Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 A

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Infrastructuurfonds voor het jaar 2021

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Ontvangen 15 september 2020

INHOUDSOPGAVE
Geraamde uitgaven en geraamde ontvangsten verdeeld over
productartikelen en niet-productartikelen

2

A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

4

B.

Begrotingstoelichting

5

1.

Leeswijzer

5

2.

Infrastructuuragenda

8

3.
3.1
3.2
3.3
3.3
3.3
3.3
3.3
3.3

Productartikelen
Artikel 12 Hoofdwegennet
Artikel 13 Spoorwegen
Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer
Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten
Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk
Artikel 20 Verkenningen, reserveringen en
investeringsruimte

16
16
31
39
43
54
64
67

Bijlagen
Bijlage 1: Voeding van het Infrastructuurfonds en
begrotingsstaat per productartikelonderdeel
Bijlage 2: Verdiepingsbijlage
Bijlage 3: Overzichtsconstructie Kustwacht
Bijlage 4: Instandhouding
Bijlage 5: ProRail
Bijlage 6: DBFM-conversies
Bijlage 7: Tol
Bijlage 8: Lijst van afkortingen

81

4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

68

81
86
131
134
152
155
156
160

1

GERAAMDE UITGAVEN EN GERAAMDE ONTVANGSTEN VERDEELD OVER
PRODUCTARTIKELEN EN NIET-PRODUCTARTIKELEN
Figuur 1 Geraamde uitgaven van het infrastructuurfonds 2021 (bedragen x
€ 1 mln.). Totaal € 13.804.440
12. Hoofdwegennet 2.879
13. Spoorwegen 9.072
14. Regionaal, lokale
infrastructuur 84
15. Hoofdvaarwegennet
1.315
17. Megaprojecten
Verkeer en Vervoer 219
18. Overige uitgaven en
ontvangsten
20. Verkenningen,
reserveringen en
investeringsruimte 235
0

2.500

5.000

7.500

10.000

Figuur 2 Geraamde ontvangsten van het Infrastructuurfonds (bedragen x
€ 1 mln.). Totaal € 13.804.440
12. Hoofdwegennet 137
13. Spoorwegen 199
14. Regionaal, lokale
infrastructuur
15. Hoofdvaarwegennet
91
17. Megaprojecten
Verkeer en Vervoer 65
19. Bijdragen andere
begrotingen Rijk 13.313
0

5.000

10.000

15.000

Figuur 3 Geraamde uitgaven van het Infrastructuurfonds voor 2021 naar
soort (bedragen x € 1 mln.). Totaal € 13.804.440
Aanleg 1.965
Beheer, onderhoud en
vervanging 2.716
Geïntegreerde
contractvormen / PPS 910
Omvormingskosten zbo
7.147
Investeringsruimte
Management
Infrasystemen 14
Netwerkgebonden kosten
1.052
0

2.000

4.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

6.000

8.000

2

Figuur 4 Onderstaand zijn de gemiddelde jaarlijkse uitgaven per
productartikel in de periode 2020–2034 gepresenteerd (bedragen x
€ 1 miljoen). Totaal gemiddeld € 6.940.048
12. Hoofdwegennet 2.496
13. Spoorwegen 2.327
14. Regionaal, lokale
infrastructuur 30
15. Hoofdvaarwegennet
907
17. Megaprojecten
Verkeer en Vervoer 448
18. Overige uitgaven en
ontvangsten 100
120. Verkenningen,
reserveringen en
investeringsruimte 631
0

1.000

2.000

3.000

Figuur 5 Onderstaand zijn de gemiddelde jaarlijkse ontvangsten per
productartikel in de periode 2020–2034 gepresenteerd (bedragen x
€ 1 miljoen). Totaal gemiddeld € 6.940.048
12. Hoofdwegennet 65
13. Spoorwegen 217
14. Regionaal, lokale
infrastructuur 0
15. Hoofdvaarwegennet
18
17. Megaprojecten
Verkeer en Vervoer 41
18. Overige uitgaven en
ontvangsten 5
19. Bijdragen andere
begrotingen Rijk 6.591
20. Verkenningen,
reserveringen en
investeringsruimte 3
0

2.000

4.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

6.000

8.000

3

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat/begro­
tingsstaten voor het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijks­
begroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is
opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen begro­
tingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat

C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

4

B. BEGROTINGSTOELICHTING
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft drie begrotingen:
1. de beleidsbegroting (Hoofdstuk XII van de Rijksbegroting);
2. de begroting van het Infrastructuurfonds (Hoofdstuk A van de Rijksbe­
groting);
3. de begroting van het Deltafonds (Hoofdstuk J van de Rijksbegroting).
Voor u ligt de begroting van het Infrastructuurfonds.
Door een apart fonds voor infrastructuur kan beter invulling worden
gegeven aan de doelstellingen zoals genoemd in de wet op het Infrastructuurfonds, te weten het bevorderen van een integrale afweging van priori­
teiten en het bevorderen van continuïteit van middelen voor infrastructuur.
Zo mag het fonds jaarlijkse saldi (meer of minder uitgaven in enig jaar)
overhevelen – in tegenstelling tot de beleidsbegroting van IenW – waardoor
(kasmatige) vertragingen en versnellingen van projecten niet hoeven te
leiden tot budgettaire knelpunten.
Het Infrastructuurfonds wordt voor het grootste deel gevoed door een
bijdrage uit de begroting Hoofdstuk XII (artikelonderdeel 26.01). Daarnaast
worden voor een aantal projecten uitgaven doorberekend aan derden, zoals
andere departementen, decentrale overheden, buitenlandse overheidsin­
stanties en de Europese Unie.
1. Leeswijzer
Structuur
De opzet en de structuur van de begroting voor het Infrastructuurfonds zijn
gebaseerd op de rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie van
Financiën. De begrotingstoelichting kent een opbouw waarbij afhankelijk
van de informatievraag- en behoefte verder kan worden ingezoomd.
1. Allereerst is de begroting(wet)staat voor het Infrastructuurfonds voor
het jaar 2021 opgenomen. Deze dient ter autorisatie van de budgetten
die op artikelniveau in de verplichtingen-, uitgaven- en ontvangstenra­
mingen worden voorgesteld.
2. In de infrastructuuragenda is vervolgens inzichtelijk gemaakt welke
projecten in 2021 worden opgeleverd en bij welke projecten de
uitvoering in 2021 begint.
3. Het laatste onderdeel van de agenda, «Begroting op hoofdlijnen»,
verstrekt inzicht in de belangrijkste budgettaire voorstellen die leiden tot
wijziging van de begroting. Hiermee kan snel een indruk worden
verkregen van de inhoud van dit wetsvoorstel.
4. In de artikelgewijze toelichting bij dit wetsvoorstel zijn de MIRT tabellen
met de realisatieprojecten alsmede de verkenningen en planuitwerkin­
gprogramma’s opgenomen waarin de begrotingsmutaties op project­
niveau zichtbaar zijn gemaakt. Deze MIRT tabellen zijn in ieder geval
voorzien van toelichtingen indien sprake is:
- van een wijziging (anders dan door de verwerking van prijsbijstelling)
in het taakstellend projectbudget groter dan 10% of meer dan
€ 10 miljoen;
- van een wijziging groter dan 1 jaar in de oplevering van het project.
De stand «vorig» betreft de stand in de eerste suppletoire begroting
2020. Meer gedetailleerde informatie over de projecten die zich thans in
de fase van verkenning, planuitwerking en realisatie bevinden, kunt u

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

5

vinden in de individuele projectbladen van het MIRT Overzicht 2020.
Voor de projecten in de MIRT tabellen is waar mogelijk een digitale
verwijzing opgenomen naar het projectblad van dat project in het MIRT
Overzicht.
5. In de verdiepingsbijlage is door middel van een meerjarige mutatietabel
op artikelonderdeelniveau de aansluiting gemaakt tussen de vorige
stand van de begroting en de nu voorgestelde stand. Dit voor de
volledige looptijd van het fonds.
6. De overige bijlagen geven voor enkele specifieke onderwerpen
inhoudelijk meer toelichting of betreffen overzichtsconstructies.
Mede naar aanleiding van overleg met de Tweede Kamer zijn in aanvulling
op de rijksbegrotingsvoorschriften de onderstaande punten in deze
begroting verwerkt:
1. Naar aanleiding van de motie van de leden Van Helvert en Van Veldhoven
(Kamerstukken II 2015–2016, 34 475 XII, nr. 12) worden bij alle begro­
tingsartikelen op het Infrastructuurfonds en Deltafonds groter dan
€ 1 miljard de begrotingsmutaties boven de € 5 miljoen toegelicht. Dit
heeft als praktische uitwerking dat bij de artikelen tussen de
€ 200 miljoen en € 1 miljard de ondergrens voor technische mutaties ook
neerwaarts is bijgesteld. Voor beleidsmatige mutaties was er bij de
artikelen van deze omvang reeds sprake van een ondergrens van
€ 5 miljoen. De norm voor het toelichten van de begrotingsmutaties op
het niveau van artikelonderdeel is hiermee als volgt:
Tabel 1 Norm bij te verklaren verschillen
Norm bij te verklaren verschillen
Omvang begrotingsartikel (stand Ontwerpbegroting in
€ miljoen)

Beleidsmatige
mutaties
(ondergrens in
€ miljoen)

Technische
mutaties
(ondergrens in
€ miljoen)

< 50

1

2

≥ 50 en < 200

2

4

≥ 200 < 1000

5

5

≥ 1000

5

5

2. In bijlage 1 zijn de uitgaven per modaliteit weergegeven. Daarbij is het
verschil met artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen van de begroting
Hoofdstuk XII uitgewerkt. Dit verschil betreft de overige ontvangsten van
het fonds.
3. Op de productartikelen worden onder de desbetreffende tabel
«budgettaire gevolgen van de uitvoering» na de begrotingsperiode
extracomptabel de budgetten op het niveau van artikelonderdeel
eergegeven voor de looptijd tot en met 2034.
4. Significante kasschuiven en begrotingsmutaties op de beschikbare
budgetten worden in de verdiepingsbijlage op hetzelfde detailniveau
(artikelonderdeel) tot en met 2033 toegelicht. Dit rekening houdend met
de norm zoals hierboven is aangegeven.
5. Voor beheer, onderhoud en vervanging is een aparte bijlage
opgenomen. Specifiek voor Spoorwegen (artikelonderdeel 13.02) geldt
dat een meer uitgebreide inhoudelijke toelichting is opgenomen op de
aanwending van de bijdrage aan ProRail. In deze begroting is een speci­
ficatie van de uitgaven opgenomen, conform de specificatie zoals
opgenomen in het beheerplan en de jaarrekening van ProRail.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

6

6. Er is een zichtbare aansluiting tussen de uitgaven op het Infrastructuur­
fonds en de uitgaven van ProRail. Dit is gedaan door de middelen voor
ProRail apart zichtbaar te maken bij artikelonderdeel 13.03 Aanleg en
door het opnemen van het grafische schema met de financiële stromen
(bijlage 5 ProRail).
In het Wetgevingsoverleg begrotingsonderzoek van 12 oktober 2016 is
uitgebreid met uw Kamer gesproken over kasschuiven op de fondsbegro­
tingen. In het kader van de informatievoorziening wordt hieronder
aangegeven waarom deze kasschuiven worden doorgevoerd op de fonds­
begrotingen en op welke plek de in de begroting 2020 doorgevoerde
kasschuiven worden toegelicht.
Op de begrotingen van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds vinden
jaarlijks kasschuiven plaats. Middels kasschuiven wordt ervoor gezorgd dat
de beschikbare kas per jaar en per modaliteit blijft aansluiten op de in de
begroting geactualiseerde programmering. Kasschuiven zijn altijd budget­
neutraal, hetgeen betekent dat de hoeveelheid middelen die meerjarig
beschikbaar is niet wijzigt als gevolg van de kasschuif. In de verdiepings­
bijlage van de begrotingen van het Infrastructuurfonds en Deltafonds zijn
de significante kasschuiven in de begroting 2020 over de gehele looptijd van
de begroting inzichtelijk gemaakt en toegelicht. Indien sprake is van politiek
relevante kasschuiven dan worden deze tevens opgenomen en toegelicht
in de begroting op hoofdlijnen. De begroting op hoofdlijnen treft u in de
infrastructuuragenda van deze begroting.
De apparaatsuitgaven en apparaatsontvangsten van het kerndepartement
worden geraamd op artikel 98 Apparaatsuitgaven Kerndepartement van
de begroting Hoofdstuk XII.
Groeiparagraaf
In reactie op moties Kröger en van Eijs (kamerstuk 35 300 XII nr.6) wordt
het instrument overprogrammering zoveel mogelijk ingezet en wordt de
informatievoorziening uitgebreid. In deze begroting is hiermee een start
gemaakt. In de infrastructuuragende wordt de oveprogrammering per jaar
inzichtelijk gemaakt voor de begrotingsperiode (2020-2025) en wordt onder­
verdeeld naar MIRT-fase.
Het voornemen is om ProRail met ingang van 1 juli 2021 om te vormen tot
zbo. Over de specifieke gevolgen van de omvorming voor de begroting van
het Infrastructuurfonds zijn passages opgenomen bij de toelichtingen op
artikelonderdelen 13.02, 13.04 en 13.07. De mutaties worden nader
toegelicht in de verdiepingsbijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

7

2. Infrastructuuragenda
In de Infrastructuuragenda wordt de agenda op projectniveau gepresenteerd met aandacht voor de mijlpalen in het lopende infrastructuurprogramma. Zo wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2021 worden
opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2021 begint. Daarna volgt
een toelichting op de begroting op hoofdlijnen.
2.1 Mijlpalen en resultaten 2021
Hieronder wordt ingegaan op de mijlpalen in het lopende programma.
Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2021 worden
opgeleverd en bij welke projecten de uitvoering in 2021 start.
Beheer, onderhoud en vervanging
In 2021 wil IenW onder meer de volgende activiteiten in het kader van
beheer, onderhoud en vervanging uitvoeren.
Tabel 2 Beheer, onderhoud en vervanging
Mijlpaal
Hoofdwegen

Spoorwegen

Project
‒

Verkeersmanagement waaronder inzet weginspecteurs bij incidenten, het op
alle bemeten wegvakken inwinnen van betrouwbare route- en reisinformatie.
Deze informatie tijdig aan de NDW te leveren, het realiseren van
benuttingsmaatregelen en connecting mobility.

‒

Beheer en onderhoud waaronder verhardingsonderhoud, onderhoud aan
kunstwerken en onderhoud aan Dynamisch Verkeersmanagement (DVM)
systemen.

‒

Uitvoering van het programma vervangingen en renovaties waaronder het
programma Stalen Bruggen.

‒

Verkeersleiding en capaciteitsmanagement

‒

Regulier beheer en onderhoud, waaronder het inspecteren en schouwen van
de infrastructuur, functieherstel bij verstoringen, het saneren van
geluidsschermen en het onderhouden en schoonmaken van stations.

‒

Groot onderhoud, waaronder het slijpen van spoorstaven en het
seizoenbestendig houden van de sporen.

‒

Het vervangen van spoorstaven, dwarsliggers en wissels en de vervanging
van andere systemen, zoals energie, transfer en treinbeveiliging en
treinbeheersing.

Hoofdvaarwegen ‒

Verkeersmanagement waaronder activiteiten in het kader van
verkeersbegeleiding, bediening van objecten en vaarwegmarkering.

‒

Beheer en onderhoud maatregelen om de breedte en diepte van de vaarweg
te handhaven en maatregelen om de kunstwerken (sluizen en bruggen) en
verkeersvoorzieningen blijvend te laten functioneren.

‒

Uitvoering van het programma vervangingen en renovaties en afronding
«NoMo AOV» achterstallig onderhoud vaarwegen programma.

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van beheer, onderhoud
en vervanging wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen
en naar het MIRT Projectenoverzicht 2021.
Aanleg
Hieronder volgen de mijlpalen die IenW in 2021 wil halen per modaliteit.
Tabel 3 Hoofdwegennet
Mijlpaal
Openstelling
Start realisatie

‒

A15 Papendrecht-Sliedrecht

‒

A1 Apeldoorn-Azelo: fase 1 en fase 2a

‒

A73 Zaarderheiken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

8

Tabel 4 Spoorwegen
Mijlpaal
Indienststelling

Start realisatie

‒

Be- en bijsturing toekomst (onderdeel Beter en Meer)

‒

Zwolle Meppel: Tractiemaatregelen/overwegmaatregelen

‒

Zwolle-Herfte

‒

Diverse deelprojecten bij landelijke programma’s (o.a. Fietsparkeren,
Toegankelijkheid Stations, Kleine Functiewijzigingen, Overwegenaanpak en
Meerjarenprogramma Geluidsanering Spoor)

‒

ATB-EG/-Vv Maastricht Randwyck-Belgische grens

‒

Programma aanpak suïcidepreventie

‒

ERTMS: diverse deelprojecten

‒

Diverse deelprojecten bij landelijke programma’s (o.a. Fietsparkeren,
Toegankelijkheid Stations, Kleine Functiewijzigingen, Overwegenaanpak,
Meerjarenprogramma Geluidsanering Spoor en Behandelen, Opstellen
Reizigerstreinen en Spoorcapaciteit 2030)

‒

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer, diverse deelprojecten

‒

ERTMS, diverse deelprojecten

Tabel 5 Hoofdvaarwegennet
Mijlpaal
Openstelling

‒

Ligplaatsen Merwedes: de aanleg van 4 extra ligplaatsen in de bestaande
vluchthaven bij Gorinchem

Start realisatie

‒

Twentekanalen, verruiming (fase 2)

‒

Wilhelminakanaal Sluis II

‒

Verwijderen baggerspecie Averijhaven (onderdeel van Lichteren
Buitenhaven IJmuiden)

Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor het lopende
programma wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en
naar het MIRT Projectenoverzicht 2021.
Regionale/lokale infrastructuur
Voor de grote regionale en lokale infrastructuurprojecten (kosten van de
meest kosteneffectieve oplossing hoger dan € 225 miljoen voor projecten
die geheel of gedeeltelijk worden gerealiseerd binnen één of meer van de
samenwerkingsgebieden, waarin de gemeente Amsterdam, de gemeente
Rotterdam of de gemeente ‘s-Gravenhage is gelegen, of € 112,5 miljoen
indien het project geheel in een ander gebied wordt gerealiseerd) ligt de
verantwoordelijkheid voor voorbereiding, aanleg, beheer en onderhoud en
exploitatie bij de betreffende regionale of lokale overheid. IenW is dus niet
zelf verantwoordelijk, maar kan een bijdrage leveren in de aanleg-kosten
van een dergelijk project als nut en noodzaak zijn aangetoond en het project
van (boven)regionaal belang is. Op artikelonderdeel 14.01 zijn de grote
regionale/lokale projecten nader aangeduid.
Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor de lopende
programma’s wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen,
de voortgangsrapportages aan de Tweede Kamer en het MIRT Projecteno­
verzicht 2021.
2.2 Begroting op hoofdlijnen
De onderstaande tabel geeft de belangrijkste wijzigingen in de uitgaven en
ontvangsten aan ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2020.
Een volledig overzicht van de mutaties is terug te vinden in de verdiepings­
bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

9

Tabel 6 Belangrijkste mutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025 2026-2033

Stand
ontwerpbegroting
2020

art.

6.545.954

6.973.143

6.742.872

7.264.347

7.234.911

6.765.962 47.892.739

Mutaties 1e
suppletoire
begroting 2020

‒ 276.922

‒ 555.256

‒ 511.826

‒ 207.281

‒ 96.377

Stand na 1e
suppletoire
begroting 2020

6.269.032

6.417.887

6.231.046

7.057.066

7.138.534

6.967.576 49.775.960

Mutaties
incidentele
suppletoire
begroting 2020

‒ 166.876

Stand na
incidentele
suppletoire
begroting 2020

6.102.156

6.417.887

6.231.046

7.057.066

7.138.534

6.967.576 49.775.960

134.708

7.386.553

483.282

637.247

119.965

142.413

‒ 6.556

1.094

‒ 19.793

‒ 22.145

Belangrijkste
mutaties
Infrastructuurfonds

201.614

2034

1.883.221

‒ 611.850

6.118.178

2.280

7.061

820

3.385

27.080

Kaderrelevante mutaties
hoofdstuk IF
1 Bijdragen derden
- Hoofdwegennet

12

1.359

- Spoorwegen

13/20

19.590

- Hoofdvaarwegennet

15/20

5.885

693

17

26.528

547

- Megaprojecten

3.150

2.234

211

100

2 Extrapolatie
- Bijdrage aan IF

5.801.740

- Ontvangsten derden

254.061

3 Loon- en prijsbijstelling
4 Omvorming ProRail
5

Versnellingen
investeringen

129.125

82.020

90.159

118.598

123.679

120.784

951.416

118.927

13

7.130.300

‒ 40.000

‒ 40.000

‒ 40.000

‒ 40.000 ‒ 320.000

‒ 40.000

12

35.000

129.800

159.800

84.800

84.800

13

39.325

270.435

396.065

23.000

23.000

23.000

23.000

‒ 50.000

‒ 50.000

420

‒ 1.936

15
20
6

Innovatieregeling Bouw
GWW

7 HXII: Snelfietsroutes

12

100.000
5.000

10.000
‒ 6.806

‒ 477.200

‒ 17.000

‒ 705.825
‒ 92.000

10.000

12

‒ 15.481

8

HXII: Afgeroomd eigen
vermogen RWS

18

‒ 39.364

9

Overige overboekingen
HXII

divers

‒ 4.639

30

‒ 5.356

10

Overboekingen
ministeries

12/15

6.705

2.000

1.000

‒ 2.657

11 Technische mutatie

‒ 4.460

‒ 370

2.078

Mutaties binnen kader
hoofdstuk IF
Actualisatie
12 programmering artikel
20

Actualisatie
13
programmering aanleg

14 Capaciteit RWS

15 Instandhouding

12

‒ 68.584

‒ 72.733

‒ 84.595

‒ 100.214

‒ 87.631

‒ 79.431

493.188

13

15.742

‒ 24.831

‒ 4.378

43.005

15

‒ 14.870

‒ 5.287

‒ 14.939

‒ 29.174

25.893

17.614

‒ 253.571

180.526

‒ 36.203

‒ 24.303

77.446

17

12.000

‒ 19.000

‒ 6.000

5.000

7.000

1.000

47.330

20

55.712

121.851

109.912

81.383

90.941

85.120

‒ 317.063

‒ 227.856

12

‒ 28.590

83.394

13

45.010

‒ 45.010

62.822

‒ 54.804

14

‒ 45.010

45.010

17

28.590

‒ 83.394

12

12.023

27.035

38.531

48.626

53.797

15

3.436

5.339

12.423

19.287

33.872

34.531

20

‒ 15.459

‒ 32.374

‒ 50.954

‒ 67.913

‒ 87.669

‒ 97.353

54.804

12

339.200

13

1.396.000

Tweede
Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2
15
20
Stand
ontwerpbegroting
2021

6.236.864 13.804.440

6.714.328

7.694.313

7.258.499

92.000

10
20.000

‒ 1.827.200

‒ 20.000

7.109.989 49.164.110

6.118.178

Toelichting
1. Dit betreft de verwerking van diverse bijdragen van derden aan het
Infrastructuurfonds. De belangrijkste bijdragen zijn:
- Afrekening voorschotten ProRail: (€ 43,5 miljoen);
- Indexatie HSL-heffing (€ 30,5 miljoen).
2. Bij de begroting 2021 wordt de looptijd van het Infrastructuurfonds met
een jaar verlengd tot en met 2034. Het niveau van extrapolatie is gelijk
aan het jaar 2033 stand begroting 2020 na verwerking van structurele
begrotingsmutaties. Daarnaast zijn de structurele bijdragen van derden
doorgetrokken. Met de verlenging tot en met 2034 komt in totaal –
inclusief structurele ontvangsten – een ruimte van circa € 5,8 miljard
beschikbaar op het Infrastructuurfonds. Deze ruimte wordt bij voorrang
ingezet voor het dekken van de doorlopende verplichtingen, zoals de
uitgaven die benodigd zijn voor de instandhouding van het huidige
areaal. Hiervoor is in 2034 circa € 4,4 miljard benodigd. De ruimte die in
2034 resteert na aftrek van de doorlopende verplichtingen bedraagt circa
€ 1,4 miljard en wordt toegevoegd aan de generieke investeringsruimte.
3. Dit betreft de verwerking van de loon- en prijsbijstelling voor het jaar
2020. De middelen die bij de eerste suppletoire begroting 2020 voor de
loon- en prijsbijstelling aan de begroting Hoofdstuk XII zijn toegevoegd,
worden toebedeeld naar diverse artikelen op de begroting Hoofdstuk XII
en de investeringsfondsen.
4. De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en
structurele fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt.
De incidentele fiscale gevolgen zijn benoemd onder artikel 13.07. Voor
een nadere toelichting wordt verwezen naar de verdiepingsbijlage. Deze
fiscale afrekeningen zijn voor de Staat als geheel budget neutraal: de
uitgaven op het Infrastructuurfonds leiden tot even hoge ontvangsten
voor de Belastingdienst. Na correctie is er geen effect op het Infrastruc­
tuurfonds, zodat de omvorming geen effecten heeft op de investeringen
op het spoor. De structurele kosten van de omvorming zullen ten laste
komen van artikel 13.02.
5. Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW.
Voorbeelden hiervan zijn onderhoud aan het spoor en
(vaarwegen)wegen en maatregelen om de veiligheid van (fiets)infrastructuur te verbeteren. Deze versnellingen ondersteunen de economie
op korte termijn en dragen bij aan beleidsdoelen voor de lange termijn,
zoals duurzaamheid en bereikbaarheid. Deze investeringen voldoen
daarmee aan de door het kabinet gehanteerde
drieslag 'tijdig, tijdelijk en gericht'.
6. Voor de innovatieregeling voor de bouwsector GWW is € 25 miljoen
beschikbaar gesteld. Deze maatregel ziet toe op gebiedsgerichte pilots
in de periode 2020-2022 op het gebied van zero-emissie mobiele
werktuigen.
7. Dit betreft de overboeking van de middelen voor de subsidieregeling
snelfietsroutes (€ 22,3 miljoen) voor 2020 en 2021 naar artikel 14 op
Hoofdstuk XII.
8. Het surplus aan eigen vermogen van RWS dat de afgelopen drie jaar is
afgeroomd (totaal € 39,3 mln.) is overgeboekt naar HXII en wordt ingezet
voor IenW-brede apparaatsproblematiek.
9. Voor diverse onderwerpen worden middelen overgeboekt naar de
beleidsbegroting van IenW: Hoofdstuk XII van de Rijksbegroting. In de
verdiepingsbijlage zijn de mutaties nader inzichtelijk gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

11

10. Er zijn voor diverse onderwerpen middelen overgeboekt naar het Infra­
structuurfonds vanuit andere Ministeries. In de verdiepingsbijlage zijn
de mutaties nader inzichtelijk gemaakt.
11. Dit betreft een technische correctie op de extrapolatiesystematiek van
de afgelopen jaren. De begroting van het Infrastructuurfonds is
afgelopen jaren te laag geëxtrapoleerd met € 2 miljoen.
12. Om de middelen op artikel 20 in het juiste ritme te zetten voor uitname
naar de artikelen zijn budgetneutrale schuiven verwerkt met als tegen­
boeking de aanlegartikelonderdelen 12.03, 13.03, 15.03, 17.07 en 17.10.
Deze schuiven hebben tot gevolg dat de overprogrammering toeneemt
tot het niveau van ca. € 3 miljard in de begrotingsperiode.
13. Als gevolg van de actualisatie van de projectramingen op artikel 14 en
17 zijn er budgetneutrale schuiven verwerkt met als tegenboeking de
aanlegartikelonderdelen 12.03 en 13.03. De actualisaties vinden plaats
op de projecten Rotterdamsebaan en Zuidasdok. Bij de artikelgewijze
toelichting worden deze actualisaties nader toegelicht.
14. Jaarlijks herijkt RWS de capaciteitsbehoefte aan de hand van de
meerjarige productieopgave. Hieruit volgt dit jaar een toenemende
capaciteitsbehoefte als gevolg van een groei van de productieopgave,
met name voor instandhouding van de infrastructuur. Daarom wordt
de capaciteit van RWS verder opgebouwd. De middelen hiervoor
worden vanuit de investeringsruimte Wegen en Vaarwegen toegevoegd
aan de budgetten voor netwerkgebonden kosten (12.06 en 15.06; totaal
€ 351,7 miljoen).
15. Op de artikelonderdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02
en 15.02) en beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02)
ligt de budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren
2022 t/m 2025. Daarom zijn afgelopen jaren reserveringen getroffen op
artikelonderdeel 20.05. Uit een uitvoeringstoets door ProRail en RWS
blijkt dat er in de periode 2022-2025 extra werkzaamheden maakbaar
zijn. Daarom worden de reserveringen nu ingezet en toegevoegd aan
de budgetten voor instandhouding. Na afronding van de lopende
validaties op de budgetbehoefte voor instandhouding zullen de reser­
veringen in het gewenste ritme worden gezet en waar nodig aanvullende
maatregelen worden genomen.
2.3 Aanvullende middelen Infrastructuurfonds volgend uit het
regeerakkoord kabinet-Rutte III
Volgend uit het regeerakkoord van het kabinet-Rutte III is bij de Eerste
suppletoire begroting 2018 meerjarig € 3,1 miljard aanvullend beschikbaar
gesteld aan het Infrastructuurfonds. Met uitzondering van eenmalig
€ 100 miljoen voor fietsinfrastructuur en € 5 miljoen per jaar voor de
exploitatie van infrastructuur op Caribisch Nederland, zijn deze middelen
conform de bestaande verdeelsleutel1 tussen Hoofdwegennet, Spoorwegen
en Hoofdvaarwegennet verdeeld. Vanaf het jaar 2030 wordt de jaarlijkse
ophoging niet meer verdeeld naar modaliteit, maar toegevoegd aan de
generieke investeringsruimte ten behoeve van de vorming van het Mobili­
teitsfonds.
In de 1e suppletoire begroting 2020 en de ontwerpbegroting 2021 is naar
aanleiding van bestuurlijke besluitvorming in het MIRT wederom een deel
van de inzet van deze middelen verwerkt en toebedeeld aan de specifieke
artikelonderdelen op het Infrastructuurfonds.

1

Hoofdwegennet 53,5%, Spoorwegen 39,5% en Hoofdvaarwegennet 7%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

12

Bij hoofdwegnnet gaat het om middelen voor de A7/A8 Coentunnel
(€ 20 miljoen), A4 Ringvaartaquaduct (€ 40 miljoen), A4 Burgerveen-N14
(€ 53 miljoen) en middelen voor de BOA-taak bij RWS (€ 1 miljoen). Bij
spoorwegen gaat het om middelen voor OV en wonen Utrecht
(€ 150 miljoen), overwegenaanpak ( € 25 milljoen), HOV Eindhoven
(€ 13 miljoen) en toevoegingen aan diverse projecten en programma's
(€ 33 miljoen). Bij vaarwegen gaat het om middelen voor het programma
Beter Bediend (€ 5 miljoen).
De inzet van middelen aan nieuwe projecten en programma’s geschiedt via
het MIRT-spelregelkader. In het MIRT Overzicht en de productartikelen van
het Infrastructuurfonds treft u nadere informatie aan over bovengenoemde
projecten en programma’s.
2.4 Overprogrammering
Het instrument overprogrammering wordt door het kabinet ingezet om te
zorgen dat de beschikbare budgetten voor het investeringsprogramma zo
veel mogelijk tot besteding komen in de jaren waarin deze beschikbaar zijn
gesteld. Infrastructuurprojecten kunnen vertragen ten opzichte van de
planning, bijvoorbeeld door complexiteit, onvoorziene omstandigheden of
een hoog ambitieniveau in de afgegeven mijlpalen. Door inzet van het
instrument overprogrammering leiden vertragingen bij individuele
projecten niet automatisch tot onderuitputting. Het instrument overpro­
grammering heeft enkel betrekking op reguliere ramingsonzekerheden
binnen projectgrenzen. Onzekerheden van exogene aard kunnen slechts in
beperkte mate worden opgevangen met het instrument overprogram­
mering.
Conform de reactie op de moties Kröger en Van Eijs (kamerstuk 35 300 XII
nr.6) wordt het instrument overprogrammering zoveel mogelijk benut en is
de informatievoorziening uitgebreid. In de begrotingsperiode tot en met
2025 is per saldo sprake van een overprogrammering van circa
€ 2,97 miljard op het IF. De totale overprogrammering over DF en IF is circa
€ 3 miljard. In de onderstaande tabel is de overprogrammering per artikel
uitgesplitst naar planvorming en realisatie opgenomen. De grafiek geeft
weer hoe de (over) programmering zich verhoud tot het budgettair kader
van het Infrastructuurfonds.
Tabel 7 Overprogrammering Infrastructuurfonds (bedragen x € 1.000)
Artikel

2021

2022

2023

2024

2025

2020-2025

2026-2034

12 Hoofdwegennet

2020
‒ 142

‒ 363

‒ 340

‒ 371

‒ 264

‒ 297

‒ 1777

1.777

- Realisatie

‒ 123

‒ 139

‒ 113

123

139

113

0

‒

- Planuitwerking en
verkenning

‒ 19

‒ 224

‒ 227

‒ 494

‒ 403

‒ 410

‒ 1777

1.777

13 Spoorwegen

‒ 261

‒ 170

‒ 45

‒ 76

11

33

‒ 508

508

- Realisatie

‒ 241

‒ 126

‒ 17

‒ 85

‒3

7

‒ 465

465

- Planuitwerking en
verkenning

‒ 20

‒ 44

‒ 29

9

14

26

‒ 44

44

15 Hoofvaarwegennet

‒ 63

‒ 51

‒ 58

‒4

‒ 38

‒ 46

‒ 260

260

- Realisatie

‒ 36

‒ 43

‒ 47

34

49

43

0

0

- Planuitwerking en
verkenning

‒ 27

‒8

‒ 11

‒ 38

‒ 87

‒ 89

‒ 260

260

17 Megaprojecten

‒ 68

‒ 134

‒ 90

‒ 120

‒ 81

66

‒ 427

427

- Realisatie

‒ 68

‒ 134

‒ 90

‒ 120

‒ 81

66

‒ 427

427

Totale overprogrammering

‒ 534

‒ 718

‒ 533

‒ 571

‒ 372

‒ 244

‒ 2972

2972

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

13

Tabel 8 Totale overprogrammering fondsen (bedragen x € 1.000)
Fonds

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2020-2025

2026-2034

Infrastructuurfonds

‒ 534

‒ 718

‒ 533

‒ 571

‒ 372

‒ 244

‒ 2972

2972

Deltafonds

‒ 66

‒ 45

‒ 57

45

41

24

‒ 58

58

Totale overprogrammering

‒ 600

‒ 763

‒ 590

‒ 526

‒ 331

‒ 220

‒ 3.030

3.030

Figuur 6 Investeringsprogramma en -budgetten (bedragen x € 1.000)

In de bovenstaande grafiek wordt het investeringsprogramma over 14 jaar
weergegeven, onderverdeeld naar de MIRT-categorieën. De categorieën
geïntegreerd (DBFM-contracten), planuitwerking/verkenning en realisatie
vallen onder de budgetten voor aanleg. De categorie vervanging valt onder
de budgetten voor beheer, onderhoud en vervanging. Deze categorieën
vormen het investeringsprogramma binnen het Infrastructuurfonds. De
onderliggende projecten komen middels het kas-verplichtingenstelsel tot
betaling. Het instrument overprogrammering wordt toegepast op het inves­
teringsprogramma, omdat er sprake kan zijn van kasversnellingen en
kasvertragingen als gevolg van geactualiseerde projectramingen. Op het
onderhoudsprogramma vindt geen overprogrammering plaats, omdat
kasversnellingen en –vertragingen hierop worden opgevangen binnen de
begroting van de uitvoeringsorganisaties.
De zwarte lijn geeft het totale beschikbare budget weer en geldt als het
vastgestelde budgettaire uitgavenplafond. De grafiek laat zien dat het inves­
teringsprogramma in de eerste jaren hoger ligt dan het beschikbare budget;
er is sprake van overprogrammering. Vanaf 2027 is sprake van de
omgekeerde situatie en ligt het beschikbare budget hoger dan het investe­
ringsprogramma; er is sprake van onderprogrammering. Het totale
programma en budget over de looptijd van het fonds zijn hiermee aan elkaar
gelijk, zodat het investeringsprogramma volledig budgettair gedekt is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

14

2.5 Flexnorm
In de begroting 2018 is de flexnorm geïntroduceerd, waarmee het inzicht in
de meerjarige hardheid van de bestuurlijke afspraken is aangescherpt. De
flexnorm is een percentage dat aangeeft welk aandeel van de aanlegbud­
getten (inclusief investeringsruimte) naar mening van het kabinet flexibel is
om bij nieuwe planvorming te betrekken. Het betreft de ruimte binnen de
begroting waar nog geen definitieve oplossing is bepaald en gekozen kan
worden voor een alternatieve aanwending of oplossing. Overigens geldt
ook dat waar wél bestuurlijke afspraken zijn gemaakt, maar er nog geen
juridische verplichtingen zijn aangegaan, de budgetten nog altijd onver­
minderd door de Tweede Kamer te amenderen zijn.
In de begroting 2019 zijn alle planflexibele budgetten van het Infrastructuurfonds overgeheveld naar een nieuw artikel, namelijk artikel 20 Verken­
ningen, reserveringen en investeringsruimte. Hiermee wordt het inzicht in
de flexnorm verder verbeterd.
In onderstaande tabel is weergegeven welke budgetten in de begroting
2021 conform hierboven geschetste flexnorm flexibel zijn om bij nieuwe
planvorming te betrekken.
Tabel 9 Flexnorm
Budgetten t/m 2034 (x
€ miljoen)

Artikel onderdeel

Omschrijving

20.01

Verkenningen

20.02

Korte termijn
mobiliteitsmaatregelen

20.03

Reserveringen

1.625

20.04

Generieke
investeringsruimte

6.282

20.05

Investeringsruimte
toebedeeld naar modaliteit

1.281
10

271

Totaal

9.469

Als percentage van de budgetten (inclusief investeringsruimte)

9,7%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

15

3. Productartikelen
3.1 Artikel 12 Hoofdwegennet
A. Omschrijving van de samenhang in het beleid
Op dit artikel worden de producten op het gebied van rijkswegen
verantwoord. Dit betreft de onderdelen verkeersmanagement, beheer,
onderhoud en vervanging, aanleg, geïntegreerde contractvormen/PPS,
netwerkgebonden kosten. Deze producten zijn gerelateerd aan de beleids­
doelen en -instrumenten zoals beschreven in beleidsartikel 14 Wegen en
Verkeersveiligheid op de begroting Hoofdstuk XII.
B. Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 10 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 12 Hoofdwegennet (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

3.149.433

4.060.227

2.526.575

2.172.553

2.823.262

3.061.822

3.361.495

Uitgaven

2.400.171

2.595.304

2.879.349

2.761.789

3.534.685

3.501.098

3.269.874
3.864

Waarvan juridisch verplicht (percentage)

96%

12.01 Verkeersmanagement

3.812

4.109

3.871

3.868

3.867

3.866

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

3.812

4.109

3.871

3.868

3.867

3.866

3.864

12.02 Beheer onderhoud en vervanging

638.953

713.293

823.681

868.907

892.002

902.386

850.825

12.02.01 Beheer en onderhoud

577.089

597.022

629.657

558.822

535.451

524.688

552.166

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

577.089

597.022

629.657

558.822

535.451

524.688

552.166

12.02.04 Vervanging

61.864

116.271

194.024

310.085

356.551

377.698

298.659

12.03 Aanleg

551.171

579.557

883.367

783.294

1.288.246

1.391.179

1.196.371

12.03.01 Realisatie

509.012

401.046

729.471

404.578

569.626

459.821

589.569

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

15.399

19.411

31.569

6.156

1.000

12.03.02 Verkenningen en planuitwerkingen

42.159

178.511

153.896

378.716

718.620

931.358

606.802

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

18.013

24.470

23.854

17.348

12.964

12.964

12.964

12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

544.906

620.196

476.835

457.786

708.646

586.776

596.771

12.06 Netwerkgebonden kosten HWN

661.329

678.149

691.595

647.934

641.924

616.891

622.043

12.06.01 Apparaatskosten RWS

492.731

525.665

539.755

530.642

532.576

521.703

526.748

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

492.731

525.665

539.755

530.642

532.576

521.703

526.748

12.06.02 Overige netwerkgebonden kosten

168.598

152.484

151.840

117.292

109.348

95.188

95.295

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

159.998

143.884

143.240

108.792

100.848

95.188

95.295

Ontvangsten

115.453

113.989

137.433

39.971

31.870

98.880

56.008

12.09 Ontvangsten

115.453

113.989

137.433

39.971

31.870

98.880

56.008

113.989

137.433

39.971

31.870

53.628

10.756

45.252

45.252

12.09.01 Ontvangsten
12.09.02 Tolopgave

Budgetflexibiliteit
Met uitzondering van verkenningen en planuitwerkingen, zijn de budgetten
in 2021 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2021.
Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2034 per jaar gepre­
senteerd op het niveau van artikelonderdeel. In de verdiepingsbijlage bij
de begroting zijn de mutaties op hetzelfde detailniveau toegelicht voor de
periode tot en met 2034.
Tabel 11 Artikel 12 Hoofdwegennet (bedragen x € 1.000)
12

Hoofdwegennet

Uitgaven

12.01

Verkeersmanagement

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2.595.304

2.879.349

2.761.789

3.534.685

3.501.098

3.269.874

2.825.859

2.330.116

4.109

3.871

3.868

3.867

3.866

3.864

3.864

3.864

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

16

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

12.02

Beheer
onderhoud en
vervanging

713.293

823.681

868.907

892.002

902.386

850.825

776.685

518.349

12.03

Aanleg

579.557

883.367

783.294

1.288.246

1.391.179

1.196.371

859.556

620.680

12.04

Geïntegreerde
contractvormen/PPS

620.196

476.835

457.786

708.646

586.776

596.771

628.603

635.173

12.06

Netwerkgebonden
kosten HWN

678.149

691.595

647.934

641.924

616.891

622.043

557.151

552.050

12

Hoofdwegennet

113.989

137.433

39.971

31.870

98.880

56.008

48.899

45.252

12.09

Ontvangsten

113.989

137.433

39.971

31.870

98.880

56.008

48.899

45.252

Ontvangsten

Vervolg (bedragen x € 1.000)
2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

2.287.894

2.023.329

2.603.241

1.735.096

1.820.764

1.556.754

1.713.592

37.438.744

3.872

3.872

3.872

3.872

3.872

3.872

3.872

58.277

12.02

Beheer
onderhoud en
vervanging

554.961

600.793

635.944

602.832

490.236

492.597

499.480

10.222.971

12.03

Aanleg

646.162

266.817

893.529

67.577

270.958

215.371

233.146

10.195.810

12.04

Geïntegreerde
contractvormen/PPS

524.265

597.613

515.662

506.581

501.489

290.705

422.407

8.069.508

12.06

Netwerkgebonden
kosten HWN

558.634

554.234

554.234

554.234

554.209

554.209

554.687

8.892.178

12

Hoofdwegennet

55.452

45.252

45.252

45.254

45.252

115.003

50.277

974.044

12.09

Ontvangsten

55.452

45.252

45.252

45.254

45.252

115.003

50.277

974.044

12

Hoofdwegennet

Uitgaven

12.01

Verkeersmanagement

Ontvangsten

C. Toelichting
12.01 Verkeersmanagement
Motivering
Met verkeersmanagement streeft IenW naar een veilig en optimaal gebruik
van de beschikbare weginfrastructuur en het bereiken van een voorspelbare
en betrouwbare reistijd van deur tot deur op de meest duurzame manier en
met oog voor de leefomgeving. Daarmee worden de verkeersveiligheid,
bereikbaarheid en leefbaarheid in Nederland bevorderd.
Producten
Verkeersmanagement
De uitgaven voor verkeersmanagement hebben betrekking op het
verzamelen en verspreiden van verkeersdata en op besturingssoftware voor
informatiepanelen en andere apparatuur. Samen met de weginspecteurs
van Rijkswaterstaat resulteert dit in:
– Verkeersgeleiding bij grote drukte, inclusief grootschalige evenementen
en crisissituaties zoals bij een weeralarm;
– Hulpverlening, bevorderen doorstroming en informatievoorziening bij
pech en ongevallen (incidentmanagement);
– Maatregelen ter bevordering van gedisciplineerd en sociaal weggedrag,
bijvoorbeeld ter voorkoming van het negeren van rode kruizen en vlucht­
strookparkeren;
– Voorlichting over rijkswegen, zoals voorlichting over de gevolgen van
wegwerkzaamheden.
De meeste van deze maatregelen zijn ingezet vanuit vijf regionale verkeers­
centrales en een landelijke verkeerscentrale. Hierbij wordt het rijkswe­
gennet in samenhang met het regionale wegennet beschouwd door
toepassing van gebiedsgericht verkeersmanagement waarbij wordt ingezet
op regionale samenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

17

De activiteiten die door Rijkswaterstaat (RWS) centraal worden uitgevoerd,
worden gefinancierd uit het budget voor netwerkgebonden kosten. De
verdeling naar onder meer Verkeersmanagement en Beheer en Onderhoud
is extracomptabel inzichtelijk gemaakt in bijlage 4 'Instandhouding' bij deze
begroting.
Meetbare gegevens
Tabel 12 Specificatie bedieningsareaal m.b.t. verkeersmanagement
Areaalomschrijving

Eenheid

Realisatie
2019

2020

2021

Verkeerssignalering

km op
rijbaan

2.839

2.854

2.859

Verkeerscentrales

aantal

Spitsstroken

km

6

6

6

310

309

309

Toelichting
Voor de verkeerssignalering, dit zijn met name matrixborden, is in 2021
een kleine toename voorzien op de parallelstructuur op de A4 en A44 bij
Leiden, ter hoogte van de toekomstige aansluitingen van de Rijnlandroute.
Voor de spitsstroken zijn voor 2021 geen wijzigingen voorzien.
Tabel 13 Indicator verkeersmanagement
Realisatie
2018

Realisatie
2019

Streef­
waarde
2020

Streef­
waarde
2021

1. beschikbaarheid data voor derden: % van
de RWS-meetlocaties dat goed functioneert

92%

93%

> 90%

> 90%

2. actualiteit data voor derden: % van de gegevens van een meetminuut, dat binnen 75 sec.
daarna door RWS wordt geleverd aan NDW

99%

97%

> 95%

> 95%

Levering verkeersgegevens: op alle bemeten
wegvakken wordt betrouwbare reis en
routeinformatie ingewonnen en tijdig geleverd
aan de serviceproviders

Toelichting
Deze indicator geeft aan in welke mate RWS intensiteit- en snelheidsge­
gevens van de meetlocaties beschikbaar heeft en ze tijdig doorgeeft aan
de Nationale Databank Wegverkeersgegevens (NDW).
De indicator kent twee aspecten, namelijk:
1. de mate van beschikbaarheid van de RWS meetlocaties (aantal x tijd);
2. de mate waarin meetgegevens tijdig (binnen 75 seconden) verstuurd zijn
naar de NDW.
De percentages worden berekend ten opzichte van de totalen.
12.02 Beheer, onderhoud en vervanging
Motivering
Het rijkswegennet en de onmiddellijke omgeving daarvan in een dusdanige
staat houden dat het vervullen van de primaire functie gewaarborgd is:
het faciliteren van veilig, vlot en comfortabel vervoer van personen en
goederen, onder de randvoorwaarde van een kwalitatief hoogwaardig
milieu. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen regulier beheer en
onderhoud enerzijds en vervangingen en renovaties anderzijds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

18

Producten
Het regulier beheer en onderhoud van rijkswegen omvat maatregelen aan
verhardingen, kunstwerken (zoals bruggen, tunnels en viaducten),
verkeersvoorzieningen, landschap en milieu en voorzieningen voor
verkeersmanagement (zoals signalering en verkeerscentrales).
In bijlage 4 ‘Instandhouding’ van deze begroting wordt uitgebreid ingegaan
op de werking van de instandhouding van de netwerken die onder verant­
woordelijkheid van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vallen.
12.02.01 Beheer en Onderhoud
Voor het gebruik van het wegennet zet IenW in op een optimale veiligheid,
beschikbaarheid en betrouwbaarheid en over de levenscyclus van de infra­
structuur van wegen, bruggen, viaducten, tunnels, aquaducten, matrix­
borden, verkeerscentrales en verkeersvoorzieningen. Daarbij gelden de
eisen ten aanzien van het landschap en het milieu rond de rijkswegen als
randvoorwaarden. Zowel het preventief als het correctief onderhoud vallen
onder het beheer en onderhoud.
De uitgaven voor het beheer en onderhoud bestaan hoofdzakelijk uit:
• Uitgaven voor onderhoud van verhardingen waaronder het herstel van
vorstschade en het zoveel mogelijk voorkomen daarvan;
• Uitgaven voor onderhoud van kunstwerken;
• Uitgaven voor onderhoud aan DVM-systemen zoals matrixborden, infor­
matiepanelen en verkeerscentrales;
• Klein variabel en vast onderhoud aan verkeersvoorzieningen, zoals
onderhoud aan bermen, geleiderail, bewegwijzering, geluidsschermen
en verlichting;
• Uitgaven voor geluidmaatregelen (landschap en milieu) als gevolg van
naleving van geluidproductieplafonds voor zover geen onderdeel van
een aanlegproject.
Meetbare gegevens
In onderstaande figuur is een verdeling gegeven van de beheer- en onder­
houdskosten voor verhardingen, kunstwerken (bruggen en viaducten),
DVM, verkeersvoorzieningen, landschap en milieu. Deze percentages zijn
gebaseerd op een langjarig gemiddelde.
Figuur 7
Landschap en Milieu
13%

Verhardingen
33%
Verkeersvoorzieningen
15%

DVM
9%

Kunstwerken
30%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

19

Tabel 14 Areaal rijkswegen
Eenheid

Realisatie
2019

2020

2021

Rijbaanlengte

Hoofdrijbaan

km

5.843

5.834

5.834

Rijbaanlengte

Verbindingswegen
km
en op- en
afritten

1.745

1.763

1.771

Areaal asfalt

Hoofdrijbaan

km2

76,9

77,1

77,1

Areaal asfalt

Verbindingswegen
km2
en op- en
afritten

15,1

15,3

15,4

Groen areaal

km2

182

182

182

Toelichting
Voor 2021 zijn geen wijzigingen voorzien in de lengte hoofdrijbaan en voor
groen areaal
Het areaal asfalt van de hoofdrijbaan zal in 2021 minimaal toenemen door
de verbreding van de A1-Oost tussen Rijssen en Azelo.
De op- en afritten en verbindingswegen zullen in 2021 naar verwachting iets
toenemen doordat de nieuwe parallelstructuren op de A4 en de A44
beschikbaar komen bij Leiden, ter hoogte van de toekomstige aansluitingen
van de Rijnlandroute.
Tabel 15 Omvang areaal
Areaal
Wegen

Eenheid

Oppervlakte
wegdek
(Exclusief
verzorgingsbanen)

Omvang 2021

Budget

92,5

629.657

km2

Toelichting
In deze tabel wordt het totale areaal exclusief verzorgingsbanen
weergegeven. In 2021 betreft dit in totaal 92,5 km².
Tabel 16 Indicatoren Beheer en Onderhoud
Streefwaarde
Streefwaarde 2021
2020

Realisatie 2018

Realisatie 2019

Files door Werk in Uitvoering, als gevolg van aanleg en gepland onderhoud (1):

2%

3%

< 10%

< 10%

Technische Beschikbaarheid:
deel van lengte en tijd (%) dat de weg veilig beschikbaar is, zonder dat
rij- of vluchtstroken zijn afgesloten als gevolg van aanleg of geplande
onderhoudswerkzaamheden

99%

99%

> 97%

> 97%

99,80%

99,80%

> 99,7%

> 99,7%

97%

98%

> 95%

> 95%

Veiligheid (2):
a. voldoen aan norm voor verhardingen (stroefheid en spoorvorming)
b. voldoen aan norm gladheidbestrijding (binnen 2 uur preventief
strooien).

Toelichting
Ad 1.
Deze indicator betreft de verhouding ‘Files door aanleg, beheer en
onderhoud’ ten opzichte van ‘Alle files’.
Hierbij worden alleen de files meegeteld die een snelheid hebben lager dan
50 km/uur en een lengte van minstens 2 km. De overige vertragingen,
namelijk die met een snelheid tussen 50 en 100 km/uur en/of over korte
lengte, worden niet benoemd als files, maar als congestie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

20

Vanaf 2018 wordt deze indicator uitgedrukt in een percentage van het totale
‘reistijdverlies’ (eenheid voertuigverliesuren). Daarvoor werd het uitgedrukt
in een percentage van de totale «filezwaarte» (eenheid kilometerminuten).
Ad 2.
De indicator kent twee aspecten, namelijk:
• Het voldoen aan de veiligheidsnormen: dit wordt gemonitord aan de
hand van de schadekenmerken stroefheid en spoorvorming.
• Het tijdig bestrijden van wintergladheid: dit wordt gemonitord aan de
hand van de situaties waarin tijdig preventief dient te worden gestrooid.
12.02.04 Vervanging
Het is van belang dat de veiligheid en de beschikbaarheid van het Hoofd­
wegennet in stand worden gehouden tegen de achtergrond van een
beperkte technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de
levensduur kan ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door
intensiever gebruik dan bij het ontwerp is voorzien. Door het intensieve
gebruik vanaf de jaren '60 van de vorige eeuw valt te verwachten dat deze
problematiek geleidelijk toeneemt. Op basis van onderzoek wordt een
analyse gemaakt voor welke kunstwerken wanneer vervanging of renovatie
aan de orde is.
Op dit artikel staat het merendeel van de beschikbare budgetten voor
Vervanging en Renovatie van het Hoofdwegennet. Op begrotingsartikel
18 staan de VenR middelen voor 2031 t/m 2034, die nog moeten worden
toebedeeld. In het MIRT projectenoverzicht2 worden onderliggende
projecten inzichtelijk gemaakt. RWS bekijkt via inspecties waar maatregelen
nodig zijn. Voor een zichtperiode van ongeveer 7 jaar is dit vooruit te
plannen in concrete projecten. Voor de periode daarna zijn budgetten
beschikbaar, maar wordt de invulling van het programma in latere jaren
concreet.
Deze werkwijze staat verder toegelicht in bijlage 4 Instandhouding.
12.03 Aanleg
Motivering
Door middel van voorbereiding en uitvoering van infrastructuurprojecten
wordt bereikt dat de noodzakelijke capaciteit beschikbaar is en komt, met
als doel om de verwachte verkeersgroei te faciliteren en een betrouwbaar
netwerk te realiseren met voorspelbare reistijden. Daarbij wordt rekening
gehouden met de kaders van veiligheid en leefbaarheid.
12.03.01 Realisatie
Producten
Mijlpalen Realisatieprojecten
In 2021 wil IenW de volgende mijlpalen realiseren:
Tabel 17 Mijlpalen Realisatieprojecten
Mijlpaal
Openstelling
Start realisatie

2

Project
‒

A15 Papendrecht-Sliedrecht

‒

A1 Apeldoorn-Azelo: fase 1 en fase 2a

‒

A73 Zaarderheiken

Zie het programma Vervanging en Renovatie Hoofdwegen: www.mirtoverzicht.nl/projecten/
vervanging-renovatie-hoofdwegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

21

Overige maatregelen
Meer veilig
In het kader van Meer Veilig worden maatregelen gerealiseerd voor de drie
programma’s Meer Veilig 3, Veilige Bermen Rijkswegen en aanpak
veiligheid N-wegen in beheer van het Rijk.
In het programma Meer Veilig 3 wordt gewerkt aan het realiseren van
kosteneffectieve maatregelen, waarmee locaties met een relatief hoog
veiligheidsrisico worden aangepakt. Concrete voorbeelden van
maatregelen zijn het aanleggen van een rotonde, het plaatsen van
geleiderail of het aanpassen van invoegers, uitvoegers en de belijning. Van
de derde tranche van het servicepakket Meer Veilig zijn tot en met 2019 van
de 62 maatregelen 46 maatregelen gerealiseerd. Er worden nog
16 maatregelen uitgevoerd, waarvan er 4 in uitvoering en 12 in voorbe­
reiding zijn.
Het programma Veilige Bermen richt zich volledig op het veiliger maken van
de bermen langs autosnelwegen door obstakels in de berm te verwijderen,
verplaatsen of af te schermen. Dit met als doel om het relatief grote aantal
eenzijdige ongevallen met ernstige afloop, als gevolg van een botsing met
een obstakel in de berm terug te dringen. Voor de uitvoering van het
programma is € 40 miljoen gereserveerd. Het programma wordt in drie
tranches uitgevoerd in de periode 2018-2022.
Bij het BO MIRT in het najaar van 2017 is aangekondigd dat er € 50 miljoen
beschikbaar wordt gesteld voor de aanpak van N-wegen, voortkomend uit
het regeerakkoord Rutte III. Daarvan is € 25 miljoen beschikbaar voor de
aanpak van N-wegen in beheer van het Rijk en € 25 miljoen voor
maatregelen op Provinciale N-wegen. De Tweede Kamer is op 23 april 2018
geïnformeerd over de inzet van deze middelen (TK 34775-A nr. 64). De
financiële middelen voor N-wegen in beheer van het Rijk ad € 25 miljoen
zijn toegevoegd aan het Meer Veilig programma. Het budget wordt ingezet
voor maatregelen op de N7, N14, N31, N33, N35, N36 en N48.
Maatregelpakket Verzorgingsplaatsen
Dit pakket was gericht op het oplossen van de meest acute kwantitatieve en
kwalitatieve knelpunten op verzorgingsplaatsen langs (inter)nationale
vrachtcorridors en is geheel afgerond behoudens de maatregel grensem­
placement Venlo. Allereerst zijn om en nabij de 190 extra parkeerplaatsen
aangelegd op de internationale corridors. Daarnaast zijn op of in de
nabijheid van internationale corridors circa 410 extra parkeerplaatsen
gehuurd. Verder is op elf locaties de capaciteit van de bestaande verzor­
gingsplaatsen uitgebreid met ongeveer 130 parkeerplaatsen. Aanvullend
daarop is op circa zeventien locaties de kwaliteit van de verzorgingsplaatsen
verbeterd.
MJPO
Dit pakket betreft het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO). Een
voorbeeld van een ontsnipperingsmaatregel is het plaatsen van een
ecoduct of een wildtunnel onder de (spoor)weg door. Hierdoor kunnen
dieren zich weer bewegen tussen twee natuurgebieden die gescheiden zijn
geraakt (versnipperd) door de aanleg van Rijksinfrastructuur. Tevens
wordthierdoor het aantal aanrijdingen met dieren beperkt. Het programma
is in 2020 formeel afgesloten. Een aantal maatregelen wordt in de periode
2021-2024 uitgevoerd, omdat deze zijn gecombineerd met grotere infra­
structurele projecten (werk met werk maken). Hiertoe zijn nadere bestuur­
lijke en/ of projectafspraken gemaakt. Uitgebreide informatie over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

22

voortgang is te vinden op www.mjpo.nl. In 2020 is ter afsluiting van het
MJPO een eindboek opgesteld. Dit eindboek is aangeboden aan de Tweede
Kamer en is eveneens te vinden op www.mjpo.nl.
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
• A4 Burgerveen-Leiden: Het projectbudget is met € 9 miljoen afgenomen
vanwege een positief projectresultaat na decharge. Er hebben zich
minder risico’s voorgedaan dan verwacht.
• N57/59 EuroRAP (verkeersveiligheid): Het projectbudget is € 5 miljoen
toegenomen door aanvullende middelen voor de korte termijn fileaanpak.
• A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere: Naast een verhoging van het
projectbudget met toegekende prijsbijstelling, is het budget verlaagd
met € 80 miljoen als gevolg van een meevaller na herijking van de risico’s
en de daaraan gekoppelde risicoreservering. Daarnaast bestaat het uit
aanbestedingsmeevallers binnen het programma.
• A12-A15 Ressen – Oudenbroeken: Naast een verhoging van het project­
budget met toegekende prijsbijstelling, is het budget verhoogd met
€ 8 miljoen als meevaller uit het project A12 Ede-Grijsoord.
• A1 Apeldoorn Zuid-Beekbergen: Het projectbudget is met € 3 miljoen
verlaagd door een positief projectresultaat na afronding van het project.
• A2 Passage Maastricht: Het projectbudget is verhoogd met € 5 miljoen
vanwege beleidswijzigingen rondom Rode Diesel en het BTWpercentage.
• A4 Dinteloord-Bergen op Zoom: Het projectbudget is verhoogd met
€ 3 miljoen vanwege een tegenvaller als gevolg van ingediende claims
voor nadeelcompensatie.
• De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van
prijsbijstellingen.
Tabel 18 Projectoverzicht behorende bij 12.03.01: Realisatie Hoofdwegennet (bedragen x € 1 miljoen)
Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

2020

2021

2

2

2022

Openstelling

2023

2024

2025

later

0

0

4

29

huidig

vorig

2016

2016

2018

2018

Projecten Nationaal
Kleine projecten / Afronding
projecten

37

43

Programma
Snelheidsaanpassing

55

54

35

19

1

Programma aansluitingen

118

117

81

25

10

Quick Wins Wegen

12

12

11

1

ZSM 1+2 (spoedwet
wegverbreding)

1.488

1.488

1.475

2

1

A10 Amsterdam praktijk-proef
FES

55

54

35

2

1

16

A10 Knooppunten De Nieuwe
Meer en Amstel (Zuidas)

314

309

41

12

1

43

73

21

6

116

20322036

2028

A1/A6/A9 Schiphol-AmsterdamAlmere

1.228

1.291

869

27

28

31

28

26

213

4

20252027

20252027

20

20

19

2015

2015

796

785

128

13

2030

20232025

A2 Holendrecht-Oudenrijn

1.210

1.210

1.209

1

2012

2012

A9 Badhoevedorp

322

321

272

4

2017

2017

N50 Ens-Emmeloord

19

20

19

0

2016

2016

3

11

Projecten NoordwestNederland

A1 Bunschoten-Knooppunt
Hoevelaken
A28 Knooppunt Hoevelaken

1
6

6

87

138

226

46

193

Projecten Zuidwest-Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

23

Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

16

16

A4/A44 Rijnlandroute

581

A4 Burgerveen - Leiden

541

A4 Delft - Schiedam

2020

2021

2022

Openstelling

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

20202021

2021

Regio

Regio

2015

2015

1

6

7

3

575

174

60

134

133

550

541

0

0

642

641

642

0

2015

2015

16

16

14

2

20202022

20202022

N57/59 EuroRAP
(verkeersveiligheid)

17

12

1

3

2022

2022

N61 Hoek-Schoondijke

111

111

110

1

2015

2015

A2 Passage Maastricht

685

680

676

1

1

1

2016

2016

A4 Dinteloord-Bergen op Zoom

263

260

258

0

1

3

2014

2014

A76 Aansluiting Nuth

60

59

45

Regio

Regio

A12-A15 Ressen Oudenbroeken

701

683

102

46

378

64

A1 Apeldoorn-Azelo: fase 1 en
2a

258

256

95

114

25

24

A15 Papendrecht-Sliedrecht

A4 Vlietland / N14

6

80

6
1

Projecten Zuid-Nederland
1

1

5

14

Projecten Oost-Nederland
38

A1 Apeldoorn Zuid-Beekbergen

29

32

29

0

A50 Ewijk - Valburg

269

269

269

0

N35 Combiplan Nijverdal

319

319

316

2

0

1

N35 Wijthmen - Nijverdal

21

21

1

3

6

7

N35 Zwolle - Wijthmen

50

49

39

11

A7 Zuidelijke Ringweg
Groningen fase 2

714

706

243

85

117

N31 Leeuwarden (De Haak)

220

219

218

2

0

19

18

4

1

14

2

1

64

8

1

20222024

0

20232025

0

5

2017

2017

2017

2017

2015

2015

2018

2018

2018

2018

2024

2024

2014

2014

Projecten Noord-Nederland
104

64

48

13

41

Overige maatregelen
Fileaanpak

54

54

14

Meer kwaliteit leefomgeving

150

150

150

Meer veilig

55

50

38

Afrondingen
Totaal uitvoeringsprogramma

1

463

769

449

423

302

471

399

Realisatie uitgaven op IF
12.03.01 mbt planuitwerking

61

99

69

24

18

5

6

Programma Realisatie

524

868

518

447

320

476

405

Budget Realisatie (IF 12.03.01)

401

729

405

570

460

590

405

‒ 123

‒ 139

‒ 113

123

139

113

0

Overprogrammering (-)

11.445

11.452

1
8.170

Zoals in de leeswijzer beschreven, is voor projecten in bovenstaande tabel
waar mogelijk een digitale verwijzing opgenomen naar de projectbladen in
het MIRT Overzicht. Zodra een project is opengesteld, wordt het project in
het overzicht «Gerealiseerde projecten» van het MIRT Overzicht
opgenomen, waarmee het projectblad komt te vervallen.
In kamerbrief van 23 juli (Kamerstukken II 2018-2019, 27840, nr.1) is de kamer
geïnformeerd over de actuele stand van zaken op het project Zuidasdok
12.03.02 Verkenningen en Planuitwerkingen
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
• Reserveringen voor Life Cycle Costs (LCC): deze reserveringen zijn
geactualiseerd voor de verlenging van het Infrastructuurfonds van 2033
naar 2034.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

24

•

•

•

•

•

•

•

Snelfietsroutes: Ten behoeve van een specifieke uitkering aan medeoverheden conform de opgestelde regeling zijn middelen overgeboekt
naar het betreffende financiële instrument van artikel 14 op de beleids­
begroting.
Geluidsanering – Weg: ProRail en RWS zijn bezig met de uitvoering van
Fase 1 van het Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) en
inmiddels ook gestart met Fase 2. Vanuit de ervaringen met Fase 1 en
de opgave voor Fase 2 is de recente stand van de budgetspanning in
beeld gebracht. De eerder berekende budgetspanning is aanzienlijk
verminderd, maar duidelijk is dat deze niet verder omlaag gebracht kan
worden zonder het pakket aan geluidmaatregelen te verminderen.
Daarmee zouden de hoogbelaste woningen minder worden beschermd
dan in de Wet milieubeheer is toegezegd. Om die reden is de budget­
spanning eenmalig verlaagd en is vanuit de investeringsruimte Hoofd­
wegennet (IF 20.05) € 81 miljoen toegevoegd aan het projectbudget.
A15 Papendrecht – Sliedrecht: Het project A15 Papendrecht - Sliedrecht
is overgegaan naar de realisatiefase en is opgenomen bij artikel 12.03.01
Realisatie.
A4 Haaglanden – N14: Het taakstellend budget voor de A4 HaaglandenN14 is met € 200 miljoen verhoogd naar € 667 miljoen Er is € 145 miljoen
aan het projectbudget toegevoegd vanuit de investeringsruimte wegen
(hiervan was € 80 miljoen reeds vorig jaar als reservering uit de inves­
teringsruimte onttrokken en toegevoegd aan het planuitwerkingspro­
gramma), voornamelijk ten behoeve van de vervanging/aanpassing van
de spoorviaducten bij Rijswijk en Leidschendam-Voorburg, zodat de
aanwezige vluchtstroken ter plaatse in de toekomst kunnen worden
behouden (in plaats van deze te benutten als rijstrook). Aanvullend
hierop is in 2020 € 55 miljoen extra toegevoegd vanuit de budgetten voor
Beheer & Onderhoud en Vervanging & Renovatie, omdat in het kader
van dit project werkzaamheden op dit gebied worden uitgevoerd, zoals
vervanging van bestaande geluidschermen, verlichting en DVMsystemen en aanbrengen van nieuw asfalt over het gehele traject.
N59 Verkeersveiligheid: Het project is overgeboekt van planuitwerking
naar realisatie en wordt met ingang van deze begroting verantwoord op
artikel 12.03.01.
N65 Vught - Haaren: Dit betreft de wijzigingen die voortvloeien uit de
gewijzigde bestuursovereenkomst voor de aanpassingen aan de N65
Vught-Haaren met de betrokken partijen in Noord-Brabant. Hierbij is
afgesproken dat de provincie Noord-Brabant de opdrachtgever wordt
van de werkzaamheden. De rijksbijdrage en de in 2017 reeds ontvangen
bijdrage van de gemeente 's-Hertogenbosch (in totaal: € 93,3 miljoen)
worden via een specifieke uitkering aan de provincie overgemaakt.
Vanwege de gewijzigde afspraken worden de geraamde ontvangsten
van de andere regionale partijen teruggedraaid.
Ten slotte zijn de aanlegprojecten in de planuitwerkingsfase geïndexeerd
naar prijspeil 2020.

Tabel 19 Projectoverzicht behorende bij 12.03.02: Verkenningen en planuitwerkingen Hoofdwegennet (bedragen
x € 1 miljoen)
Budget

Planning

Projectomschrijving

huidig

vorig

TB

Realisatie uitgaven op IF 12.03.01 mbt planuitwerkingsprojecten

‒ 573

‒ 539

nvt

Openstelling
nvt

Projecten Nationaal
Beter Benutten

106

105

nvt

Geluidsaneringprogramma – weg

341

267

nvt

Kosten voorbereiding tol

15

14

nvt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

25

Budget
Projectomschrijving

Planning

huidig

vorig

3

3

nvt

329

306

nvt

5

27

nvt

Tolreservering Blankenburgverbinding en ViA15

114

112

nvt

Vervolgprogramma Meer Veilig

56

55

nvt

Voorbereiding vrachtheffing

29

30

nvt

Bijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten planuitwerkingen

167

184

nvt

1.225

1.206

2017

330

325

2022

Lucht - weg (NSL hoofdwegennet)
Reservering voor LCC
Snelfietsroutes

TB

Openstelling

Projecten Noordwest-Nederland
A12/A27 Ring Utrecht
A7/A8 Corridor Amsterdam-Hoorn
Landzijdige Bereikbaarheid Lelystad Airport: Verbreding A6

55

54

2020

2025

Rijksbijdrage aan de Noordelijke Randweg Utrecht

182

179

nvt

Regio

Stedelijke Bereikbaarheid Almere

28

27

nvt

Regio

A20 Nieuwerkerk a/d IJssel – Gouda

135

133

2022

2026- 2028

A4 Leiden/Knooppunt Burgerveen – N14

231

226

2023

A4 Haaglanden – N14

676

467

2021

2026- 2028

10

nvt

nvt

Projecten Zuidwest-Nederland
A15 Papendrecht – Sliedrecht

16

N59 Verkeersveiligheid
Projecten Zuid-Nederland
A2 't Vonderen – Kerensheide

278

273

2019

2025- 2027

1.470

1.447

2019

Zuid: 2027- 2029

A67/A73 Knooppunt Zaarderheiken

4

4

2020

2021-2022

Landzijdige Bereikbaarheid Eindhoven Airport

27

26

nvt

Regio

N65 Vught – Haaren

94

125

nvt

Regio

Programma SmartwayZ.NL: A67 Leenderheide-Geldrop

157

154

2020

Programma SmartwayZ.NL: InnovA58

440

432

2021

2023- 2026 / 20252029

Programma SmartwayZ.NL: ITS en Smart Mobility

32

31

nvt

nvt

Reservering N65

0

4

SmartWayZ.NL programmaorganisatie

2

2

A1 Apeldoorn – Azelo: fase 2b

195

191

2018

2026- 2028

A1/A30 Barneveld

42

42

2023

N35 Nijverdal – Wierden

117

116

2018

N35 Raalte

13

13

nvt

Regio

N50 Kampen – Kampen Zuid

5

5

2021

2022- 2024

Reservering terugbetaling voorfinanciering A1 Apeldoorn – Azelo

30

30

nvt

nvt

2021

2026

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

26

A27 Houten – Hooipolder

Noord: 2028- 2030

Projecten Oost-Nederland

2023- 2025

Projecten Noord-Nederland
N33 Zuidbroek-Appingedam

102

100

Overige projecten en reserveringen

162

256

Totaal programma planuitwerking en verkenning

6.622

6.461

Begroting (IF 12.03.02)

6.622

6.461

Projecten in voorbereiding
Projecten Nationaal
Studiebudget Verkenningen / MIRT onderzoeken
Programma DUMO
Programma Fiets
Strategisch plan Verkeersveiligheid
Afrondingen

3

Zoals in de leeswijzer beschreven, is voor projecten in bovenstaande tabel
waar mogelijk een digitale verwijzing opgenomen naar de projectbladen in
het MIRT Overzicht. Zodra een project is opengesteld, wordt het project in
het overzicht «Gerealiseerde projecten» van het MIRT Overzicht
opgenomen, waarmee het projectblad komt te vervallen.
12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
Motivering
Bij infrastructuurprojecten boven het drempelbedrag van € 60 miljoen
wordt middels een Publiek Private Comparator (PPC) getoetst of een DBFMcontract meerwaarde op kan leveren. Infrastructuurprojecten die via een
DBFM (Design, Build, Finance en Maintain) contract worden aanbesteed,
hebben als kenmerk dat sprake is van de overdracht van de integrale
onderdelen van een bouwproject (ontwerp, bouw, onderhoud en financiering) aan een private Opdrachtnemer. In plaats van een product wordt
een dienst uitgevraagd, te weten de beschikbaarheid van de infrastructuur.
De betaling voor deze dienst vindt plaats aan de hand van de overeenge­
komen prestatie die wordt afgezet tegen de daadwerkelijk geleverde
prestatie, de beschikbaarheid. De beschikbaarheidsvergoeding wordt pas
uitgekeerd na openstelling van het project; tijdens de bouw dient de DBFMopdrachtnemer daarom zelf de financiering te regelen. Omdat het project
gefinancierd is door banken en/of institutionele beleggers, is sprake van
een sterke druk vanuit de financiers op de Opdrachtnemer om de
afgesproken prestatie ook te leveren: op tijd en binnen de geraamde kosten.
Een lager prestatieniveau leidt tot lagere betalingen, die op hun beurt de
terugbetaling van de financiering moeten zekerstellen. In de bouwfase is
doorgaans wel sprake van een gedeeltelijke betaling (de partiële beschik­
baarheidsvergoeding) als sprake is van de uitbreiding van een bestaande
weg die ook tijdens de verbouwing beschikbaar moet blijven voor het
wegverkeer. Bij openstelling van de weg wordt overgegaan naar een
volledige beschikbaarheidsvergoeding. Het afronden van een aanbesteding
resulteert in een meerjarige verplichting, van zowel aanleg als ook beheer
en onderhoud op het desbetreffende project. Op dit begrotingsartikel
bestaat daarmee geen enkele budgetflexibiliteit. Slechts bij onderpresteren
van de opdrachtnemer kunnen boetes en kortingen worden aangebracht.
De verplichting aan de DBFM-Opdrachtnemer vervalt aan het einde van de
looptijd van het contract waarna het beheer en onderhoud van deze
wegvakken terugkomen bij RWS en de bijbehorende budgetten gaan vallen
onder het reguliere onderhoudsartikel (artikelonderdeel 12.02 Beheer,
Onderhoud en Vervanging).
Producten
Bij de projecten N18 Varsseveld – Enschede, N31 Leeuwarden-Drachten,
N33 Assen-Zuidbroek, 2e Coentunnel, A12 Lunetten-Veenendaal, A12
Veenendaal – Ede – Grijsoord, A15 Maasvlakte-Vaanplein, A1/A6 DiemenAlmere Havendreef A27/A1 Utrecht Noord–Eemnes–Bunschoten, A6
Almere en A9 Holendrecht-Diemen (Gaasperdammerweg) is sprake van
volledige beschikbaarheidsvergoedingen. De looptijd van deze contracten
varieert; in onderstaand projectenoverzicht is zichtbaar wanneer de
contracten eindigen.
De projecten A16 Rotterdam en A24 Blankenburgverbinding, A9 Badhoe­
vedorp – Holendrecht en A12/A15 Ressen Oudbroeken (Via15) verkeren in
de bouwfase en kennen een partiële beschikbaarheidsvergoeding. De
volledige beschikbaarheidsvergoeding wordt na openstelling betaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

27

Op het moment zijn er geen DBFM-projecten meer in aanbesteding.
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
• A12 Ede-Grijsoord: Naast een verhoging van het projectbudget met
toegekende prijsbijstelling, is het budget verlaagd met € 8 miljoen door
een meevaller op het project.
Tolgefinancierde uitgaven A12/A15 Ressen-Oudbroeken (ViA15): naast
de prijsbijstelling is het projectbudget toegenomen door de extrapolatie
van de verwachte tolopbrengsten.
• Tolgefinancierde uitgaven A24 Blankenburgtunnel: de resterende tolop­
brengsten van € 5 miljoen zijn overgeboekt naar het project A24 Blanken­
burgtunnelverbinding. De inpassing van het DBFM-contract heeft reeds
plaatsgevonden.
• De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van
prijsbijstellingen.
Tabel 20 Projectoverzicht behorende bij 12.04: Geïntegreerde contractvormen/PPS Hoofdwegennet (bedragen x
€ 1 miljoen)
Projectbudget
Projectomschrijving

Kasbudget

huidig

vorig t/m 2019

A10 Tweede Coentunnel

2.172

2.152

A12 Lunetten-Veenendaal

691

684

A1/A6/A9 SA
Badhoevedorp-Holendrecht

1.242

1.232

A1/A6/A9 SchipholAmsterdam-Almere
(deeltraject A1/A6)

1.845

1.822

Openstelling
Later

Eind
contract

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Huidg Vorig

1.230

55

56

54

54

54

54

614

2013

2013

2037

371

25

26

26

26

26

26

167

2012

2012

2033

32

30

27

25

23

20

1.084

2026

2026

67

64

61

60

60

66

845

2019

2019

Projecten NoordwestNederland

621

2040

2042

A1/A6/A9 SchipholAmsterdam-Almere
(deeltraject A6 Almere)

374

A1/A6/A9 SchipholAmsterdam-Almere
(deeltraject A9
Gaasperdammerweg)

1.160

369

62

22

22

17

17

17

20

198

2019

2019
2040

1.144

317

56

54

61

52

49

49

522

2020

2020

2019

20182020

2044

2015

2035

2038

A27/A1 Utrecht-EemnesBunschoten

362

360

55

17

15

15

15

14

14

217

Aflossing tunnels

954

950

706

48

48

36

28

28

28

32

2.271

2.252

1.397

114

60

56

56

56

56

476

2015

Projecten ZuidwestNederland
A15 Maasvlakte-Vaanplein

1.521

1.498

129

36

27

27

171

88

72

970

20222024

A24
1.909
Blankenburgtunnelverbinding

1.875

201

55

30

29

170

114

130

1.180

2024

272

272

270

1

1

0

2005

2005

37

36

20222024

20222024

A16 Rotterdam

2043
2043

Projecten Zuid-Nederland
A59 Rosmalen-Geffen

2020

Projecten Oost-Nederland
A12-A15 Ressen Oudenbroeken

37

A12 Ede-Grijsoord

179

184

53

17

13

9

9

9

9

57

2016

2016

2032

N18 Varsseveld-Enschede

463

459

230

16

10

19

10

10

12

155

2018

2018

2043

4

2007

2007

2022

14

14

131

2014

2014

2034

Projecten Noord-Nederland
N31 Leeuwarden - Drachten

168

168

143

6

6

6

2

N33 Assen - Zuidbroek

344

340

129

14

14

14

14

Tolgefinancierde uitgaven
(NCW)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

28

Projectbudget
Projectomschrijving
Tolgefinancierde uitgaven
A12/A15 RessenOudbroeken (ViA15)

huidig
497

Tolgefinancierde uitgaven
A24 Blankenburgtunnel

Kasbudget

vorig t/m 2019

2020

2021

2022

2023

460

Openstelling
2024

2025

Later

25

25

447

Eind
contract

Huidg Vorig

5

Afrondingen
Totaal
Begroting (IF 12.04)

16.461

16.264

5.914

620

477

458

709

587

597

7.100

620

477

458

709

587

597

7.100

12.06 Netwerkgebonden kosten Hoofdwegennet
Motivering
Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaats­
kosten (inclusief afschrijving en rente) van RWS en de overige netwerkge­
bonden kosten geraamd. De overige netwerkgebonden kosten komen ten
goede aan verkeersmanagement, beheer, onderhoud, vervanging, aanleg
en DBFM, en betreffen taken die gecentraliseerd binnen RWS worden
opgepakt. Het gaat bij deze zogeheten landelijke taken onder meer om het
verzamelen van basisinformatie, onderhouden van ICT-systemen, het
inspecteren van het areaal en de ontwikkeling van kennis en innovatie. Er
is gekozen voor centrale uitvoering met het oog op enerzijds uniformiteit in
werkwijze en anderzijds kostenbesparing.
Voor cybersecurity is er voor 2020 en 2021 een impulspakket vastgesteld. In
totaal is er € 33,6 miljoen aan capaciteit- en programma middelen
toegekend voor cybersecurity en hiervan is € 17,4 miljoen beschikbaar voor
het hoofdweggennet. Hiervoor is een pakket aan maatregelen vastgesteld
om de ARK-aanbevelingen versneld op te pakken, BWR-restmaatregelen uit
te voeren en de cyberweerbaarheid te vergroten. Daarmee worden de
prestaties op de netwerken die in beheer van RWS zijn preventief
beschermd, aanvallen gedetecteerd en verholpen.
12.09 Ontvangsten
Motivering
Op dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden aan de producten
op het gebied van Rijkswegen, die rechtstreeks aan IenW worden betaald,
verantwoord.
Producten
Totaal geraamde inkomsten tol
Met de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15, die op
15 maart 2016 in werking is getreden, is vastgelegd dat bij de projecten A24
Blankenburgverbinding en A12/A15 Ressen - Oudbroeken (ViA15) tol
geheven kan worden. De toekomstige tolontvangsten zijn geraamd op
artikel 12.09. Bij tolheffing wordt uitgegaan van een periode van 25 jaar. Als
de tolopgave op een wegdeel eerder wordt gerealiseerd, dan zal de
tolheffing op dat wegdeel worden beëindigd en vice versa. Voor een
overzicht van de totaal geraamde inkomsten tol wordt verwezen naar bijlage
7 Tol.
Bijdragen van derden
Dit betreffen de bijdragen van decentrale overheden en andere derden aan
projecten in de investeringen van Rijkswegenprojecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

29

Tabel 21 Ontvangsten artikel 12 Hoofdwegennet (bedragen x € 1 miljoen)
Bijdragen van derden

2020

2021

2022

2023

2024

114

144

40

52

77

9

45

45

121

54

Totaal geraamde inkomsten tol
Totaal

114

144

40

52

2025

Ten opzichte van de eerste suppletoire wet 2020 zijn de ontvangsten
toegenomen als gevolg van:
– A12/15 Ressen: in 2022 wordt voor dit project een Ten-T subsidie
ontvangen van € 1,1 miljoen.
– N31 Leeuwarden Haak: In totaal wordt € 1,1 miljoen extra ontvangen in
2020. Dit betreft € 0,4 miljoen van de provincie in verband met zoute
kwel. € 0,7 miljoen betreft de verkoop van gronden.
– Bij een aantal projecten zijn ontvangsten aangepast voor de prijsbij­
stelling 2020 (€ 1,1 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

30

3.2 Artikel 13 Spoorwegen
A. Omschrijving van de samenhang in het beleid
Op dit artikel worden de producten op het gebied van Spoorwegen
verantwoord. Het productartikel Spoorwegen is gerelateerd aan de beleids­
doelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de begroting
Hoofdstuk XII over 2021 bij beleidsartikel 16 Openbaar Vervoer en Spoor.
B. Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 22 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 13 Spoorwegen (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

1.849.882

1.915.808

8.792.639

2.147.727

2.099.569

1.502.081

1.392.733

Uitgaven

1.931.571

1.942.460

9.072.039

2.069.538

2.289.958

1.940.920

1.770.336

Waarvan juridisch verplicht (percentage)

98%

13.02 Beheer, onderhoud en vervanging

1.457.826

1.510.448

1.497.541

1.507.430

1.714.909

1.357.711

1.275.840

13.03 Aanleg

319.486

233.680

262.627

395.284

406.630

411.742

322.857

13.03.01 Realisatieprogramma
personenvervoer

280.745

143.616

206.487

291.856

220.366

233.348

181.243

13.03.02 Realisatieprogramma
goederenvervoer

17.486

23.504

12.897

19.769

20.516

20.579

54.125

13.03.04 Verk. en planuitw. personenvervoer

20.952

51.410

38.383

60.643

126.119

108.812

75.456

13.03.05 Verk. en planuitw. goederenvervoer

303

15.150

4.860

23.016

39.629

49.003

12.033

144.269

188.342

164.871

166.824

168.419

171.467

171.639

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

9.990

9.990

7.147.000

0

0

0

0

Ontvangsten

203.626

248.098

198.538

208.458

213.339

216.430

329.108

13.09 Ontvangsten

203.626

248.098

198.538

208.458

213.339

216.430

329.108

13.07 Rente en aflossing

Budgetflexibiliteit
Met uitzondering van verkenning en planuitwerking, zijn de budgetten in
2021 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2021.
Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2034 per jaar gepre­
senteerd op het niveau van artikelonderdeel. In de verdiepingsbijlage bij
de begroting zijn de mutaties op hetzelfde detailniveau toegelicht voor de
periode tot en met 2034.
Tabel 23 Artikel 13 Spoorwegen (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

1.942.460

9.072.039

2.069.538

2.289.958

1.940.920

1.770.336

1.933.248

2.041.775

Beheer,
onderhoud en
vervanging

1.510.448

1.497.541

1.507.430

1.714.909

1.357.711

1.275.840

1.460.533

1.520.790

13.03

Aanleg

233.680

262.627

395.284

406.630

411.742

322.857

299.770

344.676

13.04

Geïntegreerde
contractvormen/PPS

188.342

164.871

166.824

168.419

171.467

171.639

172.945

176.309

13.07

Rente en
aflossing

9.990

7.147.000

0

0

0

0

0

0

13

Spoorwegen

248.098

198.538

208.458

213.339

216.430

329.108

203.784

203.784

13.09

Ontvangsten

248.098

198.538

208.458

213.339

216.430

329.108

203.784

203.784

13

Spoorwegen

13.02

Uitgaven

Ontvangsten

Vervolg (bedragen x € 1.000)
13

Spoorwegen

Uitgaven

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

1.612.486

1.590.698

1.750.464

1.628.046

1.697.533

1.696.628

1.867.890

34.904.019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

31

2028

2029

2030

2031

2032

2033

1.327.921

1.352.007

1.464.083

1.494.242

1.532.375

1.696.467

2034

2020-2034

13.02

Beheer,
onderhoud en
vervanging

13.03

Aanleg

127.575

149.370

196.897

91.503

165.158

161

20.209

3.428.139

13.04

Geïntegreerde
contractvormen/PPS

156.990

89.321

89.484

42.301

0

0

0

1.758.912

13.07

Rente en
aflossing

0

0

0

0

0

0

0

7.156.990

13

Spoorwegen

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

3.248.027

13.09

Ontvangsten

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

203.784

3.248.027

Ontvangsten

1.847.681 22.559.978

C. Toelichting
13.02 Beheer, onderhoud en vervanging
Motivering
Op grond van richtlijn 91/440/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschap van 29 juli 1991 kan een beheerder voor de spoorweginfra­
structuur worden aangewezen en kunnen lidstaten financiële middelen
verstrekken aan de beheerder om te voldoen aan zijn taken. De Minister van
IenW heeft op 14 december 2014 aan ProRail een concessie verleend voor
het beheer van de hoofdspoorweginfrastructuur in de periode 2015 tot en
met 2024. In de beheerconcessie staan de afspraken tussen de overheid en
ProRail over het beheer van de hoofdspoorweginfrastructuur. Deze
afspraken gaan onder meer over de beschikbaarheid, betrouwbaarheid en
kwaliteit van de hoofdspoorweginfrastructuur en de daarmee samenhan­
gende voorzieningen, maar ook over de kwaliteit van de informatievoor­
ziening. Jaarlijks wordt aan ProRail subsidie verstrekt voor de
instandhouding van de hoofdspoorweginfrastructuur, overeenkomstig het
bepaalde in de Wet en het Besluit Infrastructuurfonds.
De beheerconcessie geeft invulling aan de beleidsambities uit de Lange
Termijn Spooragenda deel 2 (LTSA 2), namelijk scherpere sturing door de
concessieverlener. Hiertoe bevat de concessie instrumenten als prestatieindicatoren, programma’s en maatregelen, audits en reviews, verplich­
tingen om informatie aan IenW te verstrekken en/of besluiten voor te leggen
en verplichtingen met betrekking tot samenwerking en transparantie. De
ruggengraat van de concessie is de jaarcyclus waarmee in het beheerplan
jaarlijks afspraken worden gemaakt tussen de Minister van IenW en ProRail
over de te bereiken prestaties en de te nemen maatregelen. De Minister van
IenW geeft jaarlijks in de beleidsprioriteitenbrief aan welke prestaties het
komende jaar van ProRail worden verwacht. ProRail stelt op basis van de
beleidsprioriteitenbrief een beheerplan op en consulteert belanghebbenden
over de hoofdlijnen van het ontwerp beheerplan. Vervolgens legt ProRail
het beheerplan ter instemming voor aan de Minister van IenW.
Nadat de Minister van IenW heeft ingestemd met het beheerplan, wordt
deze toegezonden aan de Tweede Kamer. Na afloop van het jaar legt ProRail
op grond van de Concessie verantwoording af in de jaarrapportage en op
grond van het Besluit Infrastructuurfonds in het jaarverslag en de jaarre­
kening. Zodra deze documenten zijn vastgesteld worden ook deze aan de
Tweede Kamer toegezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

32

Het voornemen is om ProRail met ingang van 1 juli 2021 om te vormen tot
zbo. Dit heeft onder andere tot gevolg dat bovengenoemde ‘instrumenten’
zoals de beheerconcessie, het beheerplan, de subsidie en de beleidspriori­
teitenbrief zullen worden vervangen door de instellingswet, het
meerjarenplan, de begrotingsbijdrage en de jaarbrief.
Producten
De beheer-, onderhoud- en vervangingsactiviteiten zijn gericht op het
realiseren van de in het beheerplan opgenomen prestaties per prestatie­
gebied zoals opgenomen in de beheerconcessie. Onderdeel hiervan zijn
de activiteiten van ProRail die samenhangen met verkeersleiding en capaci­
teitsmanagement. In het beheerplan zelf wordt jaarlijks een uitgebreide
beschrijving opgenomen van de belangrijkste activiteiten die voor dat jaar
zijn gepland. ProRail ontvangt voor de uit te voeren activiteiten een subsidie
van het Rijk. Bij de vaststelling van de subsidie voor beheer, onderhoud en
vervanging wordt rekening gehouden met de inkomsten van de gebruiks­
vergoeding die ProRail ontvangt van de vervoerders en eventuele bijdragen
van andere partijen voor onderhoudsactiviteiten.
Aan de beschikbare middelen is in totaal € 1,4 miljard toegevoegd vanuit
de investeringsruimte spoor om de druk op de budgetten tot en met 2025
te verlichten. Hier wordt in de bijlage 4 'Instandhouding' nader bij
stilgestaan.
De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele
fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar
kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale
effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor
de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties
mogelijk. Deze fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen
verwerkt. De structurele fiscale gevolgen worden verwerkt op dit artikelon­
derdeel. De incidentele fiscale gevolgen worden verwerkt op artikel 13.07.
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de verdiepingsbijlage.
Naast bovenvermelde effecten zijn er twee fiscale effecten die nu nog niet
verwerkt kunnen worden. Dit betreft de structurele btw-gevolgen voor
derden bij cofinanciering en de incidentele fiscale gevolgen bij het
Theemswegtracé. De benodigde informatie is niet tijdig beschikbaar voor
verwerking in deze begroting. Voor deze twee posten wordt afgeweken van
de afspraak dat alle financiële gevolgen in de ontwerpbegroting 2021
worden verwerkt. Deze zullen worden opgenomen in de ontwerpbegroting
2022.
13.03 Aanleg Spoor
IenW is verantwoordelijk voor de uitbreiding van de hoofdspoorweginfra­
structuur. Deze wordt in belangrijke mate gefinancierd met middelen uit
de Rijksbegroting. Op dit artikelonderdeel worden de uitgaven begroot die
noodzakelijk zijn voor:
• door ProRail uit te voeren planuitwerkingen en verkenningen;
• door IenW uit te voeren planuitwerkingen en verkenningen;
• voorbereiding van de uitvoering van nieuwbouwprojecten Spoor;
• uitvoering van deze projecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

33

13.03.01 Realisatieprogramma personenvervoer spoor
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
Geluidsanering Spoorwegen
ProRail en RWS zijn bezig met de uitvoering van Fase 1 van het Meerjaren­
programma Geluidsanering (MJPG) en inmiddels ook gestart met Fase 2.
Vanuit de ervaringen met Fase 1 en de opgave voor Fase 2 is de recente
stand van de budgetspanning in beeld gebracht. De eerder berekende
budgetspanning is aanzienlijk verminderd, maar duidelijk is dat deze niet
verder omlaag gebracht kan worden zonder het pakket aan geluidmaatre­
gelen te verminderen. Door de toevoeging van Є 81 miljoen vanuit de
investeringsruimte spoor (IF 20.05) is de budgetspanning eenmalig
verlaagd en kunnen de hoogbelaste woningen beter worden beschermd
waarmee wordt voldaan aan hetgeen in de Wet milieubeheer is toegezegd.
Nazorg gereedgekomen lijnen en halten
Voor de bij Voorjaarsnota 2020 onder de post Nazorg ondergebrachte
deelprojecten Vleuten - Geldermalsen en Ontsnippering bleek in totaal
€ 4,3 miljoen minder benodigd voor de uitvoering van de nazorg-werkzaam­
heden. Deze vrijval is toegevoegd aan de investeringsruimte Spoor (IF
20.05).
Tabel 24 Projectoverzicht behorende bij 13.03.01: Realisatieprogramma Spoorwegen personenvervoer (bedragen
x € 1 miljoen)
Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

Indienststelling
huidig

vorig

Projecten Nationaal
Be- en bijsturing toekomst

16

15

8

5

‒

2

1

‒

2021

2019

Geluidsanering Spoorwegen

699

609

73

19

12

43

39

49

70

395

divers

divers

Programma Behandelen en
Opstellen

155

152

11

8

23

34

36

19

7

17

divers

divers

Uitvoeringsprogramma geluid
emplacementen (UPGE)

27

27

13

‒

1

3

1

1

3

5

2011/
20182024

2011/
20182024

Verbeteraanpak stations

11

11

4

2

1

1

1

1

1

3

2020

2020
2018/
2019

Verbeteraanpak trein
Spoorcapaciteit 2030

43

43

38

3

‒

‒

‒

2

‒

‒

2018/
2019

138

135

0

31

36

16

22

17

7

8

divers

divers

Stations en
stationsaanpassingen
Kleine stations

18

18

13

‒

0

5

‒

divers

divers

Toegankelijkheid stations

500

496

259

42

35

34

16

16

7

91

divers

divers

Aanleg ATBvv

70

69

7

2

13

16

15

18

‒

‒

divers

divers

Booggeluid

3

3

1

1

1

‒

1

0

‒

0

divers

divers

Fietsparkeren bij stations

418

416

139

48

65

62

53

24

16

10

divers

divers

Kleine projecten
personenvervoer

23

23

5

10

4

2

1

0

1

divers

divers

Nazorg gereedgekomen lijnen/
halten

30

35

11

5

7

9

‒0

‒

divers

divers

Overwegenaanpak

759

728

424

36

28

35

66

66

52

52

Ontsnippering

81

80

61

7

6

3

2

1

1

Programma aanpak
suïcidepreventie

10

10

5

3

2

‒

‒

‒

Programma kleine
functiewijzigingen

383

380

219

17

22

18

18

18

27

26

17

1

6

3

1

Overige projecten/lijndelen etc.

18

divers

divers

divers

divers

‒

2021

2021

52

divers

divers

2022

2020

Projecten NoordwestNederland
Amsterdam CS, Cuypershal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

34

Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

2020

2021

2022

2023

vorig

1

2016

2016

divers

divers

2023
‒ 2025

2023
‒ 2025

2023
‒ 2025

2023
‒ 2025

divers

divers

1

2017/
2021

2017/
2021

7

divers

divers

408

408

407

0

0

0

Vleuten - Geldermalsen 4/6
sporen (incl. RSS)

888

888

887

1

0

‒

Den Haag CS perronsporen 11 en
12

66

65

11

2

3

3

Rijswijk - Schiedam incl.
spoorcorridor Delft

608

607

597

7

3

240

239

167

22

6

13

16

216

214

102

68

36

9

140

139

64

27

28

14

2025

later

Indienststelling
huidig

OV-terminal stationsgebied
Utrecht (VINEX/NSP)

2024

Projecten Zuidwest-Nederland
21

21

6

Projecten Oost Nederland
Traject Oost

10

3

3

Projecten Noord Nederland
Zwolle - Herfte
Sporendriehoek NoordNederland
Afrondingen

‒

‒

‒1

1

1

‒2

2

‒

‒1

‒

5977

5837

3512

381

342

316

334

264

190

637

0

0

0

0

0

0

0

Totaal uitvoeringsprogramma

5977

5837

3512

381

342

316

334

Planuitwerkingsuitgaven binnen
het realisatieprogramma

150

148

Afrekening voorschotten

158

145

145

14

0

0

0

Programma Realisatie

6.285

6.130

3.657

400

333

308

‒ 15

‒9

‒8

Totaal ProRail projecten
Totaal overige (niet ProRail)
projecten

6.294

6.161

264

190

637

305

236

174

637

‒ 29

‒ 28

‒ 16

5

Realisatieuitgaven binnen het
planuitwerkingsprogramma
Budget Realisatie (IF 13.03.01)

0

3.663

Overprogrammering (-)

0

144

198

283

191

205

165

1.102

‒ 241

‒ 126

‒ 17

‒ 85

‒3

7

465

13.03.02 Realisatieprogramma goederenvervoer spoor
Tabel 25 Projectoverzicht behorende bij 13.03.02: Realisatieprogramma Spoorwegen goederenvervoer (bedragen
x € 1 miljoen)
Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

2020

Indienststelling

2021

2022

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

2

3

divers

divers

divers

divers

divers

divers

2020/
2025

2020/
2021

divers

divers

ProRail Projecten
Projecten Nationaal
Kleine projecten
goederenvervoer

2

2

2

Optimalisering
Goederencorridor RotterdamGenua

170

170

155

2

1

4

1

2

PAGE risico reductie

19

19

10

‒

1

3

3

3

Programma Emplacementen op
orde

61

60

9

7

2

6

6

6

6

162

161

118

1

1

10

21

6

5

Geluidmaatregelen Zeeuwselijn

24

24

19

1

0

1

2

Spooraansluiting 2e Maasvlakte
achterlandverbinding

227

225

72

1

‒

9

18

42

50

35

divers

divers

137

136

98

9

9

4

5

8

3

2

divers

divers

19

Projecten Zuidwest-Nederland
Calandbrug

Projecten Zuid-Nederland
Projecten Oost Nederland
Uitv.progr Goederenroute ElstDeventer-Twente (NaNov)
Overige projecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

35

Projectbudget
Projectomschrijving
Nazorg gereedgekomen
projecten

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

2021

2022

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

2

‒

2

3

1

‒

‒

divers

divers

8

8

Totaal uitvoeringsprgramma

810

805

Planuitwerkingsuitgaven binnen
het realisatieprogramma

268

266

Afrekening voorschotten

17

16

16

1

Programma Realisatie

1095

1087

496

1096

1087

507

Afrondingen
480

Realisatieuitgaven binnen het
planuitwerkingsprogramma
Budget Realisatie (IF 13.03.02)

Indienststelling

2020

‒1

1

24

15

39

59

68

66

59

25

15

39

59

68

66

59

‒2

‒2

‒ 19

‒ 39

‒ 48

‒ 12

23

13

20

20

20

54

59

Overprogrammering (-)

13.03.04 Planuitwerking personenvervoer spoor
Tabel 26 Projectoverzicht behorende bij 13.03.04: Verkenningen en
planuitwerkingen Spoorwegen personenvervoer (bedragen x
€ 1 miljoen.)
Budget
Projectomschrijving

huidig

Planning
vorig

PB of TB Indienststelling

Projecten Nationaal
Beter Benutten Decentraal Spoor (fase 2)

14

14

divers

Grensoverschrijdend Spoorvervoer

71

71

divers

Kleine projecten Personenvervoer

10

9

divers

Reizigersfonds

3

3

nvt

Geluidsmaatregelen HSL-Zuid

70

69

divers

Prestatieverbetering HSL-Zuid

70

62

divers

Regionale Knelpunten

32

31

divers

44

37

2024

1

1

18

17

divers

258

254

divers

Studie en innovatiebudget

32

31

Totaal programma planuitwerking en
verkenning

610

599

Begroting (IF 13.03.04)

610

599

Projecten Zuid-Nederland
Maaslijn
Projecten Zuidwest-Nederland
Sporen Schiedam-Rotterdam
Projecten Oost-Nederland
Quick scan decentraal spoor Gelderland
Projecten Noordwest-Nederland
Multimodale knoop Schiphol
Overige projecten en reserveringen

Legenda:
PB = Projectbesluit
TB = Tracébesluit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

36

13.03.05 Planuitwerkingsprogramma Goederenvervoer
Tabel 27 Projectoverzicht behorende bij 13.03.05: Verkenningen en
planuitwerkingen Spoorwegen goederenvervoer (bedragen x
€ 1 miljoen.)
Budget
Projectomschrijving
Planuitwerkingskosten van
realisatieprogramma IF 13.03.02

Planning

huidig

vorig

0

0

22

22

22

22

PB of TB Indienststelling

Projecten Nationaal
Kleine projecten Goederenvervoer

nvt divers

Overige projecten en reserveringen
Projecten in voorbereiding
Overige projecten in voorbereiding
Gesignaleerde Risico's
Totaal programma planuitwerking en verkenning
Begroting (IF 13.03.05)

Legenda:
PB = Projectbesluit
TB = Tracébesluit
13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
Motivering
De Staat betaalt volgens de contractuele overeenkomst met Infraspeed voor
de beschikbaarheid van de HSL-Zuid infrastructuur, zoals deze door het
consortium Infraspeed is ontworpen, gebouwd (enkel de bovenbouw) en
wordt onderhouden (onder- en bovenbouw) tot en met 2031. Het contract­
beheer wordt uitgevoerd door ProRail, onder regie van IenW. Het
voornemen is om ProRail met ingang van 1 juli 2021 om te vormen tot zbo
en om dan ook de betalingen aan Infraspeed over te dragen van IenW aan
ProRail. ProRail ontvangt hiervoor dan een begrotingsbijdrage van IenW. Er
wordt nog bezien hoe de begrotingsbijdrage van IenW eruit zal zien en
welke posten deze zal omvatten.
Producten
Tabel 28 Projectoverzicht behorende bij 13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS Spoorwegennet (bedragen x
€ 1 miljoen.)
Projectbudget

Kasbudget

Indienststelling

Projectomschrijving

huidig

vorig t/m 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

Beschikbaarheidsvergoeding1

3.636

3.642

192

163

165

166

169

170

713

2006

2031

1.945

Rente- en
belastingaanpassingen2

‒ 91

‒ 91

‒ 112

‒4

2

2

2

2

2

15

Totaal

3.545

3.551

1.833

188

165

167

168

171

172

728

Begroting (IF 13.04)

3593

3593

1852

188

165

167

168

171

172

728

13.07 Rente en aflossing
Motivering
Op dit artikelonderdeel worden de eenmalige uitgaven verantwoord die
samenhangen met de afrekeningen van de incidentele Vennootschapsbe­
lasting, dividendbelasting en BTW tussen ProRail en de Belastingdienst als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

37

gevolg van de voorgenomen omvorming van ProRail tot zbo per 1 juli 2021.
Over de achtergrond hiervan is de Kamer geïnformeerd bij de brief van
17 februari 2020 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 396, nr. 5).
Vanaf de begroting 2021 maakt de rente op leningen van ProRail onderdeel
uit van artikel 13.02 ‘beheer, onderhoud en vervanging’. Deze wijziging
houdt eveneens verband met de voorgenomen omvorming van ProRail tot
zbo per 1 juli 2021.
Producten
13.09 Ontvangsten
Motivering
Dit artikelonderdeel bevat de verantwoording van de bijdragen van derde
partijen rechtstreeks aan IenW voor spooruitgaven. ProRail int de gebruiks­
vergoeding van vervoerders en het grootste deel van de onderhoudsbij­
dragen van derde partijen, deze zijn daarom gesaldeerd met de uitgaven
opgenomen in de begroting onder artikelonderdeel 13.02.
Producten
Concessievergoeding NS
Dit betreft de concessieprijs die NS betaalt voor de vervoerconcessie hoofd­
railnet (artikel 66 van de Concessie HRN 2015–2025) en de HSL-heffing die
NS betaalt ter dekking van de uitgaven voor de aanleg van de HSL-Zuid
infrastructuur (Besluit HSL-heffing 2015), alsmede de betaling van de
uitgestelde concessievergoeding HSL-Zuid 2009-2014 (Onderhandelak­
koord tussen IenW en de NS in 2011) en de boetes die NS moet betalen
wanneer de afgesproken prestaties niet zijn behaald.
Bijdragen van derden
Dit betreffen de bijdragen van decentrale overheden en andere derden aan
projecten en onderhoud.
Tabel 29 Ontvangsten artikel 13 Spoorwegen (bedragen x € 1 miljoen)
Concessievergoedingen

2020

2021

2022

2023

2024

2025

178

198

208

212

215

328

Prestatieboetes
Terugbetaling voorschotten

62

Bijdragen van derden

8

1

1

1

1

1

Ontvangsten spoor

248

199

209

213

216

329

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

38

3.3 Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
A. Omschrijving van de samenhang in het beleid
Op dit artikel worden de producten op het gebied van regionale/lokale
infrastructuur, de impulsen inzake de Regionale Mobiliteitsfondsen en het
Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP-ZZL) toegelicht. De producten van
dit artikel zijn gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen en beleidsinstru­
menten zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII bij beleidsartikel
16 Openbaar Vervoer en Spoor.
B. Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 30 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 14 Regionaal, lokale infrastructuur (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

56.127

47.074

8.256

48.397

1.606

1.606

9.336

Uitgaven

154.962

103.812

84.083

90.007

33.232

34.351

40.962
40.962

Waarvan juridisch verplicht (percentage)

98%
103.974

73.296

84.082

42.531

33.232

34.351

14.01.02 Planuitw. Progr. Reg/lok

0

3.710

1.606

1.606

1.606

1.606

9.336

14.01.03 Realisatieprogr. Reg/lok

103.974

69.586

82.476

40.925

31.626

32.745

31.626

14.01 Grote regionaal/lokale projecten

0

0

0

0

0

0

0

14.03 RSP-ZZL: Pakket Bereikbaarheid

50.988

30.516

1

47.476

0

0

0

14.03.01 RSP-ZZL: RB projecten

1.254

25.408

1

0

0

0

0

14.03.02 RSP-ZZL: mob. Fondsen

49.734

0

0

47.476

0

0

0

0

5.108

0

0

0

0

0

Ontvangsten

3.778

46

14.09 Ontvangsten

3.778

46

14.02 Regionale Mob. Fondsen

14.03.03 RSP-ZZL: REP

Budgetflexibiliteit
Met uitzondering van verkenning en planuitwerking, zijn de budgetten in
2021 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2021. Omschrijving van
de samenhang in het beleid Budgetflexibiliteit.
Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2034 per jaar gepre­
senteerd op het niveau van artikelonderdeel. In de verdiepings-bijlage bij
de begroting zijn de mutaties op hetzelfde detailniveau toegelicht voor de
periode tot en met 2034.
Tabel 31 Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

14

Regionaal, lokale
Uitgaven
infrastructuur

103.812

84.083

90.007

33.232

34.351

40.962

41.543

16.729

14.01

Grote regionaal/
lokale projecten

73.296

84.082

42.531

33.232

34.351

40.962

41.543

16.729

14.02

Regionale Mob.
Fondsen

0

0

0

0

0

0

0

0

14.03

RSP-ZZL: Pakket
Bereikbaarheid

30.516

1

47.476

0

0

0

0

0

14

Regionaal, lokale
Ontvangsten
infrastructuur

46

0

0

0

0

0

0

0

14.09

Ontvangsten

46

0

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

39

Vervolg (bedragen x € 1.000)
2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

14

Regionaal, lokale
Uitgaven
infrastructuur

12.491

0

0

0

0

0

0

457.210

14.01

Grote regionaal/
lokale projecten

12.491

0

0

0

0

0

0

379.217

14.02

Regionale Mob.
Fondsen

0

0

0

0

0

0

0

0

14.03

RSP-ZZL: Pakket
Bereikbaarheid

0

0

0

0

0

0

0

77.993

14

Regionaal, lokale
Ontvangsten
infrastructuur

0

0

0

0

0

0

0

46

14.09

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

46

C. Toelichting
14.01 Grote regionale/lokale projecten
Motivering
Binnen dit artikel zijn de budgetten opgenomen voor de aanlegprojecten,
waarvoor een aparte projectsubsidie wordt of is verleend. Om in
aanmerking te komen voor een aparte projectsubsidie moeten de kosten
van de meest kosteneffectieve oplossing hoger zijn dan € 225 miljoen indien
dat project geheel of gedeeltelijk wordt gerealiseerd binnen één of meer van
de samenwerkingsgebieden, waarin de gemeente Amsterdam, de
gemeente Rotterdam of de gemeente ‘s-Gravenhage is gelegen, of
€ 112,5 miljoen, indien dat project geheel in een ander gebied wordt gerea­
liseerd. Het project moet passen binnen de beleidsdoelstellingen voor
regionale bereikbaarheid, zoals verwoord in de begroting HXII beleidsartikel
16 Openbaar Vervoer en Spoor, de Lange Termijn Spooragenda (LTSa) en
het Toekomstbeeld OV.
Producten
Algemeen
Regionale lokale projecten worden uitgevoerd onder de verantwoorde­
lijkheid van de decentrale overheid. IenW levert een bijdrage aan de aanleg­
kosten van die projecten. Dit betekent ook dat de uitvoeringsperiode van
een project niet gelijk hoeft te lopen met de periode waarin de rijksbijdrage
beschikbaar komt in het MIRT.
Verkenningen
Voor regionale/lokale infrastructuurprojecten wordt geen apart verkennin­
genprogramma opgenomen in het MIRT. In de begroting zijn dan ook geen
middelen voor dit product opgenomen. De verkenningen worden onder
verantwoordelijkheid van de decentrale overheid uitgevoerd en pas na
toetsing en besluitvorming door IenW al dan niet opgenomen in het planuit­
werkingsprogramma.
14.01.02 Planuitwerkingsprogramma Regionaal/lokaal
Tabel 32 Projectoverzicht behorende bij 14.01.02:
Planuitwerkingsprogramma Regionaal, lokale infrastructuur (bedragen x
€ 1 miljoen)
Budget
Projectomschrijving

Planning

huidig

vorig

50

49

nvt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

40

Overige projecten en reserveringen

PB of TB Indienststelling

Projecten in voorbereiding
Overige projecten in voorbereiding

Gesignaleerde risico's
Totaal programma planuitwerking en
verkenning

50

49

Begroting (IF 14.01.02)

50

49

Legenda:
PB = Projectbesluit
TB = Tracébesluit
De beschikbare middelen betreffen een reservering voor de extra onder­
houdskosten door areaalgroei bij het project HOV-NET Zuid-Holland.
14.01.03 Realisatieprogramma Regionaal/lokaal
Hieronder vallen de uitgaven (subsidies) voor de realisatie van grote
regionale/lokale infrastructuurprojecten die door regionale overheden
worden aangelegd.
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
Tabel 33 Projectoverzicht behorende bij 14.01.03: Realisatieprogramma Regionaal, lokale infrastructuur (bedragen
x € 1 miljoen.)
Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

Indienststelling
huidig

vorig

Projecten NoordwestNederland
Amstelveenlijn
Utrecht, tram naar de Uithof

81

80

38

16

113

112

82

0

2020/
2022

27
31

0

0

0

2019

40

divers

Projecten Zuidwest-Nederland
HOV-NET Zuid-Holland Noord
(vh Rijn-Gouwelijn)

213

211

57

0

6

14

32

Rotterdamsebaan

286

285

187

53

46

0

0

693

687

365

70

82

41

32

33

32

104

70

82

41

32

33

32

33

32

regio

Afrondingen
Totaal
Begroting (IF 14.01.03)

40

14.02 Regionale mobiliteitsfondsen
Motivering
Over heel Nederland worden verschillende Regionale Mobiliteitsfondsen
(RMf) gebruikt. Deze fondsen zijn gevoed op basis van de volgende
impulsen:
• Bereikbaarheidsoffensief Randstad;
• Amendement Dijsselbloem;
• Amendement Van der Staaij;
• Regionale bereikbaarheid (Kwartje van Kok);
• Amendement Van Hijum;
• Quick Wins NWA eerste en tweede tranche;
• Sluiskiltunnel
14.03 RSP Zuiderzeelijn, pakket Regionale Bereikbaarheid
Motivering
Op dit artikelonderdeel zijn middelen begroot n.a.v. het convenant Regio
Specifiek Pakket Zuiderzeelijn tussenRijk-Regio (Kamerstukken II 2007-2008,
27 658, nr. 43). Het pakket omvat projecten ter verbetering van de regionale
bereikbaarheid in Noord-Nederland (concrete bereikbaarheidsprojecten en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

41

regionaal mobiliteitsfonds) en een Ruimtelijk-economisch programma
(REP), tevens ten behoeve van Noord-Nederland. De voorwaarden voor
het RSP zijn beschreven in het op 23 juni 2008 ondertekende convenant RijkRegio (Kamerstukken II 2008-2009, 31 700 A, nr. 19). Over de voortgang
wordt de Tweede Kamer jaarlijks met een voortgangsrapportage (in het
najaar) geïnformeerd.
Binnen de projecten ter verbetering van de regionale bereikbaarheid gaat
het in totaal om vijf concrete bereikbaarheidsprojecten, zie 14.03.01.
In 2009 is het Regionaal Mobiliteitsfonds (RMf) RSP opgericht voor NoordNederland (zie Regionale Mobiliteit in tabel). Het totale budget RMf RSP is
€ 970 miljoen. Dit bestaat uit € 500 miljoen bijdrage van het Rijk en
€ 470 miljoen bijdrage van de regio. Binnen het RMf RSP is € 100 miljoen
gereserveerd als bijdrage aan de concrete projecten; zie 14.03.02. Deze
bijdrage vervalt als na realisatie van de concrete projecten is gebleken dat
deze bijdrage niet nodig is en blijft beschikbaar voor het RMf RSP. De inzet
van middelen uit het RMf RSP is een decentrale verantwoordelijkheid. Het
RMf RSP is beschikbaar voor projecten, die kunnen worden gerealiseerd
vóór 2020. Enkele projecten lopen langer door dan 2020, zoals ook eerder
is gemeld in de voortgangsrapportages van het Regio specifiek pakket
Zuiderzeelijn.
Binnen het Ruimtelijk-economisch Programma (REP) wordt onderscheid
gemaakt tussen een rijksdeel (€ 150 miljoen) en een regionaal deel
(€ 250 miljoen). Het rijksdeel valt onder regie van het ministerie van EZK.
Het betreffende rijksbudget werd tot en met 2012 verantwoord op de EZbegroting, daarna is in 2012 het resterende deel via het Provinciefonds
gedecentraliseerd. Het regionale deel, in totaal € 250 miljoen, valt onder
regie van de regio. De rijksbijdrage voor het regionale deel, € 150 miljoen,
is opgenomen op de begroting Infrastructuurfonds; zie 14.03.03. Deze
bijdrage wordt in jaartranches overgeboekt via het provinciefonds naar de
regio. Van de oorspronkelijke € 150 miljoen vanuit het Rijk is nog
€ 50 miljoen niet uitgekeerd. Dat zal naar verwachting de komende jaren
plaatsvinden. Ook de regio heeft € 100 miljoen beschikbaar gesteld voor
het regionale deel van het REP.
Tabel 34 Projectoverzicht behorende bij 14.03: Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (bedragen x € 1 miljoen)
Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

2020

14.03.01 Concrete
bereikbaarheidsprojecten

72

71

46

25

14.03.02 Regionaal
Mobiliteitsprojecten

541

0

2021

2022

2023

588

587

14.03.03 Ruimtelijke
economisch programma

5

5

Afrekening voorschotten

4

4

4

Begroting (IF 14.03)

669

667

591

30

LMCA Spoor: sporendriehoek (IF
13.03.01)

140

139

64

27

28

14

7

Totale rijksbijdrage NoordNederland

809

806

655

57

28

61

7

2024

2025

later

Indienststelling
huidig

vorig

47

5
47

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

42

3.3 Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
A. Omschrijving van de samenhang in het beleid
Op dit artikel worden de producten op het gebied van rijksvaarwegen
verantwoord. Dit betreffen de onderdelen verkeersmanagement, beheer,
onderhoud en vervanging, aanleg, geïntegreerde contractvormen/PPS,
netwerkgebonden kosten en de investeringsruimte.
De doelstellingen van het onderliggende beleid zijn terug te vinden in de
begroting Hoofdstuk XII en vinden hun oorsprong in de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en de Nota Mobiliteit (NoMo) (Kamer­
stukken II 2004-2005, 29 644, nr. 6).
Het artikel Hoofdvaarwegennet op het Infrastructuurfonds is gerelateerd
aan beleidsartikel 18 Scheepvaart en havens op de begroting Hoofdstuk XII.
B. Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 35 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 15 Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

821.049

1.213.069

883.918

854.845

871.329

1.006.393

959.237

Uitgaven

940.693

1.047.788

1.315.532

1.145.728

1.046.417

1.025.286

1.011.317
8.976

Waarvan juridisch verplicht (percentage)

98%

15.01 Verkeersmanagement

8.830

11.010

10.501

9.993

9.332

9.129

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

8.830

11.010

10.501

9.993

9.332

9.129

8.976

15.02 Beheer onderhoud en vervanging

353.574

409.792

380.629

342.691

363.130

394.368

400.723
80.789

15.02.01 Beheer en onderhoud

313.815

356.314

283.760

242.768

139.935

115.409

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

309.713

335.809

279.633

238.641

135.808

112.812

74.980

15.02.04 Vervanging

39.759

53.478

96.869

97.501

138.893

172.050

177.698

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

0

0

1

1

1

1

1

15.03 Aanleg

195.446

214.655

296.156

331.684

249.356

207.832

197.106

15.03.01 Realisatieprogramma

194.340

193.882

239.686

242.768

139.935

115.409

80.789

1.106

20.773

56.470

88.916

109.421

92.423

116.317

15.03.02 Verkenningen en planuitwerkingen
- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

343

1.275

339

1.403

1.588

1.588

1.078

15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

51.994

57.319

267.985

98.029

63.555

53.707

53.830

15.06 Netwerkgebonden kosten HVWN

330.849

355.012

360.261

363.331

361.044

360.250

350.682

15.06.01 Apparaatskosten RWS

297.755

320.780

325.724

332.841

330.630

329.481

320.238

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

297.755

320.780

325.724

332.841

330.630

329.481

320.238

15.06.02 Overige netwerkgebonden kosten

33.094

34.232

34.537

30.490

30.414

30.769

30.444

- Waarvan bijdrage aan agentschap RWS

33.094

34.232

34.537

30.490

30.414

30.769

30.444

Ontvangsten

130.509

141.359

90.877

23.860

2.404

9131

3.698

15.09 Ontvangsten

130.509

141.359

90.877

23.860

2.404

9131

3.698

Budgetflexibiliteit
Met uitzondering van verkenning en planuitwerking, zijn de budgetten in
2021 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2021.
Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2034 per jaar gepre­
senteerd op het niveau van artikelonderdeel. In de verdiepingsbijlage bij
de begroting zijn de mutaties op hetzelfde detailniveau toegelicht voor de
periode tot en met 2034.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

43

Tabel 36 Artikel 15 Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

1.047.788

1.315.532

1.145.728

1.046.417

1.025.286

1.011.317

1.006.141

862.264

Verkeersmanagement

11.010

10.501

9.993

9.332

9.129

8.976

8.976

8.976

15.02

Beheer onderhoud en
vervanging

409.792

380.629

342.691

363.130

394.368

400.723

359.924

262.303

15.03

Aanleg

214.655

296.156

331.684

249.356

207.832

197.106

265.761

219.487

15.04

Geïntegreerde
contractvormen/PPS

57.319

267.985

98.029

63.555

53.707

53.830

54.857

53.529

15.06

Netwerkgebonden kosten
HVWN

15

Hoofdvaarwegennet

15.09

Ontvangsten

15

Hoofdvaarwegennet

15.01

Uitgaven

Ontvangsten

355.012

360.261

363.331

361.044

360.250

350.682

316.623

317.969

141.359

90.877

23.860

2.404

9.131

3.698

1.091

0

141.359

90.877

23.860

2.404

9.131

3.698

1.091

0

Vervolg (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

830.074

781.805

768.360

731.826

708.544

701.455

628.451

13.610.988

15

Hoofdvaarwegennet

15.01

Verkeersmanagement

8.976

8.976

8.976

8.976

8.976

8.976

8.976

139.725

15.02

Beheer onderhoud en
vervanging

257.716

243.005

254.326

216.219

237.973

229.702

229.702

4.582.203

15.03

Aanleg

180.357

155.665

126.919

98.393

92.937

100.937

28.000

2.765.245

15.04

Geïntegreerde
contractvormen/PPS

62.323

53.455

57.435

87.534

47.954

41.136

41.069

1.093.717

15.06

Netwerkgebonden kosten
HVWN

320.702

320.704

320.704

320.704

320.704

320.704

320.704

5.030.098

15

Hoofdvaarwegennet

0

0

0

0

0

0

0

272.420

15.09

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

272.420

Ontvangsten

C. Toelichting
15.01 Verkeersmanagement
Motivering
De activiteiten binnen verkeersmanagement worden uitgevoerd om een
vlot, betrouwbaar en veilig scheepvaartverkeer op het hoofdvaarwegennet
te realiseren. Er zijn met RWS ten behoeve van het verkeersmanagement
en Beheer en Onderhoud prestatieafspraken gemaakt en er zijn indicatoren
opgesteld om aan te sluiten op de beleidsdoelen.
Producten
Bij verkeersmanagement gaat het voornamelijk om de volgende activi­
teiten:
– Verkeersbegeleiding, bediening van objecten en vaarwegmarkering;
– Monitoring en informatieverstrekking;
– Vergunningverlening en handhaving;
– Crisisbeheersing en preventie.
In het goederenvervoer over water is een groei voorzien (NMCA goederen­
vervoer integraal 2017), die deels met verkeersmanagement wordt gefaci­
liteerd. Daarnaast dient de betrouwbaarheid en reistijd op orde te worden
gebracht. Beleidsdoelstellingen op het gebied van verkeersmanagement
zijn:
– Het zoveel mogelijk beperken van de gemiddelde structurele wachttijd
bij sluizen in de hoofdvaarwegen;
– Het afstemmen van de bediening van bruggen en sluizen op de vraag
vanuit de markt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

44

Vanaf 2014 wordt in overleg met de sector gewerkt aan het zo goed mogelijk
vormgeven van de bediening van sluizen en beweegbare bruggen. De
Kamer is geïnformeerd over de wijze waarop RWS en haar collega vaarweg­
beheerders dit vormgeven, via het stuk «vergezicht bediening sluizen en
bruggen» (Kamerstukken II 2015-2016, 34 300 A, nr. 56). In 2019 is de Kamer
geïnformeerd welke maatregelen Rijkswaterstaat samen met de sector
heeft geselecteerd om de betrouwbaarheid van reistijden te verbeteren in
het kader van Beter Bediend (Kamerstukken, 2018–2019, 31 409, nr. 219).
Met het toezicht op het water dat door RWS (onder andere samen met de
Politie) wordt uitgevoerd, wordt beoogd de veiligheid voor de gebruikers te
borgen. Dit toezicht heeft ook een preventieve werking. Met de inwerking­
treding van de nieuwe Binnenvaartwet is meer nadruk komen te liggen op
bestuursrechtelijke handhaving door IenW (in plaats van strafrechtelijke
handhaving door de Politie). In geval van calamiteiten, zoals schade en
verontreinigingen, wordt hierover bericht en adequaat opgetreden.
Hiervoor is een calamiteitenorganisatie operationeel.
Tabel 37 Specificatie bedieningsareaal
Areaalomschrijving

Eenheid

2019

2020

2021

Begeleide vaarweg

km

592

592

592

Bediende objecten

stuks

242

244

244

Toelichting
Alleen de vaarwegen die vanuit vaste verkeersposten worden begeleid, zijn
in het hierboven opgenomen areaal meegeteld. De vaarwegen in beheer bij
RWS die met patrouillevaartuigen worden bestreken zijn derhalve niet
meegerekend. Er zijn in 2021 voor deze indicatoren geen veranderingen
voorzien.
De indicator passeertijden sluizen is opgenomen bij beleidsartikel
18 Scheepvaart en havens in de begroting Hoofdstuk XII.
15.02 Beheer, onderhoud en vervanging
Motivering
Beheer en onderhoud wordt uitgevoerd om het hoofdvaarwegennet in
een staat te houden die noodzakelijk is voor het faciliteren van vlot,
betrouwbaar, veilig en duurzaam vervoer van goederen.
Producten
Het regulier beheer en onderhoud van rijksvaarwegen omvat maatregelen
aan bodems, oevers, kunstwerken zoals sluizen en bruggen, verkeersvoor­
zieningen, landschap en milieu en voorzieningen voor verkeersmana­
gement, zoals verkeerscentrales.
In bijlage 4 ‘Instandhouding’ van deze begroting wordt uitgebreid ingegaan
op de werking van de instandhouding van de netwerken die onder verant­
woordelijkheid van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vallen.
15.02.01 Beheer en Onderhoud
Een voorwaarde voor het optimaal gebruiken van het vaarwegennet is de
bedrijfszekerheid van de infrastructuur van de vaarwegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

45

De activiteiten zijn erop gericht, om de scheepvaart (beroeps- en recreatie­
vaart) zo goed mogelijk te faciliteren. Het betreft maatregelen om de breedte
en diepte van de vaarweg te handhaven. Daarnaast betreft het maatregelen
om de kunstwerken (sluizen en bruggen) en verkeersvoorzieningen te laten
functioneren.
Om verkeersoverlast tot een minimum te beperken, worden zowel de
werkzaamheden binnen beheer en onderhoud als werkzaamheden die
voortkomen uit het aanlegprogramma goed afgestemd. Binnen beheer en
onderhoud vallen zowel het preventief als het correctief onderhoud
Kustwacht
De Kustwacht Nederland is een organisatie met eigen taken, bevoegdheden
en verantwoordelijkheden. De directeur Kustwacht maakt jaarlijks een
Activiteitenplan en Begroting (APB) en legt dit voor aan de raad voor de
kustwacht. De ministerraad stelt het APB vervolgens vast. De directeur
Kustwacht beschikt over een informatiecentrum, schepen, surveillance­
vliegtuigen en helikopters.
De Minister van IenW is als coördinerend minister voor Noordzee-aangele­
genheden verantwoordelijk voor totstandkoming van geïntegreerd beleid
voor de Noordzee en het Gecombineerd Jaarplan voor de uitvoeringtaken
door de Kustwacht. De Minister van Defensie is beheerder van de
Kustwacht. De overzichtsconstructie Kustwacht is als bijlage 3 'Overzichts­
constructie Kustwacht' aan deze begroting toegevoegd.
Overdracht Brokx-Nat
De nog over te dragen vaarwegen in het kader van Brokx-Nat zijn in beeld
gebracht in een eindbalans, op basis waarvan de Tweede Kamer in 2002 is
geïnformeerd (Kamerstukken II 2002–2003, 28 600 XII, nr. 17). Op dit artikel
wordt o.a. de betaling aan provincies en gemeenten voor het onderhoud
aan kanalen in Drenthe en wegen en paden Texel verantwoord.
Meetbare gegevens
In onderstaande figuur is een verdeling gegeven van de beheer- en onder­
houdskosten voor kunstwerken oevers, bodems en verkeersvoorzieningen.
Deze percentages zijn gebaseerd op een meerjarig gemiddelde.
Figuur 8 Verdeling BenO-kosten (in percentages)
Oevers HVWN
18%

Verkeersvoorzieningen HVWN
12%

Bodems
28%

Kunstwerken HVWN
42%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

46

Tabel 38 Areaal Beheer en Onderhoud
Eenheid
Vaarwegen

Omvang 2021 Budget x € 1.000 2021

km

7.071

283.760

Toelichting
Het totale areaal is een optelling hoofdtransportassen, hoofdvaarwegen en
overige vaarwegen van in totaal afgerond 3.426 kilometer en van zeecor­
ridors en zeetoegangsgeulen van in totaal afgerond 3.646 kilometer.
Tezamen is dit afgerond 7.071 kilometer. Er worden in 2021 geen verande­
ringen voorzien.
Tabel 39 Indicatoren Beheer en Onderhoud
Indicator

2018

2019

Streefwaarde
2020

Streefwaarde
2021

Geplande stremmingen (gehele areaal)

0,8%

Niet
beschikbaar

0,8%

0,8%

Ongeplande stremmingen (gehele
areaal)

0,4%

Niet
beschikbaar

0,2%

0,2%

Toelichting
De geplande en ongeplande stremmingen geven een beeld van de betrouw­
baarheid en beschikbaarheid van de sluizen en bruggen op de vaarwegen.
De percentages zijn berekend door de gestremde uren voor het maatgevend
schip af te zetten tegen de totale bedientijd van deze objecten. De streef­
waarden betreffen de afgesproken maximale waarden. Door uitgesteld
onderhoud, ouderdom en intensiever gebruik neemt de kans op
ongeplande uitval van objecten toe.
In 2019 zijn door de overgang naar een nieuw scheepvaartinformatie­
systeem en onderzoek naar de datakwaliteit een aantal problemen gecon­
stateerd omtrent aanlevering en kwaliteit van stremmingsgegevens.
Hierdoor was het niet mogelijk om valide stremmingsgegevens over 2019
te rapporteren. In 2019 zijn de benodigde acties ingezet om de geconsta­
teerde problemen op te lossen, waardoor de levering van stremmingsge­
gevens naar verwachting in 2020 wordt hersteld.
15.02.04 Vervanging
Het is van belang dat de veiligheid en de beschikbaarheid van het Hoofd­
vaarwegennet in stand worden gehouden tegen de achtergrond van een
beperkte technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de
levensduur kan ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door
intensiever gebruik dan bij het ontwerp is voorzien. Door de intensieve
aanleg in de jaren ’60 van de vorige eeuw is de vervangingsopgave
toegenomen. Op basis van onderzoek wordt concreet gemaakt voor welke
kunstwerken wanneer vervanging of renovatie aan de orde is. De projecten
behorende bij deze opgave zijn opgenomen in het MIIRT overzicht. Het totaal
van de opgave wordt in de instandhoudingsbijlage toegelicht.
Vervangingen en renovaties van kunstwerken worden ondergebracht
binnen het programma Vervanging en Renovatie. De scope van het
programma omvat alle kunstwerken waar zich binnen de duur van het
programma een levensduurproblematiek voordoet met mogelijke ernstige
gevolgen voor de veiligheid en beschikbaarheid van het Hoofdvaarwe­
gennet. De projecten in het programma Vervanging en Renovatie verlengen
de levensduur van de kunstwerken, zodat de veiligheid en de beschik­
baarheid van de bestaande infrastructuur in stand wordt gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

47

15.03 Aanleg
Motivering
Onder dit programma vallen alle activiteiten die noodzakelijk zijn voor de
aanleg- en planuitwerking activiteiten bij het hoofdvaarwegennet.
15.03.01 Realisatie
Producten
In 2021 wil IenW de volgende mijlpalen realiseren:
Tabel 40 Mijlpalen Hoofdvaarwegennet 2021
Mijlpaal

Project

Openstelling

- Ligplaatsen Merwedes: de aanleg van 4 extra ligplaatsen in de
bestaande vluchthaven bij Gorinchem

Start realisatie

- Twentekanalen, verruiming (fase 2)
- Wilhelminakanaal Sluis II
- Verwijderen baggerspecie Averijhaven (onderdeel Lichteren
buitenhaven IJmuiden)

Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
– Nieuwe Sluis Terneuzen: het projectbudget is verhoogd met € 32 miljoen
en de openstelling is vertraagd naar 2023. De minister heeft in verband
met de vervuilde onderlaag Schependijk het besluit genomen om de
kosten tussen Nederland en Vlaanderen gelijk te verdelen. In 2020 is
het eerste deel van de Nederlandse bijdrage (€ 20 miljoen) aan het
projectbudget toegevoegd (Kamerstukken II, 35 300 A, nr. 57). Daarnaast
zijn de ontvangsten van € 7 miljoen van derden toegevoegd aan het
projectbudget. De overige € 5 miljoen is de toevoeging van de prijsbij­
stelling 2020. De vertraging is veroorzaakt door omstandigheden op de
bouwplaats (zie ook kamerbrief Waalbrug Nijmegen en Nieuwe Sluis
Terneuzen d.d. 20-07-2020).
– Het project Vaarweg Meppel- Ramspol (keersluis Zwartsluis) is afgerond
met een positief saldo van € 5,8 miljoen. Deze meevaller wordt terugge­
boekt naar de investeringsruimte Vaarwegen.
– De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van de
prijsbijstelling 2020.
Tabel 41 Projectoverzicht behorende bij 15.03.01: Realisatieprogramma Hoofdvaarwegennet (bedragen x
€ 1 miljoen)
Projectomschrijving

huidig

vorig t/m 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

‒

‒

Projecten Nationaal
Beter Benutten

16

16

16

0

Impuls Dynamisch
Verkeersmanagement
Vaarwegen

101

101

98

2

1

2018

2018

Walradarsystemen

26

26

24

1

2

divers

divers

13

13

10

2020

2020

Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen Beneden-Lek

13

13

1

2

1

8

2022

2022

Capaciteitsuitbreiding
overnachtingsplaatsen
Merwedes

9

9

1

4

2

3

2021

2021

Nieuwe Sluis Terneuzen

987

955

361

193

168

148

42

38

2023

2022

642

641

586

9

13

12

10

12

2023

2023

Projecten NoordwestNederland
De Zaan (Wilhelminasluis)

3

Projecten Zuidwest-Nederland
2

37

Projecten Zuid-Nederland
Maasroute, modernisering fase
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

48

Projectomschrijving

huidig

vorig t/m 2019

2020

Wilhelminakanaal Tilburg

99

99

95

Wilhelminakanaal Sluis II

5

5

1

431

431

424

Toekomstvisie Waal

134

133

33

8

Vaarweg Meppel-Ramspol
(keersluis Zwartsluis)

59

65

59

1

Verruiming Twentekanalen fase
2

172

169

10

6

Vaarweg Lemmer - Delfzijl fase
1; verbetering tot klasse Va

284

284

280

Verruiming vaarweg
Eemshaven-Noordzee

39

39

37

1

1

Zuid-Willemsvaart; aanleg
Maximakanaal en opwaardering
tot Veghel

2021

2022

2023

2024

1
1

2

2025

later

huidig

1

1

2019

2019

2023

2023

2015

2015

2022

2024

2017

2017

2023

2023

2019

2019

2017

2017

1
6

vorig

Projecten Oost Nederland
30

61

26

81

26

12

14

Projecten Noord-Nederland
4
2

Overige projecten
Kleine projecten / Afronding
projecten
Afrondingen
Totaal uitvoeringsprogramma

3

‒1
3.000

2

2.036

226

282

284

94

62

38

12

6

4

1

6

12

4

0

0

Programma Realisatie

230

283

290

106

66

38

12

Budget Realisatie (IF 15.03.01)

194

240

243

140

115

81

12

Overprogrammering (-)

‒ 36

‒ 43

‒ 47

34

49

43

0

Realisatieuitgaven op IF 15.03.01
mbt planuitwerking

3.034

15.03.02 Verkenningen en planuitwerkingen
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
– Bijdrage aan agentschap RWS: door de extrapolatie naar 2034 en prijs­
bijstelling over 2020 is de bijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten
planuitwerkingen met € 4 miljoen toegenomen;
– Reservering Life Cycle Costs (LCC): door de extrapolatie naar 2034 en
prijsbijstelling over 2020 is de reservering voor LCC met € 26 miljoen
toegenomen;
– Voor doelrealisatie programma Maasroute 2: nauw verbonden aan het
MIRT-project Maasroute fase 2 (mijlpaal december 2023) worden een
aantal maatregelen voor de veiligheid voorzien die niet in de huidige
scope zitten. Hiervoor wordt € 75 miljoen gereserveerd.
– Voor de voortzetting van de Topsector Logistiek in 2021-2023 wordt
€ 29 miljoen gereserveerd;
– Nieuwe Sluis Terneuzen: De Minister heeft in verband met de vervuilde
onderlaag Schependijk het besluit genomen de kosten tussen Nederland
en Vlaanderen 50/50 te verdelen. In 2020 is het eerste deel van de
Nederlandse bijdrage (€ 20 miljoen) overgeboekt naar het projectbudget
op artikel 15.03.01;
– De reserveringen voor de Kustwacht worden overgeheveld van artikel
20.03 naar artikel 15.03.02. Er is € 108 miljoen voor Search and Rescuehelikopters (SAR) en € 43 miljoen voor Emergency Towing Vessels (ETV)
gereserveerd;
– Wind op Zee scheepvaartveiligheid: EZK en IenW hebben een afspraak
gemaakt over de dekking van de kosten die moeten worden gemaakt om
de risico’s te mitigeren die optreden voor de scheepvaartveiligheid door
de aanleg van de windmolenparken van de routekaart 2030 Wind op Zee.
EZK heeft € 241 miljoen overgeboekt naar IenW voor de no-regret kosten
voor de windenergiegebieden Borssele en Hollandse Kust voor de
periode 2020 tot en met 2029. Hiervan heeft IenW € 18 miljoen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

49

–

–

–

–

–

overgeboekt naar Defensie voor de personele kosten samenhangend
met de taakintensivering Kustwacht maatregelen scheepvaartveiligheid
Wind op Zee voor de periode 2020 tot en met 2029. De overige middelen
zijn gereserveerd op artikel 15.03.02 voor de implementatie van de
maatregelen;
Het project Sluiscomplex Kornwerderzand wordt nieuw opgenomen in
onderstaande tabel. Voor dit project wordt € 95 miljoen gereserveerd op
artikel 15.03.02. Hiervan is € 9 miljoen afkomstig van het project Vaarweg
IJsselmeer-Meppel voor de verdieping van de vaargeul;
Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 2: de openstelling is vertraagd van
2023-2025 naar 2024-2028. In 2019 is de planvorming van alle projecten
van de provincies overgegaan naar Rijkswaterstaat. Dit heeft ertoe geleid
dat de planvorming van de Gerrit Krolbrug en Paddepoelsterbrug niet
voldoet aan de MIRT-systematiek. Dit wordt nu aangepakt, met
vertraging in de planning tot gevolg. Daarnaast is het project Gerrit
Krolbrug teruggezet naar de MIRT-planuitwerking;
Capaciteit Volkeraksluizen: In 2017 zijn quick-wins om de wachttijd te
verminderen gerealiseerd. Sindsdien wordt tevens de ontwikkeling van
de wachttijden gemonitord. Zodra de wachttijden gaan oplopen, kan er
een extra scheepvaartkolk voor de beroepsvaart worden gebouwd.
Vooralsnog zijn er geen indicaties dat dit nodig is, daarom wordt de
planning met een jaar aangepast;
Ligplaatsen IJssel: Door het wegvallen van de PAS-regeling is vertraging
van de planning van het project opgetreden. De opstelling wordt
verwacht in 2023-2024 in plaats van 2021-2022;
De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van
prijsbijstelling 2020.

Tabel 42 Projectoverzicht behorende bij 15.03.02: Verkenningen en planuitwerkingen Hoofdvaarwegennet
(bedragen x € 1 miljoen)
Budget
Projectomschrijving
Realisatieuitgaven op IF 15.03.01 mbt planuitwerkingsprojecten

Planning

huidig

vorig

TB

Openstelling

‒ 34

‒ 33

nvt

nvt

Projecten Nationaal
Bijdrage aan agentschap t.b.v. externe kosten planuitwerkingen

16

11

nvt

nvt

Reservering voor LCC

276

250

nvt

nvt

Projecten Noordwest-Nederland
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Amsterdam-Lemmer

6

6

Lichteren buitenhaven IJmuiden en Energiehaven

66

65

2025- 2027

Vaarweg IJsselmeer-Meppel

27

27

Capaciteit Volkeraksluizen

154

151

Verkeerssituatie splitsing Hollandsch Diep-Dordtsche Kil

10

10

Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)

37

36

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel

28

27

2019

2017

nnb

nnb
2023

Projecten Zuidwest-Nederland
2025- 2027
2016

2025- 2027

Projecten Oost-Nederland
2026- 2028
2023- 2024

Projecten Noord-Nederland
Verbreding sluiscomplex Kornwerderzand

951

Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2

105

103

2025- 2028

Overige projecten en reserveringen

956

786

2024- 2028

Projecten in voorbereiding
Projecten Noordwest-Nederland
Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2; reservering verkenning bruggen (AP)
Projecten Zuidwest-Nederland
Kreekraksluizen

2026- 2028

Projecten Oost-Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

50

Budget
Projectomschrijving

huidig

Planning
vorig

Verkenning IJssel fase 2

TB

Openstelling
2028

Overige projecten in voorbereiding
Gesignaleerde risico's
afrondingen

‒1

Totaal programma planuitwerking en verkenning

1.741

1.439

Begroting (IF 15.03.02)

1.741

1.439

1 In totaal betreft de Rijksbijdrage voor Sluiscomplex Kornwerderzand € 111 miljoen. Naast het budget op 15.03.02 staat er € 16 miljoen op artikel 12.02.04 IF. Zie ook het
betreffende projectblad in het MIRT overzicht.

Legenda:
– PB = Projectbesluit
– TB = Tracébesluit
15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
Motivering
Bij infrastructuurprojecten boven het drempelbedrag van € 60 miljoen
wordt middels een Publiek Private Comparator (PPC) getoetst of een DBFMcontract meerwaarde op kan leveren. Infrastructuurprojecten die via een
DBFM (Design, Build, Finance en Maintain) contract worden aanbesteed,
hebben als kenmerk dat sprake is van de overdracht van de integrale
onderdelen van een bouwproject (ontwerp, bouw, financiering en
onderhoud) aan een private opdrachtnemer. In plaats van een product
wordt een dienst uitgevraagd, te weten de beschikbaarheid van de infra­
structuur. De betaling voor deze dienst vindt plaats aan de hand van de
overeengekomen prestatie die wordt afgezet tegen de daadwerkelijk
geleverde prestatie, de beschikbaarheid. De beschikbaarheidsvergoeding
wordt pas uitgekeerd na oplevering van het project; tijdens de bouw dient
de DBFM-Opdrachtnemer daarom zelf de financiering te regelen. Omdat
het project gefinancierd is door banken en/of institutionele beleggers, is
sprake van een sterke druk vanuit de financiers op de private opdracht­
nemer om de afgesproken prestatie ook te leveren: op tijd en binnen de
geraamde kosten. Een lager prestatieniveau leidt tot lagere betalingen, die
op hun beurt de terugbetaling van de financiering moeten zekerstellen. In
de bouwfase is doorgaans wel sprake van een gedeeltelijke betaling (de
partiële beschikbaarheidsvergoeding), als sprake is van de uitbreiding van
een bestaande sluis die ook tijdens de verbouwing beschikbaar moet blijven
voor de scheepvaart. Bij openstelling van de sluis wordt overgegaan naar
een volledige beschikbaarheidsvergoeding. Het afronden van een aanbe­
steding resulteert in een meerjarige verplichting, van zowel aanleg als ook
beheer en onderhoud op het desbetreffende project. Op dit begrotingsar­
tikel bestaat daarmee geen enkele budgetflexibiliteit. Slechts bij onderpres­
teren van de opdrachtnemer kunnen boetes en kortingen worden
aangebracht.
De verplichting aan de DBFM-Opdrachtnemer vervalt aan het einde van de
looptijd van het contract waarna het beheer en onderhoud van deze
vaarwegdelen en/of objecten terugkomen bij RWS en de bijbehorende
budgetten gaan vallen onder het reguliere onderhoudsartikel (artikelon­
derdeel 15.02 Beheer, Onderhoud en Vervanging).
Producten
De projecten Sluis Limmel, 3e Kolk Beatrixsluis en sluis Eefde zijn
opengesteld. Er is sprake van een volledige beschikbaarheidsvergoeding.
De looptijd van deze contracten varieert; in onderstaand projectenoverzicht
is zichtbaar wanneer de contracten eindigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

51

Zeetoegang IJmond verkeert in de bouwfase en kent een partiële beschik­
baarheidsvergoeding. De volledige beschikbaarheidsvergoeding wordt na
openstelling betaald. De looptijd van deze contracten varieert; in
onderstaand projectenoverzicht is zichtbaar wanneer de contracten
eindigen.
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
– De afgelopen jaren was de werkelijke toegekende prijsbijstelling op de
projecten 3e kolk Beatrixsluis, Capaciteitsuitbreiding Eefde en Keersluis
Limmel lager dan waarmee met de budgettaire inpassing van de DBFM
projecten rekening is gehouden. Hierdoor sloten de projectkosten tot
einde looptijd niet meer volledig aan bij het beschikbare budget. Deze
spanning is opgelost door een overboeking vanuit de Investeringsruimte
Hoofdvaarwegennet. Concreet betekent dit een verhoging van het
projectbudget van € 7,3 miljoen op het project 3e kolk Beatrixsluis,
€ 1,3 miljoen op Capaciteitsuitbreiding sluis Eefde en € 1 miljoen op
Keersluis Limmel en een verlaging van € 0,8 miljoen op Zeetoegang
IJmond;
– De overige budgettaire aanpassingen zijn mutaties ten aanzien van de
prijsbijstelling 2020.
Tabel 43 Projectoverzicht behorende bij 15.04: Geïntegreerde contractvormen/PPS Hoofdvaarwegennet
(bedragen x € 1 miljoen)
Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

Openstelling

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

Eind
contract

Projecten NoordwestNederland
Lekkanaal: 3e kolk
Beatrixsluis en
verbreding
kanaalzijde/
uitbreiding ligplaatsen

436

422

64

23

15

15

15

15

15

273

2019

2019

2046

Zeetoegang IJmond

1.039

1.021

95

19

241

75

39

31

31

509

2022

2022

2045

161

157

25

12

9

5

6

5

5

93

2020

2020

2047

Keersluis Limmel

90

87

22

3

3

3

3

3

3

49

2018

2018

2048

Afrondingen

‒1

Projecten ZuidNederland
Capaciteitsuitbreiding
sluis Eefde

Totaal
Begroting (IF 15.04)

1.725

1
1.687

207

1

‒1

57

268

98

64

54

54

57

268

98

64

54

54

923

15.06 Netwerkgebonden kosten Hoofdvaarwegennet
Motivering
Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaats­
kosten (inclusief afschrijving en rente) van RWS en de overige netwerkge­
bonden kosten geraamd. De overige netwerkgebonden kosten komen ten
goede aan verkeersmanagement, beheer, onderhoud, vervanging, aanleg
en DBFM, en betreffen taken die gecentraliseerd binnen RWS worden
opgepakt. Het gaat bij deze zogeheten landelijke taken onder meer om het
verzamelen van basisinformatie, onderhouden van ICT-systemen, het
inspecteren van het areaal en de ontwikkeling van kennis en innovatie. Er
is gekozen voor centrale uitvoering met het oog op enerzijds uniformiteit in
werkwijze en anderzijds kostenbesparing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

52

Voor cybersecurity is er voor 2020 en 2021 een impulspakket vastgesteld. In
totaal is er 33,6 miljoen aan capaciteit- en programma middelen toegekend
voor cybersecurity en hiervan is 4,8 miljoen beschikbaar voor het hoofd­
vaarwegennetwerk. Hiervoor is een pakket aan maatregelen vastgesteld om
de ARK-aanbevelingen versneld op te pakken, BWR-restmaatregelen uit te
voeren en de cyberweerbaarheid te vergroten. Daarmee worden de
prestaties op de netwerken die in beheer van RWS zijn preventief
beschermd, aanvallen gedetecteerd en verholpen.
Rijksrederij
De Rijksbrede Civiele Rijksrederij is een organisatie die nautische diensten
levert aan andere overheden zoals het Ministerie van EZK, Financiën
(Douane), IenW en de Kustwacht. De Rijksrederij valt onder de verantwoor­
delijkheid van RWS. De kerntaken van de Rijksrederij zijn:
– Het ter beschikking stellen van vaartuigen voor een bepaalde tijdsduur
(al dan niet met nautische bemanning) met een door de opdrachtgever
gespecificeerd dienstverleningsniveau;
– Het leveren van kennisintensief advies aan overheidsinstellingen bij
beheer, ontwerp en aanbesteding van vaartuigen;
– Het leveren van kennisintensief advies op het gebied van eisen aan
bemanningen, veiligheidsmanagement en scheepsuitrustingen.
15.09 Ontvangsten
Motivering
Op dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden aan de producten
op het gebied van Rijksvaarwegen, die rechtstreeks aan IenW worden
betaald, verantwoord.
Producten
Bijdragen van derden
Dit betreffen de bijdragen van decentrale overheden en andere derden aan
projecten.
Tabel 44 Ontvangsten artikel 15 Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Bijdragen van derden

141.359

90.877

23.860

2.404

9.131

3.698

Ontvangsten Vaarwegen

141.359

90.877

23.860

2.404

9.131

3.698

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

53

3.3 Artikel 17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer
A. Omschrijving van de samenhang in het beleid
Megaprojecten zijn door de Tweede Kamer aangewezen grote projecten
(grootprojectstatus). De aanwijzing van grote projecten gebeurt op basis
van artikel 2 van de Regeling Grote Projecten. De grootprojectstatus behelst
dat de Regeling Grote Projecten van toepassing is, die voorschrijft dat de
Minister zich ten minste halfjaarlijks tegenover de Tweede Kamer verant­
woordt over de voortgang via een Voortgangsrapportage.
Onder dit artikel vallen de megaprojecten Verkeer en Vervoer:
• Hogesnelheidslijn-Zuid;
• Project Mainportontwikkeling Rotterdam;
• ERTMS ;
• Zuidasdok;
• Programma Hoogfrequent Spoorvervoer.
Het projectartikel is gerelateerd aan de beleidsartikelen 14 Wegen en
Verkeersveiligheid, 16 Spoor en 18 Scheepvaart en havens op de begroting
Hoofdstuk XII.
B. Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 45 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 17 Megaprojecten verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

256.308

926.204

1.879.158

213.295

521.586

304.797

783.489

Uitgaven

333.324

382.638

218.763

548.624

680.069

675.270

783.719

Waarvan juridisch verplicht (percentage)

71%
1.094

0

0

0

0

0

0

17.03 Hogesnelheidslijn-Zuid

54

4.420

3.116

0

0

0

0

17.03.01 Realisatie HSL-zuid

54

4.420

3.116

0

0

0

0

17.06 Project Mainportontwikkeling
Rotterdam

16.186

10.749

460

663

663

663

663

17.07 ERTMS

63.243

78.855

49.033

147.758

134.596

148.059

280.237

17.07.01 Realisatieprogramma ERTMS

49.628

75.080

42.830

147.758

134.596

148.059

280.237

17.02 Betuweroute

17.07.02 Verkenning en planuitwerking
ERTMS

13.615

3.775

6.203

0

0

0

0

17.08 Zuidasdok

90.791

85.732

25.576

172.575

281.065

174.189

89.682

17.10 Programma Hoogfrequent
Spoorvervoer

161.956

202.882

140.578

227.628

263.745

352.359

413.137

17.10.01 Programma Hoogfrequent
Spoorvervoer; realisatieprogramma

129.514

181.668

86.619

87.460

15.177

15.978

14.257

17.10.02 Programma Hoogfrequent
Spoorvervoer; Planuitwerking

32.442

21.214

53.959

140.168

248.568

336.381

398.880

Ontvangsten

26.381

60.930

64.739

71.235

57.494

174.928

83.439

17.09 Ontvangsten

26.381

60.930

64.739

71.235

57.494

174.928

83.439

Budgetflexibiliteit
Met uitzondering van verkenning en planuitwerking, zijn de budgetten in
2021 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2021. Omschrijving van
de samenhang in het beleid Budgetflexibiliteit
Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2034 per jaar gepre­
senteerd op het niveau van artikelonderdeel. In de verdiepings-bijlage bij
de begroting zijn de mutaties op hetzelfde detailniveau toegelicht voor de
periode tot en met 2034.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

54

Tabel 46 Artikel 17 Megaprojecten verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

382.638

218.763

548.624

680.069

675.270

783.719

836.613

687.895

17

Megaprojecten
Verkeer en
Vervoer

17.02

Betuweroute

0

0

0

0

0

0

0

0

17.03

HogesnelheidslijnZuid

4.420

3.116

0

0

0

0

0

0

17.06

Project
Mainportontwikkeling
Rotterdam

10.749

460

663

663

663

663

663

663

17.07

ERTMS

78.855

49.033

147.758

134.596

148.059

280.237

250.228

208.638

17.08

Zuidasdok

85.732

25.576

172.575

281.065

174.189

89.682

63.255

60.344

17.10

Programma
Hoogfrequent
Spoorvervoer

202.882

140.578

227.628

263.745

352.359

413.137

522.467

418.250

17

Megaprojecten
Verkeer en
Vervoer

60.930

64.739

71.235

57.494

174.928

83.439

16.151

18.857

17.09

Ontvangsten

60.930

64.739

71.235

57.494

174.928

83.439

16.151

18.857

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

397.266

683.496

341.453

209.792

218.502

50.792

10.000

6.724.892

Uitgaven

Ontvangsten

Vervolg (bedragen x € 1.000)

17

Megaprojecten
Verkeer en
Vervoer

17.02

Betuweroute

0

0

0

0

0

0

0

0

17.03

HogesnelheidslijnZuid

0

0

0

0

0

0

0

7.536

17.06

Project
Mainportontwikkeling
Rotterdam

663

663

663

663

663

50.792

0

69.294

17.07

ERTMS

200.682

163.533

221.456

206.956

217.839

0

10.000

2.317.870

17.08

Zuidasdok

17.491

332.030

0

0

0

0

0

1.301.939

17.10

Programma
Hoogfrequent
Spoorvervoer

178.430

187.270

119.334

2.173

0

0

0

3.028.253

17

Megaprojecten
Verkeer en
Vervoer

7.877

65.430

0

0

0

0

0

621.080

17.09

Ontvangsten

7.877

65.430

0

0

0

0

0

621.080

Uitgaven

Ontvangsten

C. Toelichting
17.03 Hogesnelheidslijn-Zuid
Motivering
De HSL-Zuid corridor is een 125 kilometer lange, tweesporige hogesnel­
heidsspoorlijn tussen Amsterdam en de Belgische grens bij Breda die
exclusief bestemd is voor het personenvervoer. De HSL-Zuid corridor kan
ruwweg opgedeeld worden in enerzijds de nieuw aangelegde hogesnel­
heidsinfrastructuur tussen Hoofddorp en Rotterdam, tussen Barendrecht en
de Belgische grens en de aftakking naar Breda en anderzijds het bestaande
conventionele spoor tussen Amsterdam en Hoofddorp en tussen Rotterdam
en Barendrecht. Op de HSL-Zuid zijn op de delen met hogesnelheidsinfra­
structuur ERTMS en 25kV in bedrijf. De bovenbouw van de hogesnelheids­
infrastructuur is in 2006 en 2007 opgeleverd. Het traject tussen Amsterdam
en Rotterdam is per 7 september 2009 officieel in gebruik genomen, het
traject tussen Rotterdam en Antwerpen per 13 december 2009 en de
aftakkingen naar Breda per 3 april 2011 en 9 april 2018. Naar aanleiding van
het rapport van de parlementaire enquêtecommissie Fyra (Kamerstukken II

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

55

2015–2016, 33 678, nr. 16) zet het kabinet in op een betere benutting van
de HSL-Zuid met kortere reistijd voor de reizigers en een betrouwbare
dienstverlening. In 2018 is met de introductie van de IC Amsterdam-Brussel
en de Eurostar over de HSL, het alternatieve aanbod zoals overeengekomen
na de Fyra gerealiseerd.
Eindevaluatie grootprojectstatus
Op 30 januari 2020 is de Eindevaluatie grootprojectstatus HSL-Zuid
aangeboden aan de Tweede Kamer. Op 8 april 2020 zijn de feitelijke vragen
van de Vaste Commissie voor Infrastructuur en Waterstaat hierover
beantwoord. De hoofdboodschap van de eindevaluatie en de begeleidende
Kamerbrief is dat het projectdoel en alle beoogde activiteiten van het
aanlegproject HSL-Zuid zijn gerealiseerd, het projectbudget vrijwel geheel
is besteed en het resterende risicoprofiel in verhouding tot het project­
budget zeer beperkt is. Daarmee lijkt aan de belangrijkste criteria voldaan
om over te gaan tot beëindiging van de grootprojectstatus.
De achterliggende beleidsdoelstellingen van het groot project zijn destijds
niet nader geconcretiseerd: 1) het versterken van de economische positie
van Nederland en de Randstad; en 2) treinverkeer als vervanging voor autoen vliegverkeer. Dat neemt niet weg dat wel degelijk duidelijk is dat het
gebruik door (internationale) reizigers de afgelopen jaren is toegenomen.
Dit wordt geconcludeerd op basis van het aantal reizigerskilometers zoals
opgenomen in de voortgangsrapportages van het groot project. Op 28 april
2020 heeft de Vaste Commissie desalniettemin verzocht om de Tweede
Kamer op basis van aanvullend onderzoek te informeren over de mate
waarin de oorspronkelijke maatschappelijke doelstellingen van de aanleg
van de HSL-Zuid zijn verwezenlijkt. Er wordt nog bepaald hoe – gegeven
de eerder genoemde kanttekeningen – invulling wordt gegeven aan dit
verzoek van de Vaste Commissie.
Producten
De bouwwerkzaamheden aan het tracé zijn gereed. Er resteren nog enkele
restpunten met een beperkt risicoprofiel, te weten de afhandeling van
grondverwerving en schades en uit te voeren evaluaties. De geschatte
einddatum is 2021. het Schadeschap HSL-Zuid handelt uiteindelijk de
schadeverzoeken ten aanzien van ervaren geluidshinder af. Vanwege de
samenloop met het geluidsmaatregelenpakket HSL-Zuid, is het
waarschijnlijk nodig om de Gemeenschappelijke Regeling voor het
Schadeschap te verlengen tot en met 2025. Dit heeft geen invloed op het
beschikbaar gestelde budget.
Projectoverzicht behorende bij 17.03 Hogesnelheidslijn Zuid (bedragen x
€ 1 miljoen)
Tabel 47 Projectoverzicht behorende bij 17.03 HSL-Zuid(bedragen x € 1 miljoen)
Projectbudget

Kasbudget

Projectomschrijving

huidig

vorig t/m 2019

HSL-Zuid (IF 17.03.01)

6.145

6.145

6.137

HSL-Zuid hoofdwegen (IF
17.03.03)

1.012

1.012

1.012

HSL-Zuid hoofdwegen (IF
17.03.02)
Begroting (IF 17.03)

115
7.272

115
7.272

2020

2021

4

3

4

3

2022

Indienststelling

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

2009

2009

115
7.265

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

0

56

17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Motivering
Het Project Mainportontwikkeling Rotterdam (PMR) heeft een tweeledige
doelstelling:
• het versterken van de positie van de mainport Rotterdam, en
• het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving in Rijnmond.
In drie deelprojecten wordt deze dubbele doelstelling verwezenlijkt. Dat zijn
«Bestaand Rotterdams Gebied (BRG)» (uitgevoerd door de gemeente
Rotterdam), «750 hectare natuur- en recreatiegebied» (uitgevoerd door de
provincie Zuid-Holland) en «Landaanwinning» (uitgevoerd door Havenbe­
drijf Rotterdam NV (HbR)). In samenhang met de Landaanwinning dient
voldoende natuurcompensatie te worden gerealiseerd.
IenW beschouwt PMR als een bijdrageproject, waarbij de verantwoorde­
lijkheid en risico’s voor de uitvoering bij andere partijen zijn belegd. Uitzon­
dering vormt de natuurcompensatie waarmee RWS is belast met de
uitvoering. LNV is het aan te spreken ministerie voor de 750 hectare, IenW
voor de landaanwinning en BZK voor BRG.
IenW is in het kader van de Procedureregeling Grote Projecten (Kamer­
stukken II 2006–2007, 30 351, nr. 3) aangewezen als coördinerend project­
ministerie. Als zodanig is de Minister van IenW verantwoordelijk voor de
overall-projectbeheersing. De projectbeheersing is zodanig ingericht dat zij
adequaat kan rapporteren over de processen die leiden tot de realisatie van
de deelprojecten en sturing kan geven aan de uitvoering van het deelproject
Natuurcompensatie dat rechtstreeks onder haar verantwoordelijkheid valt.
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat van de Tweede
Kamer heeft op voorstel van de minister (Kamerstukken II 2015–2016,
24 691, nr. 125), vanwege de fase waarin PMR zich bevindt, ingestemd met
een eenvoudiger governance structuur en ermee ingestemd dat de voort­
gangsrapportage voortaan bestaat uit toezending van de jaarlijkse monitor­
informatie van de Tafel van Borging (de zogenoemde Integrale rapportage
Visie en Vertrouwen). De laatste reguliere Voortgangsrapportage betreft
de veertiende Voortgangsrapportage (Kamerstukken II 2015–2016,
24 691, nr. 123/124).
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat van de Tweede
Kamer heeft op 25 september 2018 in een brief aan de minister van IenW
aangegeven de procedure te zijn gestart die zal leiden tot de beëindiging
van de grootprojectstatus. De commissie heeft daarin de minister van IenW
verzocht een eindevaluatie op te stellen, zoals bedoeld in artikel 15 van de
Regeling Grote Projecten. Deze eindevaluatie is Q2 2020 aan de Tweede
Kamer aangeboden.
Producten
In 2006 heeft het parlement de herstelde PKB PMR vastgesteld en
ingestemd met het Bestuursakkoord (juni 2004) en de Uitwerkingsovereen­
komsten van de afzonderlijke deelprojecten (september 2005). De PKB PMR
(deel 4: de definitieve tekst na parlementaire instemming) is uitgebracht
(Staatscourant nr. 247, 2006). De eerste fase van het deelproject landaan­
winning is gereed, de tweede fase is gestart, de natuurcompensatie is
aangelegd en wordt gemonitord en van het BRG-programma is meer dan
de helft van de projecten uitgevoerd. Van het deelproject 750 hectare zijn
onderdelen Schiezone en Vlinderstreek vrijwel gereed, het onderdeel
Buytenland van Rhoon is in uitvoering nadat het nieuwe streefbeeld in 2018
is vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

57

De volgende producten worden onderscheiden:
• Uitvoeringsorganisatie: betreft de kosten die samenhangen met de
coördinatie van het project en de projectbeheersing;
• 750 hectare Natuur- en recreatiegebied: betreft de vaste bijdrage van
het Rijk voor de omvorming van agrarisch gebied naar natuurgebied met
recreatief medegebruik en tot openluchtrecreatiegebied met natuur­
waarden. De deelbijdrage van IenW is in 2006 volledig betaald aan de
Stichting Nationaal Groenfonds;
• Groene Verbinding: betreft de kosten voor een verbinding tussen
Midden-IJsselmonde en het stedelijk gebied van Rotterdam-Zuid. Dit is
een gemaximeerde IenW-bijdrage;
• BRG: dit bevat een serie projecten om het bestaande havengebied beter
te benutten en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren;
• Natuurcompensatie: betreft de instelling van een Bodembeschermings­
gebied, de aanleg van de Duincompensatie Delfland en het Monitoringsen Evaluatieprogramma. Voorts zijn uit dit budget de
Stimuleringsregelingen recreatie en toerisme en visserij en wordt de
planschade/ nadeelcompensatie gefinancierd;
• Landaanwinning: betreft de vaste bijdrage van de rijksoverheid in de
kosten van de aanleg van de buitencontour;
• Btw Buitencontour: betreft de niet-compensabele btw over de buiten­
contour naar rato van de overheidsbijdrage;
• Onvoorzien: dient onder voorwaarden ter bekostiging van onvoorziene
uitgaven aan PMR. Als gevolg van de verbreding van het Breeddiep is
een aanvulling op de uitwerkingsovereenkomst met het Havenbedrijf
Rotterdam afgesloten. Dit was reeds als scopewijziging aangekondigd
in de 13e Voortgangsrapportage PMR (Kamerstukken II 2014–2015,
24 691, nr. 121 en Kamerstukken II 2014–2015, 24 691, nr. 122). De dekking
van de bijdrage van IenW wordt gevonden in de Post Onvoorzien.
• Voor de verdieping van de Nieuwe Waterweg als concurrentieverster­
kende maatregel voor de mainport Rotterdam heeft IenW € 35 miljoen
beschikbaar gesteld (Kamerstukken II 2015–2016, 34 003, nr. 25). De
dekking van de bijdrage van IenW is gevonden in de post onvoorzien.
Wegens opgetreden projectrisico’s (zoals aangetroffen kabels en
leidingen en extra baggerinspanningen) is de post onvoorzien verder
aangesproken, zodat de verdieping in totaal € 44 miljoen heeft
gekost. Met het Havenbedrijf Rotterdam is een addendum op de Uitwer­
kingsovereenkomst (UWO) Landaanwinning PMR overeengekomen.
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
• 2009 Procedures met betrekking tot landaanwinning en natuurcompen­
satie afgerond;
• 2010 Uitvoering Duincompensatie Delfland gereed;
• 2011 Eerste terreinuitgifte Maasvlakte II;
• 2011 Afronding procedure bestemmingsplanprocedures 750 hectare;
• 2012 Bestemmingsplannen 750 hectareonherroepelijk;
• 2013 Landaanwinning eerste fase gereed;
• 2014 Groene Verbinding opgeleverd en in gebruik genomen;
• 2014 Laatste infrastructurele projecten voor aansluiting Maasvlakte II op
Maasvlakte I gereed;
• 2015 Officiële opening eerste terminal Maasvlakte II;
• 2016 De verbreding van het Breeddiep is toegevoegd aan het project en
gerealiseerd;
• 2018 De verdieping van de Nieuwe Waterweg is toegevoegd aan het
project;
• 2018 Deelproject 750 hectare natuur- en recreatieterrein: nieuw
streefbeeld onderdeel Buytenland van Rhoon (650 ha) gereed;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

58

•
•
•
•
•

2019 Verdieping van de Nieuwe Waterweg gereed;
2020 Eindevaluatie PMR volgens Regeling Grote Projecten naar Tweede
Kamer;
2021 Deelprojecten BRG en 750 hectare natuur- en recreatieterrein,
onderdelen Vlinderstrik en Schiezone afgerond;
2026 Deelproject 750 hectare natuur- en recreatieterrein, onderdeel
Buytenland van Rhoon (650 ha) afgerond;
Voor 2040 Terreinen Tweede Maasvlakte volledig uitgegeven.

Belangrijkste budgettaire aanpassingen
Vanwege de afronding van de werkzaamheden wordt het restantbudget van
de natuurcompensatie en de uitvoeringsorganisatie Project Mainportont­
wikkeling Rotterdam overgeboekt naar het budget onvoorzien.
Tabel 48 Projectoverzicht behorende bij 17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam (bedragen x € 1 miljoen.)
Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

2020

2021

2022

Openstelling

2023

2024

2025

later

huidig

vorig

1

nnb

nnb

Project Mainportontwikkeling
Rotterdam
Uitvoeringsorganisatie1

20

20

18

750 ha

30

30

30

nnb

nnb

Groene verbinding

31

31

31

2011

2011

2021

2021

2007

2007

nnb

nnb

Bestaand Rotterdams Gebied
(BRG)
Landaanwinning
Voorfinanciering FES
monitoringsprogramma
Voorfinanciering FES
natuurcompensatie

2

0

2

103

103

90

2

0

1

1

1

1

6

Landaanwinning

742

742

742

2013

2013

BTW Buitencontour

138

138

138

2013

2013

Onvoorzien

100

99

44

8

nnb

nnb

Afrondingsverschillen

‒1

1

1

1

1.165

1.164

1.096

11

0

1

1

1

1

55

11

0

1

1

1

1

55

Programma
Begroting (IF 17.06)

48

1 Als gevolg van een uitspraak van de Raad van State van 26 januari 2005 inzake de PKB+ heeft in 2005 en 2006 een hersteltraject gelopen. De kosten hiervan zijn opgenomen
onder de uitvoeringsorganisatie.

17.07 European Rail Traffic Management System (ERTMS)
Motivering
Het hoofddoel van het Rijk in de Lange Termijn Spooragenda (LTSa) voor
het spoorsysteem is de kwaliteit van het spoor als vervoersproduct te
verbeteren zodat de reizigers en verladers de trein in toenemende mate als
een aantrekkelijke vervoersoptie zien en gaan/blijven gebruiken. Om in
Nederland een stap voorwaarts te kunnen zetten in de prestaties van het
spoorsysteem, zal ERTMS ingezet worden als (onderdeel van) het verkeers­
managementsysteem. ERTMS is in de eerste plaats bedoeld ter vervanging
van het beveiligingssysteem, de verhoging van de spoorwegveiligheid en
de interoperabiliteit. In de tweede plaats moet voldaan worden aan de
Europese eisen ten aanzien van de invoering van ERTMS voor de EU-TENcorridors.
De doelstellingen van (de invoering van) ERTMS zijn:
• Verhogen van de veiligheid van het spoorsysteem;
• Verhogen van de interoperabiliteit van het spoorsysteem;
• Vergroten van de capaciteit van het spoorsysteem;
• Verhogen van de snelheid van de treinen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

59

•

Verhogen van de betrouwbaarheid van het spoorsysteem.

Producten
Op 17 mei 2019 heeft het Kabinet de programmabeslissing ERTMS (Kamer­
stukken II 2018–2019, 33 652, nr. 65) genomen. Hiermee is het programma
overgegaan van de planuitwerkingsfase naar de realisatiefase. In deze fase
tot en met 2030 worden door ProRail en vervoerders de komende jaren
tientallen werkprocessen aangepast om treinen te kunnen laten rijden, circa
1.300 treinen en locomotieven omgebouwd of opgewaardeerd naar ERTMS
en ten minste 15.000 gebruikers opgeleid. Ook zal het systeem en de
operatie worden beproefd en uiteindelijk 345 km spoor op zeven
baanvakken van ERTMS voorzien. Het Kabinet heeft in 2019 tevens besloten
structureel middelen te reserveren voor de uitrol van ERTMS in de rest van
Nederland in de periode 2030-2050. Hiervoor zijn middelen gereserveerd op
artikelonderdeel 20.03.
De jaren 2020 en 2021 staan in het teken van de aanbesteding voor de infra­
structuur en het materieel. Het ketenbeheer wordt opgezet als eerste migra­
tiestap. Bij ProRail en de vervoerders worden de bedrijfsvoering en de
centrale ICT-systemen voorbereid op de komst van ERTMS.
Het programma ERTMS is door de Kamer aangewezen als Groot Project.
De Kamer wordt daarom twee keer per jaar door middel van een voort­
gangsrapportage geïnformeerd. De laatste voortgangsrapportage van de
staatssecretaris van IenW betreft de twaalfde voortgangsrapportage
(Kamerstukken II 2019–2020, 33 652, nr. 75).
Tabel 49 Projectoverzicht behorende bij 17.07 ERTMS (bedragen x € 1 miljoen.)
Projectbudget
Projectomschrijving

Kasbudget

huidig

vorig t/m 2019

2.384

2.347

95

95

Openstelling

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

89

96

105

191

183

183

229

1.309
1.309

huidig

vorig

ERTMS
Realisatiefase
Planuitwerkingsfase
Programma

2.479

2.442

89

96

105

191

183

183

229

Afrekening voorschotten

20

7

7

12

0

0

0

0

0

0

Begroting (IF 17.07.01)

2.499

2.450

96

75

42

148

135

148

280

1.479

‒ 33

‒ 63

‒ 43

‒ 48

‒ 35

51

170

Overprogrammering (-)

17.08 Zuidasdok
Motivering
De ruimtelijke ontwikkelingen in de corridor Haarlemmermeer-Almere en
op de Zuidas versterken de toename van reizigers en verkeer. Door opening
van de Noord-Zuidlijn, Hanzelijn en ov-SAAL neemt het aantal reizigers op
station Amsterdam-Zuid toe. De vergroting en kwalitatieve opwaardering
van de stations capaciteit is nodig om de groeiende reizigersstromen te
accommoderen en te voldoen aan de NSP-kwaliteitsnorm. Om ruimte te
bieden aan de uitbreiding van de ov-terminal en de wegcapaciteit te
vergroten, wordt de A10 ondergronds gebracht en verbreed. Een
investering in de ruimtelijke kwaliteit van de Zuidas draagt verder bij aan
de versterking van een internationale toplocatie. In kamerbrief van 23 juli
(Kamerstukken II 2019-2020, 32668, nr. 15) is de Kamer geïnformeerd over
de actuele stand van zaken op het project.
Producten
• Projectorganisatie en voorbereiding (inclusief Knopen);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

60

•
•
•

Uitbreiding van de ov-terminal (inclusief keersporen, regionaal ov en
ketenmobiliteit);
Tunnel en uitbreiding van A10;
Inrichting van de openbare ruimte en generieke uitgaven.

Overzicht van de bijdragen:
In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de financiering van
het project. Deze middelen kunnen tijdens de realisatieperiode integraal aan
alle productuitgaven worden besteed. Tussentijds en achteraf zal inzichtelijk
worden gemaakt waaraan de middelen zijn besteed (verantwoording).
Tabel 50 Overzicht van de bijdragen (bedragen x € 1 miljoen)
Kasbudget
Projectomschrijving

Totaal t/m 2019

2020

2021

2022

Bijdragen Rijk

1.113

2023

2024

2025

later

260

49

‒ 22

101

224

130

6

Bijdrage gemeente Amsterdam

365

224

54

5

12

25

33

25

8

62

Bijdrage Vervoersregio Amsterdam

168

41

4

9

19

24

19

7

46

Bijdrage Provincie Noord Holland

83

28

28

28

EU-ontvangsten

3

3

Bijdrage derden

101

32

68

1

Programma

1.692

390

86

26

173

281

174

90

473

Begroting (IF 17.08)

1.692

390

86

26

173

281

174

90

473

Overzicht van de uitgaven:
Om in de begroting de totale uitgaven van het project weer te geven, zijn
de uitgekeerde bedragen via de BDU en de betalingen van Amsterdam voor
het project Zuidasdok in het verleden in de begroting en het integrale
overzicht opgenomen. Het projectbudget van de Zuidasdok is met
€ 21 miljoen toegenomen als gevolg van prijsindexering 2020.
Tabel 51 Projectoverzicht behorende bij 17.08 Zuidasdok (bedragen x € 1 miljoen)
Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

vorig t/m 2019

Openstelling

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

12

0

4

8

13

8

62

huidig

vorig

Zuidasdok
Projectorganisatie en
voorbereiding

177

176

69

OVT incl. keerspoor

285

282

148

10

13

18

24

18

18

35

Tunnel en A10

835

823

70

28

1

109

204

134

55

233

Generiek en ruimtelijke
inrichting

395

390

102

36

12

41

45

8

8

142

Programma

1.692

1.671

390

86

26

173

281

174

90

2032473 2036

Begroting (IF 17.08)

1.692

1.671

390

86

26

173

281

174

90

473

Afrondingen
20322036

17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
Motivering
Vanaf 2018 heeft het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer de status van
groot project. Op dit artikelonderdeel worden de uitgaven van PHS
verantwoord. De basisrapportage, die voortvloeit uit de status van groot
project, is in april 2019 naar de Tweede Kamer gezonden (Kamerstukken II
2018-2019, 32 404, nr. 92).
Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van het openbaar vervoer. Ook het
spoorgoederenvervoer neemt toe. Dat vraagt om een aanpak om meer
capaciteit te bieden en een hoogwaardig spoorvervoer mogelijk te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

61

Het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) heeft tot doel op de
drukste trajecten in het land te komen tot hoogfrequent spoorvervoer en
een toekomst vaste routering van het goederenvervoer met zo intensief
mogelijk gebruik van de Betuweroute. Er gaan meer treinen rijden in de
drukste delen van het land en er komt extra ruimte voor goederenvervoer
op het spoor naast maatregelen om het gebruik van de Betuweroute nog
extra te stimuleren.
Het gaat om de volgende corridors en frequenties:
• Alkmaar-Amsterdam (6 intercity’s en 6 sprinters);
• Amsterdam-Utrecht-Eindhoven (6 intercity’s op de corridor en
6 sprinters tussen Utrecht en Geldermalsen);
• Schiphol-Utrecht-Arnhem/Nijmegen (6 intercity’s op de corridor en
4 sprinters tussen Breukelen en Driebergen-Zeist);
• Den Haag-Rotterdam-Breda (8 intercity’s en 6 sprinters tussen Den Haag
en Rotterdam en 4 intercity’s tussen Rotterdam en Breda);
• Breda-Eindhoven (4 intercity’s en 4 sprinters Breda-Tilburg);
• Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad (OV SAAL) (6 intercity’s en
6 sprinters, 4 IC’s Amsterdam Centraal naar Almere en 2 sprinters
Almere-Hilversum-Utrecht;
• Goederenroutering Zuid-Nederland.
Het PHS-programma en de diverse projecten die hier onderdeel van uit
maken moeten de gewenste treinaantallen mogelijk maken in combinatie
met een zo goed mogelijke dienstregeling (goede verdeling van de treinen
over het uur, goede aansluitingen, combinatie met goederenvervoer e.d.).
Daarbij is een belangrijk aandachtspunt dat de PHS-corridors onderdeel
vormen van een samenhangend spoorwegnet en treindienstregeling,
waarbij er vele afhankelijkheden bestaan en er in de loop der tijd rekening
moet worden gehouden met nieuwe inzichten en ontwikkelingen. De uitein­
delijke dienstregeling wordt conform de vervoerconcessie van IenW aan NS
opgesteld door NS. NS stelt deze vast op basis van de daadwerkelijk
beschikbare infrastructuur, de daadwerkelijk marktvraag per traject, overleg
met betrokken overheden en consumentenorganisaties. De scope, planning
en financiële stand van zaken (peildatum eind 2018) zijn opgenomen in de
basisrapportage PHS; deze dient als referentie voor de opeenvolgende
voortgangsrapportages over PHS die elk half jaar verschijnen.
Producten
Op 4 juni 2010 (Kamerstukken II 2009-2010, 32 404, nr. 1) heeft het kabinet
een voorkeursbeslissing genomen over PHS. Sinds begin 2011 loopt de
planuitwerking. PHS is een samenhangend en langlopend programma en
wordt stap voor stap gerealiseerd tot en met 2028. Fasegewijs zullen de
frequenties worden verhoogd, als de benodigde infrastructuur dat mogelijk
maakt.
Inmiddels is een aantal projecten uitgevoerd en gaat PHS steeds verder in
realisatie en worden onderdelen vastgelegd in subsidiebeschikkingen. In
het MIRT overzicht is per onderdeel in realisatie een MIRT-blad opgenomen
en is de voortgang van de diverse PHS onderdelen aangegeven. Elk halfjaar
wordt in de opeenvolgende voortgangsrapportages PS de inhoudelijke en
financiele voortgang van PHS en de diverse corridors aangegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

62

Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
Planuitwerkingsfase PHS
Naast de toevoeging van de prijsbijstelling 2020 (€ 49 miljoen) is vanuit
het planuitwerkingsbudget PHS € 23 mln overgeboekt naar het realisatie­
project PHS Meteren Boxtel ter dekking van de voorbereidingskosten van
de aanbesteding.
Tabel 52 Projectoverzicht behorende bij 17.10 Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (bedragen x € 1 miljoen)
Projectbudget
Projectomschrijving

huidig

Kasbudget

Indienststelling

vorig t/m 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

later

49

52

huidig

vorig

2017

2017

2021

2021

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
Realisatiefase

1.786

1.742

1.039

204

159

135

87

62

PHS: Doorstroomstation Utrecht

263

263

248

3

1

1

4

6

PHS: Spooromgeving
Geldermalsen

140

37

58

23

8

13

PHS: Meteren - Boxtel

77

23

16

21

4

4

2

2

5

20282029

20262028

PHS: Rijswijk - Rotterdam

356

42

62

57

52

36

30

30

47

20232025

20232025

138
53
351

0

PHS Ede

52

48

3

2

6

23

7

7

4

PHS Amsterdam

138

136

10

23

30

27

18

18

13

OV-SAAL korte termijn

630

630

630

0

0

0

0

0

0

2016

2016

OV-SAAL middellange termijn

65

28

23

6

8

0

0

0

20262028

20262028

PHS: Overige maatregelen
(projecten < € 50 miljoen)

65

18

17

13

11

5

0

0

0

64
59

Afrondingen
Planuitwerkingsfase

1
2.521

2.516

4.307

4.258

1.039

204

37

24

24

13

4.343

4.281

1.062

2021
0

0

0

49

52

‒1

Corridor Alkmaar-Amsterdam
Corridor Amsterdam-UtrechtEindhoven
Corridor Schiphol-UtrechtArnhem/Nijmegen
Corridor Breda-Eindhoven
Corridor Den Haag– Rotterdam
Corridor OV SAAL middellange
termijn
Routering goederenvervoer
Zuid-Nederland
Overige (planstudiekosten)
Afrondingen
Programma
Afrekening voorschotten
Begroting (IF 17.10)
Overprogrammering (-)

1
158

134

87

63

182

86

87

15

16

14

359

‒ 36

‒ 72

‒ 47

‒ 72

‒ 47

‒ 35

307

17.09 Ontvangsten
Motivering
Op dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derden voor de realisatie
van de Megaprojecten verkeer en vervoer, die rechtstreeks aan IenW
worden betaald, verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

63

3.3 Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten
A. Omschrijving van de samenhang in het beleid
Dit artikel bevat een aantal uiteenlopende onderwerpen.
Het projectartikel is gerelateerd aan het beleidsartikel 22 Omgevingsvei­
ligheid en milieurisico’s (Externe veiligheid) van de begroting Hoofdstuk XII.
B. Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 53 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 18 Overige uitgaven en ontvangsten (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

36

5.742

0

0

0

0

0

Uitgaven

39

5.644

0

0

0

0

0

Waarvan juridisch verplicht (percentage)

0%

18.06 Externe veiligheid

39

5.644

0

0

0

0

0

18.08 Netwerkoverstijgende kosten

0

0

0

0

0

0

0

18.08.01 Apparaatskosten RWS

0

0

0

0

0

0

0

18.08.02 Overige netwerkoverstijgende
kosten

0

0

0

0

0

0

0

18.08.03 Afroming eigen vermogen
Rijkswaterstaat

0

0

0

0

0

0

0

18.12 Nader toe te wijzen beheer, onderhoud
en vervanging

0

0

0

0

0

0

0

18.12.01 Beheer en onderhoud

0

0

0

0

0

0

0

18.12.02 Vervanging

0

0

0

0

0

0

0

196.549

74.526

0

0

0

0

0

1.043

25.945

0

0

0

0

0

195.506

48.581

0

0

0

0

0

Ontvangsten
18.09 Ontvangsten
18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen

Budgetflexibiliteit
De budgetten zijn in 2021 juridisch verplicht op de peildatum 1 januari 2021.
Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2034 per jaar gepre­
senteerd op het niveau van artikelonderdeel. In de verdiepingsbijlage bij
de begroting zijn de mutaties op hetzelfde detailniveau toegelicht voor de
periode tot en met 2034.
Tabel 54 Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

18

Overige uitgaven
Uitgaven
en ontvangsten

5.644

0

0

0

0

0

0

0

18.06

Externe veiligheid

5.644

0

0

0

0

0

0

0

18.08

Netwerkoverstijgende
kosten

0

0

0

0

0

0

0

0

18.12

Nader toe te
wijzen beheer,
onderhoud en
vervanging

0

0

0

0

0

0

0

0

18

Overige uitgaven
Ontvangsten
en ontvangsten

74.526

0

0

0

0

0

0

0

18.09

Ontvangsten

25.945

0

0

0

0

0

0

0

18.10

Saldo van de
afgesloten
rekeningen

48.581

0

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

64

Vervolg (bedragen x € 1.000)
2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

18

Overige uitgaven
Uitgaven
en ontvangsten

0

0

10.706

345.458

345.457

393.907

393.907

1.495.079

18.06

Externe veiligheid

0

0

0

0

0

0

0

5.644

18.08

Netwerkoverstijgende
kosten

0

0

0

0

0

0

0

0

18.12

Nader toe te
wijzen beheer,
onderhoud en
vervanging

10.706

345.458

345.457

393.907

393.907

1.489.435

18

Overige uitgaven
Ontvangsten
en ontvangsten

0

0

0

0

0

0

74.526

18.09

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

25.945

18.10

Saldo van de
afgesloten
rekeningen

0

0

0

0

0

0

0

48.581

C. Toelichting
18.06 Externe Veiligheid
Motivering
Het budget is bestemd voor het oplossen van externe veiligheidsknelpunten
in het kader van de Nota Vervoer Gevaarlijke Stoffen (NVGS) (Kamerstukken
II 2005–2006, 30 373, nr. 2). De opgenomen kasreeks heeft betrekking op
het RWS-programma «aankopen en saneren van kwetsbare objecten in
het kader van basisnet.
18.08 Netwerkgebonden kosten
Motivering
Dit betreft de afdracht van het surplus aan eigen vermogen van Rijkswater­
staat. Het eigen vermogen van een baten-lastenagentschap is via de
Regeling agentschappen gebonden aan een maximumomvang van
5 procent van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar.
De maximale omvang van het eigen vermogen is door Rijkswaterstaat in
2018 overschreden. Conform de Regeling agentschappen is het surplus
eigen vermogen afgedragen aan de eigenaar (IenW). Voor het surplus eigen
vermogen van Rijkswaterstaat geldt dat – in lijn met het zwaartepunt van
de herkomst – deze middelen zijn toegevoegd aan het Infrastructuurfonds.
De middelen worden in afwachting van nadere bestemming toegevoegd
aan artikelonderdeel 18.08 Netwerkgebonden kosten.
Budgettaire wijziging
Het surplus aan eigen vermogen dat de afgelopen jaren is afgeroomd (totaal
€ 39,3 miljoen euro) is overgeboekt naar HXII (artikel 99) en wordt ingezet
voor IenW-brede apparaatsproblematiek.
18.12 Nader toe te wijzen BenO en Vervanging
Motivering
Op dit artikelonderdeel zijn noodzakelijke middelen opgenomen voor
Vervanging en Renovatie vanaf 2030. Deze middelen worden nog niet
toegewezen aan de afzonderlijke netwerken. Op een later moment worden
deze middelen toegewezen aan het artikel 12 Hoofdwegennet en artikel
15 Hoofdvaarwegennet van het Infrastructuurfonds. Toewijzing van deze
middelen zal geschieden op grond van een nadere onderbouwing van de
onderhouds- en vervangingsbehoefte per netwerk (inclusief Deltafonds). In
de instandhoudingsbijlage wordt nader ingegaan op de vervangings­
opgave.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

65

Het budget voor Vervanging en Renovatie is op het niveau van 2030 doorge­
trokken, maar wordt voorlopig centraal gereserveerd op artikelonderdeel
18.12 Nader toe te wijzen Beheer, Onderhoud en Vervanging en nog niet
toebedeeld aan de modaliteiten (exclusief Spoor). Voor Spoor zijn de
middelen die gereserveerd zijn bij de begroting 2020 reeds toegevoegd aan
artikelonderdeel 13.02 Beheer, Onderhoud en Vervanging Spoor.
Budgettaire wijziging
De middelen zijn geëxtrapoleerd naar 2034.
18.09 Ontvangsten
Motivering
Dit betreft de afdracht van het surplus aan eigen vermogen van Rijkswater­
staat. Het eigen vermogen van een baten-lastenagentschap is via de
Regeling agentschappen gebonden aan een maximumomvang van
5 procent van de gemiddelde jaaromzet, berekend over de laatste drie jaar.
De maximale omvang van het eigen vermogen is door Rijkswaterstaat in
2019 overschreden. Conform de Regeling agentschappen is het surplus
eigen vermogen afgedragen aan de eigenaar (IenW). Voor het surplus eigen
vermogen van Rijkswaterstaat geldt dat – in lijn met het zwaartepunt van
de herkomst – deze middelen zijn toegevoegd aan het Infrastructuurfonds.
De middelen zijn in afwachting van nadere bestemming toegevoegd aan
artikelonderdeel 18.08 Netwerkgebonden kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

66

3.3 Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk
A. Omschrijving van de samenhang in het beleid
Op dit artikel worden de ontvangen bijdragen verantwoord die ten laste van
de begroting Hoofdstuk XII komen. De doelstellingen van het onderliggende
beleid zijn terug te vinden in de begroting Hoofdstuk XII.
Het productartikel is gerelateerd aan artikel 26 Bijdragen aan de Investe­
ringsfondsen op de begroting Hoofdstuk XII.
B. Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 55 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Ontvangsten

5.133.045

5.597.916

13.312.853

6.370.804

7.371.706

6.729.130

6.637.736

19.09 Ten laste van begroting IenW

5.133.045

5.597.916

13.312.853

6.370.804

7.371.706

6.729.130

6.637.736

Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2034 per jaar gepre­
senteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties zijn in de verdiepings­
bijlage bij de begroting op hetzelfde detailniveau tot en met 2034 toegelicht.
Tabel 56 Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

19

Bijdragen andere
Ontvangsten 5.597.916 13.312.853
begrotingen Rijk

2020

6.370.804

7.371.706

6.729.130

6.637.736

6.721.499

5.993.467

19.09

Ten laste van
begroting IenW

6.370.804

7.371.706

6.729.130

6.637.736

6.721.499

5.993.467

2034

2020-2034

5.597.916 13.312.853

Vervolg (bedragen x € 1.000)
2028

2029

2030

2031

2032

2033

19

Bijdragen andere
Ontvangsten 5.392.439
begrotingen Rijk

5.244.773

5.955.117

6.030.669

6.087.049

5.553.803

5.864.117 98.863.078

19.09

Ten laste van
begroting IenW

5.244.773

5.955.117

6.030.669

6.087.049

5.553.803

5.864.117 98.863.078

5.392.439

C. Toelichting
19.09 Bijdragen ten laste van begroting Hoofdstuk XII
Motivering
Dit begrotingsartikel is technisch van aard.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

67

3.3 Artikel 20 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte
A. Omschrijving van de samenhang in het beleid
Met het artikel 20 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte wordt
invulling gegeven aan een meer flexibele planning van infrastructuur zoals
toegezegd in de kabinetsreactie op IBO Flexibiliteit (Kamerstukken II
2016-2017, 34 550 A, nr. 5).
Het artikel bevat alle (plan)flexibele budgetten die gereserveerd zijn voor
het verbeteren van de bereikbaarheid en gerelateerd aan de beleidsdoel­
stellingen zoals beschreven in de begroting Hoofdstuk XII en de SVIR <<vlot,
veilig en leefbaar>>. De planflexibele budgetten zijn de budgetten welke
naar mening van het kabinet flexibel zijn om bij (nieuwe) planvorming te
betrekken. Het gaat om de (beschikbare) investeringsruimte, reserveringen
die worden aangehouden en om de projectbudgetten gedurende de verken­
ningsfase. Over deze budgetten zijn nog geen (definitieve) bestuurlijke
afspraken gemaakt en zijn niet-juridisch verplicht. Door deze budgetten
bijeen te plaatsen in één artikel zijn alle flexibele budgetten overzichtelijk
gepresenteerd en worden na besluitvorming, zoals een voorkeursbe­
slissing, ingezet bij de betreffende modaliteit. Het gaat om algemene reser­
veringen, de investeringsruimte, verkenningen naar
bereikbaarheidsopgaven en reserveringen voor korte termijn mobiliteits­
maatregelen. De budgetten op artikel 20 zijn de basis voor het berekenen
van de flexnorm in de infrastructuuragenda.
In dit artikel staan ook de brede verkenningen nieuwe stijl. Kenmerkend aan
deze verkenningen is dat ze – indien mogelijk - modaliteitsneutraal zijn,
een niet-infrastructurele oplossing wordt meegenomen en dat ze niet
automatisch doorgaan naar de planuitwerking maar dat een expliciete
afweging (tussen verkenningen) plaatsvindt. Dit is zo vastgelegd in de MIRTwerkwijze. In deze werkwijze staat het opgavengericht werken voorop.
Samen met bestuurlijke partners wordt steeds bezien welke maatregel op
welk schaalniveau, op de korte en op de lange termijn het meest bijdraagt
aan de opgave bereikbaarheid. Zo ontstaat een mix van maatregelen die
samen met andere partners over een langere periode worden uitgevoerd.
Zodra er bestuurlijke afspraken worden gemaakt bijvoorbeeld door
vaststelling van een voorkeursbeslissing worden de budgetten gemuteerd
naar het betreffende productartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

68

B. Budgettaire gevolgen van uitvoering
Tabel 57 Budgettaire gevolgen van uitvoering art. 20 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte
(bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

2019

162.592

231.300

98.642

109.952

81.574

233.781

Uitgaven

159.218

234.674

98.642

109.952

81.574

233.781
183.576

Waarvan juridisch verplicht (percentage)

0%

20.01 Verkenningen
20.02 Korte termijn mobiliteitsmaatregelen
20.03 Reserveringen

11.212

1.695

0

29.989

76.574

0

0

10.394

0

0

0

148.006

232.979

88.248

79.914

5.000

5.000

20.03.01 Programma's

36.500

25.574

14.000

13.934

20.03.02 Overige reserveringen

111.506

207.405

74.248

65.980

5.000

5.000

20.04 Generieke investeringsruimte

0

0

0

0

0

0

20.05 Investeringsruimte toebedeeld
modaliteit

0

0

0

49

0

45.205

20.05.01 Investeringsruimte Hoofdwegennet

0

0

0

0

0

45.205

20.05.02 Investeringsruimte Spoorwegen

0

0

0

49

0

0

20.05.03 Investeringsruimte
Hoofdvaarwegen

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

0

0

0

17.500

30.000

0

20.09 Ontvangsten

0

0

0

17.500

30.000

0

Budgetflexibiliteit
De budgetten zijn in 2021 niet juridisch verplicht op de peildatum 1 januari
2021.
Onderstaand zijn de beschikbare budgetten tot en met 2034 per jaar gepre­
senteerd op het niveau van artikelonderdeel. In de verdiepingsbijlage bij
de begroting zijn de mutaties op hetzelfde detailniveau toegelicht voor de
periode tot en met 2034.
Tabel 58 Artikel 20 Verkenningen, reserverinen en investeringsruimte (bedragen x € 1.000)

20

Verkenningen,
reserveringen en Uitgaven
investeringsruimte

20.01

Verkenningen

20.02

Korte termijn
mobiliteitsmaatregelen

20.03

Reserveringen

20.04

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

159.218

234.674

98.642

109.952

81.574

233.781

348.020

322.581

11.212

1.695

0

29.989

76.574

183.576

260.662

222.843

0

0

10.394

0

0

0

0

0

148.006

232.979

88.248

79.914

5.000

5.000

55.000

55.000

Generieke
investeringsruimte

0

0

0

0

0

0

0

0

20.05

Investeringsruimte
toebedeeld
modaliteit

0

0

0

49

0

45.205

32.358

44.738

20

Verkenningen,
reserveringen en Ontvangsten
investeringsruimte

0

0

0

17.500

30.000

0

0

0

20.09

Ontvangsten

0

0

0

17.500

30.000

0

0

0

Vervolg (bedragen x € 1.000)
2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

20

Verkenningen,
reserveringen en Uitgaven
investeringsruimte

519.341

479.911

729.929

1.629.489

1.545.285

1.473.054

1.504.338

9.469.789

20.01

Verkenningen

289.394

205.218

0

0

0

0

0

1.281.163

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

69

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

0

0

0

0

0

0

0

10.394

20.02

Korte termijn
mobiliteitsmaatregelen

20.03

Reserveringen

156.400

252.500

105.000

105.000

124.000

106.700

106.050

1.624.797

20.04

Generieke
investeringsruimte

0

0

623.833

1.474.296

1.420.996

1.366.150

1.397.080

6.282.355

20.05

Investeringsruimte
toebedeeld
modaliteit

73.547

22.193

1.096

50.193

289

204

1.208

271.080

20

Verkenningen,
reserveringen en Ontvangsten
investeringsruimte

0

0

0

0

0

0

0

47.500

20.09

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

47.500

C. Toelichting
20.01 Verkenningen
Motivering
In dit artikel staan de brede verkenningen nieuwe stijl. Kenmerkend aan
de verkenningen nieuwe stijl is dat ze – indien mogelijk - modaliteitsneutraal
zijn, een niet-infrastructurele oplossing wordt meegenomen en dat ze niet
automatisch doorgaan naar de planuitwerking maar een expliciete
afweging (tussen verkenningen) plaatsvindt. De verkenningen op dit artikel
dragen bij aan de bereikbaarheidsdoelstellingen uit de SVIR.
Producten
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
• A50 Bankhoef-Paalgraven: Voor deze opgave is een verkenning gestart;
• Korte termijnmaatregelen A2 Den Bosch-Deil: De middelen zijn ten
behoeve van de realisatie van de infrastructurele maatregelen
overgeboekt naar artikel 12 Hoofdwegennet.;
• Overige mutaties zijn prijsbijstellingen naar prijspeil 2020.
Tabel 59 Projectoverzicht behorende bij 20.01: Verkenningen (bedragen x
€ 1 miljoen.)
Budget
Projectomschrijving

huidig

Planning
vorig

Voorkeurs­
beslissing

Projecten Noordwest-Nederland
A9 Rottepolderplein

31

31

2020

Amsterdam Zuid 5e en 6e spoor

168

165

nnb

OV en Wonen Utrecht

152

150

nnb

342

337

2021

A2 Den Bosch-Deil

464

462

2020

A58 Breda-Tilburg

55

54

2021

Projecten Zuidwest-Nederland
A15 Papendrecht-Gorinchem
Projecten Zuid-Nederland

Projecten Oost-Nederland
A50 Bankhoef-Paalgraven

69

nnb

Totaal verkenningsprogramma

1.281

1.199

Begroting (IF 20.01)

1.281

1.199

20.02 Maatregelen doelmatig gebruik Infrastructuur
Motivering
Op dit artikelonderdeel zijn middelen gereserveerd voor planflexibele korte
termijn mobiliteitsmaatregelen. Met het programma Beter Benutten is de
afgelopen jaren veel ervaring opgedaan door met kleine en/of slimme
maatregelen mobiliteitsvraagstukken aan te pakken. De gereserveerde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

70

middelen op dit artikel zijn nog niet specifiek toegewezen aan decentrale
overheden of specifieke uitvoeringsmaatregelen. Daarmee zijn deze
budgetten ook nog planflexibel.
Producten
Er zijn nog geen middelen gereserveerd voor aanvullende mobiliteitsmaat­
regelen na het lopende programma Beter Benutten. Om de toekomstige
bereikbaarheidsopgaven aan te pakken is naast aanleg van infrastructuur
ook noodzakelijk om in te zetten op innovatie en benutting. Op dit artike­
londerdeel kunnen specifiek voor deze onderdelen middelen worden
gereserveerd.
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
Korte termijn aanpak files: Bij het BO MIRT najaar 2017 is aangekondigd
€ 100 miljoen te reserveren voor de korte termijn aanpak files. Met de
Kamerbrief van 17 maart 2018 (Kamerstukken II 2017-2018, 31 305, nr. 240)
is de Tweede Kamer geïnformeerd over de eerste tranche van de inzet van
de korte termijn aanpak. Ook is de Tweede Kamer middels Kamerstukken II
2018-2019, 31 305, nr. 270 geïnformeerd over de tweede tranche. Een groot
gedeelte van het budget is inmiddels in uitvoering gegeven.
De resterende € 10 miljoen is bestemd voor maatregelen op het gebied van
Minder Hinder en aanvullende projecten op het gebied van ‘infra klaar voor
de toekomst’. Naar verwachting wordt de concrete invulling hiervan
gedurende 2020 bekend.
Tabel 60 Projectoverzicht behorende bij 20.02: Korte termijn maatregelen
(bedragen x € 1 miljoen.)
Projectoverzicht behorende bij 20.02: Korte
termijn maatregelen (bedragen x € 1 miljoen.)
Budget
Projectomschrijving

huidig

Planning
vorig Voorkeursbeslissing

Projecten Nationaal
Korte termijn aanpak files

10

10

Totaal korte termijn maatregelen

10

10

Begroting (IF 20.02)

10

10

nvt

20.03 Reserveringen
Motivering
Op dit artikelonderdeel zijn middelen gereserveerd voor beleidsprioriteiten
of voorziene omstandigheden waarbij nog geen sprake is van een formele
verkenning of gedragen uitwerking. Deze middelen zijn bestemd voor
specifieke toekomstige opgaven. Dit zijn bijvoorbeeld de gebiedsgerichte
bereikbaarheidsprogramma’s. In deze gebiedsgerichte bereikbaarheidspro­
gramma’s wordt de bereikbaarheidsopgave in deze gebieden adaptief en
integraal opgepakt. Daarbij wordt nauw samengewerkt met de verschil­
lende decentrale overheden. Wanneer duidelijk is hoe en wanneer de
opgaven worden aangepakt, bijvoorbeeld met een verkenning of ander
soortige (korte termijn) maatregelen worden de gereserveerde middelen
overgeboekt naar het betreffende productartikel of artikelonderdeel op
artikel 20.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

71

Producten
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
• Klimaatneutrale netwerken: Teneinde invulling te geven aan de ambitie
om te komen tot Klimaatneutrale netwerken heeft IenW voor het
komende jaar in totaal € 50 miljoen gereserveerd. De verdeling heeft
plaatsgevonden op basis van de CO2-footprint. Op het Infrastructuur­
fonds wordt € 37,5 miljoen gereserveerd en op het Deltafonds
€ 12,5 miljoen. De dekking is gevonden op de vrije investeringsruimte
van de verschillende modaliteiten.;
• Bij de reserveringen ERTMS en Caribisch Nederland is het extrapola­
tiejaar 2034 aan het budget toegevoegd;
• Kustwacht SAR/ETV : De reserveringen voor de SAR en ETV zijn overge­
heveld naar artikel 15 Hoofdvaarwegennet;
• Abusievelijk is in de tabel bij de 1e suppletoire begroting 2020 de
ophoging van € 7 miljoen toegevoegd aan Stedelijk Openbaar Vervoer
Utrecht in plaats van Stedelijk Openbaar Vervoer Den Haag-Rotterdam.
Dit wordt in deze begroting gecorrigeerd;
• Compensatiepakket Zeeland: Met de brief van 26 juni 2020 (Kamer­
stukken 2019-2020, 33358 nr. 28) bent u door de minister van BZK
geinformeerd over het besluit om de marinierskazerne niet in Vlissingen
te bouwen en anderzijds het besluit voor een compensatiepakket met
een cumulatieve omvang van ca. € 650 miljoen in de periode van 2020
tot en met 2030. Onderdeel van het compensatiepakket zijn ook verschil­
lende maatregelen op het gebied van OV en spoor. Een van deze
maatregelen binnen de bestuursovereenkomst is de introductie van
een versnelde intercitydienst Vlissingen-Rotterdam. Via een
zogenoemde additionele dienst wordt deze versnelde intercity, die naar
verwachting vanaf eind 2021 kan worden gereden, in aanvulling op de
HRN-concessie ingekocht bij NS. Op basis van een toets van het
voorziene exploitatietekort wordt een separate subsidie aan NS verstrekt
om deze kosten af te dekken. De wijze waarop de intercity-dienst na 2025
financieel wordt vormgegeven is onderwerp van de uitwerking van de
nieuwe HRN-concessie. Verder komt voor Smart Mobility € 5 miljoen
beschikbaar om daarmee een boost te geven aan de ambitie van Zeeland
‘Living Lab’ te worden en € 15 miljoen voor de eerste stap in de adaptieve
ontwikkelstrategie voor Rail Gent Terneuzen. Een deel van de bedragen
is nog gereserveerd op de Aanvullende Post van het ministerie van
Financiën. In aanvulling van het compensatiepakket Zeeland wordt een
reservering getroffen voor het aanpassen van de afrit 33 A58 met
rotonde Nishoek (€ 6,3 miljoen).
Tabel 61 Projectoverzicht behorende bij 20.03: Reserveringen (bedragen x
€ 1 miljoen)
Budget

Planning

huidig

vorig

Voorkeurs­
beslissing

Gebiedsprogramma Amsterdam

170

170

nnb

Stedelijk Openbaar Vervoer Utrecht

23

29

nnb

Gebiedsprogramma Rotterdam - Den Haag

200

200

nnb

Stedelijk Openbaar Vervoer Den Haag-Rotterdam

57

50

nnb

Projectomschrijving
Gebiedsprogramma's
Projecten Noordwest-Nederland

Projecten Zuidwest-Nederland

Reserveringen
Beheer en onderhoud Caribisch Nederland

81

52

nvt

ERTMS

400

300

nvt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

72

Budget

Planning

huidig

vorig

Voorkeurs­
beslissing

Kustwacht SAR/ETV

0

138

nvt

Slimme en duurzame mobiliteit

73

73

nvt

Schone Lucht Akkoord

46

46

nvt

BioLNG

5

5

nvt

Strategisch Plan Verkeersveiligheid

500

500

nvt

Klimaatneutrale netwerken

38

Pakket Zeeland

33

Projectomschrijving

Afrondingen

nvt
nvt
‒1

Overige reserveringen
Totaal reserveringen

1625

1562

Begroting (IF 20.03)

1625

1562

20.04 Generieke investeringsruimte
Motivering
Op dit artikelonderdeel is de generieke investeringsruimte tot en met 2034
begroot. Dit betreft de investeringsruimte waarvoor nog geen bestemming
is aangegeven, en ook niet specifiek is toebedeeld aan een beleidsreser­
vering, (gebieds)programma, verkenning of een modaliteit.
Deze generieke investeringsruimte is onder meer beschikbaar voor het
kunnen opvangen van (toekomstige) risico’s en nieuwe beleidswensen
onder andere op basis van de SVIR, toekomstbeelden en de NMCA. Deze
investeringsruimte wordt jaarlijks gevoed door de verlenging van het fonds.
Na bestuurlijke overleggen MIRT informeert het kabinet de Tweede Kamer
over de voorstellen om de voor het huidig kabinet beschikbare investe­
ringsruimte in te zetten.
Dit kabinet heeft het voornemen om het Infrastructuurfonds om te vormen
tot een Mobiliteitsfonds. Kern van dit fonds is dat niet langer de modaliteit,
maar de mobiliteit centraal staat. Tot 2030 zijn de financiële middelen
verdeeld tussen de traditionele modaliteiten: wegen, spoorwegen en water.
Middelen vanaf 2030 zijn gereserveerd voor het Mobiliteitsfonds en zullen
op basis van een nieuw afweegproces en spelregels worden verdeeld.
De in de begroting 2020 opgenomen stand van de beschikbare investe­
ringsruimte tot en met 2033 bedroeg € 5.442 miljoen. Door de hieronder
vermelde belangrijkste (budgettaire) aanpassingen bedraagt deze ruimte in
de begroting 2021 nu € 6.282 miljoen tot en met 2034.
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
• De extrapolatie van het Infrastructuurfonds naar 2034 na aftrek van de
doorlopende verplichtingen 2034 (€ 1.382 miljoen);
• De bestaande budgetten zijn op prijspeil 2020 gebracht, het resterende
overschot is toegevoegd aan de generieke investeringsruimte
(€ 40 miljoen);
• In december 2019 heeft de Minister van Infrastructuur en Waterstaat
bekend gemaakt tien jaar lang € 50 miljoen per jaar voor de impuls
Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) te hebben vrijgemaakt binnen
de begroting. In totaal is € 500 miljoen hiervoor onttrokken uit de
generieke investeringsruimte en overgeboekt naar artikelonderdeel
20.03 Reserveringen. Deze mutatie is reeds verwerkt in de 1e suppletoire
begroting 2020 (Voorjaarsnota 2020);

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

73

•

Om de tegenvallers op het programma beheer en onderhoud, de extra
werkzaamheden voor instandhouding van het Hoofdvaarwegennet en
de capaciteit van RWS op artikel 15 Hoofdvaarwegennet te bekostigen,
wordt er € 92 miljoen toegevoegd vanuit de generieke investerings­
ruimte. Zie voor nadere toelichting artikelonderdeel 20.05 van de inves­
teringsruimte vaarwegen (IF 20.05.03).

Tabel 62 20.04 Generieke investeringsruimte (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Investeringsruimte

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal

0

0

0

0

0

0

0

0

(vervolg) 20.04 Generieke investeringsruimte(bedragen x € 1.000)
2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

Investeringsruimte

0

0

623.833

1.474.296

1.420.996

1.366.150

1.397.080

6.282.355

Totaal

0

0

623.833

1.474.296

1.420.996

1.366.150

1.397.080

6.282.355

20.05 Investeringsruimte toebedeeld naar modaliteit
Motivering
Op dit artikelonderdeel is investeringsruimte per modaliteit gereserveerd
die beschikbaar is voor sectorspecifieke opgaven en risico’s.
Producten
Hieronder is per modaliteit een toelichting opgenomen. Tot en met
Ontwerpbegroting 2018 waren deze investeringsruimten weergegeven bij
de modaliteitsartikelen op het Infrastructuurfonds. Voor de conversie naar
artikel 20 is gekozen om de mutaties die bij deze begroting hebben plaats­
gevonden toe te lichten bij de voormalige artikelen en daarna de budgetten
over te hevelen naar artikel 20.
20.05.01 Wegen
Op dit artikelonderdeel wordt de beschikbare investeringsruimte voor de
modaliteit wegen tot en met 2034 verantwoord. De investeringsruimte
betreft de budgettaire ruimte waarvoor nog geen bestuurlijke of juridische
verplichtingen zijn aangegaan. Deze ruimte is onder meer beschikbaar voor
risico’s en (toekomstige) ambities.
De stand van de beschikbare investeringsruimte opgenomen in begroting
2020 tot en met 2033 bedroeg € 1.628 miljoen. Door de hieronder vermelde
belangrijkste (budgettaire) aanpassingen en de aanpassingen vermeld in
de 1e suppletoire begroting 2020 bedraagt deze ruimte in de begroting 2021
nu € 217 miljoen tot en met 2034.
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
• Overboeking reserveringen lange termijn instandhouding (€ 319 miljoen): Op de artikelonderdelen beheer en onderhoud (artike­
londerdeel 12.02 en 15.02) en beheer, onderhoud en vervanging
(artikelonderdeel 13.02) ligt de budgetbehoefte hoger dan het
beschikbaar budget voor de jaren 2022 t/m 2025. Daarom zijn afgelopen
jaren reserveringen getroffen op artikelonderdeel 20.05. Uit een uitvoe­
ringstoets door ProRail en RWS blijkt dat er in de periode 2022-2025 extra
werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom worden de reserveringen nu
ingezet en toegevoegd aan de budgetten voor instandhouding. Na
afronding van de lopende validaties op de budgetbehoefte voor instand­
houding zullen de reserveringen in het gewenste ritme worden gezet en
waar nodig aanvullende maatregelen worden genomen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

74

•

•

•

•

•

•

•

•

•

Extra werkzaamheden instandhouding (- € 20 miljoen): Op de artikelon­
derdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02 en 15.02) en
beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02) ligt de
budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren 2022 t/
m 2025. Uit de uitvoeringstoets door ProRail en RWS blijkt dat extra
werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom wordt – naast de overboeking
van de reserveringen lange termijn instandhouding – aanvullend budget
toegevoegd aan de artikelonderdelen voor instandhouding. Na
afronding van de lopende validaties op de budgetbehoefte voor instand­
houding zullen deze middelen in het gewenste ritme worden gezet en
waar nodig aanvullende maatregelen worden genomen;
Klimaatneutrale netwerken (- € 27,5 miljoen): Het kabinet heeft als
onderdeel van het Klimaatakkoord zich verbonden om klimaatneutraal
en circulair te werken bij rijksinfraprojecten. Hiertoe wordt € 50 miljoen
vrijgemaakt. Op basis van de CO2-footprint (55%) bedraagt de bijdrage
vanuit hoofdwegennet € 27,5 miljoen;
Aanvulling Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) (€ 81 miljoen): Op het Meerjarenprogramma Geluidsanering wordt in
totaal € 162 miljoen toegevoegd. De budgetspanning wordt verlaagd
middels een toevoeging vanuit de investeringsruimte hoofdwegennet
en vanuit de investeringsruimte spoorwegen ;
A50 Bankhoef-Paalgraven (- € 69 miljoen): In het BO MIRT is voor de A50
een samenhangende aanpak afgesproken. Rijk en regio hebben
afgesproken dat er een MIRT-verkenning wordt gestart waarbij een
wegverbreding naar 2x3 tussen Ewijk Bankhoef en Paalgraven als
alternatief wordt meegenomen. Hiervoor wordt een bedrag van
€ 69 miljoen gereserveerd als rijksbijdrage voor het uit te werken project;
A4 Haaglanden-N14 (- € 145 miljoen): Aan het projectbudget is ten
behoeve van de vervanging/aanpassing van de spoorviaducten bij
Rijswijk en Leidschendam-Voorburg € 145 miljoen vanuit de investe­
ringsruimte hoofdwegennet toegevoegd;
SWUNG (- € 25,5 miljoen) : De kosten van het naleven van de geluids­
plafonds zijn geactualiseerd. Voor de periode 2020-2021 wordt een
budget verhoging voorgesteld bestemd voor de uitvoering van de motie
snelheidsverhoging A2 Amsterdam-Utrecht (zijn nu voorgefinancierd uit
SLA budget). Geluidsmaatregelen aan de Coenbrug (€ 0,3 miljoen) en
de actualisatie nalevingskosten;
Intelligente wegkantsystemen (IWKS) ‒ € 243 miljoen: Ten behoeve van
het vervangen van de Intelligente wegkantsystemen voor de periode
2020-2027 wordt € 243 miljoen onttrokken aan de investeringsruimte
hoofdwegennet;
BenO aflopende DBFM-contracten Wijkertunnel (€ 27,3 miljoen) en
tunnel De Noord (€ 44 miljoen): In 2023 en 2027 komen Tunnel de Noord
en de Wijkertunnel in eigendom van RWS. Tot nu toe werden de onder­
houdskosten hiervan betaald door de eigenaar van de tunnels (ING). Met
ingang van de overgang zal de bekostiging plaats moeten vinden vanuit
het BenO-budget dat aan RWS ter beschikking wordt gesteld. Dat zal dus
hiervoor moeten worden opgehoogd. Het gaat dan om € 4 miljoen met
ingang van 2023 voor Tunnel de Noord en € 3,9 miljoen met ingang van
2027 voor de Wijkertunnel;
Capaciteit RWS (- € 243 miljoen): Jaarlijks herijkt RWS de capaciteitsbe­
hoefte aan de hand van de meerjarige productieopgave. Hieruit volgt dit
jaar een toenemende capaciteitsbehoefte als gevolg van een groei van
de productieopgave, met name voor instandhouding van de infra­
structuur. Daarom wordt de capaciteit van RWS verder opgebouwd. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

75

•

•

•

•

•

middelen hiervoor worden vanuit de investeringsruimte hoofdwegennet
en hoofdvaarwegennet toegevoegd aan de budgetten voor netwerkge­
bonden kosten (12.06 en 15.06; totaal € 351,7 miljoen);
Compenserende maatregelen Zeeland (- € 11,3 miljoen): Voor het
afgelasten van de verhuizing van de marinierskazerne naar Vlissingen,
wordt Zeeland gecompenseerd met € 650 miljoen aan rijksinvesteringen
in de provincie. Besloten is dat IenW ten behoeve van het maatregelen­
pakket Zeeland € 33 miljoen reserveert. Vanuit de investerinsgruimte
hoofdwegennet wordt € 11,3 miljoen gereserveerd;
Charm (- € 29,6 miljoen): Voor de vervanging van verouderde verkeers­
managementsystemen wordt voor de periode 2020-2023 extra budget
toegekend;
Cybersecurity (- € 17,4 miljoen): De beveiliging van de primaire
processen, door middel van de door RWS voorgestelde maatregelen is
nodig om het cyberrisico te verlagen naar een acceptabel niveau voor
RWS. Voor deze maatregelen om de organisatie te verstevigen en
daarmee de prestaties op de netwerken die in beheer zijn van RWS
preventief te wapenen tegen een toenemende dreiging en waar nodig
aanvallen te detecteren en te verhelpen is € 17,4 miljoen overgeboekt
naar RWS en € 9,5 miljoen gereserveerd;
Mee- en tegenvallers aanleg en onderhoudsprogramma (€ 91 miljoen):
Dit betreft de verwerking van het saldo mee- en tegenvallers binnen
het hoofdwegennet;
Topsector Logistiek (- € 15,4 miljoen): Overboeking naar hoofdstuk XII
ten behoeve van het uitvoeren van het programma Topsector Logistiek.

Tabel 63 20.05.01 Investeringsruimte Hoofdwegennet (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Investeringsruimte

0

0

0

0

0

45.205

32.275

44.545

Voorfinanciering
vrachtwagenheffing

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal

0

0

0

0

0

45.205

32.275

44.545

(vervolg) 20.05.01 Investeringsruimte Hoofdwegennet (bedragen x € 1.000)
2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

Investeringsruimte

73.354

74.545

0

0

0

0

0

269.924

Voorfinanciering
vrachtwagenheffing

0

‒ 52.649

0

0

0

0

0

‒ 52.649

73.354

21.896

0

0

0

0

0

217.275

Totaal

20.05.02 Spoorwegen
Op dit artikelonderdeel wordt de beschikbare investeringsruimte voor de
modaliteit spoorwegen tot en met 2034 verantwoord. De investeringsruimte
betreft de budgettaire ruimte waarvoor nog geen bestuurlijke of juridische
verplichtingen zijn aangegaan, en ook geen verkenningen gestart. Deze
ruimte is ook beschikbaar voor risico’s.
De stand van de beschikbare investeringsruimte opgenomen in de
begroting 2020 tot en met 2033 bedroeg € 1.759 miljoen. Door de hieronder
vermelde (belangrijkste) budgettaire aanpassingen en de aanpassingen
vermeld in de 1e suppletoire begroting 2020, bedraagt deze ruimte in de
begroting 2021 € 54 miljoen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

76

Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
• Overboeking reserveringen lange termijn instandhouding (€ 1.076 miljoen): Op het artikelonderdeleel beheer, onderhoud en
vervanging (artikelonderdeel 13.02) ligt de budgetbehoefte hoger dan
het beschikbare budget voor de jaren 2022 t/m 2025. Daarom zijn
afgelopen jaren reserveringen getroffen op artikelonderdeel 20.05. Uit
een uitvoeringstoets door ProRail blijkt dat er in de periode 2022-2025
extra werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom worden de reserveringen
nu ingezet en toegevoegd aan de budgetten voor instandhouding. Na
afronding van de lopende validaties op de budgetbehoefte voor instand­
houding zullen de reserveringen in het gewenste ritme worden gezet en
waar nodig aanvullende maatregelen worden genomen;
• Extra werkzaamheden instandhouding (- € 340 miljoen): Op het artike­
londerdeel beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02)
ligt de budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren
2022 t/m 2025. Uit de uitvoeringstoets door ProRail blijkt dat extra
werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom wordt – naast de overboeking
van de reserveringen lange termijn instandhouding – aanvullend budget
toegevoegd aan de artikelonderdelen voor instandhouding. Na
afronding van de lopende validaties op de budgetbehoefte voor instand­
houding zullen deze middelen in het gewenste ritme worden gezet en
waar nodig aanvullende maatregelen worden genomen;
• De dekking voor de beschikbaarheidvergoeding OV komt uit de investe­
ringsruimte spoorwegen (- € 167 miljoen). De beschikbaarheidsver­
goeding is bij incidentele suppletoire begroting 2020 overgeboekt naar
hoofdstuk XII vanuit artikel 13. De dekking voor deze overboeking vindt
plaats vanuit de investeringsruimte spoorwegen, aangezien de conces­
sieopbrengsten hier jaarlijks binnenkomen;
• Aanvulling Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) (€ 81 miljoen): Op het Meerjarenprogramma Geluidsanering wordt in
totaal € 162 miljoen toegevoegd. De budgetspanning wordt verlaagd
middels een toevoeging vanuit de investeringsruimte hoofdwegennet
en vanuit de investeringsruimte spoorwegen;
• Programma overwegenaanpak (- € 25 miljoen): aan het programma
overwegenaanpak worden middelen toegevoegd om de Regeerakkoor­
dambitie te verwezenlijken;
• Compenserende maatregelen Zeeland (- € 21,8 miljoen): Voor het
afgelasten van de verhuizing van de marinierskazerne naar Vlissingen,
wordt Zeeland gecompenseerd met € 650 miljoen aan rijksinvesteringen
in de provincie. Besloten is dat IenW ten behoeve van het maatregelen­
pakket Zeeland € 33 miljoen reserveert. Vanuit de investerinsgruimte
spoorwegen wordt € 21,8 miljoen gereserveerd;
• Topsector logistiek: Overboeking naar hoofdstuk XII ten behoeve van
het uitvoeren van het programma Topsector Logistiek (- € 11,9 miljoen);
• Klimaatneutrale Infrastructuur (- € 7,5 miljoen): vanuit de investerings­
ruimte spoor worden middelen vrijgemaakt ter stimulering van klimaat­
neutrale infrastructuurprojecten;
• Toevoeging extrapolatie ontvangsten HSL-heffing en concessie HRN
voor het jaar 2034 (€ 233 miljoen).
Tabel 64 20.05.02 Investeringsruimte Spoorwegen (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Investeringsruimte

0

0

0

49

0

0

83

193

Totaal

0

0

0

49

0

0

83

193

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

77

(vervolg) 20.05.02 Investeringsruimte Spoorwegen (bedragen x € 1.000)
2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

Investeringsruimte

193

297

1.096

50.193

289

204

1.208

53.805

Totaal

193

297

1.096

50.193

289

204

1.208

53.805

20.05.03 Vaarwegen
Op dit artikelonderdeel wordt de beschikbare investeringsruimte voor de
modaliteit vaarwegen tot en met 2034 verantwoord. De investeringsruimte
betreft de budgettaire ruimte waarvoor nog geen bestuurlijke of juridische
verplichtingen zijn aangegaan, en ook geen verkenningen gestart. Deze
ruimte is ook beschikbaar voor risico’s en (toekomstige) ambities.
De in de begroting 2020 opgenomen stand van de beschikbare investe­
ringsruimte tot en met 2033 bedroeg € 40 miljoen. Door de hieronder
vermelde belangrijkste (budgettaire) aanpassingen en de aanpassingen
vermeld in de 1e suppletoire begroting 2020, resteert er geen investerings­
ruimte vaarwegen in de begroting 2021 tot en met 2034.
Belangrijkste (budgettaire) aanpassingen
• De toevoeging van het positieve saldo van meevallers op de projecten
op het hoofdvaarwegennet aan de investeringsruimte (€ 13,5 miljoen).
Hieronder vallen een meevaller en vrijval reservering op het project
Wielingen van € 0,6 miljoen, een meevaller op het project vaarweg
Meppel-Ramspol (keersluis Zwartsluis) van € 5,8 miljoen, ontvangsten
VBS-tarief voor het walradarsysteem van € 4,9 miljoen, en de vrijval
reservering garantie Twentekanalen van € 2 miljoen. De ontvangsten van
het VBS-tarief worden toegevoegd aan de reservering Walradarsys­
temen;
• Extra werkzaamheden instandhouding (- € 20 miljoen): Op de artikelon­
derdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02 en 15.02) en
beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02) ligt de
budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren 2022 t/
m 2025. Uit de uitvoeringstoets door ProRail en RWS blijkt dat extra
werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom wordt – naast de overboeking
van de reserveringen lange termijn instandhouding – aanvullend budget
toegevoegd aan de artikelonderdelen voor instandhouding. Na
afronding van de lopende validaties op de budgetbehoefte voor instand­
houding zullen deze middelen in het gewenste ritme worden gezet en
waar nodig aanvullende maatregelen worden genomen;
• Overboeking reservering lange termijn instandhouding (- € 72 miljoen):
Op de artikelonderdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02
en 15.02) en beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02)
ligt de budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren
2022 t/m 2025. Daarom zijn afgelopen jaren reserveringen getroffen op
artikelonderdeel 20.05. Uit een uitvoeringstoets door ProRail en RWS
blijkt dat er in de periode 2022-2025 extra werkzaamheden maakbaar
zijn. Daarom worden de reserveringen nu ingezet en toegevoegd aan
de budgetten voor instandhouding. Na afronding van de lopende
validaties op de budgetbehoefte voor instandhouding zullen de reser­
veringen in het gewenste ritme worden gezet en waar nodig aanvullende
maatregelen worden genomen;
• Capaciteit RWS (- € 109 miljoen): Jaarlijks herijkt RWS de capaciteitsbe­
hoefte aan de hand van de meerjarige productieopgave. Hieruit volgt dit
jaar een toenemende capaciteitsbehoefte als gevolg van een groei van
de productieopgave, met name voor instandhouding van de infra­
structuur. Daarom wordt de capaciteit van RWS verder opgebouwd. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

78

•

•

•

•

•

•

•

middelen hiervoor worden vanuit de investeringsruimte hoofdwegennet
en hoofdvaarwegennet toegevoegd aan de budgetten voor netwerkge­
bonden kosten (12.06 en 15.06; totaal € 351,7 miljoen);
Periodiek worden prestatieafspraken gemaakt met Rijkswaterstaat over
beheer en onderhoud van het hoofdwegen- en hoofdvaarwegennet,
zogenoemde Service Level Agreement (SLA) (- € 11 miljoen). Voor het
hoofdvaarwegennet betreft dit dekking van kosten die RWS heeft
gemaakt voor het opruimen van olie en het schoonmaken van vogels
door de olielekkage van de BOW Jubail in de haven van Rotterdam (€ 5 miljoen), het realiseren van een tijdelijke oplossing voor de Padde­
poelsterbrug (- € 1,5 miljoen) en bekostiging van het instrument
Functionele Inspecties en Testen (FIT), zijnde een toestandsinspectie van
het dynamische deel van een installatie (aandrijving, bewegingswerk,
bediening en besturing) waarbij specifiek wordt gemaakt wat en hoe er
geïnspecteerd en getest dient te worden (- € 4,5 miljoen);
Cyber security: de beveiliging van de primaire processen, door middel
van de door RWS voorgestelde maatregelen, is nodig om het cyberrisico
te verlagen naar een acceptabel niveau voor RWS. Voor deze
maatregelen om de organisatie te verstevigen en daarmee de prestaties
op de netwerken die in beheer zijn van RWS preventief te wapenen tegen
een toenemende dreiging en waar nodig aanvallen te detecteren en te
verhelpen is € 5 miljoen overgeboekt naar artikel 15 en € 10 miljoen
gereserveerd;
Er is € 8,8 miljoen overgeboekt naar de reservering Kustwacht voor
Search-and-Rescue (SAR) helikopters om de reservering te laten
aansluiten bij de geraamde kosten;
Middels een incidentele subsidie van € 5,4 miljoen zal worden
bijgedragen aan de aanschaf van batterijcontainers Modular Energy
Concepts (MEC’s), met als doel een versnelling te bewerkstelligen van
de transitie naar een volledig elektrische binnenvaart. De uitvoering van
het projectplan zal worden uitgevoerd door bedrijf Zero Emission
Services (ZES). Ten behoeve van deze subsidie wordt € 5,4 miljoen
overgeboekt naar artikel 18 van de begroting Hoofdstuk XII.;
Bijdrage voor de optimalisatie van de binnenvaarinfrastructuur (boven­
gemiddeld knooppunt Tilburg) in het kader van het project ‘Wilhelmi­
nakanaal fase 1,5’. Dit betreft trimodale ontwikkeling ten behoeve van
het bereiken van een modal shift op de corridor naar Rotterdam en Venlo.
Deze ontwikkeling kan bespoedigd worden door een rijksbijdrage van
€ 4,8 miljoen aan noodzakelijke maatregelen om de binnenvaartinfra­
structuur daarvoor op het juiste niveau te brengen. Dit bedrag wordt
overgeboekt naar artikel 18 van de begroting Hoofdstuk XII;
Voor het oplossen van de spanning op prijsbijstelling bij DBFMcontracten wordt € 8,8 miljoen overgeboekt naar artikel 15.04. De
afgelopen jaren was de werkelijke toegekende prijsbijstelling op de
projecten 3e kolk Beatrixsluis, Capaciteitsuitbreiding Eefde en Keersluis
Limmel lager dan waarmee met de budgettaire inpassing van de DBFMprojecten rekening is gehouden. Hierdoor sloten de projectkosten tot
einde looptijd niet meer volledig aan bij het beschikbare budget. Door
de ontstane vertraging bij het project Zeetoegang IJmond, wordt langer
prijsbijstelling ontvangen, dan waarmee ten tijde van de inpassing
rekening is gehouden. Hiermee is de budgetspanning omgeslagen in
een overschot. Dit wordt met deze mutatie gecorrigeerd;
Om de aanvullende kosten voor de verlenging van het baggercontract
Eemsgeul financieel te dekken wordt een risicoreservering getroffen van
€ 11,2 miljoen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

79

•

•

Om de tegenvallers op het programma beheer en onderhoud, de extra
werkzaamheden voor instandhouding van het Hoofdvaarwegennet en
de capaciteit van RWS op artikel 15 Hoofdvaarwegennet te bekostigen,
wordt er € 92 miljoen toegevoegd vanuit de generieke investerings­
ruimte;
Er wordt € 189,9 miljoen toegevoegd aan de investeringsruimte
vaarwegen vanuit de loon- en prijsbijstelling 2020.

Tabel 65 20.05.03 Investeringsruimte Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Investeringsruimte

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal

0

0

0

0

0

0

0

0

(vervolg) 20.05.03 Investeringsruimte Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1.000)
2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020-2034

Investeringsruimte

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal

0

0

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

80

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

3.872

2033

2034

2020
‒ 2034

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2
137.433

39.971

31.870

98.880

56.008

48.899

45.252

55.452

3.872

3.872

58.277

597.613 515.662 506.581 501.489 290.705 422.407 8.069.508

67.577 270.958 215.371 233.14610.195.810

45.252

45.252

45.254

45.252 115.003

50.277

974.044

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020
‒ 2034

1.942.4609.072.0392.069.5382.289.9581.940.9201.770.3361.933.2482.041.7751.612.4861.590.6981.750.4641.628.046 1.697.5331.696.628 1.867.89034.904.019

2020

Rente
en
aflossing

Ontvangsten

13.07

13.09

89.321

89.484

42.301

91.503 165.158

161

7.156.990

1.758.912

20.209 3.428.139

1.694.3628.873.501 1.861.0802.076.6191.724.490 1.441.2281.729.464 1.837.9911.408.702 1.386.9141.546.6801.424.262 1.493.7491.492.844 1.664.10631.655.992

248.098 198.538 208.458 213.339 216.430 329.108 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 3.248.027

Ontvangsten

9.990 7.147.000

188.342 164.871 166.824 168.419 171.467 171.639 172.945 176.309 156.990

13.04

127.575 149.370 196.897

Geïntegreerde
contractvormen/
PPS

411.742 322.857 299.770 344.676

233.680 262.627 395.284 406.630

Aanleg

13.03

1.510.448 1.497.541 1.507.430 1.714.909 1.357.7111.275.8401.460.5331.520.790 1.327.9211.352.0071.464.0831.494.2421.532.3751.696.467 1.847.68122.559.978

Beheer
onderhoud
en
vervanging

Bijdrage
van
hfdst XII
(art 26)

3.872

2.481.315 2.741.9162.721.8183.502.8153.402.2183.213.8662.776.9602.284.8642.232.4421.978.077 2.557.9891.689.8421.775.512 1.441.7511.663.31536.464.700

Uitgaven

Spoorwegen

Bijdrage
van
hfdst XII
(art 26)

113.989

Ontvangsten

Ontvangsten

3.872

557.151 552.050 558.634 554.234 554.234 554.234 554.209 554.209 554.687 8.892.178

13.02

13

Bedragen
€ x 1.000

2032

713.293 823.681 868.907 892.002 902.386 850.825 776.685 518.349 554.961 600.793 635.944 602.832 490.236 492.597 499.48010.222.971

Netwerkgebonden
678.149 691.595 647.934 641.924 616.891 622.043
kosten
HWN

3.872

12.06

3.872

620.196 476.835 457.786 708.646 586.776 596.771 628.603 635.173 524.265

3.864

12.04

3.864

579.557 883.367 783.2941.288.246 1.391.179 1.196.371 859.556 620.680 646.162 266.817 893.529

3.864

Geïntegreerde
contractvormen/
PPS

3.866

Aanleg

3.867

12.03

3.868

12.02

3.871

Beheer
onderhoud
en
vervanging

Uitgaven

Verkeersmanagement4.109

12.09

2031

Hoofdwegennet 2.595.3042.879.3492.761.7893.534.6853.501.0983.269.8742.825.8592.330.116 2.287.8942.023.3292.603.2411.735.0961.820.7641.556.7541.713.59237.438.744

2021

12.01

12

2020

Tabel 66 Voeding van het Infrastructuurfonds

Bedragen
€ x 1.000

4. Bijlagen

Bijlage 1: Voeding van het Infrastructuurfonds en begrotingsstaat per
productartikelonderdeel

81

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

82

14.02

2020

103.766

46

2021

84.083

1

84.082

84.083

2022

90.007

47.476

42.531

90.007

2022

2022

2023

33.232

33.232

33.232

2023

2023

2024

34.351

34.351

34.351

2024

2024

2025

40.962

40.962

40.962

2025

2025

2026

41.543

41.543

41.543

2026

2026

Netwerkgebonden
355.012 360.261 363.331 361.044 360.250 350.682 316.623
kosten
HVWN
141.359

90.877

57.319 267.985

23.860

98.029

2.404

63.555

9.131

53.707

214.655 296.156 331.684 249.356 207.832

Ontvangsten

Ontvangsten

8.976

2028

12.491

12.491

12.491

2028

2028

2029

2029

2029

2030

2030

2030

2031

2031

2031

2032

2032

2032

2033

2033

2033

2034

2034

2034

2020
‒ 2034

457.164

46

77.993

379.217

457.210

2020
‒ 2034

2020
‒ 2034

8.976

8.976

3.698

53.830

1.091

54.857

8.976

8.976

8.976

139.725

62.323

53.455

57.435

87.534

98.393

47.954

41.136

92.937 100.937

41.069 1.093.717

28.000 2.765.245

272.420

317.969 320.702 320.704 320.704 320.704 320.704 320.704 320.704 5.030.098

53.529

8.976

257.716 243.005 254.326 216.219 237.973 229.702 229.702 4.582.203

8.976

197.106 265.761 219.487 180.357 155.665 126.919

409.792 380.629 342.691 363.130 394.368 400.723 359.924 262.303

15.06

8.976

15.04

8.976

Geïntegreerde
contractvormen/
PPS

9.129

Aanleg

9.332

15.03

9.993

15.02

10.501

Beheer
onderhoud
en
vervanging

Uitgaven

Verkeersmanagement11.010

15.09

2027

16.729

16.729

16.729

2027

2027

Hoofdvaarwegennet
1.047.7881.315.5321.145.7281.046.4171.025.286 1.011.3171.006.141 862.264 830.074 781.805 768.360 731.826 708.544 701.455 628.45113.610.988

Bijdrage
van
hfdst XII
(art 26)

Ontvangsten

Ontvangsten

30.516

73.296

103.812

2021

2021

15.01

15

Bedragen
€ x 1.000

14.09

RSPZZL:
Pakket
Bereikbaarheid

Regionale
Mob.
Fondsen

14.01

14.03

Grote
regionaal/
lokale
projecten

Uitgaven

Regionaal,
lokale
infrastructuur

2020

Bedragen
€ x 1.000

14

2020

Bedragen
€ x 1.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

83

ERMTS

ZuidasDok

Programma
Hoogfrequent
Spoorvervoer

17.07

17.08

17.10

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

663

663

663

663

663

663

663

89.682

63.255

60.344

57.494 174.928

83.439

16.151

18.857

7.877

65.430

2.173

217.839

Netwerkoverstijgende
kosten

Investeringsruimte

18.08

18.11

5.644

5.644

18.06

Uitgaven

Overige
uitgaven
en
ontvangsten

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2033

2034

2020
‒ 2034

2031

2032

2033

50.792

50.792

50.792

2033

2020
‒ 2034

2034

2020
‒ 2034

10.000 6.103.812

621.080

3.028.253

1.301.939

10.000 2.317.870

69.294

7.536

10.000 6.724.892

2034

5.644

10.706 345.458 345.457 393.907 393.907 1.495.079

2030

321.708 154.024 477.389 622.575 500.342 700.280 820.462 669.038 389.389 618.066 341.453 209.792 218.502

71.235

187.270 119.334

17.491 332.030

663

Bijdrage
van
hfdst XII
(art 26)

64.739

663

60.930

Ontvangsten

663

147.758 134.596 148.059 280.237 250.228 208.638 200.682 163.533 221.456 206.956

663

0

25.576 172.575 281.065 174.189

49.033

460

3.116

Ontvangsten

Externe
veiligheid

18

2023

202.882 140.578 227.628 263.745 352.359 413.137 522.467 418.250 178.430

85.732

78.855

Project
Mainportontwikkeling10.749
Rotterdam

17.06

Hogesnelheidstrein4.420
Zuid

Bedragen
€ x 1.000

2022

382.638 218.763 548.624 680.069 675.270 783.719 836.613 687.895 397.266 683.496 341.453 209.792 218.502

2020

17.03

17.09

2021

906.4291.224.655 1.121.868 1.044.013 1.016.155 1.007.6191.005.050 862.264 830.074 781.805 768.360 731.826 708.544 701.455 628.45113.338.568

Betuweroute

Uitgaven

Megaprojecten
Verkeer
en
Vervoer

Bijdrage
van
hfdst XII
(art 26)

2020

17.02

17

Bedragen
€ x 1.000

Bedragen
€ x 1.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

84

Ramingsbijstelling
en
Kasschuif

Reservering
Omgevingswet

18.12

18.15

18.16

2020

20.01

20

Bedragen
€ x 1.000

19.09

19

Bedragen
€ x 1.000

18.10

2024

2024

2025

2025

2026

2026

2027

2027

2028

2028

2029

2029

2031

2032

2033

2034

2020
‒ 2034

2030

2031

2032

2033

2034

2020
‒ 2034

10.706 345.458 345.457 393.907 393.907 1.420.553

48.581

25.945

10.706 345.458 345.457 393.907 393.907 1.489.435

2030

2021

Verkenningen

Uitgaven
11.212

1.695

Verkenningen,
reserveringen
159.218 234.674
en
investeringsruimte

2020

2023

0

29.989

98.642 109.952

2022

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2020
‒ 2034

76.574 183.576 260.662 222.843 289.394 205.218

1.281.163

81.574 233.781 348.020 322.581 519.341 479.911 729.9291.629.4891.545.2851.473.0541.504.338 9.469.789

2024

‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
‒
5.597.916
13.312.8536.370.804 7.371.7066.729.130 6.637.736 6.721.4995.993.4675.392.4395.244.773 5.955.1176.030.669 6.087.0495.553.803 5.864.11798.863.078

2023

2023

Bijdrage
van
hfdst XII
(art 26)

2022

2022

5.597.916
13.312.8536.370.804 7.371.7066.729.130 6.637.7366.721.4995.993.4675.392.4395.244.773 5.955.1176.030.669 6.087.0495.553.803 5.864.11798.863.078

2021

2021

Ten
laste
van
begroting
IenW

Ontvangsten

Bijdragen
andere
begrotingen
Rijk

2020

‒ 68.882

48.581

Saldo
van de
afgesloten
rekeningen

Bijdrage
van
hfdst XII
(art 26)

25.945

Ontvangsten

18.09

Ontvangsten

Nader
toe te
wijzen
BenO en
Vervanging

Bedragen
€ x 1.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

85

0

Investeringsruimte
toebedeeld
modaliteit

20.04

20.05

20.09

0

Generieke
investeringsruimte

Bijdrage
van
hfdst XII
(art 26)

0

0

0

0

159.218 234.674

Ontvangsten

Ontvangsten

2021

148.006 232.979

Reserveringen

20.03

0

Korte
termijn
mobiliteitsmaatregelen

2020

20.02

Bedragen
€ x 1.000

98.642

0

0

88.248

10.394

2022

92.452

17.500

49

0

79.914

2023

45.205

0

5.000

2025

32.358

0

55.000

2026

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034
10.394

2020
‒ 2034

44.738

0
73.547

0
22.193

1.096

50.193

289

204

1.208

47.500

271.080

0 623.833 1.474.2961.420.9961.366.150 1.397.080 6.282.355

55.000 156.400 252.500 105.000 105.000 124.000 106.700 106.050 1.624.797

2027

51.574 233.781 348.020 322.581 519.341 479.911 729.9291.629.4891.545.2851.473.0541.504.338 9.422.289

30.000

0

0

5.000

2024

Bijlage 2: Verdiepingsbijlage
In de verdiepingsbijlage is per productartikel een meerjarige begrotings­
mutatietabel opgenomen op artikelonderdeelniveau met daarbij de
aansluiting tussen de vorige stand van de begroting en de nu voorgestelde
stand. Dit voor de volledige looptijd van het fonds. Bij het toelichten van
de begrotingsmutaties wordt de normering die is opgenomen in de
leeswijzer gehanteerd. Dit houdt in dat de begrotingsmutaties, waarbij het
verschil kleiner is dan de aangegeven norm niet worden toegelicht (tenzij
beleidsmatig toch relevant). De begrotingsmutaties zijn in alfabetische
volgorde in de tabellen opgenomen en worden ook in deze volgorde
toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

86

483.713
‒ 4.964

Extrapolatie 2034

Gewijzigde Bestuursovereenkomst N65 VughtHaaren

3.867

63

63

3.804

3.866

63

63

3.803

3.803

2024

3.864

63

63

3.801

3.801

2025

3.864

63

63

3.801

3.801

2026

3.864

63

63

3.801

3.801

2027

3.872

63

63

3.809

3.809

2028

3.872

63

63

3.809

3.809

2029

3.872

63

63

3.809

3.809

2030

84.800

34.023

12.229

305

84.800

55.029

13.046

3.305

84.800

55.034

13.215

3.305

197.237

47.043

9.607

5.337

4.998

7.900

8.511

2.337

7.900

9.685

6.771

16.674

‒
‒
148.901 190.299

7.900

9.089

138.901 180.299

3.532

10.000

‒ 911

18.143

7.900

10.243

17.603

7.900

9.703

7.867

15.767

7.900

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 12.03 Aanleg

Mutaties Voorjaarsnota 2020

‒
‒
‒
‒
‒
‒
397.051 253.265 135.180 235.054 223.567 118.976 361.543 143.593

659.975 829.104 800.8561.329.684 1.437.7401.288.687 1.011.254 564.362 350.595

‒
‒
985.894 245.343

75.256

737.124

12.897 146.418

62.359 590.706

49.942

95.081 288.091

65.892 238.149

29.189

905.3181.226.1551.054.1211.464.8641.672.7941.512.254 892.278 925.905 207.002

92.993

84.800

51.040

12.566

5.337

10.000

‒ 13.750 ‒ 13.750 ‒ 13.750 ‒ 13.750

617.801 585.229 474.469

‒ 2.604

757.832 579.448 513.351 548.190 584.119

49.957

‒ 51.000 ‒ 51.000 ‒ 47.000 149.000

797.032

32.386 131.357 105.180 105.354

21.267

13.119

‒ 2.000

737.550 786.822

84.303 196.232 153.377

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 12.03
Aanleg

48.336

40.276

11.024

‒ 2.964

664.957 791.295

27.059

477.073

477.073

3.872

63

63

3.809

3.809

2032

‒
‒
‒
30.149 215.274 190.794 190.795 108.156

3.872

63

63

3.809

3.809

2031

713.293 823.681 868.907 892.002 902.386 850.825 776.685 518.349 554.961 600.793 635.944 602.832 490.236

1.366.318

3.868

63

63

3.805

3.804

2023

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
12.02 Beheer onderhoud en vervanging

Mutaties Miljoenennota 2021

0

366.912

RWS Service Level Agreement (SLA)

Versnelling beheer en onderhoud RWS

319.200
155.638

Prijsbijstelling 2020

23.458

Overboeking reservering lange termijn
instandhouding HWN

Nalevingskosten SWUNG

0

2.361
20.000

‒ 55.911

Extra werkzaamheden instandhouding HWN

Kasschuiven 2020 Hoofdwegennet

3.871

63

63

3.808

3.805

2022

692.080 820.509 710.491 702.519 600.800 604.455 529.491 483.202 763.464 774.913 808.596

4.109

298

63

235

3.811

3.808

2021

‒ 9.175 ‒ 27.123 ‒ 29.214

BenO component DBFM A12 Ede-Grijsoord

A4 Haaglanden-N14: ophoging na OTB

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 12.02 Beheer onderhoud en
vervanging

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 12.02
Beheer onderhoud en vervanging

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
12.02 Beheer onderhoud en vervanging

4.989

945

Mutaties Miljoenennota 2021

235

Prijsbijstelling 2020

3.809

3.811

Totaal
mutatie 2020

HXII: Verkeersbordendata en MaaS

Extrapolatie 2034

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 12.01 Verkeersmanagement

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 12.01
Verkeersmanagement

12 Hoofdwegennet

Tabel 67 Artikel 12 Hoofdwegennet (bedragen x € 1.000)

239.601

139.184

100.417

492.597

18.128

7.900

7.867

2.361

474.469

‒ 2.604

477.073

3.872

63

63

3.809

3.809

2033

Artikel 12

87

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

88

‒ 270

81.000

Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG)
Wegen

10.000

10.000

3.000

‒ 1.500

13.750

2025

‒ 1.500

13.750

2026

3.129

908

45.000

9.599

75.000

‒ 66

9.905

696

‒ 3.305
13.257

200

‒ 5.337

‒ 2.692 ‒ 80.255

16.437

400

‒ 3.305

27.000

13.750

2028

32.918

‒ 2.337

27.000

4.742

‒ 3.532

27.000

1.987 270.607

13.750

2027
911

2030

4.532

‒6

23.194

Extrapolatie 2034

Bijdragen derden Hoofdwegennet

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 12.04 Geïntegreerde
contractvormen/PPS
414.975

54

54

660

2.531

7.500

67.577 270.958

67.954 155.533 224.920

70.095

670

‒ 7.900

2033

305.891

215.371

285.511

84.859 ‒ 20.380

617.320 623.860 514.762 586.913 506.327 500.245 499.748

30.397 145.560 178.414

647.553 555.673 471.760 445.446 446.808 431.380 281.407 430.150 414.889
33.086 ‒ 22.451 ‒ 62.697 ‒ 71.298

618.317 468.048 449.344 696.077 576.255 586.070

80.235

2032

56.318 295.567 191.561 156.405 ‒ 27.504 ‒ 17.133 ‒ 24.230

538.082 434.962 471.795 758.774

Mutaties Voorjaarsnota 2020

2031

138.118 151.217 ‒ 10.164 ‒ 10.164

65.000

2029

‒ 17.000 ‒ 17.000 ‒ 17.000 ‒ 17.000 ‒ 18.000 ‒ 18.000 ‒ 17.000 ‒ 17.000

2.959

17.943

‒ 5.337

‒
54.263 ‒ 17.562 ‒ 41.438 ‒ 46.561 ‒ 92.316 151.698

35.000

‒ 7.509

14.008

‒ 305

‒
‒
10.661 ‒ 84.595 104.018 ‒ 36.631 ‒ 32.431 189.513

10.000

750

2024

‒ 20.400 ‒ 23.770

2023

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 12.04
Geïntegreerde contractvormen/PPS
894.227

‒ 270
‒ 6.806

750
1.081

2022

579.557 883.367 783.2941.288.246 1.391.1791.196.371 859.556 620.680 646.162 266.817 893.529

424.989 ‒ 80.418

215

‒ 1.189

12.328

1.574

2.500

750

‒ 4.700

2021

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
12.03 Aanleg

Mutaties Miljoenennota 2021

0
7.500

Via15 Ressen-Oudbroeken

Tegenvaller kwaliteitsprogramma BBV

Versnelling Smart Mobility

‒6
215

Technische mutatie

‒ 88.752

Saldo mee- en tegenvallers Hoofdwegennet

6.907
163.394

Prijsbijstelling 2020

Opdrachtbrief A2 Deil-Vught

‒ 23.458

2.500

Nalevingskosten SWUNG

‒ 300
5.000

0 ‒ 97.174

Maatregelen vliegveld Lelystad

Kasschuiven 2020 Hoofdwegennet

10.000

Inpassing DBFM contract BAHO

‒ 300
25.000

Innovatieregeling bouw GWW

HXII: Vrachtwagenheffing

2.964

‒ 2.500

1.057

588

‒ 22.287 ‒ 15.481

HXII: Reservering BOA2021
Vrachtwagenheffing

HXII: SPUK Snelfietsroutes

0

HXII: Capaciteitsuitbreiding

Gewijzigde Bestuursovereenkomst N65 VughtHaaren
‒ 45.906

‒ 2.500
249.476

Extrapolatie 2034

2.138

Bijdragen derden Hoofdwegennet

Correctie Maatregelen vliegveld Lelystad

2.250

Bijdrage fietsparkeren aan fietsbeleid

588

65.000

A4 Haaglanden - N14: spoorviaduct bij
Leidschendam

Bebording van 130 naar 100

55.911

Totaal
mutatie 2020

A4 Haaglanden-N14: ophoging na OTB

12 Hoofdwegennet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

89

8.787

12.569

10.521

10.521
10.701

10.701

2025

11.283

11.283

2026

56.217

50

50

50

50

65.182

23.659

300

4.080

12.871

341

‒ 2.144

‒ 590

‒ 370

27.035

65.420

3.514

3.560

12.234

‒ 2.144

‒ 370

48.626

66.583

9

3.461

11.830

‒ 2.144

‒ 370

53.797

77.565

3

3.435

11.675

‒ 370

62.822

50

50

50

50

50

14.510

3.424

11.456

‒ 370

14.721

3.438

11.653

‒ 370

14.592

3.420

11.542

‒ 370

14.592

3.420

11.542

‒ 370

14.592

3.420

11.542

‒ 370

14.592

3.420

11.542

‒ 370

537.540 543.913 539.642 539.642 539.642 539.617

50

537.490 543.863 539.592 539.592 539.592 539.567

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 12.09
Ontvangsten

116.173 115.998

52.714

66.451 123.081

54.255

45.707

45.013

49.213

44.513

44.513

44.515

40.370

49.458

2.595.3042.844.3492.631.9893.374.8853.416.2983.185.0742.842.859 2.347.1162.453.7952.230.6282.621.2411.753.096 1.837.764 1.573.754

554.209

14.592

3.420

11.542

‒ 370

539.617

50

539.567

290.705

5.194

5.194

2033

2.580.7322.718.6682.578.4853.392.8913.365.1383.180.8682.754.3012.242.914 1.961.2691.789.7392.404.7031.724.0061.805.734 1.543.007

557.151 552.050 558.634 554.234 554.234 554.234 554.209

14.673

3.432

11.611

‒ 370

1.741

‒ 7.500

9.241

2032

Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2021
Hoofdwegennet

647.934 641.924 616.891 622.043

61.004

8.120

1.200

3.628

12.450

‒ 2.144

‒ 411

‒ 370

38.531

6.336

9.209

‒ 2.873

2031

2.762.695 3.111.954 2.827.0923.506.4153.475.2083.220.6112.439.7582.395.8441.964.9461.812.053 2.224.1101.479.8131.485.280 1.426.757

678.149 691.595

44.477

20.912

310

4.156

12.967

683

‒ 529

‒ 913

‒ 6.339

‒ 2.235

‒ 370

3.696

12.023

116

9.335

9.335

2030

597.613 515.662 506.581 501.489

10.700

10.700

2029

Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet
2020 Hoofdwegennet

1.051.782

50

633.672 626.413 586.930 576.504 550.308 544.478 542.478

‒ 107

9.503

9.503

2028

Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2020
Hoofdwegennet

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
12.06 Netwerkgebonden kosten HWN

Mutaties Miljoenennota 2021

RWS Service Level Agreement (SLA)

1.810

53.136

Prijsbijstelling 2020

Regeerakkoord verlichting aan

178.010

Loonbijstelling 2020

1.024

‒ 9.489

HXII: Programma Open Overheid

Klimaatbestendige netwerken

‒ 6.339

HXII: Bijdrage RWS ten behoeve van OBS
‒ 529

‒ 3.236

HXII: Bijdrage RWS ten behoeve van het beheer
SAP systeem

HXII: Maatwerk KNMI-RWS

‒ 5.550

HXII: Bedrijfsgeneeskundige zorg

3.696

540.082

HXII: Arbeidsbeperkten RWS

242.834

Extrapolatie 2034

116

Capaciteit RWS

BZK: Betonakkoord

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 12.06 Netwerkgebonden
kosten HWN

10.268

11.313

11.313

2027

457.786 708.646 586.776 596.771 628.603 635.173 524.265

8.442

12.515

2024

623.404 626.520 586.880 576.454 550.258 544.428 542.428

Mutaties Voorjaarsnota 2020

10.761

1.879

8.442

2023

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 12.06
Netwerkgebonden kosten HWN

402.469

Mutaties Miljoenennota 2021

8.787

2022

620.196 476.835

‒ 7.500

ViA15 Ressen-Oudbroeken

313
11.566

2021

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS

‒ 2.560
145.742

Prijsbijstelling 2020

‒ 10.000 ‒ 10.000

Inpassing DBFM contract BAHO

Saldo mee- en tegenvallers Hoofdwegennet

Totaal
mutatie 2020

12 Hoofdwegennet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

90

2.192

49.457

68.493

113.989

137.433

112.630 143.989

Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting
2021 Hoofdwegennet

116.173 115.998

Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire
wet 2020 Hoofdwegennet

137.433

‒ 6.556

Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting
2020 Hoofdwegennet

1.359

144

‒ 6.700

113.989

13.577

Mutaties Miljoenennota 2021

302

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
12.09 Ontvangsten

12.798

Prijsbijstelling 2020

1.057

2022

2023

553

1.625

‒ 20.400 ‒ 23.770

54

51.663 121.025

‒ 2.056

2024

39.971

38.877

52.714

39.971

98.880

31.870

98.880

51.663 121.025

66.451 123.081

31.870

1.094 ‒ 19.793 ‒ 22.145

13

1.081

38.877

27.991 ‒ 13.837 ‒ 14.788

2021

112.630 143.989

‒ 3.543

Totaal
mutatie 2020

Gewijzigde bestuursovereenkomst N65 VughtHaaren
‒ 50.870

Bijdragen derden Hoofdwegennet

Extrapolatie 2034

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 12.09 Ontvangsten

Mutaties Voorjaarsnota 2020

12 Hoofdwegennet

56.008

53.728

54.255

56.008

2.280

2.280

53.728

‒ 527

2025

48.899

48.147

45.707

48.899

752

752

48.147

2.440

2026

45.252

44.513

45.013

45.252

739

739

44.513

‒ 500

2027

55.452

54.713

49.213

55.452

739

739

54.713

5.500

2028

45.252

44.513

44.513

45.252

739

739

44.513

2029

45.252

44.513

44.513

45.252

739

739

44.513

2030

45.254

44.515

44.515

45.254

739

739

44.515

2031

45.252

44.513

40.370

45.252

739

739

44.513

4.143

2032

115.003

113.128

49.458

115.003

1.875

1.875

113.128

63.670

2033

A4 Haaglanden-N14 : ophoging na OTB
Dit betreft de ophoging van het projectbudget vanwege het Ontwerp-Trace­
besluit op 30 maart 2020 met € 55 miljoen (prijspeil 2019). De dekking wordt
gevonden in de meekoppelkansen in het Beheer en Onderhoud budget
(€ 12.5 miljoen) en de gereserveerde Vervanging en Renovatie
(€ 42.5 miljoen). De prijsbijstelling 2020 is tevens ook in de mutatie
meegenomen (€ 0,911 miljoen).
A4 Haaglanden - N14: spoorviaduct bij Leidschendam
Dit betreft het toevoegen van budget voor het Spoorviaduct Leidschendam
van € 65 miljoen aan het project A4 Haaglanden-N14. De dekking vindt
plaats uit de investeringsruimte van Hoofdwegennet.
Capaciteit RWS
Jaarlijks herijkt RWS de capaciteitsbehoefte aan de hand van de meerjarige
productieopgave. Hieruit volgt dit jaar een toenemende capaciteitsbehoefte
als gevolg van een groei van de productieopgave, met name voor instand­
houding van de infrastructuur. Daarom wordt de capaciteit van RWS verder
opgebouwd. De middelen hiervoor worden vanuit de investeringsruimte
Wegen en Vaarwegen toegevoegd aan de budgetten voor netwerkge­
bonden kosten (12.06 en 15.06; totaal € 351,7 miljoen).
Extrapolatie 2034
Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de
verlenging tot en met 2034 bij voorrang ingezet voor het dekken van de
doorlopende verplichtingen, zoals de agentschapsbijdrage aan Rijkswater­
staat en de DBFM contracten. De resterende ruimte wordt toegevoegd aan
het artikelonderdeel 20.04 generieke investeringsruimte.
Extra werkzaamheden instandhouding
Op de artikelonderdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02 en
15.02) en beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02) ligt
de budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren 2022 t/
m 2025. Uit de uitvoeringstoets door ProRail en RWS blijkt dat extra
werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom wordt – naast de overboeking van
de reserveringen lange termijn instandhouding – aanvullend budget
toegevoegd aan de artikelonderdelen voor instandhouding. Na afronding
van de lopende validaties op de budgetbehoefte voor instandhouding zullen
deze middelen in het gewenste ritme worden gezet en waar nodig
aanvullende maatregelen worden genomen.
Gewijzigde bestuursovereenkomst N65 Vught-Haaren
Dit betreft de wijzigingen die voortvloeien uit de gewijzigde bestuursover­
eenkomst voor de aanpassingen aan de N65 Vught-Haaren met de
betrokken partijen in Noord-Brabant. Hierbij is afgesproken dat de provincie
Noord-Brabant de opdrachtgever wordt van de werkzaamheden. De rijks­
bijdrage en de in 2017 reeds ontvangen bijdrage van de gemeente 's-Herto­
genbosch (in totaal: € 93,3 miljoen) worden via een specifieke uitkering aan
de provincie overgemaakt. Vanwege de gewijzigde afspraken worden de
geraamde ontvangsten van de andere regionale partijen teruggedraaid.
HXII: Bedrijfsgeneeskundige zorg
RWS voert de bedrijfsgeneeskundige zorg binnen IenW uit. In voorgaande
jaren heeft RWS hiervoor via de begroting meerjarige bijdragen vanuit IenW
ontvangen. Er is afgesproken dat vanaf 2020 RWS de kosten voor de
bedrijfsgeneeskundige zorg middels facturatie per kwartaal bij IenW in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

91

rekening brengt. Dit betekent dat de eerder in de begroting verwerkte
meerjarige bijdragen van IenW aan RWS van in totaal € 0,42 miljoen per jaar
worden teruggedraaid.
HXII: Bijdrage RWS ten behoeve van OBS
Dit betreft het aandeel van RWS Opvolging Bedrijfsvoeringssysteem SAP
(OBS).
HXII: Programma Open Overheid
Dit betreft een overboeking naar HXII ten behoeve van het programma Open
Overheid.
HXII: SPUK Snelfietsroutes
Dit betreft de overboeking van de middelen voor de subsidieregeling
snelfietsroutes naar HXII voor 2020 en 2021 van € 22,3 miljoen.
Innovatieregeling bouw GWW
Dit betreft het toevoegen van middelen ten behoeve van het bestedingsplan
Innovatieregeling bouw GWW.
Inpassing DBFM contract BAHO
Dit betreft een overboeking van het tijdelijke budget (€ 10 miljoen) op 12.04
naar 12.03, omdat de inpassing van het DBFM contract is verwerkt 1e
suppletoire begroting.
Kasschuiven 2020 Hoofdwegennet
Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn
budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegpro­
gramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven doen zich voor op
artikelonderdeel 20.05 Modaliteitspecifieke investeringsruimte Hoofdwe­
gennet als gevolg van onttrekkingen uit de investeringsruimte. De investe­
ringsruimte wordt grotendeels achterin de planhorizon van het
Infrastructuurfonds geraamd.
Loonbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende loonbijstelling tranche 2020 die vanuit de
begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.
Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) HWN
Ten behoeve van het programma MJGP in verband met een eenmalige
verlaging van de budgetspanning draagt hoofdwegennet voor 50% bij
(€ 81 miljoen).
Nalevingskosten SWUNG
Voor de kosten van de naleving SWUNG was binnen Planuitwerking en
Verkenning budget gereserveerd. Deze middelen zijn in de begroting 2018
grotendeels toegevoegd aan Beheer en Onderhoud. Er resteert echter nog
een budget van € 23,5 miljoen. Deze kan definitief worden toegevoegd aan
Beheer en Onderhoud mede naar aanleiding van de actualisatie van de
kosten van de naleving.
Opdrachtbrief A2 Deil-Vught
Ten behoeve van het pakket kleinschalige benuttingsmaatregelen
programma A2 Deil-Vught wordt € 6,9 miljoen vanuit de investeringsruimte
hoofdwegennet overgeheveld naar artikel 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

92

Overboeking reservering lange termijn instandhouding HWN
Op de artikelonderdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02 en
15.02) en beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02) ligt
de budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren 2022 t/
m 2025. Daarom zijn afgelopen jaren reserveringen getroffen op artikelon­
derdeel 20.05. Uit een uitvoeringstoets door ProRail en RWS blijkt dat er in
de periode 2022-2025 extra werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom worden
de reserveringen nu ingezet en toegevoegd aan de budgetten voor instand­
houding. Na afronding van de lopende validaties op de budgetbehoefte
voor instandhouding zullen de reserveringen in het gewenste ritme worden
gezet en waar nodig aanvullende maatregelen worden genomen.
Prijsbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2020 die vanuit de
begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.
RWS Service Level Agreement (SLA)
Periodiek worden prestatieafspraken gemaakt met Rijkswaterstaat over
beheer en onderhoud van het hoofdwegen- en Hoofdvaarwegennet,
zogenoemde Service Level Agreement (SLA). Er is sprake van diverse
endogene en exogene ontwikkelingen waardoor hogere kosten worden
gemaakt, zoals voor het opruimen van olie na schadevaring in de haven van
Rotterdam, maatregelen in verband met spookrijders, brexit (truckpar­
kings), cybersecurity en andere ICT-ontwikkelingen. Hiervoor worden ten
laste van de investeringsruimte middelen toegevoegd aan de beheer- en
onderhoudbudgetten van hoofdwegen- en hoofdvaarwegennet.
Saldo mee- en tegenvallers Hoofdwegennet
Dit betreft de verwerking van het saldo mee- en tegenvallers binnen het
hoofdwegennet (€ 91,3 miljoen).
Versnelling beheer en onderhoud RWS
Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW. Deze
mutatie betreft het beheer en onderhoud uitgevoerd door RWS op het
hoofdwegennet.
Versnelling Smart Mobility
Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW. Deze
mutatie betreft een versnelling op het programma Smart Mobility. Binnen
verschillende programma's is er budget gereserveerd voor korte termijn­
maatregelen op het gebied van Smart Mobility. Deze maatregelen kunnen
versneld ingevoerd worden.
Via15 Ressen-Oudbroeken
De meevaller op de A12 Ede-Grijsoord wordt overgeboekt naar het project
Via15 Ressen-Oudbroeken (€ 7,5 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

93

13.500

‒
590.700

40.500

1.844.090

340.000

156.406

2024

2025

2026

2027

45.919 ‒ 60.480

63.880 105.903

19.528

38.549

61.363

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

26.449

1.000

27.732

1.000

28.391

1.000

27.191

1.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

HXII: Bijdrage fietsparkeren aan
fietsbeleid

Kasschuiven 2020 Aanleg

0

‒ 79

‒ 2.250

Extrapolatie 2034

HXII: Subsidie Milieu Centraal
bijdrage Spoor

‒
160.317

‒ 2.275 ‒ 97.886

3.000

3.000

1.000

1.000

1.000

20.682

20.783

19.674

33.978 110.414

‒
‒
‒ 39.325 ‒ 21.175 146.805 249.260

21.140

200.000 200.000 200.000 380.000

1.000

46.536 256.884 383.797 ‒ 11.609 ‒ 12.809 141.815 159.507

39.325 270.435 396.065

23.911

500

‒
117.867

‒
111.573 ‒ 46.508
40.003

31.218

‒ 16

‒ 750

60.751 ‒ 69.841

‒ 63

0

‒ 4.378

‒ 750

39.006

‒ 750

39.893

11.000

20.000

27.614 ‒ 20.000

14.600

0

35.000

0

25.000

97.286

83.939 120.482 ‒ 62.914

264.678 451.417 511.367 398.896 299.208 245.648 211.700 184.509 160.200

19.590

166.876

2029

2030

2031

2032

2033

‒
59.129 109.129 ‒ 32.750
51.263

3.000

3.000

104.000

3.000

3.000

40.000 176.000

3.000

1.844.090

20.000

2034

61.560

21.560

80.000

1.000

101.399

21.399

16.000

1.000

‒
249.260

22.507

1.000

23.591

1.000

22.162 ‒ 90.753 1.847.681

22.162

1.000

31.177

7.130

6.129

0

11.000

8.000

17.276

‒
‒ 2.904 ‒ 50.000 ‒ 94.321 106.346

25.000

80.129 172.903 130.913 205.437 105.098

‒ 3.010 141.726 123.783 199.308 105.098

83.139

180.526

‒
160.317

1.510.448 1.497.541 1.507.4301.714.909 1.357.7111.275.8401.460.5331.520.790 1.327.9211.352.0071.464.0831.494.2421.532.3751.696.467 1.847.681

24.831

24.831

3.000

147.783 333.550 399.794 352.388 339.211 276.866 295.639 304.991

Beschikbaarheidsvergoeding OV

2028

‒ 18.700 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000

1.500

Afrekening voorschotten ProRail 2019

19.590

2023

1.485.6171.451.0051.250.546 1.331.1121.369.3201.288.6491.318.718 1.361.2831.293.943 1.241.5931.402.5231.392.843 1.510.213 1.787.220

13.392

‒
386.790 116.895

3.075.393

0

352.003

2022

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 13.03 Aanleg

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 13.03 Aanleg

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 13.02 Beheer
onderhoud en vervanging

Mutaties Miljoenennota 2021

Versnelling beheer, onderhoud en
vervanging ProRail

Prijsbijstelling 2020

2021

1.472.2251.405.086 1.311.026 1.267.2321.263.4171.269.1211.280.1691.299.9201.296.2181.339.4791.343.394 1.501.9721.542.9631.735.957

Totaal
mutatie 2020

Overboeking reservering lange
termijn instandhouding Spoorwegen 1.076.000

Omvorming ProRail: structurele
vennootschapsbelasting (vpb)

Omvorming ProRail: structurele btw

Omvorming ProRail: structurele
energiebelasting

Extrapolatie 2034

Extra werkzaamheden
instandhouding Spoorwegen

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 13.02 Beheer
onderhoud en vervanging

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 13.02 Beheer
onderhoud en vervanging

13 Spoorwegen

Tabel 68 Artikel 13 Spoorwegen (bedragen x € 1.000)

Artikel 13

94

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

95

54.242

5.986

‒ 2.852

‒ 2.843

‒ 2.009

‒ 3.187

‒ 2.976

818

2.853

‒ 9.990

9.990

‒ 9.990

9.990

‒ 9.990

9.990

‒ 9.990

9.990

‒ 9.990

9.990

1.409

2033

‒ 9.990

9.990

89.484

89.484

3.774

85.710

‒ 9.990

9.990

42.301

42.301

‒ 84

42.385

‒ 9.990

9.990

91.503 165.158

‒ 9.990

9.990

161

1.831.7321.949.426 1.817.164 1.851.9191.879.998 1.737.154 1.787.3021.842.5831.548.219 1.411.043 1.664.9101.566.0571.715.6501.892.318

‒ 9.990

9.990

5.766

31.000

2032

1.911.9322.034.0702.002.059 1.847.380 1.746.0911.699.585 1.677.780 1.669.9101.620.545 1.517.9291.470.271 1.561.4771.559.082 1.745.947

‒ 9.990

9.990

89.321

89.321

4.000

85.321

2.590

2031

‒
23.994 ‒ 39.410 ‒ 40.279 104.937

1.898

2030

Totaal Uitgaven stand eerste
suppletoire wet 2020 Spoorwegen

‒ 9.990

9.990

69.241

8.241

50.000

2029

127.575 149.370 196.897

30.289

5.289

2028

Totaal Uitgaven stand
ontwerpbegroting 2020 Spoorwegen

9.990 7.147.000

7.147.000

1.975.000

‒ 9.990

9.990

Mutaties Miljoenennota 2021

9.990

9.990

714.000

7.147.000

39.685

4.685

2027

188.342 164.871 166.824 168.419 171.467 171.639 172.945 176.309 156.990

4.458.000

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 13.07 Rente en
aflossing

4.131

4.131

2026

188.342 164.871 166.824 168.419 171.467 171.639 172.945 176.309 156.990

‒ 2.706

714.000

1.975.000

‒
129.870

45.991

3.777

2025

411.742 322.857 299.770 344.676

72.531

6.638

15.000

2024

167.577 169.676 171.262 173.476 174.826 175.921 175.491 154.137

Omvorming ProRail: incidentele vpb 4.458.000

Omvorming ProRail: incidentele
omzetbelasting en herzieningsbtw

Omvorming ProRail: incidentele
dividend

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 13.07 Rente en
aflossing

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 13.07 Rente en
aflossing

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 13.04 Geïntegreerde
contractvormen/PPS

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 13.04 Geïntegreerde
contractvormen/PPS

23.303

165.039

Mutaties Voorjaarsnota 2020

18.091

‒ 4.510

‒ 1.376

1.994

10.000

2023

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 13.04 Geïntegreerde
contractvormen/PPS

85.897 ‒ 70.923

‒ 2.000

1.684

2022

233.680 262.627 395.284 406.630

186.151

Mutaties Miljoenennota 2021

‒ 1.000

640

5.979

2021

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 13.03 Aanleg

‒ 4.376

Vleuten-Gelderalsen en
Ontsnippering

5.979
54.728

Prijsbijstelling 2020

PF: Maaslijn

81.000
25.000

Overwegenaanpak

Totaal
mutatie 2020

Meerjarenprogramma
Geluidsanering (MJPG) Spoorwegen

13 Spoorwegen

20.209

20.209

2034

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

96

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

‒ 1.500

327.223 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399

3.385

3.385

3.385

3.385

3.385

3.385

217.430

327.223 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399

248.098 198.538 208.458 213.339 216.430 329.108 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784

3.385

3.385

228.508 198.538 208.458 213.339 216.430 325.723 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399

3.385

3.385

Totaal Ontvangsten stand
ontwerpbegroting 2021 Spoorwegen

3.385

3.385

181.758 195.878 208.458 213.339

3.385

3.385

Totaal Ontvangsten stand eerste
suppletoire wet 2020 Spoorwegen

3.385

3.385

Totaal Ontvangsten stand
ontwerpbegroting 2020 Spoorwegen

3.385

3.385

248.098 198.538 208.458 213.339 216.430 329.108 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784 203.784

19.590

19.590

228.508 198.538 208.458 213.339 216.430 325.723 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399 200.399

‒ 1.000

217.430

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 13.09 Ontvangsten

253.839

30.465

Prijsbijstelling 2020

Mutaties Miljoenennota 2021

203.784

19.590

Extrapolatie 2034

Afrekening voorschotten ProRail 2019

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 13.09 Ontvangsten

46.750

2.660

181.758 195.878 208.458 213.339

Mutaties Voorjaarsnota 2020

46.910

2021

2034

203.784

0

0

203.784

203.784

203.784

1.942.4609.072.0392.069.5382.289.9581.940.9201.770.3361.933.2482.041.7751.612.4861.590.6981.750.4641.628.046 1.697.5331.696.628 1.867.890

Totaal
mutatie 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 13.09 Ontvangsten

Totaal Uitgaven stand
ontwerpbegroting 2021 Spoorwegen

13 Spoorwegen

Afrekening voorschotten ProRail 2019
IenW beschikt de budgetten voor aanlegprojecten op basis van een subsi­
diebeschikking aan ProRail. Hierna wordt er per tertaal een voorschot
verstrekt aan ProRail op basis van de door ProRail ingeschatte uit te voeren
werkzaamheden in dat tertaal. Tevens wordt op basis van de werkelijke
uitgaven het voorschot van het tertaal ervoor afgerekend. Het voorschot
voor het derde tertaal 2019 was hoger dan de afrekening. Dit verschil wordt
als ontvangst geboekt in 2020.
Beschikbaarheidsvergoeding OV
De concessievergoeding komt jaarlijks binnen op artikel 13.09 en artikel
20.05. Met deze overboeking wordt de dekking voor beschikbaarheidsver­
goeding OV van € 167 miljoen overgeboekt naar artikel 13.03. Deze middelen
worden via een kasschuif binnen 13.03 in 2020 geplaatst. Hiermee is de
overboeking van de beschikbaarheidsvergoeding naar HXII (ISB-boeking)
gedekt met de binnengekomen concessievergoeding.
Extra werkzaamheden instandhouding Spoorwegen
Voor de extra werkzaamheden gerelateerd aan de instandhouding wordt
€ 340 miljoen vrijgemaakt uit de investeringsruimte spoor en overgeboekt
naar beheer, onderhoud en vervanging.
Extrapolatie 2034
Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de
verlenging tot en met 2034 bij voorrang ingezet voor het dekken van de
doorlopende verplichtingen, zoals de budgetten voor beheer, onderhoud en
vervanging en de concessie-ontvangsten. De resterende ruimte wordt
toegevoegd aan het artikelonderdeel 20.04 generieke investeringsruimte.
Kasschuiven 2020 Aanleg
Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn
budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegpro­
gramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuif doet zich voor op artike­
londerdeel 13.03 Aanleg als gevolg van vertragingen op het project
Rotterdamsebaan.
Meerjarenprogramma Geluidsanering
Dit betreft een overboeking uit de vrije investeringsruimte voor het Meerja­
renprogramma Geluidsanering (MJPG). Dit is gedaan om de budget­
spanning op het MJPG te verlagen.
Omvorming ProRail: incidentele dividend
De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele
fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar
kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale
effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor
de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties
mogelijk. De fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen
ingepast. Dit betreft de plafondcorrectie voor de incidentele dividendbe­
lasting in verband met de omvorming van ProRail tot zbo.
Omvorming ProRail: incidentele omzetbelasting en herzieningsbtw
De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele
fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar
kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale
effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor
de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

97

mogelijk. De fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen
ingepast. Dit betreft de plafondcorrectie voor de omzetbelasting en herzie­
ningsbtw in verband met de omvorming van ProRail tot zbo.
Omvorming ProRail: incidentele vpb
De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele
fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar
kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale
effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor
de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties
mogelijk. De fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen
ingepast. Dit betreft de plafondcorrectie voor de incidentele vpb in verband
met de omvorming van ProRail tot zbo.
Omvorming ProRail: structurele btw
De omvorming van ProRail tot zelfstandig bestuursorgaan (zbo) zal een
aantal incidentele en structurele fiscale gevolgen hebben die in deze
begroting zijn verwerkt. Overal waar kostenverhogingen of verlagingen als
gevolg van de genoemde fiscale effecten optreden, ontstaan even grote
verhogingen of verlagingen voor de belastingopbrengsten. Dat maakt
verrekening via plafondcorrecties mogelijk. De fiscale verrekeningen
worden op basis van ex ante ramingen ingepast. Dit betreft de plafondcor­
rectie voor structurele btw. Hieronder vallen de plafondcorrecties voor de
btw-vrijval op de apparaatsuitgaven van ProRail ende btw-compensatie
voor derdenwerken
Omvorming ProRail: structurele energiebelasting
De omvorming van ProRail tot zelfstandig bestuursorgaan (zbo) zal een
aantal incidentele en structurele fiscale gevolgen hebben die in deze
begroting zijn verwerkt. Overal waar kostenverhogingen of verlagingen als
gevolg van de genoemde fiscale effecten optreden, ontstaan even grote
verhogingen of verlagingen voor de belastingopbrengsten. Dat maakt
verrekening via plafondcorrecties mogelijk. De fiscale verrekeningen
worden op basis van ex ante ramingen ingepast. Dit betreft de plafondcor­
rectie voor structurele energiebelasting.
Omvorming ProRail: structurele vennootschapsbelasting (vpb)
De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele
fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar
kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale
effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor
de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties
mogelijk. De fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen
ingepast. Dit betreft de plafondcorrectie voor structurele vpb in verband met
de omvorming van ProRail tot zbo.
Overboekingen reserveringen lange termijn instandhouding
Naar aanleiding van het besluit van de bewindspersonen wordt
€ 1.416 miljoen euro uit de risicoreservering overgeboekt naar beheer en
onderhoud. Dit bedrag komt ten goede van beheer en onderhoud.
Overwegenaanpak
Vanuit de investeringsruimte Spoorwegen is € 25 miljoen overgeboekt naar
het programma Overwegenaanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

98

PF: Maaslijn
De subsidie Electrificatie Maaslijn is terugbetaald aan IenW uit het Provin­
ciefonds. Het ministerie wordt zelf opdrachtgever richting ProRail voor dit
onderdeel van het project Maaslijn.
Prijsbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2020 die vanuit de
begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.
Versnelling beheer, onderhoud en vervanging ProRail
Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW. Hier
betreft het de versnelling op het programma beheer, onderhoud en
vervanging voor ProRail.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

99

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2
30.516

181.250

Totaal Uitgaven stand
ontwerpbegroting 2020 Regionaal,
lokale infrastructuur

500

1

499

30.016

‒ 299

30.315

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 14.03 RSP-ZZL:
Pakket Bereikbaarheid

1.275

1

Technische mutatie

Mutaties Miljoenennota 2021

1.274

Prijsbijstelling 2020

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 14.03 RSP-ZZL:
Pakket Bereikbaarheid

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 14.03 RSP-ZZL:
Pakket Bereikbaarheid

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 14.02 Regionale
Mob. Fondsen

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 14.02 Regionale
Mob. Fondsen

Mutaties Voorjaarsnota 2020

‒ 1.182

73.296

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 14.01 Grote
regionaal/lokale projecten

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 14.02 Regionale
Mob. Fondsen

6.180 ‒ 43.879

Mutaties Miljoenennota 2021

1.131

6.180

0 ‒ 45.010

117.175

Prijsbijstelling 2020

Kasschuiven 2020 Regionale en lokale
infrastructuur

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 14.01 Grote
regionaal/lokale projecten

150.935
‒ 4.522 ‒ 33.760

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Totaal
mutatie 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 14.01 Grote
regionaal/lokale projecten

14 Regionaal, lokale infrastructuur

7.979

1

1

‒ 883

884

84.082

46.265

1.255

45.010

37.817

30.722

7.095

2021

90.406

47.476

775

775

46.701

46.701

42.531

435

435

42.096

‒ 1.609

43.705

2022

32.606

33.232

33.232

626

32.606

2023

33.126

34.351

34.351

1.225

33.126

2024

Tabel 69 Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur (bedragen x € 1.000)

40.336

40.962

40.962

626

40.336

2025

40.905

41.543

41.543

638

40.905

2026

17.179

16.729

2.540

2.540

14.189

‒ 2.990

17.179

2027

11.672

12.491

819

819

11.672

11.672

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

Artikel 14

100

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

101

Totaal Ontvangsten stand eerste
suppletoire wet 2020 Regionaal,
lokale infrastructuur

Totaal Ontvangsten stand
ontwerpbegroting 2020 Regionaal,
lokale infrastructuur

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 14.09 Ontvangsten

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 14.09 Ontvangsten

Mutaties Voorjaarsnota 2020

46

46

46

46

46

103.812

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 14.09 Ontvangsten

147.191

Totaal Uitgaven stand
ontwerpbegroting 2021 Regionaal,
lokale infrastructuur

Totaal
mutatie 2020

Totaal Uitgaven stand eerste
suppletoire wet 2020 Regionaal,
lokale infrastructuur

14 Regionaal, lokale infrastructuur

84.083

37.818

2021

90.007

88.797

2022

33.232

33.232

2023

34.351

34.351

2024

40.962

40.962

2025

41.543

41.543

2026

16.729

14.189

2027

12.491

11.672

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

Kasschuiven 2020 Regionale en lokale infrastructuur
Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn
budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegpro­
gramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven doen zich voor op
artikelonderdeel 14.01 Grote regionaal/lokale projecten. Dit betreft een
kasschuif van 2020 naar 2021, omdat het project Rotterdamsebaan
vertraging heeft opgelopen in de uitvoering en doorschuift naar 2021. Het
betreft hier het BTW deel.
Prijsbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2020 die vanuit de
begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

102

2.275

Mutaties Miljoenennota 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

9.993

163

163

9.830

9.332

152

152

9.180

350

8.830

2023

9.129

149

149

8.980

150

8.830

2024

8.976

146

146

8.830

8.830

2025

8.976

146

146

8.830

8.830

2026

8.976

146

146

8.830

8.830

2027

8.976

146

146

8.830

8.830

2028

8.976

146

146

8.830

8.830

2029

8.976

146

146

8.830

8.830

2030

8.976

146

146

8.830

8.830

2031

8.976

146

146

8.830

8.830

2032

8.976

146

146

8.830

8.830

2033

54.351 ‒ 16.683

20.432

40.826

82.769

79.588

24.346 ‒ 71.039 ‒ 63.607 ‒ 68.678

‒ 115 ‒ 28.084

2.440

32.737

23.000

299

5.138

27.617

23.000

374

5.563

‒ 1.320

28.850

23.000

449

6.061

‒ 660

307.175 219.733 220.938

171.166 325.818

37.841

23.000

225

6.216

1.000

3.300

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 15.03 Aanleg

12.539

‒ 618

6.723

6.434

2.000

6.400

‒ 20.000

4.278

6.423 ‒ 15.722

561

5.862

84.601 205.309

60.272

377.723 359.924 242.303

8.625

524

6.121

1.980

‒ 72.000

3.963

76.148

4.148

3.527

3.527

79.126 211.557 236.103

41.257

277.716 171.005 326.326 216.219

24.204 ‒ 68.037

4.204

20.000

72.000

3.747

3.747

25.827

25.909

237.973 229.702

6.125

3.845

2.280

397.253 365.788 309.954 335.513 365.518 369.098 353.501 258.025 253.512 239.042 250.178 212.692 231.848 225.955

‒ 821

409.792 403.629 342.691 363.130 394.368

414.326

10.501

171

171

10.330

1.000

8.830

2022

398.074 311.437 326.637 315.081 324.692 286.329 273.913 233.679 324.551 302.649 318.856 212.807 259.932 223.515

11.010

180

180

10.830

1.500

8.830

2021

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 15.02 Beheer
onderhoud en vervanging

Mutaties Miljoenennota 2021

0

‒ 618

Saldo mee- en tegenvallers
Hoofdvaarwegennet

Versnelling beheer en onderhoud
RWS

9.155

72.854

RWS Service Level Agreement (SLA)

Prijsbijstelling 2020

2.280
20.000

Maakbaarheid instandhouding

Kustwacht Luchtsurveillance

0

72.000

Overboeking reservering lange
termijn instandhouding

Kasschuiven Hoofdvaarwegennet

225.955

3.000

Defensie: SAR helikopter

Extrapolatie 2034

9.700

Contractverlening SAR helikopter

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 15.02 Beheer
onderhoud en vervanging

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 15.02 Beheer
onderhoud en vervanging
180.874

2.275

Prijsbijstelling 2020

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 15.01
Verkeersmanagement

8.830

Extrapolatie 2034

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 15.01
Verkeersmanagement

8.830
2.000

5.000

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Totaal
mutatie 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 15.01
Verkeersmanagement

15 Hoofdvaarwegennet

Tabel 70 Artikel 15 Hoofdvaarwegennet (bedragen x € 1.000)

229.702

229.702

3.747

225.955

8.976

8.976

146

8.830

2034

Artikel 15

103

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

104

‒ 500

‒ 8.001
261.408 ‒ 10.242

Mutaties Miljoenennota 2021

8.791

Oplossing budgetspanning
prijsbijstelling DBFM-contracten

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 15.06
Netwerkgebonden kosten HVWN

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 15.04 Geïntegreerde
contractvormen/PPS

28.647

19.856

Prijsbijstelling 2020

Mutaties Miljoenennota 2021

40.321

11.777

9.600

4.674

106

3.050

693

9.496

9.600

5.106

4.324

3.050

3.150

267.985

4.966

98.029

1.803

1.803

64.397

63.555

1.161

1.161

62.394

‒ 2.003

2029

2030

‒
77.203 ‒ 66.075 121.633

2028

3.882

8.641

3.050

211

2.131

8.641

3.050

100

53.707

979

979

52.728

‒ 209

52.937

207.832

29.739

6.832

8.641

3.050

24.028

‒ 2.250

3.007

8.641

3.050

11.580

10.183

3.424

8.641

3.050

‒ 4.932

12.449

682

8.641

3.050

76

53.830

981

981

52.849

4.133

48.716

54.857

997

997

53.860

2.755

51.105

53.529

975

975

52.554

3.609

48.945

62.323

9.767

8.791

976

52.556

3.613

48.943

53.455

974

974

52.481

4.561

47.920

57.435

1.040

1.040

56.395

8.652

47.743

197.106 265.761 219.487 180.357 155.665 126.919

29.595

‒ 5.751

75.000

3.923

8.641

3.050

11.216

227.591 209.467 236.166 189.748 156.329 145.482 114.470

‒ 2.523 ‒ 19.759 ‒ 12.361

9.600

2.063

8.641

3.050

2.234

2027

30.857 129.476

2026

87.534

1.589

1.589

85.945

21.271

64.674

98.393

52.571

372

8.641

3.050

40.508

45.822

4.565

2031

51.341

435

8.641

3.050

39.215

49.596

23.687

2033

47.954

874

874

47.080

47.080

41.136

766

766

40.370

‒ 463

40.833

92.937 100.937

47.114

372

8.641

3.050

35.051

45.823

19.996

2032

341.036 344.732 343.235 334.425 319.573 309.713 310.210 311.525 314.159 314.160 314.160 314.160 314.160 314.160

57.319

1.027

4.966

96.226

‒ 1.195 ‒ 26.565

56.292 263.019
1.027

2025

6.653 124.866

2024

‒ 6.346 ‒ 15.734 ‒ 28.111 ‒ 35.543 ‒ 26.283 ‒ 55.268

75.293 264.214 122.791
‒ 44.840 ‒ 19.001

Extrapolatie 2034

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 15.04 Geïntegreerde
contractvormen/PPS

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 15.04 Geïntegreerde
contractvormen/PPS

32.146

2023

214.655 296.156 331.684 249.356

28.800

Saldo mee- en tegenvallers
Hoofdvaarwegennet

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 15.03 Aanleg

75.000

Reservering voorzetting Topsector
Logistiek

3.633

Reservering
doelrealisatiemaatregelen Maasroute
fase 2

108.122

Overboeking reservering Kustwacht
SAR

984

40.904

42.700

Overboeking reservering Kustwacht
ETV

‒ 1.600

Prijsbijstelling 2020

7.372

‒ 1.600

15.013

2022

224.897 284.379 322.188 251.879

0 ‒ 12.759

‒ 500

‒ 31.389

Ontvangsten Nieuwe Sluis Terneuzen

Kustwacht Maritiem Operatie
Centrum

Kasschuiven Hoofdvaarwegennet

HXII: Digitale Transport Strategie

Extrapolatie 2034

2021

53.731 ‒ 41.439

190.970

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 15.03 Aanleg

Totaal
mutatie 2020

15 Hoofdvaarwegennet

41.069

41.069

748

40.321

28.000

28.000

368

8.641

3.050

47.330

‒ 31.389

2034

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

105

6.632

‒ 2.440

2023

22.536

262

1.794

8.057

12.423

29.059

187

1.757

7.828

19.287

43.117

112

1.700

7.433

33.872

317.133

43.409

37

1.656

7.185

34.531

307.273

‒ 2.440

2027

8.853

1.662

7.191

‒ 2.440

2029
‒ 2.440

2030
‒ 2.440

2031
‒ 2.440

2032
‒ 2.440

2033

8.983

1.668

7.315

8.984

1.668

7.316

8.984

1.668

7.316

8.984

1.668

7.316

8.984

1.668

7.316

8.984

1.668

7.316

311.719 311.720 311.720 311.720 311.720 311.720

‒ 2.440

2028

4.901

Saldo mee- en tegenvallers
Hoofdvaarwegennet

141.359

154.888

Totaal Ontvangsten stand
ontwerpbegroting 2020
Hoofdvaarwegennet

5.885

4.901

984

135.474

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 15.09 Ontvangsten

12.273

7.372

Mutaties Miljoenennota 2021

154.888
‒ 18.438 ‒ 19.414

Ontvangsten Nieuwe Sluis Terneuzen

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 15.09 Ontvangsten

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 15.09 Ontvangsten

89.065

90.877

693

693

90.184

1.119

89.065

20.711

23.860

3.150

3.150

20.710

‒1

20.711

240

2.404

2.234

2.234

170

‒ 70

240

9.186

9.131

211

211

8.920

‒ 266

9.186

3.404

3.698

100

100

3.598

194

3.404

1.091

1.091

1.091

1.047.7881.338.5321.145.7281.046.4171.025.286 988.3171.006.141 842.264 850.074 709.805 840.360 731.826 708.544 701.455

757.555 741.593 665.009 645.301 636.471

Totaal Uitgaven stand
ontwerpbegroting 2021
Hoofdvaarwegennet

947.517 960.127 818.242 782.946

1.027.2581.265.1981.078.993 990.951 971.950

Totaal Uitgaven stand eerste
suppletoire wet 2020
Hoofdvaarwegennet

317.969 320.702 320.704 320.704 320.704 320.704 320.704

8.884

1.675

7.209

307.770 309.085

‒ 2.440

2026

994.3991.255.031 1.108.668 942.466 926.970 738.189 849.367 663.251 775.609 885.116 925.692 641.728 655.829 613.247

18.579

2.615

1.820

8.030

775

5.339

‒ 2.440

2025

Totaal Uitgaven stand
ontwerpbegroting 2020
Hoofdvaarwegennet

17.026

3.419

1.804

7.939

729

‒ 911

610

3.436

‒ 2.440

2024

355.012 360.261 363.331 361.044 360.250 350.682 316.623

566.070

‒ 2.440

2022

337.986 341.682 340.795 331.985

‒ 3.050

2021

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 15.06
Netwerkgebonden kosten HVWN

Mutaties Miljoenennota 2021

RWS Service Level Agreement (SLA)

25.544

Prijsbijstelling 2020

1.504
112.083

Klimaatbestendige netwerken

Loonbijstelling 2020

‒ 911

311.720

610

108.888

HXII: Maatwerk KNMI-RWS

Extrapolatie 2034

EZK: Gevolgkosten Wind op Zee
beheer Rijkswaterstaat

Capaciteit RWS

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 15.06
Netwerkgebonden kosten HVWN

‒ 15.860

Mutaties Voorjaarsnota 2020

‒ 3.050

Totaal
mutatie 2020

15 Hoofdvaarwegennet

628.451

320.704

320.704

1.668

7.316

311.720

2034

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

106

Totaal Ontvangsten stand eerste
suppletoire wet 2020
Hoofdvaarwegennet

15 Hoofdvaarwegennet

135.474

Totaal
mutatie 2020

90.184

2021

20.710

2022

2023

170

8.920

2024

3.598

2025

1.091

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

Capaciteit RWS
Jaarlijks herijkt RWS de capaciteitsbehoefte aan de hand van de meerjarige
productieopgave. Hieruit volgt dit jaar een toenemende capaciteitsbehoefte
als gevolg van een groei van de productieopgave, met name voor instand­
houding van de infrastructuur. Daarom wordt de capaciteit van RWS verder
opgebouwd. De middelen hiervoor worden vanuit de investeringsruimte
Hoofdwegennet en Hoofdvaarwegennet toegevoegd aan de budgetten voor
netwerkgebonden kosten (12.06 en 15.06; totaal € 351,7 miljoen).
Contractverlenging SAR helikopter
Rijkswaterstaat (RWS) beheert het contract van de SAR-helikopter. Hoewel
het nieuwe aanbestedingstraject gestart is door het Ministerie van Defensie
zit er een periode tussen afloop van het huidige contract en ingangsdatum
van het nieuwe contract. Om die periode te overbruggen wordt het huidige
contact verlengd. Hiervoor wordt in totaal € 9,7 miljoen overgeheveld van
de reservering Kustwacht SAR naar het Beheer en Onderhoud op artikel
15 Hoofdvaarwegennet.
Extrapolatie 2034
Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de
verlenging tot en met 2034 bij voorrang ingezet voor het dekken van de
doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de
instandhouding en vervanging van het huidige areaal. De resterende ruimte
wordt toegevoegd aan artikelonderdeel 20.04 generieke Investerings­
ruimte. Tot slot zijn de ontvangsten van derden verwerkt.
Extra werkzaamheden instandhouding
Op de artikelonderdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02 en
15.02) en beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02) ligt
de budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren 2022 t/
m 2025. Uit de uitvoeringstoets door ProRail en RWS blijkt dat extra
werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom wordt – naast de overboeking van
de reserveringen lange termijn instandhouding – aanvullend budget
toegevoegd aan de artikelonderdelen voor instandhouding. Na afronding
van de lopende validaties op de budgetbehoefte voor instandhouding zullen
deze middelen in het gewenste ritme worden gezet en waar nodig
aanvullende maatregelen worden genomen.
Kasschuiven Hoofdvaarwegennet
Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn
budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegpro­
gramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven doen zich voor op
artikelonderdeel 20.05 Modaliteitspecifieke investeringsruimte H als gevolg
van onttrekkingen uit de investeringsruimte. De investeringsruimte wordt
grotendeels achterin de planhorizon van het Infrastructuurfonds geraamd.
Klimaatbestendige netwerken
Voor de uitvoering van de opdracht Klimaatbestendige netwerken worden
programmamiddelen en apparaatsmiddelen in de jaren 2020 en 2021 aan
RWS ter beschikking gesteld. Deze middelen zijn nodig voor de uitvoering
van de stresstesten, de risicodialogen en een eerste versie van een uitvoe­
ringsagenda voor de netwerken Hoofdvaarwegennet, Hoofdwegennet en
Hoofdwatersysteem in 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

107

Loonbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende loonbijstelling tranche 2020 die vanuit de
begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.
Ontvangsten Nieuwe Sluis Terneuzen
Dit betreffen ontvangsten die worden gegenereerd tijdens het aanlegproject
Nieuwe Sluis Terneuzen. Deze worden aan het projectbudget toegevoegd.
Oplossing budgetspanning prijsbijstelling DBFM-contracten
De afgelopen jaren was de werkelijke toegekende prijsbijstelling op de
projecten 3e kolk Beatrixsluis, Capaciteitsuitbreiding Eefde en Keersluis
Limmel lager dan waarmee met de budgettaire inpassing van de DBFM
projecten rekening is gehouden. Hierdoor sloten de projectkosten tot einde
looptijd niet meer volledig aan bij het beschikbare budget. Deze spanning
is opgelost door een overboeking vanuit de Investeringsruimte Hoofdvaar­
wegennet. Concreet betekent dit een verhoging van het projectbudget van
€ 7,3 miljoen op het project 3e kolk Beatrixsluis, € 1,3 miljoen op Capaci­
teitsuitbreiding sluis Eefde en € 1 miljoen op Keersluis Limmel en een
verlaging van € 0,8 miljoen op Zeetoegang IJmond.
Overboeking reservering lange termijn instandhouding
Op de artikelonderdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02 en
15.02) en beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02) ligt
de budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren 2022 t/
m 2025. Daarom zijn afgelopen jaren reserveringen getroffen op artikelon­
derdeel 20.05. Uit een uitvoeringstoets door ProRail en RWS blijkt dat er in
de periode 2022-2025 extra werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom worden
de reserveringen nu ingezet en toegevoegd aan de budgetten voor instand­
houding. Na afronding van de lopende validaties op de budgetbehoefte
voor instandhouding zullen de reserveringen in het gewenste ritme worden
gezet en waar nodig aanvullende maatregelen worden genomen.
Overboeking reservering Kustwacht ETV
Dit betreft de overboeking van de reservering Kustwacht Emergency Towing
Vessel (ETV) van artikel 20.03 (Reserveringen) naar artikel 15.
Overboeking reservering Kustwacht SAR
Dit betreft de overboeking van de reservering Kustwacht Search and Rescuehelikopters (SAR) van artikel 20.03 (Reserveringen) naar artikel 15.
Prijsbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2020 die vanuit de
begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.
Reservering doelrealisatiemaatregelen Maasroute fase 2
Nauw verbonden aan het MIRT-project Maasroute fase 2 (mijlpaal december
2023) wordt een aantal maatregelen voor de veiligheid voorzien die niet in
de huidige scope zitten. Hiervoor wordt € 75 miljoen gereserveerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

108

Reservering voorzetting Topsector Logistiek
Voor de voortzetting van de bijdrage aan de Topsector Logistiek 2021 tot en
met 2023 wordt € 28,8 miljoen gereserveerd op artikel 15. Deze is afkomstig
uit de hiervoor bestemde reserveringen in de modaliteitspecifieke
investeringsruimte voor het Hoofdwegennet, Hoofdspoorweginfra­
structuur en het Hoofdvaarwegennet.
RWS Service Level Agreement (SLA)
Periodiek worden prestatieafspraken gemaakt met Rijkswaterstaat over
beheer en onderhoud van het hoofdwegen- en Hoofdvaarwegennet,
zogenoemde Service Level Agreement (SLA). Er is sprake van diverse
endogene en exogene ontwikkelingen waardoor hogere kosten worden
gemaakt, zoals voor het opruimen van olie na schadevaring in de haven van
Rotterdam, maatregelen in verband met spookrijders, brexit (truckpar­
kings), cybersecurity en andere ICT-ontwikkelingen. Hiervoor worden ten
laste van de investeringsruimte middelen toegevoegd aan de beheer- en
onderhoudbudgetten van hoofdwegen- en hoofdvaarwegennet.
Saldo mee- en tegenvallers Hoofdvaarwegennet
Dit betreft de verwerking van het saldo mee- en tegenvallers binnen het
realisatieprogramma van Hoofdvaarwegennet. Het saldo van € 8,6 miljoen
wordt toegevoegd aan de investeringsruimte van Hoofdvaarwegennet. Dit
betreft met name een vrijval resterend budget na afronding van het project
Meppel-Ramspol (€ 5,8 miljoen) en de vrijval van de garantie Twentekanalen
(€ 2 miljoen).
Versnelling beheer en onderhoud RWS
Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW. Deze
mutatie betreft de versnelling op het beheer en onderhoud uitgevoerd door
RWS op het Hoofdvaarwegennet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

109

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2
663

13

13

650

390

260

2023

663

13

13

650

390

260

2024

663

13

13

650

390

260

2025

663

13

13

650

390

260

2026

663

13

13

650

390

260

2027

52.886

663

13

13

650

663

13

13

650

390 ‒ 52.236

260

2028

10.000

Extrapolatie 2034

‒
‒ 7.823 ‒ 90.455 175.694 113.954

‒
62.762 129.783 ‒ 57.818

663

13

13

650

650

2030

663

13

13

650

650

82.490

2031

0

663

13

13

650

650

61.480 206.956

81.043 159.976

2029

663

13

13

650

650

137.904

44.435

2032

‒ 3.000

2.000

5.000

1.000

58.887 150.758 132.596 143.059 279.237 249.170 208.638 200.682 163.533 221.456 206.956 182.339

5.000 ‒ 10.000

12.505

0

60.467
12.505

Afrekening voorschotten ProRail 2019

Kasschuiven 2020 Megaprojecten
Verkeer en Vervoer

460

9

2022

155.813 133.793 158.581 223.051 318.753 165.283 186.408 338.421 258.500

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 17.07 ERTMS

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 17.07 ERTMS

10.749

0

9

451

‒ 695

1.146

3.116

3.116

1.405

1.711

2021

33.721 ‒ 95.346 ‒ 74.906

1.359

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 17.06 Project
Mainportontwikkeling Rotterdam

1.359

Prijsbijstelling 2020

10.749

3.890

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 17.06 Project
Mainportontwikkeling Rotterdam

6.859

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 17.06 Project
Mainportontwikkeling Rotterdam

4.420

4.420

4.420

5.484

1.405

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 17.03
Hogesnelheidstrein-Zuid

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 17.03
Hogesnelheidstrein-Zuid

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 17.03
Hogesnelheidstrein-Zuid

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 17.02 Betuweroute

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 17.02 Betuweroute

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 17.02 Betuweroute

Totaal
17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer mutatie 2020

Tabel 71 Artikel 17 Megaprojecten verkeer en vervoer (bedragen x € 1.000)

50.792

1.207

1.207

49.585

49.585

2033

10.000

2034

Artikel 17

110

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

111

198.811

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 17.10 Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer

1.000

2025

58.493

3.689

54.804
2.840

2.840

247.160 333.652 378.487

2027

2028

2029

1.463

89.682

1.463
63.255

1.031

1.031

62.224

62.224

60.344

984

984

59.360

59.360

5.415
5.415

17.491 332.030

286

286

17.205 326.615

45.425

17.205 281.190

407.654 310.094 188.099 302.430 224.497 245.978

25.576 172.575 281.065 174.189

2.815

2.815

88.219

88.219

305

5.127

564

564

2.110
2.110

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 17.09 Ontvangsten

46.141

67.006

67.006

2.173

822

822

1.351

52.745

‒ 8.310

8.310

217.839

35.500

35.500

2032

75.445

43.616

57.494

44.358

74.453

16.151

18.110

687.895

7.877

65.430

397.266 683.496 341.453 209.792 218.502

317.854 550.974 614.239 665.112 778.925 829.384 686.898 396.403 644.750 339.330 208.957 182.989

187.270 119.334

33.318

33.318

382.638 218.763 548.624 680.069 675.270 783.719 836.613

5.127

314.157

2.318

2.318

Totaal Uitgaven stand
ontwerpbegroting 2021
Megaprojecten Verkeer en Vervoer

2.305

117.224

451.893 491.004 662.253 824.370 898.016 563.856 436.991 700.471 553.088 608.211 241.820

5.324

2.000

227.628 263.745 352.359 413.137 522.467 418.250 178.430

‒ 2.178

2.324

3.000

177.866 153.952

Totaal Uitgaven stand eerste
suppletoire wet 2020 Megaprojecten
Verkeer en Vervoer

‒ 7.628

822

‒ 3.000

517.340 418.250

Totaal Uitgaven stand
ontwerpbegroting 2020
Megaprojecten Verkeer en Vervoer

20.571

1.372

‒ 9.000

2031

35.380 ‒ 65.655

81.844

202.882 140.578

62.653

Mutaties Miljoenennota 2021

95

2030

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 17.10 Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer

49.177

Prijsbijstelling 2020

7.000

13.476

0

182.311 148.206 229.806 258.421 350.054 410.819

Afrekening voorschotten ProRail 2019

13.476

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 17.10 Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer

Kasschuiven 2020 Megaprojecten
Verkeer en Vervoer

1.058

1.058

2026

‒
‒
‒ 28.422 ‒ 16.500 ‒ 98.954 103.846 120.066 ‒ 57.600 100.725 329.241 115.820 ‒ 46.631 ‒ 92.026

85.732

Mutaties Voorjaarsnota 2020

1.776

29.522 ‒ 81.618

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 17.08 ZuidasDok

21.231

Mutaties Miljoenennota 2021

932

28.590 ‒ 83.394

21.231

5.000

2024

107.194 169.760 222.572 171.349

56.210

Prijsbijstelling 2020

2.000

2023

147.758 134.596 148.059 280.237 250.228 208.638 200.682 163.533 221.456 206.956

‒ 3.000

2022

107.194 169.760 222.572 171.349

49.033

Kasschuiven 2020 Megaprojecten
Verkeer en Vervoer
0

146
‒ 9.854

2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 17.08 ZuidasDok

15.645 ‒ 29.780

85.990

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020
artikelonderdeel 17.08 ZuidasDok

18.388
78.855

60.092

Mutaties Miljoenennota 2021

883

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 17.07 ERTMS

37.587

Prijsbijstelling 2020

Totaal
17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer mutatie 2020

0

0

50.792

49.585

2033

10.000

10.000

10.000

2034

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

112

2021

547

60.930

46.141

34.402

Totaal Ontvangsten stand
ontwerpbegroting 2020
Megaprojecten Verkeer en Vervoer

Totaal Ontvangsten stand eerste
suppletoire wet 2020 Megaprojecten
Verkeer en Vervoer

26.528

Stand ontwerpbegroting 2021
artikelonderdeel 17.09 Ontvangsten

1.094
27.075

Mutaties Miljoenennota 2021

25.981

Prijsbijstelling 2019

34.402
25.981

Afrekening voorschotten ProRail 2019

64.192

75.445

64.739

547

547

64.192

144.930 ‒ 11.739 ‒ 11.253

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 17.09 Ontvangsten

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Totaal
17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer mutatie 2020

71.235

43.616

71.235

71.235

27.619

2022
130.570

2024

44.358

57.494 174.928

57.494

57.494 174.928

57.494 174.928

2023

83.439

74.453

83.439

83.439

8.986

2025

16.151

16.151

16.151

16.151

2026
747

18.857

18.110

18.857

18.857

2027

7.877

7.877

7.877

7.877

2028

65.430

65.430

65.430

65.430

2029

2030

2031

2032

2033

2034

Afrekening voorschotten ProRail
IenW beschikt de budgetten voor aanlegprojecten op basis van een subsi­
diebeschikking aan ProRail. Hierna wordt er per tertaal een voorschot
verstrekt aan ProRail op basis van de door ProRail ingeschatte uit te voeren
werkzaamheden in dat tertaal. Tevens wordt op basis van de werkelijke
uitgaven het voorschot van het tertaal ervoor afgerekend. Het voorschot
voor het derde tertaal 2019 was hoger dan de afrekening. Dit verschil wordt
als ontvangst geboekt in 2020.
Extrapolatie 2034
Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de
verlenging tot en met 2034 bij voorrang ingezet voor het dekken van de
doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de
instandhouding en vervanging van het huidige areaal. De resterende ruimte
wordt toegevoegd aan artikelonderdeel 20.04 generieke Investerings­
ruimte. Tot slot zijn de ontvangsten van derden verwerkt.
Kasschuiven 2020 Megaprojecten Verkeer en Vervoer
Om binnen een modaliteit tot een sluitende programmering te komen, zijn
budgettair neutrale kasschuiven over de diverse jaren via het aanlegpro­
gramma noodzakelijk. De omvangrijkste kasschuiven doen zich voor op
artikelonderdelen 17.07 ERTMS en 17.10 Programma Hoogfrequent Spoor­
vervoer. Deze kasschuiven zijn bedoeld om de middelen in de generieke
investeringsruimte in het juiste ritme te zetten. Daarnaast is er een kasschuif
doorgevoerd op 17.08 om de middelen voor het project ZuidasDok in de
juiste jaren te zetten aan de hand van de laatste ramingen.
Prijsbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2020 die vanuit de
begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

113

39.364

39.364

39.364

5.644

393.907

Mutaties Miljoenennota 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

Mutaties Voorjaarsnota 2020

25.945

5.644

Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2021
Overige uitgaven en ontvangsten

25.945

45.008

Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet
2020 Overige uitgaven en ontvangsten

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 18.09
Ontvangsten

2.287

Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2020
Overige uitgaven en ontvangsten

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
18.12 Nader toe te wijzen BenO en Vervanging 393.907

393.907

‒ 39.364 ‒ 39.364

Extrapolatie 2034

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 18.12 Nader toe te wijzen
BenO en Vervanging

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 18.12
Nader toe te wijzen BenO en Vervanging

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
18.08 Netwerkoverstijgende kosten

Mutaties Miljoenennota 2021

HXII: Overboeking afgeroomd eigen vermogen
RWS
‒ 39.364 ‒ 39.364

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 18.08 Netwerkoverstijgende
kosten

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 18.08
Netwerkoverstijgende kosten

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
18.06 Externe veiligheid

Mutaties Miljoenennota 2021

5.644

3.357

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 18.06 Externe veiligheid

2.287
3.357

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Totaal
mutatie 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 18.06
Externe veiligheid

18 Overige uitgaven en ontvangsten

2021

2022

2023

2024

Tabel 72 Artikel 18 Overige uitgaven en ontvangsten (bedragen x € 1.000)
2025

2026

2027

2028

2029

2031

2032

10.706 345.458 345.457

10.706 345.458 345.457

10.706 345.458 345.457

10.706 345.458 345.457

10.706 345.458 345.457

2030

393.907

393.907

393.907

393.907

393.907

2033

Artikel 18

114

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

115

Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire
wet 2020 Overige uitgaven en ontvangsten

Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting
2020 Overige uitgaven en ontvangsten

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten
rekeningen

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 18.10
Saldo van de afgesloten rekeningen

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
18.09 Ontvangsten

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 18.09 Ontvangsten

18 Overige uitgaven en ontvangsten

48.581

74.526

48.581

48.581

48.581

25.945

25.945

Totaal
mutatie 2020
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

Extrapolatie 2034
Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de
verlenging tot en met 2034 bij voorrang ingezet voor het dekken van de
doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die zijn benodigd voor de
instandhouding en vervanging van het huidige areaal. De resterende ruimte
wordt toegevoegd aan artikelonderdeel 20.04 generieke Investerings­
ruimte. Tot slot zijn de ontvangsten van derden verwerkt.
HXII: Overboeking afgeroomd eigen vermogen RWS
Dit betreft de overboeking van het afgeroomd eigen vermogen RWS naar
Hoofdstuk XII ten behoeve van diverse uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

116

610

23.785

HXII: Caribisch Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2
‒ 1.200

HXII: Topsector Logistiek

‒ 6.000

HXII: NSL Opdracht RIVM Bronbeleid PFAS

HXII: Subsidie elektrisch varen

HXII: SPUK Snelfietsroutes

HXII: Rijksbijdrage Wilhelminakanaal fase 1.5

HXII: Reservering BOA2021 VWH

2024

2025

2026

2027

‒ 95

‒ 913

‒ 500

17.541

‒ 6.339

‒ 2.235

‒ 600

‒ 370

‒ 66

3.696

‒ 1.000

610

116

‒ 2.000

‒ 1.440

‒ 4.750

‒ 95

‒ 5.440

‒ 5.440

‒ 22.287 ‒ 15.481

‒ 4.750

‒ 270

2028

2029

2030

2031

2032

2033

‒
9.495 125.597 210.989 180.395 232.910

‒ 9.466

‒ 6.806

‒ 270

‒ 2.000

82.020

‒ 400

‒ 2.144

5.886

‒ 590

‒ 370

‒ 66

2.000

‒ 66

‒ 400

‒ 2.144

323

‒ 370

‒ 66

‒ 2.144

3.000

‒ 370

‒ 66

‒ 1.500

‒ 370

‒ 1.500

‒ 370

‒ 370

‒ 370

‒ 370

449

‒ 370

‒ 57

‒ 370

1.257

‒ 370

96

‒ 2.000

90.159 118.598 123.679 120.784 118.927 118.927 118.927 118.927 118.927 118.927 118.927

‒ 400

‒ 2.144

35

‒ 411

‒ 370

‒ 66

1.000

118.927

‒ 370

333

5.516.5705.920.9845.891.7666.716.900 6.587.231 6.501.0886.700.7675.953.0855.646.5885.622.3265.966.6175.968.8556.025.396 5.741.173

‒
166.876

HXII: Overboeking afgeroomd eigen vermogen
RWS
‒ 39.364 ‒ 39.364

‒ 1.440

HXII: Maatwerk KNMI-RWS

HXII: Programma snelheidsaanpassing

2023

5.683.4465.920.9845.891.7666.716.900 6.587.231 6.501.0886.700.7675.953.0855.646.5885.622.3265.966.6175.968.8556.025.396 5.741.173

1.734.708 129.125

‒ 9.489

HXII: Programma Open Overheid

HXII: Loon- en prijsbijstelling 2020

‒ 500

HXII: Digitale Transport Strategie

0

‒ 6.339

HXII: Bijdrage RWS ten behoeve van OBS

HXII: Capaciteitsuitbreiding

‒ 3.236

HXII: Bijdrage RWS ten behoeve van het beheer
SAP systeem

‒ 600

HXII: Bijdrage Inspectieview ILT

‒ 396
‒ 5.550

HXII: Bedrijfsgeneeskundige zorg

3.696

HXII: Basisvisie Recreatie Toervaartnet 2020
‒ 2025

‒ 1.000

HXII: Arbeidsbeperkten RWS

HXII: BOA programma Rijkswegen

5.867.671

3.000

116

Defensie: SAR helikopter

EZK: Gevolgkosten Wind op Zee beheer
Rijkswaterstaat

2022

‒
‒
‒
‒
‒
119.615 363.548 545.773 525.607 192.423 253.625 194.461 1.018.901 288.503

2.078

Extrapolatie 2034

2021

6.046.9946.466.757 6.417.3736.909.3236.840.8566.306.6275.681.8665.664.582 5.637.093 5.747.9235.755.6285.788.4605.792.486 5.750.639

Totaal
mutatie 2020

Correctie extrapolatie

BZK: Betonakkoord

Stand Incidentene suppletoire begroting 2020
artikelonderdeel 19.09 Ten laste van begroting
IenW

Mutaties Incidentele suppletoire begroting
2020

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 19.09 Ten laste van begroting
IenW

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 19.09
Ten laste van begroting IenW

19 Bijdragen andere begrotingen Rijk

Tabel 73 Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk (bedragen x € 1.000)

Artikel 19

117

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

118

235
25.000

0
0

Versnelling Smart Mobility

Versnelling strategisch plan verkeersveiligheid

714.000

1.975.000

10.000

‒ 16

2021

3.000

2023

3.000

2024

3.000

2025

107.800

1.000

107.800

1.000

100.000

35.000

45.000

75.000

39.325 270.435 396.065

23.000

500

84.800

1.000

‒ 50.000 ‒ 50.000

107.800

1.000

3.000

2026

3.000

2027

3.000

2028

3.000

2029

3.000

2030

3.000

2031

3.000

2032

3.000

2033

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

‒
249.260

1.000

61.653 ‒ 187.370

5.683.4465.920.9845.891.7666.716.900 6.587.231 6.501.0886.700.7675.953.0855.646.5885.622.3265.966.6175.968.8556.025.396 5.741.173

61.814

6.046.9946.466.757 6.417.3736.909.3236.840.8566.306.6275.681.8665.664.582 5.637.093 5.747.9235.755.6285.788.4605.792.486 5.750.639

60.500

Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire
wet 2020 Bijdragen andere begrotingen Rijk

‒
‒
20.382 234.149 449.553

Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting
2020 Bijdragen andere begrotingen Rijk

20.732

‒ 17.000 ‒ 17.000 ‒ 17.000 ‒ 17.000 ‒ 18.000 ‒ 18.000 ‒ 17.000 ‒ 17.000

‒
‒
‒ 39.325 ‒ 21.175 146.805 249.260

‒
‒
0 ‒ 20.000 148.901 262.299

1.000

5.597.916
13.335.8536.370.804 7.371.7066.729.1306.614.7366.721.4995.973.4675.412.4395.172.773 6.027.1176.030.669 6.087.049 5.553.803

81.346 7.414.869 479.038 654.806 141.899 113.648

5.979

3.000

10.000

2022

‒ 18.700 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000 ‒ 44.000

1.500

4.458.000

5.000

‒ 300

235

‒ 63

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
19.09 Ten laste van begroting IenW

14.168.843

0

Versnelling beheer, onderhoud en vervanging
ProRail

Mutaties Miljoenennota 2021

0

5.979

13.500

‒
590.700

40.500

Versnelling beheer en onderhoud RWS

PF: Maaslijn

Omvorming ProRail: structurele
vennootschapsbelasting (vpb)

Omvorming ProRail: structurele btw

Omvorming ProRail: structurele
energiebelasting

714.000
4.458.000

Omvorming ProRail: incidentele vpb

1.975.000

Omvorming ProRail: incidentele
omzetbelasting en herzieningsbtw

Omvorming ProRail: incidentele dividend

Innovatieregeling bouw GWW

‒ 300

HXII: Verkeersbordendata en MaaS.

HXII: Vrachtwagenheffing

‒ 79

Totaal
mutatie 2020

HXII: Subsidie Milieu Centraal bijdrage Spoor

19 Bijdragen andere begrotingen Rijk

Correctie extrapolatie
Dit betreft een correctie op de extrapolatie van 2033.
HXII: Bedrijfsgeneeskundige zorg
RWS voert de bedrijfsgeneeskundige zorg binnen IenW uit. In voorgaande
jaren heeft RWS hiervoor via de begroting meerjarige bijdragen vanuit IenW
ontvangen. Er is afgesproken dat vanaf 2020 RWS de kosten voor de
bedrijfsgeneeskundige zorg middels facturatie per kwartaal bij IenW in
rekening brengt. Dit betekent dat de eerder in de begroting verwerkte
meerjarige bijdragen van IenW aan RWS in totaal € 0,42 miljoen per jaar
worden teruggedraaid.
HXII: Bijdrage RWS ten behoeve van OBS
Dit betreft het aandeel van RWS Opvolging Bedrijfsvoeringssysteem SAP
(OBS).
HXII: Caribisch Nederland
Dit betreft de terugboeking van de middelen voor BenO Caribisch Nederland
naar het Infrastructuurfonds. Het gaat onder andere om de onderhouds­
impuls infrastructuur op Bonaire 2020-2023 (€ 11 miljoen) en de bijbeho­
rende showcases (€ 3,5 miljoen). De governance moet eerst op orde worden
gebracht, zodat de middelen doelmatig en rechtmatig kunnen worden
ingezet. Daarnaast wordt de reservering op het Infrastructuurfonds
aangevuld met middelen waarvan nog niet zeker is wanneer deze tot
besteding komen (€ 7,5 miljoen).
HXII: Loon- en prijsbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranche 2020 die vanuit
de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.
HXII: Overboeking afgeroomd eigen vermogen RWS
Dit betreft de overboeking van het afgeroomd eigen vermogen RWS naar
Hoofdstuk XII ten behoeve van diverse uitgaven.
HXII: Programma Open Overheid
Dit betreft een overboeking naar HXII ten behoeve van het programma Open
Overheid.
HXII: SPUK Snelfietsroutes
Dit betreft de overboeking van de middelen voor de subsidieregeling
snelfietsroutes naar HXII voor 2020 en 2021 van € 22,3 miljoen.
HXII: Subsidie elektrisch varen
Voor het bekostigen van een rijksbijdrage aan het Modular Energy Concepts
(MEC) consortium wordt budget overgeboekt van de investeringsruimte
hoofvaarwegen naar HXII. Dit betreft een subsidie voor aanschaf van batte­
rijcontainers ten behoeve van stimulering elektrisch varen in de
binnenvaart.
Omvorming ProRail: incidentele dividend
De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele
fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar
kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale
effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor
de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

119

mogelijk. De fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen
ingepast. Dit betreft de plafondcorrectie voor de incidentele dividendbe­
lasting in verband met de omvorming van ProRail tot zbo.
Omvorming ProRail: incidentele omzetbelasting en herzieningsbtw
De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele
fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar
kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale
effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor
de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties
mogelijk. De fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen
ingepast. Dit betreft de plafondcorrectie voor de omzetbelasting en herzie­
ningsbtw in verband met de omvorming van ProRail tot zbo.
Omvorming ProRail: incidentele vpb
De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele
fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar
kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale
effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor
de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties
mogelijk. De fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen
ingepast. Dit betreft de plafondcorrectie voor de incidentele vpb in verband
met de omvorming van ProRail tot zbo.
Omvorming ProRail: structurele btw
De omvorming van ProRail tot zelfstandig bestuursorgaan (zbo) zal een
aantal incidentele en structurele fiscale gevolgen hebben die in deze
begroting zijn verwerkt. Overal waar kostenverhogingen of verlagingen als
gevolg van de genoemde fiscale effecten optreden, ontstaan even grote
verhogingen of verlagingen voor de belastingopbrengsten. Dat maakt
verrekening via plafondcorrecties mogelijk. De fiscale verrekeningen
worden op basis van ex ante ramingen ingepast. Dit betreft de plafondcor­
rectie voor structurele btw. Hieronder vallen de plafondcorrecties voor de
btw-vrijval op de apparaatsuitgaven van ProRail en de btw-compensatie
voor derdenwerken.
Omvorming ProRail: structurele energiebelasting
De omvorming van ProRail tot zelfstandig bestuursorgaan (zbo) zal een
aantal incidentele en structurele fiscale gevolgen hebben die in deze
begroting zijn verwerkt. Overal waar kostenverhogingen of verlagingen als
gevolg van de genoemde fiscale effecten optreden, ontstaan even grote
verhogingen of verlagingen voor de belastingopbrengsten. Dat maakt
verrekening via plafondcorrecties mogelijk. De fiscale verrekeningen
worden op basis van ex ante ramingen ingepast. Dit betreft de plafondcor­
rectie voor structurele energiebelasting.
Omvorming ProRail: structurele vennootschapsbelasting (vpb)
De omvorming van ProRail tot zbo zal een aantal incidentele en structurele
fiscale gevolgen hebben die in deze begroting zijn verwerkt. Overal waar
kostenverhogingen of verlagingen als gevolg van de genoemde fiscale
effecten optreden, ontstaan even grote verhogingen of verlagingen voor
de belastingopbrengsten. Dat maakt verrekening via plafondcorrecties
mogelijk. De fiscale verrekeningen worden op basis van ex ante ramingen
ingepast. Dit betreft de plafondcorrectie voor structurele vpb in verband met
de omvorming van ProRail tot zbo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

120

Versnelling beheer en onderhoud RWS
Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW. Deze
mutatie betreft het beheer en onderhoud uitgevoerd door RWS op het
Hoofdwegennet en het Hoofdvaarwegennet.
Versnelling beheer, onderhoud en vervanging ProRail
Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW. Hier
betreft het de versnelling op het programma beheer, onderhoud en
vervanging voor ProRail.
Versnelling Smart Mobility
Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW. Deze
mutatie betreft een versnelling op het programma Smart Mobility. Binnen
verschillende programma's is er budget gereserveerd voor korte termijn­
maatregelen op het gebied van Smart Mobility. Deze maatregelen kunnen
versneld ingevoerd worden.
Versnelling strategisch plan verkeersveiligheid
Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW. Deze
mutatie betreft de versnelling op het strategisch plan verkeersveiligheid. Er
is meer animo vanuit de regio om aanspraak te maken op de confinanciering
vanuit het Rijk voor plannen rond verkeersveiligheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

121

116.500

Extrapolatie 2034

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

Reservering Kustwacht SAR

8.765

27.500

Reservering Klimaatneutrale Netwerken HWN

530

‒ 106

3.930

Overboeking reservering Kustwacht SAR

Prijsbijstelling 2020

‒
108.122

2.500

7.500

‒ 3.050

2.500

6.945
‒ 5.000

‒ 42.700

Overboeking Klimaatneutrale en circulaire
infrastructuur

15.430
‒ 7.000

‒ 6.400

174

‒ 4.324

‒ 3.050

‒ 5.000

830

‒ 3.300

139.576 130.060 102.918

Overboeking reservering Kustwacht ETV

7.500

0

Klimaatneutrale infrastructuur

Kasschuiven 2020 Artikel 20

21.793

‒ 9.700

Contractverlenging SAR-Helikopter

HXII: Caribisch Nederland

33.050

Compenserende maatregelen Zeeland

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 20.03 Reserveringen

60.918

42.000

72.854

63.660

66.722

Mutaties Voorjaarsnota 2020

10.394

10.394

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 20.03
Reserveringen
66.400

1.695

‒ 5.010

323

585

‒ 908

2022

10.394

11.212

‒ 1.574

‒ 1.881

‒ 3.129

6.705

6.705

2021

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
20.02 Korte termijn mobiliteitsmaatregelen

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 20.02 Korte termijn
mobiliteitsmaatregelen

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 20.02
Korte termijn mobiliteitsmaatregelen

509.667

88.882

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
20.01 Verkenningen

69.000

Reservering A50 Bankhoef Paalgraven

0
19.882

Prijsbijstelling 2020

Kasschuiven 2020 Artikel 20

12.786
‒ 1.574

A2 Deil-Vught

‒ 6.907

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 20.01 Verkenningen

7.900
4.886

Mutaties Voorjaarsnota 2020

154.886

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 20.01
Verkenningen

Totaal
mutatie 2020

8.500

1.125

‒ 8.641

‒ 3.050

580

81.400

39.400

42.000

29.989

489

489

696

‒ 696

29.500

390

29.110

2023

2025

2026

2027

2028

2029

20.700

‒ 8.146

1.854

‒ 9.800

‒ 200

6.900

6.000

73.860

23.312

3.312

20.000

3.114

3.114
73.394

69.000

4.394
5.372

5.372

237.350 219.729 216.000 199.846

27.600

265

191

‒ 8.641

‒ 3.050

66.235

49.735

16.500

191

‒ 8.641

‒ 3.050

66.500

50.000

16.500

191

‒ 8.641

‒ 3.050

66.500

50.000

16.500

2030

2031

2032

40.100

33.000

191

‒ 8.641

‒ 3.050

191

‒ 8.641

‒ 3.050

11.300

27.500

191

‒ 8.641

‒ 3.050

17.000

191

‒ 8.641

‒ 3.050

191

‒ 8.641

‒ 3.050

191

‒ 8.641

‒ 3.050

19.000

66.500 156.600 219.500 116.500 116.500 116.500

50.000

16.500 116.500 186.500 116.500 116.500 116.500

76.574 183.576 260.662 222.843 289.394 205.218

‒ 8.976

1.024

‒ 9.600

‒ 400

85.550 191.722

14.550

71.000 171.022 209.750 212.829 210.000 125.986

2024

Tabel 74 Artikel 20 Verkenningen, reserveringen en investeringsruimte (bedragen x € 1.000)

20 Verkenningen, reserveringen en investe­
ringsruimte

191

‒ 8.641

‒ 3.050

1.700

116.500

116.500

2033

Artikel 20

122

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

123

2.078

‒ 2.361

‒
500.000

61.016

0

Beschikbaarheidsvergoeding OV

2022

62.934

22.934

5.000

55.000

2030

2031

33.000 ‒ 11.500 ‒ 11.500

2029
7.500

2032

‒ 449

449

‒
‒
200.000 150.000

96

8.449 ‒ 27.822

9.769 ‒ 27.918

‒ 2.577

1.257

‒ 10.000 ‒ 10.000

‒ 20.000
‒
340.000
202.784

Extra werkzaamheden instandhouding HWN

Extra werkzaamheden instandhouding
Spoorwegen

Extrapolatie 2034

‒ 11.300
89.423

‒
104.000 ‒ 40.000

2.577

‒ 19.000

‒ 8.000 ‒ 17.276

9.859

‒
73.679 194.246 ‒ 12.235 ‒ 77.654 ‒ 33.610 209.685

‒ 65.000

11.411

13.439

333

‒ 2.361

‒
176.000

‒ 1.700

68.173

‒
131.226

199.399

623.833 1.474.2961.420.996 1.366.150

‒ 48.323

40.708

449

‒ 89.423

‒ 57

23.928 290.048 325.799 836.468 910.235 261.631 121.935

16.976

‒
150.000

672.1561.465.8471.448.818 1.354.739

‒ 11.000 ‒ 14.600 ‒ 20.000 ‒ 35.000 ‒ 25.000 ‒ 11.000 ‒ 25.000

70.200

‒
2.200 291.935

106.700

‒ 9.800

2033

672.1561.665.8471.598.818 1.504.739

55.000 156.400 252.500 105.000 105.000 124.000

‒ 200

2028

‒ 20.000

92.000

2027

Extra werkzaamheden instandhouding HVWN ‒ 20.000

Dekking extra werkzaamheden en reservering
lange termijn instandhouding HVWN

2026

68.000 315.863 273.072 252.120 642.222 922.470 339.285 155.545 219.544

5.000

‒ 33.050

3.321

3.321

40.000

79.914

Compenserende maatregelen Zeeland

‒ 7.842

‒ 7.842

88.248

‒
351.722 ‒ 15.459 ‒ 32.374 ‒ 50.954 ‒ 67.913 ‒ 87.669 ‒ 97.353

‒ 588

3.716

3.716

148.006 232.979

2025

‒ 50.000 ‒ 50.000

2024

‒ 1.486 ‒ 61.235 ‒ 61.500 ‒ 11.500 ‒ 11.500

2023

Capaciteit RWS

‒ 588

‒
166.876

Bebording van 130 naar 100

‒ 65.000

A4 Haaglanden - N14: spoorviaduct bij
Leidschendam

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 20.05 Investeringsruimte
toebedeeld modaliteit

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 20.05
Investeringsruimte toebedeeld modaliteit
‒
447.115

1.340.795

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
20.04 Generieke investeringsruimte

39.633

0

1.393.445

Loon- en prijsbijstelling 2020

Kasschuiven 2020 artikel 20

Extrapolatie 2034

100.000

2021

8.430 102.919 ‒ 14.670

Totaal
mutatie 2020

Dekking extra werkzaamheden en reservering
lange termijn instandhouding HVWN
‒ 92.000

Correctie extrapolatie

BenO component DBFM A12 Ede-Grijsoord

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 20.04 Generieke
investeringsruimte

Mutaties Voorjaarsnota 2020

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 20.04
Generieke investeringsruimte

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
20.03 Reserveringen

Mutaties Miljoenennota 2021

Versnelling strategisch plan verkeersveiligheid

20 Verkenningen, reserveringen en investe­
ringsruimte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

124

‒ 1.200

HXII: Topsector Logistiek

‒ 400

‒ 2.000

2026

2027

101.190 105.737 ‒ 14.546

2025

115.117 106.715 109.710 121.009

96.606

2024

2029

2030

88.143 129.657

7.392

2031

57.170

2032

98.569 122.161 159.848

‒
‒
‒
247.768 159.728 168.449

‒ 396

2028

115.479

66.915

2033

‒
1.076.000

Overboeking reservering lange termijn
instandhouding Spoorwegen

‒ 27.500
‒ 8.765

Reservering Klimaatneutrale Netwerken HWN

Reservering Kustwacht SAR

‒ 28.800

‒ 75.000

Reservering doelrealisatiemaatregelen
Maasroute fase 2

Reservering voorzetting Topsector Logistiek

‒ 69.000

Reservering A50 Bankhoef Paalgraven

‒ 1.810

‒ 310

‒ 9.600

‒ 300

‒ 9.600

‒ 1.200

‒ 9.600

‒ 8.500

‒ 265

‒ 10.000 ‒ 15.000

‒ 75.000

‒ 69.000

‒ 25.000

Regeerakkoord verlichting aan

Overwegenaanpak

547

‒ 72.000

‒ 31.000

‒ 2.280

‒ 27.500

‒
107.414 ‒ 76.326 ‒ 51.987 ‒ 90.274 ‒ 45.905

‒
‒
‒
‒
200.000 200.000 200.000 380.000 ‒ 80.000 ‒ 16.000

Prijsbijstelling 2020

547

‒ 50.000

‒
‒
138.901 180.299

‒ 2.500

‒ 8.791

‒ 27.000 ‒ 27.000 ‒ 27.000

‒
1.196.080 ‒ 80.924 ‒ 88.443 ‒ 81.752 ‒ 90.590 ‒ 95.814 ‒ 84.466 ‒ 87.523 ‒ 98.959 ‒ 65.790

1.094

‒
319.200

Prijsbijstelling 2019

‒ 72.000

Overboeking reservering lange termijn
instandhouding HWN

‒ 2.500

Overboeking Klimaatneutrale en circulaire
infrastructuur

Overboeking reservering lange termijn
instandhouding HVWN

‒ 8.791

Oplossing budgetspanning prijsbijstelling
DBFM-contracten

Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG)
Spoorwegen
‒ 81.000

Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG)
HWN
‒ 81.000

‒ 2.280

110.653

92.566

‒ 400

2023

Luchtsurveillance Kustwacht

101.879 109.468 102.259

‒ 7.500

‒ 1.116

98.718 102.161

‒ 400

‒ 2.000

2022

Loonbijstelling 2020

1.706.779

1.600

‒ 1.412

89.892

‒ 5.440

‒ 4.750

‒ 95

‒ 2.000

‒ 1.000

‒ 600

2021

‒
290.093 ‒ 20.906 ‒ 20.901 ‒ 20.507 ‒ 20.062 ‒ 19.263 ‒ 18.860 ‒ 18.802 ‒ 18.665 ‒ 18.968 ‒ 18.858 ‒ 18.858 ‒ 18.858 ‒ 18.858 ‒ 18.858

Loon- en prijsbijstelling 2020

1.600

‒ 7.500

Klimaatneutrale infrastructuur

Kustwacht Maritiem Operatie Centrum

‒ 2.528

Klimaatbestendige netwerken

0

‒ 5.440

HXII: Subsidie elektrisch varen

Kasschuiven 2020 Artikel 20

‒ 4.750

HXII: Rijksbijdrage Wilhelminakanaal fase 1.5

‒ 95

HXII: NSL Opdracht RIVM Bronbeleid PFAS

HXII: Programma snelheidsaanpassing

‒ 1.000
‒ 6.000

HXII: BOA programma Rijkswegen

‒ 396
‒ 600

HXII: Bijdrage Inspectieview ILT

Totaal
mutatie 2020

HXII: Basisvisie Recreatie Toervaartnet 2020
‒ 2025

20 Verkenningen, reserveringen en investe­
ringsruimte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

125

2025

2026

6

2.873

32.358

44.738

73.547

22.193

1.096

50.193

‒
‒
‒
‒
‒
257.690 281.061 762.921 888.042 260.535 ‒ 71.742

2.250

‒ 7.900

2031
‒ 7.900

2033

289

204

‒ 9.570 ‒ 67.969

‒ 7.900

2032

30.000

17.500

17.500

Totaal Ontvangsten stand eerste suppletoire
wet 2020 Verkenningen, reserveringen en
investeringsruimte

Totaal Ontvangsten stand ontwerpbegroting
2020 Verkenningen, reserveringen en
investeringsruimte

17.500

17.500

0

17.500

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
20.09 Ontvangsten

Mutaties Miljoenennota 2021

Stand eerste suppletoire wet 2020
artikelonderdeel 20.09 Ontvangsten

‒ 30.000

30.000

Mutaties Voorjaarsnota 2020

30.000

30.000

30.000

30.000

98.642 109.952 131.574 283.781 348.020 322.581 519.341 479.911 729.9291.629.4891.545.285 1.473.054

Ontwerpbegroting 2020 artikelonderdeel 20.09
Ontvangsten

111.110 155.500 503.385 499.322 481.449 968.7221.234.956 1.127.941 1.937.8921.934.862 1.820.638

45.205

5.751
‒ 2.959

‒ 7.900

2030

159.218 134.674

52.394

49

21.277

80.255

‒ 7.900

2029

156.078 128.923 116.633 173.834 221.985 282.150 593.898 612.0281.209.0681.329.5811.050.2871.704.2821.575.177 1.539.412

0

2.692

‒ 3.321 ‒ 62.885 ‒ 70.200

1.376

‒1

66

‒ 7.900

2028

Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2021
Verkenningen, reserveringen en
investeringsruimte

73.105

7.842

2.000

7.509

‒ 7.900

2027

Totaal Uitgaven stand eerste suppletoire wet
2020 Verkenningen, reserveringen en
investeringsruimte

Totaal Uitgaven stand ontwerpbegroting 2020
Verkenningen, reserveringen en
investeringsruimte

Stand ontwerpbegroting 2021 artikelonderdeel
20.05 Investeringsruimte toebedeeld
modaliteit

74.622

‒ 3.716

‒
2.709.325

Mutaties Miljoenennota 2021

1.000

4.376

‒ 215

‒ 215

Vleuten-Geldermalsen en Ontsnippering

5

Tegenvaller kwaliteitsprogramma BBV

Technische mutatie

876

5.519

91.312

2024

13.520

2023

Saldo mee- en tegenvallers Hoofdwegennet

2022

Saldo mee- en tegenvallers
Hoofdvaarwegennet

2021

RWS Service Level Agreement (SLA)

Totaal
mutatie 2020
‒
431.016 ‒ 71.330 ‒ 47.766 ‒ 42.704 ‒ 59.104 ‒ 55.604 ‒ 51.604 ‒ 47.604

20 Verkenningen, reserveringen en investe­
ringsruimte

A2 Deil-Vught
Ten behoeve van het pakket kleinschalige benuttingsmaatregelen
programma A2 Deil-Vught wordt € 6,9 miljoen vanuit de investeringsruimte
Hoofdwegennet overgeheveld naar artikel 12.
A4 Haaglanden - N14: spoorviaduct bij Leidschendam
Dit betreft het toevoegen van budget voor het Spoorviaduct Leidschendam
van € 65 miljoen aan het project A4 Haaglanden-N14. De dekking vindt
plaats uit de investeringsruimte van Hoofdwegennet.
Beschikbaarheidsvergoeding OV
De concessievergoeding komt jaarlijks binnen op artikel 13.09 en artikel
20.05. Met deze overboeking wordt de dekking voor beschikbaarheidsver­
goeding OV van € 167 miljoen overgeboekt naar artikel 13.03. Deze middelen
worden via een kasschuif binnen 13.03 in 2020 geplaatst. Hiermee is de
overboeking van de beschikbaarheidsvergoeding naar HXII (ISB-boeking)
gedekt met de ontvangen concessievergoeding.
Capaciteit RWS
Jaarlijks herijkt RWS de capaciteitsbehoefte aan de hand van de meerjarige
productieopgave. Hieruit volgt dit jaar een toenemende capaciteitsbehoefte
als gevolg van een groei van de productieopgave, met name voor instand­
houding van de infrastructuur. Daarom wordt de capaciteit van RWS verder
opgebouwd. De middelen hiervoor worden vanuit de investeringsruimte
Hoofdwegennet en Hoofdvaarwegennet toegevoegd aan de budgetten voor
netwerkgebonden kosten (12.06 en 15.06; totaal € 351,7 miljoen).
Compenserende maatregelen Zeeland
Voor het afgelasten van de verhuizing van de marinierskazerne naar
Vlissingen, wordt Zeeland gecompenseerd met € 650 miljoen aan rijksin­
vesteringen in de provincie. Besloten is dat IenW ten behoeve van het
maatregelenpakket Zeeland € 33 miljoen reserveert.
Contractverlenging SAR-Helikopter
Rijkswaterstaat (RWS) beheert het contract van de SAR-helikopter. Hoewel
het nieuwe aanbestedingstraject gestart is door het Ministerie van Defensie
zit er een periode tussen afloop van het huidige contract en ingangsdatum
van het nieuwe contract. Om die periode te overbruggen wordt het huidige
contact verlengd. Hiervoor wordt in totaal € 9,7 miljoen overgeheveld van
de reservering Kustwacht SAR naar het Beheer en Onderhoud op artikel
15 Hoofdvaarwegennet.
Correctie extrapolatie
Dit betreft een correctie op de extrapolatie van het jaar 2034.
Dekking extra werkzaamheden en reservering lange termijn
instandhouding HVWN
Om de tegenvallers op het programma beheer en onderhoud, de extra
werkzaamheden voor instandhouding van het Hoofdvaarwegennet en de
capaciteit van RWS op artikel 15 Hoofdvaarwegennet te bekostigen, wordt
er € 92 miljoen toegevoegd vanuit de generieke investeringsruimte.
Extrapolatie 2034
Conform vigerende werkwijze worden middelen die vrijkomen door de
verlenging tot en met 2034 bij voorrang ingezet voor het dekken van de
doorlopende verplichtingen, zoals de uitgaven die nodig zijn voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

126

instandhouding en vervanging van het huidige areaal. De resterende ruimte
wordt toegevoegd aan artikelonderdeel 20.04 generieke Investerings­
ruimte. Tot slot zijn de ontvangsten van derden verwerkt.
Extra werkzaamheden instandhouding HVWN/HWN
Op de artikelonderdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02 en
15.02) en beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02) ligt
de budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren 2022 t/
m 2025. Uit de uitvoeringstoets door ProRail en RWS blijkt dat extra
werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom wordt – naast de overboeking van
de reserveringen lange termijn instandhouding – aanvullend budget
toegevoegd aan de artikelonderdelen voor instandhouding. Na afronding
van de lopende validaties op de budgetbehoefte voor instandhouding zullen
deze middelen in het gewenste ritme worden gezet en waar nodig
aanvullende maatregelen worden genomen.
HXII: Caribisch Nederland
Dit betreft de terugboeking van de middelen voor BenO Caribisch Nederland
naar het Infrastructuurfonds. Het gaat onder andere om de onderhouds­
impuls infrastructuur op Bonaire 2020-2023 (€ 11 miljoen) en de bijbeho­
rende showcases (€ 3,5 miljoen). De governance moet eerst op orde worden
gebracht, zodat de middelen doelmatig en rechtmatig kunnen worden
ingezet. Daarnaast wordt de reservering op het Infrastructuurfonds
aangevuld met middelen waarvan nog niet zeker is wanneer deze tot
besteding komen (€ 7,5 miljoen).
HXII: Loon- en prijsbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende loon- en prijsbijstelling tranche 2020 die vanuit
de begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.
HXII: NSL Opdracht RIVM Bronbeleid PFAS
Dit betreft een overboeking vanuit artikel 20 van het IF naar artikel 19 HXII
in het kader van opdrachtverlening aan het RIVM. De opdracht aan RIVM
wordt verantwoord op artikel 19. De opdracht wordt mede namens andere
directies en ministeries verstrekt en de andere partijen hevelen daarvoor
budget over. In dit geval gaat het om een de opdracht voor werkzaamheden
in het kader van het bronbeleid voor poly- en perfluoralkylstoffen PFAS.
HXII: Subsidie elektrisch varen
Voor het bekostigen van een rijksbijdrage aan het Modular Energy Concepts
(MEC) consortium wordt budget overgeboekt van de investeringsruimte
hoofvaarwegen naar HXII. Dit betreft een subsidie voor aanschaf van batte­
rijcontainers ten behoeve van stimulering elektrisch varen in de
binnenvaart.
Klimaatneutrale infrastructuur
Dit betreft de overboeking van het OVS deel ten behoeve van klimaatneu­
trale infraprojecten.
Loonbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende loonbijstelling tranche 2020 die vanuit de
begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

127

Loon- en prijsbijstelling 2020
Dit betreft de verwerking van de loon- en prijsbijstelling voor 2020 om het
IF op het actuele prijspeil te brengen.
Meerjarenprogramma Geluidsanering (MJPG) HWN/Spoorwegen
Bij Meerjarenprogramma Geluidsanering wordt in totaal € 162 miljoen
toegevoegd. De budgetspanning wordt verlaagd middels een toevoeging
vanuit de investeringsruimte hoofdwegennet (€ 81 miljoen) en vanuit de
investeringsruimte spoorwegen (€ 81 miljoen).
Ophoging BOV
Naar aanleiding van het besluit van de bewindspersonen wordt
€ 1.076 miljoen uit de risicoreservering spoor overgeboekt naar Beheer,
Onderhoud en Vervanging.
Oplossing budgetspanning prijsbijstelling DBFM-contracten
De afgelopen jaren was de werkelijke toegekende prijsbijstelling op de
projecten 3e kolk Beatrixsluis, Capaciteitsuitbreiding Eefde en Keersluis
Limmel lager dan waarmee met de budgettaire inpassing van de DBFM
projecten rekening is gehouden. Hierdoor sloten de projectkosten tot einde
looptijd niet meer volledig aan bij het beschikbare budget. Deze spanning
is opgelost door een overboeking vanuit de investeringsruimte Hoofdvaar­
wegennet. Concreet betekent dit een verhoging van het projectbudget van
€ 7,3 miljoen op het project 3e kolk Beatrixsluis, € 1,3 miljoen op Capaci­
teitsuitbreiding sluis Eefde en € 1 miljoen op Keersluis Limmel en een
verlaging van € 0,8 miljoen op Zeetoegang IJmond.
Overboeking reservering lange termijn instandhouding HVWN/HWN
Op de artikelonderdelen beheer en onderhoud (artikelonderdeel 12.02 en
15.02) en beheer, onderhoud en vervanging (artikelonderdeel 13.02) ligt
de budgetbehoefte hoger dan het beschikbaar budget voor de jaren 2022 t/
m 2025. Daarom zijn afgelopen jaren reserveringen getroffen op artikelon­
derdeel 20.05. Uit een uitvoeringstoets door ProRail en RWS blijkt dat er in
de periode 2022-2025 extra werkzaamheden maakbaar zijn. Daarom worden
de reserveringen nu ingezet en toegevoegd aan de budgetten voor instand­
houding. Na afronding van de lopende validaties op de budgetbehoefte
voor instandhouding zullen de reserveringen in het gewenste ritme worden
gezet en waar nodig aanvullende maatregelen worden genomen.
Overboeking reservering Kustwacht ETV
Dit betreft de overboeking van de reservering Kustwacht Emergency Towing
Vessel (ETV) van artikel 20 (Reserveringen) naar artikel 15.
Overboeking reservering Kustwacht SAR
Dit betreft de overboeking van de reservering Kustwacht Search and Rescuehelikopters (SAR) van artikel 20.03 (Reserveringen) naar artikel 15.
Prijsbijstelling 2020
Dit betreft de toegekende prijsbijstelling tranche 2020 die vanuit de
begroting Hoofdstuk XII wordt overgeheveld naar de investeringsruimte
van het Infrastructuurfonds. Vanuit de investeringsruimte worden de artike­
londerdelen verhoogd met loon- en prijsbijstelling.
Overwegenaanpak
Vanuit de investeringsruimte Spoorwegen is € 25 miljoen overgeboekt naar
het programma Overwegenaanpak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

128

Reservering A50 Bankhoef Paalgraven
In het BO MIRT is voor de A50 is een samenhangende aanpak afgesproken.
Rijk en regio hebben afgesproken dat er een MIRT-verkenning wordt gestart
waarbij een wegverbreding naar 2x3 tussen Ewijk Bankhoef en Paalgraven
als alternatief wordt meegenomen. Hiervoor wordt een bedrag van
€ 69 miljoen gereserveerd als rijksbijdrage voor het uit te werken project.
Reservering doelrealisatiemaatregelen Maasroute fase 2
Nauw verbonden aan het MIRT-project Maasroute fase 2 (mijlpaal december
2023) wordt een aantal maatregelen voor de veiligheid voorzien die niet in
de huidige scope zitten. Hiervoor wordt € 75 miljoen gereserveerd.
Reservering Klimaatneutrale Netwerken HWN
Het kabinet heeft als onderdeel van het Klimaatakkoord zich verbonden om
klimaatneutraal en circulair te werken bij rijksinfraprojecten. Hiertoe wordt
€ 50 miljoen vrijgemaakt. Op basis van de CO2-footprint (55%) bedraagt
de bijdrage vanuit hoofdwegennet € 27,5 miljoen.
Reservering Kustwacht SAR
Bij Najaarsnota 2019 is het aandeel van IenW in de tegenvaller op de
huisvesting Maritiem Operatiecentrum voor € 8.765 miljoen voorgeschoten
uit de reservering die bij de besluitvorming over de ontwerpbegroting 2020
was getroffen voor de structurele dekking van de Search and Rescuehelikopters (SAR). Bij de voorbereiding van de ontwerpbegroting 2021 dient
deze reservering weer te worden aangevuld.
Reservering voorzetting Topsector Logistiek
Voor de voortzetting van de bijdrage aan de Topsector Logistiek 2021 tot en
met 2023 wordt € 28,8 miljoen gereserveerd op artikel 15. Deze is afkomstig
uit de hiervoor bestemde reserveringen in de modaliteitspecifieke investe­
ringsruimte voor het Hoofdwegennet, Hoofdspoorweginfrastructuur en
het Hoofdvaarwegennet.
RWS Service Level Agreement (SLA)
Periodiek worden prestatieafspraken gemaakt met Rijkswaterstaat over
beheer en onderhoud van het hoofdwegen- en Hoofdvaarwegennet,
zogenoemde Service Level Agreement (SLA). Er is sprake van diverse
endogene en exogene ontwikkelingen waardoor hogere kosten worden
gemaakt, zoals voor het opruimen van olie na schadevaring in de haven van
Rotterdam, maatregelen in verband met spookrijders, brexit (truckpar­
kings), cybersecurity en andere ICT-ontwikkelingen. Hiervoor worden ten
laste van de investeringsruimte middelen toegevoegd aan de beheer- en
onderhoudbudgetten van Hoofdwegen- en Hoofdvaarwegennet.
Saldo mee- en tegenvallers Hoofdwegennet
Dit betreft de verwerking van het saldo mee- en tegenvallers binnen het
Hoofdwegennet (€ 91,3 miljoen).
Saldo mee- en tegenvallers Hoofdvaarwegennet
Dit betreft de verwerking van het saldo mee- en tegenvallers binnen het
realisatieprogramma van Hoofdvaarwegennet. Het saldo van € 8,6 miljoen
wordt toegevoegd aan de investeringsruimte van Hoofdvaarwegennet. Dit
betreft met name een vrijval resterend budget na afronding van het project
Meppel-Ramspol (€ 5,8 miljoen) en de vrijval van de garantie Twentekanalen
(€ 2 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

129

Versnelling strategisch plan verkeersveiligheid
Het kabinet haalt investeringen naar voren om de economie te onder­
steunen. De komende jaren worden investeringen ter waarde van ruim
€ 1,5 miljard euro naar voren gehaald, op het terrein van BZK en IenW. Deze
mutatie betreft de versnelling op het strategisch plan verkeersveiligheid. Er
is meer animo vanuit de regio om aanspraak te maken op de confinanciering
vanuit het Rijk voor plannen rond verkeersveiligheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

130

Bijlage 3: Overzichtsconstructie Kustwacht
De minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) is als coördinerend
minister voor Noordzee-aangelegenheden verantwoordelijk voor het
proces van totstandkoming geïntegreerd beleid voor de Noordzee en het
Gecombineerd Jaarplan voor de uitvoeringtaken door de Kustwacht. De
minister van Defensie is beheerder van de Kustwacht Nederland, wat
betekent dat deze medeverantwoordelijk is voor het opstellen van het
Gecombineerd Jaarplan voor de uitvoeringtaken door de Kustwacht
alsmede voor de uitvoering daarvan met inzet van eigen en toegewezen
mensen en middelen. Alle bij de Kustwacht Nederland betrokken
ministeries behouden hun eigen wettelijke verantwoordelijkheden. Het
integrale beleid en het daarvan afgeleide Gecombineerd Jaarplan voor de
uitvoeringtaken door de Kustwacht waarover de Ministerraad beslist,
worden zodanig concreet dat elke minister zich daarover in het parlement
kan verantwoorden en vormen in feite een integraal contract tussen de
verschillende departementen en de Kustwacht Nederland.
De overzichtsconstructie is gebaseerd op het «Gecombineerd Jaarplan voor
de uitvoeringtaken door de Kustwacht» en wordt door IenW gepubliceerd
in de rol van coördinerend ministerie. In de overzichtsconstructie wordt
een onderscheid gemaakt in de uitgaven van de Kustwacht Nederland zelf
(exploitatie en investering) en de uitgaven die de deelnemende departe­
menten ten behoeve van de Kustwacht Nederland verrichten (kosten).
Defensie / CSZK / Kustwacht Nederland (uitgaven):
– Exploitatie: Betreft het uitgavenbudget in beheer van de Kustwacht
Nederland. Defensie is beheerder van het Kustwachtcentrum (KWC).
Het Kustwachtcentrum is het informatiecentrum van de Noordzee, waar
het actuele beeld van (scheeps-)activiteiten, (veiligheids-)incidenten en
verontreinigingen op de Noordzee beschikbaar is;
– Investering: Betreft onder andere de investeringen voor het Maritiem
Operatie Centrum (MOC), maar ook de investeringen van de urgente
behoeftestellingen.
Bijdrage departementen (kosten):
Justitie en Veiligheid:
– De inzet van Politie helikopters op planning of afroep voor luchtwaar­
neming en spoedeisende zoekvluchten. De bedragen zijn afkomstig uit
de begroting van de Nationale Politie;
– De inzet van de Politie (personeel) bestaande uit; opstappers voor de
schepen, Maritiem Informatie Knooppunt, handhavingsdesk en liaison;
– Bijdrage voor de inhuur van SAR helikopter.
Financiën:
– De inzet van de Douane (personeel) bestaande uit; opstappers voor de
schepen, luchtwaarnemers, Maritiem Informatie Knooppunt, handha­
vingsdesk en liaison.
Defensie:
– De inzet van de Koninklijke Marechaussee (personeel) bestaande uit;
opstappers voor de schepen, luchtwaarnemers, Maritiem Informatie
Knooppunt, handhavingsdesk en liaison;
– De inzet van de Koninklijke Luchtmacht (personeel) bestaande uit;
vliegers ten behoeve van de Kustwachtvliegtuigen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

131

–

–

De inzet van de Koninklijke Marine (personeel) bestaande uit; Kustwacht­
centrum, Maritiem Informatie Knooppunt, de beheerskosten van
Defensie en inzet Mijnenbestrijdingsvaartuigen;
Bijdrage voor de inhuur van SAR helikopter.

Infrastructuur en Waterstaat:
– De inzet van in standhouden vaarwegmarkering, betonningsvaartuigen,
C2000/P2000 t.b.v. KNRM en BroNs/Pre-SAR. De bedragen zijn
afkomstig uit de begroting van Rijkswaterstaat;
– De inzet van Rijkswaterstaat (personeel) bestaande uit; luchtwaarnemers
en liaison;
– De inzet van ILT (personeel) bestaande uit; opstappers voor de schepen
en liaison;
– Bijdrage voor de inhuur van SAR helikopter, het contract is in 2015 door
IenW voor 5 jaar afgesloten.
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit:
– De inzet van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (personeel)
bestaande uit; opstappers voor de schepen, Maritiem Informatie
Knooppunt, handhavingsdesk en liaison.
Economische Zaken en Klimaat:
– De inzet van Staatstoezicht op de Mijnen (personeel) bestaande uit;
opstappers en liaison.
Tabel 75 Overzichtconstructie Kustwacht Nederland (bedragen x € 1.000)
Departement

Begroting

Activiteit

Doel

2019
(realisatie)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

DEFENSIE /
Kustwacht
(Uitgaven):
Defensie /
kustwacht

X

Uitvoering
Kustwachttaken
(exploitatie)

Centrale
coördinatie
Kustwachttaken

28.364

26.821

26.634

49.715

60.431

61.669

61.484

Defensie /
kustwacht

X

Uitvoering
Kustwachttaken
(investering)

Investeringen,
o.a. t.b.v het
MOC (DMO/
JIVC)

9.347

8.001

13.874

17.789

15.645

5.419

4.312

37.711

34.822

40.508

67.504

76.076

67.088

65.796

1.399

1.944

1.944

1.944

1.944

1.944

1.944

990

1.153

1.153

1.153

1.153

1.153

1.153

10.752

11.142

11.844

11.844

11.844

12.880

12.880

Subtotaal eigen
uitgaven
kustwacht
BIJDRAGEN
DEELNEMENDE
DEPARTEMENTEN
(Kosten):
Inzet Politiepersoneel &
helikopter,

Politie

Algemene
handhaving /
wetgeving
scheepvaartverkeer /
bemanningcontrole

Justitie en
Veiligheid

VI

Bijdrage inhuur SAR
helikopter

Financiën

IX

Inzet Douane
personeel

X

Uitvoering
Inzet KMar-personeel
grensbewaking /
voor
luchtsurveillances /
luchtwaarneming,
beheerskosten
inzet vliegers Dornier,
Defensie

Defensie

1.400
Fraudecontrole

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

132

Departement

Begroting

Activiteit

Doel

2019
(realisatie)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

8.043

14.632

22.552

24.032

23.372

23.779

26.083

beheerskosten,
bijdrage inhuur SAR
helikopter

Infrastructuur en
XII
Waterstaat

Inzet
vaarwegmarkering,
inzet RWS personeel
voor
luchtwaarneming,
inhuur SAR
helikopter

Bijdragen aan
veilig vaarwater,
handhaving via
luchtsurveillance

Economische
XIII
zaken en Klimaat

Inzet SodMpersoneel

Staatstoezicht
op de Mijnen

4

4

4

4

4

4

4

Landbouw,
XIV
Natuur en
Voedselkwaliteit

Inzet NVWApersoneel

Visserijcontrole

387

561

561

561

561

561

561

Subtotaal
uitgaven bij
deelnemende
departementen

22.975

29.436

38.058

39.538

38.878

40.321

42.625

Totale uitgaven
ten behoeve van
de Kustwacht

60.686

64.258

78.566

107.042

114.954

107.409

108.421

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

133

Bijlage 4: Instandhouding
In deze bijlage wordt, in vervolg op eerdere bijlagen met betrekking tot
het beheer en onderhoud en vervanging, een toelichting gegeven op de
instandhouding van de netwerken die onder verantwoordelijkheid van het
Ministerie van IenW vallen. Dit betreft het Hoofdwegennet (HWN), het
Hoofdvaarwegennet (HVWN), het Hoofdwatersysteem (HWS) en de Hoofd­
spoorweginfrastructuur (HSWI). Allereerst wordt aangegeven wat de vier
netwerken omvatten, hoe de instandhouding van deze netwerken wordt
aangepakt en wat de verwachte ontwikkelingen zijn. Vervolgens zijn de
overzichten met de benodigde en beschikbare middelen voor instand­
houding tot en met 2034 opgenomen. Tot slot wordt ingegaan op de opgave
van de toekomst, waaronder de toenemende budgetbehoefte voor instand­
houding en de ontwikkelingen met betrekking tot het uitgestelde
onderhoud.
1. Instandhouding van de netwerken
De Nederlandse infrastructuurnetwerken behoren tot de beste én meest
intensief gebruikte netwerken ter wereld. Een goede instandhouding van
netwerken is een randvoorwaarde voor de veiligheid, bereikbaarheid en
leefbaarheid van Nederland. Om dit zo te houden, borgen IenW en de
uitvoeringsorganisaties Rijkswaterstaat (RWS) en ProRail systematisch de
instandhouding van de netwerken over de gehele levenscyclus. De
netwerken worden, naast het intensieve gebruik, gekenmerkt door
inpassing in een sterk verstedelijkte delta. Dit zorgt ervoor dat de netwerken
voorzieningen omvatten als beweegbare bruggen, tunnels, op- en afritten,
geluidschermen, sluizen en stormvloedkeringen. Al deze elementen zorgen
voor netwerken met een hoog serviceniveau waaraan we gewend zijn en
die net als de asfaltlagen en spoorstaven onderhouden moeten worden.
Figuren 1 en 2 illustreren de omvang van netwerken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

134

Figuur 9 Netwerken Rijkswaterstaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

135

Figuur 10 Netwerk Prorail

Scope van instandhouding
Bij instandhouding gaat het om het behouden van de huidige functie van
de infrastructuur. Hieronder vallen alle activiteiten op het vlak van beheer,
onderhoud, vervanging en renovatie van de bestaande infrastructuur. Bij
ProRail wordt hiervoor de afkorting BOV (Beheer, Onderhoud en
Vervanging) gehanteerd. Bij RWS wordt onderscheid gemaakt tussen
respectievelijk Beheer en Onderhoud (BenO) en Vervanging en Renovatie
(VenR).
Aan uw Kamer is toegezegd om te bezien of de begrippen voor beheer,
onderhoud en vervangen voor de netwerken die door Rijkswaterstaat en
ProRail worden beheerd, aanpassing behoeven (Kamerstuk 2018-2019, 35
000A, nr. 98). Een aanpassing waarbij wordt aangesloten bij de Europese
begrippen voor activiteiten van een infrastructuurbeheerder uit de spoor­
richtlijn 2012/34/EU, sluit ook goed aan op de transitie naar het Mobiliteits­
fonds. De nieuwe begrippen die we vanaf de ontwerpbegroting 2022 in
het Mobiliteitsfonds en Deltafonds willen hanteren zijn exploitatie,
onderhoud, vernieuwing (samen staan deze drie voor de instandhouding
van de infrastructuur), verbetering en aanleg (samen staan deze twee voor
de ontwikkeling van de infrastructuur):
• Tot het domein van het beheer (of exploitatie) behoren activiteiten die
gericht zijn op het reguleren van het gebruik: verkeersleiding en capaci­
teitsmanagement, verkeersmanagement en watermanagement;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

136

•
•

Onderhoud betreft de activiteiten die erop zijn gericht de beoogde
(ontwerp)levensduur van de infrastructuur te realiseren;
Vervanging (of vernieuwing) is het begin van een nieuwe levenscyclus
van een nieuw object, terwijl renovatie zich erop richt de levensduur van
het bestaande object te verlengen. Het gaat bij vervanging (vernieuwing)
expliciet niet om activiteiten die gericht zijn op toevoeging van functies
of om aanleg van nieuwe of uitbreiding van bestaande infrastructuur
(ontwikkeling).

De wijzigingen hebben geen effect op de huidige budgetten. Over deze
nieuwe begrippen is uw Kamer geïnformeerd per brief van 19 juni 2020
(35300-A-94, Aanpak instandhouding infrastructuur). In lijn met het Klimaat­
akkoord vormt verduurzaming van de netwerken een integraal onderdeel
van de instandhouding.
Systematische werkwijze van instandhouding
(instandhoudingsprogrammering)
Bij de instandhouding van de netwerken staan de prestaties die deze
netwerken moeten leveren en de doelmatigheid van instandhoudingswerk­
zaamheden centraal. Het zijn de prestaties – de beschikbaarheid, betrouw­
baarheid, duurzaamheid en veiligheid van de infrastructuur – die de
gebruikers direct ervaren. Over deze te leveren prestaties en de bijhorende
budgetten maakt IenW afspraken met ProRail en RWS. Deze afspraken
vormen de basis van de instandhoudingswerkzaamheden die door ProRail
en RWS jaarlijks worden uitgevoerd. Onderstaande aspecten geven samen
een beeld van de systematische aanpak en daarmee hoe de programmering
ten behoeve van de instandhouding van de Rijksinfrastructuur tot stand
komt:
• De aanlegbesluiten zijn het meest bepalend voor de budgetbehoefte
gerelateerd aan de instandhouding. Zo is een tunnel in onderhoud
duurder dan een brug (in geval van een oeververbinding) of dan een weg
op maaiveld (in geval van een landtunnel);
• De beheerders werken volgens een werkwijze waarbij de gehele levens­
cyclus van de onderdelen en objecten wordt betrokken. Als eenmaal
wordt besloten tot de aanleg van infrastructuur, dan is op basis van
ervaring al bekend welke instandhoudingswerkzaamheden aan de
diverse objecten gemiddeld per jaar nodig zullen zijn. Dit is vastgelegd
in de instandhoudingsregimes. Deze instandhoudingsregimes zijn één
onderdeel op basis waarvan de instandhoudingsprogrammering wordt
opgesteld;
• De extra budgetbehoefte voor instandhouding in verband met de
uitbreiding van de infrastructuur wordt bij het besluit om tot aanleg over
te gaan ook toegevoegd aan de instandhoudingsbudgetten vanaf het
jaar na de beoogde openstelling;
• In de instandhoudingsregimes zijn ook regelmatige inspecties
opgenomen, die leiden tot het inventariseren van de toestand van de
objecten en – indien nodig – het nemen van maatregelen (concrete
maatregelen of intensiveren inspecties). De inspecties krijgen een plaats
in de instandhoudingsprogrammering;
• Tevens wordt bezien of er vanuit doelmatigheidsoogmerk maatregelen
gekoppeld kunnen worden (werk met werk): onderhoudswerkzaam­
heden met andere onderhoudswerkzaamheden, maar ook mogelijk­
heden om onderhoudsmaatregelen te koppelen aan vervangings-,
renovatie- of aanlegprojecten die in de komende jaren gepland zijn.
Het kan dus zijn dat in de regimes beoogde maatregelen naar een later
moment worden verschoven om werk met werk te maken;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

137

•

•

Het kan ook voorkomen dat een bepaald schadebeeld of een ongeplande
gebeurtenis vraagt om tussentijds ingrijpen (bijvoorbeeld de aanvaring
bij Stuw Linne). Die tussentijdse maatregelen worden dan geprioriteerd
ten koste van een reeds geprogrammeerde, maar minder belangrijke
maatregel. Het onderhoud dat als gevolg daarvan wordt verschoven,
dient vervolgens opnieuw een plek te krijgen in de instandhoudingspro­
grammering;
De totale programmering is een samenstel van preventieve en
correctieve maatregelen. Leidend daarbij is het principe de kosten over
de gehele levenscyclus van de infrastructuur (Life Cycle Costing; LCC)
zo laag mogelijk te krijgen binnen de gegeven kaders en ontwikkelingen
op de netwerken, rekening houdend met de gewenste netwerkpres­
taties. Waar sprake is van correctief onderhoud, is vaak ook sprake van
meer verstoringen en hinder. De beheerders proberen dit voor het
gehele netwerk zoveel mogelijk te beperken.

Veiligheid staat te allen tijde bovenaan. Indien geconstateerd wordt dat de
veiligheid voor de gebruikers in het geding is worden er direct maatregelen
genomen om het gebruik van de infrastructuur weer binnen de geldende
kaders plaats te laten vinden, bijvoorbeeld (tijdelijke) snelheidsverlagingen
ter plaatse of andere (tijdelijke) gebruiksbeperkingen of fysieke infra­
structuur ondersteunende maatregelen.
Om de systematische werkwijze naar een hoger niveau te brengen worden
externe toetsingen ingezet. Deze leveren waardevolle inzichten op voor
zowel de interne processen als het in beeld hebben van de opgave buiten.
Werkwijze Vervanging en Renovatie bij RWS
De objecten en onderdelen zoals sluizen, bruggen en tunnels, hebben een
beperkte levensduur en dienen aan het eind hiervan te worden vervangen
of gerenoveerd. Door grootschalige aanleg, met name vanaf de jaren 60 van
de vorige eeuw, en het intensievere gebruik is sprake van een flinke
vervangings- en renovatie-opgave. Om de veiligheid en de beschikbaarheid
van de netwerken in stand te houden, is het programma Vervanging &
Renovatie ingericht. Voor alle objecten wordt de opgave in kaart gebracht.
Allereerst wordt op basis van het ontwerp ingeschat wanneer vervanging
of renovatie aan de orde zal zijn. Daarnaast worden de objecten
onderworpen aan inspecties en berekeningen. Dit leidt tot een inzicht in en
prognose van wat er binnen vijf tot vijftien jaar vervangen of gerenoveerd
dient te worden. Zo worden, steeds vooruitkijkend, objecten en onderdelen
geïdentificeerd waarvoor een planfase wordt gestart. In de planfase wordt
de uiteindelijke opgave vastgesteld en daarna volgt een definitief besluit
over de aanpak van het betreffende object.
Door het vervangen of renoveren van objecten en onderdelen worden de
beschikbaarheid en veiligheid van de netwerken op lange termijn geborgd.
Dit leidt tot een modernisering en verduurzaming van de infrastructuur
waardoor deze blijft bijdragen aan de economische en ruimtelijke ontwik­
keling van Nederland.
Het programma Vervanging en Renovatie kent een technische aanleiding,
namelijk het einde van de technische levensduur van onderdelen en
objecten. Het programma leent zich goed voor de aanpak
van 'verjongen, vernieuwen, verduurzamen'.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

138

Hierbij wordt er niet alleen gekeken naar verlengen van de levensduur, maar
vooral ook naar inzet op toepassing van de nieuwste technieken om
toekomstige storingen te voorkomen en om de constructies en installaties
zodanig te vernieuwen dat ze ook klaar zijn voor de toekomst en voldoen
aan de eisen en wensen voor huidig én voor toekomstig gebruik. Er wordt
dus niet alleen vervangen, maar waar dat verstandig is, wordt er ook ingezet
op innovaties op de hard- en de software van de objecten en op
duurzaamheid.
Te leveren prestaties
De prestaties van de infrastructuur worden gemeten en uitgedrukt in
prestatie-indicatoren. De indicatoren leggen de verbinding tussen de
sturing op en verantwoording over de gewenste prestaties waarvoor RWS
en ProRail budgetten hebben gekregen. De prestatieafspraken met ProRail
zijn opgenomen in de tienjarige beheerconcessie en de jaarlijkse beheer­
plannen. Met RWS wordt een Service Level Agreement (SLA) met een
looptijd van vier jaar afgesproken met daarin de afgesproken prestatien­
iveaus. De huidige SLA-periode loopt van 2018 tot en met 2021.
Tabel 76 Prestatie-indicatoren RWS
Prestatie-indicator

Streef­
waarde
2018-2021

Realisatie
2018

Realisatie
2019

Hoofdwegennet
Beschikbaarheid
Technische beschikbaarheid van de weg

90%

99%

99%

10%

2%

3%

– Beschikbaarheid data voor derden

90%

92%

93%

– Actualiteit data voor derden

95%

99%

97%

99,70%

99,80%

99,80%

95%

97%

97%

Stremmingen gepland onderhoud

0,80%

0,80% ‒

Stremmingen ongepland onderhoud

0,20%

0,40% ‒

97%

98%

98%

– Toegangsgeulen

99%

100%

100%

– Hoofdtransportassen

90%

92%

92%

– Hoofdvaarwegen

85%

86%

83%

– Overige vaarwegen

85%

91%

87%

95%

95%

93%

Files door Werk in Uitvoering als gevolg van aanleg en
gepland onderhoud in:
t/m 2017: filezwaarte (km.min)
Vanaf 2018: voertuigverliesuren
Levering verkeersgegevens:
t/m 2017: gecombineerd beschikbaarheid data voor derden
en actualiteit data voor derden
Vanaf 2018:

Veiligheid
t/m 2017: gecombineerd voldoen aan norm voor
verhardingen en voldoen aan norm gladheidsbestrijding
Vanaf 2018:
– Voldoen aan norm voor verhardingen
– Voldoen aan norm voor gladheidbestrijding
Hoofdvaarwegennet
Beschikbaarheid / Betrouwbaarheid

Tijdig melden ongeplande stremmingen
Vaargeul op orde (% oppervlakte op orde)

Veiligheid
Vaarwegmarkering op orde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

139

Streef­
waarde
2018-2021

Prestatie-indicator

Realisatie
2018

Realisatie
2019

Hoofdwatersysteem
Waterveiligheid
Handhaving kustlijn

90%

92%

92%

Beschikbaarheid stormvloedkeringen

100%

40%

83%

Waterhuishouding op orde in alle peilgereguleerde
gebieden

100%

100%

75%

Betrouwbaarheid informatievoorziening

95%

99%

99%

Bodemwaarde

Streefwaarde

Realisatie
2018

Realisatie
2019

Klantoordeel reizigersvervoerders

6

7

6,8

7

Klantoordeel goederenvervoerders

6

7

6,3

5,4

Reizigerspunctualiteit HRN 5 minuten
(gezamenlijk met NS)

88,90%

91,10%

92,60%

92,60%

Reizigerspunctualiteit HRN 15 minuten
(gezamenlijk met NS)

96,70%

97,30%

97,70%

97,70%

Reizigerspunctualiteit HSL 5 minuten
(gezamenlijk met NS)

82,10%

84,10%

82,50%

83,40%

Treinpunctualiteit regionale series 3 minuten

95,20%

Tabel 77 Prestatie-indicatoren ProRail
Kern Prestatie Indicator

92,40%

93,40%

94,60%

Transitotijd goederenvervoer

7,50%

6,30%

3,60%

3,40%

Geleverde treinpaden

97,50%

98,20%

98,20%

98,50%

610

546

542

436

Impactvolle storingen op de infra

2. Budgetbehoeften en beschikbare budgetten
Door veroudering van het areaal, zwaardere belasting dan voorzien,
toenemende eisen aan ICT, wijzigingen in wet- en regelgeving en verande­
rende marktomstandigheden is sprake van toenemende budgetbehoeften
voor instandhouding. Daarbij zien we dat de opgave voor vervanging en
renovatie van de netwerken groeit. Investeren in instandhouding is en blijft
een prioritaire opgave die ook in relatie tot de coronacrisis relevant en
actueel is. Waar mogelijk zullen op korte termijn onderhoudswerkzaam­
heden en vervangingen worden versneld nu het vanwege de coronabeper­
kingen tijdelijk minder druk is op de netwerken. Daardoor kan met minder
hinder en soms in kortere periodes het geplande werk worden uitgevoerd.
Daarmee wordt ook de opdrachtenportefeuille van de GWW-sector zo veel
mogelijk op peil gehouden.
Voor de zomer is de Kamer geïnformeerd over de (voorlopige) uitkomsten
van de externe toetsing van de budgetbehoefte voor instandhouding
(Kamerstuk 2019-2020, 35 300A, nr. 94). Uit deze externe validatie blijkt
een budgetbehoefte voor ProRail van circa € 7 miljard voor de periode
2022-2025. Voor de periode daarna blijkt uit het validatierapport een
potentiële budgetbehoefte van circa € 14 miljard. Beide bedragen kennen
nog de nodige onzekerheden en afhankelijkheden, met name voor de
periode na 2025. Ook de cijfers van Rijkswaterstaat worden momenteel
verder uitgehard en gevalideerd. Afgezet tegen de beschikbare budgetten,
is er bij ongewijzigd beleid sprake van een indicatief tekort op instand­
houding van circa € 1 tot 1,4 miljard per jaar voor de periode 2022-2025.
Voor de periode na 2025 worden er ook tekorten verwachten, maar de
onzekerheid van deze tekorten is op dit moment nog te groot om te kwanti­
ficeren. Eind 2020 volgt nadere informatie over het financiële beeld voor
instandhouding bij Rijkswaterstaat, inclusief de externe toets door PwC en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

140

Rebel. Vooruitlopend daarop is er gezorgd dat voor de komende meerja­
renperiode aanvullende middelen en capaciteit beschikbaar worden gesteld
voor instandhouding.
Maatregelen beheer en onderhoud
Voor de lopende meerjarenperiode tot en met 2034 is sprake van diverse
ontwikkelingen.
Dit jaar zijn de budgetten voor beheer en onderhoud van de RWS-netwerken
om diverse redenen aangevuld. Zo moeten door endogene en exogene
ontwikkelingen meer kosten worden gemaakt vanwege bijvoorbeeld
opruimwerkzaamheden in de Rotterdamse haven, maatregelen in verband
met spookrijders, het terugkeren van infrastructuur in het reguliere beheer­
regime na afloop van DBFM-constructies, Brexitmaatregelen en geluid­
maatregelen. Voor ICT, bijvoorbeeld het beheer en onderhoud van de
verkeercentrales (project Charm) en cybersecurity-ontwikkelingen zijn
middelen voor de landelijke taken RWS toegevoegd.
RWS is bezig kosten die gerelateerd zijn aan exploitatie, onderhoud en
vervanging zoveel toe te delen aan de drie netwerken. Dat sluit aan bij de
Europese begrippen voor het spoorbeheer die ProRail gebruikt voor activi­
teiten van een infrastructuurbeheerder uit de spoorrichtlijn 2012/34/EU.
Het harmoniseren van de begrippen sluit goed aan op de transitie naar
het Mobiliteitsfonds. Het toedelen van die kosten zorgt voor een stijging ten
opzichte van de posten zoals die in voorgaande jaren gemeld werden onder
‘landelijke taken verkeersmanagement’ en ‘landelijke taken beheer en
onderhoud’. Zo zijn de kosten op het gebied van ICT en cybersecurity, die
eerder werden gezien als een algemene netwerkoverstijgende post, nu
verdeeld en toegedeeld als instandhoudingskosten voor één netwerk. Ze
zijn terug te vinden, samen met de eerder al toegedeelde landelijke taken,
onder de post ‘overige netwerkgebonden kosten’.
De getroffen risicoreserveringen voor de periode 2022 ‒ 2025 ad.
€ 1,5 miljard zijn toegevoegd aan de instandhoudingsbudgetten voor het
spoor en de RWS-netwerken (€ 1 miljard ProRail, € 470 miljoen RWS). Uit
de uitvoeringstoets van ProRail en RWS blijkt dat daarbovenop nog extra
instandhoudingswerkzaamheden maakbaar zijn. Daarvoor wordt budget
toegevoegd aan de instandhoudingsbudgetten (spoor € 340 miljoen; RWSnetwerken € 44 miljoen). Tevens is ervoor gezorgd dat de capaciteit van
Rijkswaterstaat tot en met 2025 stabiel blijft op circa 9200 fte, in lijn met
de productieopgave. In totaal zijn de beheer- en onderhoudsbudgetten tot
en met 2034 voor RWS toegenomen met € 950 miljoen (exclusief overige
netwerkgebonden kosten).
Bovenstaande bedragen komen bovenop de middelen die al in de vorige
begroting in de jaren 2020 en 2021 voor een extra impuls van € 100 miljoen
(OB2020) zijn toegevoegd aan de budgetten van RWS en waarbij voor
€ 165 miljoen (VJN2020) naar voren is gehaald voor het versnellen van
werkzaamheden. Deze maatregelen hebben tot doel het risico op storingen
te verkleinen en de groei van het uitgestelde onderhoud te beperken en zijn
inmiddels in uitvoering. Bij ProRail gaat het om € 151 miljoen aan extra
instandhoudingswerkzaamheden in de periode tot en met 2021.
Maatregelen Vervanging en Renovatie
Tot dit moment zijn voor 4 tranches VenR projecten opdracht verleend aan
RWS. Een deel van de projecten is reeds afgerond. Een deel van de projecten
bevindt zich in de planfase, een ander deel is in voorbereiding of realisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

141

Tranche 4 beslaat 39 projecten verdeeld over de drie netwerken van RWS.
Opdracht voor deze tranche is in 2018 verleend aan RWS. Deze tranche is
groter dan de eerste drie tranches gezamenlijk. De financiële omvang van
het programma VenR neemt de komende jaren steeds verder toe van ruim
€ 150 miljoen in 2020 en groeit van ruim € 250 miljoen in 2021 naar
€ 500 miljoen in 2023 en verder.
Ten opzichte van de begroting 2020 zijn middelen naar voren gehaald in
verband met voorziene grote werkzaamheden, zoals aan de Van Briene­
noordbrug. Ook is er voor € 243 miljoen aan middelen aan de reeks
toegevoegd in verband met de landelijke vervanging van wegkantstations
(IWKS). Deze worden bij een volgende begroting in de goede jaren gezet.
Budgetten instandhouding
In de periode tot en met 2034 zijn de volgende budgetten benodigd en
beschikbaar voor instandhouding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

142

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

143

283.760

30.054

Beheer
en
Onderhoud356.314

Overige
netwerkgebonden
27.326
kosten

IF 15.02.01

IF 15.06.02

28.417

642.874

615.582

18.530

65.408

Beheer
en
Onderhoud
28.859
18.962
Zoetwatervoorziening

Overige
netwerkgebonden
uitgaven
69.140

DF 3.02.01

DF 3.02.02

DF 5.02.01

68.468

105.925

110.524

Beheer
en
Onderhoud
91.741
Waterveiligheid

7.458

7.458

Watermanagement
7.458

DF 3.01.01

140.682

261.880

28.311

8.976

27.527

142.449

143.034

260.113 259.528

28.666

222.318 223.025

9.129

63.362

18.696

126.612

7.458

63.636

18.578

118.682

7.484

63.767

18.578

168.802

7.484

205.412 366.435 366.435 366.435 366.435

Behoefte/
raming
197.198

118.962

Hoofdwatersysteem

0

9.332

245.190 224.237

9.993

394.650 324.315 283.600

Verkeersmanagement
11.010
10.501

IF 15.01

Potentieel
tekort
Hoofdvaarwegen 0

617.902

93.129

417.597

3.864

2026

3.872

2029

3.872

2030

3.872

2031

3.872

2032

3.872

2033

3.872

58.277

20342020-2034

94.144

28.407

183.573

8.976

93.027

93.027

26.903

210.952

8.976

26.903

217.044

8.976

26.903

250.768

8.976

547.531 583.442 583.649

93.027

26.903

216.219

8.976

587.135

93.027

93.002

93.026 1.521.565

8.976

8.976

139.725

26.903

26.903

26.903

414.828

237.973 229.702 229.702 3.515.431

8.976

587.110 589.471 596.378 9.207.243

93.002

63.753

18.578

103.083

7.484

65.289

19.101

105.229

7.695

61.780

18.057

101.504

7.274

61.462

18.057

104.005

7.274

61.462

18.057

100.398

7.274

61.462

18.057

114.602

7.274

61.462

18.057

104.702

7.274

61.462

18.057

108.702

7.274

110.897

61.462

18.057

953.375

286.281

102.227 1.666.738

7.274

221.429 220.956 246.831 252.923 286.647 252.098 273.852 265.581 265.581 4.069.984

27.799

184.654

8.976

3.872

2028

415.524 450.632 486.543 486.750 490.236 490.236 492.597 499.480 7.627.401

3.864

2027

621.378 648.670 514.590 513.532

92.640

324.315 402.562 402.562 402.562 402.562

Behoefte/
raming
394.650

Totaal budget Verkeersmanagement
en Beheer en Onderhoud
Hoofdvaarwegen

107.032

677.613 646.350

0 586.639

777.849

Hoofdvaarwegen

0

732.546

Potentieel
tekort
Hoofdwegen

114.923

92.824

IF.12.06.02

144.321

552.166

Overige
netwerkgebonden
131.415
kosten

IF 12.02.01

Totaal budget Verkeersmanagement
en Beheer en Onderhoud Hoofdwegen

3.864

3.867

3.866

3.868

Beheer
en
Onderhoud597.022 629.657 558.822 535.451 524.688

2025

777.849 1.264.252 1.264.252 1.264.252 1.264.252

2024

Verkeersmanagement
4.109
3.871

2023

IF 12.01

2022

Hoofdwegen

2021

Behoefte/
raming
732.546

2020

Tabel 78 Budgetten verkeers-/watermanagement en Beheer en Onderhoud RWS

Artikelonderdeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

144

Totaal budget verkeers-/
watermanagement en Beheer en
Onderhoud

2021

2023

2024

2025

169.114

150.307

158.055

107.804

197.321 216.128 208.380 258.631

2022

1.324.394 1.307.576 1.158.534 1.124.358 1.089.871 1.166.829

0

197.198 205.412

2020

Potentieel
tekort
Hoofdwatersysteem
0

Totaal budget Watermanagement en
Beheer en Onderhoud
Hoofdwatersysteem

Artikelonderdeel

928.917

192.898

2026

188.615

2028

190.798

2029

187.191

2030

201.395

2031

191.495

2032

195.495

2033

189.020 3.017.291

20342020-2034

931.802 982.977 1.027.163 1.057.487 1.040.628 1.052.457 1.050.547 1.050.97916.294.518

197.314

2027

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

145

192.070 308.473

Totaal budget verkeers-/
watermanagement, Beheer en
Onderhoud en Vervanging en
Renovatie

17.580

96.869

194.024

192.070 308.473

Budget
Hoofdwatersysteem
22.321

Budget
Vervanging
en
Renovatie

Budget
Hoofdvaarwegen
53.478

Budget
Hoofdwegen
116.271

2021

Totaal budget Vervanging en Renovatie

DF 3.02.03

Hoofdwatersysteem

IF 18.12.02

Nader toe te delen
Infrastructuurfonds

IF 15.02.04

Hoofdvaarwegen

IF 12.02.04

Hoofdwegen

2020

Tabel 79 Vervanging en Renovatie RWS

Artikelonderdeel

2023

421.401

421.401

13.815

97.501

510.675

510.675

15.231

138.893

310.085 356.551

2022

2025

2026

58.369

177.698

600.105 534.726

600.105 534.726

50.357

172.050

574.358

574.358

40.000

175.270

377.698 298.659 359.088

2024

221.555

221.555

40.000

78.730

102.825

2027

237.777

237.777

86.684

46.764

104.329

2028

112.596

2031

2032

2033

1.066.772

2.595.570

20342020-2034

61.320

218.701 224.778

624.374

624.374

166.320

106.299

106.299 1.029.402

511.774 500.206 500.206 6.181.179

511.774 500.206 500.206 6.181.179

166.317

10.706 345.458 345.457 393.907 393.907 1.489.435

3.558

149.194

2030

218.701 224.778

78.490

25.961

114.250

2029

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

146

22.815

0

Totaal budget verkeers-/
watermanagement, Beheer en
Onderhoud en Vervanging en
Renovatie, incl. reserveringen

Totaal reserveringen

214

19.431

192.142 308.687 440.832

72

23.489

23.488

1.741

530.105 623.594 558.214

19.430

1.741

11.641

9.900

1.741

22.297

69.261 155.912

11.641

9.900

1.741

22.297

11.641

9.900

1.741

11.642

9.900

1.742

31.815

9.000

22.815

80.339

39.900

40.439

2031

9.900

9.900

31.816

9.000

22.816

80.959

39.900

41.059

2032

122.101

9.900

9.900

31.505

9.000

22.505

80.696

39.900

40.796

2033

103.029

89.100

13.929

357.431

36.000

45.000

276.431

685.073

159.600

199.500

325.973

122.101 1.145.533

9.900

9.900

31.505

9.000

22.505

80.696

39.900

40.796

20342020-2034

748.170 634.449 622.307 622.307 7.326.712

95.763 214.148 123.796 122.675

11.641

9.900

1.741

22.297

608.010 290.816 393.689 314.464 438.926

33.652

11.641

0

9.900

Totaal
reserveringen
Hoofdwatersysteem
0

1.741

19.217

DF 5.03.01

1.741

19.216

Reservering
lange
termijn
instandhouding

1.741

19.217

Reservering
areaalgroei

0

19.217

DF 1.02.01

Hoofdwatersysteem

19.217

67.815

22.297

36.000

22.297

61.825 134.692

Totaal
reserveringen
Hoofdvaarwegen 0

22.297

35.323

IF 20.05.31

19.217

2.794

9.000

19.216

2.531

Reservering
lange
termijn
instandhouding

19.217

2.531

IF 20.04.01

19.217

213

Reservering
lange
termijn
instandhouding

19.217

214

Reservering
areaalgroei

0

214

IF 15.03.02

Hoofdvaarwegen

72

22.215

121.974

39.610

2030

55.182

39.610

2029

82.203

39.771

2028

Totaal
reserveringen
Hoofdwegen

35.323

2027

IF 20.05.11

2.794

2026

39.900

2.531

2025

Reservering
lange
termijn
instandhouding

2.531

2024

IF 20.04.01

213

2023

Reservering
lange
termijn
instandhouding

214

2022

Reserveringen
areaalgroei
72
214

2021

IF 12.03.02

Hoofdwegen

2020

Tabel 80 Gereserveerde budgetten Beheer en Onderhoud RWS

Artikelonderdeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

147

2021

2022

2023

2025

405.770 400.750

IF 13.02

2027

2028

367.770 366.560

631.543 684.330 480.571 504.977

601.323

367.770 375.030 373.820 373.820 373.820 373.820

418.810

2030

2031

536.130

2032

372.610

372.610

621.802 623.635

473.210 488.940 499.830

2029

20342020-2034

372.610

762.057

372.610 5.637.140

914.481 9.507.244

561.800 560.590 7.415.594

2033

1.510.448 1.497.541 1.507.430 1.714.909 1.357.711 1.275.840 1.460.533 1.520.790 1.327.921 1.352.007 1.464.083 1.494.242 1.532.375 1.696.467 1.847.68122.559.978

367.770

2026

496.310 489.260 453.960 462.640 473.530

850.619 494.841

Budget
apparaatskosten
ProRail t.b.v. BOV

IF 13.02

661.351 660.030

596.874

Budget
Vervangingen

IF 13.02

Totaal budget Beheer, Onderhoud en
Vervanging Spoor

2024

1.633.154 1.560.346 1.773.936 1.810.186 1.791.826 1.609.326

Budget Beheer en
Onderhoud (incl.
capaciteitsmanagement,
verkeersleiding en
gebruiksvergoeding) 507.804 435.440 479.630 496.520

Hoofdspoorweginfrastructuur
Behoefte/raming

2020

Tabel 81 Budgetten Beheer, Onderhoud en Vervanging Spoor

Artikelonderdeel

Toelichting budgetten en budgetbehoeften
De meest recente cijfers van Rijkswaterstaat wijzen op een verhoging van
de structureel benodigde budgetten vanaf 2022 ten opzichte van de budget­
behoefte zoals gepresenteerd in bijlage 4 van de vorige begroting (2020).
Deze budgetbehoefte is indicatief en omgeven door onzekerheden en
worden verder uitgehard en gevalideerd door PwC en Rebel. Afgezet tegen
de beschikbare budgetten, is bij ongewijzigd beleid sprake van een
potentieel indicatief tekort op instandhouding van circa € 1 miljard tot
€ 1,4 miljard per jaar voor de periode 2022-2025. Dit is exclusief inlopen van
uitgesteld onderhoud. De forse bandbreedte wordt verklaard door het feit
dat de bevindingen van Horvat nog niet volledig zijn opgevolgd, de externe
validatie nog niet is afgerond en er nog keuzes mogelijk zijn. Voor de periode
na 2025 worden ook tekorten verwacht, maar zijn de onzekerheden op dit
moment te groot om deze te kwantificeren. In de tabellen zijn daarom geen
cijfers opgenomen voor budgetbehoeften en tekorten vanaf 2026.
Onderdeel van de externe validatie door PWC en Rebel is een analyse van
wat de komende vijftien jaar ook daadwerkelijk maakbaar is voor Rijkswa­
terstaat en de markt. Deze maakbaarheid hangt ook samen met de keuzes
op onder meer aanleg. Deze toets door PWC en Rebel geldt juist voor de
jaren vanaf 2022.
Het algemene beeld uit de externe toetsen voor ProRail is dat circa
€ 7 miljard voor de periode 2022-2025 nodig is voor instandhouding. Dit
betreft een situatie met gelijkblijvende prestaties en zonder groei. Voor de
periode daarna blijkt uit het rapport van PWC en Rebel een potentiële
budgetbehoefte circa € 14 miljard. Beide bedragen kennen nog de nodige
onzekerheden en afhankelijkheden, met name voor de periode na 2025.
Door de eerder getroffen risicoreserveringen is de situatie in de periode tot
en met 2025 beheersbaar. Voor de periode daarna zijn er nog keuzes
mogelijk om het potentiële te kort terug te brengen. Suggesties daarvoor
worden benoemd in het scenario met besparingsopties van ProRail en in
het rapport van PWC en Rebel. Uit de tabel blijkt dat de budgetbehoefte tot
en met 2025 ca. € 1,8 miljard hoger is dan het beschikbare budget in deze
periode. Deze € 1,8 miljard heeft voor € 0,4 miljard betrekking op verwachte
versnellingen uit latere jaren en voor € 1,4 miljard op extra uitgaven
waarvoor de benodigde middelen uit de risicoreserveringen en investe­
ringsruime zijn overgeheveld naar de BOV-budgetten. Deze overgehevelde
middelen zitten nu nog in de latere jaren van het beschikbare budget en
worden bij een volgende begroting naar voren gehaald.
We zijn op weg naar een situatie waarin we een grotere instandhoudings­
behoefte moeten aankunnen om onze netwerken veilig, beschikbaar en
betrouwbaar te houden. De komende jaren zien we als een transitiefase
waarin Rijkswaterstaat en ProRail stapsgewijs kunnen toegroeien naar deze
situatie. Maakbaarheid is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Beide
uitvoerders en de markt kunnen immers niet van vandaag op morgen
structureel extra werk leveren. Uitvoeren van extra werk vraagt om een
gedegen voorbereiding, aanbesteding en werving van personeel.
DBFM
Een deel van de instandhouding van de netwerken gebeurt via DBFMcontracten (Design-Build-Maintain-Finance). Bij deze contractvorm is aan
een consortium niet alleen het ontwerp en de bouw van een project gegund,
maar ook het onderhoud voor een langdurige periode. Bij DBFM is de
opdrachtnemer niet alleen verantwoordelijk voor het ontwerp en de bouw
van het project, maar ook voor de financiering en het totale onderhoud.
Het is dus een geïntegreerde contractvorm. Bij traditionele contracten koopt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

148

het Rijk een product in: bijvoorbeeld een rijksweg met 2x2 rijstroken. Bij
een DBFM-contract neemt het Rijk echter een dienst af: een beschikbare
rijksweg. Het benodigde budget komt uit drie bronnen: (i) het aanlegbudget,
(ii) het beschikbare beheer en onderhoudsbudget van reeds aanwezige
infrastructuur en (iii) het budget voor areaalgroei voor dat deel van de infra­
structuur dat nieuw wordt aangelegd. Ten behoeve van de aanbesteding
van een DBFM-contract wordt een referentieraming opgesteld voor de te
verwachten aanleg- en beheer en onderhoudskosten bij traditionele
uitvoering. Deze referentieraming wordt gebruikt om de plafondprijs (het
acceptabele maximum) voor de bieding te bepalen. Deze ramingen worden
op dezelfde wijze uitgevoerd als de ramingen die voor LCC worden
uitgevoerd. De aanbesteding verloopt in een aantal stappen. Na de laatste
stap vindt ook de budgettaire verwerking in de begroting plaats. De
beschikbare middelen vanuit Aanleg en BenO (incl. areaalgroei) worden
overgeboekt naar het GIV/PPS-artikel. De middelen worden met eenzelfde
«netto contante waarde» omgezet in een langjarige reeks ter betaling van
de beschikbaarheidsvergoedingen. Dit is de zogenaamde financiële
inpassing of DBFM conversie. Er wordt hiermee geen budget toegevoegd
aan het project, de kasreeks wordt alleen aangepast aan de contractvorm.
De prestatie-eisen en uitrustingsniveaus van de infrastructuur binnen het
DBFM-contract zijn dezelfde als die aan RWS worden gesteld. Op het
moment van aanbesteden wordt bij de M (maintain) van DBFM, een servi­
ceniveau uitgevraagd dat past bij het onderhoudsregime (Service Level
Agreement) wat op dat moment van toepassing was. Dat niveau geldt voor
de looptijd van het contract en is daarmee niet budgettair flexibel. Bij DBFM
geldt dat voor een periode van 20–25 jaar het consortium verantwoordelijk
is voor het onderhoud van infrastructuur. Na afloop van het DBFM-contract
valt dit deel van het areaal weer binnen het reguliere beheer en onderhoud
van RWS. De mutaties tussen het beheer, onderhoud en vervanging artikel
(voor wegen artikelonderdeel 12.02, vaarwegen artikelonderdeel 15.02,
voor het hoofdwatersysteem artikel 3.02) en het DBFM artikel (voor wegen
artikelonderdeel 12.04, vaarwegen artikelonderdeel 15.04, voor het hoofd­
watersysteem artikel 4.02) zijn zichtbaar in de begroting en worden
toegelicht. Na afloop van een DBFM-contract wordt het BenO-deel weer aan
de reguliere onderhouds-budgetten van RWS toegevoegd. In onderstaand
overzicht is aangegeven voor welke projecten DBFM-contracten zijn
afgesloten. Voor de financiering van deze projecten is het genoemde BenObudget (per jaar) ingezet. Dit komt na afloop van het DBFM-contract weer
beschikbaar tegen het dan geldende prijspeil.
Tabel 82 Overzicht DBFM-projecten
Project

Areaalinformatie

Hoofdwegennet

Baanlengte1

A59 Rosmalen–Geffen

23 km

N31 Leeuwarden–Drachten

56 km

A12 Lunetten–Veenendaal

65 km

A10 Tweede Coentunnel

39 km

N33 Assen–Zuidbroek

105 km

A15 Maasvlakte–Vaanplein

129 km

Einde DBFMcontract
Grote
kunstwerken
Langdeel
aquaduct
1ste en 2de
Coentunnel

Uitgenomen
BenO-budget/jaar

Wegconfiguratie
in M-fase
2x2

2019 1,0 mln.

2x2

2022 5,5 mln.

2x4, 2x3

2033 5,9 mln.

2x3+2x2, 2x4

2037 12,0 mln.

2x2

2034 2,8 mln.

nieuwe
Botlekbrug,
2x3+2x2, 2x3, 2x2
Thomassentunnel,
Botlektunnel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

2035 31,7 mln.

149

Project

Areaalinformatie

A1/A6 Diemen–Almere Havendreef (SAA)

72 km

A12 Veenendaal–Ede–Grijsoord

50 km

A9 Holendrecht–Diemen (Gaasperdammerweg,
SAA)

41 km

N18 Varsseveld Enschede

Einde DBFMcontract
Aquaduct Muiden,
2x5+2, 2x4+2
verbrede
Hollandse Brug

Uitgenomen
BenO-budget/jaar
2042 11,9 mln.

2x3

2032 2,2 mln.

Gaasperdammer2x5+1
tunnel

2038 14,2 mln.

70 km

2x2+2x1

2043 1,8 mln.

A27/A1 Utrecht Noord - knpt. Eemnes - Bunschoten 53 km

2x3+2x4

2043 3,9 mln.

A6 Almere (SAA)

39 km

2x5

2039 3,3 mln.

A24 Blankenburgverbinding

35 km

Blankenburgtunnel,
2x3
Aalkeettunnel

2043 10,1 mln.

A16 Rotterdam

ntb

Rottemerentunnel 2x2+2x3

A9 Badhoevedorp – Holendrecht (Amstelveen)

Ntb2

Hoofdvaarwegennet

Vaarweglengte

2x4+1

2043 7,2 mln.
ntb2

ntb2

Grote
kunstwerken

Keersluis Limmel

Nieuwe Keersluis
Limmel, incl.
verkeersbrug over
sluis

2048 0,4 mln.

Beatrixsluis 3e Kolk

Complex Prinses
Beatrixsluis incl.
baggeren,
onderhoud oevers
en ligplaatsen
langs Lekkanaal

2046 2,8 mln.

Zeetoegang IJmond

Nieuwe zeesluis
en sluiseilanden

2045 2,5 mln.

Sluis Eefde

Nieuwe schutsluis
inclusief
onderhoud
voorhavens
(bestaande
schutsluis tot
2021)

2047 1,0 mln.

Hoofdwatersysteem

Grote
kunstwerken

Afsluitdijk

Afsluitdijk,
spuicomplexen en
keringen Den
Oever en
Kornwerderzand

Hoofdspoorweginfrastructuur

HSL

4 km

Spoorweglengte

Grote
kunstwerken

85 km

Tunnel Groene
Hart, Doorgaand
Spoorviaduct
Bleiswijk, Tunnel
Rotterdam Noord,
Tunnel Oude
Maas, Tunnel
Dordtse Kil, Brug
Hollands Diep

2047 9,3 mln.

2031 N.v.t.

1 Baanlengte omvat: hoofdrijbanen, verbindingswegen en op- en afritten
2 De aanbesteding van dit contract is nog niet afgerond op het moment van schrijven van deze begroting.

3. Overig
Programma Versoberingen en efficiency
In bijlage 4.2 van de Infrastructuurbegroting 2012 is de Tweede Kamer
geïnformeerd over de toen niet gedekte onderhoudsproblematiek tot en
met 2020 en over de mix van maatregelen om deze problematiek te
beheersen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

150

Een van de maatregelen betreft een pakket aan efficiencymaatregelen en
versoberingen van het onderhoudsniveau. De afspraken over deze te
realiseren maatregelen zijn opgenomen in het Programma Versobering en
Efficiency. De versoberingen en efficiencymaatregelen zijn stapsgewijs
geïmplementeerd, omdat dit de mogelijkheid bood om binnen het
afgesproken budgettaire kader door een verstandige mix van maatregelen
passend bij de lokale situatie optimalisaties aan te brengen. Hierdoor
konden en kunnen eventuele negatieve gevolgen voor doorstroming en
veiligheid worden beperkt.
In bijlage 5 van de Infrastructuurbegroting 2013 is de verdeling van het
totale pakket efficiency- en versoberingmaatregelen van € 1,64 miljard naar
netwerk gepresenteerd. Hiervan is tot en met 2016 € 891 miljoen gereali­
seerd. In die bijlage is tevens een eerste inschatting opgenomen van
effecten op veiligheid en doorstroming.
In bijlage 4 van de Infrastructuurbegroting 2015 is de verdeling van het
totale pakket efficiency- en versoberingsmaatregelen a € 1,64 miljard naar
netwerk uitgesplitst en de prognose bijgesteld. In deze bijlage is de
verwachte bandbreedte op basis van de verdere uitwerking en implemen­
tatie van de maatregelen in beeld gebracht. Wanneer het totaalpakket aan
maatregelen bij de onderkant van de bandbreedte dreigt uit te komen, zal
worden bijgestuurd door nieuwe maatregelen te treffen. Op basis van het
huidige beeld is de inschatting dat het realiseren van het totale pakket van
€ 1,64 miljard aan versobering- en efficiencymaatregelen mogelijk is. Ten
opzichte van de vorige begroting zijn de inzichten niet gewijzigd.
Na 2020 zal worden geëvalueerd of met het Programma Versoberingen en
Efficiency de gestelde doelen zijn bereikt en of er vervolgacties nodig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

151

Bijlage 5: ProRail
In de kabinetsreactie op het rapport van de Tijdelijke Commissie Onderhoud
en Innovatie spoor (Kamerstukken II 2011–2012, 32 707, nr. 16) is een pakket
maatregelen aangekondigd om de informatievoorziening naar de Tweede
Kamer beter en transparanter te maken (aanbevelingen 14 en 15). Een deel
van deze maatregelen is verwerkt in de verdiepingsbijlagen. In deze bijlage
wordt de informatie verstrekt die de aansluiting tussen de middelen op
het Infrastructuurfonds en de bestedingen door ProRail betreft. In deze
bijlage zijn de volgende onderdelen opgenomen:
A. Aansluiting tussen de uitgaven op het Infrastructuurfonds 2021 en de
uitgaven ProRail 2021.
B. Overzicht van de baten en lasten ProRail 2019–2025.
C. Kasstroomoverzicht ontvangsten en uitgaven ProRail 2019.
In verband met de omvorming van ProRail van bv naar zbo wordt bezien of
deze bijlage vanaf de ontwerpbegroting 2022 blijft bestaan. U zal hier ter
zijner tijd over worden geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

152

A. Aansluiting tussen de uitgaven op het Infrastructuurfonds 2021 en de
uitgaven ProRail 2021:
Figuur 11

B. Overzicht van de baten en lasten ProRail 2019–2025:
Tabel 83 Staat van baten en lasten ProRail (bedragen x € 1.000)
Bedragen x € miljoen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Exploitatiebijdragen moederdepartement

765

843

969

1.005

1.022

1.021

1.015

Doorbelaste uren aan projecten

127

127

127

127

127

127

127

Gebruiksvergoeding en overige
opbrengsten

408

398

397

400

393

392

393

1.300

1.368

1.493

1.532

1.542

1.540

1.535

Apparaatskosten

515

507

542

534

534

533

534

Beheer, onderhoud en overige kosten

704

742

835

882

892

891

885

Totale baten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

153

Bedragen x € miljoen

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Kapitaallasten

119

119

116

116

116

116

2025
116

Totale lasten

1.338

1.368

1.493

1.532

1.542

1.540

1.535

Saldo van baten en lasten *)

‒ 38

0

0

0

0

0

0

C. Kasstroomoverzicht ontvangsten en uitgaven ProRail 2019 en 2020:
Tabel 84 Kasstroomoverzicht ProRail 2019 en 2020 (bedragen x € 1.000)
2019

2020

Ontvangsten vanuit het Infrastructuurfonds

940

898

Ontvangsten van vervoerders

368

302

Ontvangsten van derden

115

Ontvangsten beheer, onderhoud en derden projecten (OHP)

131
1.424

Betalingen aan leveranciers

‒
1.032

Betalingen aan werknemers

‒ 273

1.331
‒
1.099
‒ 203

Betalingen leveranciers en werknemers beheer, onderhoud en derden
projecten (OHP)

‒
1.304

Afdrachten/Ontvangsten omzetbelasting

‒ 129

62

Kasstroom uit bedrijfsoperaties

‒ 10

‒ 33

‒
1.302

Ontvangen interest

‒

‒

Betaalde interest

‒7

‒7

Kasstroom uit operationele activiteiten

‒ 17

‒ 40

Ontvangsten vanuit het Infrastructuurfonds

988

1.121

Ontvangsten van derden

286

173

Betalingen aan leveranciers

‒
1.157

‒
1.082

Betalingen aan werknemers

‒ 101

‒ 128

Kasstroom uit investeringsactiviteiten

16

84

Aflossing leningen

‒

‒

Kasstroom uit financieringsactiviteiten

‒

‒

Totale kasstroom

‒1

44

Liquide middelen einde boekjaar

420

421

Liquide middelen begin boekjaar

421

377

Mutatie liquide middelen

‒1

44

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

154

Bijlage 6: DBFM-conversies
Kenmerken DBFM-contracten
Een DBFM-contract is een geïntegreerde contractvorm, waarbij de
opdrachtnemer verantwoordelijk is voor het ontwerp (design), de bouw
(build), financiering (finance) en het onderhoud (maintain). De opdracht­
gever gaat binnen een DBFM-contract een langlopende verplichting aan met
een consortium van private partijen. Gedurende een periode van 20–25 jaar
betaalt het Rijk een vergoeding aan het consortium voor de beschikbaarheid
van de infrastructuur (beschikbaarheidsvergoeding). Voorts is een kenmerk
van DBFM-contract een langjarig en vlak betalingsritme.
Verwerking potentiële DBFM-projecten in de verkenning- en planuitwerking
Bij de DBFM-projecten in voorbereiding wordt in de begroting op voorhand
geen rekening gehouden met dit afwijkende betalingsritme dat kenmerkend
is voor DBFM-contracten.3 Net als voor andere MIRT-projecten wordt bij
de betreffende modaliteit het volledige bedrag voor aanleg geraamd op
het artikel voor verkenning en planuitwerking en wordt een reservering voor
het onderhoud gemaakt binnen de reguliere onderhoudsbudgetten en/of
de investeringsruimte. Mocht in een later stadium een aanbesteding in
DBFM-vorm toch niet mogelijk of opportuun blijken, dan blijft een meer
klassieke aanbesteding via deze werkwijze altijd mogelijk.
Verwerking DBFM-contracten na overgang in de realisatie- en
exploitatiefase
Bij de afronding van de aanbesteding van een DBFM-contract is de exacte
omvang van de langjarige verplichting bekend. In de eerstvolgende
begroting worden in samenspraak met het Ministerie van Financiën de
klassieke reserveringen op de IenW-begroting gecorrigeerd voor het
afwijkende kasritme van het DBFM-contract.4 Een betaling aan een DBFMconsortium is een gecombineerde vergoeding voor onder meer de aanleg
en het onderhoud van de infrastructuur, daarom wordt het volledige budget
vervolgens geplaatst op het artikel voor geïntegreerde contractvormen bij
de betreffende modaliteit.
Budgettaire verwerking DBFM-component
Figuur 12

3

Deze werkwijze vloeit voort uit begrotingsregel 28 van het kabinet-Rutte II. Deze regel is door
het huidig kabinet bestendigd.
4
Technisch gezien betekent dit een verlaging van het uitgavenplafond (van het begrotingstotaal
van het Infrastructuurfonds) in de jaren waarin het kasbudget geraamd stond en een verhoging
van het uitgavenplafond (van het begrotingstotaal van het Infrastructuurfonds) in de jaren waarin
er een beschikbaarheidvergoeding nodig is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

155

Bijlage 7: Tol
Scope
Met de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15, die op
15 maart 2016 in werking is getreden, is vastgelegd dat bij de projecten A24
Blankenburgverbinding en A12/A15 Ressen - Oudbroeken (ViA15) tol
geheven kan worden5. In de Wet is opgenomen dat het tolsysteem verder
wordt uitgewerkt in een uitvoeringsplan en een handhavingsplan die aan
de Staten-Generaal worden voorgehangen voordat de tolheffing van start
gaat. Het uitvoeringsplan bevat een algemene beschrijving van het
tolsysteem, registratiemiddelen, de betalingsmogelijkheden en de klanten­
service. In het handhavingsplan zal worden beschreven hoe de boete wordt
opgelegd en geïnd en het toezicht is georganiseerd. De invulling van de
aangenomen moties6 gericht op de beperkingen van de kosten van de
uitvoering, de bewaartermijn van privacygevoelige gegevens, de beperking
van het aantal niet betalingen en maatregelen ter voorbereiding van het
beëindiging van de tol worden hierin meegenomen.
Financieel
Per aanlegproject is een tolopgave vastgesteld. Voor de Blankenburgver­
binding (BBV) is deze tolopgave € 337 miljoen (pp 2020) en voor de ViA15
€ 304 miljoen (pp 2020). Dit betreffen de netto contante waarden (begroot
op Artikel IF 12.04).
In deze bedragen zijn tevens inbegrepen de uitvoeringskosten die gepaard
gaan met het innen van tol, de handhaving en het beheren en onderhouden
van het tolsysteem.
Bij tolheffing wordt uitgegaan van een periode van 25 jaar. Als de tolopgave
op een wegdeel eerder wordt gerealiseerd, dan zal de tolheffing op dat
wegdeel worden beëindigd en vice versa.
Planning
De tolheffing wordt samen met de beoogde uitvoeringsorganisatie Rijks­
waterstaat, Rijksdienst voor het Wegverkeer, Centraal Justitieel Incasso­
bureau en Inspectie Leefomgeving en Transport verder uitgewerkt. Deze
uitwerking landt in het uitvoeringsplan en het handhavingsplan. De
realisatie van het systeem en de voorbereiding van de organisatie is
voorzien in de periode 2020-2024. De faseovergang van de voorbereidingsnaar de realisatiefase in 2018 is aangehouden in verband met de aansluiting
op de openstellingen van beide projecten. De start is gekoppeld aan de
openstellingen van de Blankenburgverbinding en de ViA15.
Organisatie
Bij de uitvoering vormen Rijkswaterstaat (RWS) en de Dienst Wegverkeer
(RDW) de basis voor het primaire proces van de tolketen. Zij vervullen
samen de rol van ‘Tolheffende Instantie’ en zijn verantwoordelijk voor de
registratie, matching en inning (inclusief frontoffice). Voor handhaving en
toezicht wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande werkwijzen. Het
CJIB is daarom verantwoordelijk voor het versturen en innen van wettelijke
betaalherinneringen en opgelegde bestuurlijke boetes. ILT verzorgt het
toezicht op weg (vrachtverkeer). RDW is verantwoordelijk voor het bezwaar

5

Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15 (http://wetten.overheid.nl/
BWBR0037517/2016-03-15#Hoofdstuk3_Artikel16).
6
Moties 34 189 nr 16 Hoogland/Visser, motie 34 189 nr 17 Visser/Hoogland, motie 34 189 nr 18
Visser/Hoogland, motie 34 189 nr 19 Hachichi

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

156

en beroep. De organisatorische en financiële consequenties worden in 2020
geactualiseerd en zullen naar verwachting in de ontwerpbegroting 2022
worden meegenomen.
Specificatie inkomsten en uitgaven
In onderstaande tabel is het totaaloverzicht opgenomen van de verwachte
inkomsten en uitgaven voor de periode 2020–2025 en wordt een doorkijk
gegeven voor wat betreft de tolinkomsten voor de jaren daarna. Hiermee
wordt informatie verstrekt die de financiële stromen en de voortgang van
het realiseren van de tolopgave per project inzichtelijk maakt;
• Specificatie inkomsten en uitgaven gerelateerd aan de tolprojecten en
de tolorganisatie.;
• Specificatie van de kosten van de uitvoeringsorganisaties;
• Aansluiting tussen Infrastructuurfonds en Tolorganisatie.
Tabel 85 Specificatie inkomsten en uitgaven (bedragen x € 1.000)
Uitgaven

artikel

t/m
2019

Rijksbijdrage
IF
voor project
12.04
Blankenburgverbinding
Rijksbijdrage
voor
Tolsysteem en
-organisatie

0

- bijdrage aan IF
Rijkswaterstaat12.06/12.03
- waarvan
apparaat

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

2035
e.v.

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1.874 4.359

6.213

6.214

6.610

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1.336 2.343 3.984 3.724

1.973

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

551

929

903

903

452

- bijdrage aan
HXII
Rijksdienst
14/
voor het
IF12.03
Wegverkeer

243

909

844

1.171

704

- waarvan
apparaat

212

503

597

768

541

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

- bijdrage aan
Centraal
IF
Justitieel
12.03
Incassobureau

118

439

439

300

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

- waarvan
apparaat

118

439

439

300

0

177

668

946

1.019 3.933

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

6.610

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

- waarvan
programma

- waarvan
programma
- bijdrage aan
ILT
- waarvan
apparaat
- waarvan
programma

- waarvan
programma
- nog toe te
wijzen

IF12.03

Subtotaal
Blankenburgverbinding
Rijksbijdrage
voor project
ViA15

IF
12.04

0

1.874 4.359 6.213 6.214

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

157

Uitgaven

artikel

t/m
2019

Rijksbijdrage
voor
Tolsysteem en
-organisatie

2020

2021

2022

2023

2034

2035
e.v.

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

2033

1.157 2.693 3.837 3.837 5.323

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

- bijdrage aan IF
Rijkswaterstaat12.06/12.03

825

- waarvan
apparaat

340

574

558

558

279

- bijdrage aan
HXII
Rijksdienst
14/
voor het
IF12.03
Wegverkeer

150

562

521

723

435

- waarvan
apparaat

131

311

369

475

334

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

- bijdrage aan
Centraal
IF
Justitieel
12.03
Incassobureau

73

271

271

185

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

- waarvan
apparaat

73

271

271

185

0

109

412

584

629 3.669

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1.157 2.693 3.837 3.837 5.323

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1.448 2.461 2.300

1.219

- waarvan
programma

- waarvan
programma
- bijdrage aan
ILT
- waarvan
apparaat
- waarvan
programma

- waarvan
programma
- nog toe te
wijzen

IF12.03

Subtotaal
ViA15

0

Totaal
uitgaven Tol

0 3.031

Risicoreservering
IF
Tol
12.03

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

IF
12.09

‒

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Totaal
IF
geraamde
12.09
inkomsten Tol

‒

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten
tolsysteem

7.052 10.050 10.051 11.933

Toelichting op de tabel
• Voor de realisatie en exploitatie van tol is er een aantal rollen en taken
die vervuld worden, die betrekking hebben op zowel reguliere inning als
voor de wettelijke aanmaning en handhaving. Het betreft kosten van
het ketenbureau, algemene communicatie en marketing van tol die voor
de gehele keten gelden.
• Voor het mogelijk maken om tol te kunnen innen, moeten de keten­
partners zich gedegen voorbereiden, systemen aanpassen en producten
en diensten inkopen. De kosten die hierbij worden gemaakt komen ten
laste van de tolopgave en worden voorgefinancierd uit de reservering
tol. Voor de verdeling van de kosten van de ketenpartners over de
projecten is een verdeelsleutel bepaald op basis van verkeersvolumes.
• De kosten van de beoogde uitvoeringsorganisaties worden toebedeeld
aan respectievelijk de Blankenburgverbinding en ViA15 en zullen
worden gedekt uit de toekomstige tolontvangsten op deze verbindingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

158

•

•

Om de impact te bepalen hebben de beoogde uitvoeringsorganisaties
in 2017 uitvoeringstoetsen uitgevoerd. Ook is de uitbreiding van de
Rijksformatie (CJIB en RWS) voor de realisatiefase geraamd. In deze
begroting zijn de totale apparaatskosten (inclusief ZBO-RDW) zichtbaar
gemaakt. In 2021 zal, na afronding van de voorbereidingsfase, het
programmabudget voor de realisatiefase worden toegevoegd. De
apparaatskosten voor de realisatiefase zijn op basis van de hiervoor
genoemde verdeelsleutel toebedeeld aan de beide aanlegprojecten.
In de tabel wordt de verdeling tussen het apparaat en het programma
zichtbaar gemaakt. In deze begroting is alleen de uitbreiding van
apparaat voor de realisatiefase weergegeven. In de begroting van 2022
wordt – na het uitvoeringsbesluit - het benodigde programmabudget
toegevoegd.
Het kasritme van de ontvangsten wordt geactualiseerd na vaststelling
van het uitvoerings- en handhavingsplan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

159

Bijlage 8: Lijst van afkortingen
Lijst met afkortingen
Afkorting
AOV

Achterstallig Onderhoud Vaarwegen

ATB-EG/-Vv

Automatische treinbeïnvloeding Eerste Generatie/Verbeterde versie

ATB-Vv

Automatische Treinbeïnvloeding – Verbeterde versie

BDU

Brede Doeluitkering

BenO

Beheer en onderhoud

BO MIRT

Bestuurlijk overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport

BOV

Beheer, onderhoud en vervanging

BRG

Bestaand Rotterdams Gebied

BZK

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

CSZK

Commando Zeestrijdkrachten

DBFM

Design, Build, Finance and Maintain

DF

Deltafonds

DUMO

Duurzame Mobiliteit

DVM

Dynamisch Verkeersmanagement

ERMTS

European Rail Traffic Management System

ETV

Emergency Towing Vessels

EU

Europese Unie

EZK

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat

FES

Fonds Economische Structuurversterking

G3

de drie stadsregio’s Amsterdam, Rotterdam en Haaglanden

GF

Gemeentefonds

HBR

Havenbedrijf Rotterdam

HOV

Hoogwaardig openbaar vervoer

HRN

Hoofdrailnet

HSL

Hogesnelheidslijn

HVWN

Hoofdvaarwegennet

HWN

Hoofdwegennet

HXII

Hoofstuk 12 begroting Ministerie van Infrastructuur en waterstaat

IenW

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

IF

Infrastructuurfonds

IPO

Interprovinciaal Overleg

IR

Investeringsruimte

IWKS

Intelligente wegkantsystemen

KPI

Kernprestatie indicatoren

LNV

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

LTSa

Lange Termijn Spooragenda

LTSa 2

Lange Termijn Spooragenda deel 2

KWC

Kustwachtcentrum

LCC

Life Cycle Costs

MEC

Modular Energy Concept

MF

Mobiliteitsfonds

MOC

Maritiem Operatie Centrum

MIRT

Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport

MJPG

Meerjarenprogramma Geluidsanering

MJPO

Meerjarenprogramma Ontsnippering

NaNov

Na Noord-Oostelijke Verbinding

NVGS

Nota Vervoer Gevaarlijke Stoffen

NCW

Netto contante waarde

NDW

Nationale Databank Wegverkeergegevens

NMCA

Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse

NoMo

Nota Mobiliteit

NS

Nederlandse Spoorwegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

160

Afkorting
NSP

Nieuwe Sleutelprojecten

NWA

Netwerkanalyse

OV

Openbaar Vervoer

OVS

Openbaar Vervoer en Spoor

OV SAAL

Openbaar Vervoer Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad

OVT

Openbaar Vervoer Terminal

PF

Provinciefonds

PHS

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer

PB

Projectbesluit

PMR

Project Mainportontwikkeling Rotterdam

PPC

Publiek Private Comparator

PPS

Publiek-Private Samenwerking

REP

Ruimtelijk Economisch Programma

RMf

Regionale Mobiliteitsfondsen

RSS

Randstadspoor

RSP

Regiospecifiek Pakket

RWS

Rijkswaterstaat

SAR

Search and Rescue-helikopters

SLA

Service Level Agreement

SPV

Strategisch Plan Verkeersveiligheid

SVIR

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

SWUNG

Samen Werken aan de Uitvoering van Nieuw Geluidbeleid

TB

Tracébesluit

TEN-T

Trans Europese Transport Netwerken

UPGE

Uitvoeringsprogramma geluidemplacementen

UWO

Uitwerkingsovereenkomst

VNG

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

ZES

Zero Emission Services

ZZL

Zuiderzeelijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 A, nr. 2

161