KATA

KATA hay Kata là một máy bay không người lái được một nhóm sinh viên Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu chế tạo với mục đích thực hiện nhiệm vụ quan trắc môi trường. Cụ thể, máy bay Kata sẽ tiến hành quan trắc ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước trên sông, theo dõi chim di cư, thú hoang, quan sát, do thám các khu vực bị nhiễm hóa chất độc hại, khu vực sạt lở bờ sông, tràn dầu trên biển...
Ngoài ra, máy bay còn có thể ứng dụng trong việc tìm kiếm, cứu nạn trên biển đối với tàu thuyền mắc nạn.
Phát triển.
Kata là sản phẩm giai đoạn 1 của đề tài cấp thành phố có tên "Nghiên cứu ứng dụng khí cụ bay tự động vào công tác quan trắc phục vụ quản lý và bảo vệ môi trường" do nhóm sinh viên Trường Đại học Bách khoa chế tạo sau 7 năm tìm tòi, sáng tạo.
Trước khi hoàn thành chiếc Kata bằng vật liệu composite, nhóm đã nhiều lần sử dụng gỗ để chế tạo thân và cánh máy bay nhưng chất liệu này tỏ ra không phù hợp. Nhiều chiếc đã lao xuống nước, hoặc "tan xác" do bị mất lái.
Để cho ra đời Kata, chi phí nghiên cứu và thử nghiệm lên tới 385 triệu đồng.
Trong giai đoạn 2 của dự án, nhóm nghiên cứu sẽ được sự phối hợp cùng các chuyên gia trong lĩnh vực hàng không đến từ Viện Khoa học Phòng không - Không quân, Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự... giứp đỡ cải tiến, hoàn thiện loại máy bay này...
Đặc điểm.
Kata có thể được xem là chiếc máy bay không người lái đầu tiên được nghiên cứu ứng dụng cho mục đích dân sự ở Việt Nam.
Máy bay Kata có thân và cánh được làm bằng vật liệu composite, chiều dài 1,7 m, sử dụng xăng, có thể bay được ở vận tốc từ 50 km đến 150 km/giờ, độ cao tối đa đạt được 600 m.
Với mục đích phục vụ quản lý và bảo vệ môi trường, máy bay được gắn camera quan sát để quay phim, chụp ảnh hiện trường từ trên cao. Máy bay cần đường băng dài 15 m để cất cánh. Các thao tác được tiến hành qua bộ điều khiển cầm tay bằng sóng vô tuyến.
Tại mặt đất, người sử dụng có thể theo dõi lộ trình của máy bay qua màn hình máy tính. Thông qua camera cài sẵn, máy bay sẽ gửi những hình ảnh ghi lại được từ trên không về trạm điều khiển mặt đất là máy tính được kết nối. Các hình ảnh có thể được chụp ở diện rộng với độ cao tối đa 600 m hoặc thấp hơn ở tầm 200 m tùy theo nhu cầu.
Theo tính toán, tổng chi phí vật liệu và linh kiện để chế tạo Kata là 60 triệu đồng. So với ngoài Việt Nam, một chiếc máy bay tương tự sẽ có giá khoảng 1,5 tỷ đồng.
Tình trạng sử dụng.
Dự án máy bay Kata hiện đang được nghiên cứu. Tuy nhiên dự án này đã được để ý bởi Sở Tài nguyên-Môi trường Thành phố do nhu cầu cấp thiết về phương tiện để thực hiện công tác quan trắc môi trường. Đặc biệt trong những trường hợp con người tiếp cận có thể sẽ gặp nguy hiểm, việc dùng máy bay là cách khả thi và hiệu quả nhất.
Hiện tại, nhóm nghiên cứu đã tiếp tục chuyển sang giai đoạn 2, phối hợp cùng các chuyên gia trong lĩnh vực hàng không tập trung, xây dựng, hoàn thiện hệ thống giám sát mặt đất, hệ thống truyền nhận dữ liệu giữa máy bay và mặt đất; cải tiến hoàn thiện hệ thống cảm biến đo lường... Mục tiêu của giai đoạn 2 là đưa ra được mẫu máy bay UAV có thể đáp ứng được yêu cầu trong công tác quan trắc bảo vệ, quản lý môi trường (theo đơn đặt hàng của Sở Tài nguyên - Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh).
Theo Ngô Đình Trí - thành viên nhóm nghiên cứu thì Kata còn một số nhược điểm mà nhóm sẽ phải hoàn thiện trong thời gian tới. Như bề rộng của Kata chỉ có 14 cm, còn hẹp để bố trí các thiết bị nghiên cứu; máy bay chưa thể bay tự động hoàn toàn, độ ổn định và tin cậy chưa cao. Đây là những việc mà nhóm sẽ phải làm trong giai đoạn 2 của đề tài.