vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
James Chadwick

James Chadwick (20 tháng 10 1891 – 24 tháng 7 1974) là một nhà vật lý người Anh. Ông được nhận Giải Nobel Vật lý năm 1935 vì đã khám phá ra neutron.
Thời trẻ.
James Chadwick sinh ra tại Cheshire của Anh, ông là con trai của John Joseph Chadwick và Anne Mary Knowles. Ông học ở trường Trung học Manchester, nghiên cứu tại học Đại học Manchester và Đại học Cambridge. 
Năm 1913 Chadwick đến Học viện kỹ thuật Berlin và làm việc với Hans Geiger ở đó. Ông cũng làm việc cùng Ernest Rutherford. Ở Đức, vào thời gian đầu của cuộc Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất, ông bị vào tù cho đến khi phòng thí nghiệm của Geiger can thiệp để thả ông.
Nghiên cứu ở Cambridge.
Sau chiến tranh, Chadwick trở lại Cambridge nơi ông làm việc với Ernest Rutherford để kiểm tra, nghiên cứu sự phát xạ của tia gamma từ các vật liệu phóng xạ. Họ cũng nghiên cứu sự biến đổi của nguyên tố khi bắn phá chúng bằng các hạt alpha, và khám phá về bản chất của hạt nhân nguyên tử.
Robert Millikan

Giáo sư Robert Andrews Millikan (22 tháng 3 năm 1868 – 19 tháng 12 năm 1953) là một nhà vật lý thực nghiệm người Mỹ. Ông đã giành Giải Nobel Vật lý vào năm 1923 nhờ phương pháp đo chính xác điện tích điện tử thông qua thí nghiệm giọt dầu Millikan và nghiên cứu của ông về hiệu ứng quang điện. Ông cũng là người nghiên cứu về các bức xạ vũ trụ.
Tiểu sử.
Giáo dục.
Millikan nhận bằng cử nhân hạng nhất từ trường Đại học Oberlin năm 1891 và bằng tiến sĩ vật lý của trường đại học Columbia năm 1895 – ông là người đầu tiên nhận được học vị tiến sĩ từ trường này.
William A. Burt

William Austin Burt (13 tháng 6 năm 1792 – 18 tháng 8,1858) là một nhà phát minh, nhà lập pháp, nhà khảo sát người Mỹ. William Burt là người phát minh, sản xuất và được cấp bằng sáng chế về máy đánh chữ đầu tiên.. Ông được gọi là "người cha của máy đánh chữ". Ông có những khám phá khác về các dụng cụ đo đạc khảo sát. Ông cũng là một nhà khảo sát nổi tiếng. Ông sinh ra ở Worcester, Massachusetts và sống ở Michigan từ năm 1824 đến tận cuối đời, vào năm 1858. Ông là thành viên của Cơ quan lập pháp của Michigan từ năm 1826 đến năm 1827. Ông là Giám đốc sở bưu điện đầu tiên của Mount Vernon từ năm 1832 đến 1856. Năm 1857, Burt đi chuyển đến Detroit, nơi ông mất một năm sau đó.
Asterisk (PBX)

Asterisk là một phần mềm tự do nguồn mở, ban đầu do Mark Spencer viết, với mục đích tạo nên một hệ thống tổng đài cá nhân (PBX - "private branch exchange") kết nối đến hầu hết các mạng có sẵn như IP, PSTN, và sử dụng các chuẩn SIP, MGCP, H323. Asterisk còn có giao thức riêng là IAX (Inter-Asterisk eXchange).
Như các PBX khác, Asterisk cho phép các máy điện thoại gắn kết với nhau qua phần mềm này thực hiện các cuộc gọi với nhau, và cho phép kết nối với các dịch vụ điện thoại khác, trong đó có mạng điện thoại chuyển mạch công cộng (PSTN).
Asterisk đem đến cho người sử dụng các tính năng và ứng dụng của hệ thống tổng đài PBX và cung cấp nhiều tính năng mà tổng đài PBX không có, như sự kết hợp giữa chuyển mạch VOIP và chuyển mạch TDM, đó là khả năng mở rộng đáp ứng nhu cầu cho từng ứng dụng…
Asterisk là hệ thống chuyển mạch mềm, là phần mềm nguồn mở được viết bằng ngôn ngữ C chạy trên hệ điều hành Linux thực hiện tất cả các tính năng của tổng đài PBX và hơn thế. Asterisk ra đời vào năm 1999 bởi Mark Spencer, anh viết phần mềm này ban đầu không ngoài mục đích hỗ trợ cho công ty của mình trong việc liên lạc đàm thoại hỗ trợ cộng đồng người sử dụng và phát triển Linux.
Asterisk thoạt đầu được phát triển trên GNU/Linux nền x86 (Intel), nhưng giờ đây nó cũng có thể biên dịch và chạy trên OpenBSD, FreeBSD và Mac OS X và Microsoft Window.
Asterisk có thể được sử dụng cho nhiều thứ và có các đặc trưng bao gồm:
Không gói gọn thông tin liên lạc trong công ty mà các ứng dụng giao tiếp với mạng PSTN hoặc mạng VOIP (như voice777) cho phép gọi ra bất cứ số điện thoại nào có trên mạng PSTN.
Ngoài ra việc tích hợp vào các ứng dụng như CRM và hệ thống Outlook làm cho khả năng ứng dụng của Asterisk linh hoạt hơn đáp ứng nhu cầu cần thiết cho người sử dụng điện thoại.
Dã Tượng

Dã Tượng (chữ Hán: 野象, có nghĩa là "voi rừng") là gia tướng và một trong 5 mãnh tướng dưới trướng của quốc công tiết chế Trần Hưng Đạo. Dã Tượng là người có tài thuần phục và huấn luyện voi chiến. Ông là người đã chỉ huy lực lượng tượng binh Nhà Trần giao chiến với kỵ binh quân Nguyên ở trận Vạn Kiếp. Đoạn văn sau trích từ "Đại Việt sử ký toàn thư" có nhắc đến ông:
Dã Tượng đã lập nhiều chiến công trong Kháng chiến chống Nguyên – Mông, đời Trần. Ông cùng với Yết Kiêu, Cao Mang, Đại Hành và Nguyễn Địa Lô là 5 thuộc hạ tài giỏi và trung thành của Hưng Đạo Vương. Trong cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên, ông đóng góp đắc lực, tận tình bảo vệ chủ tướng. Chính ông và Yết Kiêu có công lớn trong trận bắt sống Toa Đô. Ông nổi tiếng là một tướng dũng cảm tài giỏi dưới trướng của Trần Hưng Đạo.
Josef Masopust

Josef Masopust (sinh ngày 9 tháng 2 năm 1931 tại Střimice - mất ngày 29 tháng 6 năm 2015 tại Praha) là cựu cầu thủ và huấn luyện viên bóng đá người Tiệp Khắc. Ông giành được danh hiệu Quả bóng vàng châu Âu năm 1962. Tháng 11 năm 2003, ông được Liên đoàn bóng đá Cộng hoà Séc bầu chọn là Cầu thủ vàng của Cộng hoà Séc - danh hiệu cho cầu thủ xuất sắc nhất Séc trong 50 năm, nhân dịp kỉ niệm 50 năm ngày thành lập UEFA. Ông chơi ở vị trí tiền vệ và là một cầu thủ không thể thiếu của Tiệp Khắc. 
Năm 1962, Masopust đưa đội tuyển Tiệp Khắc lọt vào trận chung kết World Cup 1962. Ông ghi bàn mở tỉ số trận đấu giúp Tiệp Khắc dẫn trước, tuy nhiên chung cuộc Tiệp Khắc thua Brasil. Nhờ vào màn trình diễn tại vòng chung kết World Cup, ông giành được Quả Bóng Vàng năm 1962. Tổng cộng, ông khoác áo đội tuyển 63 lần, ghi được 10 bàn thắng (ông cũng tham gia World Cup 1958). Tại châu Âu, ông cùng Tiệp Khắc giành vị trí thứ ba tại Euro 1960.
Ở cấp câu lạc bộ, Masopust đầu tiên đá cho câu lạc bộ ít tên tuổi Baník Most. Đến năm 19 tuổi, ông chuyển sang FK Teplice. Năm 1952, ông tới Dukla Praha và cùng đội bóng này giành 8 chức vô địch quốc gia. Khi ra nước ngoài thi đấu vào năm 1968, ông giúp Molenbeek lên chơi ở giải hạng nhất của Bỉ với vai trò là cầu thủ kiêm huấn luyện viên. Trở về nước, ông tiếp tục làm huấn luyện viên tại Dukla, và thành công nhất là chức vô địch Séc với Zbrojovka Brno năm 1978. Vào thập niên 1980, ông có thời gian dẫn dắt đội tuyển Tiệp Khắc trước khi sang Indonesia huấn luyện.
Ông được Pelé đưa vào danh sách 125 cầu thủ còn sống vĩ đại nhất vào tháng 3 năm 2004. Ông mất ngày 29 tháng 6 năm 2015 tại Praha.
Ōe Kenzaburo

 (tên khai sinh: , 31 tháng 1 năm 1935 – 3 tháng 3 năm 2023) là một nhà văn, nhà nhân văn Nhật Bản, đoạt giải Nobel Văn học năm 1994, tác giả của hơn 20 tiểu thuyết và nhiều tập truyện, là một trong những nhà văn lớn nhất của Nhật thế kỷ XX.
Tiểu sử.
Ōe sinh ở Uchiko, Nhật trong một gia đình có bảy người con, bố mất khi Ōe lên chín tuổi. Từ năm 18 tuổi học văn học Pháp ở Đại học Tokyo, viết luận văn tốt nghiệp về tác phẩm của Jean-Paul Sartre. Năm 1960 Ōe cưới con gái của một nhà đạo diễn điện ảnh nổi tiếng. Cũng trong năm này cùng đoàn nhà văn Nhật Bản thăm Trung Quốc, được gặp Chủ tịch Mao Trạch Đông. Năm 1961 là thành viên Hội đồng của Đại hội các nhà văn Á-Phi tổ chức ở Tokyo nhưng sau đó xin từ chức để phản đối Trung Quốc thử vũ khí hạt nhân. Thời gian tiếp đó, Ōe đi du lịch nhiều nước châu Á và châu Âu. Ở Paris, ông gặp Jean-Paul Sartre. Năm 1963 sinh con trai Hikari, bị dị tật vì ảnh hưởng của bom nguyên tử. Những năm 70-80-90 Ōe tiếp tục đi du lịch, đọc bài giảng ở các trường đại học và tham gia các hoạt động văn học ở nhiều nước trên thế giới.
Ông qua đời ngày 3 tháng 3 năm 2023 tại Tokyo.
Sự nghiệp văn chương.
Ōe bắt đầu viết văn khi còn là sinh viên, năm 23 tuổi ông được giải thưởng Akutagawa cho thiên truyện "Nuôi kẻ thù" (1957). Năm 1958 ông xuất bản tiểu thuyết "Hái nụ", giết trẻ viết về số phận một thanh niên nông thôn. Mười năm sau ông đã cho ra đời bộ tuyển tác phẩm của mình gồm 6 tập. Đến cuối thế kỉ XX, với hơn 40 năm cầm bút, Ōe có hơn 60 tác phẩm đã được dịch ra tiếng nước ngoài. Những tác phẩm tiêu biểu của ông có thể kể: tiểu thuyết "Tuổi mười bảy" (1961) kể về việc một thanh niên thuộc tổ chức phát xít mới 17 tuổi đã ám sát thủ lĩnh Đảng Dân chủ trong một cuộc mít tinh; "Sổ tay Hiroshima" (1965) viết về nạn nhân của vụ ném bom nguyên tử xuống nước Nhật; các tiểu thuyết "Trận bóng đá năm Vạn Diên thứ nhất" (1967); "Hãy dạy chúng tôi thoát khỏi bệnh điên rồ của mình" (1969); "Nước ngập tận tâm hồn tôi" (1973) nói về một thế giới phi lý của hận thù, sai lầm và hiểm họa nguyên tử. Năm 1994, Ōe là nhà văn Nhật Bản thứ hai nhận giải Nobel Văn học. Lễ mừng giải diễn ra cùng lúc với ngày hội trong gia đình: buổi hòa nhạc lớn do các nhạc công nổi tiếng nhất nước Nhật biểu diễn 10 tác phẩm của nhạc sĩ trẻ Hikari Oe. Trong lễ nhận giải Nobel, Ōe Kenzaburo đã đọc diễn từ Nobel với nhan đề: "Sinh ra từ tính đa nghĩa của Nhật Bản" (mà một số dịch giả đã dịch là "Nhật Bản, sự nhập nhằng, và bản thân tôi"), nối tiếp truyền thống của Kawabata Yasunari trước đó, vào năm 1968, với diễn từ "Sinh ra từ vẻ đẹp của Nhật Bản". Ngoài giải Nobel, Ōe được tặng nhiều giải thưởng cao quý của Nhật và của nhiều nước trên thế giới.
José Saramago

José de Sousa Saramago (16 tháng 11 năm 1922 – 18 tháng 6 năm 2010) là nhà văn, nhà thơ Bồ Đào Nha đoạt giải Nobel Văn học năm 1998.
Tiểu sử.
José Saramago sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở một làng nhỏ cách thủ đô Lisboa 100 km. Bố là lính pháo binh trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, quyết định bỏ công việc đồng áng lên sống ở Lisboa. Những năm tiểu học, cậu là một học sinh giỏi: hoàn thành lớp ba và lớp bốn chỉ trong một năm. Khi lớn lên, vì không có khả năng tài chính Saramago phải vào học một trường kĩ thuật để trở thành thợ cơ khí. Học xong hai năm, Saramago làm việc cho một tiệm sửa chữa xe hơi, vào buổi tối, ông thường tới một thư viện công cộng ở Lisboa để đọc sách tự học thêm.
Năm 1944, José Saramago cưới vợ, chuyển sang làm việc ở cơ quan phúc lợi xã hội. Năm 1947, ông viết xong cuốn tiểu thuyết đầu tiên "Viúva" (Góa phụ) nhưng do yêu cầu nhà xuất bản đã đổi thành "Terra do Pecado" (Mảnh đất tội lỗi). Sau đó Saramago còn bắt tay viết thêm mấy tiểu thuyết, nhưng rồi ông hiểu ra rằng mình chưa có gì để nói với thế giới nên đã lặng lẽ biến khỏi văn đàn suốt 19 năm không ai để ý.
Vì các lý do chính trị, năm 1949 Saramago bị thất nghiệp nhưng nhờ lòng hảo tâm của một thầy giáo cũ ở trường kĩ thuật, ông tìm được việc làm ở công ty hợp kim. Sau đó ông chuyển sang làm việc với nhà xuất bản Estudios Cor. Đến năm 1966, ông xuất bản "Os Poemas Possíveis" (Chùm thơ có thể) đánh dấu sự trở lại của ông với văn chương. Năm 1969 ông vào Đảng Cộng sản Bồ Đào Nha. Năm 1970, ông xuất bản tập thơ "Provavelmente Alegria" (Có thể đây là niềm vui). Sau khi li dị năm 1970, ông có mối quan hệ với nhà văn Isabel Da Nóbrega. Năm 1971, ông rời nhà xuất bản, làm việc trong hai năm cho tờ báo buổi tối "Diario de Lisboa". Năm 1975, Saramago xuất bản tập thơ "O Ano de 1993" (Năm 1993) và tiểu thuyết "Manual de Pintura e Caligrafia" (Tài liệu về hội họa và thư pháp, 1978); tiếp đó ông liên tiếp cho ra đời các tập truyện và tiểu thuyết như "Objecto Quase" (Mục tiêu Quase, 1978), "Đêm tối" (1979), "Que farei com este livro?" (Tôi có thể làm gì với quyển sách này?, 1980)...
Năm 1988, ông kết hôn với nhà báo Pilar Del Rio. Năm 1993, ông bắt đầu viết hồi ký gồm năm tập. Năm 1995, ông được trao giải Camoes. Năm 1998 ông được trao giải Nobel Văn học, cho đến nay là người Bồ Đào Nha duy nhất được nhận giải thưởng này. Năm 2000 Saramago hoàn thành tiểu thuyết "A Caverna" (Hang động), là cuốn cuối cùng trong bộ ba tiểu thuyết – 2 cuốn đã xuất bản là "Ensaio sobre a Cegueira" (Mù lòa, 1995) và "Todos os nomes" (Mọi cái tên, 1997).
Sáng tác của Saramago đa dạng và đầy mâu thuẫn. Tiểu thuyết "Phúc âm theo Jesus Christ" (1991) bị nhà thờ Cơ đốc giáo buộc tội "coi thường sự thật lịch sử và xuyên tạc các nhân vật chính trong Tân ước" nhưng lại được tái bản hơn hai chục lần trong nước và được dịch ra 25 thứ tiếng nước ngoài.
Một trí thức tự học, gắn bó với văn chương từ trẻ nhưng phải đến sáu chục tuổi mới được thừa nhận, Saramago thường cay đắng nói: "Lên sao Hỏa còn dễ hơn là gọi được cửa trái tim của những kẻ cùng thời". Tuy vậy, giải Nobel có vẻ đã phủ nhận suy nghĩ bi quan này.
Vùng bắn phá tự do

Vùng bắn phá tự do hay vùng oanh kích tự do (tiếng Anh:"free-fire zone") là một thuật ngữ quân sự của Mỹ chỉ một mức độ kiểm soát hỏa lực, được dùng cho việc hiệp đồng tác chiến giữa các đơn vị chiến đấu gần nhau. Tài liệu hướng dẫn chiến trường (field manual) FM 6-20 định nghĩa của khái niệm này dùng trong chiến tranh Việt Nam như sau:
Trong chiến tranh thế giới thứ hai.
Tướng Chuck Yeager, trong cuốn tự truyện của mình, mô tả sự bất đồng của ông (và đồng đội) với việc bắn-tất-cả-những-thứ-di-chuyển trong chiến tranh thế giới thứ hai. Ông cảm nhận rằng, nếu Hoa Kỳ thất bại trong thế chiến thứ hai, điều đó có thể đã bị xem như là một hoạt động phạm pháp.
Trong chiến tranh Việt Nam.
Theo Từ điển Chiến tranh Việt Nam của James S. Olson, "vùng bắn phá tự do" là vùng được bắn mục tiêu mà không cần được cho phép trước ("any area in which permission was not required prior to firing on targets").
Ban đầu, vùng bắn phá tự do là một khu vực gần một căn cứ không quân, nơi không có dân thường, để các máy bay có thể trút bỏ bom đạn thừa ("ordnance disposal") trước khi hạ cánh.
Sở chỉ huy Mỹ tại Việt Nam (U.S. Military Assistance Command, Vietnam MACV), dựa vào giả định rằng tất cả các lực lượng bạn đã ra khỏi khu vực, đã thiết lập một chính sách xác định các "vùng bắn phá" tự do là các khu vực mà:
Do các cuộc chạm trán kiểu này có thể dẫn đến cái chết của thường dân vô tội, việc sử dụng chính sách này là một sự vi phạm Công ước Geneva.
Gabriel Lippmann

Gabriel Jonas Lippmann (16 tháng 8 năm 1845 – 13 tháng 7 năm 1921) la một nhà vật lý va nhà phát minh người Pháp - Luxembourg. Ông được nhận Giải Nobel Vật lý về phát minh tạo hình ảnh màu bằng phương pháp giao thoa, chế tạo các tấm phim Lippmann của ông.
Gabriel sinh ra tại Hollerich, Luxemburg. Khi ông ba tuổi, gia đinh ông đến Pháp, sống ở Paris.
Ông la một trong những người thành lập "Institut d'optique théorique et appliquée" ở Pháp. Ông cũng phát minh ra một loại điện kế được sử dụng trong máy ECG.
Lippmann la một thành viên của Viện khoa học Pháp từ 8 tháng 2 1886 đến tận cuối đời. Ông cũng là thành viên ngoại quốc của Hội Hoàng gia, thành viên của Bureau des Longitudes, và thành viên của Viện Grand Ducal.
Ông cưới con gái của nhà tiểu thuyết gia Victor Cherbuliez vào năm 1888.
Cung Như Tâm

Cung Như Tâm (tiếng Trung: "龔如心") hay gọi theo họ chồng là Vương Như Tâm ("王如心"), thường được biết tới với tên tiếng Anh là Nina Wang (29 tháng 9 năm 1937 – 3 tháng 4 năm 2007) là người phụ nữ giàu nhất châu Á. Bà nổi tiếng với kiểu tóc tết buộc vểnh hai bên, cách ăn mặc sặc sỡ.
Tiểu sử.
Sinh ra tại Thượng Hải, Cung Như Tâm và Vương Đức Huy là bạn bè thân thuộc thời thơ ấu. Hai người bắt đầu hẹn hò lúc 11 tuổi và kết hôn 7 năm sau đó. Và rồi họ chuyển đến Hồng Kông.
Đức Huy dựng nên Chinachem Group, kinh doanh bất động sản là tất yếu. Thế nhưng sự giàu có cũng mang lại rắc rối cho ông. Vương Đức Huy bị bắt cóc năm 1983 và được trả tự do sau khi gia đình ông bỏ ra 11 triệu USD tiền chuộc. Không may, ông Đức Huy mất tích khi bị bắt cóc lần 3.
Lúc ấy, bà Như Tâm tiếp quản Chinachem và rơi vào cuộc chiến pháp lý để giành quyền thừa kế với cha của Vương Đức Huy. Năm 2005, bà thắng kiện khi tòa bỏ phán quyết trước đây, rằng Cung Như Tâm đã làm giả di chúc của chồng trước khi ông mất tích.
Cái chết của bà được cho là do ung thư
Azai Nagamasa

 
 (1545-28/8/1573), là con trai của Azai Hisamasa, một daimyo vùng Omi. Nagamasa đã có nhiều chiến tích trên chiến trường cùng Rokkaku Yoshitaka và Saito Katsuoki. Những trận đánh tiêu biểu mà Nagamasa đã tham gia là trận Anegawa và trận vây hãm thành Odani.
Ông lấy em gái Oda Nobunaga là Oichi, nhưng lại liên minh với gia tộc Asakura và các thầy tu ở núi Hiei. Ông đã từng đánh bại Nobunaga và Tokugawa Ieyasu trong trận Anegawa (1570).
1573, khi Oda Nobunaga vây hãm thành Odani, Nagamasa không hi vọng vào một chiến thắng, ông đã chọn seppuku để đổi lấy mạng sống cho con gái của ông và đã thuyết phục Oichi quay về với gia tộc Oda cùng với những người con của nàng.
Ba người con gái của ông sau này đã trở nên nổi tiếng:
Aedes aegypti

Aedes aegypti, dân gian gọi là muỗi vằn, là một loài muỗi mang virus gây bệnh sốt Dengue, Chikungunya và sốt vàng da (cũng như một số bệnh khác như virus Zika..). Một nhóm nghiên cứu vừa đề nghị đổi tên "A. aegypti" thành "Stegomyia aegypti" , nhưng đề xuất này hiện chưa được giới khoa học công nhận rộng rãi. Loài muỗi này có thể dễ dàng nhận dạng nhờ có vằn trắng (nên được gọi là muỗi vằn), mặc dù một số loài khác cũng có đặc điểm gần giống. Loài này thường thấy tại khu vực nhiệt đới; đôi khi cũng có ở miền Nam Hoa Kỳ (chẳng hạn như vùng hạ Florida).
Tại Việt Nam.
Tên đầy đủ của dự án là "Đánh giá khả năng thay thế của quần thể muỗi Aedes aegypti mang tác nhân sinh học Wolbachia tại một phường của tỉnh Khánh Hòa". Dự án này được báo giới gọi là "Nuôi muỗi trị bệnh... sốt xuất huyết". Dự án này do Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương chủ trì phối hợp với Viện Pasteur Nha Trang và Sở Y tế Khánh Hòa thực hiện.
Triển khai dự án.
Vị trí.
Đảo Trí Nguyên, thuộc phường Vĩnh Nguyên, Thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa được chọn triển khai thí điểm chương trình, do đảo này nằm biệt lập với đất liền.
Cách thức.
Viện Dịch tễ Trung ương đã cấy vi khuẩn Wolbachia (còn gọi là vi khuẩn Bỏng Ngô) vào trứng loài muỗi Aedes aegypti. Để khi nở ra, bản thân muỗi con đã mang trong mình vi khuẩn Wolbachia, có tác dụng làm ức chế khả năng truyền bệnh sốt xuất huyết.
Để thực hiện thành công dự án, các hướng dẫn viên của chương trình và người dân ở đảo Trí Nguyên đã diệt số muỗi hiện có trên đảo. Bằng cách diệt bọ gậy, dùng vợt bắt muỗi... số muỗi sống trong tự nhiên của đảo chỉ còn khoảng dưới 10%. Phải làm như vậy để khi bọ gậy mang mầm vi khuẩn Wolbachia nở ra, chúng sẽ giao phối với số muỗi ít ỏi còn lại trên đảo.
Tiếp đó, hơn 800 gia đình ở đảo Trí Nguyên được tiếp nhận 8.000 con bọ gậy (loăng quăng - ấu trùng do muỗi đẻ ra, từ Viện Dịch tễ Trung ương và thả trong môi trường nước đặt quanh nhà họ.
Những người thực hiện dự án hy vọng rằng sau 3 tháng số lượng muỗi mới từ lượng loăng quăng có mang vi khuẩn Wolbachia sẽ thay thế dần quần thể muỗi hiện có trên đảo. Từ đó, lớp "muỗi mới" mang vi khuẩn Wolbachia sẽ góp phần quan trọng trong việc hạn chế và đi đến chấm dứt bệnh sốt xuất huyết đang hoành hành hằng năm ở khu vực miền Trung. Trên thế giới đã có một số nước triển khai mô hình diệt muỗi gây sốt xuất huyết này và cho kết quả khả quan.
Nhà thờ Asam (München)

 
Nhà thờ Asam (tên gọi chính thức Nhà thờ Thánh Johann Nepomuk) trong thành phố München được hai anh em Asam (Cosmas Damian Asam và Egid Quirin Asam) cho xây trong khoảng thời gian 1733-1746. Nhà thờ này được xem là một trong các công trình xây dựng quan trọng nhất của hai trường phái đại diện cho kiến trúc cuối thời Baroque tại Nam Đức. Nhà thờ này đầu tiên được định xây dựng làm nhà cầu nguyện cho anh em Asam, nhưng sau đó, do Egid Quirin Asam trong khoảng thời gian 1729-1733 đã có thể mua được nhiều mảnh đất kế cận nhà ở, ông đã cùng với người anh em Cosmas Damian cho kiến lập ngôi Nhà thờ Thánh Johann Neomuk. Tuy dự định là một ngôi nhà thờ tư nhân nhưng do có sự phản đối của người dân nên anh em Asam đã phải biến nhà thờ này thành một nhà thờ công cộng.
Nhà thờ Thánh Johann Nepomuk hình thành trên một khoảng đất rất chật hẹp, diện tích bề mặt chỉ là 22 m x 8 m. Chính từ đó mà có thể thấy được kỳ công của kiến trúc sư và người xây dựng đã có thể tạo được sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc, hội họa và điêu khắc. Không gian bên trong nhà thờ được chia làm ba theo chiều thẳng đứng với độ sáng tăng dần từ dưới lên cao. Phần dưới với ghế ngồi cho người cầu nguyện là nơi tương đối tối, tượng trưng cho nỗi thống khổ của thế giới. Phần giữa mang màu sắc trắng xanh là phần tượng trưng cho hoàng đế. Phần trên cùng với bích họa trần và được chiếu sáng gián tiếp hiến dâng cho Thiên Chúa và vĩnh cửu. Phía dưới của tủ đựng bánh thánh là hài cốt của Thánh Johann Nepomuk.
So với một nhà thờ kiểu Baroque thường được phân chia một cách rất nghiêm ngặt thì Nhà thờ Asam có một vài điểm đặc biệt do là nhà thờ tư nhân: Nhà thờ hướng về phía tây thay vì thông thường là hướng đông. Thêm vào đó, chiếc thập tự giá đối diện với bục giảng đạo được treo quá thấp. Trong các nhà thờ Baroque thập tự giá cần phải treo cao hơn bục giảng đạo để người giảng đạo phải ngước lên nhìn Chúa Giê-su. Trong một cuộc bỏ bom năm 1944, chỗ ngồi của đội đồng ca đã bị hư hại nặng. Trong đợt tu bổ 1975 đến 1983, nơi này được tái kiến thiết lại theo hình ảnh giả thiết sau khi nghiên cứu các tài liệu trong lịch sử.
Vụ Madeleine McCann mất tích

Madeleine McCann là một cô bé 4 tuổi người Anh bị mất tích ở Bồ Đào Nha.
Madeleine McCann mất tích ngay sau ngày sinh nhật lần thứ tư của bé, vào đêm thứ 3, ngày 3 tháng 5 năm 2007. Cô bé người Anh đang kỳ nghỉ với bố mẹ và chị em ruột ở khu nghỉ mát Praia da Luz ở Algarve, Bồ Đào Nha và đã biến mất khỏi một căn phòng, trong một khu trung tâm của khu nghỉ mát mà họ đang lưu trú. Bố mẹ Madeleine cho rằng họ đã để con mình chơi với hai bé sinh đôi hai tuổi, em ruột của bé ở phòng ngủ tầng trệt khi bố mẹ của bé ăn tại nhà hàng cách đó khoảng 120 m.
Điều tra ban đầu của Guarda Nacional Republicana (cảnh sát Bồ Đào Nha), là đội cảnh sát đã được gọi điện đầu tiên đến hiện trường, đã kết luận rằng bé đã bị bắt cóc. Sau khi điều tra thêm, Polícia Judiciária (cảnh sát điều tra tội phạm Bồ Đào Nha) đã tuyên bố rằng có một giả thuyết chắc chắn rằng cô bé có thể đã chết. Trong quá trình điều tra, có một số cảnh người ta nhìn thấy Madeleine không được xác nhận ở Bồ Đào Nha và những nơi khác và bằng chứng khoa học bổ sung đã được thu thập. Tuy nhiên, cảnh sát điều tra vụ mất tích này thú nhận rằng cuộc điều tra chẳng hề tìm ra manh mối một chút nào.
Cuộc điều tra này đã được cả cảnh sát Anh và Bồ Đào Nha thực hiện và mỗi bên đã thể hiện nhiều biện pháp nghiệp vụ khác nhau, với những khía cạnh và mức độ thông tin đưa ra cho công chúng và tư cách pháp lý của những bên liên quan vụ này.
Vụ mất tích này nổi tiếng vì sự có mặt liên tục của nó trong thời gian dài và mức độ phổ biến cao trên các phương tiện truyền thông nhờ có sự tham gia tích cực của cha mẹ cô bé, vì sự công bố rộng rãi các thông tin xung quanh vụ việc, và vì các chiến dịch kêu gọi giúp đỡ của một số người nổi tiếng trên thế giới.
Thân thế.
Bố mẹ bé, Kate và Gerry McCann đều là bác sĩ.
Diễn tiến sự kiện mất tích.
Vào đầu tháng 5 năm 2007 bố mẹ bé Madeleine McCann đã đi ăn tối tại một quán ăn cách căn hộ có bé cùng hai người em sinh đôi chừng khoảng 100m tại thị trấn Praia da Luz thuộc vùng Algarve của Bồ Đào Nha và sau đó họ cho rằng bé Madeleine McCann đã biến mất.
Có thể Kate và Gerry McCann đã sơ suất khi để cả ba con nhỏ dưới 11 tuổi ở nhà một mình và họ đã vi phạm pháp luật nước Anh.
Mẹ của bé đã lên truyền hình Bồ Đào Nha cầu xin kẻ bắt cóc tha cho bé.
Dư luận quan tâm.
Đã có nhiều dư luận quan tâm, đã có nhiều người giúp đỡ, đã có nhiều giải thưởng, trang web lập ra nhằm giúp việc tìm kiếm bé.
Muỗi vằn châu Á

Aedes albopictus, dân gian gọi là "muỗi vằn" (tiếng Anh: "Asian tiger mosquito", tức "muỗi hổ châu Á"), đây là loài muỗi có nguồn gốc tại Đông Nam Á, và có từ Madagascar về phía đông cho tới New Guinea, và phía bắc tới độ vĩ của Triều Tiên. Loài này cũng được thấy tại miền Nam Hoa Kỳ từ năm 1985, và tại Nigeria từ năm 2002. Năm 2007, loài này cũng có tại New Zealand Đông Canada, và 12 nước châu Âu bao gồm Ý và Tây Ban Nha. Muỗi này có đặc điểm chân có khoang trắng đen và mình nhỏ, có màu trắng hoặc đen (xem hình).
Muỗi "Aedes albopictus" thích sống ở các bụi cây, đám cỏ, chủ yếu ở vùng nông thôn. Sau khi hút máu một người bệnh, muỗi cái có thể truyền bệnh ngay nếu hút máu một người lành hoặc virus nhân lên ở tuyến nước bọt của muỗi sau đó 8-10 ngày hút máu người lành có thể truyền bệnh.
Francisco Pizarro

Francisco Pizarro González, (sinh 1475–mất 26 tháng 6, 1541) là một nhà thám hiểm và chinh phục thực dân Tây Ban Nha xâm chiếm Trung và Nam Mỹ. Ông là người đã chinh phục đế chế Inca và sáng lập ra thành phố Lima, mệnh danh là "La Ciudad de los Reyes" (thành phố của vua). Lima sau trở thành thủ đô của Peru. Vì sự nghiệp đó mà ông được liệt vào hàng conquistador, tức chinh phục tướng công của Tây Ban Nha.
Pizarro sinh ra tại Trujillo, (Cáceres), Extremadura, Tây Ban Nha. Hiện năm sinh của Francisco chưa được xác định vì các nguồn tin đưa ra những thông tin trái ngược về năm sinh của ông: 1471, 1475–1478. Ông là một người con không thừa nhận của Gonzalo Pizarro Rodríguez de Aguilar, một đại tá bộ binh phục vụ trong các chiến dịch Italia dưới trướng tướng Gonzalo Fernández de Córdoba, tại Navarre. Mẹ của Francisco Pizarro là Francisca González Mateos, một người đàn bà mảnh khảnh đến từ Trujillo. Từ nhỏ cậu bé không được quan tâm nên ít được ăn học. Qua cha của ông, Francisco là anh con bác với Hernán Cortés, người đã xâm chiếm Mexico. Gia đình anh rất nghèo và anh muốn thay đổi cuộc sống của mình để giúp ba mẹ anh.
Vào ngày 10 tháng 11 năm 1509, Pizarro đi thuyền buồm từ Tây Ban Nha đến Tân Thế giới với Alonso de Ojeda trên một chuyến thám hiểm vịnh Urabá tại Tierra Firme. Pizarro trở thành một người tham gia vào thuộc địa thất bại của Ojeda, chỉ huy các tàn dư cho đến khi ông ta bỏ rơi nó với những người sống sót. Ông đã đi thuyền buồm đến Cartagena và gia nhập đội thuyền của Martín Fernández de Enciso năm 1513.
Yamagata

 là một tỉnh thuộc vùng Tohoku trên đảo Honshū, giáp với Biển Nhật Bản. Trung tâm hành chính là thành phố Yamagata.
Địa lý.
Yamagata nằm ở góc phía Tây Nam của Tohoku, đối diện với biển Nhật Bản. Nó giáp với tỉnh Niigata và Fukushima ở phía Nam, với tỉnh Miyagi ở phía Đông, tỉnh Akita ở phía Bắc. Tất cả những đoạn biên giới này đều được đánh dấu bằng các ngọn núi, với phần lớn dân số định cư ở vùng đồng bằng Trung tâm khá nhỏ.
Lịch sử.
Thổ dân người Ezo từng sống ở vùng hiện nay gọi là Yamagata. Trong suốt thời kì Heian (794–1185), gia tộc Fujiwara (藤原) thống lĩnh vùng này. Thành phố Yamagata phát triển hưng thịnh thời kì Edo nhờ vị trí là một thị trấn thành lũy quan trọng. Nổi tiếng với "beni" (thuốc nhuộm màu đỏ rum sử dụng trong sản xuất lụa). Năm 1649, nhà thơ Haiku nổi tiếng, Matsuo Bashō thăm Yamagata trong chuyến đi 5 tháng xuống vùng phía Bắc Nhật Bản. Tỉnh Yamagata và tỉnh Akita đã từng thuộc tỉnh Dewa cho đến thời Minh Trị Duy tân.
Hành chính.
Thành phố.
Tỉnh Yamagata có 13 thành phố:
Tochigi

 là một tỉnh của Nhật Bản nằm ở vùng Kantō trên đảo Honshū. Thủ phủ là thành phố Utsunomiya. Utsunomiya là nơi nổi tiếng với loại bánh gyoza thơm ngon.
Hành chính.
14 thành phố ở tỉnh Tochigi.
Dulịch.
Nikkō, nơi có ngôi đền cổ đạo Shinto và những ngôi chùa của đạo Phật đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Nikkō cách Tokyo 1 giờ đi tàu.
Những nơi nổi tiếng khác của tỉnh bao gồm một vùng được gọi là Nasu được biết đến với suối nước nóng và rượu sake địa phương cũng như những khu trượt tuyết. Gia đình Nhật hoàng có một dinh thự tại Nasu. Nasu Shiobara là một nhà ga Shinkansen lớn.
Khu resort nước nóng Onsen nổi tiếng khác là Kinugawa.
Shimane

 là một tỉnh của Nhật Bản nằm ở vùng Chūgoku trên đảo Honshū. Thủ phủ là thành phố Matsue. Đây là tỉnh có dân số ít thứ hai ở Nhật sau tỉnh giáp ranh ở phía đông Tottori. Quần đảo Oki trên biển Nhật Bản cũng trực thuộc tỉnh Shimane, tỉnh này cũng khẳng định chủ quyền với hòn đảo Hàn Quốc đang nắm thực quyền Liancourt Rocks ("Takeshima").
Địa lý.
Tỉnh này có địa hình trải dài từ Đông sang Tây đối mặt với dãy núi Chūgoku ở phía Nam và biển Nhật Bản ở phía Bắc. Phần lớn các thành phố nằm ở gần bờ biển Nhật Bản.
Lịch sử.
Phía Đông của tỉnh là vùng Izumo, nằm trong vùng phát triển rực rỡ của nước Nhật thời kỳ Cổ đại.
Hành chính.
Các thành phồ.
Shimane có 8 thành phố, lớn nhất là Matsue (thủ phủ) nằm ở phía Đông và nhỏ nhất là Gotsu. Các thành phố Masuda, Unnan, Yasugi, và Gotsu đã có sự gia tăng dân số nhỏ do sự sáp nhập vào đầu những năm 2000.
Thị trấn và làng.
Số lượng các thị trấn và làng mạc giảm đáng kể sau sự hợp nhất. Tuy nhiên, chúng chiếm khoảng một phần ba dân số của tỉnh.
Du lịch.
Đền Izumo Taisha tại thành phố Izumo là một trong những ngôi đền thần đạo Shinto cổ nhất nước Nhật.
Người Lê

Lê (chữ Hán: 黎, bính âm: "Lí"), hay Hlai, là một dân tộc thiểu số Trung Quốc. Nhóm dân tộc này tạo thành một trong 56 dân tộc được chính thức công nhận bởi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. 94% người Lê sống ở bờ Nam của Trung Hoa Đại lục, trên đảo Hải Nam, nơi họ là nhóm dân tộc thiếu số lớn nhất.
Lịch sử.
Trong thời nhà Tùy, họ được gọi bằng tên Lý liêu (), còn hiện nay họ tự gọi mình là người Hlai hay người Sai.
Dân tộc này được Bắc Kinh quý trọng vì họ đã đứng về phe Cộng sản chống lại Quốc Dân đảng trong thời kỳ Nội chiến Trung Quốc. Trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng, dân Hlai gánh chịu tổn thất nặng nề.
Người Lê có ngôn ngữ riêng, tiếng Lê (hay tiếng Hlai) được xếp loại vào ngữ hệ Tai-Kadai (trước đây được xếp vào hệ Hán-Tạng). Trước thập niên 1950, tiếng Hlai không có chữ viết riêng cho đến khi áp dụng chữ cái Latinh. Người Lê nhìn chung có thể nói và hiểu tiếng Phổ Thông Trung Quốc.
Trang phục.
Trong số những người Lê, phụ nữ có phong tục xăm mình trên cánh tay và lưng sau khi đến một độ tuổi nhất định. Trong trang phục truyền thống, phụ nữ dân tộc Lê thường mặc áo có cổ thẳng, không cổ, không cài cúc, có nơi còn mặc áo có vạt, váy có độ dài khác nhau, tóc buộc ngang đầu, cột xương hoặc cài kẹp tóc bằng bạc. Họ mang khăn trùm đầu thêu hoa tai, vòng cổ và vòng tay. Trang phục truyền thống của nam giới thường được buộc trước trán hoặc sau đầu, áo không cổ, hở ngực và có dây thắt lưng bên dưới.
Tennessee Valley Authority

H (viết tắt là TVA) là một tập đoàn của chính phủ liên bang Hoa Kỳ được thành lập bởi Quốc hội vào tháng 5 năm 1933 với trách nhiệm là cung cấp vận tải, phòng ngừa lụt, điện, phân bón, và phát triển kinh tế trong khu vực Thung lũng Tennessee, một khu vực bị Đại Suy thoái ảnh hưởng nghiêm trọng. TVA không chỉ tạo ra để cung cấp điện, mà còn là một cơ quan phát triển kinh tế cho khu vực bằng cách dùng các nhà chuyên môn liên bang và điện lực để hiện đại hóa xã hội và kinh tế khu vực một cách nhanh chóng.
Khái quát.
Ngày 18 tháng 5 năm 1933, tổng thống Franklin Delano Roosevelt ký Đạo luật Tennessee Valley Authority, thành lập Tennessee Valley Authority.
Là một nhà phát điện, cơ quan này được phép ký hợp đồng dài hạn (20 năm) bán điện cho các cơ quan chính phủ và tư nhân, xây dựng đường dây điện đến những nơi chưa có điện và thành lập các luật lệ mua bán lại và phân phát điện. Vì thế, TVA chẳng những là một nhà cung cấp điện, nó còn là một nhà tạo quy định.
Ngày nay, TVA là công ty điện công cộng lớn nhất Hoa Kỳ, phát điện đến 8,5 triệu thuê bao trong Thung lũng Tennessee. Nó bán sỉ điện cho 158 nhà phân phát và bán thẳng đến 61 khách hàng công nghiệp và chính phủ. Điện lực của TVA đến từ các đập thủy lực, nhà máy điện bằng xăng dầu, nhà máy điện hạt nhân, động cơ tuốc bin khí, và tuốc bin gió.
Trong thập niên 1920 và những năm trong thời kỳ Đại Suy thoái, người Mỹ đã bắt đầu ủng hộ ý tưởng công trình hạ tầng kỹ thuật được cộng đồng làm chủ, đặc biệt là các nhà máy thủy điện. Ý tưởng các phương tiện phát điện của nhà nước bán điện cho các nhà phân phát công cộng là một khái niệm gây tranh cãi cho đến ngày nay.
Shiga

 là một tỉnh của Nhật Bản thuộc vùng Kinki, trên đảo Honshū. Thủ phủ là thành phố Ōtsu.
Địa lý.
Shiga giáp với tỉnh Fukui ở phía Bắc, tỉnh Gifu ở phía Đông, tỉnh Mie ở phía Đông Nam và tỉnh Kyoto ở phía Tây.
Những phần khác của tỉnh bao gồm Kohoku (phía Bắc hồ Biwa), Kosei (phía Tây hồ), Koto (phía Đông hồ) và Konan (phía Nam hồ).
Hồ Biwa, hồ lớn nhất Nhật Bản, nằm ở trung tâm tỉnh này. Nó bao phủ một phần sáu tổng diện tích tỉnh và được bao quanh bởi các dãy núi, vùng núi Hira ở phía Tây, dãy núi Ibuki ở phía Đông và vùng núi Suzuka ở phía Đông Nam. Vùng phía bắc tỉnh Shiga về căn bản lạnh (do tuyết) hơn vùng phía Nam (vùng ấm hơn).
Sông Seta chảy từ hồ Biwa đến vịnh Osaka qua Kyoto. Đây là con sông tự nhiên duy nhất chảy ra khỏi hồ. Còn mọi con sông tự nhiên khác đều chảy đổ vào hồ.
Lịch sử.
Shinga từng có tên là tỉnh Omi trước khi hệ thống tỉnh lị được xác lập
Hành chính.
13 thành phố ở tỉnh Shiga:
Okayama

 là một tỉnh của Nhật Bản nằm ở vùng Chūgoku trên đảo Honshū. Trung tâm hành chính là thành phố Okayama.
Địa lý.
Tỉnh Okayama giáp ranh với tỉnh Hyōgo, Tottori và Hiroshima. Nó nằm đối diện với tỉnh Kagawa tại đảo Shikoku qua bờ biển Seto Naikai và bao gồm cả 90 đảo trên biển.
Okayama có thị trấn cổ Kurashiki. Phần lớn dân số nằm tập trung ở Kurashiki and Okayama, trong khi dân số tại các ngọn núi phía Bắc đang ngày càng thưa dần.
Lịch sử.
Trong cuộc Minh Trị Duy tân, ba tỉnh là Bitchu, Bizen và Mimasaka được hợp thành tỉnh Okayama.
Hành chính.
Okayama có 15 thành phố:
Giáo dục.
Tại tỉnh Okayama có một câu lạc bộ bóng chuyền nữ có tên là Okayama seagull đang chơi tại giải vô địch quốc gia Nhật Bản đây là đội bóng không có nhà tại trợ tại Nhật Bản
Ōita

 là một tỉnh của Nhật Bản, trên đảo Kyūshū. Trung tâm hành chính thành phố Ōita.
Địa lý.
Ōita nằm ở bờ biển phía Đông Bắc của đảo Kyūshū. Được bao quanh bởi eo biển Suo và đảo Honshū ở phía Bắc, eo biển Iyo và đảo Shikoku ở phía Đông. Nó giáp tỉnh Miyazaki về phía Nam và tỉnh Fukuoka và Kumamoto về phía Tây.
Tỉnh này được bao phủ phần lớn bởi núi và chỉ có đồng bằng nhỏ hẹp ở eo biển.
Lịch sử.
Sau cuộc Minh Trị Duy tân, Bungo và phần phía Nam tỉnh Buzen được hợp thành tỉnh Ōita. Những tỉnh đó đã được phân chia giữa nhiều daimyo địa phương, do đó một thị trấn thành trì lớn không bao giờ được nhập vào Ōita.
Hành chính.
Các thành phố:
Thể thao.
Các đội thể thao được liệt kê dưới đây có trụ sở ở Oita.
Bóng đá
Bóng rổ
Bóng chuyền
Futsal
Nagano

 là một tỉnh của Nhật Bản, thuộc vùng Chūbu, trên đảo Honshū. Trung tâm hành chính là thành phố Nagano.
Địa lý.
Chín trong số mười hai ngọn núi cao nhất Nhật Bản nằm ở tỉnh nội địa này. Nagano cũng là tỉnh giáp ranh với số tỉnh khác nhiều nhất tại Nhật và tỉnh này chứa một vùng là điểm xa nhất với đại dương so với bất cứ nơi nào khác tại Nhật. Hồ Kizaki nằm ở tỉnh này và là một khu resort bãi tắm nổi tiếng với sức hút hấp dẫn của nước và những trò chơi.
Những ngọn núi của tỉnh đã khiến nó có phần bị cách biệt, song rất nhiều người đến đây vì các khu resort trên núi và suối nước nóng của nó.
Lịch sử.
Nagano trước là tỉnh Shinano, và được phân chia bởi nhiều daimyo địa phương trong thời kì Sengoku.
Nagano đã tổ chức các trận đấu Olympics mùa đông vào năm 1998, điều này đã giúp tỉnh giành được sự công nhận quốc tế cũng như giúp tỉnh được xây dựng một đường sắt Shinkansen tới Tokyo.
Hành chính.
19 thành phố ở tỉnh Nagano:
Các làng và thị trấn:
Du lịch.
Các điểm du lịch hấp dẫn ở Nagano là:
Curitiba

 
Curitiba, một thành phố ở thành phố lớn nhất vùng nam Brasil, là thủ phủ của bang Paraná. Dân số thành phố là 1.760.500 người (năm 2010), làm cho nó là thành phố đông dân thứ 8 ở Brasil, và lớn nhất ở khu vực miền Nam của Brazil. Khu vực đô thị của nó, được gọi là vùng đô thị Curitiba (tiếng Bồ Đào Nha: Região Metropolitana de Curitiba), bao gồm 26 khu đô thị tự quản với tổng dân số trên 3,2 triệu người (IBGE ước tính trong năm 2010), xếp thứ bảy về dân số trong các vùng đô thị ở Brasil.
Curitiba là một trung tâm văn hóa, chính trị và kinh tế quan trọng ở Brasil và ở châu Mỹ Latinh. Thành phố này nằm trên một cao nguyên cao 932 mét (3058 ft) trên mực nước biển. Thành phố có cự ly 105 km (65 dặm) về phía tây của cảng biển của Paranagua và được phục vụ bởi các sân bay quốc tế Afonso Pena và sân bay Bacacheri. Thành phố có Đại học Liên bang Paraná, được thành lập vào năm 1912.
Đợt mở rộng đầu tiên của Curitiba đã được dựa trên việc buôn bán gia súc (1700-1900), thành phố tọa lạc ở nửa đường giữa xứ chăn nuôi gia súc ở phía nam và các thị trường phía bắc. Sau đó (1850-1950), thành phố đã tăng trưởng nhờ việc mở rộng khai thác gỗ và nông nghiệp ở bang Paraná (khai thác gỗ Araucaria đầu tiên, sau đó là trồng trọt vào thập niên 1970, gồm trồng cà phê và trồng lúa mì, ngô và đậu tương,). Trong giai đoạn này (sau 1850) làn sóng người nhập cư châu Âu đến ở Curitiba, chủ yếu là Đức, Ý, Ba Lan và Ukraina, góp phần vào sự phát triển kinh tế và văn hóa của thành phố. Ngày nay, chỉ một số lượng nhỏ của những người nhập cư nước ngoài đến, chủ yếu là từ Trung Đông và những người khác từ châu Mỹ Latinh.
Việc mở rộng thành phố lớn nhất diễn ra sau những năm 1950, với một quy hoạch đô thị sáng tạo làm thay đổi quy mô dân số từ vài trăm ngàn đến hơn một triệu người. Ngày nay nền kinh tế Curitiba dựa vào ngành công nghiệp và dịch vụ, là nền kinh tế lớn thứ 4 tại Brasil. Tốc độ tăng trưởng kinh tế xảy ra song song với một dòng chảy vào bên trong đáng kể của Brazil từ các thành phố khác của quốc gia này (khoảng một nửa dân số của Curitiba không phải được sinh ra trong thành phố).
Curitiba hiện có các chỉ số phát triển con người nằm trong nhóm cao nhất của Brazil (0,856) và trong năm 2010 đã được trao tặng các giải thưởng thành phố bền vững toàn cầu, một giải thưởng được thiết lập lên để công nhận các thành phố và đô thị tự quản nổi trội trong phát triển đô thị bền vững trên toàn thế giới. Theo tạp Mỹ "Reader's Digest", Curitiba là "thành phố lớn Brasil tốt nhất" để sinh sống.
Đại học New South Wales

Viện Đại học New South Wales hay Đại học New South Wales (tiếng Anh: "University of New South Wales", còn được biết đến qua các tên "UNSW" hay "New South") là một viện đại học ở khu Kensington, một vùng phía đông thành phố Sydney, New South Wales, Úc Đại Lợi.
Thành lập năm 1949, ngày nay UNSW được công nhận là một trong những trường và viện đại học hàng đầu trong việc nghiên cứu và giảng dạy ở Úc, và đã phát triển danh tiếng trong nhiều ngành bao gồm tái sinh năng lượng, lượng tử điện toán và công nghệ nano(công nghệ siêu vi), công nghệ thông tin, truyền thông kỹ thuật số, điện tử, kỹ thuật y sinh, khả trì phát triển, nghiên cứu HIV/AIDS(bệnh liệt kháng), bình đẳng xã hội và các nghiên cứu về khoa học xã hội.
Liên kết ngoài.
Galveston, Texas

Galveston là một thành phố thuộc hạt Galveston, tiểu bang Texas của Hoa Kỳ. Dân số thành phố là 57.500 người (2005). Thành phố nằm trên một hòn đảo giáp vịnh Mêhicô. Đảo được nối với đất liền bởi hai chiếc cầu bắc qua vịnh Galveston.
Thành phố có nhiều địa điểm du lịch hấp dẫn và một bãi biển dài nhiều dặm. Lễ hội Mardi Gras hàng năm được tổ chức tại con phố chính của thành phố.
Danh sách đơn vị hành chính Nội Mông Cổ

 
Khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc được chia ra thành các đơn vị hành chính sau:
Tất cả các đơn vị hành chính này được giải thích chi tiết trong bài phân cấp hành chính Trung Quốc. Danh sách sau chỉ liệt kê các đơn vị hành chính cấp địa khu và cấp huyện của Nội Mông Cổ.
Antoine-Henri Jomini

Antoine-Henri, baron Jomini (sinh ngày 6 tháng 3 năm 1779 - mất 24 tháng 3 năm 1869), là một tướng lĩnh của Pháp sau đó phục vụ trong quân đội Nga và là một trong những tác giả nổi tiếng nhất viết về nghệ thuật chiến tranh Napoleon, ông sinh tại Payerne thuộc bang Vaud, Thụy Sĩ có cha là một công chức.
Malesia

 
Malesia là một khu vực sinh địa lý học nằm trong ranh giới giữa các khu vực sinh thái Indomalaya và Australasia. Malesia ban đầu được nhận dạng như là một tỉnh thực vật, bao gồm bán đảo Mã Lai, Indonesia, Philippines và New Guinea, dựa trên quần thực vật nhiệt đới được chia sẻ và có nguồn gốc chủ yếu từ châu Á, nhưng cũng chứa hàng loạt các yếu tố của quần thực vật Nam Cực, bao gồm nhiều loài trong các họ của ngành Thông phương nam như họ Kim giao ("Podocarpaceae") và họ Bách tán ("Araucariaceae"). Tỉnh thực vật này chồng lấn lên 4 khu vực quần động vật thú khác biệt nhau.
Phần phía tây của Malesia, bao gồm bán đảo Mã Lai và các đảo thuộc Sumatra, Java, Bali và Borneo, chia sẻ quần động vật lớp thú dạng lớn của châu Á, và được gọi chung là Sundaland. Các đảo này nằm trên các thềm lục địa tương đối nông của châu Á, và được nối liền với châu Á trong các thời kỳ băng hà, khi mực nước biển rút xuống. Rìa phía đông của Sundaland là đường Wallace, đặt theo tên của Alfred Russel Wallace, một nhà tự nhiên học người Anh thế kỷ 19, người đã thông báo các khác biệt trong quần động vật giữa các đảo trên phía này hay phía kia của đường này.
Phần phía đông của Malesia, bao gồm New Guinea và quần đảo Aru ở miền đông Indonesia, được nối liền với Australia bằng một thềm lục địa nông, và chia sẻ nhiều dạng động vật có vú như thú có túi (cận lớp "Marsupialia") và chim với Australia. New Guinea cũng có nhiều thành phần bổ sung của quần thực vật Nam Cực, bao gồm các loài sồi phương nam (chi "Nothofagus") và bạch đàn (chi "Eucalyptus").
Các đảo giữa Sundaland và New Guinea, được gọi chung là Wallacea, chưa bao giờ nối liền với các châu lục cận kề, và vì thế có quần thực vật cũng như quần động vật bao gồm các yếu tố của cả Indomalaya và Australasia. Các khu vực sinh thái của Philippines cũng chưa bao giờ nối liền với châu Á, và có quần thực vật chủ yếu có nguồn gốc châu Á, với một vài yếu tố của Australasia, và có quần động vật lớp thú khác biệt.
Danh sách đơn vị hành chính Ninh Hạ

Khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ, Trung Quốc được chia ra thành các đơn vị hành chính sau:
Tất cả các đơn vị hành chính này được giải thích chi tiết trong bài phân cấp hành chính Trung Quốc. Danh sách sau chỉ liệt kê các đơn vị hành chính cấp địa khu và cấp huyện của Ninh Hạ.
Nội thủy

 
Vùng nội thủy của một quốc gia có chủ quyền là toàn bộ vùng nước và đường thủy trong phần đất liền, và được tính từ đường cơ sở mà quốc gia đó xác định vùng lãnh hải của mình trở vào. Nó bao gồm toàn bộ các dạng sông, suối và kênh dẫn nước, đôi khi bao gồm cả vùng nước trong phạm vi các vũng hay vịnh nhỏ. Theo Công ước Liên hiệp quốc về luật biển, các quốc gia có biển được tự do trong việc áp dụng luật pháp của mình trong việc điều chỉnh bất kỳ việc sử dụng nào liên quan tới nội thủy cũng như các nguồn tài nguyên trong đó. Tàu thuyền nước ngoài không có quyền tự do đi qua vùng nội thủy, kể cả qua lại không gây hại. Đây là điểm khác biệt chính giữa nội thủy và lãnh hải. Để đi vào vùng nội thủy, tàu thuyền nước ngoài phải xin phép cơ quan chức năng có thẩm quyền và chỉ được đi lại theo đúng hành trình đã được cấp phép.
Cách phân định.
Vùng nội thủy được phân định và căn cứ trên đường cơ sở duyên hải. Khi tính toán nội thủy thì cũng phải cân nhấc đến những cửa sông hay các vịnh nhỏ mà toàn phần thuộc về quốc gia ven biển thì theo quy thức như sau:
Qua lại không gây hại

Qua lại không gây hại là một khái niệm được sử dụng trong Công ước Liên hiệp quốc về luật biển 1982 về việc cho phép tàu thuyền nước ngoài qua lại trong vùng lãnh hải của một quốc gia hay vùng lãnh thổ có chủ quyền, với một số hạn chế nhất định về quyền của các tàu thuyền đó. Theo điều 17 Công ước này thì tàu thuyền của mọi quốc gia, có biển hay không có biển, đều có quyền qua lại không gây hại trong lãnh hải của quốc gia khác. Khoản 1 điều 19 Công ước này ghi rõ:
Bản dịch:
Quyền tài phán.
Qua lại không gây hại phải được hiểu như là việc đi lại nhưng không gây tổn hại đến hòa bình, an ninh, trật tự hay các lợi ích chính đáng của quốc gia ven biển. Danh sách các hoạt động không liên quan đến hoạt động qua lại mà tàu thuyền nước ngoài không được phép thực hiện đã được kê trong khoản 2 điều 19 Công ước Liên hiệp quốc về luật biển năm 1982. Các quốc gia ven biển không được phép đặt điều kiện cho tàu thuyền nước ngoài khi đi qua lãnh hải của mình như: phải xin phép hoặc thông báo trước.
Khi thực hiện quyền qua lại không gây hại thì tàu thuyền nước ngoài phải tôn trọng các quy định hợp pháp trong luật của quốc gia ven biển. Các tàu thuyền quân sự hay tàu thuyền khác của nhà nước sử dụng vào mục đích phi thương mại được hưởng quyền miễn trừ tài phán hình sự và tài phán dân sự, nhưng quốc gia mà tàu thuyền đó treo cờ phải chịu trách nhiệm trước các vi phạm (có thể) do các tàu thuyền này gây ra trong lãnh hải của quốc gia ven biển.
Công ước 1982 không quy định quyền tài phán hình sự của quốc gia ven biển đối với tàu thuyền nước ngoài để có thể bắt giữ hay tiến hành dự thẩm sau một vụ việc vi phạm hình sự xảy ra trên con tàu này trong quá trình nó đi qua lãnh hải của quốc gia ven biển, nhưng quốc gia ven biển có quyền thực hiện quyền tài phán nếu hậu quả của vụ vi phạm đó có liên quan đến lợi ích của quốc gia ven biển, chẳng hạn: phá hoại hòa bình; an ninh; trật tự của quốc gia ven biển, thuyền trưởng hoặc viên chức ngoại giao (lãnh sự) của quốc gia mà tàu này treo cờ yêu cầu hay khi các biện pháp này là cần thiết để chống lại tội phạm buôn lậu ma túy hay các chất kích thích bị cấm khác.
Công ước cũng dự tính quyền của quốc gia ven biển được áp dụng các biện pháp mà luật pháp quốc gia đó quy định để tiến hành bắt giữ, dự thẩm đối với tàu bè nước ngoài đi qua lãnh hải sau khi rời khỏi nội thủy của quốc gia ven biển đó nhằm bảo vệ an ninh quốc gia. Ngược lại, đối với vụ vi phạm hình sự diễn ra trước khi con tàu nước ngoài (xuất phát từ cảng nước ngoài khác) đi vào lãnh hải, nhưng không vào nội thủy thì quốc gia ven biển đó không có quyền can thiệp.
Quốc gia ven biển cũng không có quyền ép tàu thuyền nước ngoài đang qua lại trên lãnh hải của mình phải dừng lại (hay thay đổi hành trình của nó) nhằm thực hiện quyền tài phán dân sự đối với một cá nhân nào đó trên tàu này, nhưng có quyền áp dụng mọi biện pháp trừng phạt (hoặc đảm bảo an toàn dân sự) mà luật pháp trong nước quy định đối với các tàu thuyền nước ngoài đang neo đậu trong lãnh hải hoặc đi qua lãnh hải ngay sau khi rời khỏi nội thủy của mình.
Vùng tiếp giáp lãnh hải

Vùng tiếp giáp lãnh hải là vùng biển nằm liền kề vùng lãnh hải. Theo khoản 2 điều 33 Công ước Liên hiệp quốc về luật biển 1982 thì
Bản dịch:
Quyền tài phán.
Vùng tiếp giáp lãnh hải của một quốc gia không phải là vùng mà quốc gia đó có đầy đủ mọi thẩm quyền tài phán. Tuy nhiên, trong vùng tiếp giáp lãnh hải của một quốc gia thì các cơ quan có thẩm quyền của quốc gia đó có các quyền chủ quyền sau:
Vùng tiếp giáp lãnh hải của Việt Nam.
Ngày 12 tháng 5 năm 1977, Chính phủ nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ra tuyên bố quy định vùng tiếp giáp của Việt Nam có chiều rộng 12 hải lí, nhằm bảo vệ an ninh, bảo vệ các quyền lợi về hải quan, thuế khoá, bảo đảm sự tôn trọng các quy định về y tế, về di cư, nhập cư trên lãnh thổ và trong lãnh hải Việt Nam.
Matsushita

Matsushita có thể là:
Canon

 là một tập đoàn đa quốc gia của Nhật Bản, một công ty trong lĩnh vực sản xuất các sản phẩm về hình ảnh và quang học, bao gồm máy Camera, máy photocopy và máy in. Trụ sở chính của tập đoàn đặt ở Ōta, Tokyo. Trụ sở ở Bắc Mỹ nằm ở Lake Success, New York, Hoa Kỳ.
Tên gọi.
Công ty ban đầu được đặt tên là "Seikikōgaku kenkyūshoi" (Jpn. , "Precision Optical Industry Co. Ltd.").,(Công ty TNHH Công nghiệp quang học chính xác). Năm 1934, họ đã sản xuất Kwanon, một nguyên mẫu cho máy ảnh 35 mm đầu tiên của Nhật Bản với màn trập dựa trên mặt phẳng tiêu cự.[4] Năm 1947, tên công ty được đổi thành "Canon Camera Co., Inc.", [4] được rút ngắn thành Canon Inc. vào năm 1969. Tên Canon xuất phát từ tên của một Bồ tát Quan Âm (観音, "Kannon" trong tiếng Nhật), trước đây được phiên âm là Kuanyin, Kwannon hoặc Kwanon bằng tiếng Anh.
Lịch sử.
Công ty tiền nhiệm của Canon được thành lập năm 1925 bởi Goro Yoshida và người anh vợ Saburo Uchida. Đặt tên là "Precision Optical Instruments Laboratory" (phòng thí nghiệm các dụng cụ quang học chính xác, tiếng Nhật: 精機光学研究所", Seiki Kōgaku Kenkyūjo"). Nó được tài trợ bởi Takeshi Mitarai, một người bạn thân của Uchida.
Bưởi (định hướng)

Bưởi có thể chỉ: