Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 352

Uitvoering en evaluatie Participatiewet

Nr. 62

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juli 2017
In deze brief informeer ik uw Kamer over de stand van zaken rond het
verdeelmodel bijstandsbudgetten 2018. Ik ga in op de verfijning van het
verdeelmodel 2018 en op het onderzoek dat ik op verzoek van de VNG heb
laten verrichten naar de uitschieters van het model 2017. Ook geef ik een
reactie op de adviezen van prof. dr. M.A. Allers (COELO, Rijksuniversiteit
Groningen), prof. dr. B. van der Klaauw (Vrije Universiteit), de Raad voor
de financiële verhoudingen (Rfv), en de VNG. De rapporten van de
onderzoekers, de experts en de Rfv, evenals de brief van de VNG, zijn als
bijlagen toegevoegd1.
Daarnaast informeer ik uw Kamer over de uitkomsten van het tweede
onderzoek naar de laagste loonschalen in cao’s. Het onderzoek treft u aan
in de bijlage2.
Stand van zaken verdeelmodel bijstandsbudgetten 2018
In 2015 is een nieuw verdeelmodel geïntroduceerd. De aanleiding
hiervoor was de kritiek op het oude verdeelmodel dat volgens gemeenten
tot onbegrijpelijke uitkomsten leidde. Er is na een zorgvuldig selectieproces gekozen voor een nieuw model dat wetenschappelijk gezien het
meest zuiver de benodigde budgetten kan bepalen. Het model bepaalt de
bijstandskans op het niveau van het huishouden en houdt rekening met
de invloed van factoren op het niveau van de buurt en de gemeente. Voor
2016 en 2017 is het verdeelmodel verder verbeterd met als belangrijkste
verbetering in 2017 de overstap van het gebruik van gegevens uit de
Enquête Beroepsbevolking (EBB) naar integrale gegevensbestanden van
het CBS. Experts waren het erover eens dat het verdeelmodel zoals
toegepast in 2017 adequaat was en daarna hooguit nog verder verfijnd
zou kunnen worden. Hiervoor hadden zij en de Rfv nog enkele adviezen.
1
2

kst-34352-62
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 62

1

Deze resterende punten zijn voor het verdeelmodel 2018 onderzocht door
onderzoeksbureaus SEO Economisch Onderzoek en Atlas voor
Gemeenten. Het onderzoeksrapport is als bijlage 1 3 toegevoegd.
Bij het onderzoek zijn de VNG, Divosa en diverse gemeenten opnieuw
intensief betrokken via een begeleidingscommissie. De volgende
gemeenten maakten deel uit van de begeleidingscommissie: Amsterdam
(namens de G4), Arnhem, Enschede, Groningen, Nijmegen, Orionis
Walcheren (Gemeenschappelijke Regeling van de gemeenten Middelburg,
Veere en Vlissingen), Leeuwarden, de WSD Groep (Boxtel) en Zoetermeer.
Ook de ministeries van BZK en Financiën maakten deel uit van de
begeleidingscommissie. Daarnaast is geregeld een expertgroep geraadpleegd bestaande uit prof. dr. M.A. Allers, prof. dr. B. van der Klaauw en
de Raad voor de financiële verhoudingen.
Verfijning verdeelmodel 2018
Een belangrijk punt in het onderzoek betrof de zoektocht naar een betere
benadering voor de stapeling van problematiek binnen huishoudens
waardoor zij een grotere kans hebben op bijstand. Gedacht werd dat
vooral centrumgemeenten mogelijk benadeeld werden doordat in deze
gemeenten relatief veel huishoudens wonen die te maken hebben met
een stapeling van problematiek. Hiervoor heeft het onderzoek oplossingen
opgeleverd waardoor de factor regionaal klantenpotentieel (die op
verzoek van gemeenten als tijdelijke factor in model 2017 is toegevoegd)
kan worden vervangen.
Een volledig overzicht van de verfijningen in het model voor 2018 is als
volgt:
• Er wordt meer rekening gehouden met uitkeringen anders dan
bijstandsuitkeringen. Die uitkeringen zorgen ervoor dat de kans dat
iemand daarnaast nog recht heeft op een bijstandsuitkering lager is.
Hiervoor zal aanvullend worden gekeken of recht bestaat op een
algemene nabestaandenwet-uitkering (ANW), een ziektewet-uitkering
(ZW), wachtgeld of overige uitkering of een pensioenuitkering.
• Er wordt een indicator (Voortgezet) Speciaal Onderwijs/Praktijk
Onderwijs, afgekort (V)SO/PRO onderwijs toegevoegd die aangeeft of
iemand in het verleden (V)SO/PRO onderwijs heeft gevolgd. Deze
indicator is een proxy voor het hebben van een arbeidsbeperking en is
toegevoegd met het oog op de nieuwe doelgroep van de Participatiewet.
• Er zal meer rekening worden gehouden met de extra verhoogde
bijstandskans voor huishoudens waar sprake is van gestapelde
problematiek. Huishoudens met een combinatie van bepaalde
kenmerken hebben een hogere kans op bijstand dan verwacht mag
worden als de afzonderlijke huishoudkenmerken van die huishoudens
worden «opgeteld». De volgende combinatiefactoren worden
toegevoegd aan het verdeelmodel. De factor «regionaal klantenpotentieel» wordt met deze wijzigingen vervangen:
– De factor «hebben van een niet-westerse migratieachtergrond in
het huishouden» in combinatie met de factor «een huishoudlid in
de leeftijd van 50 jaar tot AOW-leeftijd»
– De factor «hebben van een niet-westerse migratieachtergrond in
het huishouden» in combinatie met het hebben van gezondheidsproblemen (huishoudleden hebben één van de volgende kenmerken: zorgkosten boven € 50.000, maakt gebruik van GGZ-zorg, van
medicijnen tegen verslaving, depressie of psychose, of maakt
gebruik van vier of meer medicijngroepen)
3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 62

2

–

•

•

•

De factor «laag human capital index in het huishouden» (maatstaf
voor opleidingsniveau) in combinatie met het hebben van
gezondheidsproblemen zoals hierboven gedefinieerd.
Er wordt een indicator standplaats toegevoegd. Uit het onderzoek is
gebleken dat huishoudens die ingeschreven staan op een adres dat
geregistreerd staat als standplaats (woonwagens bijvoorbeeld) een
hogere kans op bijstand hebben.
De herkomst van personen in huishoudens wordt verder uitgesplitst.
Toegevoegd wordt de herkomst van personen uit Iran, China, India en
de voormalige Sovjet-Unie. Gebleken is dat de bijstandskans van
huishoudens met een migratie-achtergrond uit China en India
aanmerkelijk lager is dan de gemiddelde kans voor mensen met een
niet-westerse achtergrond terwijl de bijstandskans voor Iran juist
hoger is dan dit gemiddelde. De bijstandskans van mensen uit de
voormalige Sovjet-Unie is aanmerkelijk hoger dan die van andere
mensen met een westerse achtergrond. Daarnaast worden personen
uit Eritrea onderscheiden en bij de groep Somaliërs meegenomen
omdat de bijstandskans van die twee groepen vergelijkbaar is.
De indicator «aandeel van de beroepsbevolking in buurt waar werken
niet de norm is» wordt gebaseerd op een 6-positie postcodeniveau in
plaats van op buurtniveau omdat dit minder gevoelig is voor grenswijzigingen en herindelingen van de CBS-buurten en het lagere niveau
het mogelijk maakt om preciezer te meten.

Onderzoek uitschieters verdeelmodel 2017
Parallel aan de verfijning van het verdeelmodel hebben Atlas voor
Gemeenten en SEO onderzoek gedaan naar de samenhang tussen beleid
en uitvoering van gemeenten enerzijds en de tekorten en overschotten
anderzijds. Doel van het onderzoek was het toetsen van het uitgangspunt
dat met het verdeelmodel een budget wordt verstrekt zodanig dat de
financiële tekorten en overschotten op het bijstandsbudget in belangrijke
mate kunnen worden verklaard door verschillen in beleid en uitvoering
van gemeenten. Het onderzoeksrapport is als bijlage 2 4toegevoegd.
De onderzoekers hebben allereerst door middel van een literatuurstudie
en interviews met een kerngroep van 16 geselecteerde gemeenten (de
«uitschieters») inzicht verkregen in de relevante aspecten van beleid en
uitvoering en in hoeverre deze bijdragen aan het terugdringen van de
bijstandsuitgaven. Er zijn zeven factoren gevonden waarvan het aannemelijk is dat die van invloed zijn op de bijstandsuitgaven van gemeenten:
de organisatiecultuur, het politieke klimaat en de beleidsinstrumenten
handhaving, focus op kansrijken, streng aan de poort, work first en het
stimuleren van deeltijdwerk. De onderzoekers hebben op basis van de
interviews in de 16 gemeenten op verschillende beleidsonderdelen een
score gegeven voor de mate waarin het beleid gericht is op het terugdringen van de bijstandsuitgaven. Zij vinden bij de 16 gemeenten een
samenhang tussen de herverdeeleffecten van de betreffende gemeenten
en de scores. Dit biedt een eerste aanwijzing voor het verband tussen
beleid en uitvoering en de financiële tekorten en overschotten bij
gemeenten.
Vervolgens hebben de onderzoekers een enquête uitgezet onder een
grotere groep gemeenten. Uit de kwantitatieve analyse daarvan blijkt dat
er een statistische samenhang is tussen beleidsfactoren en tekorten en
overschotten. Dat geldt voor zowel de volumecomponent (verschillen
tussen werkelijke en voorspelde aantallen bijstandshuishoudens) als de
prijscomponent (verschillen tussen werkelijke en voorspelde gemiddelde
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 62

3

prijs per uitkering). De beleidsinstrumenten die er toe doen voor het
beheersen van de bijstandsuitgaven zijn instrumenten op het terrein van
handhaving, maatregelen en sancties. Daarnaast presteren sociale
diensten die gericht zijn op het aantrekken, vasthouden en belonen van
talent over het algemeen beter. Ook het politieke klimaat doet ertoe. Ten
slotte vinden de onderzoekers dat de mate waarin gemeenten erin slagen
mensen in deeltijd te laten werken significant samenhangt met de
prijsverschillen. Nadere analyse toont aan dat het politieke klimaat en
frequent contact hebben met het zittende bestand samenhangt met het
aandeel deeltijdwerk. De onderzoekers vinden geen logische verklaarbare
relatie tussen de beschikbaarheid van banen en het aandeel deeltijdwerk.
Advies van prof. dr. M.A. Allers
Prof. Allers heeft op verzoek van het Ministerie van SZW advies uitgebracht over de verfijningen voor het verdeelmodel 2018 (zie bijlage 3)5.
Het verdeelmodel 2018 is volgens hem een (verdere) verbetering. Hij geeft
aan dat het model nu wel uitontwikkeld lijkt te zijn en het model goed
genoeg is om volledig te worden toegepast. Een historische component
(overgangsregeling) is dus niet nodig. Wel geeft hij in overweging om de
grootste positieve verschillen af te toppen omdat grote overschotten bij
enkele gemeenten het draagvlak ondermijnen en voor een goede
prikkelwerking niet nodig zijn. Het voordeel van aftopping zou wel
afgewogen moeten worden tegen het nadeel dat dit de verdeling
ingewikkelder maakt. Hij adviseert ten slotte om voor model 2019 nader
onderzoek te doen naar de prijscomponent van het model omdat tekorten
van gemeenten ook veroorzaakt worden doordat gemeenten hogere
uitkeringen verstrekken dan op basis van de gehanteerde normbedragen
mag worden verwacht.
Advies van prof. dr. B. van der Klaauw
Ook prof. Van der Klaauw heeft op verzoek van het Ministerie van SZW
een reactie gegeven op de verfijningen van het verdeelmodel (zie bijlage
4)6. Volgens hem is de ontwikkeling van het kansmodel ongeveer klaar en
zijn er weinig mogelijkheden meer om het model verder te verbeteren of
te verfijnen. Wel vindt ook hij dat meer aandacht gegeven moet worden
aan de normbedragen (prijscomponent) en dat in vervolgonderzoek moet
worden gekeken of de normbedragen niet ook afhankelijk gemaakt
kunnen worden van een aantal (objectieve) kenmerken.
Advies Raad voor de financiële verhoudingen
De Raad voor de financiële verhoudingen merkt op dat in de discussie
over het bijstandsbudget de verdeelvraagstukken en de toereikendheid
van het te verdelen macrobudget vaak door elkaar heen lopen. Volgens de
Rfv mag het draagvlak voor het model niet aangetast worden door twijfel
over de toereikendheid van het totaal beschikbare budget. De Rfv maakt
daarom in zijn advies duidelijk onderscheid tussen beide aspecten. Het
advies van de Rfv is eveneens bijgevoegd (bijlage 5)7.
De Rfv is positief over de verfijning van het verdeelmodel 2018. Het model
is volgens hem uitontwikkeld voor wat betreft de voorspelling van het
aantal huishoudens. Hij geeft aan dat een verdere zoektocht naar nieuwe
factoren – laat staan een model gebaseerd op nieuwe principes – niet
zinvol, niet wenselijk en niet noodzakelijk is. De Rfv adviseert het
5

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
7
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 62

4

verdeelmodel toe te passen voor 2018 zonder een historische component
(overgangsregeling). Daarnaast adviseert hij om de eigen risicodrempel
van het vangnet voor 2018 op 5% te houden zoals vorig jaar door het
kabinet met de VNG is afgesproken. Verder geeft de Rfv evenals prof.
Allers in overweging om te onderzoeken of het mogelijk is om in 2018 de
uitschieters aan de bovenkant af te toppen.
Voor model 2019 adviseert de Rfv, in lijn met de adviezen van de experts,
om nader onderzoek te doen naar de prijscomponent van het model. Als
reden hiervoor noemt de Rfv dat met name de mate van deeltijdwerk van
invloed is op de prijs van een uitkering. De Rfv adviseert concreet te
onderzoeken in hoeverre de mate van deeltijdwerk te objectiveren is. Ten
slotte adviseert de Rfv om het effect van de extramuralisering beschermd
wonen op de bijstandslasten te onderzoeken voor model 2019. Als
tussenoplossing voor model 2018 adviseert de Rfv de instellingsbewoners
apart te verdelen met een mixprijs van zak- en kleedgeld en een
volwaardige uitkering.
Het advies van de Rfv ten aanzien van de verdeling neem ik grotendeels
over (zie onderstaande paragraaf over de toepassing van het verdeelmodel 2018).
In relatie tot de discussie over de toereikendheid van het macrobudget
pleit de Rfv ervoor een nadere analyse te maken als het saldo van tekorten
en overschotten significant is, bijvoorbeeld meer dan 3% van het
beschikbare macrobudget, en dat bestuurlijk gewogen wordt of er
aanleiding is het macrobudget te corrigeren. Deze aanbeveling neem ik
niet over. Dit past niet binnen de huidige systematiek waarbij het
macrobudget in het lopende jaar wordt vastgesteld en zou ertoe leiden
dat gemeenten pas achteraf helderheid hebben over het budget. Dit zou
leiden tot financiële onzekerheid bij gemeenten. In de systematiek van de
raming van het macrobudget werken realisaties van gemeenten een jaar
later door in het macrobudget. Bij tekorten dan wel overschotten wordt dit
dus recht getrokken in latere jaren.
Advies Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Op 6 juli heb ik bestuurlijk met de VNG gesproken. De VNG heeft
aangegeven geen oordeel over het verdeelmodel te geven, gezien de
bezwaren die de VNG heeft tegen de hoogte van het macrobudget. Op
12 juli heb ik van de VNG een brief ontvangen in reactie op mijn verzoek
om een advies te geven over het verdeelmodel 2018 (zie bijlage 6)8. De
brief is overeenkomstig het standpunt van de VNG zoals verwoord tijdens
het bestuurlijk overleg. De VNG geeft in de brief aan dat er goed is
samengewerkt om het verdeelmodel te verbeteren, maar zij door het
tekort op het macrobudget niet langer medeverantwoordelijk kan en wil
zijn voor de doorontwikkeling van het verdeelmodel en de vaststelling van
de individuele budgetten van gemeenten. Om deze reden geeft de VNG
geen advies over het verdeelmodel zoals dat nu voorligt en laat het de
vaststelling en uitvoering van de verdeling over aan het inzicht en de
verantwoordelijkheid van mij en het kabinet.
Evenals de Rfv ben ik van mening dat de omvang van het macrobudget en
de wijze waarop dit verdeeld wordt verschillende onderwerpen zijn die in
de discussie niet door elkaar heen zouden moeten lopen. Voor een reactie
op het standpunt van de VNG ten aanzien van het macrobudget verwijs ik
naar mijn brief van 30 juni jl.9. In aanvulling hierop wijs ik erop dat een
8
9

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 34 352, nr. 58, p. 12–14, vergaderjaar 2016–2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 62

5

systeem van nacalculatie, zoals door de VNG wordt voorgesteld, op
dezelfde bezwaren stuit als die ik hierboven heb aangegeven in reactie op
de aanbeveling van de Rfv.
Toepassing verdeelmodel 2018
Voor de verdeling 2018 zal ik het advies van de Rfv grotendeels volgen. Dit
betekent dat ik het verdeelmodel volledig zal toepassen zonder een
historisch aandeel, zoals in de afgelopen jaren het geval was (het
overgangsregime). Voor 2018 blijf ik net als in 2017 de verlaagde eigen
risicodrempel van 5% voor het vangnet hanteren. Hiermee wordt het
eigen risico voor gemeenten beperkt. Verder zal ik nader onderzoek laten
doen naar de prijscomponent ten behoeve van het verdeelmodel 2019,
zoals door de Rfv en ook door de experts is geadviseerd. Gegeven de
discussie met gemeenten en het advies van de Rfv over de wijze waarop
in het verdeelmodel rekening wordt gehouden met instellingsbewoners
heb ik besloten om in 2018, net als in 2016, deze groep samen met dak- en
thuislozen op historische basis te verdelen. Voor de verdeling 2019 zal
worden bezien of het mogelijk is een betere benadering te vinden voor de
objectieve verdeling van de middelen voor instellingsbewoners. Evenals
in 2017 zal een deel van het macrobudget apart worden verdeeld ten
behoeve van de bijstandsuitgaven aan statushouders. De reden hiervoor
is dat de statushouders die in 2017 gehuisvest zijn nog niet in de
gegevens zitten die bekend zijn bij het CBS en dus niet gebruikt kunnen
worden voor de vaststelling van het budget 2018 met het objectief
verdeelmodel.
Tot slot
Het verdeelmodel voor 2018 is, na de grote verbeterslag in 2017, verder
verfijnd. De deskundigen zijn zeer positief over het verdeelmodel dat nu
voorligt. De conclusie is dat alle indicatoren die mogelijk samenhangen
met de kans op bijstand inmiddels onderzocht zijn, en dat het verklaringsmodel daarmee «af» is. De rekentool die ik vorig jaar beschikbaar heb
gesteld zal dit jaar worden uitgebreid, mede op basis van inbreng van
gemeenten. Dit kan gemeenten nog beter helpen om van elkaar te leren.
In lijn met de adviezen van de experts zal ik voor het verdeelmodel 2019
nader onderzoek laten doen naar de prijscomponent.
Ik dank opnieuw alle betrokkenen voor hun bijdrage aan de verfijning van
het model. Het nader onderzoek naar de prijscomponent wil ik, net als de
afgelopen jaren, in nauw overleg met gemeenten en experts laten
plaatsvinden.
Laagste loonschalen in cao’s
In het kader van het Sociaal Akkoord en de Participatiewet heeft het
kabinet met sociale partners afspraken gemaakt om ultimo 2025 minstens
125.000 extra banen in het kader van de banenafspraak gerealiseerd te
hebben voor mensen die niet het WML kunnen verdienen. Voor mensen
die niet het WML kunnen verdienen en behoren tot de gemeentelijke
doelgroep is het instrument loonkostensubsidie beschikbaar. Tussen het
kabinet en sociale partners is afgesproken om voor werknemers, die met
loonkostensubsidie van de gemeenten aan het werk gaan, in alle reguliere
cao’s laagste loonschalen op te nemen tussen 100 procent en 120 procent
van het WML, te beginnen op 100 procent WML.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 62

6

In de brief aan uw Kamer van 3 februari 201410 is de afspraak gemeld dat
sociale partners drie jaar de tijd krijgen om volgens een bepaald ritme in
alle cao’s loonschalen op te nemen die starten bij 100 procent WML en
door kunnen lopen tot 120 procent WML, om personen met beperkingen
die behoren tot de doelgroep loonkostensubsidie in dienst te kunnen
nemen ten behoeve van de garantiebanen. Ultimo 2015 dient 55 procent
van de cao’s hieraan te voldoen, ultimo 2016 85 procent en ultimo 2017
dienen alle cao’s hieraan te voldoen. Als blijkt dat cao’s niet aan de
afspraken voldoen, kan worden besloten dat een (nog niet in werking
getreden) artikel in de Participatiewet wordt geactiveerd. Dat artikel regelt
dat een werkgever de wettelijke mogelijkheid krijgt om iemand die
aangewezen is op loonkostensubsidie ten behoeve van de banenafspraak,
op individuele basis aan te nemen in een loonschaal van 100 procent van
het WML.
Vervolgens heeft de Stichting van de Arbeid (StvdA) op 21 februari 2014
cao-partijen opgeroepen na te gaan of er voldoende passende
loonschalen in de cao staan en, indien dit niet het geval is, zo spoedig
mogelijk loonschalen op te nemen speciaal voor de doelgroep van de
loonkostensubsidie, te beginnen bij 100 procent van het WML.
Afgesproken is om de gemaakte cao-afspraken te monitoren. In oktober
2016 is uw Kamer geïnformeerd over het eerste onderzoek naar de laagste
loonschalen in 2015. In vervolg daarop is onlangs een tweede onderzoek
gehouden, nu over 2016. Hieronder geef ik de uitkomsten.
Eerste cao-onderzoek
Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft over 2015 alle
cao’s onderzocht die op 31 december 2015 bij het ministerie zijn
aangemeld. Over de uitkomsten daarvan is uw Kamer bij brief van
14 oktober 201611 reeds geïnformeerd. Uit het onderzoek is de conclusie
getrokken dat in 2015 weliswaar 38% van de cao’s voldoet, maar dat het,
gelet op een aantal kanttekeningen en de nog te verrichten inspanningen
van sociale partners, vooralsnog niet in de rede lag de wettelijke bepaling
in de Participatiewet te activeren. Daarbij is overwogen dat over 2015 in
ten hoogste 42% van de cao’s een loonschaal op WML-niveau kon worden
opgenomen (omdat de overige cao’s nog niet waren vernieuwd) en dat
het aantal cao’s met een schaal op WML-niveau (38%) van toepassing was
op 75% van het totaal aantal werknemers.
Ook is gemeld dat, om tot een gedegen oordeel te komen, uiterlijk in 2018
– en niet in 2017 zoals in de nota van toelichting staat vermeld – zal
worden vastgesteld of de norm al dan niet is gehaald en wat daarvan de
consequenties zijn.
Recente resultaten cao-onderzoek
Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft over 2016
opnieuw een cao-onderzoek uitgevoerd. Alle cao’s zijn onderzocht die op
31 december 2016 bij het ministerie zijn aangemeld. Dit betreft 158
bedrijfstak-cao’s en 464 ondernemings-cao’s (in totaal 622 reguliere cao’s).
Het onderzoek treft u aan in bijlage 7 bij deze brief.
Uit het onderzoek blijkt dat 73% van de onderzochte cao’s een ingangsdatum heeft die ligt na de aanbeveling van de Stichting van de Arbeid. Dit

10
11

Kamerstuk 33 801, nr. 23
Kamerstuk 34 352, nr. 41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 62

7

betekent dat over 2016 in ieder geval in 73% van de cao’s een loonschaal
op WML-niveau kon worden opgenomen.
Het blijkt dat in 46% van de onderzochte cao’s (284 van de 622 cao’s) een
doelgroepen-, aanloop- en/of reguliere schaal is opgenomen op het
WML-niveau, maar deze cao’s zijn wel van toepassing op 76% van het
totaal aantal werknemers dat onder het totaal aantal onderzochte cao’s
valt.
Inspanningen sociale partners
Gelet op de gemaakte afspraken over loonschalen in cao’s en de doelstellingen van de banenafspraak zal de Stichting van de Arbeid zich naar
aanleiding van het onderzoek extra inspannen om in meer reguliere cao’s
laagste loonschalen op te nemen tussen 100 en 120% van het WML, te
beginnen op 100% WML voor de doelgroep van de banenafspraak. De
Stichting zal daartoe na de zomer een aanbeveling aan cao-partijen doen
uitgaan om deze afspraak en het belang ervan nogmaals onder de
aandacht van cao-partijen te brengen. In dit verband is van belang dat de
in oktober 2015 gemaakte protocolafspraak tussen FNV, CNV en AWVN zal
worden geactualiseerd. Deze afspraak heeft tot doel de bevordering van
de arbeidsparticipatie van mensen met een arbeidsbeperking tot een
belangrijk aandachtspunt bij de cao-onderhandelingen te maken en geeft
hiertoe ook handreikingen.
De Stichting van de Arbeid onderstreept verder dat er veelsoortige
afspraken in cao’s worden gemaakt met het oog op plaatsing van mensen
uit de doelgroep van de banenafspraak. Dit gaat niet altijd gepaard met
een laagste loonschaal die op WML-niveau begint. Overigens komt het
ook voor dat in de cao zelf geen WML-schaal is opgenomen, maar dat er –
in bijlagen of protocollen bij de cao die niet zijn aangemeld bij SZW – wel
afspraken zijn gemaakt om mensen uit de doelgroep banenafspraak op
dat niveau te belonen.
Conclusie
Ik vind het van belang dat partijen zich blijven inspannen om laagste
loonschalen in cao’s op te nemen. Zoals ik in de brief van 14 oktober
201612 heb aangegeven, blijf ik ook de ontwikkeling over 2017 monitoren.
Om tot een gedegen oordeel te komen, zal uiterlijk in 2018 worden
vastgesteld of de norm al dan niet is gehaald en wat daarvan de consequenties zijn. Uw Kamer zal daarover worden geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

12

Kamerstuk 34 352, nr. 41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 352, nr. 62

8