c LIJ

'

L

J

Jeugdhulp 2020

Rudi Bakker
April 2021

CBS Publicatie
Auteur: Rudi Bakker
Publicatiedatum: 1-1-0001 01:00

Jeugdhulp 2020
Over deze publicatie
Overzicht van alle geleverde jeugdhulp in 2020 waarin zowel kenmerken van de jongeren worden beschreven als kenmerken van de
geleverde jeugd hulp.

CBS Publicatie
Auteur: Rudi Bakker
Publicatiedatum: 1-1-000101:00

jeugdhulp 2020

Inleiding
In deze rapportage presenteert het CBS de voorlopige cijfers over jeugdhulp in 2020.
De gemeenten zijn verantwoordelijk voor hulp aan jongeren, dat is vastgelegd in de Jeugdwet (2014). Om de gemeenten bij de
uitvoering ervan te ondersteunen is in de Jeugdwet een regeling opgenomen voor het ontsluiten van beleidsinformatie. De
beleidsinformatie betreft informatie over jeugdhulpgebruik en de inzet van jeugdbescherming en jeugdreclassering.
Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen dienen hierover gegevens aan het CBS te verstrekken. Ongeveer 95 procent van de
jeugdhulpaanbieders heeft aan deze verplichting voldaan. Omdat niet alle jeugdhulpaanbieders gegevens hebben aangeleverd zullen de
gepresenteerde cijfers enigszins een onderschatting zijn van de werkelijk verstrekte jeugdhulpl).
In deze rapportage staan de voorlopige2) resultaten over jeugdhulp in 2020. De resultaten over jeugdbescherming en jeugdreclassering
worden in een aparte rapportage beschreven.
Jeugdhulp is gedefinieerd als de hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een
verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Het CBS verzamelt alleen gegevens over jeugdhulp die
direct aan de jeugdhulpverlener wordt vergoed door de gemeente, de zogenaamde zorg in natura. Gegevens over jeugdhulp die door de
cliënt zelf wordt vergoed met een persoonsgebonden budget (PGB), worden verstrekt door de Sociale verzekeringsbank (SVB).
Particuliere jeugdhulp, waarbij de hulp door de ouders zelf wordt betaald, valt buiten dit onderzoek.

0.0.1 Jongeren met jeugdhulp naar financieringsvorm')
2016

2017

2018

2019

2020*

Totaal

aantal

389 925

407 245

417 765

430 990

416 665

Alleen zorg in natura

%

92,4

94,3

94,8

95,3

95,7

Alleen persoonsgebonden budget

%

2,9

1,8

1,6

1,5

1,4

Zorg in natura en persoonsgebonden budget

%

4,7

3,8

3,5

3,2

2,8

Bron: CBS.
1) Personen van 0 tot en met 22 jaar.

Uit tabel 0.0.1 blijkt dat in 2020 bijna 417 duizend jongeren jeugdhulp hebben ontvangen. In 95,7 procent van de gevallen wordt de zorg
direct door de gemeente aan de jeugdhulpverlener vergoed. Een klein deel van de jongeren met jeugdhulp, bijna anderhalf procent,
maakte alleen gebruik van een PGB. Het aantal jongeren dat gebruik maakt van een PGB neemt de laatste jaren af. Vooral het aantal
jongeren dat naast een PGB ook jeugdhulp in natura ontvangt is in 2020 gedaald ten opzichte van 2019.
Voordat de Jeugdwet op 1 januari 2015 van kracht werd, was de jeugdhulp deels gefinancierd op grond van de Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten (AWBZ), de Zorgverzekeringswet (Zvw) en door de provincies. Figuur 0.0.2 toont het aantal jongeren dat jaarlijks vanaf 2011
jeugdhulp heeft ontvangen3).

0.0.2 Jongeren met jeugdhulp')
2020.
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
E 2011
0

100

200

300

400

500
x 1 000

''Personen van 0 tot en met 22 jaar. De jaren voor 2015 betreft jeugdhulp uit AWBZ, Zvw en provinciaal gefinancierde
jeugdzorg exclusief jeugdbescherming en jeugdreclassering.

De gegevens van de SVB over jeugdhulpontvangers met een PGB bevat geen zorginhoudelijke informatie. Het vervolg van deze
rapportage beschrijft daarom alleen de gegevens die door de jeugdhulpverleners aan het CBS zijn verstrekt. Overal waar in het vervolg
jeugdhulp staat bedoelen we dan ook de jeugdhulp die is geleverd volgens het zorg in natura-principe.
1) Alle grote jeugdhulpaanbieders, met meer dan 250 cliënten, hebben gegevens over 2020 aangeleverd. De kleinere
jeugdhulpaanbieders zonder opgave ontbreken in de resultaten. Naar verwachting zal de aldus ontstane onderschatting hooguit enkele
procenten bedragen. Hierbij wordt uitgegaan van het aantal bij het CBS bekende jeugdhulpaanbieders. Nieuwe jeugdhulpaanbieders
worden geacht zich bij het CBS aan te melden. Hierdoor is de gehanteerde lijst van jeugdhulpaanbieders mogelijk incompleet.

zJ Jeugdhulpaanbieders hebben de gelegenheid om hun gegevens over 2020 nog tot en metjuli 2021 te wijzigen waarna de definitieve
resultaten worden vastgesteld. In de afgelopen jaren is gebleken dat de voorlopige resultaten minder dan 1 procent lager waren dan de
definitieve resultaten.
3) Voor een beschrijving van de ontwikkelingen 2011-2016 zie: https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2018/10/jeugdzorg-voor-en-nade-jeugdwet.

CBS Publicatie

Auteur: Rudi Bakker
Publicatiedatum: 1-1-000101:00

Jeugdhulp 2020

1. Jongeren met jeugdhulp
In 2020 kregen bijna 411 duizend jongeren jeugdhulp in natura. In dezelfde periode van 2019 waren dit er 425 duizend, een daling van
3,3 procent. De meeste jongeren, 95,3 procent, kregen jeugdhulp zonder verblijf. Dat wil zeggen dat zij niet op de locatie van de
jeugdhulpaanbieder overnachtten. Van hen kregen bijna 23 duizend jongeren in 2020 zowel jeugdhulp zonder als jeugdhulp met verblijf.
Dit is mogelijk als de zorg gedurende het jaar wijzigt of als de jongere bij de ene jeugdhulpaanbieder verblijft en tegelijkertijd ook hulp
krijgt van een andere jeugdhulpaanbieder.

1.0.1 Jongeren met jeugdhulp')

1
4,7 %

5,5 %

89,7 %

ME Zonder verblijf

Zowel zonder als met verblijf

MB [let verblijf

tab

E
'(Personen van 0 tot en met 22 jaar.

De meeste jongeren met jeugdhulp in 2020, ruim een op de drie, ontvingen ambulante jeugdhulp op de locatie van de
jeugdhulpaanbieder en ruim 19 procent kreeg jeugdhulp van het wijk- of buurtteam van de gemeente. De daling van het aantal jongeren
in 2020 ten opzichte van 2019 betreft jeugdhulp uitgevoerd door het wijk- of buurtteam (-5,2 procent), en ambulante jeugdhulp op
locatie van de aanbieder (-5,1 procent). Daghulp op locatie van de aanbieder nam met 2,4 procent toe en jeugdhulp in het netwerk van de
jongere steeg met 2,6 procent.

1.0.2 Jongeren zonder verblijf')
Totaal
zonder
verblijf
Ambulant

1=Malállia
m

Netwerk
jongere

Wijkteam

IEEJ

Daghulp

E
0

100

200

300

400

500

x 1 000
2020'

2019

11.1 2018

MI 2017

')Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de figuur voor.

Ruim 42 duizend jongeren kregen in 2020 jeugdhulp met verblijf. Dat is 10 procent van alle jongeren met jeugdhulp. Hiervan waren bijna
21 duizend jongeren in een pleeggezin opgenomen. Ruim 5 duizend waren ondergebracht in gezinsgerichte opvangen en 2 duizend
jongeren hadden een gesloten plaatsing, dat waren er bijna 20 procent minder dan in 2019. Ruim 18 duizend jongeren kregen een
andere vorm van jeugdhulp met verblijf (figuur 1.0.3).

1.0.3 Jongeren met verblijf')
Totaal
met verblijf

1=11111MEM

Pleegzorg

Gezinsgericht

Gesloten
plaatsing

Overig

0

10

20

30

50

40

x 1 000
2020' ME 2019 mg 2018 MI 2017
nPersonen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de figuur voor.

1.1 9,3 procent van de Nederlandse jongeren ontvangt jeugdhulp
Jeugdhulp is in principe bedoeld voor personen tot 18 jaar, waarbij sinds 1 juli 2018 sommige vormen van jeugdhulp zoals pleegzorg
standaard doorlopen tot 21 jaar. In uitzonderlijke gevallen kan de jeugdhulp worden voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar. Van alle ruim
4,4 miljoen jongeren in de leeftijd tot en met 22 jaar kreeg 9,3 procent jeugdhulp in 2020. Als de groep van 18 tot en met 22 jaar buiten
beschouwing gelaten wordt, ontving 11,9 procent van alle jongeren jeugdhulp in deze periode.

1.11 Jeugdhulp naar demografische kenmerken van de jongere, 2020*
1)
Totaal aantal jongeren in Nederland
(op 1 januari 2020)
Totaal

Jongeren met
jeugdhulp totaal

4 435 735

410 645

Jongeren met jeugdhulp
zonder verblijf
391 305

Jongeren met jeugdhulp
met verblijf
42 100

Geslacht
Jongens

2 268 090

228 910

219 025

22 295

Meisjes

2 167 645

181 735

172 280

19 805

686 685

27 470

25 540

3 260

Leeftijd in klassen
0 tot en met 3 jaar
4 tot en met 7 jaar

896 340

70 740

68 275

5 450

8 tot en met 11 jaar

571 655

134 220

131015_

8 595

12 tot en met 17 jaar

1 182 570

163 465

154 760

21 085

18 tot en met 22 jaar

1 098 490

14 745

11 715

3 705

(Migratie)achtergrond
Nederlands

3 219 500

306 270

293 505

29 280

Overig westers

399 740

32 120

30 300

3 745

Niet-westers

816 500

72 255

67 495

9 075

Bron: CBS.
1) Personen van 0 tot en met 22 jaar. Jongeren met meerdere vormen van jeugdhulp komen meerdere maten in de tabel voor.

1.2 Jongens ontvangen vaker jeugdhulp dan meisjes
Jongens ontvangen vaker jeugdhulp dan meisjes. Dit geldt zowel voor jeugdhulp met verblijf als voor jeugdhulp zonder verblijf. In 2020
kregen bijna 182 duizend meisjes en 229 duizend jongens jeugdhulp. Het aandeel meisjes met jeugdhulp neemt de laatste jaren heel
licht toe (figuur 1.2.1).

1.2.1 Jongeren naar geslacht')
Nederland
2020°
2019
2018
2017
Totaal jeugdhulp
2020°
2019
2018
2017
Zonder verblijf
2020°
2019
2018
2017
Met verblijf
2020°
2019

of5

2018
2017
25

MI Jongens

50

75

100

IM Meisjes

1) Personen van 0 tot en met 22 jaar.

1.3 Jeugdhulpjongeren met verblijf ouder dan jongeren zonder verblijf
Bijna 40 procent van alle jongeren met jeugdhulp was tussen 12 en 17 jaar oud, 163 duizend in 2020. Dat komt overeen met 13,8 procent
van alle kinderen in Nederland in deze leeftijdsklasse. Een derde van alle jeugdhulpjongeren, 134 duizend jongeren, was tussen 8 en 11
jaar. Dat is ruim 23 procent van alle Nederlandse jongeren in deze leeftijdscategorie.
Er is een groot verschil in leeftijd per hulpvorm. Van de jongeren met jeugdhulp zonder verblijf was ruim 57 procent jonger dan 12 jaar, bij
jeugdhulp met verblijf was 41 procent jonger dan 12 jaar. Het aandeel jongeren van 18 jaar en ouder met jeugdhulp met verblijf is
toegenomen van 4,5 procent in 2017 naar 8,8 procent in 2020. Vooral het aantal jongeren met pleegzorg nam in deze leeftijdscategorie
sterk toe, van 470 in 2017, naar 1 785 in 2020.

1.3.1 Jongeren naar leeftijd')
Nederland
2020°
2019
2018
2017
Totaal jeugdhulp
2020°
2019
2018

im

2017
Zonder verblijf
2020°
2019
2018

ni

2017
Met verblijf
2020°

2

2019
2018

mi

Es

2017
0

ME 0-3 jaar

HM 4-7 jaar

20

ME 8-11 jaar

40

60

12-17 jaar

80

100

18 jaar en ouder

1)Personen van 0 tot en met 22 jaar. Bij Nederland is de leeftijdscategorie 18 jaar en ouder weggelaten omdat slechts

een klein deel van deze jongeren jeugdhulp ontvangt.

1.4 Jeugdhulpjongeren hebben net zo vaak een migratieachtergrond als jongeren zonder
jeugdhulp

Van de 411 duizend jongeren met jeugdhulp in 2020 hadden bijna 306 duizend (74,6 procent) een Nederlandse achtergrond, 72 duizend
(17,6 procent) een niet-westerse en 32 duizend (7,8 procent) een westerse migratieachtergrond. Met migratieachtergrond wordt bedoeld
dat minstens een van de ouders van de jongere in het buitenland is geboren. De jeugdhulpjongeren vormen op dit punt een redelijke
afspiegeling van alle jongeren in Nederland. Van hen heeft 72,6 procent een Nederlandse achtergrond en heeft 18,4 procent een nietwesterse en 9 procent een westerse migratieachtergrond.
Jongeren die in 2020 jeugdhulp met verblijf ontvingen, hadden relatief vaker een migratieachtergrond dan jongeren met jeugdhulp
zonder verblijf. Van hen had 21,6 procent een niet-westerse en 8,9 procent een westerse migratieachtergrond.

1.4.1 Jongeren naar migratieachtergrond')
Nederland
2020.
2019
2018
2017
Totaal jeugdhulp
2020.
2019
2018
2017
Zonder verblijf
2020.
2019
2018
2017
Met verblijf
2020°
2019

gr]

2018
2017
20

60

40

80

100
oio

Hm Nederlands

NEE Overig westers

mi Niet-westers

11Personen van 0 tot en met 22 jaar.

1.5 Elf procent jeugdhulpontvangers ook in jeugdbescherming of jeugdreclassering
Bijna 89 procent van de jongeren met jeugdhulp in 2020 ontving daarnaast geen andere vorm van jeugdzorg. Bijna 7,7 procent van de
jongeren kreeg naast jeugdhulp ook jeugdbescherming en duizend van hen kregen naast jeugdhulp en jeugdbescherming ook
jeugdreclassering (tabel 1.5.1). Bij ruim 4 duizend jongeren was naast jeugdhulp ook een jeugdreclasseringsmaatregel van kracht (1
procent).
Jongeren kunnen pas vanaf 12 jaar een jeugdreclasseringsmaatregel opgelegd krijgen en jeugdbescherming houdt op zodra de jongere
de leeftijd van achttien jaar bereikt.

1.5.1 Samenloop jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering naar leeftijdscategorie, 2020")

Alleen jeugdhulp
Alleen jeugdbescherming

Totaal aantal

0 tot en

4 tot en

8 tot en met

12 tot en met

jongeren

met 3 jaar

met 7 jaar

11 jaar

17 jaar

374 905

23 805

64 585

125 775

147 035

8 485

1 580

1 875

2 025

3 010

3 665

6 160

8 445

13 115

Alleen jeugdreclassering

3 975

Jeugdhulp en -bescherming

31 380

Jeugdhulp en -reclassering

3 355

2 315

180

180

1 005

1 005

Jeugdbescherming en -reclassering
Jeugdhulp en -bescherming en -reclassering

1 685

18 tot en met
22 jaar
13 700

2 285

1 040

Bron: CBS.
11 Jongeren die in 2020 jeugdhulp, jeugdbescherming of jeugdreclassering hadden.

Het aandeel jongeren met jeugdhulp in combinatie met de andere vormen van jeugdzorg is in 2020 toegenomen in vergelijking met

2019. De verschillen zijn echter heel klein.

1.5.2 Samenloop jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering

Totaal jongeren met jeugdzorg

aantal

2017

2018

2019

2020*

412 265

423 390

437 345

423 285

88,7

Alleen jeugdhulp

%

88,3

88,8

88,6

Alleen jeugdbescherming

%

1,8

1,8

1,9

2,0

Alleen jeugdreclassering

%

1,2

1,1

1,0

0,9

Jeugdhulp en -bescherming

%

7,4

7,3

7,2

7,4

Jeugdhulp en -reclassering

%

1,0

0,8

0,8

0,8

Jeugdbescherming en-reclassering

%

0,1

0,1

0,0

0,0

Jeugdhulp en -bescherming en -reclassering

%

0,3

0,3

0,3

0,2

Bron: CBS.

1.6 Hoogste aandeel jeugdhulp in Utrecht en Limburg
Van de in totaal 411 duizend jongeren met jeugdhulp in 2020 woonden er bijna 90 duizend in Zuid-Holland1). Zeeland had het kleinste
aantal, ruim 9 duizend Zeeuwse jongeren ontvingen jeugdhulp. De meeste jongeren in jeugdhulp kwamen uit Amsterdam (20 duizend),
Den Haag (15 duizend), Rotterdam en Utrecht (beide ruim 12 duizend). Echter, wanneer we kijken naar het aandeel van de jongeren met
jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren in de gemeente, dan blijkt dat in de jeugdregio's Zuid-Limburg, Utrecht Stad, en Midden-Limburg
Oost meer dan 15 procent van de jongeren tot 18 jaar jeugdhulp kreeg (zie figuur 1.6.3). De jeugdregio's Midden-Limburg West, en
Utrecht Stad hadden het hoogste percentage jongeren van 18 jaar en ouder met jeugdhulp, namelijk ruim 4 procent.

1.6.1 Jeugdhulp bij 0 t/m 17-jarigen

Minder dan 9 (%)
ind 9 tot 11(%)

HM 11tot 13 (%)
13 tot 15 (%)

1111111 15 of meer (%)

gh

1.6.2 Jeugdhulp bij 18 t/m 22-jarigen

Minder dan 0,50 (%)
CM 0,50 tot 1 (%)
1 tot 1,50 (%)
1,50 tot 2 (%)
2 of meer(%)

rEk
E
1.6.3 Jeugdhulp bij 0 t/m 17-jarigen

Minder dan 9 (%)
9 tot 11 (%)
11 tot 13 (%)
MI 13 tot 15 (%)
15 of meer (%)

66

1.6.4 Jeugdhulp bij 18 t/m 22-jarigen

Minder dan 0,50 (%)
EM 0,50 tot 1 (%)
M 1 tot 1,50 (%)
M 1,50 tot 2 (%)
MI 2 of meer (%)

gh
E
In relatie tot de bevolkingsomvang van de gemeente, werd de meeste jeugdhulp verleend in gemeenten met 100 tot 150 duizend
inwoners en in de vier grote steden met meer dan 250 duizend inwoners (tabel 1.6.5). Van de jongeren tot en met 17 jaar uit die
gemeenten ontving 12-13 procent jeugdhulp. In de categorie jongeren van 18 tot en met 22 jaar werd in de steden met meer dan 250
duizend inwoners jeugdhulp geleverd aan meer dan 2 procent van deze jongeren.

1.6.5 Aantal jongeren met jeugdhulp als percentage van het totale aantal jongeren, naar gemeentegrootte,
2020*
%van het totale aantal personen van 0 tot en
met 17 jaar
Totaal Nederland

%van het totale aantal personen van 18 tot en
met 22 jaar

11,86

1,34

Gemeenten met minder dan 5 000 inwoners

9,26

0,36

Gemeenten met 5 000 tot 10 000 inwoners

10,24

0,85

Gemeenten met 10 000 tot 20 000 inwoners

10,41

1,16

Gemeenten met 20 000 tot 50 000 inwoners

11,59

1,12

Gemeenten met 50 000 tot 100 000 inwoners

11,90

1,33

Gemeenten met 100 000 tot 150 000 inwoners

13,34

1,13

Gemeenten met 150 000 tot 250 000 inwoners

11,70

1,21

Gemeenten met 250 000 inwoners of meer

12,38

2,22

Bron: CBS.

1) Volgens het woonplaatsbeginsel. Zie: tiltps://vng.nl/files/vng/201607 factsheet woonplaatsbeginsel 2016.pdf.

CBS Publicatie
Auteur: Rudi Bakker
Publicatiedatum: 1-1-000101:00

Jeugdhulp 2020

2. Jeugdhulptrajecten
Wat is een hulptraject?
De cijfers van het CBS over dit onderwerp gaan soms over de (aantallen) jongeren en soms over de
(aantallen) jeugdhulptrajecten. Een hulptraject bestaat uit een combinatie van hulpvorm en
aanvangsdatum. Een jongere kan per verslagperiode één jeugdhulptraject doorlopen, maar ook meerdere
hulptrajecten na elkaar, of meerdere hulptrajecten tegelijkertijd. Omdat een jongere meerdere trajecten kan
doorlopen, verschilt het aantal jeugdhulptrajecten van het aantal jongeren dat het CBS rapporteert: het
aantal hulptrajecten komt hoger uit.
Als een jongere tegelijkertijd meerdere hulptrajecten doorloopt met dezelfde hulpvorm bij dezelfde
jeugdhulpaanbieder, dan worden deze trajecten samengenomen. In de cijfers tellen deze dan mee als één
doorlopend hulptraject. Dit gebeurt ook als de aanvangsdatums verschillen: het gaat erom dat de
hulptrajecten elkaar overlappen. De aanvangsdatum wordt in dat geval gezien als de datum waarop de hulp
voor het eerst is gestart, en de einddatum is de datum waarop de laatste hulp werd beëindigd.

2.1 Aantal hulptrajecten in 2020 afgenomen
In 2020 waren bijna 568 duizend jeugdhulptrajecten actief. Dat waren er 25 duizend minder dan in 2019. Het aantal trajecten jeugdhulp
door het wijk- of buurtteam daalde met 5,5 procent, de overige jeugdhulp zonder verblijf daalde met 3,9 procent en de jeugdhulp met
verblijf daalde met 5,2 procent (figuur 2.1.1). De cijfers over 2020 zijn voorlopige uitkomsten, de ervaring leert dat de voorlopige cijfers
een half tot een procent lager liggen dan de definitieve uitkomsten.

2.1.1 jeugdhulptrajectenl)

Totaal
jeugdhulp

Wijk- of
buurtteam

Overig
zonder
verblijf

of5
E

Met
verblijf

200

400

600
•

MI 2020*

2019

x 1 000

mi 2018 IM 2017

Drrajecten die over meerdere perioden liepen komen meerdere malen in de figuur voor.

Gedurende 2020 zijn meer jeugdhulptrajecten begonnen dan er zijn beëindigd. Bij aanvang van het jaar waren 321 duizend
jeugdhulptrajecten actief en op 31 december waren dat er ruim 352 duizend, een toename van 9,8 procent (tabel 2.1.2).

212 Stromen van jeugdhulptrajecten, naar hulpvorm, 2020")
Beginstand (1 januari 2020)

Instroom

Uitstroom

Eindstand (31 december 2020)

Actief in 20202)

Totaal aantal jeugdhulptrajecten

321 135

246 635

215 285

352 485

567 770

Totaal zonder verblijf

288 150

229 900

199 330

318 720

518 050

waarvan
Wijk- of buurtteam

49 290

32 755

34 475

47 570

82 040

Ambulant

175 545

140 100

119 230

196 415

315 645

Daghulp

18 405

13 230

10 455

21 175

31 630

Netwerk jongere

44 910

43 820

35 175

53 560

88 730

Totaal met verblijf

32 985

16 730

15 955

33 765

49 720

Pleegzorg

18 165

3 680

4 105

17 740

2] 845

Gezinsgericht

3 525

1 745

1 645

3 625

5 270

930

1 425

1 555

800

2 355

10 370

9 880

8 655

11 595

20 250

waarvan

Gesloten plaatsing
Overig met verblijf3)
Bron: CBS.
leugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.

2) Jeugdhulptrajecten die op enig moment tijdens 2020 liepen.
3) Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

In totaal zijn bijna 568 duizend hulptrajecten actief geweest, deze trajecten liepen op enig moment tijdens 2020. Daarvan betrof het 518
duizend keer een hulptraject zonder verblijf, hiervan zijn bijna 230 duizend trajecten in 2020 begonnen en ruim 199 duizend beëindigd.
Van de actieve jeugdhulptrajecten uitgevoerd door het wijk- of buurtteam van de gemeente zijn er in 2020 minder gestart, bijna 33
duizend, dan beëindigd, ruim 34 duizend.
Er waren in 2020 bijna 50 duizend jeugdhulptrajecten met verblijf. Het aantal actieve trajecten pleegzorg en gesloten plaatsing was lager
op 31 december dan op 1 januari. Bij de andere vormen van jeugdhulp met verblijf nam dit toe.
De relatieve uitstroom, dat wil zeggen de uitstroom ten opzichte van het totale aantal actieve hulptrajecten, is het grootst bij gesloten
plaatsing. Van alle trajecten die in 2020 actief waren, is 61 procent in dit jaar afgesloten.

2.1.3 Begonnen trajecten jeugdhulp, naar hulpvorml)
2017
Totaal jeugdhulptrajecten

aantal

Totaal zonder verblijf

2018

2019

2020*

295 535

335 695

281 810

246 635

%

91,8

93,3

93,1

93,2

Wijk- of buurtteam

%

14,3

11,7

13,5

13,3

Ambulant

%

59,6

61,9

58,8

56,8

waarvan

Daghulp

%

5,3

5,1

5,1

5,4

Netwerk jongere

%

12,8

14,5

15,7

17,8

Totaal met verblijf

%

8,2

6,7

6,9

6,8

Pleegzorg

%

1,9

1,6

1,4

1,5

waarvan

Gezinsgericht

%

0,9

0,9

0,9

0,7

Gesloten plaatsing

%

0,8

0,7

0,7

0,6

Overig met verblijf2)

%

4,6

3,5

3,8

4,0

Bron: CBS.
1) Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar.
2) Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

In 2020 zijn bijna 247 duizend nieuwe jeugdhulptrajecten gestart. Dat is een daling van 12,5 procent ten opzichte van 2019. De oorzaak
van deze daling lijkt deels te liggen in de uitbraak van corona vanaf maart 2020. In figuren 2.1.4 en 2.1.5 is de in- en uitstroom van het
aantal jeugdhulptrajecten zonder verblijf per maand weergegeven. Voor de maanden april en mei 2020 is een opvallende daling van 30
procent van de instroom en van 20-25 procent van de uitstroom zichtbaar ten opzichte van 2019. In de maanden erna was er nagenoeg
geen verschil meer tussen beide jaren.

2.1.4 Instroom jeugdhulp zonder verblijf
Jeugdhulptrajecten x 1 000
40

30

20

10

Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

Jut

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

66

- Instroom 2019

- Instroom 2020

2.1.5 Uitstroom jeugdhulp zonder verblijf
Jeugdhulptrajecten x 1 000
30

25

20

15

10

0
Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

lul

6113

Uitstroom 2019

- Uitstroom 2020

Deze ontwikkeling geldt ook voor jeugdhulp met verblijf (figuur 2.1.6 en 2.1.7). In de maanden maart en april was de instroom in 2020
meer dan 20 procent lager dan in 2019 en in mei zelfs 30 procent. De uitstroom daalde vooral in mei (-26 procent) en juni (-35 procent)
ten opzichte van 2019.

2.1.6 Instroom jeugdhulp met verblijf
Jeugdhulptrajecten x 1 000
4

3

2

Jan

Mrt

Feb

- Instroom 2019

Apr

Mei

Jun

lul

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

lul

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

- Instroom 2020

2.1.7 Uitstroom jeugdhulp met verblijf
Jeugdhulptrajecten x 1 000
3

2

0
Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

REI

- Uitstroom 2019

- Uitstroom 2020

Van alle nieuwe jeugdhulptrajecten in 2020 was 23 procent herhaald beroep (figuur 2.1.8). Dat wil zeggen dat 23 procent van de
jongeren die in 2020 een jeugdhulptraject startten, in de vijf voorafgaande jaren al eerder jeugdhulp had. Daarbij wordt geen
onderscheid gemaakt naar het soort jeugdhulp dat eerder is ontvangen. Van de nieuwe trajecten in 2019 was 28,5 procent herhaald
beroep. Jeugdhulp uitgevoerd door het wijk- of buurteam van de gemeente kende een toename van het percentage herhaald beroep,
van 21,5 procent in 2019 naar 24,3 procent in 2020. Overige jeugdhulp zonder verblijf daalde van 30,1 procent in 2019 naar 23,5 procent
in 2020. De begonnen trajecten jeugdhulp met verblijf waren in 2020 voor 14,2 procent herhaald beroep. In 2019 was dan nog 24
procent.

2.1.8 Herhaald beroep')

Totaal
jeugdhulp

Wijk- of
buurtteam

Overig
zonder
verblijf

Met
verblijf

10

2020'

2019

20

2018

30

40

2017

lijeugdhulptrajecten die zijn gestart in de verslagperiode.

Bij 4,1 procent van de 247 duizend trajecten die in 2020 zijn gestart, was sprake van crisis bij aanvang. Dat gold met name bij trajecten
jeugdhulp met verblijf. Daar is 19,4 procent van de trajecten gestart met crisis.
De Beleidsinformatie Jeugd is sinds 2018 uitgebreid met de vraag of er sprake was van crisis bij aanvang van het traject. Niet alle
jeugdhulpverleners hebben dit gegeven meteen in hun administratie opgenomen. Hierdoor is het lastig om de jaren met elkaar te
vergelijken.

2.1.9 Gestart met crisis')

Totaal
jeugdhulp

Wijk- of
buurtteam

Overig
zonder
verblijf

66

Met
verblijf

0

2020'

5

2019

10

am 2018

lijeugdhulptrajecten die zijn gestart in de verslagperiode.

15

20

25

2.2 Jeugdhulp meestal doorverwezen door de huisarts
In 2020 werden de meeste jeugdhulptrajecten gestart na verwijzing door een huisarts (figuur 2.2.1). In 2019 werden bijna 108 duizend
trajecten verwezen door de huisarts, in 2020 waren dat er minder dan 90 duizend. Ten opzichte van 2019 daalde het aandeel
jeugdhulptrajecten met verwijzing door een huisarts van 38 naar 36 procent. Ook het aantal verwijzingen door de gemeente daalde, van
90 duizend in 2019 naar 83 duizend in 2020. Het aandeel verwijzingen door de gemeente ten opzichte van alle verwijzingen nam,
ondanks deze daling, toe van 32 naar 34 procent.
2.2.1 Verwijzerl)

Huisarts

Gemeentelijke
toegang

Geen
verwijzer

EIML

Gecertificeerde
instelling

Medisch
specialist

Jeugdarts

Justitie

GCI

Onbekend

1~11111ffil
0

50

100

150
x 1 000

2020*

IME 2019

ing 2018

nin 2017

nleugdhulptrajecten die zijn gestart in de verslagperiode. Trajecten onder Geen verwijzer betreft vrij toegankelijke
jeugdhulp.

Er waren ruim 27 duizend jeugdhulptrajecten zonder verwijzer. Dit zijn jeugdhulptrajecten waarvoor geen verwijzing nodig is, de
zogenaamde vrij toegankelijke jeugdhulp. De gemeente bepaalt zelf welke jeugdhulp vrij toegankelijk is. Dat kan dus per gemeente
anders zijn.
Verbeteringen in de registratie hebben ertoe geleid dat het aantal trajecten met onbekende verwijzer sterk is gedaald. Deze categorie is
bedoeld voor trajecten die voor 1 januari 2015 zijn begonnen en waarvan de verwijzer niet meer te achterhalen was, maar werd door
sommige jeugdhulpaanbieders ook gebruikt voor trajecten met een latere aanvangsdatum.

2.3 jeugdhulptrajecten duren meestal korter dan een jaar
Van alle 215 duizend jeugdhulptrajecten die in 2020 zijn beëindigd (de uitstroom, zie tabel 2.1.2), hebben er 38 duizend korter dan drie
maanden geduurd (17,7 procent). Bijna 64 procent van de afgesloten jeugdhulptrajecten duurde korter dan een jaar.

2.3.1 Doorlooptijd van verleende jeugdhulp, naar hulpvorm, 2020")
0 tot 3 maanden

3 tot 6 maanden

6 tot 12 maanden

12 tot 36 maanden

langer dan 36 maanden

Totaal aantal jeugdhulptrajecten

38 155

34 285

64 875

67 230

10 750

Totaal zonder verblijf

33 245

32 055

61 465

63 400

9 165

waarvan
Wijk- of buurtteam

7 105

5 830

8 175

10 545

2 815

Ambulant

18 220

19 175

37 965

39 335

4 540

Daghulp

1 370

1 540

3 900

3 050

595

Netwerk jongere

6 550

5 510

11 420

10 475

1 220

Totaal met verblijf

4 910

2 230

3 405

3 830

1 580

Pleegzorg

680

430

700

1 205

1 090

Gezinsgericht

345

240

435

465

160

Gesloten plaatsing

535

345

415

255

Overig met verblijf?)

3 345

1 210

1 860

1 905

waarvan

Bron: CBS.
1) Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar, die zijn beëindigd in 2020.
2) Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

Een in 2020 afgesloten jeugdhulptraject duurde gemiddeld 391 dagen. Dat is 31 dagen langer dan de afgesloten trajecten in 2019.
Trajecten met gesloten plaatsing duren met gemiddeld 208 dagen in 2020 het kortst. Pleegzorgtrajecten duurden gemiddeld bijna
tweeënhalf keer zo lang als een gemiddeld traject, namelijk 971 dagen (tabel 2.3.2).

2.3.2 Gemiddelde duur van de verleende jeugdhulp, naar hulpvorml)
2017
Afgesloten jeugdhulptrajecten

aantal

2018

261 415

2019

212 045'

2020*

236 345

215 285

Totaal jeugdhulp

dagen

318

337

360

391

Totaal zonder verblijf

dagen

310

331

356

385

waarvan
Wijk- of buurtteam

dagen

320

365

368

410

Ambulant

dagen

318

335

365

384

Daghulp

dagen

317

320

350

411

Netwerk jongere

dagen

252

282

312

355

Totaal met verblijf

dagen

407

399

405

476

waarvan
Pleegzorg

dagen

7.95

764

853

971

Gezinsgericht

dagen

374

402

400

467

Gesloten plaatsing

dagen

174

166

185

208

Overig met verblijf2)

dagen

285

261

258

291

Bron: CBS.
1) Jeugdhulptrajecten van personen van 0 tot en met 22 jaar, die zijn beëindigd in de verslagperiode.
2) Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

330

2.4 Jeugdhulptraject vaak volgens plan beëindigd
Van alle jeugdhulptrajecten die in 2020 werden afgesloten, werden bijna 177 duizend beëindigd volgens plan. Dit komt overeen met
82,2 procent van de afgesloten trajecten (figuur 2.4.1). Naast het beëindigen volgens plan werd 9,4 procent van de trajecten voortijdig
afgesloten in overeenstemming tussen cliënt en aanbieden. Eenzijdige beëindiging door de jeugdige of door de aanbieder kwam veel
minder vaak voor: respectievelijk in 3,4 en 1,5 procent van de gevallen. Het aandeel wegens externe omstandigheden afgesloten
trajecten steeg van 3,2 procent in 2019 naar 3,5 procent in 2020.

2.4.1 Reden beëindiging')
Beëindigd
volgens
plan

Voortijdig
in overeenstemming

MEI

Voortijdig al
wegens externe
omstandigheden

Voortijdig
door
cliënt

im

1

OEI

Voortijdig
door .
aanbieder

I
I

25

11111111 2020'

MI 2019

awm 2018

50

low 2017

njeugdhulptrajecten die zijn beëindigd in de verslagperiode.

75

100

CBS Publicatie
Auteur: Rudi Bakker
Publicatiedatum: 1-1-0001 01:00

Jeugdhulp 2020

Meer informatie
Meer informatie over jeugdhulp kunt u vinden op de website van CBS:
Onderzoeksbeschrijving Beleidsinformatie Jeugd
https://www.cbs.nlinl-nlionze-diensten/methodenionderzoeksomschrijvingen/korte-onderzoeksbeschrijvingen/beleidsinformatiejeugd
Tabellen Jeugdzorg na 1-1-2015
https://opendata.cbs.nlistatlineWCBS/nl/navigatieScherm/thema?themaNr=82337
Privacy is een groot goed. Ook als je niks te verbergen hebt, heb je heet wat te beschermen. Het CBS is het Statistisch Bureau van
Nederland dat onafhankelijk onderzoek uitvoert. Het CBS werkt bij elk onderzoek met strenge eisen om data op een veilige manier te
verwerven, te verwerken en te publiceren en is transparant over de manier van werken en de methodieken.
Het CBS verzamelt gegevens van natuurlijke personen, bedrijven en instellingen. Dit is wettelijk vastgelegd in de CBS-wet en de
Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Identificerende persoonskenmerken worden na ontvangst direct
gepseudonimiseerd. Hierdoor kan het onderzoek alleen worden uitgevoerd op gegevens met een pseudosleutel. Bij publicatie zorgt het
CBS er bovendien voor dat natuurlijke personen of bedrijven niet herkenbaar of herleidbaar zijn. Ook hanteert het CBS diverse
maatregelen tegen diefstal, verlies of misbruik van persoonsgegevens. Het CBS levert geen herkenbare gegevens aan derden, ook niet
aan andere overheidsinstellingen. Wel kunnen sommige (wetenschappelijke) instellingen onder strenge voorwaarden toegang krijgen
tot gegevens met pseudosleutel op persoons- of bedrijfsniveau. Dit noemen we microdata.
Voor meer informatie, zie onze website: www.cbs.nl/priva(y.

CBS Publicatie
Auteur: Rudi Bakker
Publicatiedatum: 1-1-0001 01:00

Jeugdhulp 2020

Begrippenlijst
Jeugdhulp
Conform artikel 1.1 van de Jeugdwet is jeugdhulp:
1. ondersteuning van en hulp en zorg, niet zijnde preventie, aan jongeren en hun ouders bij het verminderen, stabiliseren, behandelen
en opheffen van of omgaan met de gevolgen van psychische problemen en stoornissen, psychosociale problemen,
gedragsproblemen of een verstandelijke beperking van de jeugdige, of opvoedingsproblemen van ouders;
2. het bevorderen van de deelname aan het maatschappelijk verkeer en van het zelfstandig functioneren van jongeren met een
verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking, een chronisch psychisch probleem of een psychosociaal probleem en die de
leeftijd van achttien jaar nog niet hebben bereikt, en
3. het ondersteunen bij of het overnemen van activiteiten op het gebied van de persoonlijke verzorging gericht op het opheffen van
een tekort aan zelfredzaamheid bij jongeren met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking of een somatische of
psychiatrische aandoening of beperking, die de leeftijd van achttien jaar nog niet hebben bereikt, met dien verstande dat de
leeftijdgrens van achttien jaar niet geldt voor jeugdhulp in het kader van jeugdstrafrecht;
In de Jeugdwet zijn randvoorwaarden en kwaliteitseisen opgenomen waaraan de jeugdhulp en/of jeugdhulpaanbieders moeten
voldoen, zoals dossiervorming, een plan (hulpverleningsplan, behandelplan) en bewaking en beheersing van de kwaliteit. Voor de
jeugdhulp waarover aan het CBS gerapporteerd moet worden gelden al deze randvoorwaarden en eisen.
Als een jeugdhulpaanbieder een jeugdige (anonieme) adviezen of consulten biedt, ook al is dat voorafgaande aan de start van jeugdhulp,
dan geldt dit niet als jeugdhulp waarover gegevens verstrekt moeten worden aan het CBS. Dit geldt tevens voor het verstrekken van
folders en overige vormen van informatie.
De volgende vormen van jeugdhulp worden onderscheiden:

Jeugdhulp zonder verblijf
Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij
psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de
ouders. De jongere verblijft thuis, in het eigen gezin. Of anders gezegd, de jongere slaapt thuis. In ieder geval formeel. Het kan zijn dat de
jongere bij opa en oma slaapt of bij iemand anders, echter dit is dan niet formeel zo geregeld.
Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam - Nagenoeg elke gemeente werkt met de inzet van wijk- of buurtteams. Soms beperken deze
teams zich tot het coordineren van de hulp aan de jongere, maar veelal bieden deze teams ook zelf hulp. De jeugdhulp die door een wijkof buurtteam wordt uitgevoerd bevindt zich vaak op de grens tussen het voorkomen van problemen (preventie) en de hulp bij problemen
(jeugdhulp). In principe wordt preventie niet tot de jeugdhulp gerekend zoals het CBS daarover rapporteert. Een gemeente mag echter bij
de aanlevering van gegevens aan het CBS zelf bepalen welke activiteiten zij tot de jeugdhulp rekent.
Ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder- Ambulante jeugdhulp op locatie betreft ambulante hulp of groepsgesprekken op het
kantoor waarbij in principe één (algemene) expertise tegelijkertijd binnen de hulpverlening wordt ingezet.
Daghulp op locatie van de aanbieder- Bij daghulp is een begeleider of hulpverlener minimaal een dagdeel in de nabije omgeving van de
jongere. De hulp kan individueel plaatsvinden, maar ook in een groep. Dagbesteding en dagstructurering vallen hier ook onder. Daghulp
vindt plaats op de locatie van de aanbieden. Een belangrijk kenmerk van de dagbehandeling is dat een multidisciplinair team voor de
dagbehandeling wordt ingezet. Het gaat bijvoorbeeld om een combinatie van fysiotherapie, gedragstherapie en psychotherapie die
tijdens de dagbehandeling wordt ingezet.
Jeugdhulp in het netwerk van de jongere - Jeugdhulp in het netwerk van de jongere vindt plaats bij de jongere thuis, op school of elders in
het netwerk van de jongere. In ieder geval niet op locatie bij de aanbieden. De intensiteit kan variëren van één of enkele uren tot 24 uur
per dag.

Jeugdhulp met verblijf
Hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij
psychische, psychosociale en of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de
ouders. De jongere verblijft elders. Of anders gezegd, de jongere slaapt formeel niet thuis in het eigen gezin. Dit betekent dat het hier
alleen om de verblijfsvormen gaat waarbij er sprake is van een overnachting. Ook verblijf in logeerhuizen, alleen tijdens weekenden of
juist door de week, vallen onder jeugdhulp met verblijf.
Pleegzorg -Vorm van jeugdhulp waarbij een jongere (tijdelijk) wordt opgenomen in een pleeggezin en waarbij pleegkind, pleegouders
en eigen ouders worden begeleid door een pleegzorgaanbieder.
Gezinsgericht- Alle vormen van verblijf die een gezinssituatie benaderen, maar geen pleegzorg zijn. Te denken valt aan gezinshuizen,
logeerhuizen en zorgboerderijen waar overnacht wordt.
Gesloten plaatsing- De jongere verblijft bij een jeugdhulpaanbieder op basis van een machtiging gesloten jeugdzorg of op basis van een
machtiging BOPZ (Wet Bijzondere Opname Psychiatrische Ziekenhuizen).
Overig verblijf bij een jeugdhulpaanbieder- De jongere verblijft op de accommodatie van de jeugdhulpaanbieder, veelal in een groep
met andere jongeren. In feite betreft het alle vormen van verblijf die niet onder een van de voorgaande categorieën vallen. Hieronder
vallen ook begeleid wonen en kamertraining.

Herhaald beroep
Een jeugdhulptraject wordt als herhaald beroep gezien, als de desbetreffende jongere in de vijf jaar voorafgaand aan de verslagperiode
jeugdhulp heeft ontvangen.

Gestart met crisis
De hulpverlening is aangevangen met het stabiliseren van een crisissituatie. Of de jeugdhulp al dan niet is aangevangen met het
stabiliseren van een crisissituatie is het professionele oordeel van de jeugdhulpprofessional. Er is daarmee geen vaste definitie van crisis.
Iedere professional heeft een beeld bij het onderscheid crisis-geen crisis.

Gecertificeerde instelling
Gecertificeerde instellingen zijn organisaties die, conform de Jeugdwet, maatregelen van jeugdbescherming en jeugdreclassering
uitvoeren. Deze instellingen moeten in het bezit zijn van een certificaat. Daarvoor moeten zij aan een aantal eisen voldoen gericht op het
borgen van de kwaliteit van de uitvoering van de jeugdbescherming en jeugdreclassering.

Jeugdbescherming
Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind
of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan 'onder toezicht gesteld' of
'onder voogdij geplaatst'.

Jeugdreclassering
Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie
of leerplichtambtenaar in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de
omstandigheden waaronder de overtreding of het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met
een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 22
jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout
ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief
van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart.

Verwijzer
De organisatie of persoon die de jongere en/of zijn/haar ouders heeft verwezen naar de jeugdhulp. Het betreft organisaties of personen
die rechtstreeks jongeren en hun ouders op grond van de Jeugdwet kunnen doorverwijzen naar jeugdhulp. De Jeugdwet stelt dat tussen
gemeenten en betrokkenen afspraken worden gemaakt over de voorwaarden waaronder en wijze waarop de rechtstreekse verwijzing
verloopt.
Gemeentelijke toegang - De jongere is door de gemeente of een gemeentelijke organisatie aangemeld bij een jeugdhulpaanbieder.
Hieronder vallen ook de verwijzingen van de politie, Veilig Thuis organisaties en het onderwijs.

Verklaring van tekens
Niets (blanco) Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
Het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim
Voorlopige cijfers
Nader voorlopige cijfers
(indien voorkomend tussen twee getallen) tot en met
0 (0,0) Het cijfer is kleiner dan de helft van de gekozen eenheid
2020-2021 2020 tot en met 2021
2020/2021 Het gemiddelde over de jaren 2020 tot en met 2021
2020/'21 Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2020 en eindigend in 2021
2018/'19-2020/'21 Oogstjaar, enz., 2018/'19 tot en met 2020/1 21
In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven
totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.
Verbeterde cijfers in de staten en tabellen zijn niet als zodanig gekenmerkt.

Colofon
Uitgever
Centraal Bureau voor de Statistiek
Henri Faasdreef 312, 2492 JP Den Haag
www.cbs.n1
Prepress
Centraal Bureau voor de Statistiek
Ontwerp
Edenspiekermann
Inlichtingen
Tel. 088 570 70 70
Via contactformulier: www.cbs.nl/infoservice
© Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen/Bonaire, 2021.
Verveelvoudigen is toegestaan, mits het CBS als bron wordt vermeld.