Dịch lý Việt Nam

Dịch lý là một môn học về lý lẽ của sự biến hóa, biến đổi, biến dịch của Vũ trụ và muôn loài vạn vật; Lý lẽ này hiện hữu ở khắp nơi, mọi lúc kể cả từ sự khởi đầu của vũ trụ đến sự kết thúc của muôn loài. Qua đó có thể tìm hiểu xem khoa học hiện đại có quan điểm thế nào về vũ trụ và vạn vật.
Tiên phong.
Từ thập niên 60, nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam như Cụ Xuân Phong Nguyễn văn Mì, GS Lương Kim Định, GS Hà Văn Tấn... đã phát triển Dịch lý Việt Nam và coi đó như "sản phẩm sáng tạo của nền văn hiến Âu Lạc". 
Vũ trụ và Khoa học.
Theo trong lời nói đầu cuốn "A Brief History of Time" tác giả là Stephen Hawking, nhà khoa học đương đại được giới khoa học coi là Albert Einstein thứ hai và Giáo sư Carl Sagan viết lời tựa có những phát biểu đại ý rằng chúng ta hầu như không biết thắc mắc gì về thế giới trong khi trẻ con lại thắc mắc rất nhiều! Chúng hay hỏi tại sao có vũ trụ? Tại sao có nó, có thứ này thứ kia? v.v... Theo Stephen Hawking, thì trong cuốn sách này ông đã muốn viết một cách thật đơn giản, phổ cập dễ hiểu để đề cập tới những vấn đề như Vũ trụ đến từ đâu? Nó đã bắt đầu như thế nào và tại sao? Nó có sẽ đi tới kết thúc hay không, và nếu kết thúc thì sẽ như thế nào? Đồng thời khuyên tất cả chúng ta nên quan tâm.
Ngoài ra cuốn sách còn diễn giảng một lý thuyết khoa học về nguồn gốc của vũ trụ đó là Lý thuyết Vụ Nổ Lớn và được phát biểu: Vũ Trụ khởi đầu từ một Điểm kỳ dị có mật độ vật chất và nhiệt độ cực lớn vô hạn tại một thời điểm hữu hạn trong quá khứ và có Kích thước cực nhỏ đã Phát Nổ. Từ Lý thuyết này,không gian đã mở rộng cùng với thời gian và làm cho các thiên hà di chuyển xa nhau hơn, tạo ra một vũ trụ giãn nở như ngày nay. Thời gian giãn nở này khoảng 13,7 tỷ (formula_1) năm; Như vậy formula_1 năm về trước chúng rất gần nhau tại một Điểm người ta goi đó là Điểm Kỳ Dị. Để chứng minh Lý Thuyết này, Năm 1989 cơ quan NASA hàng không vũ trụ Hoa Kỳ đã phóng vệ tinh thăm dò có tên là Phông Vũ Trụ COBE có các kết quả rất phù hợp với các tiên đoán của Lý thuyết Vụ Nổ Lớn; COBE đã tìm thấy nhiệt độ dư là 2,726K và xác định bức xạ đó là đẳng hướng và có độ chính xác formula_3. Tương tự vào đầu năm 2003 các kết quả từ Vệ tinh Wilkinson (WMAP) được phóng đi và đã thu được các giá trị chính xác nhất về các thông số vũ trụ h=6.626 069 3 x formula_4 J.s. Hiện không có mô hình vật lý nào mô tả vũ trụ ở thời điểm trước 10-³³ giây, tức trước thời điểm có Điểm Kỳ Dị (Điểm có khối lượng, nhiệt độ vô cùng lớn - kích thước vô cùng bé). Tại thời khắc ngắn ngủi tức thì này, Lý thuyết Einstein về Lực hấp dẫn tiên đoán có một Điểm Kỳ Dị Hấp Dẫn, tại đó mật độ vật chất trở nên vô hạn. Đây là một nghịch lý, để giải quyết người ta cần đến Lý thuyết Lượng Tử Hấp Dẫn. Trong Khoa Vũ Trụ Học, Kỷ nguyên Planck được dùng để chỉ khoảng thời gian sớm nhất của lịch sử vũ trụ từ lúc 0 giây cho đến 10-³³ giây (thời gian Planck), và ngay tức khắc sau Vụ Nổ Lớn đó có bốn lực cơ bản được thống nhất. Có nghĩa là, trước đó trước lúc 0 Giây, chúng ta hoàn toàn không biết gì về vũ trụ với những lý thuyết vật lý hiện tại, sự ngăn cản hiểu biết này gọi là Bức Tường Planck.
Theo cuốn "The Tao Of Physics" của Fritjof Capra thì Ông đã khẳng định Kinh Dịch, không ai chối cãi được là một trong những cuốn sách quan trọng nhất của văn học thế giới vì trong Kinh Dịch bao hàm một nền văn minh triết học tinh túy cổ đại nhất. Werner Heisenberg một Nhà nghiên cứu tư tưởng Trung Quốc cũng nhận định rằng: Đóng góp lớn nhất trong ngành Vật lý lý thuyết của Nhật Bản sau Đại chiến thế giới lần thứ 2 vừa qua là dấu hiệu của mối liên hệ giữa các tư tưởng phương Đông và nội dung triết học của lý thuyết khoa học hiện đại.
Tóm lại Khoa học ngày nay vẫn còn mù mờ về Lý lẽ Khởi đầu của Vũ Trụ; Các Khoa Học Gia, Triết gia Tây phương đã và đang tìm đến Lý Học Đông phương để hiểu biết hơn Lý lẽ này . Nhưng dù sao họ cũng thấy được nhu cầu quan trọng của Trí tri Ý "(Trí thức, Tri thức, Ý thúc)" và mối tương quan bất khả phân giữa Tâm thức và Vật chất.
Dịch lý Á Đông và dịch lý Việt Nam.
Dịch lý Á Đông (Trung Hoa, Nhật Bản, Triều Tiên…) được thế giới khoa học biết đến như một kho tàng khổng lồ về ý nghĩa và nội dung cùng với Hình đồ và Ngôn từ khó hiểu nhưng man mác những ý nghĩa siêu tuyệt tạo sự hiếu kỳ thích thú đặc thù cho các Nhà Khoa học nghiên cứu. Pho sách của Chu Hy được Khổng Tử san định là một trong những kho tàng này.
Tại Á châu, nền Triết học Âm dương Dịch lý nằm sâu thẳm trong lòng mỗi Dân tộc cho nên thường nghe là Dịch lý Trung Hoa, Dịch Lý Nhật, Dịch Lý Đại Hàn, Dịch Lý Việt Nam … Điều đáng buồn là Người Việt từ lâu đã không tìm hiểu và phát triển Văn minh Dịch Lý của mình.
Gần đây một số nhân sĩ đã vực dậy Văn hóa dân tộc; LM Lương Kim Định là tiêu biểu tuy vẫn còn ảnh hưởng Dịch Trung Hoa. Hiện nay với Khoa Khảo Cổ Học một số nhà nghiên cứu như Thiên Sứ Nguyễn Vũ Tuấn Anh, Trần Quang Bình v.v… đưa vấn đề Nguồn gốc Kinh Dịch là của Người Việt cổ xưa và chứng minh sự kiện này là có thật với nhiều bằng chứng sâu sắc.
Riêng đối với người Việt Nam; có thể nói Dịch Lý đến từ hai nguồn
Dịch Lý Việt Nam khai mở Kỷ Nguyên Mới từ nguồn thứ 2 này .
Âm Dương-Lưỡng nghi-Tứ tượng-Bát quái theo dịch lý Việt Nam.
Dịch Lý Việt Nam bác bỏ những luận cứ Kinh Dịch có từ Huyền Thoại, như có con Long Mã xuất hiện ở sông Hoàng Hà đời vua Phục Hy hoặc Hà Đồ Lạc Thư vẽ trên mu rùa nhưng không biết là ai vẽ?. Đây là sự khiêm cưỡng tư duy, thiếu bằng chứng và phản khoa học . Theo cuốn "Văn Minh Dịch Lý Việt Nam" tạm diễn Lý như sau: