vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Vụ nổ Halifax

Vụ nổ Halifax là vụ nổ xảy ra ngày 6 tháng 12 năm 1917, tại Halifax, Nova Scotia, Canada khi một tàu hàng Pháp, chở đầy thuốc nổ chiến tranh, gặp tai nạn với một tàu Na Uy tại "Eo hẹp" ("the Narrows") của cảng Halifax. Khoảng 1500 người đã thiệt mạng ngay tức khắc, 500 người khác chết ngay sau đó bởi những vết thương do mảnh vỡ, lửa, nhà sập và trên 9000 người bị thương. Đây là vụ nổ nhân tạo lớn nhất cho tới khi vụ thử bom nguyên tử đầu tiên được thực hiện năm 1945 và là một trong những vụ nổ phi hạt nhân lớn nhất cho đến nay. ngày nay , vụ nổ lớn nhất thuộc về bom sa hoàng của Nga.
Diễn biến.
Vào sáng ngày 6 tháng 12 năm 1917, tàu chở hàng SS Mont-Blanc của Pháp đã va chạm với tàu SS Imo của Na Uy ở vùng biển Halifax, Nova Scotia, Canada. Mont-Blanc, chất đầy chất nổ, bốc cháy và phát nổ, tàn phá quận Richmond của Halifax. 1.782 người đã thiệt mạng, phần lớn ở Halifax và Dartmouth, do vụ nổ, mảnh vỡ, hỏa hoạn hoặc các tòa nhà bị sập và ước tính có khoảng 9.000 người khác bị thương. Vụ nổ là vụ nổ lớn nhất do con người tạo ra vào thời điểm đó, giải phóng năng lượng tương đương khoảng 2,9 kiloton TNT (12 TJ).
Mont-Blanc theo lệnh của chính phủ Pháp vận chuyển hàng hóa của cô từ Thành phố New York qua Halifax đến Bordeaux, Pháp. Vào khoảng 8:45 sáng, nó va chạm ở tốc độ thấp, khoảng một hải lý (1,2 dặm / giờ hoặc 1,9 km/h), với chiếc Imo không tải, do Ủy ban Cứu trợ ở Bỉ thuê để nhận hàng cứu trợ ở New York . Trên tàu Mont-Blanc, vụ va chạm đã làm hư hỏng các thùng benzol được cất giữ trên boong, làm rò rỉ hơi bốc cháy do tia lửa từ vụ va chạm, gây ra ngọn lửa trên tàu nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát. Khoảng 20 phút sau lúc 9:04:35 sáng, Mont-Blanc phát nổ.
Gần như tất cả các cấu trúc trong bán kính 800 mét (nửa dặm), bao gồm cả cộng đồng Richmond, đã bị phá hủy.[3] Một cơn sóng áp lực làm gãy cây cối, uốn cong đường ray sắt, phá hủy các tòa nhà, tàu mắc cạn (bao gồm cả Imo, bị sóng thần sau đó đánh dạt vào bờ), và các mảnh vỡ của Mont-Blanc rải rác hàng km. Bên kia bến cảng, ở Dartmouth, cũng có thiệt hại trên diện rộng. Một cơn sóng thần do vụ nổ tạo ra đã quét sạch cộng đồng của Quốc gia đầu tiên Mi'kmaq, những người đã sống ở khu vực Tufts Cove trong nhiều thế hệ.
Các nỗ lực cứu trợ bắt đầu gần như ngay lập tức và các bệnh viện nhanh chóng chật kín. Các chuyến tàu cứu hộ bắt đầu đến vào ngày xảy ra vụ nổ từ khắp Nova Scotia và New Brunswick trong khi các chuyến tàu khác từ miền trung Canada và đông bắc Hoa Kỳ bị cản trở bởi bão tuyết. Việc xây dựng những nơi trú ẩn tạm thời để làm nơi ở cho nhiều người vô gia cư đã bắt đầu ngay sau thảm họa. Cuộc điều tra tư pháp ban đầu cho thấy Mont-Blanc phải chịu trách nhiệm về thảm họa, nhưng kháng cáo sau đó xác định rằng cả hai con tàu đều phải chịu trách nhiệm. Ở North End, có một số đài tưởng niệm các nạn nhân của vụ nổ
Lebensraum

 
 (tiếng Đức cho "môi trường sống", "không gian sống" hoặc "không gian sinh tồn") là một trong những quan niệm chính trị chủ yếu của Adolf Hitler, và là một cương lĩnh quan trọng trong hệ tư tưởng Quốc xã. Nó có chức năng như một động cơ thúc đẩy các chính sách bành trướng của Đức Quốc xã, với mục tiêu cung cấp thêm không gian cho sự phát triển của dân số Đức, cho một nước Đức mạnh hơn. Trong quyển "Mein Kampf" của Hitler, ông ta đã bày tỏ lòng tin của mình một cách chi tiết rằng người Đức cần "Lebensraum" ("không gian sống", đó là đất và nguyên liệu thô), và nó có thể được tìm thấy ở phương Đông. Giết, trục xuất, hoặc nô dịch hóa người Ba Lan, Nga, và những nhóm người Slav khác (những chủng tộc bị coi là yếu kém hơn) và phục hồi số người đã mất bằng cách đưa dân Đức vào sinh sống đã là một chính sách công khai của những người Quốc xã. Toàn bộ cư dân thành thị sẽ bị tiêu diệt bằng cách bỏ đói, từ đó tạo ra thặng dư nông nghiệp để nuôi nước Đức.
Trong quyển "Mein Kampf", Hitler đã bày tỏ quan điểm của mình rằng lịch sử là một cuộc đấu tranh không giới hạn đến chết giữa các chủng tộc. Kế hoạch chinh phục Lebensraum của ông ta có quan hệ mật thiết với quan điểm phân biệt chủng tộc và niềm tin của ông ta vào chủ nghĩa Darwin xã hội. Chủ nghĩa phân biệt chủng tộc không phải là một khía cạnh cần thiết của đường lối chính trị bành trướng nói chung, và cũng không phải là hàm ý căn nguyên của thuật ngữ "Lebensraum". Tuy nhiên, dưới thời Hitler, thuật ngữ này biểu hiện một chủ nghĩa bành trước đặc biệt, mang tính phân biệt chủng tộc.
Jaap Stam

Jakob "Jaap" Stam (sinh 17 tháng 7 năm 1972 tại Kampen, Hà Lan) là một cựu cầu thủ bóng đá người Hà Lan. Biệt hiệu của anh là "De rots van Kampen" ("Hòn đá của Kampen"). Anh được bầu là hậu vệ tốt nhất của Champions League năm 1999 và 2000.
Mùa bóng 1998-1999, Stam đã cùng Manchester United lập "cú ăn ba" khi giành được Cúp C1 châu Âu, vô địch ngoại hạng Anh và Cúp FA.
Sự nghiệp câu lạc bộ.
Thời gian đầu.
Stam khởi đầu sự nghiệp tại câu lạc bộ nghiệp dư ở địa phương DOS Kampen. Ngày 15 tháng 8 năm 1992, Stam có trận đấu chuyên nghiệp đầu tiên trong màu áo FC Zwolle ở trận hoà 1-1 với SC Heracles tại giải hạng hạng Nhất của Hà Lan. Anh thường xuyên có mặt trong đội hình xuất phát của câu lạc bộ và chuyển tới câu lạc bộ Cambuur Leeuwarden thi đấu ở giải Ngoại hạng vào mùa giải tiếp theo. Do đội bóng bị xuống hạng ngay mùa đó nên Stam lại quay trở lại chơ ở giải hạng Nhất. Hai mùa bóng chơi ở Cambuur là bước đệm để anh đến với Willem II ở giải Ngoại hạng. Tại Willem II anh nhanh chóng gây được ấn tượng. Chiến thắng đầy bất ngờ 1-0 của Willem II trước Ajax đã giúp Stam đến được PSV Eindhoven ngay trong mùa bóng đó và có được Cúp Quốc gia Hà Lan cùng PSV, danh hiệu chính thức đầu tiên của anh.
PSV.
Đầu mùa bóng 1996-97, Stam có được danh hiệu thứ hai với PSV Eindhoven khi cùng câu lạc bộ giành được "Siêu Cúp Hà Lan" ("Cúp Johan Cruijff)". Họ cũng giành luôn được chức vô địch Hà Lan năm đó. Stam là cầu thủ chủ chốt của câu lạc bộ và giành luôn danh hiệu "Cầu thủ xuất sắc nhất Hà Lan" trong năm đó.
Năm 1997 một lần nữa anh cùng PSV đoạt "Siêu Cúp Hà Lan". Anh trở thành cầu thủ Hà Lan và cũng là hậu vệ đắt giá nhất trong lịch sử khi Manchester United mua anh với giá 36 triệu ƒ.
Manchester United.
Stam trải qua 3 mùa bóng tại Manchester United và có được 3 chức vô địch Premierships, một FA Cup, một Cúp Liên lục địa và một Champions League với câu lạc bộ.
Trong mùa bóng 2001-02, Stam bị chuyển nhượng tới Lazio của Ý một cách gây tranh cãi, sau khi huấn luyện viên Manchester United Alex Ferguson đã rất tức giận với những lời lẽ của Stam trong cuốn tự truyện "Head to Head". Sự ra đi chóng vánh này đã đặt ra một bài toán khó khăn với Ferguson về hàng thủ của Manchester United, khi hàng thủ được xây dựng quanh Stam. Roy Keane thường xuyên phải lùi về để hỗ trợ phòng thủ. Bàn thắng duy nhất của Stam ghi cho Manchester United là bàn thắng cuối cùng trong chiến thắng 6-2 trước Leicester City.
Đội tuyển quốc gia Hà Lan.
Anh đã chơi cho Hà Lan 67 trận và ghi được 3 bàn thắng
Hồ Nhĩ Hải

 
Hồ Nhĩ Hải (tiếng Trung: 洱海, ěrhǎi) trông giống như một cái tai. Nó là một hồ trên núi cao ở miền tây nam Trung Quốc, trong địa phận tỉnh Vân Nam, cách Côn Minh khoảng 265 km (165 dặm) về phía tây tây bắc, tính theo đường chim bay. Hồ Nhĩ Hải còn được biết đến dưới tên gọi "Diệp Du Trạch", "Côn Di Xuyên", "Tây Nhị Hà" trong thời kỳ cổ đại. Nó là một trong số 16 hồ thuộc khu bảo hộ tự nhiên cấp quốc gia của Trung Quốc. Trong bài này, từ đây trở đi dùng tên gọi chính xác của nó là hồ Nhị Hải.
Đặc điểm.
Hồ Nhĩ Hải nằm trên độ cao 1.972 m trên mực nước biển. Về kích thước, theo chiều bắc-nam hồ dài 40 km và theo chiều đông-tây hồ rộng trung bình khoảng 7–8 km. Nó chiếm diện tích khoảng 250 km², làm cho nó là hồ lớn thứ hai trên cao nguyên tại Trung Quốc, chỉ sau hồ Điền Trì (298 km²). Chu vi của nó đạt tới 116 km, độ sâu trung bình khoảng 11 m, độ sâu tối đa tới 20 m và tổng dung tích chứa nước đạt tới 2,5-2,82 tỷ m³.
Phía tây hồ Nhĩ Hải là Thương Sơn (苍山), phía đông có Ngọc Án Sơn (玉案山) bao quanh. Nó bắt đầu từ hương Giang Vĩ, huyện Nhĩ Nguyên ở phía cực bắc và kết thúc tại thành phố Đại Lý ở phía tây nam, nhận nước từ sông Di Tư (弥苴) và sông Di Tỳ (弥茨) ở phía bắc, sông Ba La (波罗) ở phía đông nam và khoảng 18 sông suối nhỏ từ dãy núi Thương Sơn. Diện tích lưu vực của nó khoảng 2.565 km². Sông Dạng Giang (漾江) là chỗ thoát ra của hồ ở phía tây nam và cuối cùng nó đổ vào sông Lan Thương (tức sông Mê Kông).
Lịch sử.
Hồ Nhĩ Hải là một hồ do đứt đoạn trong kiến tạo sơn hình thành.
Hồ Nhĩ Hải đã từng được sử dụng như là khu vực chăn nuôi hươu nai của vương quốc Nam Chiếu.
Du lịch.
Từ xưa, người ta đã khái quát về hồ Nhĩ Hải là "tam đảo, tứ châu, ngũ hồ, cửu khúc" (ba đảo, bốn cù lao, năm hồ, chín đoạn uốn cong).
Tam đảo là: Kim Thoa đảo (đảo Thoi Vàng), đảo Ngọc Kỷ, đảo Xích Văn.
Tứ châu là: Thanh Toa Tị châu, Đại Quán Phanh châu (大鹳淜洲), Uyên Ương châu, Mã Liêm châu
Ngũ hồ là: hồ Thái, hồ Liên Hoa, hồ Tinh, hồ Thần, hồ Chử.
Cửu khúc là: Liên Hoa khúc, Đại Quán khúc, Phan Ki khúc, Phượng Dực khúc, La Thì khúc, Ngưu Giác khúc, Ba khúc, Cao Cử khúc, Hạc Chứ khúc.
Nghề đánh bắt cá.
Hồ Nhĩ Hải là nguồn cung cấp thực phẩm quan trọng cho người dân địa phương (người Bạch), những người nổi tiếng vì phương pháp đánh bắt cá của mình: họ huấn luyện chim cốc bắt cá. Những con chim bị ngăn không cho nuốt cá vào bụng bằng cách đeo vòng cổ cho chúng.
Bưởi chùm

Bưởi chùm hay còn gọi là bưởi đắng, bưởi bồ đào, bưởi nho (dịch theo từ tiếng Anh: "grapefruit", trong đó "bồ đào" là từ Hán-Việt có nghĩa là "nho") (danh pháp hai phần: Citrus × paradisi) là một loài cây cận nhiệt đới thuộc chi Cam chanh ("Citrus") được trồng để lấy quả.
Thành phần dinh dưỡng.
Vỏ bưởi màu vàng, ruột sắc hồng hay đỏ vì nhiều lycopen vốn có công dụng chống oxy hóa giúp sức khỏe. Ngay cả hột bưởi cũng có ít nhiều hóa chất chất chống oxy hóa.
Bưởi chùm còn cung cấp nguồn vitamin C, xơ và pectin dồi dào.
Khoa học cho thấy bưởi chùm có thể giúp giảm lượng cholesterol trong máu.
Tinh chất hạt bưởi chùm (GSE) có thể có năng tính mạnh chống khuẩn và nấm tuy nhiên tác dụng này chưa được xác định vì chất paraben mà nhà nông xịt lên bưởi để cất giữ trái được lâu hơn cũng có tác năng chống nấm.
Bưởi chùm còn dùng trong phương thức giảm cân dựa trên giả thuyết ăn bưởi có thể giúp cơ thể tiêu được chất béo vì bưởi có chỉ số glyceme thấp.
Nghiên cứu năm 2007 phát hiện sự tương tác giữa việc ăn bưởi thường xuyên (tương đương với 1/4 trái hằng ngày) có liên quan đến bệnh ung thư vú. Tỷ lệ ung thư tăng khoảng 30% với giới phụ nữ sau tuổi mãn kinh vì bưởi giảm hiệu quả của enzym CYP3A4 khiến lượng estrogen trong huyết tương tăng lên.
Tuy nhiên, sau đó một công bố khác chỉ ra rằng không có mối liên hệ nào giữa việc sử dụng bưởi chùm hay nước ép bưởi chùm có liên quan đến ung thư.
K’ny

K’ny hay K'ni là nhạc cụ dây có cung vĩ của nhiều dân tộc sống ở vùng Bắc Tây Nguyên, Việt Nam, phổ biến rộng rãi trong cộng đồng Ba Na, Gia Rai, Xơ-đăng và Rơ Ngao... Nó có nhiều tên gọi khác nhau tùy theo dân tộc. Người Cà Dong gọi là K’ny là Rơ đoong, người Rơ Măm gọi là Rơ ruội, người Hà Lang gọi là Brõ Mâm...
Cấu tạo.
Thân đàn K’ny là một ống nứa nhỏ hay một cành gỗ tròn, thẳng, dài khoảng 50 đến 70 cm và có đường kính từ 2 đến 3 cm. Phần trên thân ống có một lỗ để cắm trục gỗ xuyên qua mắc dây đàn. Phần dưới thân ống có một miếng gỗ khoảng 1 cm, gắn bằng sáp ong để làm ngựa đàn. Đàn K’ny chỉ có dây mắc vào trục và mấu gỗ dưới gốc đàn. Ngày xưa người ta dùng dây đàn bằng dây móc hay xơ dứa se, ngày nay dùng dây kim loại tách từ phanh xe đạp.
K’ny không có bộ dây tăng âm, tiếng đàn phát ra là do dây rung. Cung vĩ là một mảnh nứa cạ vào dây, làm dây rung lên phát ra âm thanh. Trên thân đàn k’ny nguyên thủy có 4 núm bằng sáp ong là 4 phím đàn. Về sau người ta cải tiến nhạc cụ này gắn nhiều phím hơn và thêm 1 dây đàn nữa.
K’ny có âm sắc giống tiếng mèo kêu. Muốn có âm trầm người ta phải kết hợp tay bấm và vòm hàm mở ra (âm "o" hoặc âm "a"). Muốn có âm cao vòm hàm phải khép lại (âm "e") và tay bấm phải chạy xuống dưới. K’ny có âm thanh rất nhỏ, âm vực hẹp trong vòng 1 quãng bốn hoặc quãng năm. Tuy nhiên, ta có thể tạo âm nguyên hoặc nửa âm trên một dây đàn.
Để khuếch đại âm thanh người ta dùng một dây tơ, dây dù hoặc dây cước nylon, buộc một đầu sợi dây này thật chặt vào dây đàn, đầu kia buột vào một mảnh mo măng tre hình tròn (hoặc mảnh nhôm hay nhựa PVC). Người chơi phải ngậm mảnh hình tròn này trong miệng, làm sao phải giữ cho dây tơ căng và mặt trong của mảnh tròn này sát với 2 hàm răng. Khi kéo đàn dây sẽ rung lên, chuyển chấn động sang dây tơ rồi đến mảnh mo măng tre và vang trong khoang miệng của người kéo đàn. Người chơi phải thay đổi khẩu hình để có âm thanh khác nhau, giống như tiếng mèo kêu ngoao ngoao.
Sử dụng.
Kỹ thuật chơi đàn k’ny giống như kéo đàn nhị. Tay trái cầm thân đàn, những ngón tay bấm lên dây đàn. Tay phải cầm cung vĩ cạ vào dây đàn. Nói thì dễ song để diễn k’ny tốt rất khó, bởi nó đòi hỏi người chơi phải bấm nốt chuẩn xác, kéo cung vĩ phù hợp với bài nhạc và sử dụng khẩu hình, khoang miệng điêu luyện, làm sao để tiếng đàn như tiếng hát.
Theo truyền thống của người dân tộc, k’ny do nam giới sử dụng. Họ chỉ chơi nhạc cụ này trong nhà Rông hoặc nơi chòi rẫy, bởi vì họ tin rằng k’ny là tiếng nói của thần linh, nên không sử dụng trong nhà.
Họ Cá chép

Họ Cá chép (danh pháp khoa học: Cyprinidae, được đặt tên theo từ "Kypris" trong tiếng Hy Lạp, tên gọi khác của thần Aphrodite), bao gồm cá chép và một số loài có quan hệ họ hàng gần như cá giếc, cá trôi, cá anh vũ, cá mè vinh v.v...
Đặc trưng.
Các loài cá trong họ này có lẽ có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, châu Phi và đại lục Á-Âu. Loài có kích thước lớn nhất đã biết trong họ này là cá hô ("Catlocarpio siamensis"), có thể dài tới 3 m (10 ft). Loài lớn nhất tại Bắc Mỹ là "Ptychocheilus lucius" dài tới 1,83 m (6 ft). Ngược lại, nhiều loài nhỏ hơn 5 cm (2 inch); và loài cá nước ngọt nhỏ nhất là "Danionella translucida" ở Myanma cũng thuộc họ Cá chép nghĩa rộng, chỉ dài tối đa 12 mm. Tất cả các loài trong họ này đều là cá đẻ trứng và hành vi sinh sản của phần lớn các loài là không bảo vệ trứng, tuy nhiên, có một số ít loài làm tổ và/hoặc bảo vệ trứng.
Tầm quan trọng.
Họ Cá chép là họ cá thực phẩm có tầm quan trọng cao, chúng được đánh bắt và nuôi thả tại nhiều quốc gia ở châu Âu và châu Á. Tại các quốc gia không có biển, cá dạng cá chép thường là các loài cá thực phẩm chủ yếu, mặc dù sự thịnh hành các dạng cá đông lạnh không quá đắt tiền đã làm giảm tầm quan trọng của cá dạng cá chép so với trước đây. Tuy nhiên, trong một số khu vực thì chúng vẫn là phổ biến trong việc cung cấp thực phẩm cũng như để câu cá giải trí, và vì thế chúng đã được nuôi thả trong các ao hồ một cách có chủ định trong nhiều thế kỷ vì các lý do này.
Một vài loài cá dạng cá chép đã được đưa vào các vùng nước bên ngoài khu vực phân bố tự nhiên của chúng nhằm mục tiêu cung cấp thực phẩm, thể thao, hay kiểm soát sinh học đối với một số loài dịch hại. Chẳng hạn, cá chép và cá trắm cỏ là quan trọng nhất trong số này tại khu vực Florida. Trong một số trường hợp, chúng lại trở thành loài xâm hại và cạnh tranh với các loài cá bản địa hay hủy hoại môi trường, ví dụ cá chép có thể sục sạo tại các bờ ao hồ, làm giảm độ trong của nước và gây khó khăn cho sự phát triển của các loài thực vật thủy sinh
Một loạt các loài cá dạng cá chép là các loài cá cảnh quan trọng trong các bể cảnh, trong đó đáng chú ý có cá vàng, được nhập khẩu lần đầu tiên vào châu Âu khoảng năm 1728 nhưng đã được người Trung Quốc nuôi trước đó rất lâu. Các loại cá cảnh phổ biến khác còn có cá đòng đong ("Puntius" spp.), cá ngựa vằn ("Danio" spp.) và cá lòng tong ("Rasbora" spp.).
Cá ngựa vằn ("Danio rerio") là động vật nghiên cứu tiêu chuẩn trong các hoạt động nghiên cứu di truyền học phát triển.
Phân loại.
Họ Cá chép nghĩa rộng là họ cá nước ngọt lớn nhất, với khoảng 3.155 loài cá dạng cá chép. Kể cả khi chia nhỏ thì họ Cá chép nghĩa hẹp vẫn chứa khoảng 1675 loài. Phân chia dưới đây là của họ Cyprindae nghĩa hẹp. 
Phát sinh chủng loài.
Năm 2016, Stout đã phân chia và sắp xếp lại họ Cyprinidae nghĩa rộng ("sensu lato") thành họ Cyprinidae nghĩa hẹp ("sensu stricto") và một loạt các họ khác; bao gồm Danionidae, Paedocyprididae, Sundadanionidae, Xenocyprididae, Acheilognathidae, Gobionidae, Tanichthyidae và Leuciscidae.
Cây phát sinh chủng loài dưới đây vẽ cho họ Cyprinidae nghĩa hẹp ("sensu stricto").
Hoàng cầm

Hoàng cầm (danh pháp khoa học: Scutellaria baicalensis) là loài cây thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae).
Miêu tả.
Hoàng cầm là một loài cây thảo sống lâu năm (đa niên), cao 20–50 cm, có rễ phình to thành chùy. Thân mọc đứng, vuông, phân nhánh. Lá mọc đối, cuống ngắn hoặc không cuống. Hoa mọc ở đầu cành, có màu lam tím. Cánh hoa có hai môi, bốn nhị, bầu có bốn ngăn.
Vị thuốc hoàng cầm ("Radix Scutellariae") được làm từ rễ phơi hay sấy khô của cây hoàng cầm có màu vàng sẫm nên cây này được gọi là hoàng cầm ().
Phân bố.
Hoa Bắc, bán đảo Triều Tiên.
Patrick Kluivert

Patrick Stephan Kluivert (sinh 1 tháng 7 năm 1976 ở Amsterdam) là một cầu thủ bóng đá quốc tế người Hà Lan. Mẹ của anh từ Curaçao và cha của anh từ Suriname.
Kluivert trưởng thành từ lò đào tạo tài năng trẻ của câu lạc bộ Ajax Amsterdam, anh gia nhập câu lạc bộ khi còn là học sinh. Năm anh 19 tuổi, anh đã trở thành trụ cột của CLB Ajax Amsterdam và Đội tuyển Hà Lan. Trong trận chung kết Cúp C1 châu Âu, giữa Ajax và AC Milan. Ajax giành chiến thắng 1-0 nhờ bàn thắng duy nhất của Kluivert. Năm 2004, anh có tên trong bảng xếp hạng của FIFA 100, đây là bảng danh sách gồm 125 cầu thủ vĩ đại nhất còn sống, được chọn bởi Pelé, là một phần của lễ kỉ niệm một trăm năm của FIFA.
Thống kê.
"Chú thích":
Chi Cách

Chi Cách (danh pháp khoa học: Premna) là một chi thực vật, được xếp trong họ cỏ Roi ngựa (Verbenaceae) nghĩa rộng ("sensu lato") hoặc Họ Hoa môi (tùy theo hệ thống phân loại) với khoảng 50-200 loài. Chi này có một số loài tiêu biểu sau:
Tiếng Minangkabau

Tiếng Minangkabau ("Baso Minangkabau)"; tiếng Indonesia: "Bahasa Minangkabau" là một ngôn ngữ trong ngữ tộc Malay-Polynesia thuộc ngữ hệ Nam Đảo, được sử dụng bởi dân Minangkabau ở Tây Sumatra, ở vùng tây của Riau và nhiều thành phố khắp Indonesia bởi những người nhập cư Minangkabau, những người thường làm nghề buôn bán hay mở nhà hàng. Ngôn ngữ này cũng được nói ở một phần của Malaysia.
Do những sự tương đồng lớn về ngữ pháp giữa tiếng Minangkabau và tiếng Mã Lai, có một số tranh cãi về quan hệ giữa hai ngôn ngữ này. Một số người xem tiếng Minangkabau là một phương ngữ của tiếng Mã Lai, trong khi những người khác cho rằng tiếng Minangkabau là một ngôn ngữ riêng biệt.
Malaysia.
Ngoài Tây Sumatra và tây Riau, tiếng Minangkabau cũng được nói ở Malaysia bởi những người là hậu duệ của dân nhập cư từ vùng nói tiếng Minang ở Sumatra ("Ranah Minang", hay Đất của Minang). Một số đáng kể những người nhập cư ban đầu định cư ở khu vực ngày nay là bang Negeri Sembilan của Malaysia. Ngôn ngữ này cũng là ngôn ngữ chung dọc theo vùng duyên hải của tỉnh Bắc Sumatra, và thậm chí được dùng ở một số nơi của Aceh, nơi nó được gọi là "Aneuk Jamee".
Phương ngữ.
Tiếng Minangkabau có nhiều phương ngữ, đôi khí khác biệt giữa các làng gần nhau (ví dụ như các làng cách nhau một con sông).
Trong giao tiếp hàng ngày giữa người Minangkabau ở các vùng khác nhau, phương ngữ Padang ("Baso Padang" hay "Baso Urang Awak" "ngôn ngữ của dân tộc chúng ta") thường được dùng và có một kiểu tiêu chuẩn.
Mồng tơi

 
Mồng tơi hay mùng tơi (danh pháp hai phần: Basella alba , đồng nghĩa "B. rubra", "B. cananifolia", "B. cordifolia", "B. crassifolia", "B. japonica", "B. lucida", "B. nigra", "B. ramosa", "B. volubilis") là một loại cây thuộc họ Mồng tơi (Basellaceae).
Miêu tả.
Đây là loại dây leo quấn, mập và nhớt, sống hàng năm hay hai năm. Lá dày hình tim, mọc xen, đơn, nguyên, có cuống. Cụm hoa hình bông mọc ở kẽ lá, màu trắng hay tím đỏ nhạt. Quả mọng, nhỏ, hình cầu hoặc trứng, dài khoảng 5–6 mm, màu xanh, khi chín chuyển màu tím đen. hoặc màu trắng
Cây mồng tơi mọc nhanh, dây có thể dài đến 10 m.
Công dụng.
Lá và đọt thân non của mồng tơi thường được dùng để nấu canh ăn mát và có tính nhuận trường. Nước ép từ quả dùng trị đau mắt. Tại Trung Quốc có nơi người ta dùng rau mồng tơi giã nát đắp chữa vú sưng, nứt, giải độc.
Thành phần hóa học.
Trong rau mồng tơi có vitamin A3, vitamin B3, chất saponin, chất nhầy và chất sắt.
Neufchâteau, Vosges

Neufchâteau là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Vosges, quận Neufchâteau, tổng Neufchâteau. Tọa độ địa lý của xã là 48° 21' vĩ độ bắc, 05° 41' kinh độ đông. Neufchâteau nằm trên độ cao trung bình là 289 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 274 mét và điểm cao nhất là 373 mét. Xã có diện tích 23,81 km², dân số vào thời điểm 1999 là 7533 người; mật độ dân số là 316 người/km².
Niderhoff

 
Niderhoff là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Lorquin. Tọa độ địa lý của xã là 48° 38' vĩ độ bắc, 07° 00' kinh độ đông. Niderhoff nằm trên độ cao trung bình là 280 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 272 mét và điểm cao nhất là 376 mét. Xã có diện tích 5,3 km², dân số vào thời điểm 2005 là 284 người; mật độ dân số là 53,6 người/km². Niderhoff nằm khoảng 11 km về phía nam của Sarrebourg, thuộc Pháp từ năm 1661.
Olga Drahonowska-Małkowska

Olga Drahonowska-Małkowska (9 tháng 1 năm 1888 - 15 tháng 1 năm 1979) là người cùng với chồng mình thành lập Hướng đạo tại Ba Lan.
Đoàn Nữ Hướng đạo đệ tam Lwów.
Olga Drahonowska được người bạn, sau này là chồng của bà Andrzej Juliusz Małkowski, giới thiệu đến với Hướng đạo. Bà trở thành huynh trưởng Hướng đạo của Đoàn Nữ Hướng đạo đệ tam Lwów (Các đoàn đệ nhất, đệ nhị và đệ tứ là Nam Hướng đạo). Đoàn nữ này gồm có 20 thiếu nữ từ 15 đến 20 tuổi. Bà và chồng của bà là Małkowski (31 tháng 10 năm 1888 - 15 tháng 1 năm 1919) kết hôn và di chuyển từ Lwów về Zakopane để giúp cho sức khỏe của Olga.
Chiến tranh thế giới thứ nhất.
Mùa hè năm 1914, sức khỏe của bà được hồi phục, Drahonowska-Małkowska tổ chức trại họp bạn quốc gia đầu tiên. Các nữ Hướng đạo sinh từ Nga và các vùng của Ba Lan bị Đức kiểm soát đến dự trại với tên bí danh và hộ chiếu giả. Một nữ Hướng đạo hóa ra là một tình báo viên và bị bắt trong khi lục lạo lều của Drahonowska-Małkowska để tìm một danh sách tên các nữ Hướng đạo sinh này.
Một buổi sáng, có một toán quân cảnh mật Ba Lan (một trong số đó là anh trai của các nữ Hướng đạo sinh) đến thông báo rằng chiến tranh đã được tuyên bố. Andrzej Małkowski viết thư bảo rằng trại phải đóng ngay lập tức và khi biên giới đóng kín, ông tìm được chỗ ở tại Zakopane cho những nữ Hướng đạo sinh nào không thể về nhà. Thị trưởng Zakopane yêu cầu Małkowski tổ chức gác đêm thành phố bởi vì không đủ cảnh sát và người già thì rất lo sợ.
Andrzej Małkowski quyết định gia nhập các quân đoàn người Ba Lan cùng với nhiều thanh thiếu niên trong Đoàn Hướng đạo của ông. Trước khi lên đường, ông dựng một ngôi nhà tranh cho vợ ông, các bé trai và gái không nhà, và bà mở một quán cà phê để kiếm sống. Sau khi Małkowski đi rồi, ông để lại một đoàn nam Hướng đạo và một đoàn Nữ Hướng đạo rất đông lên đến 300 nữ. Họ diễn hành mỗi buổi sáng tại quảng trường trung tâm và báo cáo tình hình và nhận lệnh từ Drahonowska-Małkowska. Họ đảm nhận vô số nhiệm vụ bao gồm phụ giúp công việc bưu điện, tổ chức một ngôi nhà cho trẻ em, giúp thu hoạch mùa màng và lập một bệnh viện.
Chiến tranh thế giới thứ hai.
Lúc bắt đầu Chiến tranh thế giới thứ hai, Drahonowska-Małkowska đang điều hành một trường học sử dụng các nguyên lý Hướng đạo. Khi chiến tranh bùng nổ, bà đưa các học sinh bằng xe lửa đến một quốc gia trung lập. Chuyến xe lửa thường xuyên bị súng máy trên các máy bay bắn vào. Drahonowska-Małkowska cho rằng các trẻ em nhờ đã được huấn luyện Hướng đạo nên đã tự cứu mình. Khi xe lửa bị tấn công, các trẻ em được huấn luyện kỷ luật đầy đủ đã tuân lệnh bà tản ra khiến các xạ thủ bắn tỉa trên máy bay khó nhắm vào họ hơn là những hành khách khác tạo thành những nhóm hỗn độn.
Khi Olga Drahonowska-Małkowska tới được Vương quốc Anh, Hội Nữ Hướng đạo Vương quốc Anh trao tặng bà huân chương Thánh giá Đồng vì hành động dũng cảm.
Bà mất lúc 91 tuổi tại Zakopane.
Bình Tân (định hướng)

Bình Tân có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:
Gallon

Gallon hay galông là một đơn vị đo thể tích. Hiện có ba định nghĩa đang được .sử dụng cho đơn vị này:
Gallon hiện tại được chia ra thành 8 pint hoặc 4 quart. Gallon cũng được chia thành 32 gill.
Kenny G

Kenneth Bruce Gorelick (sinh ngày 5 tháng 6 năm 1956), được biết nhiều với nghệ danh Kenny G, là một nhạc sĩ saxophone người Mỹ. Album thứ tư của ông, "Duotones", đã đưa ông trở nên nổi tiếng toàn thế giới vào năm 1986. Nhạc cụ chính của Kenny là kèn soprano saxophone, nhưng đôi lúc cũng chơi kèn alto, tenor saxophone, flute.
Kenny G là nhạc sĩ chơi nhạc viết cho nhạc khí thời hiện đại mà các đĩa nhạc bán chạy nhất, nằm trong danh sách nghệ sĩ âm nhạc bán đĩa nhạc chạy nhất của mọi thời, với tổng cộng hơn 75 triệu đĩa trên toàn thế giới.
Thuở nhỏ.
Kenny sinh ra tại Seattle, Washington, và lần đầu tiên tiếp xúc với kèn saxophone khi ông nghe một nghệ sĩ trình diễn nó tại The Ed Sullivan Show. Sau đó, ông bắt đầu học cách chơi kèn saxophone bằng cách luyện tập các bản record (phần lớn của Grover Washington, Jr.), và tìm hiểu những cung bậc âm thanh mà ông nghe được. Tại trường trung học Franklin, bang Washigton ông thất bại trong việc gia nhập một ban nhạc jazz. Năm sau, ông đã thử lần nữa, và nhờ lòng quyết tâm, ông đã chính thức gia nhập ban nhạc. Song song đó, ông cũng đã chơi trong đội golf của trường, môn thể thao mà ông đam mê từ người anh trai, Brian Gorelick, được người anh giới thiệu từ khi Kenny G được 10 tuổi.
Sự nghiệp.
Kenneth Gorelick bắt đầu làm nhạc công khi ông chơi saxophone với Barry White, Love Unlimited Orchestra vào năm 1976 khi ông vừa tròn 20, lúc ấy ông cũng học chuyên ngành kế toán. Sau đó, ông tốt nghiệp Đại học Washington, ông chơi trong ban nhạc funk có tên là Cold, Bold &amp; Together sau trở thành thành viên của ban nhạc The Jeff Lorber Fusion. Ông bắt đầu sự nghiệp solo sau thời gian chơi trong ban nhạc này.
Trong năm 1982, Kenny G ký hợp đồng với hãng đĩa Arista Records khi có lời mời từ giám đốc của hãng, khi đó là Clive Davis. Ông đã làm nhiều đĩa đơn và hợp tác với các ca sĩ Whitney Houston, Toni Braxton, Natalie Cole, Steve Miller (which marked the only time he appeared on a rock and roll album) và Aretha Franklin. Nhạc của ông mang ảnh hưởng của Grover Washington, Jr., các album của Kenny G thường được xếp vào thể loại smooth jazz.
Ông thành công hơn trước, với cả "G Force" và "Gravity", album thứ hai và thứ ba nhận đạt danh hiệu đĩa bạch kim tại Mỹ. Những album này bán rất chạy với hơn 5 triệu bản riêng tại Mỹ. Album thứ năm, "Breathless", trở thành album hòa tấu bán chạy nhất mọi thời đại, với trên 15 triệu bản tiêu thụ, riêng tại Mỹ đã là 12 triệu bản. Năm 1997 Kenny G giành được một chỗ đứng trong Sách Kỷ lục Guinness bằng việc chơi một nốt lâu nhất bằng saxophone trong 45 phút 47 giây.
Tính đến năm 2003, Kenny G được mệnh danh có album bán chạy thứ 25 cao nhất ở Mỹ bởi RIAA, với 48 triệu album được bán ra ở Mỹ ngày 31 tháng 7 năm 2006. Năm 1994, Kenny G đã giành giải Grammy với tác phẩm "Forever in Love". Ông đã tạo ra một dòng saxophone riêng của mình gọi là "Kenny G Saxophones".
Môi (định hướng)

Môi trong tiếng Việt có thể chỉ:
Tháp Yang Prong

Tháp Chàm Yang Prong (Thần vĩ đại) hay còn gọi là Tháp chàm Rừng xanh là một ngôi tháp Chàm ở xã Ea Rốk, huyện Ea Súp, tỉnh Đăk Lăk, cách thị trấn Ea Súp khoảng 15 km, cách thành phố Buôn Ma Thuột khoảng 100 km...
Tháp rất đặc biệt bởi đây là ngôi tháp Chàm duy nhất không được xây dựng trên những ngọn đồi cao, không bóng cây như những ngọn tháp khác mà lại nằm chìm lấp dưới những tán cổ thụ của rừng già Ea Súp và bên dòng sông Ea H'leo. Đây cũng chính là ngọn tháp Chàm duy nhất được tìm thấy trên Tây Nguyên.
Tháp có chiều cao 9 m, đáy vuông mỗi cạnh dài 5 m, có ba cửa giả và chỉ một cửa thật quay ở phía Đông. Tháp để thờ thần Shiva. Trong thời gian chiến tranh, tháp đã bị đánh mìn một lần nên đã hư hỏng nhiều. Hiện nay tháp Yang Prong đã được tu bổ và trở thành một điểm tham quan quan trọng ở Đắk Lắk.
Thác Bảy Nhánh

Thác Bảy Nhánh là thác nước trên sông Serepôk tại vùng đất "buôn N'DRêch" xã Ea Huar huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam .
Thác ở cách thành phố Buôn Ma Thuột khoảng 35km về hướng Tây Bắc.
Khái quát chung.
Dòng sông Sêrêpôk chảy về đây gặp một ghềnh đá lớn chia làm 7 dòng sông nhỏ chảy qua các tảng đá tạo thành 6 hòn đảo giữa các nhánh sông, vì vậy gọi là Thác Bảy Nhánh. Đứng trên cao nhìn xuống, Thác Bảy Nhánh như một bàn tay khổng lồ có bảy ngón xòe ra giữa ghềnh thác trắng xóa mà "cổ tay" là đầu thác rộng khoảng 500m, nước chảy hiền hòa êm ả quanh năm.
Thác chảy qua khu vực Bản Đôn và vườn quốc gia Yok Đôn.
Đặc điểm.
Nơi rộng nhất của thác khoảng 2 km;
Thác chảy luồn lách qua các tảng đá gốc rặng si già cành lá xum xuê đan xen chằng chịt.
Tại thác Bảy Nhánh có ngôi nhà sàn dài nhất DakLak với nền văn hóa cồng chiêng và các kỷ vật của Vua Săn Voi Khunsanup.
Hiện tại thác đang được công ty Du lịch Thanh Hà quản lý, khai thác. Ở đây có ngôi nhà sàn dài nhất Đắk Lắk.
Lịch sử.
Dòng sông Sêrêpốk huyền thoại là hợp lưu của hai con sông Krông Ana (sông vợ) và sông Krông Nô (sông chồng), khi chảy đến địa phận xã Ea Huar, huyện Buôn Đôn, dòng sông vươn mình qua ghềnh đá tuyệt đẹp, chia thành bảy nhánh nước ôm lấy những ốc đảo màu mỡ rồi lại hợp lại trôi mình về Biển Hồ Campuchia rộng lớn. Và nơi đây cũng chính là nơi Vua săn voi Y’Thu Knul - Khunsanốp chọn làm nơi an cư lạc nghiệp tạo nên vùng đất Bản Đôn rạng danh một thời.
Thuở sinh thời, Ông Y’Thu Knul đã rất sáng suốt khi chọn những ốc đảo giữa dòng sông làm nơi sinh sống cho bà con buôn làng mình. Những ốc đảo quanh năm được phù sa bồi đắp nên trồng cây gì lên cây nấy. Sáng sáng, những chàng trai đem lao đi bắt cá, những cô gái thoăn thoắt đôi tay trỉa bắp, trẻ con thì vui chơi quanh vườn, mẹ già lại cặm cụi bên khung cửi...tất cả ai cũng hăng say với công việc của mình. Thuyền bè cột sẵn bên hông nhà, khi bắp lúa đầy thì chất lên thuyền đi đổi lấy chiêng ché, mắm muối. Khi buôn làng bị tấn công, chính dòng sông Sêrêpốk cũng góp phần ngăn bước quân thù, bảo vệ buôn làng.
Ngày nay, dù bà con buôn N’Drếch tuy không còn sinh sống trên những ốc đảo, nhưng vẫn dùng nơi đây để canh tác hoa màu, chăn nuôi phục vụ cho cuộc sống hàng ngày và là nơi để tưởng nhớ về một vị tù trưởng lỗi lạc của dân tộc M’Nông.
Đa dạng sinh học.
Bao quanh dòng thác là các rừng cây với nhiều loại thực động vật.
Thực vật bao gồm:
Động vật bao gồm: Bò, nai hoãng, voi, lợn…
Du lịch.
Đây là một điểm du lịch khá hấp dẫn, mới mở cửa đón khách từ tháng 7/2000 đến nay. Thu hút được đông đảo lượng khách du lịch đến từ mọi nơi trên Thế giới.
Ảnh hưởng của công trình thủy điện.
Từ cuối năm 2013, hệ thống Thủy điện đi vào hoạt động. Để tích trữ nước thủy điện đã phải chặn dòng sông Sêrêpốk dẫn dòng qua các xã khiến những nơi này thiếu trầm trọng lượng nước để sản xuất, sinh hoạt, trong đó có cả hoạt động du lịch.
Máy khoan cọc nhồi

Máy khoan cọc nhồi là một loại thiết bị xây dựng dùng để tạo lỗ cọc nhồi trong công nghệ thi công cọc nhồi bê tông hay vữa xi măng (tức là lấy đất lên khỏi nền để hình thành hố đào) bằng phương pháp khoan.
Các kiểu máy khoan cọc nhồi.
Máy khoan cọc nhồi kiểu mũi khoan cánh xoắn (guồng xoắn): khi khoan vào trong đất các lưỡi khoan, làm việc giống như các mũi khoan khoan gỗ hay thép, đẩy đất lên qua cánh xoắn. Cũng có loại máy khoan guồng xoắn gồm nhiều mũi khoan, lồng cánh xoắn vào nhau và xếp thành hàng (3 mũi), dùng để khoan tạo thành cọc barrette và tường vây (tường vây tạo bằng thiết bị này có dạng một hàng mặt cắt hình tròn trồng lấn và nối tiếp nhau).
Máy khoan cọc nhồi kiểu thùng đào: khi làm việc, thùng đào xoay tròn theo cần khoan, cắt đất, nhồi đầy vào thùng đào, sau đó đất trong thùng đào được đưa lên cùng với thùng đào nhờ việc rút cần khoan lên.
Máy khoan cọc nhồi kiểu bơm phản tuần hoàn: lưỡi cắt đất dạng chân vịt tàu thủy (tức là dạng cánh quạt) khoan vào trong đất nhờ gắn vào đầu cần khoan, là các đường ống bơm, xoay tròn. Sau khi đất đã được làm tơi nhỏ thành mùn khoan, thì được máy bơm hút công suất lớn, bơm lên trên mặt đất cùng với dung dịch giữ thành hố đào qua đường cần khoan.
Cấu tạo.
Máy khoan cọc nhồi kiểu thùng đào bao gồm hệ thống cần (trục) khoan và đầu mũi khoan (gầu khoan). Toàn bộ hệ thống này thường được lắp vào cần trục bánh xích nặng khoảng 30 đến 80 T, chủ yếu sử dụng động cơ thủy lực. Cần khoan làm bằng thép gồm 3 đến 5 đoạn lồng vào nhau như cột ăng ten, chiều dài cần từ 12 m đến 18 m. Khi khoan các đoạn phía trong tự thò ra cho đến khi ra hết cả năm đoạn, chiều sâu khoan từ 30 m cho đến 64 m. Gầu khoan hình thùng phuy có đường kính các loại từ 600 mm đến 2.000 mm. Các loại máy khoan cọc nhồi dùng tại Việt Nam chủ yết là của các hãng HITACHI, NIPON, SUMITOMO v.v. do Nhật Bản sản xuất.
Với điều kiện kinh tế của Việt Nam hiện nay. Nếu dùng máy khoan nguyên chiếc nhập từ nước ngoài về thì quả là khó khăn đối với một số doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chính vì vậy đã có một số đơn vị đưa ra giải pháp chỉ nhập máy cẩu trục về và chế tạo phần đầu khoan tại Việt Nam cho giảm giá thành thu hồi vốn nhanh mà chất lương không kém của ngoại,chủng loại phong phú
Tiếng Sunda

Tiếng Sunda ("Basa Sunda") là ngôn ngữ của khoảng 42 triệu dân từ 1/3 phía tây của đảo Java và khoảng 15% dân số Indonesia.
Ngôn ngữ này được phân loại nằm trong nhánh phía Tây của nhóm Malay-Polynesia trong ngữ hệ Nam Đảo và có nhiều phương ngữ dựa trên các nhóm dân ở:
Priangan, chiếm phần lớn diện tích của Sunda, là phương ngữ chính của tiếng Sunda được dạy ở bậc tiểu học cho đến trung học phổ thông (tương đương với lớp mười hai) ở Tây Java và tỉnh Banten.
Chữ viết.
Tiếng Sunda được viết bằng các hệ thống chữ viết khác nhau trong suốt lịch sử. Trong thời kỳ đầu của Ấn Độ giáo-Phật giáo, chữ Vatteluttu và Nāgarī đã được sử dụng. Người Sunda sau đó đã phát triển bảng chữ cái của riêng họ, chữ Sunda cổ ("Aksara Sunda Kuno"). Sau sự xuất hiện của đạo Hồi, chữ Pegon cũng được sử dụng, thường dùng cho mục đích tôn giáo. Chữ Latinh sau đó bắt đầu được sử dụng sau khi người châu Âu đến đây. Trong thời hiện đại, hầu hết văn học Sunda được viết bằng chữ Latinh. Chính quyền khu vực Tây Java và Banten hiện đang thúc đẩy việc sử dụng chữ Sunda chuẩn ("Aksara Sunda Baku") ở những nơi công cộng và biển báo đường bộ. Chữ Pegon vẫn được sử dụng chủ yếu bởi pesantren (trường nội trú Hồi giáo) ở Tây Java và Banten hoặc trong văn học Hồi giáo Sunda.
Cỏ mực

Cỏ mực, cỏ nhọ nồi hay hàn liên thảo (danh pháp khoa học: Eclipta prostrata) là một loài thực vật thuộc họ Cúc (Asteraceae).
Phân bố.
Loài này mọc phổ biến ở những nơi ẩm ướt, từ khu vực ôn đới ấm đến nhiệt đới trên toàn thế giới. Theo Barkley et al. (2006) thì nó được cho là có nguồn gốc tại châu Mỹ nhưng đã du nhập rộng khắp vào miền nam châu Âu, châu Phi, miền nam châu Á và Australasia.
Mô tả.
Nó có hình trụ, rễ màu xám. Cỏ mực mọc thẳng đứng có thể cao tới 80 cm, thân có lông cứng. Lá mọc đối có lông 2 mặt, dài 2 – 8 cm, rộng 5 - 15mm. Cụm hoa hình đầu màu trắng ở kẽ lá hoặc đầu cành, lá bắc thon dài 5 - 6mm, cũng có lông. Các đầu hoa đơn độc có đường kính 6–8 mm, với các bông hoa màu trắng. Quả bế 3 cạnh, hoặc dẹt, có cánh, dài 3mm, rộng 1,5mm, đầu cụt, mọc hoang khắp nơi ở nước ta. Gọi là cây cỏ mực vì khi vò nát có nước chảy ra như mực đen.
Sử dụng.
Theo y học cổ truyền, cỏ mực có vị ngọt, chua, vào 2 kinh Can và Thận; có tác dụng bổ thận âm, lương huyết (mát huyết), chỉ huyết (cầm máu), thanh can nhiệt, làm đen râu tóc...Trong dân gian thường dùng cỏ mực giã vắt lấy nước để uống cầm máu trong rong kinh, trĩ ra máu, chảy máu cam... 
Loài này có công dụng truyền thống ở Ayurveda. Ở Ấn Độ, nó được gọi là "bhangra" hoặc "bhringaraj". Sài đất được biết đến với những cái tên giống nhau, vì vậy hoa trắng "E. alba" được gọi là "bhangra" trắng và hoa vàng "W. calendulacea" được gọi là "bhangra" vàng.
Ở Đông Nam Á, toàn cây khô được dùng trong y học cổ truyền, mặc dù không có nghiên cứu lâm sàng chất lượng cao nào chỉ ra rằng những cách sử dụng trên có tác dụng.
Nó có thể được dùng để chữa chảy máu bên trong và bên ngoài, rong kinh, băng huyết, chảy máu cam, trĩ, đại tiểu tiện ra máu, nôn và ho ra máu, chảy máu dưới da; còn chữa ban sởi, ho, hen, viêm họng, bỏng, nấm da, tưa lưỡi. Ngày 12-20 g cây khô sắc hoặc 30-50 g cây tươi ép nước uống.
CHỮA SUY THẬN (DÙNG TƯƠI HẤP ĐỂ ĂN)
Dùng ngoài để cầm máu và trị những bệnh ghẻ lác. Cây cỏ mực cũng còn được sử dụng để xăm mình. Ngoài những tác dụng trên, cây cỏ mực còn được dùng để trị bệnh viêm xoang rất hiệu quả.
Hóa thực vật.
"Eclipta prostrata" chứa nhiều hóa chất thực vật, chẳng hạn như coumestan, peptide, polyacetylene, dẫn xuất thiophene, steroid, sterol, triterpene và flavonoid.
Cây cối xay

Cây cối xay (danh pháp hai phần: Abutilon indicum L., đồng nghĩa Sida indica L.) là một loại cây thuộc Họ Cẩm quỳ (Malvaceae). Còn gọi là cây dằng xay, kim hoa thảo, ma mãnh thảo, nhĩ hương thảo. Thuộc họ Bông (Malvaceae).
Mô tả cây.
Cây nhỏ mọc thành bụi, cao chừng 1-1.5m. Toàn thân và các bộ phận của cây đều mang lông măng. Lá mềm, hình tim đầu nhọn dày rộng chừng 10 cm. Hoa vàng to mọc ở kẽ lá, đơn màu vàng, cuống hoa dài bằng cuống lá. Đài 5 răng không có tiểu đài. Nhị nhiều. Nhụy gồm tới 20 lá noãn. Toàn bộ trồn giống cái bánh xe hay cái cối xay. Mỗi lá noãn chứa tới ba hạt, nhẵn, màu đen nhạt hình thận.
Phân bố, thu hái và chế biến.
Mọc hoang ở khắp nơi trên cả nước. Còn mọc tại các nước vùng nhiệt đới châu Á, Malaysia, Indonesia. Cây cối xay có chứa nhiều nhớt, thường mọc ở đất khô. 
Thường người ta dùng lá, thân, rễ và quả tươi hay khô. Vỏ cây còn cho một thứ sợi trắng bóng, dùng làm dây buộc. 
Công dụng và liều dùng.
Cối xay là một vị thuốc dân gian. Trong Đông y, người ta cho rằng cối xay có vị ngọt, tính bình, có tác dụng tán phong, thanh huyết nhiệt, có thể thăng thanh, giáng trọc, khai khiếu, hoạt huyết, chữa tai điếc rất tốt.
Thường người ta dùng lá giã đắp mụn nhọt hay sắc uống thông tiểu tiện, cho mát, chữa sốt, tiểu tiện đỏ. Có khi người ta dùng cả rễ như dùng lá.
Ngày dùng 4-6g dưới dạng thuốc sắc. Dùng ngoài da thì không kể liều lượng.
Chú thích.
Tại Trung Quốc, người ta thường hay dùng một loại cây cùng chi với cây cối xay: Abutilon avicennae Gaertn (Abutilon theophrasti Medic.) cùng họ, gọi là mãnh mã hay bạch ma. Hạt của nó gọi là đông quỳ tử có chứa protit và chất béo 15-20%, có khi tới 30% dùng để chữa xích và bạch lỵ, còn dùng để chữa mụn nhọt, đại tiểu tiện khó khăn, thủy nhũng, vú sưng đau. Ngày uống 4-12g dưới dạng thuốc sắc.
Bông vải

Bông vải (danh pháp hai phần: Gossypium herbaceum) là một loại cây thuộc họ Cẩm quỳ ("Malvaceae"). Cây cao cỡ 1 m, hoa vàng có 3 lá hoa, sợi dính vào hạt. Vỏ rễ dùng để cho có kinh nguyệt, có thể làm trụy thai, hạt có tính làm sinh sữa.
Sử dụng.
Là loại cây lấy sợi quan trọng nhất ở các nước nhiệt đới. Sợi bông là nguyên liệu chủ yếu trong công nghiệp dệt. Xơ bông rất được ưa chuộng trong công nghiệp may mặc vì có những đặc tính tốt như cách nhiệt, mềm mại, co giãn, thoáng khí... Mặc dù trong những năm gần đây sợi bông bị sợi nhân tạo cạnh tranh kịch liệt, nhưng do những tính chất ưu việt của nó, sợi bông vẫn có một vị trí riêng biệt và không thể thay thế được.
Việt Nam.
Tại Việt Nam, nghề trồng bông đã xuất hiện trên 2.000 năm. Từ thời kỳ Pháp thuộc, Việt Nam đã sản xuất đủ để may mặc trong nước, đầu thế kỷ 20 đã xuất khẩu bông sang Nhật, Hồng Kông. Trong thời kỳ khôi phục kinh tế sau hoà bình, diện tích bông đã tăng gấp 3 lần so với năm 1939 (6.500 ha) là năm sản xuất ổn định trong thời kỳ Pháp thuộc. Sau khi thống nhất đất nước, Việt Nam đã có nhiều cố gắng phát triển nghề trồng bông để đáp ứng nhu cầu sợi bông nhưng diện tích và năng suất vẫn còn thấp, sản lượng chỉ mới đáp ứng 1/10 yêu cầu của công nghiệp dệt. Hiện nay, hàng năm Việt Nam còn phải nhập từ 60.000 đến 65.000 tấn bông xơ.
Xơ bông có nhiều màu nhưng phổ biến nhất là màu trắng.
Tía tô

Tía tô (danh pháp hai phần: Perilla frutescens var. crispa, đồng nghĩa: "Perilla macrostachya", "Perilla ocymoides", "Perilla urticifolia", "Ocimum frutescens") là một trong số khoảng 8 loài cây tía tô thuộc họ Hoa môi ("Lamiaceae" hay "Labiatae") giống như húng. Loài tía tô bản địa mọc trải rộng từ Ấn Độ sang Đông Á gồm Việt Nam.
Mô tả.
Cây thảo, cao 0,5-1m. Lá mọc đối, mép khía răng, mặt dưới tím tía, có khi hai mặt đều tía, nâu hay màu xanh lục có lông nhám. Hoa nhỏ mọc thành xim co ở đầu cành, màu trắng hay tím, mọc đối. Quả bé, hình cầu. Toàn cây có tinh dầu thơm và có lông. Loài tía tô mép lá quăn ("Perilla ocymoides" L. var. bicolorlaciniata) có giá trị sử dụng cao hơn. Ngoài ra lá tía tô của Triều Tiên hay Nhật Bản có hai mặt đều xanh, có giá trị cao để xuất, nhập khẩu. Loại này được gọi là perilla frutescens.
Phân bố.
Được trồng phổ biến khắp nơi làm rau gia vị và làm thuốc.
Bộ phận dùng.
Cả cây, trừ rễ, gồm lá (thu hái trước khi cây ra hoa), cành (thu hoạch khi đã hết lá), quả (ở những cây chủ định lấy quả). Phơi trong mát hoặc sấy nhẹ cho khô.
Thành phần hóa học.
Tinh dầu chứa perillaldehyd (4 isopropenyl 1-cyclohexen 7-al), limonen, a-pinen và dihydrocumin. Hạt có dầu béo gồm acid oleic, linoleic và linolenic; amino acid: arginin, histidin, leucin, lysin, valin.
Sử dụng.
Lá và hạt tía tô đều được dùng trong ngành ẩm thực của các nước Ấn, Hoa, Hàn và Nhật.
Tại Việt Nam lá tía tô dùng ăn sống cũng như nấu chín ví dụ như trong món canh cà bung. Lá tía tô còn được dùng cuốn chả nướng tương tự như chả lá lốt hay chả xương xông.
Trong y học cổ truyền Trung Quốc, Tía tô (紫蘇) được dùng như một vị thuốc được dùng để tạo hưng phấn, trị cảm, nhức mỏi, ho suyễn. Hạt có chứa tinh dầu có tính nhanh khô (can tính), giúp bảo quản và khử trùng thức ăn.
Lư Đình Tuấn

Lư Đình Tuấn (sinh 17 tháng 8 năm 1968 tại Hà Nội) là một cựu cầu thủ và là huấn luyện viên bóng đá Việt Nam. Ông đã từng cùng Việt Nam tham dự các giải bóng đá khu vực Đông Nam Á. Ông là Huấn luyện viên trưởng của Câu lạc bộ bóng đá Becamex Bình Dương.
Thân thế và sự nghiệp thi đấu.
Lư Đình Tuấn là con của cựu cầu thủ Thể Công Lư Đình Phán. Ông vào Thành phố Hồ Chí Minh cùng gia đình sau năm 1975 và là cầu thủ bóng đá của đội Cảng Sài Gòn. Ông đoạt chức vô địch quốc gia mùa bóng 1993-1994 và 1997, cùng Cúp quốc gia mùa bóng 92. Cùng với đội tuyển Việt Nam, Lư Đình Tuấn tham dự SEA Games 91, 93 và 95 (đoạt huy chương bạc), và vòng loại World Cup 1994, là cầu thủ ghi bàn đầu tiên cho Việt Nam ở vòng loại World Cup. Ông có biệt danh là Tuấn "nhím" hay Maradona Việt Nam do thể hình nhỏ bé nhưng kỹ thuật khéo léo của mình.
Sự nghiệp huấn luyện.
Sau khi giã từ sự nghiệp cầu thủ (phần lớn nguyên nhân do chấn thương dai dẳng), Lư Đình Tuấn chuyển qua huấn luyện đội trẻ của Cảng Sài Gòn. Mùa bóng 2007, Lư Đình Tuấn chính thức trở thành huấn luyện viên trưởng của đội Thép Miền Nam Cảng Sài Gòn, sau khi huấn luyện viên Đặng Trần Chỉnh và Võ Hoàng Bửu phải nghỉ do bệnh. Dẫn dắt đội bóng được 2 năm và đội TP.HCM rớt hạng V-League 2009 khiến ông không còn được tin dùng và sau đó ông đến Cần Thơ dẫn dắt đội Cần Thơ thi đấu ở giải hạng nhất vào tháng 9 năm 2009. Tháng 7 năm 2010 nhận lời mời của GĐĐH Nguyễn Chí Kiên ông trở lại dẫn dắt đội TP.HCM và giúp đội trụ hạng ở giải hạng nhất 2010, sau đó bị đội Cần Thơ khởi kiện vì vi phạm hợp đồng.
Tháng 10/2010 Lư Đình Tuấn được mời làm huấn luyện viên trưởng của đội Sài Gòn Xuân Thành.
Mùa giải 2011 Sài Gòn Xuân Thành đá giải hạng nhất thi đấu tốt và lên hạng trước 5 vòng đấu và chính thức lên hạng từ mùa giải 2011 - 2012 nhưng với chuỗi 3 trận thua liên tiếp và bị sa thải ngày 3/4/2012. Tháng 6 năm 2012 ông được bổ nhiệm làm huấn luyện viên đội U22 Việt Nam tham dự vòng loại U22 châu Á
Mùa giải 2015/2016, đội bóng TPHCM của HLV Lư Đình Tuấn thi đấu tốt, vô địch giải hạng nhất QG trước 3 vòng đấu, đồng thời chính thức thăng hạng V-League 2017
Làm việc tại các đội tuyển quốc gia.
Hiện nay, ông đang làm trợ lí Huấn luyện Viên tại U23 Việt Nam và Đội tuyển Việt Nam. Ông đã cùng các thành viên khác trong Ban huấn luyện và các cầu thủ Việt Nam vào đến tận trận chung kết Giải vô địch bóng đá U-23 châu Á 2018, bán kết môn bóng đá nam Đại hội Thể thao châu Á 2018 và vô địch Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2018.
Chiều ngày 21 tháng 12 năm 2018 tại Văn phòng Chính phủ trong lễ vinh danh đội tuyển Việt Nam vô địch AFF Suzuki Cup 2018, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đã trao tặng cho Lư Đình Tuấn Huân chương Lao động hạng ba do Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng ký quyết định tặng.
Đầu năm 2019, ông cùng Đội tuyển Việt Nam vào đến tận vòng tứ kết Cúp bóng đá châu Á 2019 và đã dừng chân trước tuyển Nhật Bản với tỉ số sít sao là 1-0.
Bạc hà Âu

Bạc hà Âu, (danh pháp khoa học: Mentha piperita) là một loại cây thuộc họ Lamiaceae, được L. mô tả khoa học đầu tiên năm 1753.. Đây là một loại cây thân thảo sống lâu năm, toàn cây có mùi thơm hắc vì có chứa tinh dầu menthol. Theo các công trình nghiên cứu của Brike và Camus thì Bạc hà âu là một loại cây lai tự nhiên giữa "Mentha aquatica" và "Mentha spicata" ở thể lai thứ ba vì một trong bố mẹ cũng là dạng lai giữa hai loại "Mentha silvestris", "Mentha longifolia" và loài "Mentha rotundifolia". Cây này thường mọc hoang trong tự nhiên với các loài cây bố mẹ của chúng ở Trung và Nam châu Âu. Chúng lan tỏa và sinh sản vô tính bằng rễ do nó không sinh sản hữu tính bằng hạt.
Mô tả.
Cây cỏ sống nhiều năm, thường lụi vào mùa đông. Thân vuông, mọc đứng hay mọc bò, cao 30–50 cm, có khi lên đến 1 m, có rễ mọc ra từ các đốt. Lá mọc đối, hình trứng, mép khía răng, dài 4–9 cm và rộng 1,5–4 cm, xanh đậm có lông cả hai mặt. Hoa nhỏ màu trắng hay tím hồng, tụ tập ở kẽ lá, tràng hình môi. Toàn cây có tinh dầu mùi thơm. Loài "Mentha piperita" và một số giống khác thuộc loài "Mentha arvensis" được nhập trồng ở Việt Nam.
Thành phần hóa học.
Toàn cây chứa tinh dầu trong có l-menthol (65-85%), menthyl acetate, l-menthone, alpha-pinene, l-limonene.
Sử dụng.
Bạc hà âu có ứng dụng tương tự bạc hà, có chứa nhiều chất menthol và thường được làm chất tạo gia vị trong trà bạc hà, kem lạnh, kẹo, kẹo cao su và kem đánh răng. Dầu bạc hà cũng được trộn vào xà phòng tắm, dầu gội đầu.
Tinh dầu bạc hà được dùng chữa chứng đau nửa đầu, điều trị sốt, và các bệnh về da.
Tác dụng thảo dược.
Các loài Bạc hà được xem là thảo dược xưa nhất thế giới, với những bằng chứng khảo cổ cho thấy nó đã được sử dụng làm thuốc khoảng 10.000 năm về trước. Bạc hà kích thích giúp tiêu hóa làm cho ăn dễ tiêu, chữa đau bụng đi ngoài, sát trùng mạnh, chữa cảm sốt, nhức đầu, ngạt mũi. Dưới đây là một số bài thuốc tiêu biểu:
Phạm Văn Rạng

Phạm Văn Rạng (8 tháng 1 năm 1934 – 7 tháng 11 năm 2008) là một cựu thủ môn bóng đá người Việt Nam. Ông từng là tuyển thủ của Đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hòa, cùng đội tuyển đoạt Huy chương vàng môn bóng đá tại SEAP Games lần I (1959) tại Thái Lan và có công lớn trong nhiều giải đấu mà ông tham dự.
Tiểu sử.
Ông sinh ngày 8 tháng 1 năm 1934 tại Mỹ Tho, Tiền Giang. Ông thường chơi ở vị trí thủ môn. Ông được đánh giá là một trong những thủ môn xuất sắc nhất trong lịch sử bóng đá Việt Nam Cộng Hòa. Thời còn thi đấu, cái tên Phạm Văn Rạng đã lan rộng ra khắp châu Á. Báo chí nước ngoài từng ca ngợi và tôn vinh ông là "Đệ nhất thủ môn Á châu" cùng với biệt danh "Lưỡng thủ vạn năng".
Ông bắt đầu sự nghiệp năm 17 tuổi trong màu áo đội Ngôi sao Bà Chiểu. Hai năm sau, ông được chọn làm thủ môn cho đội tuyển Thanh Niên. Năm 1953, ở tuổi 19 ông được tuyển vào đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hòa. Cùng với đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng Hòa ông đoạt Huy chương vàng môn bóng đá tại SEAP Games lần I (1959) tại Thái Lan. Đây cũng là lần đầu tiên đội tuyển Việt Nam đạt được HCV môn bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á.
Năm 1964, ông chia tay đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam Cộng hòa, sau 12 năm trấn giữ khung thành. Nhưng, năm 1966, ở 32 tuổi, ông vẫn được mời vào đội tuyển Ngôi sao châu Á thi đấu với CLB Chelsea của Anh. Trận đấu kết thúc với chiến thắng 2 – 1 dành cho đội tuyển Ngôi sao châu Á. Các báo Malaysia và khu vực đã cùng bình luận rằng: người có công lớn nhất cho chiến thắng của đội tuyển châu Á chính là thủ môn đến từ Việt Nam có tên Phạm Văn Rạng.
Sau trận thắng để đời ấy, ông chính thức nói lời chia tay với bóng đá để mưu sinh với nghiệp công chức quan thuế (hải quan ngày nay) ở các tỉnh miền Đông và miền Tây Nam bộ cho đến năm 1975.
Ông có một cuộc sống cơ cực từ sau 1975. Có những lúc ông từng là bảo vệ về đêm cho doanh nghiệp nước ngoài, nhờ vào khả năng nói được tiếng Pháp. Vào những năm cuối đời, ông được các cựu tuyển thủ vang bóng một thời như Phạm Huỳnh Tam Lang, Dương Văn Thà, Võ Thành Sơn, Tư Lê, Hồ Thanh Cang...cùng nhiều người hâm mộ đã giúp xây dựng cho một ngôi nhà cấp 4 tại sân bóng Thuận Kiều, Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh.
Ông qua đời ngày 7 tháng 11 năm 2008 sau cơn đột quỵ.