Giáo phận Thanh Hóa

 
Giáo phận Thanh Hóa (tiếng Latinh: "Dioecesis de Thanh Hoa") là một giáo phận Công giáo tại Miền Trung Việt Nam. Giáo phận này có diện tích 11.168 km², tương ứng với toàn bộ tỉnh Thanh Hóa, với 147.585 giáo dân (2018), chiếm 3,4% dân cư trong tổng số dân địa phương là 4.291.000 người. Giáo phận Thanh Hóa hiện được quản nhiệm bởi Giám mục Giuse Nguyễn Đức Cường (từ 2018).
Lịch sử.
Xứ Thanh được các thừa sai Dòng Tên truyền giáo, khởi đầu với hai thầy cả Alexandre de Rhodes người Avinhon và Pedro Marques người Bồ Đào Nha cập bến Cửa Bạng (nay thuộc giáo xứ Ba Làng) năm 1627. Thư của thầy giảng Bentô Thiện gửi thầy cả Giovanni Filippo de Marini ghi rằng: "Thanh Hoá xứ được hai mươi nhà thánh". Hội Thừa sai Paris sau đó đảm nhận việc truyền giáo tại vùng đất này. 
Hạt Đại diện Tông Tòa (Địa phận) Thanh Hóa được thành lập vào ngày 7 tháng 5 năm 1932, tách ra từ Hạt Đại diện Tông Tòa Phát Diệm. Địa bàn Địa phận bấy giờ gồm 2 tỉnh Thanh Hóa và Sầm Nưa (Lào) với diện tích khoảng 21.000km2, dân số khoảng 1,5 triệu người, trong đó có 4,4 vạn giáo dân bao gồm cả 7.000 người thuộc các dân tộc thiểu số. Lúc ấy nếu không tính 5 xứ thuộc Châu Lào, giáo phận chỉ có 18 giáo xứ, với 16 thừa sai, 48 linh mục Việt Nam, 82 thầy giảng, một ký túc xá của Dòng Đức Bà Truyền giáo, một Tu viện Dòng Kín Camêlô.
Năm 1952, vùng Sầm Nưa được nhập về Địa phận Tông tòa Viêng Chăn. Địa phận Thanh Hóa từ thời điểm này có diện tích cho đến ngày nay. Năm 1960, Tòa Thánh nâng cấp tất cả các Hạt đại diện Tông Tòa (địa phận) tại Việt Nam lên hàng giáo phận. Địa phận Thanh Hóa trở thành giáo phận, với vị giám mục tiên khởi là Giám mục Phêrô Phạm Tần, Phó Đại diện Tông Tòa và lúc đó là Giám quản Tông Tòa Địa phận Thanh Hóa. Ông không được tấn phong giám mục cho đến năm 1975.
Danh sách các giáo xứ.
Địa giới giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Hưng Hóa và giáo phận Phát Diệm, phía nam giáp giáo phận Vinh, phía đông giáp vịnh Bắc Bộ, phía tây giáp Hạt Đại diện Tông tòa Viêng Chăn (Lào).
Giáo hạt Ba Làng.
Giáo hạt Ba Làng gồm 7 giáo xứ nằm trên phần phía đông thị xã Nghi Sơn, xếp theo ABC:
Giáo hạt Chính Tòa.
Giáo hạt Chính Tòa gồm 16 giáo xứ, nằm trên địa bàn thành phố Thanh Hóa, thành phố Sầm Sơn và các huyện Đông Sơn, Quảng Xương, Triệu Sơn, xếp theo ABC:
Giáo hạt Hữu Lễ.
Giáo hạt Hữu Lễ gồm 17 giáo xứ nằm trên địa bàn các huyện Thiệu Hóa, Thọ Xuân, Thường Xuân và một phần nhỏ các huyện Thạch Thành, Yên Định, xếp theo ABC:
Giáo hạt Kẻ Bền.
Giáo hạt Kẻ Bền gồm 21 giáo xứ nằm trên địa bàn các huyện Thạch Thành, Vĩnh Lộc, Yên Định, xếp theo ABC:
Giáo hạt Ngọc Đỉnh.
Giáo hạt Ngọc Đinh gồm 13 giáo xứ nằm trên địa bàn thị xã Bỉm Sơn và các huyện Hà Trung, Hậu Lộc, Hoằng Hóa, xếp theo ABC:
Giáo hạt Tam Tổng.
Giáo hạt Tam Tổng gồm 12 giáo xứ nằm trên địa bàn huyện Nga Sơn, xếp theo ABC:
Giáo hạt Thái Yên.
Giáo hạt Thái Yên gồm 9 giáo xứ nằm trên địa bàn các huyện Như Thanh, Như Xuân, Nông Cống và phần phía tây thị xã Nghi Sơn, xếp theo ABC:
Giáo hạt Phong Ý.
Giáo hạt Phong Ý gồm 5 giáo xứ nằm trên địa bàn các huyện Cẩm Thủy, Thạch Thành, Bá Thước, Ngọc Lặc, Mường Lát, Quan Sơn, Quan Hóa, xếp theo ABC:
1.Giáo xứ Bằng Phú - Thôn Bằng Phú, xã Thạch Bình, Huyện Thạch Thành
2.Giáo xứ Dương Giao - Thôn Đại Dương, xã Thạch Đồng, Huyện Thạch Thành
3.Giáo xứ Lâm Sa - Thị trấn Cành Nàng, huyện Bá Thước
4.Giáo xứ Ngọc Đường - Thôn Vân Ngọc, xã Cẩm Long, huyện Cẩm Thủy
5.Giáo xứ Phong Ý - Thị trấn Phong Sơn, huyện Cẩm Thủy
Các danh địa trong giáo phận.
Nhà thờ chính tòa và Tòa Giám mục.
Tòa giám mục của giáo phận đặt tại số 50 Nguyễn Trường Tộ, thành phố Thanh Hóa. 
Các đời Giám mục quản nhiệm.
Ghi chú: