Phân loại họ Lan

Họ Lan (danh pháp khoa học: Orchidaceae) được nhiều nhà phân loại học phân chia khác nhau, liên tục thay đổi cả về sắp xếp và số lượng chi, loài. Nhà khoa học người Thụy Điển Carl von Linné công nhận 8 chi trong họ này năm 1753. Antoine Laurent de Jussieu xác nhận Orchidaceae là một họ thực vật năm 1789. Hiện nay các loài lan được xếp vào 5 hay 6 phân họ chính, ngoài ra là các tông, phân tông, chi và phân chi chưa thống nhất xếp cụ thể. Số lượng loài và chi Phong lan hiện không ngừng tăng lên theo thời gian, đặc biệt là các loài lai làm cho họ "Orchidaceae" trở thành một trong những họ thực vật lớn nhất thế giới với khoảng 28.000 loài tự nhiên và 100.000 lai ghép. Danh pháp của họ lấy theo tên chi tiêu biểu, Orchis. Tên chi "Orchis" lấy theo tiếng Hy Lạp cổ đại (""), nghĩa đen là Tinh hoàn, vì hình dạng củ đôi của một số loài trong chi này. Phân loại sau tính từ họ Lan đến các chi.
Các hệ thống phân loại.
Các hệ thống phân loại cũ (hệ Takhtajan thập niên 1950, hệ Cronquist năm 1981, hệ thống Dahlgren năm 1982 sửa đổi năm 1985 và hệ Thorne năm 1992 xếp họ này cùng với vài họ khác vào bộ Lan "Orchidales". Các hệ thống APG II và APG III xếp nó vào bộ Măng tây "Asparagales". Cả hai bộ đều thuộc về nhóm thực vật một lá mầm "Monocots".
Phân loại chung.
Phân họ Va ni.
Phân họ Va ni (Vanilloideae): Một nhánh cổ mà hiện tại được công nhận như là một phân họ riêng biệt. Nhưng từ quan điểm phát sinh chủng loài phân tử thì nó có lẽ có quan hệ chị em với nhánh chứa 2 phân họ Epidendroideae + Orchidoideae. Phân họ này là một nhánh tại nhị phân cơ sở của lan đơn nhị.
Phả hệ phân họ Va ni theo Kenneth M. Cameron
Phân họ Lan hài.
Phân họ Lan hài Cypripedioideae:
Đặc điểm: 2 bao phấn sinh sản nhị kép, một nhị lép hình khiên và 1 môi dưới (cánh giữa) hình túi.
Vị trí phát sinh chủng loài của phân họ này vẫn chưa rõ ràng. Nó có thể gộp cùng Vanilloideae (mặc dù yếu) hay là chị-em với phần còn lại của họ Orchidaceae sau khi trừ đi Apostasioideae, điều này dường như là có nghĩa khi xét theo quan điểm tiến hóa bộ nhị (1 gen, gia quyền liên tục). Tuy nhiên, phân họ này cũng có thể là chị em với phần còn lại của họ Orchidaceae sau khi trừ đi Apostasioideae và Vanilloideae.
Phả hệ theo Cameron
Phân họ Lan biểu sinh.
Phân họ Lan biểu sinh Epidendroideae, phả hệ theo Cameron
Tông [[Dendrobieae]].
[[Tập tin:Dendrobium gratiosissimum- cutout from Xenia 2-193 (fig. 2) (1874).jpg|nhỏ|[[Lan ý thảo]] "Dendrobium gratiosissimum"]]
Tông [[Epidendreae]].
[[Tập tin:Broughtonia sanguinea Orchi 002.jpg|nhỏ|[[Broughtonia sanguinea]]]]
[[Tập tin:Platystele P5313.jpg|nhỏ|[[Platystele]]-chi hoa lan có giống được phát hiện với kỷ lục loài hoa lan nhỏ nhất thế giới]]
Tông [[Gastrodieae]].
[[Tập tin:MicrostylisDensiflora.jpg|nhỏ|[[Malaxis densiflora]]]]
Tông [[Malaxideae]].
Tông [[Malaxideae]] gồm khoảng 900 loài
Tông [[Podochileae]] (hay [[Podochilaeae]]).
[[Tập tin:Appendicula australiensis.JPG|nhỏ|[[Podochilus australiensis]]]]
Tông [[Xerorchideae]].
Tông [[Xerorchideae]] có chi duy nhất [[Xerorchis]]
Phân họ Lan biểu sinh bậc cao.
Phân họ Lan biểu sinh bậc cao [[Higher Epidendroideae]]: phả hệ theo Cameron
[[Tập tin:Acriopsis javanica.JPG|nhỏ|Acriopsis emarginata]]
Tông [[Polystachyinae]].
[[Tập tin:Vandeae various examples.jpg|nhỏ|Một số loài Vandeae: &lt;br&gt;Angraecum infundibulare&lt;br&gt;Vandopsis lissochiloides]]
Tông Polystachyinae được một số nhà khoa học coi nò là một phân tông trong tông Vandeae, và gồm 4 chi: [[Hederorkis]] - [[Imerinaea]] - [[Neobenthamia]] - [[Polystachya]]
Tông [[Vandeae]].
[[Tập tin:Angraecum birrimense Orchi 02.jpg|nhỏ|Angraecum birrimense]]
[[Tập tin:Corallorhiza trifida Nordens Flora 418.jpg|nhỏ|Corallorhiza trifida]]
Tông [[Maxillarieae]].
Tông [[Maxillarieae]] gồm khoảng 70-80 chi với khoảng 1000 loài hoa lan rải rác ở [[Bắc Mỹ]] và [[Trung Mỹ]]
Phân họ Lan.
[[Tập tin:Bipinnula fimbriata (Poepp.) I. M. Johnst. 2.jpg|nhỏ|[[Bipinnula fimbriata]]]]
[[Tập tin:Goodyera repens.jpg|nhỏ|Goodyera repens]]
[[Tập tin:Eltroplectris schlechteriana.jpg|nhỏ|Eltroplectris schlechteriana]]
[[Tập tin:Disa uniflora (Peter Jonas Bergius 1767).jpg|nhỏ|[[Disa uniflora]]]]
[[Tập tin:Orchid Chatswood West &amp; Schizomeria.jpg|nhỏ|Acianthus fornicatus]]
[[Tập tin:Small round-leaved Orchid.jpg|nhỏ|[[Amerorchis|Amerorchis rotundifolia]]]]
[[Tập tin:Traunsteinera globosa Mitterbach 01.JPG|nhỏ|[[Traunsteinera globosa]]]]
[[Tập tin:Gymnadenia conopsea - Harilik käoraamat Niitvälja.jpg|nhỏ|[[Gymnadenia conopsea]]]]
[[Tập tin:Dactylorhiza incarnata hybrid - kahkjaspunase sõrmkäpa hübriid.jpg|nhỏ|[[Dactylorhiza incarnata]] ×]]
[[Tập tin:Platanthera bifolia (flower).jpg|nhỏ|[[Platanthera bifolia]]]]
Liên kết ngoài.
[[Thể loại:Họ Lan]]
[[Thể loại:Phân loại thực vật]]
[[Thể loại:Danh pháp thực vật học]]
[[Thể loại:Danh sách thực vật]]