Alpha Centauri

Alpha Centauri (α Centauri / α Cen), còn được biết đến với tên gọi Nam Môn Nhị, là sao gần Mặt Trời nhất. Nó là một hệ sao nằm ở phía nam của chòm sao Bán Nhân Mã. Bằng mắt thường quan sát nó xuất hiện như một ngôi sao duy nhất.
Alpha Centauri (được Latin hóa từ α Centauri, viết tắt Alpha Cen hoặc α Cen) là hệ sao gần nhất và hệ hành tinh gần nhất với Hệ Mặt trời của Trái Đất ở 4,37 năm ánh sáng (1,34 Parsec) từ Mặt Trời. Đó là một hệ thống ba sao, bao gồm ba ngôi sao: α Centauri A (chính thức là Rigil Kentaurus), α Centauri B (chính thức là Toliman), và α Centauri C (chính thức là Proxima Centauri hay Cận Tinh).
Alpha Centauri A và B là những ngôi sao giống Mặt trời (Lớp G và K), và cùng nhau chúng tạo thành ngôi sao nhị phân Alpha Centauri AB. Nhìn bằng mắt thường, hai thành phần chính dường như là một ngôi sao duy nhất có cường độ rõ ràng.270,27, ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Bán Nhân Mã phía nam và sáng thứ ba trên bầu trời đêm, chỉ sau Sirius và Canopus.
Alpha Centauri A có khối lượng gấp 1,1 lần và độ sáng gấp 1,519 lần Mặt trời, trong khi Alpha Centauri B nhỏ hơn và mát hơn, bằng 0,90 lần khối lượng và 0,445 lần độ sáng của Mặt trời. Cặp quỹ đạo xung quanh một trung tâm chung có chu kỳ quỹ đạo là 79,91 năm. Quỹ đạo hình elip của chúng là lệch tâm, do đó khoảng cách giữa A và B thay đổi từ 35,6 AU (đơn vị thiên văn), hoặc khoảng cách giữa Sao Diêm Vương và Mặt trời, đến 11,2 AU, hoặc khoảng cách giữa Sao Thổ và Mặt trời.
Alpha Centauri C, hay Proxima Centauri, là một sao lùn đỏ và mờ (Lớp M). Mặc dù không thể nhìn thấy bằng mắt thường, Proxima Centauri là ngôi sao gần Mặt trời nhất ở khoảng cách 4,24 năm ánh sáng (1,30 pc), gần hơn một chút so với Alpha Centauri AB. Hiện tại, khoảng cách giữa Proxima Centauri và Alpha Centauri AB là khoảng 13.000 đơn vị thiên văn (0,21 ly), tương đương với khoảng 430 lần bán kính quỹ đạo của sao Hải Vương. Proxima Centauri b là một hành tinh ngoại cỡ Trái Đất trong vùng có thể ở của Proxima Centauri; nó được phát hiện vào năm 2016.
Các tên gọi.
"α Centauri" (được Latin hóa thành Alpha Centauri) là tên gọi của hệ thống được đưa ra bởi Johann Bayer vào năm 1603. Nó mang tên truyền thống "Rigil Kentaurus" (رِجْل القِنْطورُس), là một cách gọi theo tiếng Latinh của tên tiếng Ả Rập. Tên này thường được viết tắt là Rigil Kent hoặc thậm chí Rigil, mặc dù tên sau được biết đến nhiều hơn với Beta Orionis (Rigel).
Một tên thay thế được tìm thấy trong các nguồn châu Âu, "Toliman", là một cách gần đúng của tiếng Ả Rập.
Một tên gọi thứ ba đã được áp dụng là Bungula / bʌŋɡjuːlə /, có nguồn gốc tối nghĩa. Chỉ có thể phỏng đoán nó có thể đã được đặt từ tiếng Latin: ungula- 'móng guốc'.
Alpha Centauri C được phát hiện vào năm 1915 bởi Robert T. A. Innes, người cho rằng nó có tên là "Proxima Centaurus", từ tiếng Latinh có nghĩa là 'ngôi sao gần nhất của chòm Centaurus'. Tên "Proxima Centauri" sau đó được sử dụng rộng rãi hơn và hiện được IAU liệt kê là tên riêng được phê duyệt.
Vào năm 2016, Nhóm làm việc về Tên sao" (Working Group on Star Names)" của Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU), đã quyết định gán tên riêng cho các sao đồng hành riêng lẻ thay vì cho hệ nhiều sao. Cụ thể họ đã phê duyệt tên "Rigil Kentaurus" / ˈraɪdʒəl kɛnˈtɔːrəs / cho Alpha Centauri A và tên "Proxima Centauri" / prɒksɪmə sɛnˈtɔːraɪ / cho Alpha Centauri C. Vào ngày 10 tháng 8 năm 2018, IAU đã phê duyệt tên "Toliman" / tɒlɪmæn / cho Alpha Centauri B.
Các định danh thành phần.
"Alpha Centauri" là tên gọi đặt cho cái dường như là một ngôi sao đơn lẻ đối với mắt trần và là ngôi sao sáng nhất trong chòm sao phương nam là Bán Nhân Mã (Centaurus). Với sự trợ giúp của kính viễn vọng, Alpha Centauri có thể được thấy như là một hệ thống sao đôi với quỹ đạo gần. Nó được gọi là hệ "Alpha Centauri AB", thường viết tắt là "α Centauri AB" hay "α Cen AB".
"Alpha Centauri A (α Cen A)" và "Alpha Centauri B (α Cen B)" là các ngôi sao đơn lẻ của hệ sao đôi, thường được định nghĩa để nhận dạng chúng như là các thành phần khác biệt của hệ sao đôi α Cen AB. Nhìn từ Trái Đất, còn có một sao đồng hành bổ sung nằm ở 2,18°Cách xa từ hệ sao đôi AB, một khoảng cách lớn hơn so với khoảng chia tách đã quan sát giữa các sao A và B. Sao đồng hành này được gọi là "Proxima Centauri", "Proxima" hay "α Cen C". Nếu đủ sáng để nhìn mà không cần kính viễn vọng thì Proxima Centauri sẽ xuất hiện với mắt trần như là một ngôi sao tách biệt khỏi α Cen AB. Alpha Centauri AB và Proxima Centauri tạo thành một sao đôi quang học, và người ta cho rằng chúng có tương tác hấp dẫn với nhau. Chứng cứ trực tiếp rằng Proxima Centauri có một quỹ đạo elip điển hình của các sao đôi vẫn chưa được tìm thấy.
Ba sao thành phần này tạo thành một hệ sao ba, gọi chung là "α Cen AB-C".