tại đây chứa năm hệ sinh thái nằm trong danh sách Global 200 của Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên. Đó là rừng đất thấp Nam New Guinea, rừng núi cao New Guinea, đồng cỏ phụ núi cao Trung tâm New Guinea và rừng ngập mặn New Guinea, sông suối New Guinea.
Nhiều khu vực của vườn quốc gia còn chưa được khám phá chắc chắn có chứa nhiều loài động thực vật hoang dã chưa được biết đến trong khoa học phương Tây. Nguồn tài liệu về các cộng đồng thực vật dân tộc học và Sắc tộc học động vật của các sinh vật tại Lorentz thậm chí có rất ít. Tên của vườn quốc gia được đặt theo tên của nhà thám hiểm người Hà Lan Hendrikus Albertus Lorentz, người đã đi qua khu vực này trong chuyến thám hiểm năm 1909.
Địa lý.
Vườn quốc gia Lorentz là đại diện của hệ sinh thái hoàn chỉnh nhất về tính đa dạng sinh học ở Châu Á - Thái Bình Dương. Đây là một trong ba vùng nhiệt đới trên thế giới có sông băng. Địa hình của nó trải dài từ ven biển và rừng ngập mặn ven biển Arafura cho đến những đỉnh núi phủ tuyết tạo thành cảnh quan tuyệt đẹp.
Ngoài sự đa dạng sinh học rất cao, còn có một số đặc thù và sự độc đáo của sông băng trên Puncak Jaya và những dòng sông chảy sâu vào lòng đất trong vài kilômét ở thung lũng Baliem.
Động thực vật.
Vườn quốc gia là nhà của 630 loài chim (chiếm khoảng 70% số loài của New Guinea), 123 loài động vật có vú. Trong số các loài chim thì có hai loài Đà điểu đầu mào, 31 loài chim Bồ câu, 500 loài Vẹt mào, 60 loài Bói cá, 145 loài Hút mật. Đây là nơi có 6 loài đặc hữu của dãy Sudirman, bao gồm cả Cút núi tuyết và Chim cổ đỏ núi tuyết cùng 26 loài đặc hữu của dãy Trung Papua và 3 loài đặc hữu của vùng đất thấp Nam Papua. Các loài chim đáng chú ý gồm Đà điểu đầu mào phương nam, Bồ câu mào Scheepmaker, Vẹt Pesket, Vịt Salvadori, Hút mật MacGregor.
Một số loài động vật có vú được ghi nhận tại vườn quốc gia gồm Thú lông nhím mỏ dài, Thú lông nhím mỏ ngắn, Chuột túi cây, Chuột túi Wallaby, Mèo túi và đặc biệt là sự có mặt của loài Chuột túi cây Dingiso và Thú lông nhím mỏ dài Tây New Guinea.
Văn hóa.
Khu vực vườn quốc gia đã có người ở hơn 25.000 năm. Đây là vùng đất truyền thống của nhiều dân tộc bản địa như Asmat, Among, Dani, Sempan, Nduga. Ước tính dân số hiện tại dao động trong khoảng từ 6.300 đến 10.000 người.
Vigan

Vigan (; ;), tên chính thức thành phố Vigan, là một thành phố của Philippines và là thủ phủ của tỉnh Ilocos Sur. Theo thống kê 2015, thành phố có 53.879 dân.
Tọa lạc ở bờ biển miền tây đảo Luzon, hướng về Biển Đông, là "Khu phố lịch sử Vigan", một di sản thế giới và là một trong số ít những đô thị Philippines còn lại mà kiến trúc xưa vẫn được lưu giữ, với những con đường lót đá cuội và những tòa nhà pha trộn giữa thiết kế bản địa và kiến trúc Tây Ban Nha thời thuộc địa. Cựu tổng thống Philippines Elpidio Quirino được sinh ra ở Vigan.
Tháng 5, 2015, Vigan xuất hiện trong danh sách New7Wonders Cities cùng với Beirut, Doha, Durban, La Habana, Kuala Lumpur và La Paz.
Nguyễn Quang Sáng

Nguyễn Quang Sáng (12 tháng 1 năm 1932 – 13 tháng 2 năm 2014; bút danh Nguyễn Sáng) là nhà văn Việt Nam, từng đoạt Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật đợt II năm 2000. Ông được biết nhiều với vai trò tác giả và biên kịch của hai tác phẩm nổi tiếng là truyện ngắn "Chiếc lược ngà" và phim điện ảnh "Cánh đồng hoang".
Tiểu sử.
Nguyễn Quang Sáng, còn có bút danh là Nguyễn Sáng, sinh ngày 12 tháng 1 năm 1932 tại xã Mỹ Luông (nay là thị trấn Mỹ Luông), huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang.
Từ tháng 4 năm 1946, ông xung phong vào bộ đội, làm liên lạc viên cho đơn vị Liên Chi 2. Đến năm 1948, được bộ đội cho đi học thêm văn hóa ở Trường trung học kháng chiến Nguyễn Văn Tố. Năm 1950, về công tác tại Phòng Chính trị Bộ Tư lệnh phân khu miền Tây Nam Bộ, làm cán bộ nghiên cứu tôn giáo (chủ yếu là Phật giáo và Hòa Hảo).
Năm 1955, ông theo đơn vị tập kết ra Bắc, chuyển ngành với quân hàm Chuẩn úy, về làm cán bộ Phòng Văn nghệ Đài Tiếng nói Việt Nam. Từ năm 1958, công tác ở Hội Nhà văn Việt Nam, làm biên tập viên tuần báo Văn nghệ biên tập nhà xuất bản Văn học, cán bộ sáng tác.
Năm 1966, ông vào chiến trường miền Nam, làm cán bộ sáng tác của Hội Văn nghệ Giải phóng. Năm 1972, trở ra Hà Nội, tiếp tục làm việc ở Hội Nhà văn.
Sau ngày đất nước thống nhất 30/4/1975, ông về Thành phố Hồ Chí Minh, giữ chức Tổng Thư ký (về sau đổi tên gọi thành Chủ tịch) Hội Nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh các khóa l, II, III.
Nhà văn Nguyễn Quang Sáng là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1957; Ủy viên Ban Chấp hành Hội khóa II, III và là Phó tổng thư ký Hội khóa IV.
Không lâu sau sinh nhật lần thứ 82, ông đột ngột qua đời tại nhà riêng nơi mà ông đang sống tại Quận 7 vào lúc 17 giờ ngày 13 tháng 2 năm 2014.
Nguyễn Quang Sáng là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam và hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1957).
Ông là cha ruột của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng, người đã thay mặt gia đình đọc lời cảm tạ trong lễ truy điệu.
Vườn quốc gia Shiretoko

 là vườn quốc gia bao phủ hầu hết bán đảo Shiretoko ở mũi đông bắc của đảo Hokkaido, Nhật Bản. Shiretoko xuất phát từ "sir etok" trong tiếng Ainu có nghĩa là "nơi Trái Đất nhô ra".
Mô tả.
Được thành lập vào ngày 1 tháng 6 năm 1964, đây là một trong số những nơi xa xôi nhất Nhật Bản, phần lớn bán đảo chỉ có thể di chuyển bằng thuyền hoặc đi bộ. Shiretoko được biết đến là nơi có quần thể gấu nâu lớn nhất Nhật Bản và là nơi có thể nhìn ra đảo Kunashir, là một nơi tranh chấp chủ quyền giữa Nhật Bản và Nga. Vườn quốc gia có thác nước nóng tự nhiên Kamuiwakka. Tên của nó trong tiếng Ainu có nghĩa là "nước của các vị thần".
Các khu rừng trong vườn quốc gia là rừng nguyên sinh ôn đới và rừng hỗn hợp núi cao. Đây là nơi có nhiều loài thực vật như Linh sam Sakhalin ("Abies sachalinensis"), Bạch dương Erman ("Betula ermanii"), Sồi Mông Cổ ("Quercus mongolica"). Qua khỏi giới hạn của những khu rừng là những cây Thông lùn Siberi ("Pinus pumila"). Ngoài quần thể gấu nâu, vườn quốc gia còn là nhà của nhiều loài động vật quý hiếm như Cáo đỏ Ezo ("Vulpes vulpes schrencki"), Đại bàng biển Steller ("Haliaeetus pelagicus"), Đại bàng đuôi trắng ("Haliaeetus albicilla"), Hải cẩu.
Năm 2005, UNESCO đã công nhận vườn quốc gia này là Di sản thế giới. Đã có những ý kiến về phát triển một tài sản chung này với Quần đảo Kuril của Nga để hình thành Di sản thế giới Công viên hòa bình xuyên quốc gia. Trong ranh giới vườn quốc gia là khu định cư lịch sử của người Ainu. Trung tâm du khách nằm tại thị trấn Shari
Danh sách vườn quốc gia tại Nhật Bản

 và là hai loại hình vườn quốc gia tại Nhật Bản, là các danh lam thắng cảnh được bảo vệ và sử dụng bền vững do Bộ Môi trường Nhật Bản quản lý theo Luật Công viên tự nhiên (1957). Các Khu bảo tồn Vườn quốc gia có kích thước, sự đa dạng ít hơn, được Nhà nước quản lý hoặc các đơn vị địa phương quản lý dưới sự giám sát của Bộ.
Lịch sử.
Nhật Bản lần đầu tiên thành lập các công viên vào năm 1873 (Công viên Asakusa, Asukayama, Fukagawa, Shiba và Ueno). Năm 1911, công dân địa phương kiến ​​nghị rằng đền thờ và rừng ở Nikkō phải được đặt dưới sự bảo vệ của công chúng. Năm 1929, Hiệp hội Vườn quốc gia được thành lập. Năm 1931, đạo luật vườn quốc gia lần đầu tiên được thông qua. Sau nhiều nghiên cứu và khảo sát, vào tháng 3 năm 1934, các vườn quốc gia đầu tiên được thành lập gồm Vườn quốc gia Setonaikai, Unzen-Amakusa và Kirishima-Yaku, sau đó là thêm 5 vườn quốc gia nữa vào tháng 12 năm 1934. Ba vườn quốc gia được thành lập theo đạo luật cũ dưới thời kỳ Đài Loan thuộc Nhật vào năm 1937 gồm Tatun, Tsugitaka-Taroko và Niitaka-Arisan với đỉnh núi Ngọc Sơn cao nhất Nhật Bản bấy giờ.
Sau khi kết thúc chiến tranh, Ise-Shima là vườn quốc gia đầu tiên được thành lập vào năm 1946, và đến năm 1955 thêm 7 vườn quốc gia khác. Năm 1957, đạo luật công viên tự nhiên đã thay thế đạo luật cũ cho phép thành lập cả Công viên Tự nhiên Quốc gia, Quốc định Vườn quốc gia và Công viên tỉnh. Với những sửa đổi nhỏ này đã thiết lập khuôn khổ hoạt động như ngày nay.
Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2014, có 31 vườn quốc lập và 56 vườn quốc định. Các vườn quốc lập bảo vệ khu vực có diện tích 20.996 km² (5,6% diện tích đất), trong khi vườn quốc định có tổng 13.614 km ² (3,6% diện tích đất). Ngoài ra, 314 công viên tỉnh có tổng diện tích 19.726 km² (5,2% diện tích đất). Vào ngày 27 tháng 3 năm 2015, vườn quốc lập Myōkō-Togakushi Renzan được thành lập. Sau đó là Vườn quốc lập Yanbaru được thành lập năm 2016. Vườn quốc định Kyoto Tamba Kogen được thành lập vào ngày 25 tháng 3 năm 2016, Chūō Alps được thành lập ngày 27 tháng 3 năm 2020 và Akkeshi-Kiritappu-Konbumori được thành lập vào ngày 30 tháng 3 năm 2021 trở thành vườn quốc định thứ 58 của Nhật Bản. Vườn quốc lập mới nhất được thành lập là Vườn quốc lập Amami Guntō được thành lập vào năm 2017.
Tổ chức ACMECS

Tổ chức ACMECS, tên đầy đủ là Tổ chức Chiến lược hợp tác kinh tế Ayeyarwady - Chao Phraya - Mê Kông, được thành lập tháng 11 năm 2003 theo sáng kiến của Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra nhằm mục đích tăng cường các hoạt động hợp tác kinh tế giữa các nước ở khu vực Đông Nam Á lục địa.
Các thành viên.
Bốn thành viên sáng lập nên ACMECS là Myanmar, Thái Lan, Lào và Campuchia. Việt Nam chính thức tham gia ACMECS từ ngày 10 tháng 5 năm 2004.
Hội nghị Cấp cao ACMECS.
Hội nghị Cấp cao ACMECS là hội nghị quan trọng nhất của ACMECS và được tổ chức hai năm một lần. Lần thứ nhất được tổ chức tại Bagan (Myanmar) năm 2003 đồng thời là hội nghị thành lập ACMECS. Hội nghị lần thứ hai tổ chức tại Bangkok năm 2005. Hội nghị lần thứ ba tổ chức tại Hà Nội vào tháng 11 năm 2008. Theo dự kiến, hội nghị lần thứ tư sẽ diễn ra tại Campuchia vào năm 2010.
Quy đầu

Quy đầu (chữ Hán: 龜頭, tức là "đầu rùa") là đầu nhạy cảm và cương cứng được của dương vật. Qui đầu được bao bọc toàn phần hay bán phần bởi bao quy đầu. Quy đầu phơi bày hoàn toàn khi da quy đầu tuột khỏi nó khi giao hợp hay thủ dâm do dương vật cương cứng và vươn thẳng nở rộng, hay do cắt bao quy đầu.
Từ nguyên.
Do quy đầu có lớp da có thể bao phủ hoặc tuột xuống để lộ quy đầu giống đầu con rùa cũng có thể rút ra vào nên gọi là quy đầu (đầu rùa).
Chi tiết giải phẫu.
Qui đầu là một phần của đầu thể xốp (corpus spongiosum) được nở rộng và có hình nón cụt. Mặt dưới của quy đầu cũng nằm dựa vào phần đỉnh tròn của 2 thể hang (corpora cavernosa penis). Ở đỉnh của qui đầu là một lỗ rãnh dài gọi là lỗ tiểu hay lỗ niệu đạo (tinh dịch cũng được phóng ra ngoài lỗ này). Vòng nở ngoài của phần đáy của qui đầu gọi là vành quy đầu (corona glandis), lớp vành ngoài này phủ lấy một đường rãnh tròn gọi là rãnh quy đầu (the coronal sulcus), dưới rãnh này là cổ dương vật.
Nam giới độ tuổi 20-30 tuổi thường xuất hiện ở vùng rãnh quy đầu những hạt nhỏ li ti đồng dạng, xếp thành 2 hoặc 3 hàng chạy xung quanh rãnh quy đầu, không gây ra triệu chứng gì. Chúng được gọi là chuỗi hạt ngọc dương vật ("Hirsuties coronae glandis" hay là "Pearly penile papules"). Chúng hoàn toàn vô hại
Da qui đầu có chức năng bảo vệ và duy trì độ ẩm của lớp niêm mạc của da quy đầu.. Với những đàn ông đã cắt bao quy đầu, quy đầu thường xuyên lộ ra ngoài và khô. Szabo và Short cho thấy dương vật đã cắt bao quy đầu sẽ không có lớp keratin dày hơn.
Một số nghiên cứu đã cho thấy rằng quy đầu cũng không kém phần nhạy cảm ở nam giới đã cắt bao quy đầu và không cắt, trong khi những người khác đã nói rằng nó là nhạy cảm hơn ở nam giới không cắt bao quy đầu.
Vườn quốc gia Taman Negara

Taman Negara là một vườn quốc gia được thành lập vào năm 1938/1939 trên khu vực dãy Titiwangsa với cái tên ban đầu là Vườn quốc gia Vua George V. Sau khi độc lập, nó được đổi tên thành Taman Negara có nghĩa là "vườn quốc gia" trong tiếng Mã Lai. Tổng diện tích của vườn quốc gia này là 4.343 km&amp;sup2. Vườn quốc gia này nổi tiếng khi nơi đây có một trong những khu rừng mưa nhiệt đới lâu đời nhất thế giới, ước tính lên đến 130 triệu năm tuổi. Khu rừng mưa lâu đời nhất thế giới thuộc về rừng mưa nhiệt đới Daintree ở Queensland, Úc khi ước tính nó đạt 135 - 180 triệu năm tuổi.
Vườn quốc gia Taman Negara nằm trên ba tiểu bang Pahang, Kelantan và Terengganu và được quản lý theo mỗi đạo luật riêng của từng bang. Phần diện tích lớn nhất của vườn nằm tại bang Pahang (2.477 km²), tiếp theo là Kelantan (1.043 km²) và Terengganu (853 km²)
Vườn quốc gia phát triển với mục đích trở thanh một địa điểm du lịch sinh thái nổi tiếng ở Malaysia. Tại đây có một số điểm tham quan địa chất và đa dạng sinh học. Gunung Tahan (núi Tahan) là điểm cao nhất Malaysia bán đảo (phần bán đảo Bán đảo Mã Lai của Malaysia). Đỉnh núi là địa điểm leo núi phổ biến, có thể bắt đầu khởi hành từ làng Kuala Tahan hoặc thị trấn Merapoh.
Vườn quốc gia là nhà của một số loài động vật có vú quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng bao gồm Hổ Mã Lai, khỉ đuôi dài, Bò tót Mã Lai, voi Ấn Độ; các loài chim như Trĩ sao, gà rừng lông đỏ và số ít loài Gà tiền Mã Lai. Sông Tahan được vệ để bảo tồn loài cá "Mahseer" (tiếng Mã Lai là "kelah ikan", tên gọi chung cho các loài cá của chi "Tor" và "Neolissochilus")
Những địa điểm hấp dẫn khác được tìm thấy gần Kuala Tahan (trụ sở của vườn quốc gia ở Pahang) bao gồm một lối đi trên các tán cây, Gua Telinga (hệ thống hang động), Lata Berkoh (thác). Du khách có thể tận hưởng cảnh quan hoang sơ của những khu rừng mưa nhiệt đới, ngắm các loài chim hay phượt rừng hay ngắm nhìn quang cảnh trên sông Tahan.
Tất cả du khách đến công viên phải có giấy phép của Bộ Động vật hoang dã và Vườn quốc gia Malaysia.
Núi Kinabalu

Núi Kinabalu (tiếng Malay: "Gunung Kinabalu") là một núi nổi bật ở Đông Nam Á và là điểm cao nhất của Malaysia.
Núi này tọa lạc tại Vườn quốc gia Kinabalu (một di sản thế giới) ở bang Sabah phía đông Malaysia trên đảo Borneo.
Năm 1997, Một cuộc điều tra lại sử dụng công nghệ vệ tinh đã xác định chiều cao chính xác của đỉnh núi (tên gọi là Đỉnh Low) với độ cao 4095 m so với mặt biển, thấp hơn 6 m so với độ cao mọi người nghĩ trước đó là 4101 m. Núi này cao nhất Đông Nam Á (nếu không tính các đỉnh thuộc dãy Himalaya ở Myanmar và các đỉnh trên đảo New Guinea), và do đó là núi cao nhất Malaysia và đảo Borneo - đảo có 3 quốc gia là Malaysia, Indonesia và Brunei. Khu vực xung quanh núi và bản thân núi này có hệ thực vật phong phú và là một trong những địa điểm sinh thái quan trọng bậc nhất thế giới.
Thành Hwaseong

Hwaseong (Hangul: 화성; Hanja: 華城; Hán Việt: "Hoa Thành") là một pháo đài bao quanh trung tâm thành phố Suwon, thủ phủ của tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc. Nó được xây dựng từ năm 1794 đến 1796 bởi vua Triều Tiên Chính Tổ để vinh danh và chứa những di vật của cha mình là Trang Hiến Thế Tử, người đã bị vua cha là Triều Tiên Anh Tổ buộc tử. Pháo đài này nằm cách về phía nam của Seoul bao quanh phần lớn khu vực trung tâm của Suwon, gồm cung điện Haenggung của vua Chính Tổ. Pháo đài và cung điện đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới từ năm 1997.
Bối cảnh.
Vua Triều Tiên Chính Tổ cho xây dựng pháo đài này để chuẩn bị cho việc rời đô từ Seoul đến Suwon. Suwon được dự định sẽ là vị trí chiến lược để kết nối Seoul với Biển Tây (Hoàng Hải) và Trung Quốc. Nhà vua muốn rời khỏi cuộc xung đột phe phái trong triều đình để tiến hành cải cách và tin rằng, Suwon có tiềm năng phát triển thành một thủ đô mới thịnh vượng hơn. Để khuyến khích tăng trưởng, ông ra lệnh cho mọi người chuyển đến Suwon với việc cắt giảm chi phí sinh hoạt đáng kể và miễn thuế cho họ trong mười năm. Ngoài ra, ông cũng đã ra lệnh cho xây dựng các công trình công cộng, chẳng hạn như các cơ sở giáo dục để tạo điều kiện tốt hơn.
Xây dựng.
Pháo đài được xây dựng trong khoảng hai năm rưỡi, từ 1794 đến 1796 theo thiết kế của kiến ​​trúc sư Jeong Yakyong, người sau này trở thành một nhà lãnh đạo nổi tiếng của phong trào Silhak. "Silhak" có nghĩa là học tập thực tế, khuyến khích sử dụng khoa học và công nghiệp, và vị kiến trúc sư này đã kết hợp các thiết kế pháo đài từ Hàn Quốc và Trung Quốc cùng với khoa học đương đại vào thiết kế của mình. Việc sử dụng gạch làm vật liệu xây dựng cho pháo đài và sử dụng ròng rọc, cần cẩu một cách hiệu quả cũng là do ảnh hưởng của Silhak.
Việc xây dựng pháo đài cũng là hành động để phản ứng lại trước những thất bại của nhà Triều Tiên trong cuộc xâm lược của Nhật Bản. Vào thời điểm đó, mô hình xây dựng pháo đài phổ biến ở Hàn Quốc là tạo ra một bức tường đơn giản cho thành phố hoặc thị trấn, và một pháo đài núi riêng biệt mà người dân có thể sơ tán khi có chiến tranh. Tuy nhiên, pháo đài này được xây dựng bao gồm các yếu tố của một bức tường, pháo đài phòng thủ, trung tâm thị trấn, bốn cổng chính được sử dụng làm cổng ra vào thị trấn. Các bệ phóng tên được xây dựng dọc theo thành lũy với lan can và lỗ châu mai giúp việc phòng thủ dễ dàng, trong khi bức tường cũng có nhiều cửa bí mật cho việc tấn công.
Pháo đài đã mất 700.000 giờ công để xây dựng và tiêu tốn 870.000 "nyang", đơn vị tiền tệ vào thời điểm đó và 1500 bao gạo để trả cho công nhân. Trước đây, công việc của triều đình được thực hiện bằng việc sưu dịch, nhưng trong trường hợp này, công nhân được trả tiền, một dấu hiệu khác của ảnh hưởng Silhak.
Thượng đế

Thượng đế () là thuật từ để chỉ "Vị vua trên cao" hay "Thần linh tối cao" trong quan niệm tín ngưỡng cổ của Trung Hoa, đặc biệt là thần học trong các văn tịch thời Thương, tương đương với thuật từ "Thiên" thời Chu sau này.
Mặc dù tín ngưỡng cổ truyền Trung Hoa thường dùng từ "Thiên" để đề cập tới ý niệm thần linh tuyệt đối của vũ trụ, "Thượng đế" tiếp tục được dùng trong nhiều truyền thống như một số trường phái triết học Trung Quốc hay một số khuynh hướng Nho giáo nhất định, một số tín ngưỡng cứu độ Trung Quốc, và các hệ phái Cơ Đốc Kháng Cách tại Trung Quốc. Thuật từ này hiện nay còn được dùng để đề cập tới thần linh tối cao theo nghĩa phổ quát, kể cả trong các bối cảnh thế tục tại Trung Quốc, Đài Loan, Hong Kong. Tương tự như vậy, thuật từ "Thượng đế" trong tiếng Việt được dùng để đề cập tới Đấng tối cao trong các tôn giáo.
Từ nguyên.
Từ "Thượng Đế" trong tiếng Việt là từ Hán Việt từ văn hóa Trung Hoa. Chữ Thượng – là "ở trên" ở đây là trên Trời và Đế – là danh hiệu từ thời Bách Việt, từ Hoàng đế (), danh xưng vua Tàu nghĩ ra bởi Tần Thủy Hoàng. Nguồn gốc từ bắt nguồn từ thần thoại Tam Hoàng Ngũ Đế, trong đó có Hoàng Đế (), vị quân chủ huyền thoại và là anh hùng văn hoá văn minh được coi là thủy tổ của mọi người Hán. Nhưng từ chỉ chung các vị Thần từ thời nhà Thương.
Jongmyo

Jongmyo (Hangul: 종묘; Han-ja: 宗廟, Hán Việt: "Tông Miếu") là một đền thờ Khổng giáo dành cho việc tưởng niệm các vị quốc vương và vương hậu của Nhà Triều Tiên (1392–1897). Đây là đền thờ Nho giáo lâu đời nhất còn được bảo tồn và các nghi lễ truyền thống vẫn tiếp tục từ thế kỷ 14. Những đền thờ như vậy đã tồn tại từ thời Tam Quốc (57-668) nhưng ngày nay đã không còn tồn tại. Đền thờ đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1995.
Đền thờ này tiếp giáp với Xương Đức cung và Xương Khánh cung ở phía nam. Chúng từng được nối với nhau từ triều đại nhà Triều Tiên nhưng sau đó bị ngăn cách bởi một con đường được xây dựng bởi thực dân Nhật Bản. Ngày nay, có một kế hoạch xây dựng để phục hồi cấu trúc ban đầu của ngôi đền.
Đền thờ chính được xây dựng từ tháng 10 năm 1394 khi vị vua đầu tiên của nhà Triều Tiên là Thái Tổ Thần Vũ dời đô đến Seoul. Nó đã bị phá hủy bởi hỏa hoạn trong các cuộc xâm lược của Nhật Bản, sau đó được xây dựng lại vào năm 1608.
Lịch sử.
Khi được xây dựng vào năm 1394, đây là một trong những tòa nhà dài nhất châu Á, nếu không muốn nói là dài nhất thế giới. Sảnh chính của nó được gọi là "Chính điện" có 7 phòng. Mỗi phòng được dành cho một vị vua và hoàng hậu. Khu phức hợp sau đó được mở rộng dưới triều đại của Thế Tông (1418–1450), người đã cho xây dựng hội trường "Vĩnh Ninh điện" (Hội trường của sự sung túc vĩnh cửu). Do nhu cầu để chứa những bia khắc tưởng niệm cho các vị vua sau này mà khu phức hợp tiếp tục được mở rộng cho đến khi có tổng cộng 19 gian phòng. Tuy nhiên, trong Nhâm Thìn Oa loạn, những kẻ xâm lược Nhật Bản đã đốt cháy ngôi đền ban đầu và một khu phức hợp mới được xây dựng vào năm 1601 và tồn tại cho đến ngày nay. Các bia khắc được bảo toàn khi được giấu trong nhà của một thường dân. Có tổng cộng 19 bia tưởng niệm của các vị vua và 30 bia tưởng niệm của các vị hoàng hậu đặt trong 19 phòng. Mỗi phòng đều đơn giản trong cả thiết kế lẫn đồ trang trí. Ngoài bia tưởng niệm còn có một bảng liệt kê những thành tựu của mỗi vị vua. "Chính điện" hiện là Quốc bảo Hàn Quốc số 227 và là tòa nhà truyền thống dài nhất Hàn Quốc.
Ruốc (động vật)

Ruốc, tép moi, tép biển hay moi là động vật giáp xác mười chân sống ở vùng nước lợ hay nước mặn ven biển thuộc chi "Acetes", họ Moi biển (Sergestidae).
Ruốc dạng như tôm nhỏ, chỉ lớn khoảng 10–40 mm tùy thuộc vào ruốc cái hay đực. Hai loài chính đánh được ở Đông Nam Á là "A. indicus" và "A. japonicus".
Màu trứng của ruốc khác nhau tùy theo loài, phân bố vị trí địa lý. Trứng của loài "Acetes japonicus" có màu xanh lá phân bố ở biển Ariake - Nhật Bản (Soejima, 1926), không màu ở Okayama - Nhật Bản (Yasuda "et al.", 1953). Trong khi đó, trứng của loài "Acetes chinensis" lại có màu cam ở Hàn Quốc (Yoshida, 1949), màu xanh lá cây - đà ở thân tế bào và không màu trong suốt ở vịnh Liaotung - Trung Quốc (Liu &amp; Yang, 1981), không màu trong suốt ở Pohai (Wu, 1991). Pilai (1973) cũng chú thích rằng trứng của loài "Acetes indicus" có màu đất vàng.
Nó phát triển lớn hơn hai lần kích thước ban đầu hoặc nhiều hơn. Trứng nở vào đầu năm, ấu trùng lớn, trưởng thành và đẻ trứng trong cùng một năm.
Khu vực phân bố của các loài ruốc trải dài từ bờ tây Ấn Độ sang Thái Lan, Indonesia, Biển Đông và ngược lên Đài Loan, Nhật Bản
Do kích thước của ruốc quá nhỏ nên chúng thường chỉ được dùng để làm mắm (mắm ruốc, mắm tôm hoặc mắm chua); hay phơi khô rồi xay vụn thành bột ruốc.
Phân loại.
Chi này chứa 14 loài đã biết, được liệt kê tại đây với tên gọi thông thường bằng tiếng Anh của FAO:
ADB

ADB có thể là:
Ruốc (định hướng)

Ruốc có thể là:
Mưa sao băng

Một trận mưa sao băng là một sự kiện thiên thể, trong đó con người quan sát được một số thiên thạch tỏa sáng, hoặc bắt nguồn từ cùng một điểm trên bầu trời đêm. Những thiên thạch này là do các dòng bụi vũ trụ đi vào bầu khí quyển Trái Đất với tốc độ rất cao trên quỹ đạo song song. Các bụi thiên thạch này nhỏ hơn một hạt cát, vì vậy hầu hết chúng đều tan rã và không bao giờ chạm vào bề mặt Trái Đất. Những trận mưa sao băng dữ dội hoặc bất thường được biết đến như những cơn bão sao băng và bão thiên thạch, có thể tạo ra hơn 1.000 thiên thạch mỗi giờ. Trung tâm Dữ liệu Sao băng liệt kê khoảng 600 mưa sao băng còn đang nghi ngờ trong đó khoảng 100 mưa sao băng được khẳng định chính thức.
Mưa sao băng hầu như xuất hiện vào những thời điểm giống nhau trong một năm. Nguyên nhân do các hạt bụi vũ trụ phân bố theo quỹ đạo hình elip và quay quanh Mặt Trời theo chu kì nhất định. Nếu quỹ đạo của Trái Đất cắt ngang quỹ đạo của một đám bụi vũ trụ nào đó thì it nhất mỗi năm vào đúng thời điểm nhất định, Trái Đất sẽ một lần xuyên qua lớp bụi vũ trụ đó và xảy ra hiện tượng mưa sao băng trong thời gian đó.
Khi Trái Đất bay vào vùng có nhiều thiên thạch thì sẽ thường xuyên xảy ra hiện tượng mưa sao băng hơn.
Kho hình ảnh.
Các trận mưa sao băng điển hình trong năm 2020.
Tên chính thức của chúng được International Astronomical Union đặt ra.
Mưa sao băng trong âm nhạc.
Bài hát "Mưa sao băng" do Minh Khang sáng tác và Ngô Kiến Huy trình bày
Joseph Barbera

Joseph Roland "Joe" Barbera (phiên âm: Giô-phơ Ba-bê-ra; 24 tháng 3 năm 1911 - 18 tháng 12 năm 2006) là một nhà làm phim hoạt hình, họa sĩ truyện tranh, nhà sản xuất và đạo diễn truyền hình người Mỹ. Cùng với William Hanna, ông là đồng sáng lập của xưởng sản xuất phim hoạt hình Hanna-Barbera. Đây là nơi đã sản xuất nhiều phim hoạt hình nổi tiếng như "Tom và Jerry", "The Huckleberry Hound Show", "The Flintstones", "The Jetsons", "Scooby-Doo".
Liên kết ngoài.
"Tiếng Việt"
"Tiếng Anh"
Bulguksa

Chùa Bulguksa hay Phật Quốc tự (chữ Hàn: 불국사, chữ Hán: 佛國寺, phát âm như Pun-gúc-xa) là một ngôi chùa cổ ở tỉnh Bắc Gyeongsang của Hàn Quốc. Đây là nơi có 7 quốc bảo Hàn Quốc, bao gồm các tháp đá Dabotap và Seokgatap, Cheongun-gyo (chữ Hán: 靑雲橋, Thanh Vân Kiều - cầu mây xanh), và tượng Phật bằng đồng dát vàng. Ngôi chùa này được xếp loại danh lam thắng cảnh và lịch sử số 1 của Hàn Quốc. Năm 1995, Bulguksa cùng với động Seokguram cách đó 4 km được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.
Ngôi chùa này được xem là kiệt tác thời vàng son của nghệ thuật Phật giáo ở vương quốc Silla. 
Lịch sử.
Năm 528, vua Pháp Hưng dựng lên một ngôi đền cầu nguyện nhỏ cho vợ ông vào thời điểm này, nhưng sau đó rơi vào quên lãng và rơi vào hư hỏng. Ngôi đền hiện tại đã được Thủ tướng Kim Daeseong bắt đầu dưới thời vua Cảnh Đức và hoàn thành năm 774. Vào thời điểm đó, ngôi đền được đặt tên là Phật Quốc Tự.
Chùa đã được cải tạo nhiều lần trong triều đại Cao Ly và đầu triều đại Nhà Triều Tiên. Tuy nhiên, trong Chiến tranh Nhật Bản-Triều Tiên (1592-1598), các tòa nhà bằng gỗ bị đốt cháy hoàn toàn. Năm 1604 đã bắt đầu xây dựng lại và mở rộng khu phức hợp đền thờ và trong những năm sau đó đã được cải tạo hơn nữa, nhưng cũng tiêu hủy và cướp bóc nhiều lần.
Sau một cuộc điều tra khảo cổ học toàn diện, Bulguksa cuối cùng dưới quyền Tổng thống Park Chung-hee 1969-1973 được tái lập và nhận được diện mạo hiện tại. Các công trình bằng đá nổi tiếng được bảo tồn và vẫn còn trong thời kỳ Tân La.
Năm 1995, khu phức hợp ngôi đền cùng với Hang động Seokguram dốc 2 km dưới danh hiệu "Hang động Seokguram và Đền Bulguksa" đã được bổ sung vào Danh sách Di sản Thế giới của UNESCO.
Cầu Akashi-Kaikyo

, còn còn có tên tiếng Anh là Pearl Bridge, là một cầu treo kiểu kết cấu dây võng ở Nhật Bản bắc qua vịnh Akashi; nối Maiko ở Kobe với Iwaya của đảo Awaji và là một phần trong tuyến đường cao tốc Honshu – Shikoku. Đây là cây cầu treo có nhịp dài nhất thế giới tại thời điểm đó; chiều dài nhịp chính là 1991m. Tổng chiều dài cầu là 3911m.
Trước khi cầu Akashi-Kaikyo được xây dựng, hành khách phải đi lại bằng phà qua eo biển Akashi. Tuyến đường giao thông thủy này thực sự rất nguy hiểm vì thường xuyên có những cơn bão. Năm 1955, hai chiếc phà đã bị chìm ở eo biển này trong một cơn bão, cướp đi sinh mạng của 168 đứa trẻ. Sự việc này đã thuyết phục chính phủ Nhật Bản có kế hoạch xây dựng một cây cầu treo qua eo biển này. Ban đầu người ta có kế hoạch xây dựng một cây cầu có cả đường sắt, nhưng khi dự án bắt đầu vào tháng 4 năm 1986 nó đã bị hạn chế xuống chỉ dành cho đường bộ với sáu làn xe. Trên thực tế, công việc xây dựng đã không được tiến hành cho đến tháng 5 năm 1988 và vào ngày 5 tháng 4 năm 1998 cây cầu đã được khánh thành. Eo biển Akashi là một tuyến đường thủy quốc tế nên cần phải có bề rộng thông thuyền là 1500m.
Cầu có tất cả ba nhịp. Nhịp chính dài 1991 mét, hai nhịp biên dài 960 mét. Tổng chiều dài cầu là 3911 m. Ban đầu nhịp chính của nó là 1990 m, tuy nhiên nó đã bị kéo dài ra thêm một mét trong trận động đất ở Kobe vào ngày 17 tháng 1 năm 1995. Cầu được thiết kế với 2 hệ thống dầm cứng có khớp nối cho phép chịu đựng được sức gió 286 km/h (178 mph), chịu được động đất cấp 8.5 theo thang Richter và sự va đập của dòng nước. Cây cầu này cũng được thiết kế làm việc như hệ thống cân bằng dạng con lắc để điều chỉnh các dao động thường xuyên chống lại các lực tác dụng lên nó. Hai tháp chính cầu cao 298m so với mực nước biển.
Tổng chi phí ước tính khoảng 500 tỷ Yên (≈5 tỷ Đôla Mỹ). Chi phí này dự tính sẽ được thu hồi bằng thu phí qua cầu. Tuy nhiên, lệ phí qua cầu là quá cao (2300 Yen hay 20 Đôla Mỹ). Trớ trêu thay tại thời điểm đó có rất ít tài xế sử dụng cây cầu đắt đỏ này, thay vì đó họ sử dụng nhũng chiếc phà chậm hơn và rẻ hơn.
Hai công viên cũng được xây dựng gần cây cầu để dành cho du khách, một ở Maiko (có cả một bảo tàng nhỏ) và một ở Asagiri. Người ta có thể tới đó bằng đường xe lửa dọc bờ biển.
Tam Bảo tự (Hàn Quốc)

Tam Bảo tự (tiếng Hàn Quốc: 삼보사; chữ Hán: 三寶寺) là 3 ngôi chùa Phật giáo chính ở Hàn Quốc, mỗi chùa đại diện cho một trong tam bảo của Phật giáo:
Mandel

Mandel là họ của:
Chùa Ninna

Chùa Ninna (tiếng Nhật: 仁和寺 "Ninnaji"; Hán-Việt:"Nhân Hòa Tự") là đại bản doanh của phái Omura, Chân ngôn tông ở phía Đông thành phố Kyoto, Nhật Bản. Chùa thờ Như Lai A-di-đà. Đây là một bộ phận của Di sản văn hóa cổ đô Kyoto - một di sản thế giới được UNESCO công nhận.
Lịch sử.
Chùa được khởi công từ năm 886 bởi Nhật hoàng Koko. Tuy nhiên, khi Nhật hoàng Koko mất, chùa vẫn chưa được xây xong. Chùa được Nhật hoàng Uda xây tiếp và hoàn thành vào năm 888. Tên chùa "Ninna (Nhân Hòa)" là lấy theo niên hiệu của thời đại mà Nhật hoàng Uda trị vì.
Giữa thế kỷ 15, thời Loạn Onin, chùa đã bị thiêu trụi. Phần lớn các tòa còn lại ngày nay có niên hiệu từ thế kỷ 17 do Shogun Tokugawa Iemitsu xây lại và xây thêm gồm cả một ngôi tháp 5 tầng và một vườn trồng cây sơ-ri thấp.
Từ năm 888 đến 1869, theo truyền thống, các hoàng đế gửi con trai vào chùa làm sư trụ trì khi có chỗ khuyết vị trí đó.
Cảnh quan.
Ngôi chùa có các bức tường sơn vẽ màu xanh lá cây đẹp và một khu vườn có tường bao quanh. Phía sau ngôi chùa là một phiên bản thu nhỏ của renowned 88-temple walk in Shikoku.
Bộ Thông

Bộ Thông hay bộ Tùng bách (danh pháp khoa học: Pinales) là một bộ chứa tất cả các loài thông, bách, kim giao v.v còn tồn tại đến ngày nay thuộc về lớp duy nhất của ngành Thông (Pinophyta) là lớp Thông (Pinopsida). Bộ này trước kia còn được gọi là Coniferales.
Đặc trưng cơ bản để phân biệt bộ này là cấu trúc sinh sản gọi là nón. Tất cả các loài thực vật có quả nón, như tuyết tùng, thông, vân sam, linh sam, thông rụng lá, cự sam, hoàng đàn, tùng tháp hay thanh tùng v.v đều được gộp vào trong bộ này. Tuy nhiên, một số các thực vật quả nón đã hóa thạch lại không được xếp vào bộ này mà thuộc về các bộ phân biệt khác trong ngành Pinophyta (xem bài Ngành Thông).
Các loài thanh tùng trước đây được tách ra thành một bộ riêng chứa chính chúng là bộ Taxales, nhưng các chứng cứ phân tích bộ gen gần đây cho thấy họ Thanh tùng là đơn ngành với các loài thực vật quả nón hiện còn đang tồn tại khác và như thế không có lý do để tách riêng. Hiện nay, họ này được nhập chung vào bộ Pinales.
Các họ.
Các họ còn sinh tồn trong bộ Thông gồm:
Các họ tuyệt chủng:
Chùa Hōryū

, tên chính thức là là một ngôi chùa Phật giáo ở Ikaruga, tỉnh Nara, Nhật Bản, là một phần của Quần thể kiến trúc Phật giáo khu vực chùa Hōryū.
Lịch sử.
Chùa do Thánh Đức Thái tử hưng công xây dựng từ năm 607 (thời kỳ Asuka). Chùa nổi tiếng vì đây là những công trình kiến trúc bằng gỗ cổ nhất thế giới. Tuy ở Nhật có một số ngôi chùa lâu đời và quan trọng hơn nhưng chùa Hōryū là nơi được tiến hành nghi lễ nhiều nhất tại Nhật. Năm 1993, chùa Hōryū là một phần của Quần thể kiến trúc Phật giáo khu vực chùa Hōryū được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Chính phủ Nhật Bản công nhận đây là quốc bảo.
Công trình.
Pháp Long Tự có hai khu vực chính: Saiin (Tây viện) và Toin (Đông viện). Tây viện bị thiêu rụi năm 670 nhưng được tái thiết vào cuối thế kỷ thứ 7. Đông viện thì có niên đại cuối thế kỷ thứ 8.
Tây viện không phải là một tòa nhà mà là một tu viện lớn, gồm Kim đường, Ngũ trùng tháp, Trung môn... xây dần thêm cho đến thế kỷ 13.
Đông viện gồm các công trình như Mộng điện, Xá-lợi điện, Truyền pháp đường...
Ngoài ra trong khuôn viên chùa còn có nhiều công trình khác như Thánh Linh viện, Thực đường, Thượng Ngự đường, Tây Viên đường, Tam Kinh viện, Nam Đại môn... đều là những di sản văn hóa quan trọng của Nhật Bản.
Thông dù Nhật Bản

Thông dù Nhật Bản (tiếng Nhật gọi là コウヤマキ - "koyamaki") với danh pháp hai phần là Sciadopitys verticillata, là loài thông đặc hữu của Nhật Bản. Nó là thành viên duy nhất của chi Sciadopitys cũng như của họ Sciadopityaceae (trước đây được xếp trong họ Bụt mọc - Taxodiaceae) và là một dạng hóa thạch sống không có các họ hàng gần. Các mẫu hóa thạch đã biết của nó có niên đại khoảng 230 triệu năm trước.
Nó là một loại cây thân gỗ với lá thường xanh, có thể cao tới 15-27m, với các cành chính màu nâu mang các vòng xoắn của các cành dạng lá màu xanh lục, mềm dẻo, dài 7–12 cm trông tương tự như các lá và thực hiện các chứng năng của lá, nhưng trên thực tế chúng bao gồm các mô của thân cây; thỉnh thoảng các cành dạng lá này sẽ được phân nhánh và tạo ra các chồi trong khía chữ 'V' của đoạn phân nhánh. Các nón dài khoảng 6–11 cm, phát triển đầy đủ sau khoảng 18 tháng và có các vảy hơi dẹt được mở ra để giải phóng hạt.
Đây là một loại cây rất hấp dẫn và là cây trồng phổ biến trong nhiều khu vườn, mặc dù tốc độ tăng trưởng thấp và giá thành cao.
Thông dù Nhật Bản đã được chọn làm hình dấu riêng của hoàng gia Nhật Bản cho vị hoàng tử sinh năm 2006 là Hisahito Akishino, hiện tại là người đứng hàng thứ ba trong việc kế vị ngai vàng của Nhật Bản.
Họ Thanh tùng

Họ Thanh tùng hay họ Thông đỏ (danh pháp khoa học: Taxaceae), khi hiểu theo nghĩa hẹp ("sensu stricto") là một họ của 3 chi và khoảng 7 tới 12 loài thực vật quả nón, còn khi hiểu theo nghĩa rộng ("sensu lato") là họ của 6 chi và khoảng 30 loài.
Họ này chủ yếu là các loài cây bụi hay cây thân gỗ nhỏ nhiều cành. Lá của chúng thường xanh, sắp xếp theo hình xoắn ốc, thường vặn xoắn tại gốc lá để xuất hiện theo kiểu 2 hàng. Các lá có dạng thẳng hay hình mũi mác, với dải khí khổng màu lục nhạt hay trắng ở mặt dưới. Các loài phần lớn là đơn tính khác gốc, ít khi đơn tính cùng gốc. Các nón đực dài khoảng 2–5 mm, tung phấn ra vào đầu mùa xuân. Các nón cái bị suy giảm mạnh, chỉ có một lá noãn và một hạt. Khi hạt chín, lá noãn phát triển thành "áo hạt" nhiều thịt, bao phủ một phần của hạt. Áo hạt khi chín có màu sáng, mềm, nhiều nước và ngọt, chúng bị một số loài chim ăn và nhờ đó mà hạt được phát tán khi chim đánh rơi chúng.
Phân loại.
Họ Taxaceae hiện tại nói chung được gộp cùng các nhóm thực vật quả nón khác trong bộ Thông ("Pinales"), do các phân tích DNA đã chỉ ra rằng các loài thanh tùng nói chung là đơn ngành với các họ khác trong bộ Thông (Chase "và ctv"., 1993; Price, 2003), một kết luận được hỗ trợ thêm bởi các nghiên cứu vi hình thái học (Anderson &amp; Owens, 2003). Trước đây, chúng thường được coi là khác biệt với các thực vật quả nón khác bằng cách đặt vào một bộ riêng gọi là "Taxales" (bộ Thanh tùng).
Các chi "Torreya" và "Amentotaxus", trước đây được đặt trong họ Taxaceae nghĩa hẹp, nhưng hiện nay người ta cho rằng tốt nhất nên xếp chúng trong họ Cephalotaxaceae nếu coi họ này là một họ riêng biệt, do các thử nghiệm bộ gen cho thấy chúng có quan hệ họ hàng gần gũi với chi "Cephalotaxus" hơn là với chi "Taxus". Tất nhiên là chúng cũng có thể cùng với chi "Cephalotaxus" được xếp trong họ Taxaceae theo nghĩa rộng như là một họ bao gồm cả hai họ Taxaceae nghĩa hẹp và Cephalotaxaceae (Price, 2003). Trong ngữ cảnh này thì họ Taxaceae bao gồm 6 chi và khoảng 30 loài.
Các khác biệt giữa Taxaceae (nghĩa hẹp) và Cephalotaxaceae như bảng dưới đây:
Lưu ý: *: Tới 25 mm ở chi "Austrotaxus".
Một số ít các nhà thực vật học chuyển chi "Austrotaxus" vào họ riêng của chính nó là Austrotaxaceae, gợi ý rằng nó có thể có quan hệ gần gũi với họ Podocarpaceae hơn là so với các chi khác trong họ Taxaceae, nhưng các chứng cứ nghiên cứu bộ gen không hỗ trợ cho điều này.
Trà đá

Trà đá là một dạng đồ uống với nguyên liệu là nước trà nguội với nước đá đập vụn rất thịnh hành ở Việt Nam và phổ biến ở nhiều xứ nóng trên thế giới. Hầu hết các quán nước bình dân Việt Nam đều bán loại nước trà này với giá thành rẻ vì tính tiện lợi, dễ làm, có hương vị thơm mát và dùng giải khát rất tốt.
Lịch sử.
Khó có thể xác định trà đá xuất hiện từ bao giờ, ở Việt Nam không có khí hậu lạnh, và các dụng cụ sản xuất nước đá mới chỉ dần được phổ biến trong những thập niên cuối thế kỷ 20 nên nước trà nguội được người dân sử dụng phổ biến ở xứ nóng như miền Nam Việt Nam, trong khi người Hà Nội nói riêng và miền Bắc nói chung thường chỉ uống chè pha nóng (kể cả với mục đích giải nhiệt), từ đó sự khác nhau của văn hóa ẩm thực mỗi miền khác nhau bởi khí hậu. Khi các dụng cụ làm đá, như tủ lạnh, trở nên thịnh hành hơn thì thay vì trà nguội, một số người đã bắt đầu đập nước đá vào ly và rót nước trà vào để uống cho mát, hình thành nên món trà đá phổ biến ở miền Nam Việt Nam bởi các yếu tố như khí hậu, thời tiết, tác phong làm việc...
Những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ 20, trà đá bắt đầu xuất hiện trong văn hóa ẩm thực của người miền Bắc Việt Nam như ở Hà Nội, cùng với món nước mía. Ban đầu nước uống này không được ủng hộ, thậm chí đã từng bị một số báo chỉ trích rằng bản chất của chè đã lạnh, thêm đá vào uống có hại cho sức khỏe vì dễ gây lạnh bụng. Tuy nhiên, thức uống này vẫn ảnh hưởng và phổ biến dần với người dân như giới trẻ bình dân (sinh viên) và lao động ngoại tỉnh về Hà Nội làm ăn. Với thời tiết nóng của miền Bắc nên trà đá được ưa chuộng vì tính giải khát và giá thành rẻ, trà đá đã là một phần của văn hóa ẩm thực miền Bắc và vẫn còn phổ biến đến ngày nay.
Đặc điểm.
Vì theo văn hóa thế giới nên trà thường được uống nóng và ít khi được làm lạnh như ở vùng nhiệt đới Việt Nam. Trà đá không những đáp ứng nhu cầu giải khát mà còn với giá thành rẻ, dễ làm...
Trà đá của người vùng Nam Trung Bộ hoặc miền Nam Việt Nam thường pha rất loãng, hầu hết chỉ còn hương vị trà nhưng không chát vị trà, với rất nhiều đá đập vụn trong cốc, sử dụng các loại trà đã được ướp hương như trà sen, trà nhài... Trong khi đó, trà đá ở miền Bắc thường đậm vị hơn và không có mùi hương đậm như trà đá miền Nam, thường dùng đá cục to phổ biến hơn là đá vụn. Trà đá thường có thể dùng nước chè pha hoàn toàn mới với tác dụng làm trà đá hoặc nước trà xanh hãm bằng lá chè còn tươi, sau đó cho đá vào. Nhiều quán giải khát đã dùng những phần nước trà nguội hoặc đã quá nhạt, chỉ còn mùi trà mà không còn vị và bán với giá thành rẻ hơn gây bất lợi với người sử dụng.
Ngân hàng Thế giới

Ngân hàng Thế giới là một tổ chức tài chính quốc tế cung cấp các khoản vay và viện trợ không hoàn lại cho chính phủ của các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình nhằm mục đích theo đuổi các dự án vốn. Ngân hàng Thế giới là tên gọi chung của Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (IBRD) và Hiệp hội Phát triển Quốc tế (IDA), hai trong số năm tổ chức quốc tế thuộc sở hữu của Nhóm Ngân hàng Thế giới.
Tổ chức được thành lập cùng với Quỹ Tiền tệ Quốc tế tại Hội nghị Bretton Woods năm 1944. Sau một khởi đầu chậm chạp, khoản vay đầu tiên của tổ chức này là cho Pháp vào năm 1947. Trong những năm 1970, tổ chức tập trung vào các khoản vay cho các nước đang phát triển trên thế giới, rồi chuyển hướng khỏi sứ mệnh đó vào những năm 1980.
Trong 30 năm qua, tổ chức đã bao gồm các tổ chức phi chính phủ và các nhóm môi trường trong danh mục cho vay của mình. Chiến lược cho vay của tổ chức này bị ảnh hưởng bởi các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc, cũng như các biện pháp bảo vệ môi trường và xã hội. , Ngân hàng Thế giới được điều hành bởi một chủ tịch và 25 giám đốc điều hành, cũng như 29 phó chủ tịch khác nhau. IBRD (Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế) và IDA (Hiệp hội Phát triển Quốc tế) lần lượt có 189 và 174 quốc gia thành viên. Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Đức và Vương quốc Anh có nhiều quyền biểu quyết nhất. Ngân hàng nhắm mục tiêu cho các nước đang phát triển vay để giúp giảm nghèo.
Ngân hàng tham gia vào một số quan hệ đối tác và sáng kiến toàn cầu, đồng thời đóng vai trò nỗ lực giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.
Ngân hàng Thế giới điều hành một số bộ phận đào tạo và làm việc với Sáng kiến ​​Không khí Sạch và Doanh nghiệp Phát triển Liên hợp quốc. Ngoài ra tổ chức còn tham gia hoạt động trong Sáng kiến Dữ liệu Mở và lưu trữ Kho Tri thức Mở.
Ngân hàng Thế giới đã bị chỉ trích là thúc đẩy lạm phát và gây hại cho sự phát triển kinh tế, gây ra các cuộc biểu tình vào năm 1988 và 2000. Cũng có những lời chỉ trích về cách quản trị và phản ứng của ngân hàng đối với đại dịch COVID-19.
Lịch sử.
Ngân hàng Thế giới được thành lập tại hội nghị Bretton Woods năm 1944 cùng 3 tổ chức khác trong đó có Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Cả WB và IMF đều có trụ sở tại Washington DC, và có mối quan hệ gần với nhau.
Mặc dù có nhiều nước tham dự Hội nghị Bretton Woods Conference, nhưng Hoa Kỳ và Liên Hiệp Anh là có quyền lực nhất và chiếm ưu thế trong các cuộc đàm phán.
Thông thường, người đứng đầu WB là một người Mỹ trong khi đó đứng đầu IMF là người châu Âu.
Thành viên.
Các thành viên của Ngân hàng Thế giới gồm:
Vào năm 2010, chỉ những quốc gia Andorra, Cuba, Liechtenstein, Monaco, Nauru, CHDCND Triều Tiên, Tuvalu và Thành Vatican không phải là thành viên của Ngân hàng Thế giới. Đài Loan cũng không phải là một thành viên.
Liên kết ngoài.
Ý kiến phê bình
Võ sĩ đạo

Võ sĩ đạo (tiếng Nhật: 武士道 | "Bushidō") là những quy tắc đạo đức mà các võ sĩ ở Nhật Bản thời trung cổ phải tuân theo. Võ sĩ đạo hình thành từ thời kỳ Kamakura và hoàn chỉnh vào thời kỳ Edo.
Ngày nay, từ võ sĩ đạo mang hai nghĩa. Nghĩa thứ nhất chỉ một tư tưởng có thật vào thời trung cổ và thời cận đại của Nhật Bản. Nghĩa thứ hai chỉ bản sắc của Nhật Bản thời hiện đại khi so sánh với các nước khác.
Theo nghĩa thứ nhất, võ sĩ cần tôn trọng: trung thành, hy sinh, tín nghĩa, lễ nghi, liêm sỉ, chất phác, giản dị, tiết kiệm, thượng võ, danh dự, nhân ái...
Theo nghĩa thứ hai, con người cần phải: trung với vua, hiếu với cha mẹ, nghiêm khắc với bản thân, nhân từ với người dưới, khoan dung với địch, xa lánh dục vọng cá nhân, chính trực công bằng, trọng danh dự hơn vật chất. Ngoài chiến trường, cần tâm niệm một tinh thần "đặc hữu" của Nhật Bản, đó là "chết đẹp". Các nghiên cứu thực chứng trong lĩnh vực lịch sử tư tưởng đã chỉ ra rằng, thái độ nói trên chỉ hình thành trong nội bộ tầng lớp võ sĩ, với tư cách là một tập đoàn xã hội, từ đầu thế kỷ 17, nghĩa là từ thời kỳ Edo. Các võ sĩ phải tuân thủ các quy tắc này khi giao chiến.
Chữ "Trung".
Kể từ khi tầng lớp võ sĩ hình thành, ý thức về sự trung thành mang tính đạo đức đối với chủ khá thấp, chứ không phải là phạm trù trung tâm của võ sĩ đạo như sau này. Thời trung cổ, quan hệ chủ tớ là thứ quan hệ hợp đồng giữa hai bên, bởi vì "phục vụ" được hiểu là cái giá trả cho "ân huệ". Ít ra, cho đến cuối thời kỳ Muromachi, những cách suy nghĩ mà đời sau thường có như "phản bội là đáng khinh", "võ sĩ phải sinh tử cùng chủ", vẫn chưa phải là trọng tâm.
Bắt đầu từ đầu thế kỷ XVII, khi đạo đức Tống Nho được truyền bá vào Nhật Bản, thì quan niệm đạo đức như trên mới được xác lập như một khái niệm trong "đạo của kẻ sĩ". Từ đây, các đạo đức Nho giáo (nhân nghĩa, trung hiếu, v.v...) mới trở thành những quy tắc được yêu cầu ở võ sĩ.
Võ sĩ đạo thời Minh Trị.
Sau cuộc Minh Trị Duy Tân, cùng với sự tuyên bố bốn tầng lớp võ sĩ - công - nông - thương đều bình đẳng, tầng lớp võ sĩ ở Nhật Bản đã suy giảm. Năm 1882, luật quân nhân yêu cầu quân nhân phải mang Tinh thần Nhật Bản đối với Thiên hoàng, chứ không phải là mang tinh thần võ sĩ đạo. Tuy nhiên, từ sau chiến tranh Thanh-Nhật, võ sĩ đạo được nhắc lại.
Xem thêm.
Những lý tưởng tương tự trên thế giới:
Ikebana

 
 là nghệ thuật cắm hoa của Nhật Bản, cũng được biết đến dưới cái tên kadō (華道)— "hoa đạo". Theo nghệ thuật Ikebana, hoa được cắm hài hòa với màu sắc và bài trí của phòng, bình cắm...tượng trưng cho thiên, địa, nhân (trời, đất, con người).
Cách cắm hoa sẽ cho ra nhiều ý nghĩa. Ví dụ như cành thưa thớt sẽ biển hiện cho mùa đông hay, ngược lại, cắm nhiều cành đan xen với nhau sẽ tượng trưng cho mùa hạ. Hay như nụ hoa sẽ có nghĩa là tương lai, bông hoa chớm nở có nghĩa là hiện tại, và bông hoa đã nở bung gần hết có nghĩa là quá khứ.
Ikebana, một trong những môn nghệ thuật truyền thống của Nhật Bản, đã xuất hiện được hơn 600 năm nay. Nó phát triển từ một nghi thức hiến tế hoa cho những linh hồn đã chết của phật giáo. Giữa thế kỷ 15, cùng với sự nổi lên của những phong cách cổ điển đầu tiên, Ikebana trở thành một môn nghệ thuật đặc trưng của tôn giáo, cho dù nó vẫn tiếp tục giữ lại được tính tượng trưng và ý nghĩa triết học. Những giáo viên và những học sinh đầu tiên là những thầy tu và người có thân phận cao quý. Tuy nhiên, theo thời gian, nhiều kiểu trường học khác nhau ra đời, kiểu cách thay đổi, và Ikebana trở thành một môn nghệ thuật dành cho tất cả các tầng lớp xã hội Nhật Bản.
Theo như Mandarax, cách trang trí hoa đẹp nhất chỉ phụ thuộc một, hai hay cùng lắm là ba yếu tố. Để sắp xếp ba yếu tố, thì cả ba yếu tố phải tương tự nhau, hoặc hai trong ba yếu tố phải giống nhau, nhưng không bao giờ nên để tất cả các yếu tố đó khác nhau. Người ta nói rằng Ikebana được hệ thống hóa dễ dàng như là một loại tân dược.
Nguồn gốc của trường học Ikebana: Ikenobo.
Lịch sử của Ikebana bắt đầu cùng với Lịch sử của Ikenobo- trường học cổ xưa nhất về Ikebana. Trường học này bắt đầu được dựng từ một thầy tu của đền Rokkakudo - tên là Shiun-ji ở Kyoto, người có những kỹ năng sắp xếp các bông hoa đặc biệt đến nối mà các thầy tu khác nhìn ông như một người thầy vậy. Như ông ta sống bên cạnh cái hồ, vì từ Nhật Bản là Ikenobo, cái tên Ikenobo trở nên gắn liền với những thầy tu chuyên về trang trí hoa trên bàn thờ phật.
Đền Rokkakudo được dựng vào năm 587 bởi Hoàng tử Shotoku(聖徳太子 "Thánh Đức Thái tử"). Người ta kể rằng Hoàng tử Shotoku đang đi tìm những nguyên liệu để xây đền Shitenno. Trong quá trình tìm kiếm, một ngày hoàng tử đi tắm bên cạnh một cái ao, nơi mà chàng đã treo một chiếc dây chuyền có hình phật lên một cái cây gần đó. Sau khi tắm, chàng cố vứt bỏ cái dây chuyền, nhưng không thành công trong việc đó. Trong đêm hôm ấy, Hoàng tử gặp phật tổ trong giấc mơ. Ngài chỉ dẫn chàng phải dựng một cái đền gần cái ao tại chỗ cây tuyết tùng dưới một đám mây màu tím. Từ gỗ tuyết tùng đền Rokkakudo được dựng lên để làm nơi đặt tượng phật Kan'on (Quan Âm).
Sự phát triển của các phong cách.
Nhiều kiểu mẫu phát triển bởi những năm cuối của thế kỷ 15, sự trang trí hoa trở nên thông thường đến nỗi những người bình thường cũng có thể tự làm, tự đánh giá, chứ không chỉ ở những gia đình quyền quý mới làm những việc này. Như vậy, nó bắt đầu phát triển như là một dạng nghệ thuật với những yêu cầu nhất định. Sách hướng dẫn được viết, cổ nhất là Sendensho, một kiểu hướng dẫn được biên soạn từ năm 1443 đến 1536.
Các trường học.
Adachi
Soami
Yamamura
Thị trường tiền tệ (vốn)

Thị trường tiền tệ là thị trường vốn ngắn hạn (dưới 1 năm), nơi diễn ra các hoạt động của cung và cầu về vốn ngắn hạn. Vốn ngắn hạn bao gồm cả giấy tờ có giá ngắn hạn, có kỳ hạn tức là mua bán những món nợ ngắn hạn rủi ro thấp, tính thanh khoản cao. Thị trường tiền tệ diễn ra chủ yếu thông qua hoạt động của hệ thống ngân hàng, vì các ngân hàng là chủ thể quan trọng nhất trong việc cung cấp và sử dụng vốn ngắn hạn.
Thị trường tiền tệ là thị trường phi tập trung tại các phòng kinh doanh của các ngân hàng và các công cụ kinh doanh đầu tư chuyên nghiệp thông qua mạng lưới điện thoại, internet rộng lớn. Các nghiệp vụ trên thị trường tiền tệ là nghiệp vụ chuyển giao vốn có khả năng thanh toán cao, ít xảy ra rủi ro đối với người đầu tư.
Thị trường tiền tệ là nơi mua bán các loại chứng từ có giá ngắn hạn, nơi đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn của nền kinh tế.
Phân loại.
Thị trường tiền tệ được phân loại căn cứ vào cách thức tổ chức hay loại công cụ.
Phân loại theo cách thức tổ chức.
Nếu căn cứ theo cơ cấu tổ chức thị trường tiền tệ được chia thành 2 cấp: là thị trường tiền tệ sơ cấp và thị trường tiền tệ thứ cấp.
Phân loại theo công cụ nợ.
Nếu căn cứ vào các loại công cụ tham gia trên thị trường thì thị trường tiền tệ bao gồm: