Giáo phận Xuân Lộc

Giáo phận Xuân Lộc (tiếng Latin: "Dioecesis Xuanlocensis") là một giáo phận Công giáo Rôma tại Việt Nam. Giáo phận này có diện tích 6439 km², nằm trong địa bàn tỉnh Đồng Nai và thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương. Đây là giáo phận đông giáo dân nhất Việt Nam, với khoảng 1.015.315 dân , chiếm tỷ lệ gần 1/3 dân số của tỉnh (32,78% dân số) trong tổng số dân trên địa bàn là 3.097.107 người, có 650 linh mục triều và dòng, 200 đại chủng sinh, và hơn 1.800 nữ tu, 278 giáo xứ. Đây là giáo phận của những người di cư và nhập cư hình thành và phát triển.
Cai quản giáo phận này hiện là Giám mục chính tòa Gioan Đỗ Văn Ngân (từ 2021).
Lịch sử.
Lịch sử giáo phận được xem là bắt nguồn từ thế kỷ 17. Theo ghi nhận của các thừa sai Dòng Tên, vào năm 1670, ở Xích Lam (Đất Đỏ), gần Bà Rịa (Vũng Tàu) đã có gần 300 gia đình Công giáo. Theo báo cáo của Giám mục M. Labbé, năm 1670, "miền Đồng Nai có ít nhất trên 2.000 giáo dân". Theo linh mục Adrien Launay, vào năm 1747, vùng Đồng Nai có các cộng đồng giáo dân ở Ben-go (Bến Gỗ), R. Dou-nai (Đồng Nai), Da-lua, Ke-tat, Dou-mon, R. Moxoai (Mô Xoài), Ba-ria (Bà Rịa), Nui-nua (Núi Nứa) và Đất Đỏ, do các thừa sai Hội Thừa sai Paris (MEP) và Dòng Tên coi sóc.
Trải qua 300 năm phát triển, vào năm 1954, gần 80 vạn giáo dân Công giáo từ miền Bắc di cư vào Nam và ở rải rác khắp các tỉnh từ miền Trung trở vào. Một số rất đông đã tụ về miền Xuân Lộc tạo nên các xứ đạo mới như Hố Nai, Gia Kiệm, Phương Lâm, Vũng Tàu... Tính chất tập trung này đã hình thành cộng đồng giáo dân đông đảo, nổi tiếng là rất sùng đạo và lưu giữ được nhiều giá trị truyền thống của miền Bắc.
Ngày 14 tháng 10 năm 1965, Giáo hoàng Phaolô VI ra sắc chỉ tách Tổng giáo phận Sàigòn thành 3 giáo phận: Tổng giáo phận Sàigòn, Giáo phận Phú Cường và Giáo phận Xuân Lộc. Giáo phận Xuân Lộc gồm 3 tỉnh Long Khánh, Biên Hòa và Phước Tuy. Khi thành lập, giáo phận có tổng cộng 164.144 giáo dân trong tổng số dân 521.595 người với 133 giáo xứ, 135 linh mục triều, 19 linh mục dòng, 50 tu sĩ (các dòng La San, Gioan Thiên Chúa, Xitô, Đa Minh), 200 nữ tu (Thánh Phaolô, Mến Thánh Giá, Đa Minh). Đến năm 1974, giáo phận đã có 374.560 giáo dân trên tổng số 1.048.164 dân với 155 giáo xứ, 218 linh mục triều, 25 linh mục dòng, 97 đại chủng sinh, 215 tiểu chủng sinh, 109 tu sĩ, 949 nữ tu, 168 trường trung - tiểu học.
Ngày 22 tháng 11 năm 2005, một phần của giáo phận này được tách ra để thành lập Giáo phận Bà Rịa, nằm gọn trong tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Giáo phận vừa hoàn thành công trình Đại chủng viện Thánh Giuse cơ sở 2, đào tạo chủng sinh cho các giáo phận Xuân Lộc, Bà Rịa, Đà Lạt, Phan Thiết.
Địa giới giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Ban Mê Thuột và giáo phận Đà Lạt, phía nam giáp giáo phận Bà Rịa, phía đông giáp giáo phận Phan Thiết, phía tây giáp giáo phận Phú Cường và tổng giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh.
Các giáo hạt.
Giáo phận Xuân Lộc gồm 284 giáo xứ, với những ngôi thánh đường mang những nét đép về kiến trúc rất độc đáo như nhà thờ Hà Nội, nhà thờ Kẻ Sặt, nhà thờ chính tòa.
Giáo phận Xuân Lộc gồm 13 giáo hạt phân bố đều trên địa bàn tỉnh Đồng Nai:
Các danh địa giáo phận.
Nhà thờ chính tòa và Tòa Giám mục.
Giáo phận đã chọn thánh cả Giuse là quan thầy giáo phận.
Toà giám mục hiện nay đặt tại thành phố Long Khánh, Đồng Nai
Thánh địa hành hương.
Hiện nay, Giáo phận đang tập trung nguồn lực xây dựng thánh địa Đức Mẹ Núi Cúi làm điểm hành hương mới cho giáo dân giáo phận.
Trước đây, Đức Mẹ Bãi Dâu là địa điểm hành hương của Giáo phận. Năm 2005, Giáo phận Bà Rịa thành lập trên cơ sở tách ra từ giáo phận Xuân Lộc nằm trên địa giới tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và địa điểm hành hương Đức Mẹ Bãi Dâu thuộc về giáo phận mới này.
Do đó, năm 2014, giáo phận Xuân Lộc chính thức khởi công xây dựng điểm hành hương giáo phận thuộc Núi Cúi - giáo xứ Dốc Mơ. Địa điểm này nhìn xuống hồ Trị An và được đầu tư xây dựng quy mô để đáp ứng nhu cầu hành hương cho hơn một triệu tín hữu Công giáo của giáo phận này.
Các đời giám mục quản nhiệm.
Ghi chú: