vietgpt/wikipedia_vi huggingface dataset:
Boyar

Boyar (tiếng Nga: боярин; tiếng România: boier) là tước hiệu cao cấp nhất trong tầng lớp quý tộc của Nga và România thời xưa.
Tước hiệu Boyar ở Nga.
Tước hiệu này chỉ thấp hơn tước hiệu hoàng thân, thuộc về những gia đình hoàng tộc cũ làm chủ những vùng đất được cha truyền con nối. Họ thường nắm giữ chức vụ trọng yếu qua Hội đồng Boyar "(Boyar Duma)", thường có chức năng hành pháp kết hợp tư pháp. Dưới thời Pyotr Đại đế, Hội đồng Boyar có khoảng 100 người.
Trong cuộc nổi loạn năm 1697, tất cả thành viên Hội đồng Boyar được yêu cầu nhất trí với quyết định dùng biện pháp mạnh để trấn áp Cấm vệ và ký tên hoặc đóng dấu của họ vào biên bản buổi họp. Các boyar từ chối việc xác nhận, có lẽ nghĩ rằng nếu Cấm vệ thắng, cuộc đời họ sẽ tiêu tan vì chữ ký của họ. Qua việc này, Pyotr Đại đế không tin tưởng vào các Boyar vì nghĩ họ không có lòng tin vào triều đình, chỉ muốn lo cho mạng sống của họ mà không có chính kiến rõ ràng.
Cũng vì qua các sự kiện khác nhau cho thấy giới boyar tỏ ra ích kỷ chứ không ủng hộ ông hết lòng, nên vào năm 1711, trong nỗ lực cải cách hệ thống hành chính Pyotr Đại đế xóa bỏ tước hiệu Boyar, thay vào đó là những tước hiệu tương tự như ở Tây Âu như Bá tước, v.v.
Constantinopolis

Constantinopolis (có nghĩa là "thành phố của Constantinus [Đại Đế]"; tiếng Hy Lạp: Κωνσταντινούπολις "Konstantinoúpolis", hay Πόλις "Polis"; tiếng Latin: ; tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: قسطنطينيه, "Kostantiniyye"), còn được biết đến với tên Constantinople, là kinh đô của Đế quốc La Mã (330–395), của Đế quốc Byzantine/Đông La Mã (395–1204 và 1261–1453), của Đế quốc La Tinh (1204–1261) và của Đế quốc Ottoman (1453–1922).
Tên của thành phố này đã được chính thức đổi thành tên tiếng Thổ Nhĩ Kỳ hiện tại của nó là Istanbul vào năm 1930 như là một phần trong các cải cách quốc gia của Tổng thống Atatürk. Tên này đã được sử dụng rộng rãi bởi các cư dân Thổ Nhĩ Kỳ sống tại đây được gần năm thế kỷ. Nằm ở vị trí thuận lợi về mặt chiến thuật giữa Sừng Vàng và biển Marmara, tại nơi châu Âu gặp châu Á, Constantinopolis của Đông La Mã là kinh đô của một đế quốc Ki-tô giáo, tiếp nối Hy Lạp và La Mã, cho đến khi Constantinopolis thất thủ vào năm 1453. Trong suốt thời Trung Cổ, Constantinopolis đã là thành phố lớn nhất và giàu nhất của châu Âu, được biết đến với tên gọi là "Nữ hoàng của các Thành phố" ("Vasileuousa Polis").
Do bối cảnh lịch sử, Constantinopolis thường có một số tên gọi khác nhau ở một thời điểm nào đó; phổ biến nhất trong số đó là Byzantium (tên cũ của thành phố), Nova Roma (nghĩa là "Roma mới", tên do Constantinus đặt), mặc dù đây là tên do Giáo hội đặt (không phải tên chính thức), Constantinopolis và Stamboul.
Sachsen

Bang tự do Sachsen ( ; ) là một bang nằm trong nội địa của Đức. Sachsen có biên giới về phía bắc với Brandenburg, về phía tây-bắc với Sachsen-Anhalt, về phía tây với bang tự do Thüringen và về phía tây-nam với bang tự do Bayern. Ngoài ra Sachsen còn có biên giới với các vùng Ústí nad Labem, Karlovy Vary của Cộng hòa Séc về phía nam và các tỉnh Lubuskie, Dolnośląskie của Ba Lan về phía đông. Thủ phủ của Sachsen là Dresden, cùng với Leipzig là các thành phố lớn nhất tại bang. Đây là bang lớn thứ 10 tại Đức về diện tích, với , và đứng hàng thứ sáu toàn quốc về dân số, với khoảng 4,3 triệu dân.
Sachsen nằm ở trung tâm của khu vực nói tiếng Đức thời xưa tại châu Âu, bang này có lịch sử kéo dài trên một thiên niên kỉ. Sachsen đã từng là một công quốc thời Trung cổ, một tuyển hầu quốc của Đế quốc La Mã Thần thánh, một vương quốc, và từ năm 1918 đến 1952 và từ năm 1990 trở đi là một cộng hòa thuộc liên bang.
Hành chính.
Sachsen được chia thành 10 huyện:
  1. Bautzen (BZ)
  2. Erzgebirgekreis (ERZ)
  3. Görlitz (GR)
  4. Leipzig (L)
  5. Meißen (MEI)(Meissen)
  6. Mittelsachsen (FG)
  7. Nordsachsen (TDO)
  8. Sächsische Schweiz-Osterzgebirge (PIR)
  9. Vogtlandkreis (V)
10. Zwickau (Z)
Huyện Erzgebirgekreis bao trùm lên Dãy núi Quặng, và huyện Sächsische Schweiz-Osterzgebirge bao gồm vùng Thụy Sĩ Saxon và dãy núi Quặng phía Đông. Ngoài ra, còn có 3 thành phố độc lập (), có địa vị ngang cấp huyện:
Người Tatar

Tatar (; , ; phiên âm cũ: Tác-ta hay Thát Đát) là tên gọi chung các bộ lạc hỗn hợp Đột Quyết, Mông Cổ và Thanh Tạng sống rải rác ở miền thảo nguyên Bắc-Trung Á trước khi Đế quốc Mông Cổ xuất hiện, họ nói tiếng Tatar. Quan niệm cũ coi các dân tộc du mục lập nên những triều đại ở Bột Hải, Liêu, Kim và nhóm Kazakh cũng là những thành phần của cộng đồng Tatar, ở Trung Quốc gọi là "người Tháp Tháp Nhĩ tộc" (塔塔尔) là một tộc người. Sử cũ Việt Nam và một số nước thường gọi chung người Mông Cổ và người Tatar là người Thái Đát hay "Thát Đát tộc".
Vào thế kỷ 13 khi đế chế Mông Cổ trỗi dậy dưới sự trị vì của Thành Cát Tư Hãn thì đây cũng là giai đoạn hoàng kim trong lịch sử của dân tộc này cùng với đế chế Mông Cổ liên minh với nhau (Liên minh Tatar) và họ từng giày xéo khắp châu Âu và nước Nga rồi cai trị ở đó. Sau đó, qua quá trình diễn tiến lịch sử, dân tộc này ngày càng suy tàn và tản mác và bị sát nhập vào các dân tộc, quốc gia khác theo những thăng trầm biến cố lịch sử. Sau cuộc sát nhập bán đảo Krym vào Nga năm 2014, người Tatar được nhắc đến với nhóm người Tatar Krym sống trên bán đảo Krym khi mà quy chế cho họ còn là vấn đề thời sự, gợi nhớ lại sự kiện trục xuất người Tatar Krym trước đây.
Lịch sử.
Ngày nay, phần lớn cộng đồng người Tatar theo Hồi giáo và đa số người Tatar sống tản mác ở nhiều nơi, nhưng tập trung ở nước Nga, nơi mà dân tộc nhà cũng chia làm nhiều nhánh. Vào thế kỷ 13, đây là thời kỳ hoàng kim của họ, tổ tiên của các bộ tộc người Tatar này hợp chủng bằng hôn nhân với quân Mông Cổ lúc đó đang thống trị châu Á và nước Nga. Do đó, sử sách cổ thường nhầm lẫn giữa người Tarta và người Mông Cổ, nhiều sử liệu gọi chung là người Tatar. Ở Việt Nam thế kỷ 13 gọi họ là người Thát Đát, nhiều người còn thích lên mình chữ Sát Thát để tỏ quyết tâm chống quân xâm lược phương Bắc. Người Thát Đát tộc thích tranh đấu người giỏi và chiến thắng trong các cuộc cạnh tranh được gọi là Dũng sĩ, giỏi cưỡi ngựa bắn cung, lấy săn bắn làm thú vui, lấy chăn nuôi để sinh sống. Không giống tiếng Mông Cổ, ngôn ngữ của người Tatar thuộc nhánh gốc Thổ của hệ Ural-Altai (Tiếng Tatar).
Cho đến năm 1783, người Tatar cai trị Hãn quốc Krym (hiện giờ là nước Cộng hòa tự trị Krym thuộc Nga). Trong thời kỳ giao tranh với Nga thì lãnh thổ giữa Crimea và nhà nước Nga trong thế kỷ XVI là một cánh đồng hoang vắng mênh mông với đất đai màu mỡ và con sông Oka là biên giới chính và cuối cùng trên con đường của người Tatar hướng đến Moscow. Cách thức chiến tranh của người Tatar là chia thành nhiều nhóm nhỏ và cố gắng thu hút người Nga đến một hoặc hai nơi trên biên giới, sau đó họ đột kích biên giới và cướp bóc, đốt, tàn sát những người chống cự và dẫn đi không chỉ đàn ông, phụ nữ, trẻ em mà còn cả bò, ngựa, cừu, dê ở bất kỳ nơi nào không có binh lính bảo vệ. Trong khi những kỵ binh Tatar đánh lạc hướng sự chú ý của các lực lượng biên phòng của Nga, các đơn vị nhỏ khác đã có thể tàn phá và quay trở lại mà không bị thiệt hại nhiều. Các cuộc đột kích của người Tatar ngày càng yếu ớt và người Nga bắt đầu phản công thắng lợi sau đó.
Xây dựng cầu đường

Xây dựng cầu đường là một trong những ngành thuộc lĩnh vực xây dựng cơ bản.
Xây dựng cầu đường chiếm một tỉ trọng lớn trong lĩnh vực xây dựng cơ bản. Nhiệm vụ của ngành này là tạo ra một mạng lưới giao thông đường bộ thông suốt.
Các môn học chuyên ngành chính bao gồm: thiết kế và xây dựng cầu BTCT, thiết kế hình học và khảo sát thiết kế đường bộ, thiết kế và xây dựng cầu thép, thiết kế nền mặt đường, thiết kế và xây dựng mố trụ cầu, xây dựng đường và đánh giá chất lượng, quy hoạch giao thông vận tải và mạng lưới đường bộ, đường sắt, cảng hàng không và sân bay, giao thông và đường đô thị, kinh tế quản lý và khai thác đường, kĩ thuật giao thông, tin học ứng dụng đường, tin học ứng dụng cầu, thiết kế và xây dựng hầm giao thông, khai thác kiểm định cầu...
Sau khi kết thúc khoá đào tạo trong trường đại học, ra trường mỗi sinh viên được công nhận danh hiệu kỹ sư cầu đường. Là người có khả năng thiết kế và thi công các công trình cầu đường, sân bay, hầm giao thông, hầm kỹ thuật, bãi chứa, thậm chí bến cảng và cầu tàu...
Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng

Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng (Trước đây có tên là Trường Đại học Dân lập Hải Phòng) là một trong 20 trường Đại học ngoài công lập được thành lập đầu tiên trên cả nước (1997). Trường được đầu tư đồng bộ với cơ sở vật chất khang trang, hiện đại với khu giảng đường giám sát bằng Camera, khu liên hợp thể thao với nhà tập đa năng, sân bóng và bể bơi ngoài trời hiện đại. Đây cũng là trường đầu tiên ở Việt Nam xây dựng Khách sạn Sinh viên.
Tổ chức, điều hành.
Các khoa, bộ môn đào tạo.
Liên thông từ cao đẳng chuyên nghiệp (1,5 năm) và từ cao đẳng nghề lên đại học chính quy (2 năm) gồm các ngành:
  - Công nghệ thông tin
  - Điện tự động công nghiệp
  - Điện tử viễn thông
  - Xây dựng dân dụng và công nghiệp
  - Kế toán
  - Quản trị doanh nghiệp
  - Tài chính ngân hàng
  - Việt Nam học (Văn hoá du lịch)
Trường liên kết đào tạo hệ chính quy dài hạn tập trung với các trường Đại học danh tiếng tại Anh, Úc, Mỹ, Trung Quốc, và Malaysia. Thời gian đào tạo là 4 năm (1 năm Dự bị tại Đại học Quản lý và Công nghệ Hải phòng và 3 năm tại trường cấp bằng).
Cơ hội việc làm.
Là một trong 25 tr­ường dẫn đầu cả n­ước về tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm cao với 93,46%.
Cơ sở vật chất.
Hiện tại, Trường Đại học Quản lý và Công nghệ Hải Phòng có Khách sạn sinh viên, ký túc xá hiện đại bậc nhất trong số các khu nội trú sinh viên ở Việt Nam hiện nay. Ngoài hệ thống nhà ăn, thư viện hiện đại, khách sạn còn có sân vận động, nhà tập đa năng, bể bơi. Khu vực giảng đường và khu Khách sạn sinh viên được phủ sóng Wifi .
Khu giảng đường có 60 phòng học có camera, 800 máy tính nối mạng nội bộ, mạng internet đến tận khách sạn sinh viên, các phòng thí nghiệm chuyên ngành, các phòng học đều được trang bị máy chiếu, điều hòa nhiệt độ để phục vụ cho học tập, phòng học tiếng sony, DLL, khu trung tâm thư viện mới được đưa vào sử dụng từ năm 2008 có hơn 60.000 bản sách.
Sân bay Václav Havel Praha

Sân bay quốc tế Ruzyně nằm tại Praha, Cộng hòa Séc. Cách trung tâm thành phố khoảng 10 km, sân bay là trung tâm hoạt động của hãng hàng không Czech Airlines.
Phần lớn tuyến bay rời khỏi Sân bay quốc tế Ruzyně tại Cửa phía Bắc. Những Cửa phía Nam, Nam và Nam 2, quản lý những chuyến bay không đều đặn, cũng như những chuyến bay VIP, chuyến bay đặc biệt và những máy bay nhỏ.
Trong năm 2016, sân bay phục vụ 13 triệu hành khách.
Tiếp tục phát triển.
Khi năng lực của sân bay đã đến giới hạn trong thời gian qua (vào năm 2005), [cần dẫn nguồn] việc đầu tư phát triển của sân bay này đang được xem xét. Bên cạnh việc sửa chữa thường xuyên của đường băng hiện có, Sân bay Praha (Czech: Letiště Praha s.p.) đã bắt đầu chuẩn bị cho việc xây dựng một đường băng mới, song song với đường băng 24/06. Việc xây dựng với chi phí ước tính của CZK 5-7000000000 được dự kiến ​​bắt đầu vào năm 2007, và đường băng mới được đánh dấu 06R / 24L (còn gọi là đường băng BIS) đã được đưa vào sử dụng trong năm 2010. Tuy nhiên, do nhiều vấn đề pháp lý và các cuộc biểu tình của những người sống gần các cơ sở sân bay, việc xây dựng chưa bắt đầu. Mặc dù những vấn đề này, dự án đã hỗ trợ từ chính phủ, và dự kiến ​​sẽ được hoàn thành vào cuối năm 2014.
Nó sẽ dài hơn 3.500 m (11.483 ft). Nó nằm khoảng 1.500 mét (4.921 ft) về phía đông nam của đường băng chính hiện nay, đường băng 24L sẽ được trang bị với một ILS loại III, cho phép hạ cánh và cất cánh trong điều kiện thời tiết xấu.
Đơn vị quản lý Sân bay Praha nói rằng bên cạnh việc tăng cường năng lực sân bay, hệ thống đường băng mới sẽ làm giảm đáng kể mức độ tiếng ồn ở một số khu vực đông dân cư trong Prague. Điều này nên được thực hiện bằng cách tổ chức lại các không gian giao thông hàng không xung quanh sân bay, và chuyển các hành lang giao thông sau khi đưa hai đường băng song song vào dịch vụ. Tầm nhìn của giao thông nặng lớn lên nhiều cuộc biểu tình từ các cộng đồng ngoại ô trực tiếp xung quanh sân bay. Ngày 06 Tháng Mười Một 2004, trưng cầu dân địa phương được tổ chức tại hai khu vực ngoại ô Prague - Nebušice và Přední Kopanina - việc hỗ trợ chính thức cho các chính quyền địa phương để phản đối quyết liệt chống lại việc xây dựng các đường băng song song.
Hãng hàng không và các điểm đến.
Hành khách.
Các hãng hàng không sau chuyến bay hoạt động theo lịch trình và Thuê chuyến thường xuyên đến và đi từ Prague:
Hoang mạc Namib

Namib là một hoang mạc ven biển ở Nam Phi. Cái tên "Namib" bắt nguồn từ tiếng Nama và có nghĩa là "nơi rộng lớn". Theo định nghĩa rộng nhất, hoang mạc Namib kéo dài hơn dọc miền ven biển Đại Tây Dương của Angola, Namibia, và Cộng hòa Nam Phi, từ sông Carunjamba (Angola) ở phía bắc, qua Namibia, đến sông Olifants ở Tây Cape, Nam Phi. Mạn bắc hoang mạc Namib, dài , mang tên hoang mạc Moçâmedes, còn mạn nam tiến gần hoang mạc Kalahari. Từ bờ Đại Tây Dương đi về phía đông, độ cao của hoang mạc dần được nâng cao, đạt tới ở chân Dốc đứng Lớn. Lượng mưa hàng năm là từ ở nơi khô nhất đến ở sát dốc đứng, khiến Namib trở thành hoang mạc đúng nghĩa duy nhất ở miền Nam Phi. Mang khí hậu khí hậu khô cằn (hay bán khô cằn) đã 55–80 triệu năm, Namib có lẽ là hoang mạc cổ nhất Trái Đất và vài địa điểm tại đây thuộc hàng khô nhất.
Về địa mạo, hoang mạc này có những biển cát nằm gần bờ biển, còn những đồng bằng sỏi và những khối núi rải rác có mặt sâu hơn trong đất liền. Cồn cát tại đây có thể cao đến và dài , đứng thứ hai thế giới sau những cồn ở hoang mạc Badain Jaran, Trung Quốc. Nhiệt độ ven biển khá ổn định và thường dao động từ , còn sâu trong đất liền thì biến thiên hơn - nhiệt độ ban ngày mùa hè có khi đạt đến còn ban đêm chạm mức đóng băng. Sương mù bắt nguồn ngoài khơi từ sự tiếp xúc giữa hải lưu lạnh Benguela và khí ấm của Hadley Cell tạo ra một vành đai sương che phủ một phần hoang mạc. Vùng ven biển có thể phải chịu tới 180 ngày phủ sương trên năm. Dù đây là một mối nguy với tàu thuyền (bằng chứng là hơn một ngàn xác tàu nằm trên bờ biển xương), nó là nguồn ẩm sống còn cho sinh vật hoang mạc.
Namib gần như không có người cư ngụ, với sự hiện diện của chỉ vài điểm dân (nổi bật nhất là Walvis Bay và Swakopmund) và một số nhóm người mục súc bản địa, gồm người Himba và người Herero Obatjimba ở mạn bắc, và người Nama Topnaar mạn trung. Do sự cổ xưa của nó, Namib có nhiều loài đặc hữu hơn bất kỳ hoang mạc nào khác. Sinh vật hoang mạc chủ yếu là động vật chân khớp và những động vật khác sống nhờ nguồn nước nhỏ. Vùng nước biển lạnh ngoài khơi lại giàu tài nguyên hải sản và hỗ trợ cho sự sinh tồn của hải cẩu lông nâu và chim biển. Sâu hơn trong đất liền, vườn quốc gia Namib-Naukluft có những quần thể voi đồng cỏ châu Phi, ngựa vằn núi và những động vật lớn khác. Dù đại đa phần Namib thiếu vắng thực vật, địa y và cây mọng nước mọc ở ven biển, còn cỏ, cây bụi, và thực vật ngắn ngày sinh trưởng cạnh Dốc đứng Lớn.
Mận (định hướng)

Từ Mận (Chữ Nôm: 槾 hoặc 𪴏), được ghi nhận tại trang 451 sách Từ điển Việt–Bồ–La năm 1651 của Alexandre de Rhodes, trong đó tác giả viết: "mận, cây mận: "ameixieira": prunus, i. blái mận: "ameixa"; prunum"; như thế tác giả ghi nhận mận là tên gọi tương ứng với "prunus" hay "prunum" trong tiếng Latinh, là các loài của chi Mận mơ ("Prunus").
Cũng trong sách này, tác giả ghi nhận tên gọi roi để chỉ cây/trái cây như sau: "roi, blái roi, thien roi: "iambo fruita": fructus indicus quem luſitani, iambo, vocant."; như thế tác giả ghi nhận roi là tên gọi tương ứng với "iambo" ("jambo") trong tiếng Bồ Đào Nha/tiếng Latinh, là các loài của chi Trâm ("Syzygium").
João de Loureiro trong tập 1 sách "Flora Cochinchinensis" (1790) ghi nhận các tên gọi đào hương tàu và đào An Nam để chỉ "Eugenia malaccensis" (= "Syzygium malaccense") và "Eugenia jambos" (= "Syzygium jambos"). Phân loại và tên gọi bản địa các loài theo các chi "Amygdalus" và "Prunus" được Loureiro ghi nhận tại các trang 315-317 như sau:
Như thế, Loureiro không ghi nhận từ mận khi mô tả các loài thực vật Đàng Trong.
Từ điển Nam Việt–Dương Hiệp Tự vị năm 1838 của Jean-Louis Taberd ghi nhận tại các trang 129, 264, 296, 425 như sau:
Như thế, theo Taberd thì lý và mận đều là các tên gọi để chỉ các loài "Prunus".
Từ mận trong tiếng Việt hiện nay được dùng để gọi 2 nhóm loại cây/trái khác nhau, tùy theo các phương ngữ:
Sofia Alekseyevna

 
Công chúa Sofia Alekseyevna hay Sophia Alekseyevna Romanova (tiếng Nga: "Софья Алексеевна"; 17 tháng 9 năm 1657 – 3 tháng 7 năm 1704) là con đầu lòng của Sa hoàng Aleksei I và Hoàng hậu Maria Ilyinichna Miloslavskaya (người vợ thứ nhất của Aleksei I), chị ruột của Sa hoàng Fyodor III và Sa hoàng Ivan V, chị cùng cha khác mẹ của Pyotr Đại đế, và làm Phụ chính nước Nga từ 1682–1689.
Thanh Nga

Thanh Nga ( 31 tháng 7 năm 1942 – 26 tháng 11 năm 1978) là nữ nghệ sĩ cải lương nổi tiếng của Việt Nam. Bà được mệnh danh là "Nữ hoàng sân khấu" của miền Nam Việt Nam thời điểm lúc bấy giờ.
Cuộc đời và sự nghiệp.
Bà tên thật là Juliette Nguyễn Thị Nga, sinh ngày 31 tháng 7 năm 1942, quê quán ở Tây Ninh. Cha của bà là Nguyễn Văn Lợi (tức ông Hội Đồng Lợi), mẹ của bà là Nguyễn Thị Thơ (tức bà bầu Thơ) trưởng đoàn hát Thanh Minh Thanh Nga nổi tiếng một thời. Thanh Nga là một Phật tử, có pháp danh Diệu Minh.
Thanh Nga kết hôn hai lần, lần đầu với ông Nguyễn Minh Mẫn (sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa), lần sau làm vợ thứ (không chính thức) với ông Phạm Duy Lân tức hiệu là Đổng Lân vì ông đã từng giữ chức Đổng Lý Văn phòng của Bộ Thông tin trong Đệ Nhị Cộng hòa của Việt Nam Cộng hòa (luật sư). Bà có một con trai với ông Lân là Phạm Duy Hà Linh (sinh 1973, nay là nghệ sĩ hài kịch).
Gia đình Thanh Nga còn có nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như:
Các vai diễn nổi bật.
Phim ảnh.
Thanh Nga cũng tham gia nhiều bộ phim, đáng chú ý nhất là:
Bị giết chết.
Đêm ngày 26 tháng 11 năm 1978, khi diễn xong vở cải lương "Thái hậu Dương Vân Nga" ở rạp hát Cao Đồng Hưng (còn gọi là rạp Gia Định), nằm ở khu vực chợ Bà Chiểu, quận Bình Thạnh, khoảng 23 giờ đêm, nghệ sĩ Thanh Nga lên chiếc xe hiệu Volkswagen sơn màu xám nhạt do chồng bà cầm lái để về nhà. Thanh Nga ngồi băng ghế phía sau cùng với con trai Cúc Cu khi đó mới 5 tuổi. Ở ghế trước, cạnh tài xế có võ sư Nguyễn Văn Các, làm vệ sĩ bảo vệ Thanh Nga. Ngay khi xe dừng trước cổng nhà nằm trên đường Ngô Tùng Châu (nay là đường Lê Thị Riêng, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh) chiếc xe đậu ở gara, vệ sĩ Các bước ra mở cửa thì bất ngờ một chiếc xe Honda 67 chờ tới, hai tên lạ mặt nhảy xuống (thủ phạm bắn chết vợ chồng nghệ sĩ Thanh Nga là tên cướp Nguyễn Thanh Tân và Nguyễn Văn Đức), dùng súng ngắn P38 khống chế anh vào trong xe. Chúng tiếp tục uy hiếp vợ chồng Thanh Nga để bắt bé Cúc Cu. Khi vợ chồng nghệ sĩ chống cự, chúng liên tiếp nã đạn bắn chết cả hai rồi biến mất. Ông Lân chết ngay tại chỗ còn nghệ sĩ Thanh Nga thì vẫn còn hơi thở. Vệ sĩ Các ôm Thanh Nga lên xích lô ra thẳng Bệnh viện Sài Gòn nhưng đã quá muộn. Viên đạn trúng ngực trái đã cướp đi sinh mạng của Thanh Nga ở tuổi 36.
Trong văn hóa đại chúng.
Vụ ám sát vợ chồng nghệ sĩ Thanh Nga đã trở thành nguồn cảm hứng cho bộ phim "Ống kính sát nhân" của đạo diễn Nguyễn Hữu Hoàng, sản xuất năm 2018. Bộ phim lấy bối cảnh tại Đà Lạt những năm cuối thập niên 1960.
.br

.br là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Brasil. Nó được quản lý bởi Ủy ban Quản lý Internet tại Brazil. Các sự đăng ký cần liên hệ địa phương. Ủy ban cũng nhận đăng ký tên miền có chữ Bồ Đào Nha.
Thống kê việc sử dụng tên miền.br.
.br được sử dụng phổ biến bởi các Website tiếng Bồ Đào Nha, vượt qua tất cả tên miền cấp cao nhất của các nước nói tiếng Bồ Đào Nha.
.bv

.bv là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của đảo Bouvet. Nó được quản lý bởi UNINETT Norid nhưng chưa được sử dụng do đảo không có người ở.
.bw

 
.bw là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Botswana. Nó được quản lý bởi Đại học Botswana. Có lẽ không có sở đăng ký chính thức hoặc thông tin trên Internet về cách đăng ký tên miền dưới TLD này, nhưng một số ISP ở Botswana cung cấp dịch vụ này, và có thể đăng ký bằng cách điền đơn và gửi nó bằng bưu điện. Phần nhiều tên miền hiện ở cấp ba, dưới tên miền cấp hai như là .co.bw và .org.bw, nhưng một số tên miền cũng nằm ở cấp hai.
Bộ Nguyệt quế

Laurales, trong một số sách vở về thực vật học tại Việt Nam gọi là bộ Long não, nhưng tại Wikipedia thì gọi là Bộ Nguyệt quế do tên gọi khoa học của nó lấy theo tên chi điển hình là chi nguyệt quế ("Laurus") với loài điển hình là nguyệt quế ("Laurus nobilis" ) mà không lấy theo tên khoa học của chi chứa quế và long não là "Cinnamomum", là một bộ thực vật có hoa. Chúng là một trong các nhóm cơ sở của thực vật hai lá mầm, có quan hệ gần gũi với bộ Mộc lan (Magnoliales).
Bộ này chứa khoảng 2.500-2.800 loài trong 85-90 chi, được đặt trong 7 họ các loài cây thân gỗ và cây bụi. Phần lớn các loài sinh trưởng ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, mặc dù có một vài chi có thể sinh trưởng ở vùng ôn đới.
Các hóa thạch sớm nhất của các loài cây trong bộ nguyệt quế xuất hiện từ thời kỳ đầu của kỷ Phấn trắng (Cretaceous). Có thể nguồn gốc cổ đại của bộ này là một trong những lý do giải thích cho sự phân rẽ cao trong hình thái của các loài. Trên thực tế, hiện nay người ta vẫn không biết tính chất hình thái duy nhất để có thể thống nhất mọi thành viên trong bộ Laurales. Thực tế này đã từng gây ra nhiều tranh luận giữa các nhà thực vật học liên quan đến giới hạn chính xác của bộ này và hiện nay người ta chấp nhận sự phân loại dựa trên các phân tích phân tử và di truyền học gần đây.
Phân loại.
Các họ sau được đưa vào bộ này trong hệ thống của APG:
Trong hệ thống Cronquist cũ thì bộ Laurales đã bao gồm một tập hợp khác đáng kể các họ (chỗ nào mà hiện tại đã thay thế thì có đóng mở ngoặc):
Phát sinh chủng loài.
Thành phần và phát sinh chủng loài hiện tại của bộ Laurales
Bộ gen

Trong lĩnh vực sinh học phân tử và di truyền học, thuật ngữ bộ gen dùng để chỉ tất cả các vật chất di truyền chứa trong một cá thể sinh vật. Những vật chất di truyền này gồm DNA ở nhiễm sắc thể, DNA ngoài nhiễm sắc thể (như DNA vòng ở ti thể, ở lục lạp nếu có), cả các RNA (nếu là RNA virut), có thể mang thông tin di truyền ở vùng mã hóa hoặc không mã hóa. Thuật ngữ này dịch từ nguyên gốc tiếng Anh là genome, cũng đã được dịch là hệ gen. Môn khoa học chuyên nghiên cứu về bộ gen được gọi là hệ gen học (genomics). Nhiều kiến thức thuộc lĩnh vực này được đề cập ở tạp chí "Genome Research".
Bộ gen virut.
Bộ gen virut có thể có DNA hoặc RNA tùy loại.
Bộ gen nhân sơ.
Nhân sơ (Prokaryotes) có cấu tạo đơn bào, nhưng bộ gen của chúng được phân biệt thành hai phần: hầu hết các gen phân bố ở một phân tử DNA vòng lớn gọi là nhiễm sắc thể nhân sơ (viết tắt: DNA-NST), còn lại phân bố ở các plasmit có số lượng rất không ổn định.
Đặc điểm một số bộ gen.
Dưới đây là bảng giới thiệu một số bộ gen đại diện.
Anna Mons

 
Anna Mons là một người tình của Pyotr Đại đế, là một trong bốn phụ nữ mà Pyotr quan tâm đến nhiều nhất trong đời ông. Ba người kia là: mẹ của ông (Natalia Kirillovna Naryshkina), em gái của ông (Natalia Alexeevna) và vợ thứ hai của ông, Ekaterina I. Anna Mons là người Hà Lan, con gái một thương nhân. Vào khoảng năm 1699, Pyotr gặp cô ở Khu Ngoại ô Đức, một quần cư ở ngoại ô thành phố Moskva dành riêng cho người nước ngoài. Cô đã qua tay Francis Lefort, nhưng khi thấy Pyotr để ý đến cô gái tóc vàng với tiếng cười dạn dĩ và đôi mắt long lanh, Lefort sẵn sàng nhường cô cho anh. Giai nhân có tính phóng khoáng này chính là người Pyotr mong muốn: cô có thể cụng ly với anh và chia sẻ chuyện tiếu lâm với anh một cách sảng khoái.
Anna yêu mến Pyotr Đại đế chỉ vì có tham vọng. Cô dâng hiến ân huệ cho vị quân vương để quân vương ban phát ân huệ cho cô: nữ trang, một biệt thự và đất đai. Không màng đến nghi thức, dần dà Pyotr cùng cô xuất hiện giữa các boyar và ngoại giao đoàn. Dĩ nhiên là Anna mơ tưởng thêm. Cô biết Pyotr không thể chịu đựng sự hiện diện của người vợ ông lúc đó (Evdokiya Fyodorovna Lopukhina), và với thời gian trôi qua cô càng tin thêm rằng một ngày cô có thể là hoàng hậu nước Nga. Pyotr đã nghĩ về việc này, nhưng thấy không cần thiết phải có hôn lễ. Mối quan hệ như thế là đủ, và cuối cùng kéo dài 12 năm.
Sau khi Pyotr Đại đế dẫn Đại Phái bộ Sứ thần thăm viếng Tây Âu trở về, Anna Mons thường có mặt bên cạnh ông Pyotr trong các một bữa tiệc, hoặc một dạ hội hóa trang, hôn lễ, lễ rửa tội, buổi chiêu đãi đại sứ nước ngoài... Bây giờ – vì vợ của Pyotr không còn ngáng trở – cô gái vốn tự cho mình là "người bạn trung thành" của Sa hoàng đã bước ra ngoài công chúng. Sự hiện diện của cô, và của một số phụ nữ ngày càng đông, đã phá vỡ truyền thống của Nga là khi đàn ông Nga họp lại vui vẻ với nhau thì chỉ có các ông Nga mà thôi.
Dần dà, mối liên hệ giữa Pyotr Đại đế và Anna Mons tan rã. Trong thời gian đó, Pyotr gặp gỡ Ekaterina I, người mà ông sau này cưới làm vợ và sau cùng được tôn lên làm Nữ hoàng nước Nga.
Sau khi Pyotr Đại đế ly dị với người vợ đầu và cưới Ekaterina, Anna Mons lui vào bóng tối. Nhưng cô được nhắc đến 25 năm sau khi gặp gỡ Pyotr Đại đế lần đầu tiên. Đó là do người em trai của cô, Willem Mons, và chị của cô, Matryona, bị dính líu vào trọng tội. Willem là con người hào hoa, vui vẻ, tinh khôn, đầy tham vọng và cũng là kẻ cơ hội, nên đã chọn người chủ một cách khôn ngoan, cúc cung tận tụy rồi leo lên chức vụ thị thần và bí thư tin cậy của Ekaterina. Cùng lúc, Matryona cũng là thị nữ và người thân cận nhất của Ekaterina. Dần dà, dựa trên vai trò hỗ trợ Hoàng hậu và chăm lo cho những quyền lợi của bà, hai chị em âm mưu với nhau nhằm kiểm soát lối tiếp cận đến Ekaterina. Họ kiểm soát báo cáo và đơn thỉnh nguyện trước khi trình lên Ekaterina. Ngoài tiền hối lộ họ nhận của những người muốn xin ơn huệ từ Ekaterina, hai chị em còn nhận nhiều bất động sản, gia nô và tiền bạc trực tiếp từ Ekaterina. Sau khi vụ việc bị đổ bể, Willem bị tử hình, còn Matryona bị đánh roi rồi bị đày đi Siberia.
Họ Long đởm

Họ Long đởm (danh pháp khoa học: Gentianaceae) là một họ thực vật có hoa chứa khoảng 99 chi và khoảng 1.740 loài. Một số tài liệu gọi là long đảm theo phiên âm từ tiếng Trung 龍膽, tuy nhiên cách dùng phổ biến hiện nay là long đởm, cho nên Wikipedia sẽ gọi là long đởm.
Hoa của chúng có hình tia đối xứng và lưỡng tính với các đài hoa, cánh hoa liền và các nhị hoa trên tràng so le với các thùy tràng hoa. Có một đĩa có tuyến ở đáy của nhụy, và các hoa có kiểu đính noãn bên vách. Cụm hoa hình xim. Quả là loại quả nang cắt vách và nứt ra, ít khi thấy loại quả mọng. Hạt nhỏ với nội nhũ nhiều dầu và phôi mầm thẳng. Chúng có thể là loại cây thân gỗ nhỏ, cây bụi hay thông thường là cây thân thảo. Thường là loại cây có thân rễ; các nốt sần ở rễ (mycorrhiza) là rất phổ biến. Các lá đơn mọc đối. Không có các lá kèm. Các loài thường chứa các chất iridoit có vị đắng.
Các loài cây trong họ này phân bổ rộng khắp thế giới. Về mặt kinh tế, một vài loài được trồng làm cây cảnh và nhiều loài chứa các chất có vị đắng được sử dụng trong y học và để tạo hương vị.
Phân loại.
APG chia họ này ra làm 7 tông như sau:
Nhóm cổ nhất (cơ sở) trong họ Long đởm là tông Saccifolieae. Kế tiếp trong cây phát sinh họ này là tông Exaceae, tiếp theo là tông Chironieae. Ba tông Gentianeae, Helieae và Potalieae phát sinh xấp xỉ cùng khoảng thời gian và quan hệ cụ thể trong ba tông này vẫn chưa rõ ràng.
Các chi.
Phân chia dưới đây lấy theo kết quả của Gentian Research Network. 
Ba chi dưới đây được liệt kê trong danh sách các chi thuộc họ Long đởm.
Phát sinh chủng loài.
Cây phát sinh chủng loài vẽ theo Gentian Research Network. và Yang "et al." (2016). Vị trí của "Voyria" vẫn chưa thật sự chắc chắn. Nó có thể đã rẽ nhánh trước Exaceae chứ không phải sau tông này như gợi ý trước đây.
Kỳ diệu (định hướng)

Từ Kỳ diệu có thể dùng để:
.ca

 
.ca là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Canada. Các thực thể đăng ký tên miền dưới.ca phải đáp ứng các Điều kiện Có mặt Canada được định rõ bởi sở đăng ký. Các ví dụ thực thể hợp lệ bao gồm:
Có thể đăng ký tên miền ở cấp hai (Ví dụ "example.ca") hay ở cấp ba dưới một trong những tên miền địa lý ở cấp hai được định rõ bởi sở đăng ký (Ví dụ "example.ab.ca" ở Alberta).
Tên miền này mới đầu được Jon Postel, người hành chính IANA, đưa cho John Demco của Đại học British Columbia (UBC) năm 1988.
Năm 1997, ở hội nghị hàng năm về Internet của Canada tại Halifax, Nova Scotia, cộng đồng Internet của Canada, vì muốn mở rộng quá trình đăng ký và cải tiến thời hạn bốc dỡ, quyết định cải cách Sở Đăng ký.ca.
Ủy quyền Đăng ký Internet tại Canada (CIRA/ACEI) là công ty bất vụ lợi Canada có trách nhiệm hoạt động tên miền Internet quốc gia (ccTLD) ngày nay. Nó nhận trách nhiệm hoạt động tên miền.ca ngày 1 tháng 12 năm 2000 từ UBC.
Mỗi đăng ký dưới.ca phải được đặt theo sở đăng ký được chứng nhận.
Ottoman (định hướng)

Từ Ottoman (tiếng Ả Rập là "Uthmani" có nguồn gốc từ tên nhà cầm quyền Thổ Nhĩ Kỳ Osman I) có các nghĩa:
Chuột núi Lào

Chuột núi Lào hoặc kha-nyou (tên khoa học: "Laonastes aenigmamus", tức là "chuột đá Lào") là loài gặm nhấm sống ở miền Khammuane của Lào. Loài này được miêu tả lần đầu tiên năm 2005 trong một bài báo của Paulina Jenkins và một số người khác, họ nghĩ rằng động vật này có tính chất khác biệt với các loài gặm nhấm đang sống đến độ cần phải đặt nó vào một họ mới, gọi là Laonastidae.
Vào năm 2006, cách phân loại của loài chuột này bị Mary Dawson và một số người khác bác bỏ. Họ cho rằng nó thuộc về họ hóa thạch cổ, Diatomyidae, trước đây tưởng bị tuyệt chủng 11 triệu năm trước. Do đó, loài này tiêu biểu cho đơn vị phân loại Lazarus. Con này giống với con chuột lớn có lông đen và đuôi dày rậm lông. Nó có sọ rất lạ với đặc điểm khác với các thú vật khác đang sống.
Tháng 9 năm 2011, Tổ chức bảo tồn động vật hoang dã quốc tế (FFI) thông báo đã phát hiện chuột núi Lào ở xã Thượng Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình. Thông báo khoa học ở "Tập san Sinh học" Việt Nam năm 2012 thì chuột núi Lào được phát hiện ở Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng .
Phát hiện.
Các mẫu vật đầu tiên được phát hiện năm 1996, khi thấy chúng bị làm thịt để bán như thực phẩm tại chợ ở Thakhek, Khammuane. Sau đó năm 1998 ba bộ xương của loài động vật này đã thu được từ người dân. Các nhà nghiên cứu Hiệp hội bảo tồn Động vật hoang dã quay trở lại Lào và đã phát hiện một số mẫu vật khác.
Các phát hiện mới đã cho thấy động vật này có thể không phải là hiếm như từng nghĩ. Ngày 13/06/2006 David Redfield, giáo sư danh dự của Đại học bang Florida, và nhà sinh học động vật hoang dã Uthai Treesucon người Thái Lan công bố họ đã bắt, chụp ảnh và ghi hình một mẫu sống của loài này tại bản Doy ở Lào.
ZGMF-X20A Strike Freedom

 
Lịch sử hình thành.
Sau khi Mobile Suit Freedom cũ bị nổ. Lacus Clyne đã trở lại PLANT và trên đó cô có một nơi bí mật tập hợp những người chống chiến tranh gọi là Clyne Faction.Ở Clyne Faction những người chống chiến tranh đã sản xuất ra Mobile ZGMF-X20A Strike Freedom. Đây là một Mobile vô cùng hiện đại với nhiều tính năng mới mà Freedom cũ không có như: DRAGOON system, HiMAT...và một lò phản ứng hạt nhân đã được thiết kế lại khiến tầm bay của Strike Freedom gần như vô hạn và chỉ phụ thuộc vào sức khỏe của phi công.
Mobile này được thiết kế để cho Kira Yamato lái và nó cũng được thiết kế để đánh cặp với Gundam ZGMF-19A Infinite Justice.
Thông số kỹ thuật.
Tên: ZGMF-20A Strike Freedom.
Nguồn năng lượng: Lò phản ứng hạt nhân kiểu mới.
Chế tạo: Clyne Faction.
Chiều cao: 19m.
Tổng trọng lượng: 60 tấn.
Vũ khí:
Chú thích.
-ZGMF:Zero Gravity Maneuver Fighter.
-Dragoon system:Disconected Rapid Armament Group Overlook Operation Network system
-CIWS:Close In Weapon System.
Bảy tòa nhà chọc trời của Stalin

Bảy tòa nhà chọc trời của Stalin (tiếng Nga: Высотные здания Москвы) là một nhóm bảy nhà chọc trời khổng lồ của kiến trúc Stalin ở thủ đô Moskva, Nga. Các công trình này được xây dựng trong vòng mười năm, dưới thời Stalin, theo trường phái Tân Cổ điển, kết hợp phong cách của các yếu tố kiến trúc như Baroque Moskva, kiến trúc điện Kremlin, kiến trúc nhà thờ Gothic của châu Âu thời trung cổ cũng như kiến trúc nhà chọc trời của Mỹ trong thập niên 1930.
Trong kế hoạch nguyên bản, tổng cộng có tám công trình. Tòa tháp thứ tám là Cung Xô viết, nếu được xây dựng sẽ là công trình cao nhất thế giới vào thời đó. Tuy nhiên, sau cái chết của Stalin, người ta cho rằng công trình này nếu được xây dựng sẽ làm che khuất tầm nhìn điện Kremlin và khách sạn Rossiya được xây dựng thay vào đó. Sau này, Tháp Khải hoàn, được hoàn thành năm 2003 là công trình cao thứ 3 châu Âu hiện nay, và đứng thứ 59 trên thế giới, được coi như toà tháp thứ 8.
Đặc điểm chung.
Các công trình này được xây dựng để thể hiện sức mạnh siêu cường của chủ nghĩa cộng sản, cũng như tạo ra một hình ảnh đối trọng với các công trình nhà chọc trời của người Mỹ. Những hình dáng khổng lồ của các công trình có thể đa dạng nhưng chúng có một số đặc điểm chung. Hình khối chung của tổng thể theo dạng kim tự tháp với các trang trí điêu khắc hoặc tranh vẽ theo trường phái Hiện thực xã hội chủ nghĩa. Ở giữa là một tháp cao trung tâm với đỉnh nhọn, trên nóc có một ngôi sao. Những ngôi sao này là đặc điểm chủ yếu nhất để phân biệt giữa kiến trúc nhà chọc trời của Stalin và nhà chọc trời của Mỹ. Cấu trúc mặt đứng theo chiều đứng được nhấn mạnh bằng các phân vị dọc cửa sổ. Các hàng cột khổng lồ cũng được ưa chuộng ở các công trình, tượng trưng cho sự tập hợp của quần chúng nhân dân. Vị trí của các công trình thường được đặt ở giao điểm của các đại lộ hoặc các trục giao thông chính và làm tâm điểm cho không gian đô thị.
Toàn bộ các công trình này được xây dựng dưới sự kiểm tra trực tiếp của Stalin. Những khu tập thể này chứa tới 800 căn hộ dành cho khoảng 3500 người. Tất cả các căn hộ đều được cung cấp hoàn chỉnh các thiết bị nội thất và các dịch vụ công cộng đi kèm như cửa hàng, vườn trẻ, nhà hàng... Các khu nhà này được dành cho các cán bộ cao cấp của Đảng Cộng sản Liên Xô. Tuy nhiên về mặt kiến trúc, các công trình này là một bước lùi so với sự phát triển của kiến trúc thế giới giai đoạn đó.
Bảy công trình được xây dựng bao gồm:
Ngoài ra, công trình Cung Văn hóa và Khoa học Warzsawa, ở thủ đô Warzsawa của Ba Lan, được xây dựng vào thời điểm này, cũng mang cùng một phong cách kiến trúc.
Mars Reconnaissance Orbiter

Mars Reconnaissance Orbiter (tiếng Anh, viết tắt MRO, tức là "Tàu quỹ đạo Trinh sát Sao Hỏa") là tàu vũ trụ đa chức năng, được phóng lên ngày 12 tháng 8 năm 2005 để tìm hiểu về Sao Hỏa bằng cách quan sát tỉ mỉ, để kiếm nơi có thể hạ cánh trong các chuyến hạ xuống trong tương lai, và để chuyển tiếp tin nhanh cho các chuyến đó. Nó được thiết kế để bay trên quỹ đạo bốn năm, trở thành vệ tinh nhân tạo thứ tư hoạt động tại Sao Hỏa (cùng với "Mars Express", "Mars Odyssey", và "Mars Global Surveyor"), và máy dò thứ sáu (các vệ tinh cùng với hai "phi thuyền Mars Exploration"), trong thời điểm có nhiều quan tâm khoa học về Sao Hỏa.
Viking (định hướng)

 
Từ Viking có nhiều hơn một nghĩa:
Mya (đơn vị đo)

Trong thiên văn học, địa chất học, và cổ sinh vật học, mya là từ chữ đầu của "million years ago", có nghĩa là một triệu năm trước và được sử dụng làm đơn vị đo thời gian trước ngày nay. Nói riêng, một mya bằng một triệu (106) năm trước đây. Các tài liệu về khoa học đã thay thuật ngữ "mya" bằng Ma (mêga annum).
Giống như đơn vị liên quan bya ("tỷ năm trước đây"), mya thông thường được viết bằng chữ thường, khác với đơn vị liên quan Gya, có chữ hoa ở đầu. Thuật ngữ bya đã được thay cho Ga (giga annum).
Rafael Viñoly

Rafael Viñoly (1 tháng 6 năm 1944 – 2 tháng 3 năm 2023) là một kiến trúc sư nổi tiếng thế giới người Uruguay. Ông sinh ra tại Montevideo, Uruguay; bố ông, Román Viñoly Barreto, một đạo diễn điện ảnh và mẹ ông, bà Maria Beceiro, là một giáo viên toán.
Năm 1964, ông cùng sáu người bạn người bạn thành lập xưởng thiết kế Estudio de Arquitectura, sau này trở thành hãng kiến trúc lớn nhất Nam Mỹ. Năm 1968, Viñoly tốt nghiệp khoa Kiến trúc và Đô thị thuộc Đại học Buenos Aires (tiếng Bồ Đào Nha: "Universidad de Buenos Aires") tại Argentina. Năm 1978, Viñoly cùng gia đình di cư sang Mỹ và sống tại Thành phố New York. Ông bắt đầu làm giảng viên thỉnh giảng của trường Thiết kế thuộc Đại học Harvard từ năm 1979.
Ông lập ra hãng kiến trúc Rafael Viñoly Architects năm 1982. Công trình đầu tiên của ông ở New York là Trường John Jay về Công lý Tội phạm ("John Jay College of Criminal Justice"), hoàn thành năm 1988. Năm 1989, Viñoly thắng trong cuộc thi quốc tế về Forum Quốc tế Tokyo (tiếng Nhật: "東京国際フォーラム") ở Nhật Bản. Hoàn thành năm 1996, công trình này được coi là trung tâm văn hóa phức tạp và lớn nhất của Nhật Bản. Từ sau công trình này, Viñoly được xem như một trong các kiến trúc sư thiết kế công trình văn hóa hàng đầu thế giới. Năm 2001, công trình Trung tâm Nghệ thuật Trình diễn Kimmel ("Kimmel Center for the Performing Arts") ở Philadelphia cũng gây được tiếng vang lớn. Ông là một trong số các kiến trúc sư lọt vào vòng chung kết cuộc thi tái thiết cho Trung tâm Thương mại Thế giới. Người chiến thắng của cuộc thi này là kiến trúc sư Daniel Libeskind.
Triết lý kiến trúc của Viñoly luôn dựa trên yếu tố tổng hợp. Theo ông, công trình kiến trúc không bao giờ là thành quả của một cá nhân. Đó là sự chia sẻ của một cộng đồng hướng đến việc thỏa mãn cao nhất mục đích của khách hàng.
Hiện nay, Rafael Viñoly là thành viên của Hiệp hội kiến trúc sư Mỹ AIA, thành viên quốc tế của Hiệp hội kiến trúc sư Hoàng gia Anh RIBA, Hiệp hội kiến trúc sư Nhật Bản và một số tổ chức khác.
Ông qua đời tại TP. New York vào ngày 2 tháng 3 năm 2023, hưởng thọ 78 tuổi.
Tham khảo.
Viñoly, R, "Rafael Viñoly", Birkhauser, 2003
Phân phối xác suất

Trong toán học và thống kê, một phân phối xác suất hay thường gọi hơn là một hàm phân phối xác suất là quy luật cho biết cách gán mỗi xác suất cho mỗi khoảng giá trị của tập số thực, sao cho các tiên đề xác suất được thỏa mãn. Theo thuật ngữ kỹ thuật, một phân phối xác suất là một độ đo xác suất ("probability measure") mà miền xác định là đại số Borel trên tập số thực.
Một phân phối xác suất là một trường hợp đặc biệt của một khái niệm tổng quát hơn về độ đo xác suất, đó là một hàm thỏa mãn các tiên đề xác suất của Kolmogorov cho các tập đo được của một không gian đo được ("measurable space").
Định nghĩa chính thức.
Mỗi biến ngẫu nhiên tạo ra một phân phối xác suất, phân phối này chứa hầu hết các thông tin quan trọng về biến ngẫu nhiên đó. Nếu "X" là một biến ngẫu nhiên, phân phối xác suất tương ứng gán cho đoạn ["a", "b"] một xác suất P["a" ≤ "X" ≤ "b"], nghĩa là, xác suất mà biến "X" sẽ lấy giá trị trong đoạn ["a", "b"].
Phân phối xác suất của biến "X" có thể được mô tả một cách duy nhất bởi hàm phân phối tích lũy ("cumulative distribution function") "F"("x") được định nghĩa như sau:
với mọi "x" thuộc R.
Một phân phối được gọi là "rời rạc" nếu hàm phân phối tích lũy của nó bao gồm một dãy các bước nhảy hữu hạn, nghĩa là nó sinh ra từ một biến ngẫu nhiên rời rạc "X": một biến chỉ có thể nhận giá trị trong một tập hợp hữu hạn hoặc đếm được nhất định. 
Một phân phối được gọi là "liên tục" nếu hàm phân phối tích lũy của nó là hàm liên tục, khi đó nó sinh ra từ một biến ngẫu nhiên "X" mà P[ "X" = "x" ] = 0 với mọi "x" thuộc R. 
Phân phối liên tục còn có thể được biểu diễn bằng hàm mật độ xác suất: một hàm "f" không âm khả tích Lebesgue được định nghĩa trên tập số thực như sau:
với mọi "a" và "b".
Không có gì đáng ngạc nhiên về việc các phân phối rời rạc không có một hàm mật độ như vậy, nhưng có các phân phối liên tục, như phân phối cầu thang của quỷ ("devil's staircase"), cũng không có mật độ.
Các phân phối xác suất quan trọng.
Một số phân phối xác suất có vai trò quan trọng trong lý thuyết và ứng dụng đến mức chúng đã được đặt tên:
Các phân phối điều kiện.
Với tập hợp bất kỳ gồm các biến ngẫu nhiên độc lập, hàm mật độ xác suất của phân phối có điều kiện ("joint distribution") là tích của từng hàm riêng.
Các phân phối của các ma trận ngẫu nhiên.
Đó là phân phối của các biến ngẫu nhiên nhận giá trị là các ma trận
Bùi Tường Phong

Bùi Tường Phong (1942 tại Việt Nam – 1975 tại Mỹ) là một nhà nghiên cứu hàng đầu và là một trong những người tiên phong trong ngành đồ họa máy tính. Năm 1973, trong luận án tiến sĩ của mình tại Đại học Utah với tựa đề "Chiếu sáng trong đồ họa máy tính" ("Illumination for Computer-Generated Images"), ông đã đề xuất ra phương pháp tô màu áp dụng cho các vật thể có tính phản xạ gương (specular reflection). Từ đó phương pháp này thường được gọi là Phong shading. Phong shading đã trở thành một phương pháp cực kỳ phổ biến và hiện vẫn còn được sử dụng rộng rãi.
Tiểu sử.
Ông sinh ngày 14 tháng 12 năm 1942 tại Hà Nội, Việt Nam. Sau khi học trường Lycée Albert Sarraut, ông và gia đình chuyển vào Sài Gòn năm 1954, học trường Lycée Jean Jacques Rousseau.
Phong sang Pháp năm 1964 và học ở trường École d’Ingénieur de Grenoble (ENSEHRMAG). Ông nhận bằng Licence en Science tại Grenoble năm 1966 và bằng kỹ sư của trường ENSEEHT, Toulouse năm 1968. Cũng trong năm 1968, ông làm việc ở Viện nghiên cứu kỹ thuật tự động hoá (Institut de Recherche d’Ingenieur et d’Automatique, IRIA), nghiên cứu về phát triển hệ điều hành cho máy tính số. Ông sang Utah năm 1971 để làm trợ lý nghiên cứu cho ngành khoa học máy tính của trường.
Phong là một trong những người tiên phong trong ngành đồ họa máy tính. Ông đã phát minh ra mô hình phản chiếu Phong ("Phong reflection model") và tô bóng Phong ("Phong shading"). Những kỹ thuật này hiện nay được sử dụng rất phổ biến trong ngành đồ họa máy tính. Ông viết hai bài báo khoa học rất nổi tiếng năm 1973 và 1975. Hầu hết những công trình nghiên cứu sau này đều dựa trên hai bài báo này của ông.
Ông hoàn thành đề tài tiến sĩ của mình ở trường Đại học Utah năm 1973. Năm 1969 ở Paris, Pháp, ông Phong đã cưới bà Bùi Thị Ngọc Bích (quê ở Nha Trang) và có một người con gái.
Ông mất năm 1975 vì bệnh bạch cầu giai đoạn cuối. Ông đã biết mình bị bệnh này khi còn là sinh viên.
Giải đua xe Công thức 1 2006

Giải đua xe Công thức 1 năm 2006 là giải Công thức 1 vô địch thế giới lần thứ 57. Giải diễn ra từ 12 tháng 3 đến 22 tháng 10 gồm 18 chặng đua với sự tham gia của 11 đội đua.
Tay đua người Tây Ban Nha, Fernando Alonso, và đội đua Renault đã bảo vệ thành công chức vô địch thế giới.
Michael Schumacher chính thức giã từ sự nghiệp ở vòng đua Brasil với vị trí thứ 2 toàn mùa giải.
Liên kết ngoài.
"Tiếng Việt":
"Tiếng Anh":
Rod (quang học)

Rod là thuật ngữ liên quan đến việc ghi lại hình ảnh của một số vật thể di chuyển trong không khí với tốc độ cao đến mức có dạng trông như những cái que ánh sáng. Hầu hết các chứng cứ về sự tồn tại của Rod là các hình ảnh video.
Mô tả.
Rod trong tiếng Anh nghĩa là cái que, có tên như vậy bởi vì chúng có dạng giống cái que. Tuy nhiên nó cũng được gọi là "cá trời" và "thực thể mặt trời". Chúng xuất hiện ở khắp nơi, dài từ 5 inch tới 3 foot (khoảng 15 đến 90 cm), và người ta cho là chúng có một màng mỏng dọc thân trục để đẩy đi trong không khí. Người ta gọi chúng là "cá trời" vì chuyển động của chúng giống hệt cá trong nước, và chúng có một cơ thể giống hệt con sứa.
Giả thuyết.
Rod không gây được sự chú ý lớn đối với các nhà động vật học. Nhiều chứng cứ kết luận rằng chúng là kỹ xảo ánh sáng tạo hiệu ứng lên máy ảnh. Cụ thể là, một sự chuyển động nhanh của một con côn trùng đập cánh đi qua máy ảnh có thể tạo nên hiệu ứng rod – như một vết mờ. Thêm nữa là vật có tốc độ cực cao không thể ghi lại trong máy ảnh thông thường. Gần đây mọi người cho đó là kết quả của tin đồn trên các phương tiện thông tin đại chúng. Jose Escamilla, người lập trang web RoswellRods.com, đã xuất hiện trong nhiều cuộc phỏng vấn và nghiên cứu trên tivi.
Rod

Rod có nhiều nghĩa:
Bộ Âu thạch nam

Bộ Âu thạch nam hay bộ Đỗ quyên (danh pháp khoa học: Ericales) là một bộ thực vật hai lá mầm lớn và đa dạng. Trong một số sách giáo khoa về thực vật học gọi là họ đỗ quyên là lấy theo tên của chi Đỗ quyên ("Rhododendron") thuộc họ Ericaceae, nhưng tại Wikipedia lấy theo tên chi Âu thạch nam ("Erica") cũng thuộc họ Ericaceae. Bộ này chứa nhiều loại cây từ cây thân gỗ, cây bụi, dây leo và cây thân thảo. Cùng với các loài thực vật tự dưỡng thì bộ Ericales còn có cả các loài thực vật thiếu diệp lục sống cộng sinh cùng nấm (ví dụ "Sarcodes sanguinea") và thực vật ăn thịt (ví dụ chi "Sarracenia").
Nhiều loài có 5 cánh hoa, thường mọc cùng nhau.
Nấm rễ là một tính chất đặc biệt, thường gắn liền với bộ Ericales. Thực vậy, sự cộng sinh với nấm ở rễ là rất phổ biến trong các đại diện của bộ này, và thậm chí người ta còn tìm thấy có ba loại nấm chỉ có thể thấy ở bộ Ericales (gọi là ericoid, arbutoid và monotropoid mycorrhiza). Ngoài ra, vài họ trong bộ này còn đáng chú ý vì khả năng tích lũy nhôm rất cao của chúng (Jansen và những người khác, 2004).
Ericales là một bộ phổ biến rộng khắp. Các khu vực phân bổ của các họ dao động rất lớn - trong khi một số họ chỉ sinh trưởng ở vùng nhiệt đới thì một số họ khác lại tồn tại chủ yếu ở vùng cận bắc cực hay khu vực ôn đới. Toàn bộ bộ này chứa trên 8.000 loài (APG II ước tính là 25 họ, còn APG III ước tính là 22 họ (3 họ Maesaceae, Myrsinaceae và Theophrastaceae gộp lại trong họ Primulaceae), 346 chi và 11.515 loài), trong đó riêng họ Âu thạch nam (Ericaceae) chiếm từ 2.000-4.000 loài (theo các nguồn ước tính khác nhau).
Kinh tế.
Có lẽ loài cây quan trọng nhất trong bộ này là cây chè ("Camellia sinensis") từ họ Chè (Theaceae). Bộ này cũng chứa một số loại cây cho quả ăn được, chẳng hạn cây kivi ("Actinidia deliciosa"), hồng (chi "Diospyros") và một số loài cây ăn quả nhiệt đới khác. Nhiều loài trong bộ này cũng được trồng làm cây cảnh vì có hoa sặc sỡ.
Phát sinh chủng loài.
Biểu đồ chỉ ra mối quan hệ phát sinh chủng loài của bộ Âu thạch nam với các bộ khác trong nhánh Cúc như sau:
Phân loại.
Các họ sau là điển hình trong các phân loại mới nhất:
Các họ này tạo thành một nhóm cơ sở của nhóm Cúc (asterid). Trong hệ thống Cronquist cũ thì bộ Ericales là một nhóm nhỏ hơn, được đưa vào trong phân lớp Dileniidae. Nó bao gồm các họ sau:
Họ La bố ma

 
Họ La bố ma (danh pháp khoa học: Apocynaceae) còn được gọi là họ Dừa cạn (theo chi "Vinca"/"Catharanthus"), họ Trúc đào (theo chi "Nerium"), họ Thiên lý (theo chi "Telosma") với các danh pháp khoa học đồng nghĩa khác như Asclepiadaceae, Periplocaceae, Plumeriaceae, Stapeliaceae, Vincaceae, Willughbeiaceae. Tuy nhiên, trong Wikipedia lấy theo tên gọi của chi điển hình là chi Apocynum (la bố ma) nên gọi là họ La bố ma. Chúng là các loài cây thuộc thực vật có hoa bao gồm các loại cây thân gỗ, cây bụi, cây thân thảo hay cây dây leo. Nhiều loài là các loại cây thân gỗ cao trong các rừng mưa nhiệt đới, và chủ yếu là sinh trưởng trong các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới ẩm ướt—nhưng có một số loài sinh trưởng trong các môi trường khô hạn của vùng nhiệt đới. Cũng tồn tại một số loài cây lâu năm thân thảo ở khu vực ôn đới. Nhiều loài có nhựa trắng như sữa cũng như nhiều loài có chứa độc chất gây nguy hiểm cho tính mạng nếu ăn phải. Giống như một số chi khác trong họ Apocynaceae, chi "Adenium" có cả các loài có nhựa trắng dạng mủ latex và nhựa trong suốt; trong khi chi "Pachypodium" chỉ có nhựa trong suốt.
Phân loại.
Hiện nay người ta công nhận trong họ này 4.555 loài và được chia ra thành khoảng 415-424 chi. Họ "Asclepiadaceae" trong hệ thống phân loại Cronquist cũ, hiện nay theo AGP II đã được đưa vào trong Apocynaceae (Endress &amp; Bruyn, 2000). 
Hiện nay, họ Apocynaceae nghĩa rộng có 5 phân họ, bao gồm:
Phân bổ.
Các loài trong họ này phân bổ chủ yếu trong khu vực nhiệt đới: 
Đặc trưng.
Lá đơn, thông thường mọc đối và chéo chữ thập hay mọc vòng xoắn; không có lá kèm. Hoa thông thường sặc sỡ, đối xứng tâm (đối xứng tỏa tia), tổ hợp thành các cụm hoa dạng hình xim hay chùm (ít khi thấy dạng chùm hay hoa đơn). Hoa lưỡng tính, với đài hoa duy nhất 5 thùy. Hoa mọc ở đầu ngọn hay ở nách lá. Các nhị hoa chèn vào bên trong ống của tràng hoa. Nhụy hoa thường là lớn.
Quả là loại quả hạch, quả mọng, quả nang hay quả kén.
Các chi.
Asclepiadoideae.
Xem bài Phân họ Bông tai
Sử dụng.
Một vài loài cây trong họ này có sử dụng kinh tế trong quá khứ.
Các chi "Carpodinus", "Landolphia", "Hancornia", "Funtumia" và "Mascarenhasia" đã từng là nguồn thương mại cho sản xuất cao su (kém chất lượng).
Nhựa của các loài trong chi "Acokanthera", chẳng hạn như "A. venenata" và nhựa cây dạng sữa của các loài thuộc chi "Pachypodium" ở Namibia đã được sử dụng làm chất độc để tẩm đầu mũi tên của người Khwe. Tuy nhiên, một số nguồn (Rapananrivo và những người khác, trang 5) có ghi rằng "Pachypodium" không có nhựa màu như sữa.
Các chi sau là các loại cây cảnh: "Amsonia", "Nerium" (trúc đào), "Vinca" (dừa cạn), "Carissa", "Allamanda" (cây huỳnh anh/càng cua), "Plumeria" (cây đại/hoa sứ), "Thevetia", "Mandevilla" (hoa Savannah).
"Rauvolfia caffra" là cây ba gạc chứa quinin. "Rauvolfia serpentina" hay ba gạc hoa đỏ chứa các ancaloit là reserpin và rescinnamin.
Một số là các nguồn dược phẩm, chẳng hạn như các glycozit, có tác động tới các chức năng tim mạch: "Acokanthera", "Apocynum", "Cerbera", "Nerium", "Thevetia" và "Strophantus".
Chi "Apocynum" đã từng được sử dụng làm nguồn lấy sợi của người Mỹ bản địa.
Sao Thuỷ

fgtyuuabcdefji