Xa lộ Liên tiểu bang 10

Xa lộ Liên tiểu bang 10 (tiếng Anh: "Interstate 10", viết tắt I-10) là xa lộ liên tiểu bang đông-tây dài thứ tư tại Hoa Kỳ sau I-90, I-80 và I-40. Đây là xa lộ liên tiểu bang "từ bờ đông đến bờ tây Hoa Kỳ" nằm xa về phía nam nhất của Hoa Kỳ (mặc dù I-4 và I-8 nằm xa hơn về phía nam nhưng không chạy dài từ bờ đông sang bờ tây). Nó trải dài từ Thái Bình Dương ở Xa lộ Tiểu bang California 1 (còn gọi là Xa lộ Duyên hải Thái Bình Dương) trong thành phố Santa Monica, California đến Xa lộ Liên tiểu bang 95 tại thành phố Jacksonville, Florida. I-10 giao cắt với 9 trong số 10 xa lộ liên tiểu bang nam-bắc then chốt (ngoại trừ I-85) và cũng giao cắt với các xa lộ liên tiểu bang chính là I-8, I-12, I-17, I-19, I-20, I-37, I-49 và I-59.
Mô tả xa lộ.
California.
Giữa hai điểm phía tây là thành phố Santa Monica, California và [[nút giao thông lập thể [[Đông Los Angeles]] nó được biết với tên gọi "[[Xa lộ cao tốc Santa Monica]]". Xa lộ cao tốc Santa Monica cũng còn được gọi là "Xa lộ cao tốc [[Rosa Parks]]" cho đoạn đường bắt đầu tại [[Xa lộ Liên tiểu bang 405 (California)|I-405]] (Xa lộ San Diego Freeway) và kết thúc tại [[Xa lộ Liên tiểu bang 110 và Xa lộ Tiểu bang 110 (California)|I-110 / Xa lộ Tiểu bang 110]] (Xa lộ cao tốc Harbor); cả hai tên đều được dùng để chỉ đoạn đường này. Đoạn đường giữa nút giao thông lập thể [[Đông Los Angeles, California|Đông Los Angeles]] và thành phố [[San Bernardino, California|San Bernardino]], California dài khoảng được biết với tên gọi là "'Xa lộ cao tốc San Bernardino". Còn có các tên khác tồn tại để chỉ I-10. Thí dụ, một biển hiệu gần điểm cuối phía tây của xa lộ (trong thành phố [[Santa Monica, California]]) được ghi là "Xa lộ Liên lục địa Christopher Columbus".
Một đoạn đường trong thành phố [[Palm Springs, California|Palm Springs]] được ghi biển hiệu là "Xa lộ cao tốc Tưởng niệm [[Sonny Bono]]" để tưởng nhớ nhà giải trí quá cố từng làm thị trưởng và thành viên [[Quốc hội Hoa Kỳ]]. Một đoạn đường ngắn thứ hai ở phía đông [[Indio, California|Indio]] được ghi biển là "Xa lộ cao tốc Tưởng niệm Bác sĩ [[June McCarroll]]".
Arizona.
Tại [[Arizona]], xa lộ được ghi biển dấu là "Xa lộ Tưởng niệm [[Trận Trân Châu Cảng|Pearl Harbor]]". Đoạn đường đi qua [[Phoenix, Arizona|Phoenix]] được đặt tên là "Xa lộ cao tốc [[Tohono O'odham|Papago]]" và là một mảng quan trọng trong hệ thống xa lộ cao tốc [[vùng đô thị Phoenix]]. Đoạn mang tên như vậy bắt đầu tại điểm đầu [[Xa lộ Tiểu bang Arizona 101]] gần phố 99 và chạy về hướng đông đến [[nút giao thông lập thể]] phía đông nam trung tâm thành phố là nơi có điểm đầu phía nam của [[Xa lộ Liên tiểu bang 17|I-17]].
Từ điểm đầu phía nam của Xa lộ Liên tiểu bang 17 đến điểm giao cắt với [[Xa lộ Tiểu bang Arizona 202]], nó được đặt tên là "Xa lộ cao tốc Maricopa". Tên này cũng được dùng cho đoạn đường của I-17 từ điểm đầu phía nam của nó đến điểm giao cắt thứ hai của nó với I-10 ở phía bắc Lộ McDowell. Từ điểm đầu phía nam của Xa lộ Tiểu bang Arizona 202 đến điểm dầu phía đông của [[Xa lộ Liên tiểu bang 8|I-8]] ở đông nam [[Casa Grande, Arizona|Casa Grande]], nó được cấm biển là "Xa lộ Tưởng niệm Pearl Harbor". Bộ Giao thông Arizona cũng có bản đồ biểu thị nó là Xa lộ cao tốc Maricopa trong khi đó Hiệp hội Xe hơi Mỹ (AAA) và các nguồn khác biểu thị nó là "Xa lộ cao tốc Pima". Tên thứ hai được sử dụng trên đoạn đường của Xa lộ Tiểu bang Arizona 101 từ Xa lộ Tiểu bang Arizona 202 đến Xa lộ Liên tiểu bang 17.
Đoạn đường từ Xa lộ Liên tiểu bang 17 tại thành phố Phoenix đến nút giao thông lập thể Xa lộ Liên tiểu bang 19 tại thành phố [[Tucson, Arizona|Tucson]], I-10 được đặt nằm trong hệ thống hành lang CANAMEX do liên bang ấn định. Hành lang này mở rộng từ [[Thành phố México|Mexico City]] đến [[Edmonton, Alberta]].
Tại [[Tucson, Arizona]], giữa mốc dặm 259 và 260 của I-10 là nút giao thông lập thể có đường dẫn kết nối I-10 với điểm đầu phía bắc của [[Xa lộ Liên tiểu bang 19]]. I-19 chạy dài khoảng về hướng nam đến điểm tận cùng của nó tại biên giới Hoa Kỳ-Mexico ở [[Nogales, Arizona]]. Các khoảng đường trên Xa lộ Liên tiểu bang 19 được tính bằng [[kilô mét]].
Cũng tại Tucson, tất cả các lối ra giữa Lộ Prince và Phố 22 được mở trở lại sau một dự án cải tiến mở rộng kéo dài 3 năm. Xa lộ Liên tiểu bang 10 được mở rộng từ 6 đến 8 làn xe. Bãy cầu vượt bên trên và cầu vượt bên dưới đã được xây để đối phó với tình trạng ùn tắc. Nhiều dự án cũng đã được tiến hành để mở rộng I-10 từ [[Marana, Arizona|Marana]] ở phía bắc đến nút giao thông lập thể I-8 tại Casa Grande từ 4 làn đến 6 làn xe.
Điểm cao nhất dọc theo I-10 nằm ở phía đông of Tucson, 20 dặm về phía tây của Wilcox, tại vị trí lối ra 320. Các làn xe đi hướng tây băng qua quãng đường ngắn cao trên 5000 ft.
New Mexico.
[[Tập tin:I-10 New Mexico 5.JPG|nhỏ|phải|I-10 gần ranh giới Arizona]]
Xa lộ Liên tiểu bang 10 tại New Mexico men theo con đường cũ của [[Quốc lộ Hoa Kỳ 80]] băng qua tiểu bang. Chỉ ba thành phố có diện tích đáng kể nằm trên xa lộ liên tiểu bang này: [[Lordsburg, New Mexico|Lordsburg]], [[Deming, New Mexico|Deming]], và [[Las Cruces, New Mexico|Las Cruces]]. Phần lớn I-10 trong tiểu bang [[New Mexico]], giữa lối ra 24 và lối ra 135, trùng với [[Quốc lộ Hoa Kỳ 70]].
Lordsburg là điểm giao cắt phía tây của [[Quốc lộ Hoa Kỳ 70]] và cũng là nơi quốc lộ trùng với xa lộ liên tiểu bang I-10; hai xa lộ này nhập vào nhau cả đoạn đường này cho đến Las Cruces. Một số lối ra giữa Lordsburg và Deming là lối ra để đến các thị trấn trước đây (bao gồm [[Separ, New Mexico|Separ]], [[Quincy, New Mexico|Quincy]], và [[Gage, New Mexico|Gage]]) hoặc là không có thị trấn nào cả.
Deming là điểm giao cắt phía tây của [[Quốc lộ Hoa Kỳ 180]] và cũng là nơi hai xa lộ chạy trùng nhau cả đoạn đường đến [[El Paso, Texas|El Paso]]. Khoảng một dặm (1.6 km) phía bắc Deming trên Quốc lộ Hoa Kỳ 180 là [[Xa lộ Tiểu bang New Mexico 26]] phục vụ như một con đường tắt đến Xa lộ Liên tiểu bang 25 và thành phố [[Albuquerque, New Mexico|Albuquerque]].
I-10/US 70/US 180 tiếp tục đi về hướng đông đến Las Cruces là điểm cuối phía nam của [[Xa lộ Liên tiểu bang 25]]. Quốc lộ Hoa Kỳ 70 cũng rời Xa lộ Liên tiểu bang 10 tại đây và quay đầu về hướng đông bắc đến [[Alamogordo, New Mexico|Alamogordo]]. Xa lộ Liên tiểu bang 10 và Quốc lộ Hoa Kỳ 180 khi đó quay về hướng nam đến ranh giới tiểu bang [[Texas]].
Texas.
[[Hình:RF - Houston Texas IH10.1.jpeg|nhỏ|trái|Xa lộ Liên tiểu bang 10 mới với tên gọi "Xa lộ cao tốc Katy" tại Houston có các làn xe được quản lý (HOV dành cho xe chở nhiều người + EzTag dành cho xe có thẻ trả phí)]]
Từ ranh giới với New Mexico đến [[Xa lộ Tiểu bang 20 (Texas)|Xa lộ Tiểu bang Texas 20]] ở phía tây [[El Paso, Texas|El Paso]], I-10 có các lộ xe chạy song song nó: South Desert là các làn xe chạy dọc theo I-10 theo hướng đông và North Desert là các làn xe chạy dọc theo I-10 theo hướng tây. Xa lộ liên tiểu bang sau đó không có các lộ chạy song song khoảng nhưng có trở lại ở phía đông trung tâm thành phố và kéo dài đến thành phố [[Clint, Texas|Clint]]. Trong đoạn đường này, các lộ chạy song song là Gateway East đi hướng đông và Gateway West đi hướng tây. Tất cả các lộ chạy song song là đường một chiều.
Một phần nhỏ của I-10 từ Loop 1604 đến trung tâm [[San Antonio]] được biết với tên gọi là Xa lộ cao tốc Northwest hay Xa lộ cao tốc McDermott trong khi đoạn khác từ trung tâm thành phố đến Loop 1604 East được gọi là Xa lộ cao tốc East hay Xa lộ cao tốc Jose Lopez.
[[Hình:45intoI-10 2.jpg|nhỏ|phải|[[Xa lộ Liên tiểu bang 45|I-45]] và I-10 bên cạnh trung tâm [[Houston, Texas|Houston]].]]
Tại [[Houston, Texas|Houston]], từ khu ngoại ô phía tây của thành phố [[Katy, Texas|Katy]] đến trung tâm thành phố, I-10 được gọi là Xa lộ cao tốc Katy. Đoạn này vừa được mở rộng đến 26 làn xe: 12 làn xe thông suốt ("through lane"), 8 làn xe chạy cặp hai bên (có điểm giao cắt cùng mặt lộ) [[đường cao tốc|xa lộ cao tốc]], và 6 làn xe ở giữa dành cho các xe chở nhiều người và có thu phí (HOT/HOV) và là một trong những [[đường cao tốc|xa lộ cao tốc]] rộng nhất trên thế giới, tính theo tổng cộng số làn xe. Đoạn phía đông của trung tâm thành phố Houston được biết chính thức với tên gọi "Xa lộ cao tốc East" tuy nó được người địa phương biết rộng rải hơn với tên gọi "Xa lộ cao tốc Baytown East" vì nỗ lực tiếp thị của thành phố [[Baytown, Texas|Baytown]], một trong số những thành phố lớn nhất nằm trong [[Vùng đô thị Houston|Vùng Đại Houston]].
Tốc độ giới hạn.
Trước đây tiểu bang [[Texas]] cùng chia sẻ tốc độ giới hạn cao nhất tại Hoa Kỳ với đoạn đường thử nghiệm thuộc [[Xa lộ Liên tiểu bang 15]] của tiểu bang [[Utah]]. Tốc độ giới hạn dọc theo I-10 từ [[Quận Kerr, Texas|Quận Kerr]] đến [[Quận El Paso, Texas|Quận El Paso]] được lập pháp Texas nâng lên khoảng năm 1999 và đến năm 2006. Tuy nhiên, tốc độ giới hạn cao nhất ấn định cho ban đêm vẫn giữ nguyên là và tốc độ giới hạn dành cho xe tải là .
Ngày 1 tháng 9 năm 2011, tốc độ giới hạn ban đêm bị loại bỏ và tốc độ cao nhất chính thức tại Texas được nâng lên từ 80 đến 85 dặm một giờ tuy chưa có khu vực xa lộ nào được thiết lập cho tốc độ tối đa 85 dặm một giờ.
Louisiana.
[[Hình:The I-10, running west of New Orleans.jpg|nhỏ|trái|I-10 ở phía tây [[New Orleans]] băng qua [[Đập xả lũ Bonnet Carre]] tại [[Hồ Pontchartrain]].]]
Tại [[Louisiana]], một đoạn đường chạy trên cao giữa [[Lafayette, Louisiana|Lafayette]] và [[Baton Rouge, Louisiana|Baton Rouge]] được gọi tên là "Atchafalaya Swamp [[Đường cao tốc|Freeway]]" khi nó vượt qua [[Sông Atchafalaya]] bằng [[cầu Atchafalaya Basin]] và những đầm lầy gần đó. Nó vượt [[sông Mississippi]] tại [[cầu Horace Wilkinson]]. Tại [[Lake Charles, Louisiana|Lake Charles]], một đoạn có tên là [[Xa lộ Liên tiểu bang 210 (Louisiana)|I-210]] đi qua phần phía nam của thành phố. [[Xa lộ Liên tiểu bang 12]] nối Baton Rouge đến Slidell là con đường tránh thành phố nếu người lái xe không muốn sử dụng I-10 đi ngang qua thành phố New Orleans. Tại [[New Orleans]], một đoạn đường của I-10 từ điểm giao cắt giữa I-10 và I-610 gần ranh giới hai quận Orleans và Jefferson đến điểm giao cắt giữa [[Quốc lộ Hoa Kỳ 90]] và [[Quốc lộ Thương mại Hoa Kỳ 90 (New Orleans, Louisiana)|Quốc lộ Thương mại Hoa Kỳ 90]] có tên là "Xa lộ cao tốc Pontchartrain". Điểm thấp gần nơi giao cắt I-10/I-610 đi phía dưới một đường sắt là một trong những điểm thấp nhất tại [[New Orleans]], rất dễ bị lụt lội. Gần [[Slidell, Louisiana|Slidell]], đoạn cuối cùng của I-10 đi qua ranh giới tiểu bang [[Mississippi]] được biết với tên gọi là "Xa lộ Tưởng niệm [[Stephen Ambrose]]".
[[Xa lộ Liên tiểu bang 310|I-310]] và [[Xa lộ Liên tiểu bang 510|I-510]] hoạt động như đường tránh thành phố ở phía nam [[New Orleans]]. [[Xa lộ Liên tiểu bang 610 (Louisiana)|I-610]] là đường tắc đi từ phía đông đến phía tây New Orleans, tránh phải đi vòng bằng I-10 vào khu thương mại trung tâm của thành phố New Orleans.
Mississippi.
Xa lộ Liên tiểu bang 10 tại Mississippi chạy từ ranh giới Louisiana đến ranh giới Alabama qua các quận [[Quận Hancock, Mississippi|Hancock]], [[Quận Harrison, Mississippi|Harrison]] và [[Quận Jackson, Mississippi|Jackson]] trên bờ [[Vịnh Mexico]]. Nó đi qua các phần phía bắc của [[Gulfport, Mississippi|Gulfport]] và [[Biloxi, Mississippi|Biloxi]] trong lúc băng qua phía bắc của [[Pascagoula, Mississippi|Pascagoula]] và Vịnh St. Louis. Nó cũng đi qua phía nam Trung tâm Không gian Stennis. Xa lộ gần như chạy song song với [[Quốc lộ Hoa Kỳ 90]].
Alabama.
[[Hình:Mobile Alabama I-10 downtown.jpg|nhỏ|phải|I-10 hướng phia đông tại trung tâm thành phố [[Mobile, Alabama|Mobile, AL]] gần đến Đường hầm George Wallace.]]
I-10 qua khỏi [[Quận Jackson, Mississippi]] và đi qua [[Quận Mobile, Alabama|Quận Mobile]] tại Tây Nam [[Alabama]]. Tại [[Mobile, Alabama|Mobile]], xa lộ là điểm đầu phía nam của [[Xa lộ Liên tiểu bang 65]]. Tại trung tâm thành phố Mobile, I-10 đi qua một trong số ít đường hầm tại Alabama, [[Đường hầm George Wallace]] nằm dưới [[Sông Mobile]]. Chiều đi hướng đông được cắm biển vì có khúc cong gắt khi sắp đến đường hầm. Sau đó xa lộ vượt qua khoảng đi bên trên [[Vịnh Mobile]] bằng Đường công viên Jubilee, người địa phương gọi là "Bayway". Phía bên kia Vịnh Mobile, xa lộ đi ngang qua khu ngoại ô "Bờ Đông" của [[Quận Baldwin, Alabama|Quận Baldwin]] trước khi đi qua Malbis, [[Loxley, Alabama|Loxley]] và tiếp tục đi đến [[Sông Perdido]] để vào [[Florida]].
Florida.
Phần lớn Xa lộ Liên tiểu bang 10 tại Florida đi qua các khu vực ít dân số của tiểu bang. Kết quả là phần nhiều I-10 ở phía tây [[Xa lộ Liên tiểu bang 295 (Florida)|Xa lộ Liên tiểu bang 295]] tại [[Jacksonville, Florida|Jacksonville]] chỉ có 4 làn xe. Tại [[Pensacola, Florida|Pensacola]], một đoạn dài khoảng của I-10 được mở rộng lên 6 làn xe vào năm 2008. Dự án đó nay đã hoàn thành. Tại [[Tallahassee, Florida|Tallahassee]], dự án xây dựng nhằm mở rộng một đoạn đường dài khoảng của I-10 lên 6 làn xe đã hoàn tất vào tháng 6 nam 2009.
Tại [[Jacksonville, Florida|Jacksonville]], như tại Arizona, I-10 được đặt tên là Xa lộ Tưởng niệm Pearl Harbor. Xuyên suốt phần lớn Florida, Xa lộ Liên tiểu bang 10 cũng là Lộ Tiểu bang 8 dù không có cắm biển chỉ dẫn như thế (trong khi đó [[I-110 (Florida)|I-110]] tại [[Pensacola, Florida]] được biết có tên là Lộ Tiểu bang 8A.)
Liên kết ngoài.
[[Thể loại:Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang|10]]