vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Paul Robeson

Paul LeRoy Bustill Robeson (9 tháng 4 năm 1898 - 13 tháng 1 năm 1976) là một người đa tài và đặc biệt là một danh ca người da đen của Mỹ.
Tuổi thơ.
Cha của ông xuất thân là người mục sư da đen làm nô lệ cho một đồn điền. Robeson 6 tuổi mồ côi mẹ, và lớn lên nhờ sự dạy dỗ của bố. Bố anh rất yêu thương anh, nhưng cũng rất nghiêm khắc. Từ khi học bậc tiểu học, ông đã luôn kiểm tra tình hình học tập của con. Bố của anh biết tiếng Latin và môn đại số nên Robeson không thể nói dối ông được. Bố của anh chưa bao giờ tỏ ra tự hào về con trai mình, dù thành tích của anh luôn đứng đầu lớp chỉ vì kết quả của anh chưa thực sự tuyệt đối. Theo ông, con trai mình có học giỏi nhất mà vẫn chưa đạt đến điểm tuyệt đối, thì có điểm tuyệt đối để làm gì? Hiểu được ý cha, Robeson chưa bao giờ tự đắc, và kết quả của anh luôn là số 1.
Đại học.
Robeson học đại học tại Đại học Colombia, không những học giỏi mà anh còn là một danh thủ thể thao. Anh có chân trong đội tuyển thể thao ở 13 trường đại học cho 4 môn: bóng đá, bóng rổ, ném đĩa, bóng chày. Hơn 20 tuổi, Robeson là cầu thủ chuyên nghiệp của Liên đoàn Bóng đá quốc gia. Với khối lượng cơ thể lên tới 1 tạ và chiều cao 1,90 m, anh còn được mời làm tuyển thủ quyền Anh chuyên nghiệp nhưng bố anh không đồng ý.
V (album của Vanessa Hudgens)

V là album đầu tay của ca sĩ người Mỹ Vanessa Hudgens, đầu tiên được phát hành vào ngày 26 tháng 9 năm 2006, bởi hãng thu âm Hollywood. Hudgens nói rằng tựa đề của album nghĩa là "Vanessa", nhưng cũng có nghĩa là "variety" ("tiếng Việt": nhiều), bởi vì album là sự pha trộn của thể loại nhạc và phong cách. "V" đã bán được hơn 570,000 bản ở Hoa Kỳ tính đến tháng 8 năm 2009. Hudgens đã ủng hộ album với "The Party's Just Begun Tour" và "High School Musical: The Concert".
Số lượng.
Album ngày đầu ra mắt chỉ bán được 34.000 bản, hiện tại bán được hơn 500.000 bản.
Đĩa đơn.
Album đã cho ra đời 2 single: "Say Ok" và "Come Back To Me", nhưng "Come Back To Me" không được chào đón nồng nhiệt lắm nên chỉ được chiếu trên Disney, không có sự hiện diện trên MTV. "Say Ok" là single tương đối thành công của Vanessa. Album này không thành công như album Headstrong của người bạn diễn Ashley Tisdale.
Hạng mục.
Album ngày đầu ra mắt đứng thứ 24 Billboard. Single "Say Ok" đứng thứ 2 Pop 10 MTV, video chính thức trên YouTube đã có hơn 92 triệu lượt xem.
Headstrong (album của Ashley Tisdale)

Headstrong là album đầu tiên của Ashley Tisdale. Album ra mắt 6-6-07 và nhận được rất nhiều lời khen của hội đồng nghệ thuật Mỹ. Mặc dù không có single promo cho Album nhưng Headstrong vẫn nhảy ngay lên thứ 5 Billboard và Headstrong đừng suốt 21 tuần hạng 5 Billboard và cho đến giờ vẫn có mặt tại Billboard.
Doanh thu.
Headstrong ngày đầu ra mắt bán được 64.000 bảng chỉ trong nửa ngày. Album thuộc thể loại Pop-Teen, dễ nghe, dễ thuộc. Headstrong là album rất có ý nghĩa và cũng thành công trong doanh thu. Album bán được 300.000 bảng chỉ trong 1 tuần và đã bán được 900.000 bản. Có lẽ Headstrong là album thành công nhất từ trước đến nay của sao Disney (chỉ sau High School Musical 1, 2, Hannah Montana và album của Hilary Duff). Album này cũng được dân teen download không ngừng nghỉ trên các web trả tiền.
There's Something About Ashley.
Đây là phiên bản DVD của Headstrong, DVD gồm có 3 video liên kết nhau thành 1 câu chuyện, 3 video đó là 3 single: He Said She Said đang làm mưa làm gió các bảng xếp hạng, Not Like That và Suddenly được fan lẩm nhẩm từ khi Headstrong ra mắt.
Đây là kế sách khôn ngoan của Ashley, khi không cho single ra mắt riêng lẻ như các ca sĩ thường làm. DVD hứa hẹn sẽ đắt khách. Sẽ ra mắt vào 13 tháng 11 năm 2007
Thành công nối thành công.
Single He Said She Said liên tiếp đứng nhất trên TRL hay Pop 10 của kênh MTV, Ashley trở thành người có Single leo hạng nhanh nhất MTV, "He Said She Said" mỗi ngày lên 1 bậc và chỉ cần 3 ngày single này đã chễm chệ ở hạng 1, mặc cho "Hate that I love you" của Rihanna và Ne-Yo hay cả "Gimme More" của Britney Spears đứng 2, 3, 4..
Ashley sẽ đi tour quảng bá cho Headstrong The Story quanh nước Mỹ.
Sarin

Sarin, cũng được biết đến theo tên gọi của NATO là GB, (O-Isopropyl methylphosphonofluoridate) là một chất độc cực mạnh, được sử dụng như một chất độc thần kinh. Trong lĩnh vực quân sự, nó được dùng làm vũ khí hóa học và được Liên Hợp Quốc xếp vào loại Vũ khí hủy diệt hàng loạt. Việc sản xuất và tích trữ sarin bị cấm bởi Hiệp định Vũ khí hoá học năm 1993.
Nguồn gốc tên gọi.
Tên sarin bắt nguồn từ các chữ cái đầu trong tên của các nhà hóa học đã tình cờ khám phá ra nó: Schrader, Ambros, Ruediger et Van der Linde. Các nhà khoa học này đã cố gắng tạo ra loại thuốc trừ sâu mạnh hơn nhưng công thức chế tạo sau đó bị quân đội Đức Quốc xã thâu tóm để sản xuất vũ khí hóa học, và được các nhà khoa học Đức quốc xã phát triển vào năm 1938.
Tính chất vật lý.
Ở nhiệt độ trong phòng, sarin là một chất lỏng không màu, không mùi.
Triệu chứng nhiễm độc.
Các triệu chứng khi một người tiếp xúc với sarin là đau đầu, buồn nôn, mờ mắt, chảy nước dãi, co giật, ngừng hô hấp và bất tỉnh. Việc hít phải một liều cao khoảng 200 miligam sarin có thể gây chết người "“chỉ trong vài phút”", thậm chí không có thời gian để xuất hiện triệu chứng, theo Tổ chức Cấm Vũ khí Hóa học.
Nó có thể gây chết người ngay cả ở nồng độ rất thấp, nơi mà cái chết có thể xảy ra trong vòng một vài phút sau khi hít trực tiếp của một liều gây chết, do ngạt thở từ tê liệt cơ bắp và phổi.
Một số thuốc giải độc, thường là atropine và một oxime như pralidoxime. Những người hấp thụ một liều không gây chết người nhưng không nhận được điều trị y tế ngay lập tức, có thể bị tổn thương thần kinh vĩnh viễn.
Thumbshot

Thumbshot là hình chụp màn hình của những tài liệu trực tuyến như các trang web trong kích cỡ thumbnail. Thumbshot giúp người sử dụng hình dung trang web và xem trước các liên kết trước khi nháy chuột vào đó. Kích thước của một hình thumbshot (thường có chiều rộng nhỏ hơn 120 pixel đối với 90 pixel chiều cao) nói chung nhỏ hơn nhiều so với tài liệu trực tuyến thật, điều này cho phép người dùng tải xuống và xem mẫu thử của các trang web ấy một cách nhanh chóng. Thumbshot có thể được tạo ra tự động bằng một phần mềm nhất định hoặc được chụp hình hình một cách thủ công qua việc sử dụng các chương trình đồ họa phổ biến.
Hồ Bass (California)

Hồ Bass là một hồ nước ngọt ở Sierra Nevada, nằm cách phía bắc vào Vườn quốc gia Yosemite 14 mi (23 km).
Đây là một hồ chứa được công ty Pacific Gas and Electric Company quản lý sử dụng. Ngoài sử dụng hồ chứa này làm thủy điện ra, nước của hồ còn là nguồn thủy lợi cho Thung lũng San Joaquin.
Phần lớn đất quanh hồ là một phần của Rừng quốc gia Sierra. Cục kiểm lâm Hoa Kỳ đã cho phéo hồ này là một khu vực giải trí chính thức và đã phát triển nhiều khu cắm trại và pic nic ở bờ nam của hồ. Bờ bắc của hồ chủ yếu là dành cho các nhà gỗ nhỏ và nhà ở.
Các hoạt động du lịch.
Phần lớn khu vực xung quanh Hồ Bass được dành cho du lịch. Hồ này được xem là một hồ "nước ấm" vơi nhiệt độ nước 80 độ Fahrenheit vào các tháng mùa Hè. Câu cá, bơi lội, lướt ván, và lái ca nô lướt sóng là những hoạt động phổ biến ở hồ này.
Hồ Berryessa

Hồ Berryessa là hồ lớn nhất ở Hạt Napa, California. Hồ chứa này được tạo ra bởi Đập Monticello, là một hồ chứa cung cấp nước và nguồn thủy điện cho vùng North Bay của Vùng vịnh San Francisco.
Trước khi bị ngập trong nước, Thung lũng Beryessa đã là một vùng nông nghiệp nơi đất đai được coi là một trong những vùng tốt nhất hạt này. Thị xã chính trong thung lũng, Monticello, đã bị di dời qua nơi khác giành chỗ cho xây dựng hồ chứa này. Việc di dời và bỏ hoang thị xã này đã được các nhà nhiếp ảnh Dorothea Lange và Pirkle Jones ghi lại trong các cuốn sách của họ "Cái chết của một thung lũng" ("Death of a Valley"). Việc xây dựng Đập Monticello Dam đã bắt đầu vào năm 1953, và hồ chứa đã được hoàn thành năm 1963, là hồ chứa lớn thứ 2 ở tiểu bang California sau Hồ Shasta.
Hồ được sử dụng nhiều cho các hoạt động vui chơi giải trí và rộng 20.000 acre (80 km²) khi đầy nước. Hồ chứa dài khoảng 25 dặm (40 km) nhưng chỉ rộng khoảng 3 dặm (5 km). Hồ có chu vi bờ khoảng 165 dặm (265 km). Hồ có một khu vực hạ cánh thủy phi cơ cho công chúng. Một trong những đảo lớn của hồ có một khu hạ cánh cho các máy bay nhỏ nhưng đã bị đóng cửa đầu thập niên 1970 sau khi Cục hàng không Liên bang đã phát hành một báo cáo về an toàn.
Khu vực này cũng là một địa điểm xảy ra vụ giết người nổi tiếng Zodiac Killer (Kẻ sát nhân Hoàng đạo).
Hồ được Rạch Putah có lưu vực 1490 km² cung cấp nguồn nước. Hồ có sức chứa 1.602.000 acre foot (1,98 km³), khiến nó là một trong những hồ chứa nước lớn nhất bang California.
Hồ Cachuma

Hồ Cachuma là một hồ ở trung tâm Hạt Santa Barbara, California trên Sông Santa Ynez. Nó được tạo thành từ Đập Bradbury, một đập 201 foot (61 m) được Cục Khai hoang Hoa Kỳ (U.S. Bureau of Reclamation) tạo ra năm 1953. Sức chứa của hồ là 205.000 acre-foot (253.000.000 m³) và diện tích mặt nước là 3.100 acre. Nó là một địa điểm cắm trại lớn Do Phòng Công viên hạt the Santa Barbara quản lý . Ở đây có dịch vụ cung cấp lều trại, dụng cụ câu cá, thuyền chèo….
Đội tuyển chèo thuyền của Đại học California tại Santa Barbara thường luyện tập và thi môn này ở đây và đã dựng một nhà thuyền lâu dài ở đâu trước niên khóa 1982-1983.
Thành phố Solvang, California nằm cách hồ 20 dặm về phía tây.
Rừng quốc gia Sierra

Rừng quốc gia Sierra là một khu rừng quốc gia Hoa Kỳ, nằm ở sườn tây của Trung Sierra Nevada ở bang California, Hoa Kỳ. Rừng này nổi tiếng về cảnh quan phong cảnh núi non và tài nguyên thiên nhiên. Khu vực rừng này có diện tích hơn 1,3 triệu acre (5.300 km²), với độ cao dao động trong khoảng từ 1.000 đến 14.000 foot (300 đến 4.300 m). Khu vực rừng này có các đồi thấp có cây sồi bao phủ, các sườn đồi dốc trung bình có rừng cây và các cảnh núi cao High Sierra.
Khu vực này là một phần của một khu vực lớn hơn được đặt dưới sự quản lý của chính phủ liên bang vào ngày 14 tháng 2 năm 1893 với tên gọi Khu dự trữ rừng Sierra (tiếng Anh: "Sierra Forest Reserve"), đây là khu dự trữ rừng quốc gia thứ hai ở bang California vào thời đó.
Khu rừng này có một số điểm hấp dẫn như Fresno Dome và Nelder Grove. Nhiều hồ chứa là nơi câu cá như Hồ Bass, Hồ chứa Wishon, và Hồ chứa Courtright. Ngoài ra cũng có một số khu vực đi bộ ở các khu hoang dã như: Ansel Adams, John Muir, Dinkey Lakes, Kaiser, and Monarch.
Đây cũng là khu vực trượt tuyết, Khu trượt tuyết đỉnh Sierra, một khu vực được hoạt động theo một giấy phép sử dụng đặc biệt.
Hồ chứa Courtright

Hồ chứa Courtright là một hồ chứa ở Hạt Fresno, California. Hồ chứa này nằm ở độ cao 8.170 foot (2.490 m) trong khu Rừng quốc gia Sierra, ở Sierra Nevadas. Hồ được tạo thành bằng con Đập Courtright trên Rạch Helms và có sức chứa 123.300 acre foot (152.000.000 m³). Con đập được làm bằng đá và cao 315 foot (96 m), đo từ chỏm đến lòng suối. Công trình hoàn thành năm 1958 và thuộc sở hữu của Pacific Gas and Electric. Mục đích duy nhất của nó là sản xuất thủy điện.
Ngoài sản xuất điện ra, hồ này còn là hồ chứa thượng nguồn trong một hệ thống thủy năng tích nước (pumped storage hydroelectricity). Hồ chứa Wishon, nằm ở hạ nguồn một vài dặm, là một hồ chứa thấp hơn. Trong thời điểm cao điểm về nhu cầu điện năng, cũng đồng nghĩa giá điện được tính cao nhất, nước được xả từ hồ chứa Courtright xuống Hồ Wishon thông qua một hầm ngầm để cung cấp thủy năng cho Nhà máy điện Helms công suất 1.212 MW. Khu nhu cầu điện năng thấp và giá hạ, nước được bơm ngược từ Hồ chứa Wishon lên Hồ chứa Courtright bằng các tua bin có thể chuyển đổi được của nhà máy điện. Nhà máy điện Helms nằm ở dưới lòng đất sâu 300 m, được đục vào đá granit ở phía bắc của Hồ Wishon. Nó tương tự như Nhà máy điện Eastwood Southern California Edison gần Hồ Shaver, cũng là một nhà máy điện tích nước kiểu này.
Hồ Courtright cũng là một nơi vui chơi giải trí cuối tuần với nhiều hoạt động ngoài trời như câu cá, cắm trại, leo núi.
Tigris

Tigris (Tiếng Việt:Ti-gơ-rơ hoặc Tigrơ, được phiên âm từ tên tiếng Pháp: Tigre) là con sông phía đông thuộc hai con sông lớn phân định nền văn minh Lưỡng Hà, cùng với sông Euphrates. Tigris chảy từ các khu vực núi của Thổ Nhĩ Kỳ qua Iraq. Tiếng Việt trước thế kỷ 20 còn phiên âm Tigris là Tích Giang.
Đặc điểm.
Sông Tigris dài khoảng 1.900 km, bắt nguồn từ Dãy núi Taurus phía đông Thổ Nhĩ Kỳ và chảy theo hướng đông nam đên khi nhập vào Euphrates gần Al Qurna ở phía nam Iraq. Hai sông cùng nhau tạo ra đường thủy Shatt al-Arab chảy vào Vịnh Ba Tư. Sông Tigris có nhiều nhánh, bao gồm Diyala và thượng và hạ lưu của các sông Zab.
Thủ đô Baghdad của Iraq nằm hai bờ của Tigris. Thành phố cảng Basra nằm ở tuyến đường thủy Shatt al-Arab. Trong thời kỳ cổ đại, nhiều thành phố của nền văn minh Lưỡng Hà nằm hai bên hoặc gần sông Tigris, những cư dân thời đó là lấy nước sông này để tưới nước cho những khu vực nông nghiệp của người Sumeria. Các thành phổ đáng chú ý bên sông Tigris có Nineveh, Ctesiphon, và Seleucia, còn thành phố Lagash lấy nước từ Tigris qua một con kênh từ khoảng năm 2400 trước Công nguyên. Thành phố của Saddam Hussein, Tikrit, cũng nằm bên sông này và lấy tên từ tên của con sông.
Sông Tigris từ lâu đã là một con đường vận tải quan trọng ở quốc gia phần lớn là sa mạc này. Những con tàu nhỏ. Việc buôn bán qua con sông này đã giảm sút tầm quan trọng của nó trong thế kỷ 20 khi tuyến đường sắt và đường bộ đã thay thế đường thủy.
Gabriel Veyre

Gabriel Antoine Veyre (1871-1936) là một đạo diễn, nhà chiếu phim, nhiếp ảnh gia người Pháp. Ông là người thực hiện buổi chiếu phim đầu tiên tại Việt Nam vào 28 tháng 4 năm 1899.
Gabriel Veyre sinh ngày 1 tháng 2 năm 1871 tại Isère, vùng Auvergne-Rhône-Alpes nước Pháp. Năm 1896, sau khi kết thúc việc học về ngành dược ở Lyon, Gabriel Veyre làm việc cho hai anh em Louis và Auguste Lumière như một người chiếu phim. Sau đó, ông thực hiện chuyến đi đầu tiên đến châu Mỹ Latinh, tới các nước México, Cuba, Colombia, Venezuela và Panama. Năm 1898, ông thực hiện chuyến đi thứ hai tới Canada, sau đó qua châu Á, tới Nhật, Trung Quốc và Đông Dương. Tại Hà Nội, Gabriel Veyre đã thực hiện buổi chiếu phim vào ngày 28 tháng 4 năm 1899, mở cửa miễn phí cho khán giả. Đây là buổi chiến phim đầu tiên ở Việt Nam.
Trong khoảng thời gian 1901 đến 1907, Gabriel Veyre trở thành người chụp ảnh và quay phim cho vua Moulay Abd el Aziz của Maroc. Trong những năm này, ông thực hiện những bức ảnh màu đầu tiên, hợp tác với báo L'Illustration và công bố tác phẩm "Dans l'intimité du Sultan" (1905).
Thời gian sau, Gabriel Veyre tới sống tại Casablanca, chuyến hướng sang công nghiệp, xây dựng nhiều nhà máy và nhập khẩu những chiếc ô tô đầu tiên vào Maroc.
Năm 1935, Gabriel Veyre thực hiện một phóng sự bằng ảnh màu về Maroc. Ngày 13 tháng 1 năm 1936, ông mất tại Casablanca.
Lịch sử hiến pháp Pháp

Lịch sử hiến pháp Pháp bắt đầu vào năm 1789, khi nổ ra Cách mạng Pháp. Tới nay, trải qua hơn hai thế kỷ, nước Pháp có khoảng 15 bản hiến Pháp dưới một số chế độ tạm thời, 2 hoàng đế, 4 vua và 22 tổng thống của 5 nền cộng hòa. Điểm khác nhau chính của các chế độ này là tìm ra một sự cân bằng giữa lập pháp và hành pháp sau khi đã chọn thể chế cộng hòa. Có thế nhận thấy hai thời kỳ lớn của lịch sử hiến pháp Pháp. Thời kỳ đầu tiên thừa kế từ chế độ cũ và kéo dài cho tới sự thành lập nên cộng hòa thứ 3 vào năm 1875. Thời kỳ này kéo dài gần một thế kỷ với các chế độ phần lớn là chuyên chế nối tiếp nhau. Năm 1875 đánh dấu một bước ngoặt, ghi nhận sự bén rễ của cộng hòa và dân chủ. Nền cộng hòa thứ ba và thứ tư chưa phải là một hình ảnh hoàn thiện của dân chủ, và cả hai đã kết thúc trong những bối cảnh khủng hoảng khác nhau.
Từ cách mạng Pháp tới cuối nền Đệ nhị cộng hòa (1789–1870).
Thời kỳ này được đánh dấu bởi một sự kế thừa của thể chế chính trị. Một vài trong số đó đã có tính dân chủ. Cuộc cách mạng 1789 đã có những thay đổi về quyền lực, nhưng nước Pháp chưa sẵn sàng cho một thể chế cộng hòa. Một số nhân vật mạnh thử áp đặt cái nhìn của họ lên kẻ khác, những người yếu hơn, dẫn dắt bằng các sự kiện.
Các hiến pháp của thời kỳ Cách mạng.
Những nhà cách mạng là những người đầu tiên tạo nên một hiến pháp của nước Pháp. Trong 4 năm từ 1791 tới 1795, họ đã tạo nên ba bản hiến pháp, con số nhiều nhất trong lịch sử nước Pháp.
Odin (định hướng)

Odin có thể chỉ đến:
Tigard, Oregon

Tigard (IPA: ) là một thành phố trong Quận Washington, tiểu bang Oregon, Hoa Kỳ. Dân số là 41.223 theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2000. Ước tính năm 2006 estimate là 46.300 cư dân. Theo Sách xanh Oregon năm 2003, Tigard là thành phố lớn hạng thứ 11 của tiểu bang Oregon. Nằm về phía nam của Beaverton và phía bắc Tualatin, thành phố là một phần của vùng đại đô thị Portland.
Lịch sử.
Giống như nhiều thị trấn trong Thung lũng Willamette, Tigard ban đầu chỉ có vài gia đình sinh sống, đáng chú ý nhất là gia tộc Tigard mà người lãnh đạo là Wilson M. Tigard. Khi đến đây, vùng có tên là "East Butte" năm 1852, gia đình định cư và tham gia vào việc tổ chức và dựng Trường East Butte, một tiệm tạp hóa (mở cửa năm 1886 và được dùng là bưu điện cho khu vực này) và một phòng họp, và đặt tên East Butte thành "Tigardville". Tổ chức tin lành Evangelical xây Nhà thờ Emanuel Evangelical ở chân Núi Bull, phía nam của tiệm tạp hóa Tigard năm 1886. Một tiệm làm đồ sắt mở cửa trong thập niên 1890, và năm 1896 một ngôi trường E. Butte mở được mở cửa để đáp ứng sự phát triển của cộng đồng vì có nhiều làn sóng di dân từ Đức đến.
Giai đoạn từ 1907 đến 1910 đánh dấu sự tăng tốc rất nhanh trong phát triển khi Đường Chính nở rộ nhiều tòa nhà thương mải mới: Đại sảnh Germania (một tòa nhà hai tầng gồm có một nhà hàng, tiệm tạp hóa, phòng khiêu vũ, và các phòng cho thuê), một cửa tiệm có dịch vụ bưu điện. Dịch vụ điện thoại hạn chế bắt đầu năm 1908.
In 1910, the arrival of the Oregon Electric Railway triggered the development of Main Street and pushed Tigardville from being merely a small farming community into a period of growth which would lead to its incorporation as a city in 1961. The town was renamed Tigard by the railroad to greater distinguish it from the nearby Wilsonville, and the focus of the town reoriented northeast towards the new rail stop as growth accelerated.
Năm 1911 đánh dấu sự đưa điện vào sinh hoạt khi Công ty Điện Thung lũng Tualatin cùng với Tigard tham gia vào một đường điện với Sherwood và Tualatin. William Ariss xây một tiệm đồ sắt trên Đường Chính năm 1912 mà dần dần thành một trạm phục vụ hiện đại. Thập niên 1930, các đường phố và đường đi bộ của Đường Chính cuối cùng được rải nhựa, và một trường học mới được xây để đáp ứng nhu cầu phát triển.
Các cuộc tổng tuyển cử năm 2004, thành phố Tigard giành được sự chấp thuận của cử tri trong việc sáp nhập những khu ngoại ô chưa có tổ chức chính quyền trên Núi Bull, một ngọn đồi nằm về phía tây của Tigard. Tuy nhiên, cư dân trong vùng đó đã phản đối việc sáp nhập và hiện nay đang đưa vụ việc ra tòa để chống thành phố.
Đia lý.
Tigard nằm ở vị trí (45.42764, -122.77897).
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 28,2 km² (10,9 mi²). 28,1 km² (10,9 mi²) là đất và 0,09% là nước.
Tillamook, Oregon

Thành phố Tillamook (IPA: ) là quận lỵ của Quận Tillamook, tiểu bang Oregon, Hoa Kỳ. Thành phố nằm ở phần cuối đông nam của Vịnh Tillamook bên bờ Thái Bình Dương. Nó được đặt tên theo bộ lạc Tillamook người bản thổ châu Mỹ, một bộ lạc nói tiếng Salishan sinh sống trong vùng này từ đầu thể kỷ 19. Dân số là 4.352 theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2000. Ước tính năm 2006 là 4.675 cư dân.
Kinh tế.
Trong lịch sử, kinh tế của Tillamook dựa vào nông nghiệp bò sữa. Đất canh tác xung quanh thành phố được dùng để nuôi bò sữa, là nguồn cung cấp cho các sản phẩm sửa, phó mát, kem và các sản phẩm sửa khác. Hàng triệu người viếng thăm nhà máy sản xuất phó mát (nằm phía bắc Tillamook trên Quốc lộ Hoa Kỳ 101) mỗi năm.
Cũng có một ngành công nghiệp gỗ lớn mà đã hồi sinh trở lại nhờ trồng rừng theo sau những vụ cháy rừng nổi tiếng tại Tillamook trong giữa thế kỷ 20.
Tillamook cũng phục vụ du khách trên đường đến các bờ biển Oregon và cũng là một nơi để tìm một căn nhà thứ hai để nghỉ mát.
Bảo tàng Hàng không Tillamook gồm có trên 30 máy bay chiến đấu nằm ở ngay phía nam của thành phố. Tòa nhà của bảo tàng, một điểm mốc có thể nhìn thấy từ Quốc lộ Hoa Kỳ 101, trước đây là một nhà chứa máy bay được xây trong Chiến tranh thế giới thứ hai như một phần của Trạm Không lực Hải quân Tillamook.
Địa lý.
Tillamook nằm ở vị trí (45.455230, -123.842384).
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 4,0 km² (1,5 mi²), tất cả là đất.
Đàn đáy

Đàn đáy (chữ Nôm: 彈帶), hay còn gọi là Vô đề cầm (chữ Hán: 無題琴) là một loại nhạc cụ có 3 dây, phần cán rất dài và mặt sau của thùng âm có một lỗ lớn. Đây là nhạc cụ dân tộc cổ truyền của người Việt, không chỉ độc đáo ở hình dáng, âm thanh, mà còn được kết hợp với các nhạc cụ như phách và trống đế, tạo nên loại hình ca trù nổi tiếng.
Nguồn gốc.
Không rõ đàn đáy xuất hiện lần đầu vào thời điểm nào nhưng nó có mặt ít ra đã 500 năm hơn. Theo phó giáo sư tiến sĩ Thụy Loan, thì các mảng điêu khắc ở đình Lỗ Hạnh, đình Hoàng Xá và đền Tam Lang (niên đại thế kỷ 16-18) cho ta biết đàn đáy đã phổ biến trong dân gian vào thời nhà Mạc. Thời điểm xuất hiện của đàn đáy theo đó được các nhà nghiên cứu nghi nhận sớm nhất là thế kỷ 15. Niên đại xuất hiện này hoàn toàn phù hợp với những ghi chép trong thư tịch cổ và những tư liệu mỹ thuật đã được phát hiện.
Đàn đáy có tên gốc là "đàn không đáy" tức "vô đề cầm", vì nó không có đáy (hậu đàn). Do đó người ta gọi tắt là đàn đáy lâu ngày thành tên chính thức như hiện nay. Một giả thuyết khác cho rằng nhạc cụ này có dây đeo bằng vải, dây này trong chữ Hán là "đái" (đai) nên mới gọi là "đàn đái", đọc chệch lâu ngày thành "đàn đáy".
Cấu tạo.
Đàn đáy có 4 bộ phận chính:
Đàn đáy có âm vực rộng hơn 2 quãng tám, âm sắc giống của Triều Tiên, ấm áp dịu ngọt và có thể diễn tả tình cảm sâu sắc.
Kỹ thuật biểu diễn.
Ngày xưa nghệ sĩ cần miếng gảy bằng que tre để đánh, ngày nay họ thường dùng miếng gảy nhựa.
Kỹ thuật tay phải gồm có ngón gảy, hất, lia (vê) giống như cách diễn đàn nguyệt và đàn tam.
Kỹ thuật tay trái gồm có ngón chùn, nhấn, láy, đánh chồng âm và hợp âm...
Ở loại đàn đáy cổ truyền người ta không đánh dây buông mà bấm vào phím thứ nhất để gảy, cách này coi như đánh dây buông.
Sử dụng.
Người biểu diễn thường dùng đàn đáy đệm cho giọng nữ cao hoặc phối hợp với những nhạc cụ gõ có âm thanh khô (ít vang). Đàn đáy là nhạc cụ độc đáo chỉ duy nhất dùng để biểu diễn ca trù cùng với phách và trống chầu. Ngày nay nó còn được dùng trong một số dàn nhạc dân tộc để hòa tấu.
Tualatin, Oregon

Tualatin (IPA: ) là một thành phố ngoại ô tây nam của Portland, Oregon, Hoa Kỳ. Nó nằm ở phía nam của Tigard trong Quận Washington, một trong ba quận của Oregon hợp thành Vùng đô thị Portland. Một phần đất nhỏ của thành phố cũng nằm trong Quận Clackamas lân cận.Dân số là 22.791 theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000. Ước tính năm 2006 là 25.650 cư dân.
Lịch sử.
Tên thành phố được lấy từ tên Sông Tualatin chảy dọc theo ranh giới phía bắc của thành phố. Theo "Các Địa danh Oregon", một bưu điện có tên đánh vần "Tualitin" được thiết lập ngày 5 tháng 11 năm 1869, và sau đó đổi thành "Tualatin" năm 1915. Trong thập niên 1880, khu định cư này đôi khi được gọi là Cảng Cầu ("Bridgeport"), có lẽ là vi cây cầu gần đó, một trong những cây cầu được xây dựng đầu tiên trên Sông Tualatin.
Năm 1962, một con voi răng mấu hóa thạch được tìm thấy ở chỗ mà bây giờ là khu đậu xe của siêu thị Fred Meyer.
Địa lý.
Tualatin nằm ở vị trí (45.374808, -122.770067).
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 20,2 km² (7,8 mi²). Không có khu vực mặt nước nào.
Umatilla, Oregon

Umatilla là một thành phố trong Quận Umatilla, tiểu bang Oregon, Hoa Kỳ. Nó được đặt tên theo Sông Umatilla chảy vào Sông Columbia bên hông thành phố. Con sông được đặt tên theo Bộ lạc Umatilla. Thành phố nằm ở phía nam của Sông Columbia, và nằm trên Quốc lộ Hoa Kỳ 730. Kho Hóa chất Umatilla, và Cơ sở Phá hủy Tác nhân Hóa học Umatilla nằm cách thành phố bốn dặm Anh về phía tây nam, phía đông bắc chỗ tiếp giáp hai xa lộ liên tiểu bang I-84 và I-82. Dân số là 4.978 theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2000. Ước tính năm 2006 là 6.385 cư dân.
Lịch sử.
Bưu điện đầu tiên của Umatilla được thiết lập ngày 26 tháng 9 năm 1851. Thị trấn hiện tại được Timothy K. Davenport thị sát năm 1863, và thị trấn được tổ chức thành thành phố Umatilla Landing năm 1864.
Sự quan trọng xưa nhất của Umatilla là trung tâm phân phối và buôn bán bên Sông Columbia trong cơn sốt vàng thập niên 1860 và thập niên 1870 ở miền đông Oregon. Nó vẫn còn là trung tâm thương mại chính cho đến thập niên 1880.
Kho Hóa chất Umatilla mở năm 1941 để phục vụ Chiến tranh thế giới thứ hai. Nhiệm vụ của kho hóa chất này là cất giữ và duy trì đủ loại hàng quân sự từ mền đến chất nổ. Nhà kho này nhận chứa vũ khí hóa học năm 1962. Từ năm 1990 đến 1994 cơ sở này được tái tổ chức để chuẩn bị từ từ đóng cửa, đưa hết tất cả chất nổ thông thường và dự trữ đến các cơ sở khác. Ngày nay, vũ khí hóa học là những thứ duy nhất vẫn còn chứa tại nhà kho này.
Địa lý.
Umatilla nằm ở vị trí (45.917668, -119.326400). Nó nằm 30 dặm Anh về phía tây bắc của Pendleton, 2 dặm Anh về phía tây của I-82.
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 9,7 km² (3,7 mi²). 9,1 km² (3,5 mi²) là đất và 0,5 km² (0,2 mi²) hay 5,63% là nước.
West Linn, Oregon

West Linn là một thành phố trong Quận Clackamas, tiểu bang Oregon, Hoa Kỳ. Hiện tại West Linn là một khu ngoại ô phía nam thịnh vượng của thành phố Portland. West Linn có một lịch sử phát triển rất sớm, thúc đẩy bởi cơ hội thu nguồn năng lượng từ Thác Willamette. Nó được đặt tên theo Thượng nghị sĩ Lewis Fields Linn của Ste. Genevieve, Missouri người cổ vũ Hoa Kỳ chiếm Oregon để đối chọi lại sự tuyên bố chủ quyền của người Anh. Theo Điều tra Dân số Hoa Kỳ năm 2000, thành phố có tổng dân số là 22.261. Ước tính năm 2006 là 24.180 cư dân.
Lịch sử.
Trung úy Robert Moore đến đây năm 1839 và trở thành thành viên cao cấp trong nỗ lực đầu tiên tạo một thuộc địa Mỹ ở Oregon. Chức vụ của ông là do ông phục vụ quân đội trong Chiến tranh năm 1812 mà trong đó ông phục vụ trong địa phương quân của Pennsylvania, có lẽ là một bác sĩ mặt trận. Sau một lần đi dạo quanh Thung lũng Willamette và Lồng chảo Columbia, Moore đã mua khoảng 1.000 mẫu Anh (4 km²) khu đất bên tây ngạn của Thác Willamette, phía bên kia Sông Willamette từ Oregon City. Ông phát họa lên một thành phố với tên là "Robin's Nest" đầu năm 1843. Ông cũng lập hồ sơ tuyên bố chủ quyền tạm thời với chính quyền Xứ Oregon lúc đó, mà không biết là việc chuyển nhượng đơn phương của ông có được luật pháp công nhận hay không. Lập pháp Lãnh thổ Oregon sau đó bỏ phiếu đặt tên lại cho nó thành Linn City ngày 22 tháng 12 năm 1845 để tưởng niệm Thượng nghị sĩ Lewis Fields Linn mà cũng từ tên đó Quận Linn cũng được đặt tên ông. Tiến sĩ Linn là một người hàng xóm và là bạn của gia đình Trung úy Moore từ thời họ là dân định cư ở Lãnh thổ Missouri.
Trong nhiều năm, Linn City là đối thủ thương mại và chính trị gây cấn của thành phố gần bên là Oregon City, nhưng nó gặp một loạt các khó khăn do người và tự nhiên gây ra, bao gồm cái chết của Moore vào tháng 9 năm 1857. Một trận lục lớn chấm dứt khu định cư của những người tiên phong tháng 11 năm 1861, khiến nhiều thành viên gia đình sống sót di tản ra khắp Tây Bắc Thái Bình Dương. Tuy nhiên, nhiều thập niên sau đó, khu làng khi xưa được tái phát triển thành một âu thuyền và khu công nghiệp; các công ty đời sau vẫn còn hoạt động đến bây giờ.
Thành phố West Linn hiện tại được tổ chức thành thành phố năm 1913 và nhập chung với thị trấn Willamette lân cận năm 1916 trong đó có những thị trấn/khu phát triển củ Bolton, Quận Multnomah, Sunset City, và West Oregon City.
Địa lý.
West Linn nằm ở vị trí (45.365201, -122.641024).
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 20,5 km² (7,9 mi²). 19,1 km² (7,4 mi²) là đất và 1,3 km² (0,5 mi²) hay 6.57% là nước.
West Linn nằm giữa sông Willamette và sông Tualatin có đồi núi nhô lên chập trùng, đôi khi thẳng dốc từ các bờ sông. Khu vực gần hai con sông nói chung là được định cư trước tiên, sau đó là phát triển lên các khu đồi bên trong.
Bán đảo Scandinavia

Bán đảo Scandinavia (Tiếng Việt: Bán đảo Xcan-đi-na-vi, dạng phiên âm khác: Xcăng-đi-na-vi) là bán đảo lớn nhất ở Châu Âu, tương đương lãnh thổ phần đất liền hiện nay của Na Uy, Thụy Điển và miền tây bắc Phần Lan.
Bán đảo Scandinavia dài 1.900 km, chỗ rộng đến 800 km. Diện tích 800 nghìn km². Dân số là 21,339,967 người (ước 2022). Bao bọc bởi các biển Barents, biển Na Uy, biển Bắc, biển Baltic, bờ phía tây và phía bắc cao, dốc và bị chia cắt mạnh mẽ bởi các fjord, bờ nam và phía đông thấp, lởm chởm đá, thuộc kiểu bờ vách dựng đứng. Phần lớn bán đảo là miền núi Scandinavia, độ cao trung bình 1.200 - 1.400 m, nhưng trên mặt vẫn còn lại các bề mặt san bằng rộng, người địa phương gọi là fande, nằm trên các độ cao khác nhau. Sườn đông của dãy núi Scandinavia đổ dốc thoải xuống miền đồng bằng có mạng lưới sông hồ dày đặc, trên đồng bằng còn nhiều dạng địa hình nguồn gốc sông băng như các dãy đồi băng tích, các khối đá trán cừu, các thung lũng sông băng cũ và nhiều hồ (Vänern, Mälaren, Vättern, v.v.). Ở phía bắc - đài nguyên và rừng lá kim; ở phía nam - rừng hỗn giao và rừng lá rộng. Khoáng sản: sắt, đồng, crom, than, chì, kẽm. Các quốc gia ở bán đảo Scandinavia: Thuỵ Điển, Na Uy, phần tây bắc của Phần Lan.
Carlos

Carlos là một tên gọi khá phổ biến trong tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha:
Sông Krông Ana

Sông Krông Ana là một phụ lưu của sông Serepôk và là một trong những con sông chính ở tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.
Sông Krông Ana là hợp lưu của một số dòng sông nhỏ hơn, như Krông Búk, Krông Pắc, Krông Bông, Krông Kmar, diện tích lưu vực 3.960 km², chiều dài dòng chính 215 km.
Sông có dòng chảy tương đối hiền hòa, không có ghềnh thác, đoạn hạ lưu thuộc Lắk – Buôn Trấp có độ dốc 0,25%, dòng sông gấp khúc gây lũ lụt hàng năm trên phạm vi khá rộng, đồng thời cũng bồi đắp phù sa tạo nên những cánh đồng màu mở ven sông. Đây là con sông có ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất nông nghiệp của tỉnh, nhất là cây lúa nước.
Sông Krông Nô

 
Sông Krông Nô hay còn gọi là Krông Knô là một trong những con sông lớn ở Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng. Sông bắt nguồn từ vùng núi cao Chư Yang Sin (&gt; 2.000m) chạy dọc ranh giới phía Nam sau đó chuyển hướng lên phía Bắc (ranh giới phía Tây) và nhập với sông Krông Ana để trở thành dòng Serepôk thác ghềnh. Tổng diện tích lưu vực sông là 3920 km² và chiều dài dòng chính là 156 km.
Krông Nô hiện đang là con sông ranh giới giữa hai tỉnh Lâm Đồng với Đắk Lắk và giữa Đắk Lắk với Đắk Nông, dọc theo con sông này là rất nhiều buôn làng người dân tộc bản địa với nhiều truyền thuyết về tên của dòng sông và vùng đất Krông Nô một huyện cùng tên thuộc tỉnh Đắk Nông.
Sông Ea H'leo

Sông Ea H’Leo là một trong những phụ lưu của sông Serepôk. Sông bắt nguồn trên địa phận xã Dliê Ya, huyện Krông Năng ở độ cao 800 m. Sông có chiều dài 143 km, chảy qua hai huyện Ea H'leo và Ea Súp trước khi hợp lưu vào sông Serepôk. Sông Ea H’Leo có một nhánh chính quan trọng là suối Ea Súp, trên dòng suối này hiện tại có hai công trình thủy lợi lớn là Hồ Ea Súp Hạ và Hồ Ea Súp Thượng.
Danh sách thống đốc Oregon

Bài này liệt kê cá các nhân đã phục vụ với tư cách là Thống đốc Oregon từ lúc thiết lập Chính quyền Lâm thời năm 1843 đến ngày nay.
Chính quyền Lâm thời (1843-1848).
Các cuộc họp tại Champoeg đã cho ra đời bản hiến pháp đầu tiên của Xứ Oregon, và một số các thỉnh nguyện thư xin trở thành lãnh thổ Hoa Kỳ. Những đạo luật theo sau cũng giúp bộ phận này trở thành chính quyền lâm thời cho vùng đất này. Ban hành chính đầu tiên của chính quyền là một uỷ ban được bầu gồm ba người được biết đến như là Ủy ban Hành chánh. Năm 1845, các cuộc bầu cử để chọn một hành chánh trưởng được tổ chức. Người đầu tiên tại Oregon giữ chức Thống đốc là George Abernethy, một thương gia nỗi bậc.
Thống đốc Lãnh thổ (1848-1859).
Oregon trở thành Lãnh thổ Hoa Kỳ năm 1848. Giống như đa số các chính quyền lãnh thổ Hoa Kỳ khác, Thống đốc lãnh thổ Oregon được Tổng thống Hoa Kỳ bổ nhiệm. Vì giao thông và liên lạc không đáng tin cậy và nhanh chóng như những phương tiện ngày nay nên có một khoảng thời gian một thống đốc rời chức vụ mà thống đốc mới vẫn chưa thể nhận chức được. Điều này đưa đến kết quả là một vài cá nhân địa phương phải lãnh trách nhiệm như một thống đốc lãnh thổ cho tới khi một hành chánh viên mới được bổ nhiệm và đến nhận chức.
Tam tự kinh

Tam Tự Kinh (chữ Hán: 三字經) là cuốn sách chữ Hán được soạn từ đời Tống, đến đời Minh, Thanh được bổ sung. Sách được dùng để dạy học cho học sinh mới đi học. Ở Việt Nam trước đây cũng dùng sách này. Nội dung cuốn sách hơn 1000 chữ, bố trí ba chữ một câu có vần. Hiện nay những người học chữ Hán cũng học nó để có số vốn 600 chữ để rồi tiếp tục học lên cao.
Lịch sử.
Ban đầu sách do Vương Ứng Lân (王應麟, 1223-1296) đời Tống biên soạn, sang cuối đời Tống được Âu Thích Tứ (區適子) biên soạn bổ sung thêm, sau đó sang đời Minh lại được Lê Trinh thêm vào, rồi đến đời Thanh lại viết thêm vào cho trọn lịch sử Trung Quốc.
Nội dung.
Sách được biên soạn để dạy vỡ lòng cho con trẻ thời Trung Quốc xưa. Nội dung rất phong phú, đề cập đến bản tính của con người lúc ban đầu là thiện, nhưng nhiễm những thói quen do hoàn cảnh môi trường nên dần mất bản tính ấy; cần phải chuyên cần, chăm chỉ học tập để duy trì bản tính thiện và trau dồi kiến thức. Mở đầu cuốn sách là đạo lý "Nhân chi sơ, tính bổn Thiện"... đến những đạo lý dạy dỗ làm người "Ngọc bất trác bất thành khí, nhân bất học bất tri lý", Tu tề, Đạo Hiếu, đối xử với anh em, bạn bè, từ đạo nghĩa cơ bản, xử thế, tam cương, ngũ thường.. Đến cả địa lý mặt trời, mặt trăng, và diễn biến lịch sử của Trung Quốc, qua từ ngữ ngắn gọn, súc tích có vần có điệu. Có thể dạy dỗ cho con trẻ có một khái niệm về cuộc sống, về đạo đức, và làm người.
Cuốn sách có thể chia ra làm 6 phần với những nội dung chính như sau:
1- Từ "Nhân chi sơ, tính bản thiện" (人之初，性本善) đến "Nhân bất học, bất tri nghĩa" (人不學，不知義): nói về bản tính của con người là thiện và về tầm quan trọng đối với việc dạy dỗ của người thầy và vấn đề học tập của con trẻ.
2- Từ "Vi nhân tử, phương thiếu thời" (為人子，方少時) đến "Thủ hiếu đệ, thứ kiến văn" (首孝弟，次見聞): dạy cho các em phải hiếu thảo với bố mẹ, hòa thuận với anh em.
3- Từ "Tri mỗ số, thức mỗ văn" (知某數，識某文) đến "Thử thập nghĩa, nhân sở đồng" (此十義，人所同): dạy những kiến thức phổ thông từ cách đếm đến thời tiết 4 mùa, ngũ hành, lục cốc, lục súc...
4- Từ "Phàm huấn mông, tu giảng cứu" (凡訓蒙，須講究) đến "Văn Trung Tử, cập Lão Trang" (文中子，及老莊): giới thiệu những sách kinh điển của Nho gia và các trước tác của Chư tử.
5- Từ "Kinh tử thông, độc chư sử" (經子通，讀諸史) đến "Tải trị loạn, tri hưng suy" (載治亂，知興衰): trình bày lịch sử phát triển và sự hưng vong của các triều đại Trung Quốc.
6- Từ "Độc sứ giả, khảo thực lục" (讀史者，考實錄) đến "Giới chi tai, nghi miễn lực" (戒之哉，宜勉力): giới thiệu những gương hiếu học điển hình cho các em noi theo.
Vườn Trung Hoa

Vườn Trung Hoa là những khu vườn nghệ thuật được xây dựng với mục đích làm cảnh phục vụ nhu cầu tham quan, du lịch có phong cách vườn cổ của Trung Quốc.
Đặc điểm.
Trong vườn cảnh Trung Hoa yếu tố đá và nước được coi trọng hơn cả. Ở đây có một số coi như là nét đặc trưng đó là các non bộ hùng vĩ soi mình xuống hồ nước với đường viền liễu rủ như trong những bức tranh thủy mặc. Những hành lang dài có mái che, những thủy đình giữa hồ với cầu đá khúc khuỷu, theo quan niệm người Trung Hoa, để tránh quỷ dữ vào nhà hoặc các lầu hóng mát, ngắm trăng...
Có các khu vườn cảnh điển hình cho phong cách này là các vườn cảnh cổ ở Tô Châu, Hàng Châu hay Cố Cung Bắc Kinh - Trung Quốc.
Tham khảo.
Và từ một số nguồn khác.
Vasily Andreyevich Zhukovsky

Vasily Andreyevich Zhukovsky (tiếng Nga: "Василий Андреевич Жуковский", 29 tháng 1 năm 1783 – 12 tháng 4 năm 1852) là nhà thơ, nhà phê bình, dịch giả người Nga, viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Sankt-Peterburg.
Tiểu sử và sự nghiệp.
Vasily Zhukovsky sinh ở làng Mishinsky, tỉnh Tula, là con ngoài giá thú của địa chủ Anafasy Ivanovich Bunin và một người hầu gốc Thổ Nhĩ Kỳ. Đứa bé lấy họ của Andrey Ivanovich Zhukovsky, người mà theo yêu cầu của Anafsy Bunin đã làm bố đỡ đầu. Vasily Zhukovsky được học ở trường pansion của Đại học Quốc gia Moskva, say mê hội họa, ngoại ngữ và trở thành một học trò xuất sắc nhất của trường. Trong thời gian này Vasily Zhukovsky đã viết văn, làm thơ và chịu sự ảnh hưởng của nhà thơ Nikolai Mikhailovich Karamzin. Năm 1802 ông in bản dịch "Elegy Written in a Country Church Yard" (Bài thơ nghĩa địa) của nhà thơ Thomas Gray gây được sự chú ý của dư luận. Năm 1804 ông in bản dịch từ tiếng Pháp cuốn "Don Quixote de la Mancha" của văn hào Miguel de Cervantes cũng được chào đón nồng nhiệt. Riêng bản dịch của bài "Elegy Written in a Country Church Yard", sau hơn 200 năm, vẫn chưa ai có thể dịch hay bằng Zhukovsky.
Năm 1808 ông được cử làm tổng biên tập của tờ tạp chí danh tiếng "Вестник Европы" (Tin châu Âu), nơi trước đấy ông từng in bản dịch của bài "Elegy Written in a Country Church Yard". Thời kỳ này ông viết nhiều, ngoài thơ, truyện, ông còn viết phê bình và giới thiệu cho nhiều cuốn sách. Những năm 1820–1830 ông dịch Friedrich Schiller, Johann Wolfgang von Goethe, Walter Scott, Lord Byron và cả tác phẩm "Слово о Полку Игореве" (Câu chuyện về cuộc hành binh Igor) ra tiếng Nga hiện đại. Năm 1842 ông bắt đầu dịch "Odyssey" của Homer (in năm 1848 và 1849). Nhà phê bình Vissarion Belinsky gọi Zhukovsky là "Cristoforo Colombo của nền văn học Nga". Aleksandr Sergeyevich Pushkin gọi Zhukovsky là "người vú nuôi" của các nhà thơ. Sau khi Pushkin viết xong trường ca "Руслан и Людмила", Zhukovsky tặng ông bức chân dung của mình có đề dòng chữ "Người thầy chiến bại tặng người học trò chiến thắng" (Победителю ученику от побежденного учителя).
Năm 1841, ở tuổi 58 Zhukovsky mới cưới vợ, là con gái của một người bạn, trẻ hơn ông 40 tuổi. Những năm cuối đời ông và gia đình sống ở Đức. Ông mất ở Baden-Baden, Đức năm 1852.
Boris Abramovich Slutsky

 
Boris Abramovich Slutsky (tiếng Nga: Борис Абрамович Слуцкий, 7 tháng 5 năm 1919 – 22 tháng 2 năm 1986) là một nhà thơ Nga Xô viết.
Tiểu sử.
Boris Slutsky sinh ở Slovyansk, Donbass (nay là Ukraina) trong một gia đình công nhân. Từ năm 1937 đến 1941 học Đại học luật, đồng thời học trường viết văn Maxim Gorky. Chiến tranh thế giới thứ hai xảy ra, ông ra trận, sau khi bị thương chuyển về làm việc ở tòa án binh. Ông sống ở Moskva, thuê nhà ở nhiều nơi, theo lời ông, thay đổi đến 22 địa chỉ. Đến đầu năm 1960 ông mới được cấp một phòng ở khu tập thể nằm trên Đại lộ Lomonosov.
Năm 1957 ông in tập thơ đầu tiên. Ngoài sáng tác thơ ông còn đóng vai trong một số bộ phim và viết phê bình đăng trên các báo, tạp chí. Thơ của Slutsky chủ yếu viết về chiến tranh, là những suy ngẫm về số phận những con người cùng thế hệ, thơ ông gần gũi với ngôn ngữ đời thường. Một phần đáng kể thơ, văn của ông chỉ được in sau năm 1987.
Apollon Aleksandrovich Grigoryev

Apollon Aleksandrovich Grigoryev (tiếng Nga: Аполлон Александрович Григорьев, 20 tháng 7 năm 1822 - 25 tháng 9 năm 1864) là một nhà thơ, nhà phê bình, dịch giả người Nga.
Tiểu sử.
Apollon Grigoryev sinh ở Moskva. Ông nội là một nông dân tỉnh lẻ lên Moskva làm công chức và phấn đấu lên tầng lớp quý tộc. Bố từng làm thư ký tòa thị chính thành phố. Apollon Grigoryev có được sự giáo dục tốt của gia đình, không cần học gymnazy (như trường phổ thông bây giờ) mà vào thẳng Đại học Moskva học khoa luật. Ông là người bảo vệ luận án tiến sĩ đầu tiên của khoa luật trường này. Trong những năm 1842-1843 ông làm việc ở thư viện trường, cuối năm 1843 làm thư ký Hội đồng Đại học Moskva, kết bạn với Afanasy Afanasievich Fet, Yakov Petrovich Polonsky, Vladimir Sergeyevich Solovyov. Họ thành lập nhóm văn học trong trường và thường xuyên đọc tác phẩm của mình trước công chúng.
Apollon Grigoryev bắt đầu in thơ từ năm 1843. Thời kỳ này ông viết nhiều thơ tình về một tình yêu không được đáp lại. Thất tình ông bỏ về Sankt-Peterburg làm việc hai năm ở Nghị viện. Trong thời gian 1848-1857 ông dạy luật ở một số trường đại học, năm 1850 tham gia tạp chí "Москвитянин" (Moskvityanin), trở thành nhà phê bình sân khấu nổi tiếng. Năm 1856 tạp chí này bị đóng cửa, ông được mời cộng tác với các tạp chí "Русскую беседу" và "Современник". Những năm 1852-1857 ông lại đau khổ vì một tình yêu không được đáp lại. Thời kỳ này ông viết được nhiều bài thơ mà Aleksandr Aleksandrovich Blok gọi là "những viên ngọc của thơ trữ tình Nga". Những năm 1857-1858 ông ra nước ngoài, sống ở Pháp, Ý. Trở về Nga, ôngtiếp tục cộng tác với các tờ tạp chí "Время" và "Эпоха" do Mikhail Dostoevsky làm chủ bút. Thời kỳ này ông viết nhiều hồi ký theo lời khuyên của Mikhail Dostoevsky. Những năm cuối đời ông sống trong cảnh nợ nần và nghiện rượu. Ông mất ở Sankt-Peterburg năm 1864.
Chủ nghĩa xã hội (định hướng)

Chủ nghĩa xã hội chỉ đến các khái niệm:
Aleksandr Trifonovich Tvardovsky

Aleksandr Trifonovich Tvardovsky (tiếng Nga: Александр Трифонович Твардовский; 21 tháng 7 năm 1910 – 18 tháng 12 năm 1971) là nhà thơ, nhà văn Nga Xô viết ba lần được tặng giải thưởng Stalin (1941, 1946, 1947), giải thưởng Lenin (1961), giải thưởng Nhà nước (1971) và là tổng biên tập tạp chí "Thế giới mới" (1950-1954, 1958-1970).
Tiểu sử.
Aleksandr Tvardovsky sinh ở làng Zagorye, tỉnh Smolensk trong gia đình một thợ rèn. Biết làm thơ từ nhỏ, từng học ở Đại học sư phạm Smolensk và tốt nghiệp Đại học văn, sử, triết học Moskva năm 1939. Năm 1931 in tập thơ "Путь к социализму" (Đường lên chủ nghĩa xã hội) và bắt đầu trở thành nhà thơ nổi tiếng sau khi in tập "Страны Муравии" (Xứ sở của kiến) vẽ ra một viễn cảnh về làng mới và ca ngợi chủ nghĩa tập thể. Năm 1941 in trường ca "Василий Тёркин" (Vasili Tyorkin) mà ngay cả những người không hề có cảm tình với văn học Xô Viết như nhà văn Ivan Alekseyevich Bunin (giải Nobel Văn học năm 1933) cũng đánh giá cao tác phẩm này. Vasili Tyorkin trở thành một nhân vật dân gian và năm 1946 được tặng giải thưởng Stalin (sau này đổi thành giải thưởng Nhà nước). Chuyện kể rằng trong một lần thi học kỳ ở Đại học văn, sử, triết học Moskva, Tvardovsky bắt được câu hỏi về trường ca "Страны Муравии" của mình, khi đó đã là một tác phẩm nổi tiếng được đưa vào giảng dạy ở nhà trường.
Năm 1950 Aleksandr Tvardovsky được bổ nhiệm làm tổng biên tập tạp chí "Thế giới mới" và trong một thời gian dài là tổng biên tập của tờ tạp chí quan trọng bậc nhất này. Năm 1962 Aleksandr Tvardovsky xin phép ban phụ trách văn học Đảng Cộng sản Liên Xô in "Один день Ивана Денисовича" (Một ngày của Ivan Denisovich) của nhà văn Alexandr Isayevich Solzhenitsyn (giải Nobel Văn học năm 1970), khi đang bị coi là nhà văn có vấn đề, càng làm cho tờ tạp tạp chí này nổi tiếng hơn. Năm 1970 ông bị bãi miễn chức tổng biên tập "Thế giới mới" vì tình trạng hai mặt của một cá nhân vừa là một cán bộ tư tưởng cao cấp của đảng, vừa là một người ngầm phản đối quan điểm chính thống. Aleksandr Tvardovsky là nhà thơ có sự ảnh hưởng đến nhiều nhà thơ, nhà văn nổi tiếng sau này bằng tác phẩm cũng như việc phát hiện và đăng tác phẩm của họ trên tạp chí "Thế giới mới" mà ông là tổng biên tập. Aleksandr Tvardovsky mất ở ngoại ô Moskva năm 1971.
Pyotr Andreyevich Vyazemsky

Pyotr Andreyevich Vyazemsky (tiếng Nga: Пëтр Андреевич Вяземский; 12 tháng 7 năm 1792 – 10 tháng 11 năm 1878) là một nhà thơ, nhà phê bình Nga.
Tiểu sử.
Pyotr Vyazemsky sinh ở Moskva trong một gia đình quý tộc lâu đời. Bố là một người học rộng, trong thư viện gia đình có 5000 đầu sách. Năm 1805-1806 học trường pansion ở Sankt-Peterburg. Năm 1807 trở về Moskva học với một giáo sư của Đại học Moskva. Bố mất, để lại cho Pyotr Vyazemsky một gia tài đồ sộ. Năm 1808 bắt đầu in thơ và viết một số bài phê bình. Trong cuộc chiến với Napoléon năm 1812, ông tham gia trận Borodino. Thời gian này bắt đầu kết bạn với Vasily Andreyevich Zhukovsky, Aleksandr Sergeyevich Pushkin, Davydov. Những năm 1817-1821 ông làm việc ở Warszawa trong một cơ quan ngoại giao. Đến cuối đời ông đạt đến những chức vụ cao trong thời Nga hoàng Aleksandr II.
Pyotr Vyazemsky bắt đầu hoạt động văn học như một người ngoại đạo nhưng thơ ca của ông đạt đến đỉnh cao, được coi là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca Nga thế kỷ vàng. Thơ của ông chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa cổ điển Pháp, ông cố gắng đổi mới ngôn ngữ văn học Nga và cũng đạt được một số thành công. Ngoài sáng tác thơ ông còn là nhà phê bình nổi tiếng. Bắt đầu từ tạp chí "Московский телеграф" của nhà văn Polevoi, sau đó là tạp báo "Литературная газета" của nhà thơ Denvig, và cuối cùng là tạp chí "Современник" của Pushkin. Sau cái chết của Pushkin, ông ngừng cộng tác với tạp chí "Современник" và thôi viết phê bình. Đến cuối đời ông quay lại viết một số hồi ký về những người nổi tiếng cùng thời. Pyotr Vyazemsky mất ở Baden-Baden (Đức) năm 1878, mai táng ở Sankt-Peterburg.
Stepan Petrovich Schipachev

Stepan Petrovich Schipachev (tiếng Nga: Степан Петрович Щипачёв; 26 tháng 12 năm 1898 – 31 tháng 12 năm 1979) là một nhà thơ Nga Xô Viết.
Tiểu sử.
Stepan Schipachev sinh ở làng Schipachi, tỉnh Sverdlovsk vùng Ural trong một gia đình nông dân, sớm mồ côi bố mẹ cậu bé phải bán hàng và làm công nhân từ nhỏ. Những năm 1919-1931 ông phục vụ trong quân đội. Năm 1923 in tập thơ đầu tiên ở Simferopol, vùng Crimea. Năm 1934 ông tốt nghiệp khoa văn trường Đại học giáo sư đỏ (Институт Красной профессуры). Thập niên 1930 là thời kỳ ông viết được nhiều bài thơ hay nhất. Ngoài thơ, ông còn viết truyện nhưng thể loại thành công nhất là thơ trữ tình. Năm 1939 ông tham gia giải phóng miền tây Ukraina. Những năm Chiến tranh thế giới thứ hai ông làm việc ở ngành xuất bản quân đội.
Stepan Schipachev được tặng nhiều huân, huy chương của nhà nước Liên Xô. Năm 1973 tuyển tập tác phẩm của ông gồm 3 tập được xuất bản. Thơ của ông được dịch ra nhiều thứ tiếng, trong đó có tiếng Việt.
Aleksandr Ivanovich Odoyevsky

 
Aleksandr Ivanovich Odoyevsky (tiếng Nga: Александр Иванович Одоевский; 26 tháng 11 năm 1802 – 15 tháng 8 năm 1839) là một nhà thơ Nga.
Tiểu sử.
Aleksandr Odoyevsky sinh ra trong một gia đình quý tộc ở Sankt-Peterburg. Từ nhỏ đã có được sự giáo dục tốt của gia đình, lớn lên phục vụ trong đội kỵ binh của Sa hoàng. Vì tham gia vào sự kiện ngày 14 tháng 12 năm 1825 của những người khởi nghĩa tháng Chạp bị đày đi vùng Siberi. Năm 1837 chuyển về vùng Kavkaz, gặp các nhà thơ Mikhail Yuryevich Lermontov và Nikolay Platonovich Ogarev.
Những bài thơ của ông viết trước năm 1825 đều bị thất lạc. Từ sau năm 1825 ông viết được nhiều bài thơ trữ tình nổi tiếng. Thơ của ông mang một vẻ hoài cảm với những tình cảm chân thành và những suy ngẫm triết lý, được nhà thơ Lermontov phát triển sau đó. Sinh thời ông chỉ in được một vở kịch ở tạp chí Современник (Người đương thời) và một tập thơ, chỉ đến năm 1883 tuyển tập tác phẩm cùng với tiểu sử của ông mới được xuất bản.
Anton Antonovich Delvig

Anton Antonovich Delvig (tiếng Nga: Анто́н Анто́нович Де́львиг; 6 tháng 8 năm 1798 – 14 tháng 1 năm 1831) là nhà thơ Nga, bạn thân của Aleksandr Sergeyevich Pushkin.
Tiểu sử.
Anton Delvig sinh ở Moskva trong một gia đình quý tộc. Đầu tiên học ở trường pansion, sau đó học Tsarskoye Selo Lyceum cùng với Pushkin. Anton Delvig lười học nhưng biết làm thơ từ rất sớm và năm 1814 đã in thơ ở tạp chí Вестник Европы. Ông từng làm việc ở Bộ tài nguyên, Bộ tài chính, sau đó làm ở Thư viện Hoàng gia và cuối cùng làm ở Bộ nội vụ nhưng ở đâu ông cũng nổi tiếng là một người không yêu thích công việc của mình. Năm 1825 ông cưới vợ, trong gia đình thường tổ chức những buổi dạ hội văn thơ và âm nhạc mà những bạn bè của ông, là những nhà văn, nhà thơ nổi tiếng thường góp mặt. Cũng trong thời gian này ông tham gia hoạt động xuất bản, in nhiều hợp tuyển văn thơ có giá trị.
Di sản văn học của ông không lớn, cũng như trong mọi công việc, trong thơ ca ông cũng nổi tiếng là một người lười viết, tuy nhiên, nhiều bài thơ trữ tình của ông dành cho ông một vị trí trong các nhà thơ lớn của thế kỷ vàng của thơ Nga. Đối với những người nghiên cứu lịch sử văn học thì ông là người bạn thân của Pushkin mà trong một bức thư Pushkin viết: "...Chẳng có ai trên đời này thân thiết hơn với tôi bằng Delvig... Thiếu Delvig thì chúng tôi chắc chắn là những kẻ mồ côi".
Anton Delvig mất ở Sankt-Peterburg.