Cuộc đua xe đạp toàn quốc tranh Cúp truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh

Cuộc đua xe đạp toàn quốc tranh Cúp truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh, còn được biết đến với tên gọi tắt Cúp Truyền hình hay HTV Cup, là một sự kiện thể thao thường niên do Ban Thể dục - Thể thao của Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức, thường diễn ra vào khoảng đầu tháng 4 và kết thúc vào đúng 11 giờ 30 phút ngày 30 tháng 4 hàng năm tại Hội trường Thống Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh. Đây được coi là giải đua xe đạp có quy mô, tầm ảnh hưởng lớn và sâu rộng nhất tại Việt Nam. Cuộc đua đã trở thành một sự kiện thể thao gắn liền với ý nghĩa chính trị, lịch sử quan trọng nhân ngày Giải phóng miền Nam - Thống nhất đất nước, đồng thời giải đua còn truyền tải các hình ảnh đẹp nhất của Việt Nam đến khán giả trong và ngoài nước.
Ra mắt vào năm 1989 với lộ trình rất ngắn, nhưng chỉ 2 mùa giải sau đó, cuộc đua đã được Tổng cục Thể dục Thể thao Việt Nam công nhận nằm trong hệ thống thi đấu quốc gia. Từ mùa giải thứ 5 (1993), cuộc đua lần đầu tiên được tổ chức với lộ trình xuyên Việt. Cho tới nay, cuộc đua đã trở thành một sự kiện thể thao quan trọng được người hâm mộ mong chờ mỗi tháng 4 hàng năm, đặc biệt đối với khu vực Nam Bộ, nơi bộ môn thi đấu đua xe đạp phát triển rất mạnh. Đặc biệt, cứ 10 năm một lần, vào dịp năm tròn kỷ niệm ngày Giải phóng miền Nam, cuộc đua còn vinh dự nằm trong chương trình Lễ quốc gia kỷ niệm sự kiện ý nghĩa này.
Lịch sử.
Tiền thân của giải đấu là một giải đua xe đạp do Phòng Thời sự HTV phối hợp với Phòng Thể dục - Thể thao (TDTT) quận Gò Vấp tổ chức vào năm 1988, bao gồm 4 chặng đua: Thành phố Hồ Chí Minh - Bảo Lộc - Đà Lạt - Thành phố Hồ Chí Minh với 15 đội đua xe đạp tham dự. Tháng 8 năm 1989, cuộc đua lần đầu tiên đã được tổ chức từ ý tưởng của Nghệ sĩ nhân dân Phạm Khắc, nguyên Giám đốc Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh.
Danh sách tay đua đoạt giải chung cuộc qua các năm.
"Lưu ý:" Con số được để trong dấu ngoặc vuông cạnh tên vận động viên là số lần đoạt danh hiệu của vận động viên đó.
Tiếp thị.
Bài hát chính thức.
Bài hát chính thức của cuộc đua là "Những bánh xe quay nhanh" do nhạc sĩ Thập Nhất soạn nhạc và nhà báo Đinh Phong viết lời, ra mắt lần đầu tiên vào năm 2000. Trong một số năm giải đua có lộ trình xuyên Việt, bên cạnh ca khúc này còn có ca khúc "Hà Nội - Huế - Sài Gòn".
Linh vật.
Linh vật chính thức của giải đấu là chú ngựa có tên Thần Tốc (tên tiếng Anh là "Speedy"), được giới thiệu lần đầu ở giải năm 2018.
Truyền hình.
Các chặng đua của Cúp Truyền hình được truyền hình trực tiếp trên các kênh sóng của HTV và được truyền sóng trực tiếp cho các đài truyền hình địa phương nơi đoàn đua đi qua. Kể từ cuộc đua lần thứ 31, tất cả các chặng đua được truyền hình trực tiếp.
Ảnh hưởng và tiếp nhận.
Từ giải thi đấu mang đậm tính phong trào, tính quần chúng, cuộc đua xe đạp tranh Cúp truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh dần khẳng định đây là một giải đấu "Uy tín – Chất lượng – Ý nghĩa". Giải thi đấu quy tụ hầu như tất cả các vận động viên tên tuổi, các đối thủ mạnh nhất của làng xe đạp Việt Nam cùng với các đội đua quốc tế đến từ các quốc gia khác như Hàn Quốc, Thái Lan, Lào, Campuchia, Ukraina và Tây Ban Nha..., với chất lượng chuyên môn ngày càng được nâng cao.
Kỹ thuật truyền hình.
Năm 1993, cuộc đua xe đạp xuyên Việt lần đầu tiên được tổ chức nhân kỷ niệm 5 năm Cúp truyền hình được tổ chức. Không chỉ có ý nghĩa về mặt thể thao, mà với ban tổ chức là Đài Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh, đây cũng là lần đầu tiên HTV truyền hình trực tiếp một sự kiện thể thao, một sự trưởng thành vượt bậc về chuyên môn với những người làm báo hình ở thành phố mang tên Bác.
Ông Lê Văn Phú, thành viên Ban tổ chức thời điểm đó chia sẻ: "Ở hồ Hoàn Kiếm, lần đầu chúng ta làm trực tiếp xe đạp nhờ sự hỗ trợ của Đài Truyền hình Việt Nam để cuộc đua đi vào lòng quần chúng. Ở Thành phố Hồ Chí Minh không trực tiếp được nhưng Hoàn Kiếm lại làm được. Đây là cột mốc cho ngành truyền hình chúng ta".
Ngày 3 tháng 4 năm 2018, HTV lần đầu tiên trực tiếp toàn chặng không gián đoạn cho chặng đua Thanh Hóa – Nghệ An ở cúp xe đạp truyền thống của mình. Sự tiến bộ về kỹ thuật trực tiếp và cách thức tổ chức đã tạo rất nhiều bất ngờ cho khán giả, từ đó kéo theo lượng lớn người yêu xe đạp đồng hành cùng đoàn đua qua sóng truyền hình cũng như mạng xã hội. Với sức lan tỏa mạnh ngoài dự kiến, HTV đã trực tiếp hầu hết các chặng đua còn lại thay vì chỉ 21/30 chặng như kế hoạch ban đầu. Đỉnh điểm là chặng Huế – Đà Nẵng và chặng Nha Trang – Đà Lạt, tín hiệu trực tiếp vẫn rất ổn định, mở ra giai đoạn mới của truyền hình thể thao tại Việt Nam.
Năm 2019, HTV lần đầu tiên tổ chức truyền hình trực tiếp tất cả các chặng đua của Cúp Truyền hình. Với số lượng camera được tăng cường nhiều hơn và kỹ thuật truyền dẫn tiếp tục cải tiến, khán giả yêu xe đạp đã được theo sát các diễn biến trên đường đua. Nhờ đó, HTV tiếp tục nâng cao vị thế của cuộc đua này.