FIFA (loạt trò chơi)

FIFA, còn được gọi là FIFA Football và chuẩn bị đổi tên thành "'EA Sports Football Club
"' từ năm 2023, là một loạt các trò chơi điện tử bóng đá được EA Sports (thuộc Electronic Arts) phát triển và phát hành mỗi năm. Tính tới năm 2011, dòng trò chơi "FIFA" đã được chuyển ngữ sang 18 ngôn ngữ và có mặt ở 51 quốc gia. "FIFA" được Sách Kỷ lục Guinness công nhận là loạt trò chơi điện tử thể thao bán chạy nhất hành tinh, với 325 triệu bản tính tới năm 2021. Vào ngày 10 tháng 5 năm 2022, EA và FIFA công bố rằng hai bên sẽ ngừng hợp tác sau 30 năm kể từ ngày 12 tháng 7 năm 2023; loạt trò chơi này sẽ được mang tên mới là "EA Sports FC". FIFA dự định sẽ tìm một đối tác mới để sản xuất ra một trò chơi mới mang thương hiệu FIFA.
Kể từ cuối thập niên 1980 các nhà phát triển game đã cho ra mắt các trò chơi điện tử bóng đá như "Tehkan World Cup", "Sensible Soccer", "Kick Off" và "Match Day". Các trò chơi này có chỗ đứng khá vững chắc trên thị trường game khi EA Sports công bố họ sẽ bổ sung một trò chơi bóng đá mang nhãn hiệu EA Sports. Loạt trò chơi mới này mở đầu với "FIFA International Soccer" trên nền tảng Sega Mega Drive vào cuối năm 1993. Đây là trò chơi đầu tiên được FIFA cấp phép chính thức. Ngoài loạt game "FIFA" chính, EA cũng phát hành nhiều trò chơi dựa trên các giải đấu bóng đá lớn như FIFA World Cup, UEFA Champions League, UEFA Europa League và UEFA Euro, cùng một loạt game quản lý bóng đá. Kể từ thập niên 1990 thì đối thủ chính của "FIFA" là loạt "Pro Evolution Soccer" ("PES") của Konami (nay là "eFootball").
"FIFA 12" giữ kỷ lục là "trò chơi thể thao bán ra nhanh nhất" với hơn 3,2 triệu bản (giá trị 186 triệu đô) trong tuần đầu tiên phát hành. Phiên bản mới nhất của dòng game này là "FIFA 23", ra mắt vào ngày 30 tháng 9 năm 2022.
Các phiên bản FIFA.
Thập niên 1990.
"FIFA International Soccer".
Được biết tới với tên "EA Soccer" trong quá trình phát triển và sau thường được gọi là "FIFA '94", game đầu tiên trong series được phát hành trong các tuần gần cuối năm 1993. Tựa game được quảng bá rộng rãi này góc nhìn khác với các game 16-bit khi giới thiệu góc nhìn isometric so với góc nhìn thẳng góc từ trên cao ("Kick Off"), góc nhìn cạnh ("European Club Soccer"), hay góc nhìn toàn cảnh từ trên cao ("Sensible Soccer"). Game chỉ bao gồm các đội tuyển quốc gia, và không dùng tên thật của cầu thủ. Một lỗi trong game cho phép cầu thủ ghi bàn bằng cách đứng trước mặt thủ môn khi thủ môn chuẩn bị phát bóng để bóng bật vào cầu thủ tấn công vào lưới. Game giữ vị trí số một trên các bảng xếp hạng ở Anh Quốc, thế chỗ của "", và tại vị trong tròn 6 tháng. "Mega" đặt game ở vị trí 11 trong danh sách Top 50 Game Mega Drive mọi thời đại. Phiên bản Sega Mega CD được phát hành với tên "FIFA International Soccer Championship Edition" bao gồm nhiều đặc tính sẽ có mặt trong tựa FIFA tiếp theo, và là phiên bản hoàn thiện hơn so với bản gốc. Phiên bản này xếp thứ 7 trong danh sách Top 10 game Mega CD mọi thời đại. Phiên bản trên hệ console 3DO sử dụng camera giả 3D và là phiên bản tiên tiến nhất. Game ra đời để chào đón vòng chung kết Giải bóng đá vô địch thế giới 1994 tại Mỹ - đặc biệt đáng chú ý với phiên bản SNES bao gồm ba đội tuyển lọt vào VCK World Cup: Bolivia, Ả Rập Saudi và Hàn Quốc, dù có ít lựa chọn đội bóng hơn bản chạy trên Genesis. Game được đặt tên là "International Soccer" để EA có thể tiêu thụ game thuận lợi hơn tại châu Âu, sau khi cho rằng người Mỹ sẽ không có hứng thú với nó.
"FIFA Soccer 95".
Ngoài việc dử dụng cùng engine với "FIFA International Soccer" với một vài sửa đổi nhỏ, "FIFA 95" giới thiệu các câu lạc bộ tại 8 giải: Brasil, Bundesliga của Đức, Serie A của Ý, La Liga của Tây Ban Nha, Premier League của Anh, 1re division của Pháp, Eredivisie của Hà Lan và giải của Hoa Kỳ. Hầu hết danh sách cầu thủ các đội lấy từ mùa 1993-94, và vẫn có các cầu thủ tưởng tượng, nhiều trong số này lấy từ game trước. Giải của Hoa Kỳ bao gồm các đội từ A-League, giải hạng nhì Mỹ vào thời điểm đó. Các phiên bản sau sẽ có các giải hạng nhất "tự tạo" cho tới phiên bản năm 2000 khi Major League Soccer được đưa vào lần đầu tiên. Thêm vào đó giải Brasil chỉ gồm các đội từ São Paulo và Rio de Janeiro, với ngoại lệ Internacional từ Porto Alegre. Mãi tới "FIFA 07" Campeonato Brasileiro mới được đưa vào. Game loại bỏ cách chuyền một chạm có trong "FIFA International Soccer". Đây cũng là game duy nhất trong series chính chỉ phát hành cho một platform duy nhất (nếu tính cả các game phụ thì có "FIFA 64" và một vài phiên bản của "FIFA Manager").
"FIFA Soccer 96".
Đây là tựa "FIFA" đầu tiên sử dụng đồ họa 3D thời gian thực đối với các nền tảng Sega Saturn, PlayStation và PC, sử dụng công nghệ "Virtual Stadium" (Sân vận động ảo). Đây cũng là tựa đầu tiên trong series để tên và vị trí giống đời thực với các chức năng chỉnh chỉ số, chuyển nhượng và đội bóng. Tuy nhiên, các câu lạc bộ của Brasil vẫn gồm tên cầu thủ không có thực, một số đội còn có tên của các cầu thủ đã nghỉ hưu lâu năm (chỉ tới "FIFA 99" điều này mới được sửa chữa), còn giải của Mỹ bao gồm toàn các đội bóng và cầu thủ không có thực (Major League Soccer mới chỉ bắt đầu vài tháng trước khi game ra mắt và chỉ có mặt từ "FIFA 2000"). Các bản chạy nền SNES và Mega Drive sử dụng phiên bản update từ "FIFA 95" với các đội bóng và đồ họa mới. Cùng với 8 giải đấu ở game trước thì giờ đây có thêm ba giải: Scottish Premier League, Allsvenskan và Super League Malaysia. Đây là bản FIFA đầu tiên có một phần giới thiệu game hoàn chỉnh.
"FIFA 97".
Thay đổi lớn nhất là sự có mặt của chế độ indoor soccer 6 người và các cầu thủ có góc cạnh, với chuyển động mẫu do David Ginola thực hiện. Game bao gồm nhiều giải đấu từ Anh, Tây Ban Nha, Pháp, Ý, Hà Lan, Đức và Malaysia. Bình luận thực hiện bởi John Motson và Andy Gray, với Des Lynam giới thiệu các trận đấu.
"FIFA: Road to World Cup 98".
Trò chơi này đánh dấu sự đi lên của series với engine đồ họa cải tiến, các mục chỉnh sửa cầu thủ và đội bóng, 16 sân vận động, AI tốt hơn, chế độ "Road to World Cup" với tất cả các đội tuyển quốc gia thuộc FIFA, và một soundtrack được cấp phép với những cái tên nổi tiếng. Game cung cấp đội hình chuẩn của các đội tại vòng loại World Cup. Một tính năng mới là điều chỉnh độ nghiêm khắc của trọng tài, giúp một vài pha phạm lỗi được bỏ qua hoặc không bị phạt thẻ. Thêm vào đó là lần đầu tiên luật việt vị được áp dụng hợp lý. Ở các game trước, một cầu thủ vẫn bị bắt lỗi khi đồng đội chuyền ngược về. "FIFA 98" cũng là tựa game "FIFA" đầu tiên có bài hát chủ đề, "Song 2" của Blur. Đây cũng là game cuối cùng phát hành trên hệ máy console 16-bit.
"FIFA 99".
Cùng với việc chế độ bóng đá trong nhà không còn xuất hiện, độ lưu động và khả năng phản ứng của gameplay được gia tăng. Sự gia tăng số website dành riêng cho game và lượng lớn các giải đấu (giải của Malaysia bị loại, thay thế là Giải hạng nhất Bỉ và Primeira Liga của Bồ Đào Nha). Về mặt đồ họa, đây là bước tiến lớn so với "FIFA '98" với những cử động khuôn mặt cơ bản, chiều cao khác nhau của cầu thủ cũng như các chi tiết bên ngoài như trang phục và huy hiệu, mặc dù chúng chưa được cấp phép. Người chơi có thể tạo ra giải đấu cúp và giải vô địch theo ý thích với bất kỳ đội bóng nào trong trò chơi.
Đây là cũng là game đầu tiên bao gồm cả các đội không thuộc các giải có sẵn trong trò chơi (khi đó các đội này được phân loại vào nhóm "Rest of Europe" bởi tất cả các đội đều thuộc châu Âu, chủ yếu là các đội thuộc mùa giải 1998-99 của Cúp UEFA hoặc Champions League).
Thập niên 2000.
"FIFA 2000".
Bản "FIFA" này bao gồm 40 đội "cổ điển", giúp người chơi có cơ hội thi đấu cùng các cựu cầu thủ. Nó đánh dấu sự khởi đầu của Major League Soccer thay cho giải vô địch Mỹ tưởng tượng trước đây, cũng như các giải Đan Mạch, Hy Lạp, Israel, Na Uy và Thổ Nhĩ Kỳ (tuy nhiên Galatasaray S.K. không có trong game). Game có sự hiện diện của 40 đội tuyển quốc gia, các mùa giải được tích hợp đầy đủ, các lựa chọn tình huống cố định, va chạm vật lý được tăng cường, cử động khuôn mặt, khả năng che chắn mới cùng việc xoạc bóng quyết liệt hơn.
Sau khi nhận nhiều ý kiến trái chiều do đồ họa còn non nớt và gameplay hời hợt, một engine mới toanh được tích hợp nhằm tạo ra nhiều "cảm xúc" hơn cho các cầu thủ. Game nhìn chung được xem là kém xa đối thủ cạnh tranh. Video giới thiệu của "FIFA 2000" chiếu cầu thủ Sol Campbell thể hiện các cử động mẫu của trò chơi, và cầu thủ ảo đại diện cho anh thi đấu với đội bóng từ năm 1904 - năm FIFA ra đời. Một phiên bản beta của "FIFA 2000" chạy trên Nintendo 64 tồn tại dù game không ra mắt chính thức trên hệ máy này.
"FIFA 2001".
"FIFA 2001" có engine đồ họa mới cho phép mỗi đội có trang phục chi tiết, và một số cầu thủ có khuôn mặt riêng. Lần đầu tiên huy hiệu chính thức của các câu lạc bộ xuất hiện, dù một số giải như của Hà Lan chưa được cấp phép. Giải Bundesliga của Áo cũng lần đầu xuất hiện, cũng với sự vắng bóng của Primeira Liga của Bồ Đào Nha và Süper Lig của Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là tựa game đầu tiên của series có sự xuất hiện của thanh lực sút (từng xuất hiện trong phiên bản Super NES của game đầu tiên, nhưng không có trong các hệ máy game khác). "FIFA 2001" là bản đầu tiên (cho PC) có thể chơi online, một bước tiến đột phá, và là game đầu tiên chơi trên hệ PlayStation 2.
"FIFA Football 2002".
Trong "FIFA Football 2002", thanh lực chuyền được giới thiệu, và khả năng rê dắt bóng được giảm thiểu nhằm tăng độ khó. Huy hiệu của các câu lạc bộ châu Âu lớn trong đó có các câu lạc bộ Hà Lan như PSV, Ajax và Feyenoord cũng được thêm vào dù giải của Hà Lan không có mặt (các câu lạc bộ này ở mục "Rest of World"). Giải của Thụy Sĩ cũng lần đầu ra mắt, thế cỗ của giải Hy Lạp. Ngoài ra còn có một game phụ dành cho các đội được đặc cách dự World Cup 2002 (Pháp, Nhật Bản và Hàn Quốc), nơi người chơi cố gắng nâng thứ hạng trên BXH FIFA của các đội bóng này bằng các trận giao hữu. Đối với các đội tuyển khác, người chơi sẽ tham dự vòng loại ở các khu vực tương ứng (ngoại trừ châu Úc và châu Phi vì không đầy đủ các đội).
"FIFA Football 2002" là game cuối cùng của series có sự góp mặt của đội tuyển Nhật do JFA bán bản quyền của đội cho riêng Konami từ năm 2002, do đó không chỉ riêng "FIFA", mà tất cả các trò chơi bóng đá trên thị trường (ngoại trừ series World Cup của EA Sports), không thể sử dụng đội hình và các thông tin của các cầu thủ (mặc dù vậy các cầu thủ Nhật thi đấu ở nước ngoài vẫn hiện diện như thường).
Thập niên 2010.
"FIFA 17".
"FIFA 17" sử dụng engine Frostbite cũng như cho ra mắt chế độ chơi "The Journey". J.League lần đầu xuất hiện trong game.
"FIFA 18".
FIFA 18 sử dụng engine Frostbite 3 và đã mắt phiên bản cho World Cup 2018.
Khẩu hiệu: "The World's Game"
Cầu thủ bìa game: Cristiano Ronaldo, Ronaldo de Lima (bản Icon Edition)
Nền tảng: Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox 360, Xbox One
Ngày phát hành: 29/9/2017 (Toàn cầu)
"FIFA 19".
FIFA 19 sử dụng engine Frostbite 3.
Cầu thủ bìa game: Neymar Jr, Kevin De Bryne, Paulo Dybala
Nền tảng: Microsoft Windows, PlayStation 4, Nintendo Switch, Xbox 360, Xbox One
Ngày phát hành: 28/9/2018 (Toàn cầu)
Thập niên 2020.
"FIFA 20".
Cầu thủ bìa game: Virgil van Dijk, Eden Hazard, Jadon Sancho, Vinícius Júnior, Zinédine Zidane (bản Icon Edition)
Nền tảng: Microsoft Windows, PlayStation 4, Nintendo Switch, Xbox One
Ngày phát hành: 24/9/2019 (Toàn cầu)
"FIFA 21".
Cầu thủ đĩa game: Kylian Mbappé
Nền tảng: Microsoft Windows, PlayStation 4, PlayStation 5, Nintendo Switch, Xbox One, Xbox Series X và Series S
Ngày phát hành: 9/10/2020 (Toàn cầu)
"FIFA 22".
Cầu thủ đĩa game: Kylian Mbappé
Nền tảng: Microsoft Windows, PlayStation 4, PlayStation 5, Nintendo Switch, Xbox One, Xbox Series X và Series S
Ngày phát hành: 1/10/2021 (Toàn cầu)
"FIFA 23".
Cầu thủ đĩa game: Kylian Mbappé, Sam Kerr
Nền tảng: Microsoft Windows, PlayStation 4, PlayStation 5, Nintendo Switch, Xbox One, Xbox Series X và Series S
Ngày phát hành: 1/10/2022 (Toàn cầu)
Các tựa game khác.
Tựa game được phát triển trên nền tảng di động ra mắt vào ngày 11 tháng 10 năm 2016.