Instituut
Mijnbouwschade
Groningen

Jaarverslag 2022

Jaarverslag 2022

1

Inhoud
Kerncijfers 2022

3

Woord vooraf

5

1. 	Organisatie en taken IMG
1.1 Ons werk in 2022
1.2 Wettelijke taak IMG
1.3 Profiel IMG als zelfstandig bestuursorgaan
1.4 	 Wijzigingen samenstelling van het bestuur
1.5 Organisatie en bezetting eind 2022
1.6 Personeel en organisatie
1.7 Huisvesting
1.8 Informatievoorziening
1.9 Kwaliteitsborging en risico
1.10 Stakeholdermanagement
1.11 Commissie bijzondere situaties
1.12 Interventieteam
1.13 Mogelijkheid tot Herstel in Natura
1.14 Duurzaam Herstel

8
8
8
9
10
11
12
14
15
16
17
19
19
20
20

2. Financiën 2022
2.1 Uitvoeringskosten
2.2 	 Uitvoeringskosten per regeling: Fysieke schade
2.3 	 Uitvoeringskosten per regeling: waardedaling van woningen
2.4 	 Uitvoeringskosten per regeling: immateriële schade
2.5 Overige regelingen
2.6 Bezoldiging

21
21
22
25
25
25
25

3. 	 Belangrijke gebeurtenissen

26

4. 	Schademeldingen, toekenningen en afwijzingen
4.1 Fysieke schademeldingen
4.2 	 Negatieve besluiten op aanvraag fysieke schadevergoeding
4.3 Waardedaling
4.4 Aanvragen immateriële schade
4.5 	 Meldingen mogelijk acuut onveilige situaties
4.6 Monumenten, agrarische bedrijven
4.7 	 Doorlooptijden dossiers

35
35
37
38
40
41
42
43

5. 	 Bezwaar, beroep, en hoger beroep
5.1 Algemeen
5.2 Bezwaar en (hoger) beroep fysieke schade
5.3 	 Bezwaar en (hoger) beroep waardedaling
5.4 Bezwaar en (hoger) beroep immateriële schade

44
44
45
47
48

6.
6.1
6.2
6.3
6.4
6.5
6.6
6.7
6.8

49
49
52
53
53
54
54
55
55

Dienstverlening en afhandeling klachten
Dienstverlening via regionale steunpunten
Oordeel van aanvragers over dienstverlening
Serviceloket
Online burgerpanel
Klachten
Burgerklachten 2022
Gedragingsklachten
Wet open overheid (Woo)

Instituut
Mijnbouwschade
Groningen
Jaarverslag
2022

2

Kerncijfers 2022
eld
ehand e aanvr
g
f
ag
a
al
en
t
:
an

58

A

Fysieke schade:

46.652

22.954 22.900

18.292 28.360

268,6 miljoen euro

192,4 miljoen euro

Meldingen in 2022

Maatwerk

9
.8 7

45.854

7.452

Toekenning in 2022

VES

Maatwerk

Uitgekeerde vergoeding fysieke schade

Afwijzing 2022

4.819

VES

Maatwerk

2.633
VES

2.621

Uitvoeringskosten fysieke schade

Bezwaren ontvangen
fysieke schade

Waardedaling:

8.264

5.957

Meldingen in 2022

38,2 miljoen euro

1.794
Afwijzing 2022

Toekenning in 2022

Uitgekeerde vergoeding waardedaling

384

11,7 miljoen euro
Uitvoeringskosten waardedaling

Jaarverslag 2022

Bezwaren ontvangen
waardedaling

3

Immateriële schade:

51.457

24.104 17.601

Meldingen in 2022

Toekenning in 2022

55,7 miljoen euro

Afwijzingen 2022

4.090

16,4 miljoen euro

Uitgekeerde vergoeding immateriële schade

Uitvoeringskosten immateriële schade

Bezwaren ontvangen
Immateriële schade

79

Gegrond

437

Gebruik
mogelijkheid
Herstel in Natura

103.560

Genomen besluiten (beschikt) in 2022

463

Meldingen acuut
onveilige situaties
(AOS)

Jaarverslag 2022

384

Ongegrond

Waarderingscijfers door aanvragers:
Op basis van 15.000 antwoorden
Schadeopname (fysieke schade)
8.2
Schadebesluit (fysieke schade)
6.2
Schaderapport (fysieke schade)
6.8
Afhandeling Waardedaling
7.7
Afhandeling Vaste Vergoeding
8.2
Afhandeling Immateriële Schade 5.7
Afhandeling Immateriële Schade
bij positief besluit:
6.9
Serviceloket
7.5

4

Woord vooraf
Dit jaarverslag over de uitvoering van de schadeafhandeling
in 2022 verschijnt op een bijzonder moment. Slechts enkele
weken geleden presenteerde de parlementaire enquête­
commissie aardgaswinning Groningen haar rapport. Komende
tijd wordt daarover gedebatteerd in de Tweede Kamer en volgt
een kabinetsreactie. Daaraan voorafgaand zal het IMG aan
de hand van de aanbevelingen van de enquêtecommissie een
inhoudelijk en concreet voorstel doen voor de mogelijke toe­
komstige invulling van de schadeafhandeling. Het is, zoals de
enquêtecommissie aanbeveelt, volgens ons erg belangrijk om
de Groninger te betrekken bij de ontwikkeling van die plannen.
Afhankelijk van de uitkomst en de mate waarin de plannen
passen binnen de huidige bevoegdheid van het IMG, is het aan
de Tweede Kamer en het kabinet om een besluit te nemen. Dit
jaarverslag is zodoende vooral een momentopname en anders
dan voor ons te doen gebruikelijk is geweest in voorgaande
jaarverslagen, in mindere mate een blik op de uitvoering in
dit lopende jaar. Het jaarverslag toont vooral hoe de schade­
afhandeling cijfermatig gezien uitpakt als die wordt uitgevoerd
op basis van de Tijdelijke wet Groningen, zoals die sinds 1 juli
2020 van kracht is.
De enquêtecommissie constateert dat het lang heeft geduurd,
maar dat er op het gebied van schadeherstel in Groningen
inmiddels ‘flinke stappen zijn gezet’. Toch ziet ze dat het schade­
afhandelingsproces ‘nog niet optimaal verloopt’. De schade­
afhandeling moet ‘milder, makkelijker en menselijker’. Om dat
mogelijk te maken moet het IMG meer wettelijke ruimte krijgen.
In haar rapport gaat de commissie ook in op de uitvoerings­
kosten. Ze is in dat licht positief over de nieuwe regelingen die
inmiddels zijn ingevoerd om de uitvoeringskosten te verlagen:
de vaste vergoedingen bij schadeherstel.
De cijfers in dit jaarverslag ondersteunen deze conclusie en
aanbevelingen. Opnieuw is er veel schade afgehandeld en
vergoed. Er werden ruim 105.500 aanvragen ingediend voor
vergoeding van allerlei soorten schade: fysieke schade (zoals
scheuren in muren), waardedaling van woningen en immate­
riële schade (zoals leed en verdriet). In totaal werden 103.560
besluiten genomen op die aanvragen waarbij we ongeveer
362,5 miljoen euro vergoeding hebben toegekend. Sinds
de start op 19 maart 2018 (toen nog als TCMG) is er ruim
1,6 miljard euro schadevergoeding toegekend en zijn er ruim
313.000 aanvragen van Groningers (en Drenten) afgehandeld.

Jaarverslag 2022

5

We vragen de Groninger structureel naar een beoordeling van
ons werk. Op basis van 15.000 reacties resulteerde dat in 2022
in een 8.2 voor de schade-opname (bij fysieke schade) en een
6.2 voor het besluit over de schademelding. Bij de afhandeling
van fysieke schade via een vaste vergoeding is de waardering
aanzienlijk hoger: 8.2. Voor de afhandeling van waardedaling
was de gemiddelde waardering een 7.7. Voor immateriële
schade was dat een 5.7, waarbij opvalt dat de waardering in
geval van een toekenning van vergoeding een 6.9 is. Het
Serviceloket dat telefonisch vragen beantwoordt, krijgt van
bellers een 7.5.
De grote getallen over de totale voortgang van de schade­
afhandeling tonen dat er nog altijd grote stappen worden
gezet, maar vertellen tegelijk niet het hele verhaal. De waar­
deringscijfers laten al meer zien dat het, zoals de commissie
ook stelt, nog niet optimaal verloopt. Er is op allerlei fronten
verbetering mogelijk. De aantallen klachten onderschrijven
dat eveneens: na een toename in 2021, volgde opnieuw
een stijging in 2022: 145 extra. (Het IMG is een zelfstandig
bestuursorgaan en klachten gaan over gedragingen, niet
over de besluiten op aanvragen.)
Wanneer iemand het niet eens is met een formele beslissing
van het IMG, kan hij of zij een bezwaar indienen. In 2022
werden 7.095 bezwaren ingediend op 103.560 beslissingen,
ofwel een percentage van 6,9%. Na een besluit op bezwaar
staat voor de burger de mogelijkheid open om in beroep te
gaan bij de rechtbank Noord-Nederland. Dat gebeurde in 0,2%
van de besluiten. In 0,04% van alle beslissingen volgde daarop
een hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State. Er is in 42 zaken hoger beroep ingesteld in
2022, in vier zaken deed het IMG dat zelf.
Een van de meest in het oog springende mogelijkheden tot
verbetering ligt op het gebied van de uitvoeringskosten. Voor
alle regelingen samen bedroegen die in 2022 in totaal 224,6
miljoen euro. In absolute zin is dat een verlaging ten opzichte
van 2021 (toen 259 miljoen euro). Maar aangezien de totale
toegekende schadevergoeding in 2022 aanzienlijk lager was,
is de verhouding tussen de schadevergoedingen en de uit­
voeringskosten verslechterd. In 2022 waren die tegenover
elke toegekende euro 62 cent, in 2021 was dat 43 cent.
Er zijn een aantal verklaringen voor deze ontwikkeling. Bij de
regeling voor waardedaling is het aantal aanvragen nog geen
tiende van het jaar ervoor. Voor zover het de grote aantallen
betreft, is de regeling grotendeels afgerond. De omvang van
de uitvoeringsorganisatie daalt daarbij niet navenant met een
afname van schademeldingen. Er is zodoende minder voor­
deel van schaalgrootte. Dat komt temeer omdat de aanvragen
gemiddeld genomen complexer zijn en juist meer tijd vereisen.
De uitvoeringskosten zijn voor waardedaling in 2022 op 31
eurocent uitgekomen tegenover elke euro schadevergoeding.
Dit was in 2021 nog 7 eurocent.

Jaarverslag 2022

6

Voor fysieke schade zijn de uitvoeringskosten relatief gezien
gedaald van 74 eurocent in 2021 naar 72 eurocent in 2022. Dit
is minder dan ingeschat. Deze daling is het directe gevolg van
de mogelijkheid om schade af te handelen via een vaste ver­
goeding van 5.000 euro. Ongeveer de helft van de aanvragers
kiest nu voor deze vorm in plaats van een maatwerktraject. De
afhandeling via een vaste vergoeding kost 9 eurocent, nog iets
minder dan vooraf werd ingeschat. De uitvoeringskosten voor
de afhandeling van fysieke schade via maatwerk zijn echter ge­
middeld bijna verdubbeld. In 2022 waren de uitvoeringskosten
1,42 euro per toegekende euro. Het heeft de positieve invloed
van de vaste vergoeding op de totale uitvoeringskosten na­
genoeg tenietgedaan.
Na vijf jaar schadeafhandeling door het IMG is er een flinke
toename van adressen waar nu meermaals schade is ge­
meld. Bij meer dan de helft van de maatwerktrajecten is er nu
sprake van eerder behandelde schade. In die situaties wordt
logischer­wijze alleen de nieuwe of verergerde schade vergoed.
Maar dat resulteert dan wel in gemiddeld lagere vergoe­
dingen per besluit. Op adressen waar nooit eerder schade
werd vergoed, wordt de schade die talloze bevingen hebben
veroorzaakt in een woning met één besluit afgehandeld. In die
situaties ging het in 2022 gemiddeld om ongeveer 7.300 euro.
Bij situaties waar al eerder schade was afgehandeld, bedroeg
de gemiddelde vergoeding ongeveer 3.400 euro.
De absolute kosten voor de maatwerkaanpak van fysieke
schade kunnen per besluit niet heel veel meer dalen, zo wees
ook al een evaluatie uit van de Tijdelijke wet Groningen die in
september 2022 werd gepubliceerd. Tegenover min of meer
gelijkblijvende uitvoeringskosten per besluit via maatwerk,
staat gemiddeld genomen een lagere vergoeding. De verhou­
ding tussen uitvoeringskosten en vergoeding wordt daarmee
steeds nadeliger.
Een van de manieren om de uitvoeringskosten per euro schade­
vergoeding te laten dalen, is meer schade via vaste vergoedin­
gen af te handelen. Het IMG heeft onlangs bekendgemaakt
mogelijkheden te verkennen om dat ook te doen bij grotere
schades in de kern van het bevingsgebied. Eveneens willen
we vaste vergoedingen kunnen bieden op adressen waar
al eerder schade was afgehandeld. Dat kan op basis van de
huidige regeling nog niet. Bij die aankondiging hebben we
uitgesproken dit alles in 2023 te willen starten.
Er zijn meer ontwikkelingen die voor dit jaar op stapel staan,
zoals de start van de regeling voor immateriële schade voor
kinderen en jongeren. Maar dit jaarverslag is, zoals de inleiding
al vermeldde, een momentopname. Het is daarbij vooral een
cijfermatige weergave van de uitvoering van de schadeafhan­
deling. Wat de enquêtecommissie terecht constateert is dat
het morele perspectief en het inlossen van een ereschuld in de
gehele discussie voorop moet komen te staan. In het eerste
kwartaal van 2023 zal het IMG daarom voorstellen doen hoe dat
in de praktijk concreet een plek te geven in de uitvoering van de
schadeafhandeling, zowel binnen de huidige bevoegdheid en
mogelijkheden die het IMG heeft als daarbuiten.

Jaarverslag 2022

7

1. Organisatie
en taken IMG
1.1 Ons werk in 2022
Het verslagjaar 2022 was voor de Nederlandse samen­
leving in het geheel en voor Groningen in het bijzonder
een bewogen jaar. Het goede nieuws was dat we in maart
weer gewoon aan de slag konden, omdat het einde van de
coronamaatregelen werden afgekondigd.
Belangrijke gebeurtenissen waren de start van een nieuw
kabinet, de oorlog in Oekraïne en de aanvang van de
parlementaire enquête naar de gaswinning in Groningen.

1.2 Wettelijke taak IMG
Het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) is opgericht
op 1 juli 2020. Het IMG heeft tot taak besluiten te nemen over
aanvragen tot vergoeding van schade door mijnbouw. Deze
wettelijke taak is vastgelegd in de Tijdelijke Wet Groningen. Het
gaat daarbij om de volgende werkzaamheden:
Schadeafhandeling
het afhandelen van de fysieke schade die is ontstaan als gevolg
van de gaswinning in het Groningenveld en de gasopslag in
Norg, inclusief het aanbieden van de mogelijkheid tot herstel
in natura;
Waardedaling
het vergoeden van de schade door waardedaling van woningen,
die is opgetreden doordat die woning in een gebied staat waar
bodembewegingen voorkomen door de gaswinning in het
gasveld Groningen;
Immateriële schade
het vergoeden van immateriële schade die individuele
bewoners lijden als gevolg van de gaswinning;
Acuut Onveilige Situatie (AOS)
het opheffen (veiligstellen) van de acute onveiligheid van een
gebouw of werk, op zo’n manier dat er niet langer sprake is
van een direct veiligheidsrisico voor bewoners, omwonenden
of andere personen.

Jaarverslag 2022

8

1.3 Profiel IMG als zelfstandig bestuursorgaan
Het IMG is opgericht als een zelfstandig bestuursorgaan
(zbo). Dit benadrukt de onafhankelijkheid van de organisatie.
Omdat het IMG bij wet een ‘semi-rechterlijke’ taak heeft, is de
zelfstandigheid ten opzichte van de minister nog groter dan
normaal bij een zbo. We nemen we zelfstandig beslissingen.
Daardoor kunnen we de Groningers nog beter helpen. Het
IMG is er zolang er mijnbouwschades in het werkgebied zijn
die moeten worden afgehandeld.
Het IMG heeft tot taak om schade af te handelen die is ont­
staan door beweging van de bodem als gevolg van de aanleg
of exploitatie van een mijnbouwwerk voor het winnen van gas
uit het Groningenveld of als gevolg van de gasopslag Norg.
Dat doet het IMG door onafhankelijk besluiten te nemen over
aanvragen tot vergoeding van schade. Het kan om alle vormen
van schade gaan. Zoals fysieke schade aan gebouwen en
objecten, waardedaling van woningen en immateriële schade.
Ook handelt het IMG meldingen van mogelijk acuut onveilige
situaties af.
Het IMG is gebonden aan de kaders van de Tijdelijke wet Gro­
ningen, het civiele aansprakelijkheids- en schadevergoedings­
recht en de Algemene wet bestuursrecht.
De opdracht voor het IMG
De opdracht van het IMG is om onafhankelijk, rechtvaardig,
ruimhartig en voortvarend mijnbouwschade af te handelen.
Het IMG moet dat doen met oog voor de menselijke maat.
Zodat Groningers en Drenten het vertrouwen in de overheid
en de rechtsstaat weer terugkrijgen. Het volbrengen van deze
opdracht moet het IMG doen door zijn taak goed uit te voeren.
Onafhankelijke werkwijze
Het IMG stelt zelf zijn werkwijze vast. Het bestuur doet dit
zonder aanwijzingen vanuit de rijksoverheid of de Nederlandse
Aardolie Maatschappij (NAM). Met zijn werkwijze regelt het
IMG dat de civielrechtelijke aansprakelijkheid van de NAM
wordt afgewikkeld zonder enige invloed van die exploitant.
Het IMG is niet gebonden aan een budget voor wat betreft de
schadevergoedingen en vergoedt de schade zolang deze zich
voordoet.

Jaarverslag 2022

9

1.4 Wijzigingen samenstelling van het bestuur
In het verslagjaar vonden enkele wijzigingen plaats in de
samenstelling van het bestuur. Op 8 februari trad Els van Schie
toe tot het bestuur. Jan Kees de Pagter deed een stapje terug
per 1 juli. In september 2022 heeft voorzitter Bas Kortmann
aangegeven zijn bestuurstermijn niet te verlengen. Hij treedt
in 2023 terug. De werving van een nieuwe bestuursvoorzitter
is gestart.
Het bestuur van IMG is eind 2022 als volgt samengesteld:
•
De heer B. Kortmann, voorzitter
•
Mevrouw E. van Schie
•
De heer J. Wieringa
•
De heer M. Bouwes
•
Mevrouw P. van der Beek-Gillessen
Bezwaaradviescommissie
Het IMG heeft een onafhankelijke Bezwaaradviescommissie
(BAC), die haar eigen reglement vaststelt. Het IMG kan bij
een bezwaar aan de BAC om advies vragen over het op het
bezwaar te nemen besluit. De Bezwaaradviescommissie telt
vijftien leden.
Commissieleden BAC in 2022:
•
De heer S. van der Kolk (voorzitter)
•
De heer W. van de Wetering
•
De heer R. Verschuur
•
Mevrouw M. van Emden-Geenen
•
De heer H. van Leeuwen
•
Mevrouw M. Parkins-de Vin
•
De heer J. van der Hulst
•
De heer G. Ham
•
De heer H. Lubberdink
•
De heer Th. Groeneveld
•
De heer J. van Dijk
•
De heer J. van der Windt
•
De heer N. Poolen
•
De heer R. Moritz
•
De heer F. van der Linde

Jaarverslag 2022

10

1.5 Organisatie en bezetting eind 2022
1.5.1
Corona
Bij de start van het verslagjaar 2022 waren de coronamaat­
regelen nog steeds van kracht. In maart vervielen de meeste
coronaregels en werden IMG-medewerkers gevraagd mini­
maal één dag per week op kantoor te werken.
Sindsdien wordt bij het IMG hybride gewerkt. Dat gaat op een
natuurlijke manier. Toch monitoren we de ervaringen van
onze medewerkers goed. Daarbij kijken we ook wat we als
organisatie nodig hebben. Er is een enquête uitgezet in de
organisatie om te inventariseren hoe medewerkers hybride
werken ervaren en welke aanvullende behoeften er zijn. We
baseren ons daarbij op het rijksbeleid, maar houden scherp
voor ogen of er specifieke wensen gelden voor onze organisa­
tie om ons werk zo goed mogelijk in te richten. De uitkomsten
van deze enquête worden in het voorjaar van 2023 besproken
en geïmplementeerd.

Jaarverslag 2022

11

1.6 Personeel en organisatie
1.6.1 Organisatiestructuur
De taken van het IMG worden uitgevoerd de stafafdelingen
Bedrijfsvoering en Communicatie en vijf uitvoerende afdelin­
gen: het Regiebureau, Informatie Voorziening, Klantcontact en
dienstverlening, Schade-expertise en herstel en Bestuurlijke en
juridische zaken en schadeafhandeling.

Bestuur IMG

Communicatie
Aanvragers

Corporate
Communicatie

Finance en
Control

Directie IMG

Communicatie

Managementondersteuning
en Facilitair

Bedrijfsvoering

Personeel en
Organisatie

Informatie­voorziening

Regiebureau

Klantcontact en
-dienstverlening

Schade expertise
en herstel

Bestuurlijke en
Juridische Zaken en
Schadeafhandeling

Ontwikkeling,
Beheer en Architectuur

Advies en
Implementatie

Serviceloket

Acuut Onveilige
Situatie

Fysieke Schade
Regulier

Analyse en
Onderzoek

Planning

Herstel In Natura

Fysieke Schade
Complex

Werkvoorbereiding

Toetsing

Waardedaling en
Immaterieel

Zaakbegeleiding

Prestatiesturing

Bestuurlijk en
Juridisch Advies

Technisch advies

Bezwaar en Beroep

November 2022

Jaarverslag 2022

12

Medewerkers
Eind 2022 werkten er 805 medewerkers bij het IMG (762 fte). De
personeelsomvang groeide in het verslagjaar met 58 fte (8%).
Ten opzichte van voorgaande jaren zien we wel een afname in
de snelheid van de groei. De oorzaak ligt vooral in nieuwe taken
en regelingen. Hierbij moet worden gedacht aan gegevens­
analisten, specialisten voor bijvoorbeeld het ontwikkelen van
de regeling voor duurzaam herstel en extra medewerkers om
klachten en bezwaren zo goed mogelijk af te handelen.
Eind 2022 had 43% van de medewerkers een vaste aanstelling,
18% een tijdelijke aanstelling en 39% was extern ingehuurd. Ten
opzichte van vorige jaren zien we een lichte toename van vaste
aanstellingen en een lichte afname van de flexibele schil.
In onderstaande tabel wordt het bovenstaande gedetailleerd.
Fte’s
Verdeling ambtelijk en
flexmedewerkers
Vaste ambtelijke medewerkers

Aantallen

Januari

December

Verschil

%

Januari

December

Verschil

%

272

324

52

19%

280

335

55

20%

Tijdelijke ambtelijke medewerkers

146

136

-10

-7%

152

143

-9

-6%

Subtotaal ambtenaren

418

460

42

10%

432

478

46

11%

Flexmedewerkers

286

302

16

6%

309

327

18

6%

Totaal

704

762

58

8%

741

805

64

9%

Inmiddels bestaat het IMG en zijn rechtsvoorganger voor het
afhandelen van mijnbouwschade, TCMG, 5 jaar. Ontwikkelin­
gen en veranderingen zijn aan de orde van de dag, mede door
maatschappe­lijke en politieke druk. Het is dan ook belangrijk om
extra aandacht te blijven besteden aan ‘personeel en organisatie’
zoals dat past binnen een volwassen organisatie. Daarbij is het
goed te beseffen dat de aard en tijdelijkheid van ons werk een
grote mate van flexibiliteit van medewerkers vereist.
Het vinden en behouden van de juiste medewerkers is ook voor
ons een grote uitdaging. In 2022 is de inzet op werving en selec­
tie verstevigd. En ook op andere vlakken zijn er stappen gezet
tot verdere professionalisering van personeelsmanagement.
Ziekteverzuim
Het ziekteverzuim in 2022 bedroeg 7,7%. Dat is opnieuw een stij­
ging ten opzichte van voorgaande jaren. Uit de verzuimanalyses
komt naar voren dat het verzuim grotendeels niet werkgerela­
teerd is. Tegelijk neemt de complexiteit van de verzuimcasuïs­
tiek toe. Het verzuimpercentage wordt met name wordt bepaald
door langdurige uitval.
Het afgelopen jaar zijn meerdere maatregelen genomen om
ziekteverzuim te bestrijden, onder andere het opstellen van
een verzuimprotocol voor medewerkers en managers en het
doorontwikkelen van de overleggen van het Sociaal Medisch
Team. De verzuimcijfers worden regelmatig besproken met
leidinggevenden. Waar nodig wordt ondersteuning geboden.
Voor medewerkers blijven we aandacht besteden aan mogelijke
professionele hulp bij het voorkomen van verzuim.

Jaarverslag 2022

13

1.7 Huisvesting
In maart 2022 is het totaal aantal werkplekken in Assen uitge­
breid naar het maximale aantal dat op die locatie mogelijk is.
Hierdoor komt het totaal aantal bureauwerkplekken op 433
(293 in Groningen en 140 in Assen).
Halverwege het jaar is besloten om geen gebruik meer te
maken van de kantoorlocatie in Hoogezand. Het kantoor is
overgedragen aan de Nationaal Coördinator Groningen (NCG).
Hierdoor is Cascadeplein nu de formele bezoeklocatie met het
IMG geworden. Ook onderdelen van het NCG zijn gevestigd
aan het Cascadeplein. Dit bevorderde de samenwerking tussen
beide organisaties.Voor aanvragers hebben we een stelsel
van 19 lokale steunpunten in verschillende gemeenten in het
aardbevingsgebied.
In 2022 hebben we voor het eerst ervaring opgedaan met
hybride werken. Er is een aantal facilitaire aanpassingen
gedaan om dat te ondersteunen, onder andere het uitbreiden
van het aantal ruimtes voor vergaderingen en hoorzittingen.
Ook plaatsten we is in een aantal vergaderzalen een scherm
waarmee teams en afdelingen eenvoudig hybride kunnen
vergaderen.
Afgelopen jaar hebben we grote uitdagingen gehad op het
gebied van uitreiken van middelen zoals telefoons en laptops,
vooral door chiptekort als gevolg van corona. Inmiddels zijn de
levertijden weer aanzienlijk verkort.

Jaarverslag 2022

14

1.8 Informatievoorziening
In 2021 zijn we gaan werken met het nieuwe zaaksysteem
voor schadeafhandeling Mira. In 2022 ontwikkelde we dit
systeem door, zodat dit beter geschikt is voor de afhandeling
van schadezaken op maat. Door de toenemende complexiteit
van aanvragen en nieuwe technische, maatschappelijke en
politieke inzichten willen we vaker aanvullende vergoedingen
of compensaties uit kunnen keren. In het vierde kwartaal van
2022 deden we een eerste pilot met een nieuw uitvoerings­
proces voor correcties en compensaties. Hierdoor werd het
mogelijk om in korte tijd de nieuwe regeling voor compensatie
waardedaling NAM in gebruik te nemen. Dit geeft het vertrou­
wen dat we deze ontwikkelingen voor 2023 kunnen doorzetten
in een generiek uitvoeringsmodel voor het IMG. Dit om sneller
en doelmatiger in te spelen op de politieke en maatschappelij­
ke behoefte.
Naast deze stappen in de ontwikkelingen van ons zaaksysteem
hebben we het schadeopnameproces geüniformeerd. Gefa­
seerd over 2022 zijn deze aanpassingen in gebruik genomen.
Door een beter proces van schadeopname, ondersteund met
gedetailleerde classificatie van schades, zijn schades meer
uniform en is het schadeopname rapport voor de aanvragen
duidelijker.
De informatievoorziening van het IMG wordt voorbereid op
nieuwe soorten schades en meer forfaitaire afhandelingsvor­
men van schades. Daarnaast worden brongegevens waar we
mee werken steeds belangrijker. Denk hierbij onder meer aan
kadaster- en WOZ-gegevens. Om hier voor 2023 beter invulling
aan te kunnen geven zijn we in 2022 een pilot gestart voor het
gebruik van een Geografisch Informatie Systeem (GIS) voor
het in kaart brengen van de zogenoemde lobjes en de indirec­
te effecten van diepe bodemdaling.
Vanaf de start van het IMG tot en met 2021 zijn veel gege­
vensanalyses uitgevoerd, niet zelden door externe bureau’s.
Gezien het tactische en strategische belang van deze analyses,
alsmede het risico op datalekken, hebben we in 2022 alle gege­
vens weer in huis gebracht (ge-insourced). Naast de klassieke
datawarehouse-omgeving voor gegevensanalyse en sturings­
informatie zijn we gestart met het neerzetten van een moder­
ne analyseomgeving voor de Data science-vraagstukken.
Ook in 2022 heeft de informatiebeveiliging en privacy onze
onverdeelde aandacht gehad. We hebben een inhaalslag

Jaarverslag 2022

15

gemaakt op de risicoanalyses voor informatiebeveiliging en
privacy impact assessments (DPIA). Op basis van deze inschat­
ting en analyse is voor alle projecten met een hoog risico een
quickscan of risicoanalyse voor informatiebeveiliging en/of
een DPIA uitgevoerd. Met deze werkwijze kan het IMG risico’s
en maatregelen op het gebied van privacy en informatiebe­
veiliging vooraf meenemen in projecten en het ontwerp van
nieuwe regelingen en bijbehorende informatievoorziening.
In 2022 is deze inhaalslag voor een belangrijk deel afgerond.
Wel is er voor 2023 een aantal aandachtspunten (die geadres­
seerd zullen worden in het jaarplan 2023), met name gericht
op de opvolging van maatregelen en adviezen uit de analyses.
Daarnaast is geïnvesteerd in een actuele risicokaart, vastleg­
ging van analyses, samen met het nationaal cyber security
center (NCSC) vaststellen van het risico- en dreigingsbeeld,
opstellen aanvullend informatiebeveiligingsbeleid en reguliere
taken waaronder auditplan, managementgesprekken, aware­
ness-programma.
Het IMG heeft in 2022 twee datalekken gemeld bij de Autoriteit
Persoonsgegevens (AP). Eén datalek kreeg de nodige aandacht
in de media omdat er een intermediair misbruik heeft gemaakt
van het ontwerp van de aanvraagprocessen van onze organi­
satie. Het IMG heeft aangifte gedaan van het misbruik en het
aanvraagproces is aangepast om verder misbruik te voorko­
men. Het IMG is zich buitengewoon bewust van de privacyge­
voeligheid van de toevertrouwde gegevens.
In het kader van de Wet Open Overheid en het Rijksactieplan
‘Open op Orde’ heeft het IMG in 2022 beleid voor het e-mailen berichtenverkeer vastgesteld. Ook is gestart met de inrich­
ting van het Document Management Systeem (DMS).

1.9 Kwaliteitsborging en risico
Om de kwaliteit van onze diensten te waarborgen kent het
IMG sinds 2020 een team Kwaliteit. De teams Procesbeheer
en Interne Controle richten zich op de risicobeheersing van
het IMG. Team Interne Controle werkt samen met de Interne
Audit-dienst van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
(RVO). De Audit Dienst Rijk controleert als externe Accountant
de verantwoording van IMG. Binnen het IMG worden de
risico’s inzichtelijk gemaakt en geprioriteerd. Zo kunnen we
maatregelen nemen als dat in het kader van risicobeheersing
nodig is.

Jaarverslag 2022

16

1.10 Stakeholdermanagement
Contact met belanghebbenden is voor het IMG van meet af
aan een cruciaal onderdeel van de schadeafhandeling. Uit de
gesprekken die bestuur en directie voeren met bijvoorbeeld de
belangenorganisaties Groninger Gasberaad en de Groninger
Bodem Beweging komen belangrijke signalen naar voren over
de mate waarin het IMG slaagt in zijn opdracht. De contac­
ten zijn geïntensiveerd in 2022. Mede in het licht van nieuwe
regelingen die we toetsen bij de maatschappelijke organisaties.
Denk aan onze plannen voor Duurzaam Herstel en forfaitaire
regelingen.

Jaarverslag 2022

17

In 2022 heeft het IMG samen met de landelijke Commissie
Mijnbouwschade een rondje gemaakt langs de gemeenten
in het aardbevingsgebied. Belangrijke onderwerpen tijdens
die gesprekken waren de samenwerking en procedures rond
het afwikkelen van gecombineerde mijnbouwschade. Daarbij
speelt naast gaswinning bijvoorbeeld ook zoutwinning een
rol. Deze gesprekken hebben mede geleid tot het besluit dat
dossiers per 1 januari 2023 persoonlijk tussen behandelaars
worden overgedragen als er na behandeling ervan sprake
is van restschade voor gedupeerden. Daarmee komt er een
einde aan de onduidelijkheid voor aanvragers en hoeven zij
niet bij beide organisaties aan te kloppen voor het melden van
mijnbouwschade. Vooral in de randen van het gaswinnings­
gebied speelt deze zogenoemde gestapelde mijnbouw. Naast
gaswinning uit het Groningenveld en de gasopslag in Norg,
wordt er gas gewonnen in kleine gasvelden en zout in cavernes
(zoutputten) in de gemeenten Veendam, Pekela en Oldambt.
Daarnaast is regelmatig overleg met de gemeenten. De inzet
op het inrichten van korte contactlijnen met bijvoorbeeld de
aardbevingscoördinatoren bij gemeenten is verder uitgewerkt.
Het IMG biedt gemeenten met stakeholdermanagement
maatwerk waar het om het beantwoorden van vragen gaat
of de verdieping op lokale dossiers. Met de inzet van tijdelijke
steunpunten naast de reguliere contactlocaties bieden we
flexibiliteit waar dat nodig is.
Veel aandacht is besteed aan de regeling voor immateriële
schade. Vanaf de start van de regeling in november 2021 heeft
de gefaseerde invoering per gemeente (postcodegebieden) het
mogelijk gemaakt de regeling op sommige onderdelen bij ge­
meenten verder te verduidelijken. Zo hebben we een quickscan
ontwikkeld die potentiële aanvragers helpt in te schatten of een
aanvraag zinvol is. In gesprekken met belanghebbenden is de
regeling zelf toegelicht.
Ook het contact met de NCG (Nationaal Coördinator Groningen)
was intensief. Focus in de contacten lag op het combineren van
de aanpak voor versterking met de schadeafhandeling. Steeds
vaker treffen aanvragers nu beide partijen op een van de
steunpunten in de regio. Zo kan de aanvrager het antwoord op
verschillende vragen halen op een locatie. Wij zetten erop in dit
verder uit te werken en stimuleren andere partijen in de regio
hierbij aan te sluiten.
In 2022 waren er ook bijeenkomsten voor Groningers. We
hebben deelgenomen aan verschillende inwonersbijeen­
komsten. Een aantal werd georganiseerd door het Groninger
Gasberaad, andere door inwoners of gemeenten. Tijdens
de bijeenkomsten is veel tijd ingeruimd voor persoonlijke
gesprekken en het stellen van vragen.

Jaarverslag 2022

18

Voor het IMG is de nauwe samenwerking met andere organi­
saties in het aardbevingsdossier cruciaal. In de eerste plaats,
zoals eerder vermeld, met het Groninger Gasberaad en de
Groninger Bodem Beweging. Samenwerking en overleg is er
ook met Stut en Steun, de provincies Groningen en Drenthe.
Dit doen we ook met de ministeries van Economische Zaken
en Klimaat, Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken en Ko­
ninkrijksrelaties. Daarnaast spreken we met belangenorgani­
saties uit de agrarische sector, organisaties voor monumenten­
zorg en erfgoed, de tafel Sociaal en Gezondheid, het mkb, de
monumentenzorg en organisaties die op­komen voor de
individuele belangen van Groningers en Drenten met schade.
Vanwege de complexiteit rond de indirecte effecten van diepe
bodemdaling en de rol van het waterbeheer zijn in 2022 ook de
contacten met de waterschappen verder geïntensiveerd.

1.11 Commissie bijzondere situaties
De Commissie Bijzondere Situaties (CBS) is per 1 septem­
ber 2021 als adviescommissie ondergebracht bij het IMG.
Deze commissie adviseert sinds 2014 over hulp aan mensen
in bijzondere situaties waarbij sprake is van meervoudige
problematiek. Mede als gevolg van gaswinning en de verster­
kingsmaatregelen in het Groninger aardbevingsgebied of de
gasopslag in Norg.
Op deze manier levert de commissie vanuit een onafhankelijke
positie een bijdrage aan maatwerkoplossingen voor mensen
die in medische, psychische en financiële problemen zijn ge­
raakt of dreigen te raken. De aanmelding bij de CBS loopt
via de burgemeester van een gemeente in het gebied.

1.12 Interventieteam
In het verlengde van de activiteiten van de CBS ligt het werk
van het Interventieteam dat in juni 2021 is geformeerd. Het In­
terventieteam bestaat uit een onafhankelijk voorzitter, GeertJan ten Brink, een bestuurslid van het IMG en een directielid
van de NCG.
Het Interventieteam kan net als de CBS oplossingen bieden die
buiten de bevoegdheden vallen van elk van de deelnemende
individuele organisaties. Het gaat dan om dossiers die zijn
‘vastgelopen’ door de complexe samenhang tussen schade
afhandelen en versterken, waarbij de verdeelde bevoegd­
heden het elk van de twee uitvoeringsorganisaties onmogelijk
maken om een einde te maken aan die complexiteit. Voor het
oplossen van dergelijke problemen is 50 miljoen euro beschik­
baar gesteld.

Jaarverslag 2022

19

1.13 Mogelijkheid tot Herstel in Natura
In 2022 kozen 437 aanvragers (deelnemers) voor afhandeling
van hun maatwerkaanvraag via Herstel in Natura (HiN). Hierbij
nemen wij op verzoek van schadeaanvragers de bouwkundige
schadeafhandeling voor onze rekening. De klant­waardering
over 2022 bedroeg een 7,9.
Gemeente

Aantal

Groningen

128

Eemsdelta

106

Midden-Groningen

76

Het Hogeland

73

Overig

54

1.14 Duurzaam Herstel
Ter voorbereiding van de invoering van Duurzaam Herstel zijn
we in 2022 gestart met vijftien pilots om deze nieuwe regeling
te verkennen en eventuele knelpunten tijdig op te sporen.
Pilots per gemeente
Gemeente

Aantal

Eemsdelta

5

Groningen

4

Midden-Groningen

6

Jaarverslag 2022

20

2. Financiën 2022
2.1 Uitvoeringskosten
Het IMG heeft sinds de start als de TCMG op 19 maart 2018 per
31 december 2022 in totaal 1,6 miljard euro (schade)vergoe­
ding toegekend. Daarvan werd 362,5 miljoen euro toegekend
in 2022. In 2022 werd 224,6 miljoen euro aan kosten gemaakt.
Tegenover elke euro schadevergoeding die werd toegekend,
stond zodoende 62 cent aan uitvoeringskosten voor alle
schaderegelingen samen.
De kosten voor de uitvoering van de regelingen laten het
volgende beeld zien.
	De uitvoeringskosten over 2022 bedragen voor de
vergoeding van fysieke schade circa € 192,4 miljoen.
	Voor de Waardedalingsregeling zijn de uitvoeringskosten
in 2022 circa € 11,7 miljoen.
	De uitvoeringskosten voor de regeling voor immateriële
schade bedroegen circa € 16,4 miljoen.
	De uitvoeringskosten voor de regeling duurzaam herstel
bedroegen in 2022 circa € 1,6 miljoen.
	Voor de overige regelingen (aanvullende compensatie
waardedaling en vastgelopen dossiers) zijn de
uitvoeringkosten in 2022 € 0,6 miljoen
Voor de hele organisatie bedroegen de kosten in uren voor het
uitvoeren van de taken in 2022 circa € 112,3 miljoen. Aan directe
uitvoeringskosten (DUK) is circa € 112,3 miljoen uitgegeven.
Deze kosten betroffen met name het inhuren van onafhankelij­
ke schadedeskundigen, aannemers en opnemers van schade.
Realisatie
Fysieke schade (incl VES)

Begroting

Uren

DUK

Totaal

Uren

DUK

Totaal

93.803.837

98.613.828

192.417.665

90.000.000

110.000.000

200.000.000

Waardedaling

6.985.793

4.740.538

11.726.331

6.500.000

4.500.000

11.000.000

Immateriële schade

9.234.300

7.140.459

16.374.759

13.414.000

4.036.000

17.450.000

Duurzaam Herstel

1.492.537

89.986

1.582.523

1.150.000

2.350.000

3.500.000

117.104

Vastgelopen dossiers

65.394

Aanvullende compensatie Waardedaling

468.738

Bestuur

262.111

Totaal IMG
Commissie Bijzondere Situaties

182.498

158.000

84.000

242.000

468.738

1.500.000

1.000.000

2.500.000

1.625.489

1.887.600

305.000

1.943.000

2.248.000

112.312.710

112.327.404

224.640.114

113.027.000

123.913.000

236.940.000

178.566

399.815

578.381

250.000

400.000

650.000

Jaarverslag 2022

21

2.2 Uitvoeringskosten per regeling:
Fysieke schade
In 2022 hebben we voor elke euro aan verleende schadevergoe­
ding voor fysieke schade € 0,72 aan kosten gemaakt. Dat is een
lichte daling ten opzichte van 2021 (€ 0,74). De afhandeling van
fysieke schade heeft met de start van de vaste eenmalige vergoe­
ding (VES) sinds eind 2021 een grote wijziging ondergaan, die in
2022 tot uitdrukking komt in de kerncijfers voor vergoedingen en
uitvoeringskosten. We beschrijven in deze paragraaf eerst de ont­
wikkeling van de totale uitvoeringskosten voor de regeling voor
fysieke schade en daarna uitgesplitst de uitvoeringskosten voor
de afhandeling via een vaste vergoeding en via maatwerk.
Uitgedrukt in absolute bedragen zijn de gemiddelde uitvoerings­
kosten per besluit voor het jaar 2022 circa € 3.560. Ter vergelijking:
de gemiddelde uitvoeringskosten per besluit voor 2021 bedroe­
gen ongeveer € 5.760. Daarnaast daalde de gemiddelde toege­
kende schadevergoeding per positief besluit van circa € 8.825 in
2021 naar € 5.768 in 2022. De daling van de totale gemiddelde
uitvoeringskosten per besluit én de daling van de gemiddelde
toegekende vergoeding bij een positief besluit op een aanvraag
zijn beide vooral gevolg van de invoering van VES.
Op het totaal aan besluiten met een toekenning van vergoeding
betreft het bij ongeveer 61 procent een VES-besluit waarbij een
vast bedrag van € 5.000 wordt toegekend. Hierdoor kwam in
2022 de gemiddelde vergoeding voor alle positieve besluiten
op aanvragen tot vergoeding van fysieke schade dichterbij dat
vaste bedrag te liggen. De uitvoeringkosten voor afhandeling
van een aanvraag waren bij een keuze voor een vaste vergoeding
aanzienlijk lager: voor afhandeling via VES bedroeg dat in 2022
ongeveer € 405 per besluit, voor afhandeling via een maatwerk­
procedure bedroeg dat in 2022 per besluit circa € 7.780. Ook hier
geldt dat gezien het grote aandeel dat VES-besluiten hebben in
de totale afhandeling van fysieke schade de gemiddelde uitvoe­
ringskosten per besluit dalen.
De uitgesplitste uitvoeringskosten afgezet tegen de toegeken­
de vergoedingen laten het volgende beeld zien: tegenover een
positief VES-besluit was in 2022 per toegekende euro gemiddeld
€ 0,09 aan uitvoeringskosten nodig. Voor afdoening via maatwerk
was per toegekende euro gemiddeld € 1,42 aan uitvoeringskos­
ten nodig. De afhandeling via maatwerk is in 2022 beduidend
hoger geworden dan vorig jaar nog het geval was.

Jaarverslag 2022

22

De kostprijs per uitgekeerde euro vergoeding moet met voorzich­
tigheid worden gebruikt want deze wordt door een aantal, (deels)
externe-factoren beïnvloed:
	De meer eenvoudig af te handelen aanvragen verlopen nu
via de VES. Dat betekent tegelijkertijd dat ten opzichte van
het verleden, de VES-regeling is nieuw, de aanvragen die
overblijven voor maatwerk relatief arbeidsintensiever zijn.
Het voordeel van de eenvoudige afhandeling via VES leidt
daarom tot een hogere kostprijs bij maatwerk.
	Ook zijn er in 2022 opnieuw substantiële investeringen ge­
daan om de verschillen in de beoordeling van fysieke schade
in maatwerktrajecten te verkleinen. De ontwikkelkosten voor
deze kwaliteitsverbeteringen bedroegen in 2022 ongeveer
€ 11,6 miljoen. Dit heeft een negatieve impact van circa €
500 per genomen besluit voor het maatwerktraject en circa
€ 0,09 per uitgekeerde euro bij een positief besluit na een
maatwerktraject.
	De kosten voor het ontwikkelen van nieuwe regelingen
nemen wij in het jaar dat ze gemaakt worden. In 2022 betrof
dit de aanvullende waardedaling compensatie NAM en een
pilot voor de regeling Duurzaam Herstel. De levenscyclus
van een regeling kent in het begin (ontwikkel)kosten en
geen uitkeringen en verhoogt dus de gemiddelde kosten per
uitgekeerde euro van het IMG. Als de regeling in productie is
kent hij reguliere uitvoeringskosten en reguliere vergoedin­
gen. Aan het eind van de levenscyclus vinden er bijna geen
uitkeringen meer plaats, maar worden nog wel bezwaar- en
beroepszaken afgehandeld, ook dan met hoge kosten per
uitgekeerde euro.

Jaarverslag 2022

23

	De gemiddeld uitgekeerde vergoeding voor maatwerk is
gedaald van circa € 8.825 per besluit in 2021 naar circa €
6.950 in 2022. Bij de berekening van de kostprijs per uit­
gekeerde euro is de noemer van de vergelijking dus ook
substantieel afgenomen. Deze daling wordt deels veroor­
zaakt doordat binnen maatwerkafdoening steeds meer
aanvragen binnenkomen op adressen waar al eerder schade
is afgehandeld. Op die adressen wordt dan alleen schade
vergoed die er nieuw bij is gekomen of die is verergerd
sinds het vorige besluit op een aanvraag. In 2022 werd bij
ruim de helft van de schademeldingen (55 procent) schade
gemeld voor afhandeling via maatwerk, terwijl daar in het
verleden al eerder ook schade is afgehandeld door NAM/
CVW en/of TCMG/IMG. Een jaar eerder was dat nog bij
minder dan de helft van de schademeldingen het geval (42
procent). Op adressen waar nog nooit eerder schade werd
gemeld, bedroeg de gemiddelde vergoeding die het IMG
toekende in 2022 circa € 7.300 (via maatwerk). Op adressen
met de meeste historie, waar zowel door de NAM/CVW én
door TCMG/IMG al eerder schade was afgehandeld, werd
gemiddeld per besluit in 2022 circa €3.400 (via maatwerk)
toegekend. De uitvoeringskosten per besluit dalen niet in
absolute zin. Hoe meer adressen opnieuw schade moeten
melden, hoe lager de gemiddelde vergoeding per nieuw
besluit en hoe ongunstiger daarmee de verhouding met de
uitvoeringskosten bij maatwerktrajecten is. Bij ongewijzigd
beleid zal dit effect zich in de toekomst steeds sterker voor
gaan doen.
	Een andere oorzaak van de ontwikkeling van de uitvoering
is het geactualiseerde beoordelingskader. Deze kwam in
juli 2021 in uitvoering kwam in een deel van het effect­
gebied van bodembeweging door gaswinning in het
Groningerveld en de gasopslag Norg. Ook dit leidde tot
een daling van de omvang van de schadevergoeding en
ook tot toename van de afwijzingen. Dit is met name het
geval bij adressen waar zich lagere trillingssnelheden
voordeden na een beving. Zoals verwacht is deze ontwikke­
ling het scherpst zichtbaar in de zogenoemde randen van
de effectgebieden van bevingen in het Groningenveld.
Hoewel de afhandeling via een vaste vergoeding op grote
schaal wordt gekozen en dit meer kosteneffectief is, zorgen de
relatief gestegen uitvoeringskosten voor een maatwerkafhan­
deling en daarmee alsnog voor een geringere afname van de
totale uitvoeringskosten per toegekende euro vergoeding voor
fysieke schade. Het IMG heeft al aangekondigd een verdere
uitbreiding van de aanpak met vaste vergoedingen te ontwik­
kelen, zowel voor grotere schades in de kern van het effect­
gebied als voor situaties waarin sprake is van meervou­dige
schademeldingen. De verwachting is dat eind 2023 gestart
wordt met eerste uitvoering daarvan. Aangezien voor deze
wijziging investeringen nodig zijn, zoals op gebied van ict,
wordt nog niet in 2023, maar in 2024 een eerste verbetering
voorzien van de verhouding tussen uitvoeringskosten en toe­
gekende schadevergoeding voor fysieke schade.

Jaarverslag 2022

24

2.3 U
 itvoeringskosten per regeling:
waardedaling van woningen
Voor het uitvoeren van de nieuwe regeling waardedaling ligt
de verhouding tussen de vergoeding en de kosten duidelijk
anders. Voor elke euro waardedalingsvergoeding is ongeveer
€ 0,31 aan uitvoeringkosten gemaakt. In 2021 was de verhou­
ding nog € 1 waardedalingsvergoeding tegen € 0,07 uitvoe­
ringskosten. De stijging van deze uitvoeringskosten is hoofd­
zakelijk gelegen in het feit dat het aantal binnenkomende
aanvragen afneemt. Tegelijkertijd lopen kosten voor bezwaaren beroepsprocedures voor deze regeling nog wel door.
In 2022 zijn er minimale uitkeringen gedaan (€ 38,4 miljoen).
In het jaar 2021 waren de uitkeringen ongeveer € 295 miljoen
en in 2020 circa € 180 miljoen. De reden van deze daling is dat
bijna alle eigenaren inmiddels de vergoeding voor waardeda­
ling hebben ontvangen.
De uitvoeringskosten per euro waardedalingsvergoeding over
de gehele looptijd van de deze regeling (start september 2020
tot en met december 2022) bedraagt ongeveer € 0,07 voor elk
euro waardedalingsvergoeding.

2.4 Uitvoeringskosten per regeling:
immateriële schade
Deze regeling is vanaf 15 november 2021 gefaseerd openge­
steld voor bewoners in bepaalde postcodegebieden. In 2022 is
er een bedrag van circa € 55,8 miljoen aan immateriële schade
vergoedingen uitbetaald. De uitvoeringskosten voor 2022 be­
dragen circa € 16,4 miljoen. Voor elke euro immateriële schade
is derhalve circa € 0,29 aan uitvoeringskosten gemaakt. 2022 is
het eerste jaar dat de regeling volledig tot uitvoering is geko­
men. De gemiddelde uitvoeringskosten per besluit bedraagt
circa € 390.

2.5 Overige regelingen
De pilotfase voor de regeling Duurzaam Herstel is in 2022
opgestart maar heeft in 2022 nog niet tot vergoedingen geleid
aan de betreffende aannemers. Voor deze regeling zijn alleen
nog maar uitvoeringskosten gemaakt.
De regeling Aanvullende Compensatie Waardedaling is op
5 december 2022 live gegaan. In 2022 hebben nog geen uit­
betalingen plaatsgevonden. In de maand januari 2023 hebben
de eerste uitkeringen plaatsgevonden.

2.6 Bezoldiging
De bezoldiging van het bestuur bedroeg in 2022 € 456.737,35.
In het bestuur zitten eind 2022 een fulltime bestuurder en vier
parttime bestuurders (met een formatie-omvang van 3,45 fte).

Jaarverslag 2022

25

3. Belangrijke
gebeurtenissen
	Januari 2022
13 januari
Nieuwe overeenkomsten met deskundigenbureaus
Na een Europese aanbestedingsprocedure heeft het IMG de
raamovereenkomsten met vier expertisebureaus verlengd. Zij
gaan voor zeker twee jaar de advisering over de fysieke schade
aan gebouwen en werken verrichten. De contracten zijn aan­
gepast aan ontwikkelingen als duurzaam herstel en de nieuwe
beoordeling voor indirecte schade door diepe bodemdaling.
17 januari
Het Rijk versoepelt de coronamaatregelen. Zaakbegeleiders
gaan weer mee naar schadeopnames in het aardbevingsgebied.
17 januari
Staatssecretaris Vijlbrief bezoekt het IMG
Het IMG vraagt de nieuwe staatssecretaris Mijnbouw Hans
Vijlbrief om meer juridische ruimte. Dit omdat het IMG ‘maat­
schappelijk ongewenste’ situaties niet altijd op kan lossen
door beperkte ruimte in de wet. Zo kunnen we schade waar
de NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij) niet direct aan­
sprakelijk voor is niet zomaar vergoeden. En dat zorgt soms
voor schrijnende situaties.
18 januari
Meeste steunpunten weer geopend na periode van corona
Na een periode van sluiting door de coronamaatregelen gaan
de meeste steunpunten van het IMG weer open. Iedereen kan
vanaf 19 januari zonder afspraak bij de steunpunten terecht.

Jaarverslag 2022

26

	Februari 2022
1 februari
IMG vraagt kabinet om wetsaanpassing voor
duurzaam herstel
Groningers met mijnbouwschade en daarnaast niet-mijnbouw
gerelateerde constructieve problemen, zoals defecte funde­
ringen, wil het IMG toch kunnen helpen. Nu is dat wettelijk
niet mogelijk en daarmee duurzaam herstel ook niet. Daarom
vraagt het IMG de ministers van EZK (Economische Zaken en
Klimaat) en BZK (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
om de wet aan te passen.
8 februari
Els van Schie treedt toe tot het bestuur
Els van Schie neemt zitting in het bestuur van het IMG.
25 februari
Einde aan de interne coronamaatregelen
Vanaf 25 februari worden de coronamaatregelen verder
versoepeld. De insteek van het IMG is en blijft ‘veilig en
vrijwillig’. Alle schadeopnames gaan weer door.
	Maart 2022
10 maart
Uitstel actualisatie waardedaling
De actualisatie van de Waardedalingsregeling duurt langer
dan verwacht door vertraging in het onderzoek naar de ont­
wikkeling van de woningmarkt. Hierdoor is nog onduidelijk wat
de actualisatie voor aanvragers gaat betekenen. Wel is duide­
lijk dat de nieuwe peildatum 1 januari 2021 wordt. Onderzoek
is nodig gezien de waarde van woningen zich blijft ontwikke­
len, ook in het aardbevingsgebied.
15 maart
Publicatie jaarverslag 2021
Het IMG kende in 2021 606 miljoen euro schadevergoeding toe
voor fysieke schade scheuren, waardedaling van woningen en
immateriële schade. Tot en met 31 december 2021 werd daar­
mee in totaal 1,25 miljard euro toegekend door het IMG.

Jaarverslag 2022

27

	April 2022
1 april
Zware beving in Loppersum
Bij Loppersum vindt een beving plaats van 2.7 op de schaal
van Richter. Dat resulteerde in 682 schademeldingen. 68 van
de 682 schademeldingen kwamen uit het effectgebied van de
beving. Er waren vier meldingen van een mogelijk acuut
onveilige situatie (AOS).
6 april
Start opleidingstraject voor deskundigen
Het opleidingstraject voor deskundigen gaat van start. Het op­
leidingstraject komt voort uit het Programma Uniformeren dat
een uniforme werkwijze door alle deskundigen beoogt. Dit om
de kans op verschillen in de schadeopname en -beoordeling
van schade door mijnbouw te verkleinen.
21 april
Onderzoek waardedaling woningen afgerond
Door een inhaalslag op de woningmarkt staat de waardeont­
wikkeling van woningen in Groningen er beter voor dan voor­
heen. Dat blijkt uit onderzoek van Atlas Research. De financiële
schade door waardedaling is per woning hierdoor gemiddeld
kleiner geworden. Wel heeft een groter aantal woningen,
ongeveer 8.000 meer, te maken met waardedaling.
21 april
Aankondiging aangepaste Waardedalingsregeling,
met tweetalige animatie
De Waardedalingsregeling voor woningen wordt per 1 januari
2023 aangepast naar een geactualiseerde methode. Aanleiding
is de herstelde woningmarkt in Groningen. Dit betekent dat
bij nieuwe aanvragen met nieuwe, vaak lagere, percentages
gerekend wordt. De animatie over de actualisatie van de
Waardedalingsregeling is zowel in het Nederlands als in
het Gronings ingesproken om het bereik van de regeling te
vergroten.

Jaarverslag 2022

28

	Mei 2022
17 mei
Aanbellen
Aanbelactie in gemeente Eemsdelta. Later volgen Hogeland,
Groningen en Midden-Groningen.
18 mei
IMG weerspreekt rapport Algemene Rekenkamer
Het verantwoordingsonderzoek 2021 van de Algemene Reken­
kamer over de schadeafhandeling door het IMG is eenzijdig
en deels onjuist, stelt het IMG. De rekenkamer baseert haar
bevindingen op jaarverslagen, gesprekken met medewerkers
van het IMG en eigen onderzoek. Daarbij vermeldde de reken­
kamer bepaalde cijfers niet. Hierdoor lijkt het alsof er niets ten
goede verandert in de schadeafhandeling. Het betreft vooral
de cijfers over de vaste vergoeding, voortgang en kosten van
de schadeafhandeling.
	Juni 2022
1 juni
Minister-president Rutte bezoekt het IMG
Premier Mark Rutte bezoekt het IMG om bij te praten over de
schadeafhandeling in het aardbevingsgebied. Het werd een
constructieve en positieve ontmoeting. Het accent lag op wat
het IMG voor de mensen met schade door de gaswinning kan
betekenen. Het bezoek voelde voor de medewerkers van het
IMG als ‘een steun in de rug’.
8 juni
Kabinet geeft groen licht voor duurzaam herstel
Het kabinet stemt in met het voorstel van het IMG om
duurzaam herstel mogelijk te maken. Dit is de start van het
programma Duurzaam Herstel.
21 juni
Raad van State bevestigt aanpak bewijsvermoeden IMG
De afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (RvS)
stelt het IMG in het gelijk in een zaak waarin een schademel­
der de hantering van het bewijsvermoeden aanvecht. De RvS
bevestigt dat de werkwijze van het IMG in algemene zin juist is.

Jaarverslag 2022

29

21 juni
NRC publiceert infographics op basis van IMG-data
NRC maakt gebruik van data van het IMG om de voortgang
van de schadeafhandeling op de eigen website weer te geven
in cijfers en grafieken.
27 juni
Start verhoren parlementaire enquêtecommissie
aardgaswinning Groningen
De parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Gronin­
gen start met het onderzoek naar de besluitvorming over de
aardgaswinning, aardbevingen, schadeafhandeling en verster­
king in Groningen.
28 juni
Data IMG openbaar voor iedereen
Het IMG maakt alle data over de schadeafhandeling openbaar.
Externe partijen, zoals onderzoekers en de media, kunnen
de data gebruiken om inzicht te krijgen in het verloop van de
schadeafhandeling. Via een link kan iedereen voortaan ook zelf
grafieken en infographics creëren met de data.

Jaarverslag 2022

30

	Juli 2022
1 juli
Jan Kees de Pagter stopt als vicevoorzitter van het IMG-bestuur.
4 juli
Start regeling immateriële schade minderjarigen
uitgesteld
De start van de regeling voor immateriële schade bij min­
derjarigen is uitgesteld naar begin 2023. De invoering was
eerder voorzien in de zomer van 2022. Het IMG wil eerst de
huidige schaderegelingen verder ontwikkelen. Voor de meest
schrijnende situaties bij minderjarigen is het wel mogelijk een
aanvraag te doen.
7 juli
Actualisatie Waardedalingsregeling
Het IMG kondigt een actualisatie van de Waardedalings­
regeling aan per 1 januari 2023. Aanvragers kunnen
gebruikmaken van de overgangsperiode of wachten op
de geactualiseerde regeling.
28 juli
Bewoners krijgen keuze na onderzoek diepe bodemdaling
Verandering van de grondwaterstand door diepe bodemdaling
leidt in enkele gevallen toch tot schade aan gebouwen. Dat
blijkt uit onderzoek bij dertig gebouwen in twaalf gebieden
met diepe bodemdaling. Aanvragers die een eerste schade­
melding deden, kunnen opnieuw kiezen tussen de vaste ver­
goeding en de maatwerkprocedure. Dit omdat ze eerder een
niet voldoende geïnformeerde keuze konden maken.
	Augustus 2022
1 augustus
Jan Wierenga treedt aan als lid van het IMG-bestuur
Jan Wierenga vervangt Jan Kees de Pagter als lid van
het bestuur.
16 augustus
10 jaar na de beving in Huizinge (2012)
Het IMG staat stil bij ’10 jaar na de beving in Huizinge’. Deze
beving schudde Nederland wakker en baande het pad naar
een betere afhandeling van de schade door gaswinning in
Groningen en Drenthe.

Jaarverslag 2022

31

	September 2022
6 september
Aankondiging aanvullende vaste vergoeding
Aanvragers die eerder geen of een geringe schadevergoeding
kregen, krijgen de keuze om dit aan te vullen tot een vaste ver­
goeding van 5.000 euro. Het gaat om adressen waar de vaste
vergoeding eerder nog niet mogelijk was. Doel is om mogelijke
verschillen te verkleinen in de schadeafhandeling. De aanvul­
lende vaste vergoeding gaat medio 2023 van start.
9 september
Beving bij Uithuizen
Bij Uithuizen vindt een beving plaats van 2.3 op de schaal van
Richter. Er komen 205 nieuwe schademeldingen binnen tegen
80 meldingen in de week ervoor. Er zijn vier AOS-meldingen
van een mogelijk acuut onveilige situatie.
21 september
IMG-voorzitter Bas Kortmann kondigt vertrek aan
Bas Kortmann, voorzitter van het IMG-bestuur, kondigt zijn
vertrek aan per 14 februari 2023. Dat is het einde van zijn twee­
de termijn als bestuurslid.
22 september
Evaluatierapport Tijdelijke Wet Groningen
Het IMG moet meer bevoegdheden en financiële mogelijk­
heden hebben om complexe schadesituaties op te lossen. Dat
concluderen onderzoeksbureau Andersson Elffers Felix (AEF)
en Universiteit Utrecht in een evaluatie van de Tijdelijke wet
Groningen. Het IMG onderschrijft de conclusie.
24 september
Bevingen in Uithuizermeeden en Uithuizen
Bij Uithuizermeeden en Uithuizen vinden twee bevingen plaats
van respectievelijk 2.7 en 2.1 op de schaal van Richter. Er ko­
men 665 schademeldingen binnen bij het IMG, waarvan 110 uit
het effectgebied van de bevingen. Er zijn twaalf meldingen van
een mogelijk acuut onveilige situatie.
26 september
IMG-voorzitter Bas Kortmann verschijnt voor de
parlementaire enquêtecommisie
Bas Kortmann verschijnt voor de parlementaire enquête
aardgaswinning Groningen.

Jaarverslag 2022

32

	Oktober 2022
8 oktober
Zware bevingen bij Wirdum en Garrelsweer
Bij Wirdum en Garrelsweer vinden bevingen plaats van res­
pectievelijk 3.1 en 1.2 op de schaal van Richter. Er komen 713
schademeldingen bij het IMG binnen, waarvan 448 binnen het
effectgebied van de bevingen. Er zijn negentien meldingen van
een mogelijk acuut onveilige situatie.
14 oktober
Afsluiting openbare verhoren van de parlementaire
enquêtecommissie aardgaswinning Groningen.
	November 2022
2 november
Publicatie effectgebied na een nieuwe beving
Bij een nieuwe beving vermeldt het IMG voortaan naast het
aantal schademeldingen in het effectgebied ook kaartjes van de
effectgebieden. Dit na vragen van onder andere schademelders
en journalisten.
14 november
Huidige regeling Waardevermeerdering met half jaar verlengd
Wie meer dan duizend euro vergoeding ontvangt voor fysieke
mijnbouwschade blijft tot 1 juni 2023 in aanmerking komen voor
de subsidie voor energiebesparende of -verduurzamingsmaat­
regelen van Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN).
17 november
Taskforce voor versnelling bij lange doorlooptijd
Het IMG richt een taskforce op die sneller gaat beslissen over
langlopende dossiers. Het aantal Groningers dat meer dan twee
jaar moet wachten op afhandeling van schademelding blijft
namelijk groeien. Dit komt vaak door tijdrovend onderzoek om
een goede inhoudelijke afweging te kunnen maken.
18 november
Zorgen over mogelijk misbruik datalek bij het IMG
Het IMG verneemt dat een bemiddelingsbureau voor aardbe­
vingsschade brieven heeft verzonden naar adressen waar nog
geen aardbevingsschade zou zijn gemeld. Volgens nieuwssite
Sikkom gaat het om een datalek bij het IMG. We treffen
onmiddellijk voorzorgsmaatregelen om verdere verspreiding
van persoonsgegevens te voorkomen en doet melding bij de
Autoriteit Persoonsgegevens (AP).

Jaarverslag 2022

33

	December 2022
2 december
Regeling open voor aanvraag tegemoetkoming
waardedaling na NAM-vergoeding
Vanaf maandag 5 december kunnen voormalig huiseigenaren
een tegemoetkoming aanvragen voor het mogelijke verschil
tussen de vergoeding voor waardedaling van de NAM en het
IMG. Ongeveer 9.750 oud-eigenaren hebben bij verkoop van
hun woning in Gronings aardbevingsgebied mogelijk een lage­
re vergoeding voor waardedaling van de NAM ontvangen dan
ze bij het IMG gekregen zouden hebben.
5 december
Vijlbrief overweegt uitbreiding bewijsvermoeden
Staatssecretaris Mijnbouw Vijlbrief overweegt een wetswijziging
die de geografische reikwijdte van het bewijsvermoeden
uitbreidt. De wetswijziging maakt het voor bewoners van
Noord-Drenthe en het zuidoosten van Groningen waarschijn­
lijk weer mogelijk om een aanvraag voor vergoeding van
mijnbouwschade bij het IMG te doen.
12 december
Kleinere kans op verschillen door verbeterde werkwijze
schadeafhandeling
Het IMG voert een verbeterde werkwijze in voor het opnemen,
beoordelen en calculeren van aardbevingsschade aan gebou­
wen. Het voormalige schadeprotocol liet te veel ruimte voor
interpretaties van deskundigen. En dat leidde soms tot onver­
klaarbare verschillen tussen vergelijkbare woningen. Bij de
verbeterde, werkwijze volgt de schadeopnemer een uniform
protocol, ondersteund door een app.

Jaarverslag 2022

34

4. Schademeldingen,
toekenningen en
afwijzingen
Dit hoofdstuk beschrijft de aanvragen, toekenningen, af­
wijzingen en toegekende bedragen voor de fysieke schade,
waardedaling en immateriële schade. Ook het aantal mel­
dingen van acuut onveilige situaties (AOS) komt hier aan
bod. In de bijlagen worden de gegevens per postcodegebied
vermeld.

4.1 Fysieke schademeldingen
In 2022 zijn er 58.879 aanvragen voor vergoeding van fysieke
schade afgehandeld op basis van 54.104 besluiten. Per besluit
kunnen meerdere aanvragen op een adres tegelijk worden
afgehandeld. Er zijn daarmee voor fysieke schade meer
schademeldingen afgehandeld dan er binnen kwamen.
In 2022 lag het aantal aanvragen voor een fysieke schade­
vergoeding op 45.854. Ongeveer een derde hiervan betreft
schademeldingen uit de gemeente Groningen. In 2021 was
het aantal schademeldingen op 45.501. In 2022 zijn 32.761
openstaande dossiers uit het jaar 2021 meegenomen. On­
derstaand overzicht hieronder vermeldt de schademeldingen
op het adres van de schade. Eigenaren kunnen ook wonen in
andere gemeenten.
Gemeente

Aantal schademeldingen

Aa en Hunze

993

Achtkarspelen

298

Assen

127

Delfzijl

1.837

Eemsdelta

2.007

Groningen

15.579

Het Hogeland

3.938

Midden-Groningen

3.793

Noardeast-Fryslân

385

Noordenveld

3.564

Oldambt

1.636

Ooststellingwerf

40

Pekela

488

Stadskanaal

35

Tynaarlo

3.608

Veendam

1.471

Westerkwartier

5.940

Westerwolde

66

Overig

49

Eindtotaal

Jaarverslag 2022

45.854

35

4.1.1 Toekenning schade naar gemeente
Gemeente

Aantal positieve
besluiten

Totaal
schadebedrag

Totale
vergoeding

Totale rente

Totaal besloten
bedrag

Gemiddeld
besloten bedrag

Aa en Hunze
Achtkarspelen

987

€ 4.765.135

€ 5.830

€ 64.514

€ 4.835.479

€ 4.899

268

€ 1.338.356

€ 445

€ 5.185

€ 1.343.986

€ 5.015

Eemsdelta

3021

€ 17.427.821

€ 261.313

€ 1.742.122

€ 19.431.256

€ 6.432

Groningen

15831

€ 93.770.221

€ 820.372

€ 4.779.156

€ 99.369.749

€ 6.277

Het Hogeland

3016

€ 19.778.577

€ 251.715

€ 1.685.255

€ 21.715.547

€ 7.200

Midden-Groningen

3287

€ 18.053.356

€ 198.892

€ 1.770.634

€ 20.022.883

€ 6.092

Noardeast-Fryslân

368

€ 1.790.686

€ 915

€ 19.231

€ 1.810.832

€ 4.921

Noordenveld

3963

€ 19.415.418

€ 34.944

€ 344.686

€ 19.795.048

€ 4.995

Oldambt

2337

€ 11.232.825

€ 74.477

€ 624.201

€ 11.931.502

€ 5.105

Overig

41

€ 217.384

€ 1.438

€ 197.956

€ 416.778

€ 10.165

Pekela

694

€ 3.338.586

€ 9.475

€ 264.280

€ 3.612.341

€ 5.205

Tynaarlo

4153

€ 20.621.343

€ 47.395

€ 339.909

€ 21.008.647

€ 5.059

Veendam

2025

€ 9.246.728

€ 39.017

€ 468.161

€ 9.753.906

€ 4.817

Westerkwartier

6661

€ 33.242.621

€ 94.397

€ 715.959

€ 34.052.978

€ 5.112

Eindtotaal

46.652

€ 254.239.057

€ 1.840.626

€ 13.021.249

€ 269.100.932

€ 5.768

Fysieke schade en wettelijke rente (incl. vaste vergoeding)
Overige: Bij deze gemeenten zijn veel afwijzigingsbesluiten genomen waarbij in sommige gevallen een bedrag is uitgekeerd als compensatievergoeding
NB: Het totaal besloten bedrag is exclusief terugvorderingen van totaal € 483.799,96.

Jaarverslag 2022

36

4.2 Negatieve besluiten op aanvraag fysieke
schadevergoeding
In totaal werd het verzoek om schadevergoeding bij 7.452
aanvragen afgewezen in 2022. Het grootste aantal besluiten
met een afwijzing op een aanvraag betrof aanvragen in de
gemeente Groningen. Dat is niet verwonderlijk omdat het ook
de gemeente is met absoluut gezien de meeste aanvragen.
Er zijn diverse redenen waarom aanvragen worden afgewe­
zen. Het kan een administratieve oorzaak hebben. Zo kon
een aanvrager geen rechthebbende blijken te zijn. Er kan
ook sprake zijn van een aanvrager die eerder al een vergoe­
ding voor de fysieke schade ontving. Ook als er geen recente
bodembeweging was die het ontstaan van nieuwe schade
kan verklaren, leidde dat veelal tot het afwijzen van de aan­
vraag. Daarnaast werden er aanvragen afgewezen omdat alle
aangetroffen schades door een deskundige zijn beoordeeld als
‘geen mijnbouwschade’. De motivering daarvan kan per scha­
de verschillen, maar er moet, als er sprake is van toepassing
van het wettelijk bewijsvermoeden, dan wel een uitsluitende
andere schadeoorzaak zijn gemotiveerd. Tenslotte kan het een
adres betreffen waar niet is voldaan aan ten minste één van de
twee (geografische) criteria voor toepassing van het wettelijk
bewijsvermoeden. Het adres is dan zo ver gelegen van de
epicentra van bevingen in het Groningenveld en buiten het
effectgebied van diepe bodemdaling (en -stijging) dat niet
verondersteld wordt dat er schade kan zijn ontstaan. Op
enkele uitzonderingen na leidt dat in de praktijk tot een
afwijzing van de aanvraag.
Gemeente

Aantal negatieve besluiten

Aa en Hunze

237

Achtkarspelen

46

Assen

173

Eemsdelta

359

Groningen

1.736

Het Hogeland

239

Midden-Groningen

529

Noardeast-Fryslân

78

Noordenveld

511

Oldambt

546

Ooststellingwerf

80

Overig

47

Pekela

398

Stadskanaal

120

Tynaarlo

494

Veendam

445

Westerkwartier

1.100

Westerwolde

277

Emmen en Borger-Odoorn

37

Eindtotaal

Jaarverslag 2022

7.452

37

4.3 Waardedaling
In 2022 lag het aantal aanvragen voor een waardedalings­
vergoeding op 8.264. In 2021 lag het aantal aanmeldingen op
37.373 en in het jaar 2020 op 63.354. In 2022 zijn 2.660 open­
staande dossiers uit het jaar 2021 meegenomen.
Gemeente

Aantal negatieve besluiten

Westerkwartier

94

Groningen

2.735

Midden-Groningen

1.888

Veendam

43

Oldambt

133

Het Hogeland

1.779

Eemsdelta

1.526

Overig

26

Assen, Tynaarlo en Aa en Hunze

40

Eindtotaal

8.264

In totaal is in het kader van de Waardedalingsregeling in 2022
circa € 38,4 miljoen euro uitgekeerd.
Gemeente

Aantal positieve
besluiten

Totaal
schadebedrag

Totale
vergoeding

Totale
rente

Totaal
besloten bedrag

Gemiddeld
besloten bedrag

Groningen

2.305

€ 11.996.054

€ 976.386

€ 18.511

€ 12.990.950

€ 5.636

Midden-Groningen, Aa en
Hunze en Veendam

1.333

€ 7.299.061

€ 573.455

€ 23.952

€ 7.896.467

€ 5.924

Het Hogeland

1.185

€ 7.752.721

€ 604.261

€ 9.997

€ 8.366.979

€ 7.061

Eemsdelta

1.045

€ 8.136.986

€ 631.737

€ 7.333

€ 8.776.056

€ 8.398

Oldambt

49

€ 184.619

€ 14.283

€ 181

€ 199.083

€ 4.063

Westerkwartier
Totaal

40

€ 188.244

€ 16.950

€ 368

€ 205.562

€ 5.139

5.957

€ 35.557.685

€ 2.817.071

€ 60.341

€ 38.435.097

€ 6.452

NB: het totaal besloten bedrag is exclusief terugvorderingen van totaal € 251.659,94.

Jaarverslag 2022

38

4.3.1 Afwijzingen aanvragen regeling waardedaling
Het aantal afwijzingen voor een aanvraag voor de Waarde­
dalingsregeling kwam in 2022 op 1.794. Een aanvraag voor
vergoeding vanuit de Waardedalingsregeling kan om meerde­
re redenen worden afgewezen. Er kan sprake zijn van redenen
van meer administratieve aard. Bijvoorbeeld dat een aanvrager
geen rechthebbende blijkt te zijn. Ook kan de betreffende wo­
ning buiten het Waardedalingsgebied gelegen zijn, waarmee
er volgens de methode die het IMG hanteert geen sprake kan
zijn geweest van waardedaling als gevolg van bodembeweging
door gaswinning in het Groningenveld. Een veelvoorkomende
reden is dat de aanvrager de woning heeft gekocht tussen 16
augustus 2012 (de beving van Huizinge) en 1 januari 2019 (de
peildatum van de regeling), waarbij er sinds de overdracht van
de woning geen extra waardedaling meer was ontstaan. De
verkoper heeft dan recht op een vergoeding, maar de koper
niét, omdat verondersteld wordt dat de waardedaling al was
verdisconteerd in de aankoopprijs. Zoals bepaald in de Tijdelijke
Wet Groningen mag het IMG geen aanvraag in behandeling
nemen als er nog een claim loopt of reeds is afgehandeld bij de
NAM. Ook die aanvragen worden dan afgewezen. Een laatste
groep betreft woningen waar sprake is of zal zijn van sloop en
nieuwbouw vanuit het versterkingsprogramma dat de NCG
uitvoert. In die situaties wordt verondersteld dat de nieuwe
woning de waardedaling reeds compenseert. Het IMG wijst die
aanvragen dan ook af.
Gemeente

Aantal beslissingen

Westerkwartier

44

Midden-Groningen

402

Groningen

386

Oldambt

68

Het Hogeland

386

Eemsdelta

436

Pekela en Veendam

34

Overig
Eindtotaal

Jaarverslag 2022

38
1.794

39

4.4 Aanvragen immateriële schade
De regeling voor de vergoeding van immateriële schade is vanaf
15 november 2021 in tranches live gegaan. In 2022 werden voor
deze regeling 51.457 aanvragen gedaan.
Gemeente

Aantal aanvragen

Eemsdelta

21.159

Groningen

4.350

Het Hogeland

14.275

Midden-Groningen

11.646

Overig

27

Eindtotaal

51.457

4.4.1. Afwijzingen aanvragen regeling immateriele schade
In 2022 werden voor deze regeling 17.601 aanvragen afgewezen.
Gemeente

Som van Totaal

Eemsdelta

6.503

Groningen

337

Het Hogeland

6.589

Midden-Groningen

4.162

Overig

10

Eindtotaal

17.601

4.4.2. Schadevergoeding immaterieel
In totaal is in het kader van de vergoeding voor immateriële
schade in 2022 circa € 55,8 miljoen euro uitgekeerd.
Gemeente

Aantal positieve besluiten

Totaal schadebedrag

Gemiddeld besloten bedrag

Eemsdelta

13.642

€ 34.287.526

€ 2.513

Het Hogeland

6.233

€ 12.716.646

€ 2.040

Midden-Groningen

3.876

€ 7.956.175

€ 2.053

Groningen

339

€ 773.425

€ 2.281

Overig

14

€ 41.500

€ 2.964

Totaal

24.104

€ 55.775.272

€ 2.314

NB: het totaal besloten bedrag is exclusief terugvorderingen van totaal € 29.000.

Jaarverslag 2022

40

4.5 Meldingen mogelijk acuut onveilige situaties
Het totale aantal AOS-meldingen is ten opzichte van 2021
met 10% gedaald. In 79 gevallen moesten er veiligheidsmaat­
regelen getroffen worden (17%).
Gemeente

Gegrond

Ongegrond

Aa en Hunze

0

3

3

Eemsdelta

17

124

141

Groningen

15

80

95

Het Hogeland

18

69

87

Midden-Groningen

17

60

77

Noordenveld

0

5

5

Oldambt

6

28

34

Pekela

2

2

4

Tynaarlo

1

0

1

Veendam

2

5

7

Westerkwartier

1
79

8
384

9
463

Totaal

Jaarverslag 2022

Totaal

41

4.6 Monumenten, agrarische bedrijven
Naast woningen liggen er in het aardbevingsgebied ook
monumenten, kerken, agrarische bedrijven en andere bij­
zondere gebouwen. Hun eigenaren kunnen ook een aanvraag
voor schadevergoeding in dienen.
Gemeente

Aantal

Aantal aanvragen specials:

1580

Aantal besloten:

2259

Aantal negatief besloten:

863

Aantal positief besloten:

1396

Totaal aantal besluiten per gemeente
Gemeente

Aantal

Groningen

753

Westerkwartier

279

Oldambt

146

Het Hogeland

144

Midden-Groningen

110

Westerwolde

85

Aa en Hunze

84

Loppersum

75

Delfzijl

74

Noordenveld

71

Veendam

65

Stadskanaal

65

Assen

56

Tynaarlo

55

Appingedam

40

Pekela

35

Noardeast-Fryslân

32

Achtkarspelen

17

Ooststellingwerf

15

Borger-Odoorn

14

Emmen

9

Eemsdelta

6

Ameland

5

Midden-Drenthe

5

Smallingerland

4

Coevorden

3

Heerenveen

2

Schiermonnikoog

2

Opsterland

2

Dantumadiel

2

Tytsjerksteradiel

1

Weststellingwerf

1

Westerveld

1

Jaarverslag 2022

42

4.7 Doorlooptijden dossiers
Het IMG streeft ernaar dossiers binnen 182 dagen af te hande­
len. Het aanpakken van de langlopende dossiers kreeg in 2022
top-prioriteit. De voortgang van het wegwerken van dossiers
met een lange looptijd wordt wekelijks geanalyseerd om knel­
punten op te lossen. Voor dossiers die langer dan twee jaar
lopen is een multidisciplinair team opgericht met extra focus
en capaciteit om deze vaak complexe dossier af te kunnen
ronden.
We proberen de vorming van langlopende dossiers in de kern te
voorkomen. Dat doen we door op basis van stuurinformatie en
signalen van onze zaakbegeleiders en bewoners, veel eerder te
signaleren dat aanvragen te lang dreigen te lopen.
Doorlooptijden dossier:
•	Gemiddelde doorlooptijd totaal maatwerk en
vaste eenmalige vergoeding (VES):		
•
Gemiddeld doorlooptijd maatwerk:		
•
Gemiddelde doorlooptijd VES:			

157 dagen
262 dagen
34 dagen

Totaal aantal dossiers dat open staat eind 2022
•
Stand eind december 2022:			
	-	 Hoeveel daarvan > 1 jaar open		
	-	 Hoeveel daarvan > 2 jaar open 		
•
Doorlooptijd Waardedaling:			
•
Doorlooptijd Immateriële Schade:		

19.485
4.179
1.441
48 dagen
46 dagen

Jaarverslag 2022

43

5. Bezwaar, beroep,
en hoger beroep
5.1 Algemeen
Met de komst van de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade
Groningen (TCMG) en haar opvolger IMG, werd de afhandeling
van de schade uit handen van de NAM gehaald. Daarmee werd
ook de afhandeling onder het bestuursrecht gebracht. De
burger krijgt een besluit op zijn aanvraag waartegen bezwaar
en beroep openstaat. Hiermee werd het eenvoudiger om op
te komen tegen een beslissing. Voorheen moest immers een
rechtszaak tegen de NAM worden gestart en was er sprake van
verplichte procesvertegenwoordiging. Hoewel een bezwaar­
procedure minder belastend is dat een rechtszaak, blijft elke
procedure belastend voor Groningers. Het IMG streeft ernaar
om het indienen van bezwaren te voorkomen, door bijvoor­
beeld in de fase voorafgaand aan het besluit over materiële
schade, de mogelijkheid te bieden een schriftelijke of monde­
linge zienswijze in te dienen. Vooral de mondelinge zienswijze,
waar het IMG eind 2022 mee is gestart, geeft de burger de
mogelijkheid om zijn dossier door te nemen met het IMG en de
onafhankelijke deskundige.
Wanneer iemand het uiteindelijk niet eens is met een formele
beslissing van het IMG, dan kan hij of zij een bezwaar indienen.
In 2022 werden in totaal 7.095 bezwaren ingediend op in totaal
103.560 beslissingen van het IMG. Tegen 6,9% van de beslis­
singen werd bezwaar aangetekend. In totaal werd in 0,2% in
beroep gegaan bij de rechtbank Noord-Nederland en in 0,04%
van alle beslissingen van het IMG in hoger beroep gegaan bij
de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Als de burger of het IMG het niet eens is met de beslissing van
de rechter, kan hoger beroep worden aangetekend. In totaal,
dat wil zeggen voor alle vormen van schade, is in 2022 in 42
zaken (25 fysieke schade en 17 waardedaling) hoger beroep
ingesteld. In vier van die gevallen is het hoger beroep eigen­
standig door het IMG ingesteld.

Jaarverslag 2022

44

Sinds 2018 is 58 hoger beroepen ingesteld, waarvan het IMG
dat zeven keer eigenstandig heeft gedaan (zes keer voor fysie­
ke schade en een keer voor waardedaling). Het IMG begrijpt de
impact van een hoger beroepsprocedure op de aanvrager en
is daarom zeer terughoudend met het instellen ervan. In die
gevallen waarin toch hoger beroep is ingesteld, is tot die keuze
gekomen omdat het volgen van die uitspraken bredere conse­
quenties zou hebben voor de schadeafhandeling als geheel.
Veelal wordt dat veroorzaakt doordat de uitspraak niet in lijn is
met andere uitspraken die de rechtbank in vergelijkbare geval­
len heeft gedaan. Om deze reden is het voor de schadeafhan­
deling als geheel om duidelijkheid te krijgen en te voorkomen
dat nieuwe verschillen en geschillen ontstaan in en over de wij­
ze van schadeafhandeling. Immers als met een hoger beroep
finale duidelijkheid komt over de wijze van schadeafhandeling,
kan dit in de toekomst veel bezwaar- en beroepsprocedures
voorkomen. Het geeft rechtszekerheid.
AANTALLEN 2022
Schadesoort
Status
Fysieke schade

aanvragen

bezwaren

beroepen

hoger beroepen

In

Uit

In

Uit

In

Uit

In

Uit

45.854

54.104

2.621

1.890

187

167

25

8

Waardedaling

8.264

7.751

384

1.117

54

117

17

3

Immateriële schade

51.457

41.705

4.090

1.292

12

1

0

0

Totaal

105.575

103.560

7.095

4.299

253

285

42

11

5.2 Bezwaar en (hoger) beroep fysieke schade
5.2.1 Bezwaar
In 2022 zijn in totaal 54.104 besluiten genomen voor fysieke
schade en zijn 2.621 bezwaren ingediend. De reden tot het
instellen van bezwaar ligt vaak in het niet eens zijn met de be­
oordeling van de onafhankelijke deskundige ten aanzien van
de causaliteit van de schade, de gebruikte herstelmethodiek of
de berekening van de schade via het calculatiemodel. In totaal
werd in 4,8% van de beslissingen bezwaar aangetekend.
BEZWAREN FYSIEKE SCHADE 2022
Status

Aantal

Ingediend

2.621

Afgehandeld

1.890

Gegrond

86

Deels gegrond

437

Ongegrond

748

Niet-ontvankelijk

39

Anders (bijv. ingetrokken)

580

Jaarverslag 2022

45

5.2.2 (hoger) beroep
In 2022 zijn er – zoals aangegeven – 54.104 besluiten genomen
en 1.890 bezwaren afgehandeld. In 2022 zijn 187 beroepen bij de
rechtbank gestart en 25 hoger beroepen bij de Raad van State.
Ook in de beroepsfase probeert het IMG te voorkomen dat be­
roepen of hoger beroepen doorlopen. Daartoe wordt overleg
gevoerd met de burger en diens gemachtigde. In 2022 werden
vijftig beroepen ingetrokken, waarbij in twintig gevallen een
minnelijke regeling is getroffen met de betrokkenen.
Zes beroepen die zijn gestart in 2020 zijn afgerond in 2022. Dit
geldt voor negentig zaken uit 2021. Het IMG heeft geen invloed
op de termijn van de afdoening door de rechtbank.
(HOGER) BEROEPEN FYSIEKE SCHADE 2022
Status

Beroepen

Hoger beroepen

Ingediend

187

25

Afgehandeld

167

8

(deels) gegrond

54

0

Ongegrond

45

4

Niet-ontvankelijk

18

1

Anders (bijv. ingetrokken)

50

3

Jaarverslag 2022

46

5.3 B
 ezwaar en (hoger) beroep waardedaling
5.3.1 Bezwaar
In 2022 werden 1.117 bezwaren afgehandeld, tegen een
instroom van 384 nieuwe bezwaren. In totaal werd in 4,6% van
de beslissingen bezwaar aangetekend. Dit is vergelijkbaar met
eerdere jaren.
BEZWAREN WAARDEDALING 2022
Status

Aantal

Ingediend

384

Afgehandeld

1.117

Gegrond

402

Deels gegrond

4

Ongegrond

476

Niet-ontvankelijk

26

Anders (bijv. ingetrokken)

209

5.3.2 (hoger) beroep
De cijfers van beroep en hoger beroep over 2022 volgen de lijn
die over het geheel van waardedaling is te zien. Het overgro­
te deel van de burgers die een aanvraag heeft kunnen doen,
heeft dat gedaan. Het overgrote deel heeft een beslissing
gekregen. Tegen een deel van deze beslissingen is bezwaar
aangetekend, zoals hierboven is te zien. In totaal zijn 54 beroe­
pen in 2022 ingediend, terwijl de rechtbank Noord-­Nederland
meer beroepen heeft afgedaan, 117.
(HOGER) BEROEPEN WAARDEDALING 2022
Status

Beroepen

Hoger beroepen

Ingediend

54

17

Afgehandeld

117

3

(deels) gegrond

15

0

Ongegrond

62

1

Niet-ontvankelijk

7

0

Anders (bijv. ingetrokken)

0

2

Jaarverslag 2022

47

5.4 Bezwaar en (hoger) beroep immateriële
schade
5.4.1 bezwaar
Eind 2021 is het IMG gestart met het vergoeden van de scha­
de die burgers lijden op het immaterieel vlak. Bij immateriële
schade moet worden gedacht aan pijn, geestelijk leed, verdriet,
of gederfde levensvreugde. Een vergoeding daarvan is dus geen
vergoeding van kosten, maar is een financiële genoegdoening.
Het doel van de vergoeding is het leed van iemand te verzach­
ten en genoegdoening en erkenning te geven.
In 2022 hebben 41.705 burgers een beslissing van het IMG
gekregen op hun aanvraag voor deze schadevergoeding. In
2022 zijn hiertegen 4.090 bezwaren ingediend. In totaal werd
dus tegen 9,8% van de beslissingen bezwaar aangetekend. Een
deel van deze bezwaren ging niet over de regeling zelf. Het ging
soms om nieuw aangeleverde gegevens, waardoor in bezwaar
(alsnog) een hogere vergoeding is toegekend.
BEZWAREN IMMATERIELE SCHADE 2022
Status

Aantal

Ingediend

4.090

Afgehandeld

1.292

Gegrond

642

Deels gegrond

0

Ongegrond

492

Niet-ontvankelijk

8

Anders (bijv. ingetrokken)

150

5.4.2 (hoger) beroep
In 2022 zijn er twaalf beroepen ingediend op in totaal 1.292
afgehandelde bezwaren. Er zijn nog geen hoger beroepen
ingediend. Dat is ook niet mogelijk, nu deze laat in 2022
zijn ingediend en er nog op geen van de beroepen door de
rechtbank Noord-Nederland is beslist.

Jaarverslag 2022

48

6. Dienstverlening en
afhandeling klachten
6.1 Dienstverlening via regionale steunpunten
Een kleine drieduizend inwoners kwamen in 2022 langs bij een
van onze steunpunten. Het IMG heeft in 2022 17 lokale steun­
punten ingericht in het schadegebied. Deze vervullen een be­
langrijke rol bij de informatieverstrekking. Veel mensen krijgen
er antwoord op hun vragen over mijnbouwschade en schade­
regelingen en hulp bij het invullen van een schadeformulier.
Zo bieden we de Groningers en Drenten een laagdrempelige
vorm van dienstverlening dichtbij huis. De steunpunten vervul­
len ook een belangrijke rol in het onder de aandacht brengen
van de verschillende schaderegelingen waar mensen mogelijk
gebruik van kunnen maken. Naar verwachting wordt begin
2023 het aantal steunpunten uitgebreid naar 19. Vier daarvan
zijn gezamenlijk met de NCG. Daar waar mogelijk, worden
steunpunten gecombineerd met NCG-versterkingspunten,
zodat een gezamenlijke dienstverlening wordt aangeboden
voor schade en versterking.

Jaarverslag 2022

49

Ontwikkelingen in 2022
In 2022 zijn er twee nieuwe steunpunten geopend; het steun­
punt Hoogkerk en steunpunt Boven-Pekela. Daarnaast is het
concept ‘pop-up’-steunpunt toegevoegd aan de dienstver­
lening. ‘Pop-up’-steunpunten zijn geopend voor een korte
periode en spelen in op de hulpvraag voor een bepaalde duur.
Denk hierbij aan dienstverlening op locatie na een (hevige)
aardbeving, zoals in Wirdum.
Bezoekersaantallen per maand
Januari

Februari

Maart

April

Mei

Juni

Juli

Augustus

September

Oktober

November

Annerveenschekanaal

7

16

19

10

30

16

17

11

18

20

31

December

31

Appingedam woensdag

3

9

20

10

13

35

30

13

15

26

37

26

Appingedam donderdag

1

8

0

0

1

21

7

0

11

15

-

-

Bedum donderdag

4

13

11

4

5

14

12

7

15

21

32

12

Boven Pekela

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

21

7

Ezinge

3

9

15

7

5

11

9

6

10

19

22

11

Eexterveenschekanaal (pop-up)

-

5

3

0

-

-

-

-

-

-

-

-

Froombosch

16

14

8

4

18

19

15

11

23

23

46

32

Garsthuizen/Startenhuizen (pop-up)

-

-

-

6

0

-

-

-

-

-

-

-

Groningen

13

27

36

27

39

29

27

18

27

40

40

22

Hoogkerk

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

4

9

Leens

1

2

5

13

16

13

14

11

17

15

17

22

Loppersum woensdag

7

11

1

9

3

12

8

6

2

8

13

8

Loppersum vrijdag

8

4

7

8

7

12

6

2

7

4

-

-

Meedhuizen

2

5

5

3

4

5

2

2

5

2

1

3

Nieuwolda

0

2

4

4

5

0

2

2

3

2

3

7

Norg

16

32

38

26

31

31

26

25

30

41

40

58
11

Ten Boer dinsdag

0

2

3

0

8

9

6

2

8

7

17

Ten Boer donderdag

2

0

4

3

3

4

2

1

2

1

-

-

Siddeburen

7

6

14

7

10

21

16

11

21

16

24

18

Uithuizen

1

2

6

4

14

10

5

0

25

27

21

17

Winschoten

5

33

17

23

31

24

26

27

34

25

18

19

Wirdum (pop-up)

-

-

-

-

-

-

-

-

-

25

5

-

Totaal

96

200

216

168

243

286

230

155

273

337

392

313

Jaarverslag 2022

50

Locatie steunpunten in de regio:

6
7
3

17

5

9

2
4

8
11

13

14

15

12

10
16

18

1

19

1
Annerveenschekanaal
2
Cadanz Welzijn, Appingedam
3
Ons Dorpshuis, Loppersum
4
Dorpsherberg Lanting, Meedhuizen
5
De Meenschaar, Bedum
6
De Mencke Uithuizen
7
Pro Rege verenigingsgebouw, Leens
8
Buurhoes, Ten Boer
9
De Wegwijzer, Groningen
10	Dorpshuis Hoogkerk, Groningen
11 	Inlooppunt Woltersum, van IMG, NCG en gemeente
Groningen, Dorpshuis De Bongerd
12 Dorpshuis de Ruyten, Froombosch
13 Versterkingspunt Midden-Groningen, Schildwolde
14 MFC Siddeburen, Siddeburen
15 ’t Trefpunt, Nieuwolda
16 Zalencentrum Lamain, Winschoten
17 Dorpshuis Ezinge, Ezinge
18 De Brinkhof, Norg,
19 De Riggel, Nieuwe Pekela

Jaarverslag 2022

51

6.2 Oordeel van aanvragers over
dienstverlening
In 2022 hebben we op verschillende momenten in het aan­
vraag- en besluitproces aanvragers naar hun beleving van
onze dienstverlening gevraagd. De resultaten gebruiken we
om hen beter van dienst te kunnen zijn. We verstuurden in
2022 56.833 enquêtes waarop bijna 15.000 aanvragers hebben
gereageerd, ofwel 26%. Zij waarderen de schadeopname (8.2),
de afhandeling van de aanvragen voor Waardedaling (7.7) en
de Vaste Vergoeding (8.2). Aanvragers zijn vooral te spreken
over de eenvoud en de snelheid van de aanvraagprocedure.
In de beoordeling worden het schaderapport (6.8) en het
schadebesluit (6.2) voor fysieke schade lager beoordeeld.
Aanvragers die hun besluit binnen 26 weken ontvangen zijn
wél tevreden over het besluit. 59% ontving het besluit binnen
26 weken en beoordeelt dit met een 7.5. Het contact met het
Serviceloket wordt nog altijd zeer gewaardeerd met 7.5. Daar­
bij wordt vooral de behulpzaamheid van onze mede­werkers
zeer op prijs gesteld. De nieuwe regeling voor immateriële
schade (5.7) wordt helaas niet goed ontvangen. Dit komt
vooral door het relatief hoge afwijzingspercentage van 37%.
Aanvragers die wél een vergoeding ontvangen, beoordelen
de regeling met 6.9. Om continu onze processen en dienst­
verlening te verbeteren hebben we onder andere een online
onderzoekplatform ingericht waarbij we 150-200 aanvragers
voortdurend kunnen bevragen. We kunnen ze zaken voor­
leggen om zo onze dienstverlening beter te laten aansluiten bij
de wensen en behoeften van onze aanvragers.

Jaarverslag 2022

52

6.3 Serviceloket
Het Serviceloket heeft zich het afgelopen jaar sterk gericht op
het optimaliseren van de bereikbaarheid voor Groningers en
Drenten die telefonisch contact zoeken met het IMG. We zijn
in staat zijn geweest om 88% van de telefoontjes binnen 20
seconden aan te nemen. 98% van de burgers die belden
stonden we direct te woord.
We zien de waardering van onze aanvragers hierover ook
terug in ons klanttevredenheidsonderzoek waarin we
maandelijks stabiel een ruime voldoende scoren.
Telefoon 2022
Acute onveilige situatie

946

Fysieke schade

44353

Immateriële schade

16328

Waardedaling

6914

Totaal 2022

68541

Telefonie 2022
Bereikbaarheid%

98%

Service level%

88%

Klant tevredenheid­onderzoek 2022

7,5

Aantal mail verwerkt 2022

19.654

Aantal poststukken verwerkt 2022

6004

6.4 Online burgerpanel
Bij het IMG proberen we vanuit de burger te denken als we
regelingen ontwerpen en dienstverlening inrichten. In de
afgelopen jaren hebben we daarom geregeld getoetst of onze
regelingen en dienstverlening aansluiten bij de wensen en
verwachtingen van burgers. Zo voeren we klanttevredenheids­
onderzoeken uit en zijn we ook een-op-een in gesprek met
hen om hen te laten reageren op wat we voor ze doen. Maar
burgers actief betrekken bij het ontwerpen van nieuwe rege­
lingen en onze dienstverlening kan nog beter. In 2022 gingen
we daarom een stap verder en zijn we gestart met een online
burgerpanel. Een groep van honderdvijftig burgers neemt deel
aan een interactief online panel om met ons mee te denken.
Zo praten ze mee over de vernieuwingen die er op stapel
staan, vragen we ze om brieven te toetsen op leesbaarheid
en helderheid en verzoeken we burgers om feedback op hele
concrete zaken zoals een nieuwe website.

Jaarverslag 2022

53

6.5 Klachten
Het IMG ontvangt verschillende soorten klachten. Dat kunnen
gedragingsklachten zijn op basis van het algemeen burgerlijk
wetboek, klachten die zijn ingediend bij de Nationale Om­
budsman of overige klachten in de vorm van een signaal dat
burgers ons geven via een van onze steunpunten.

6.6 Burgerklachten 2022
‘Burgersignalen’ is de overkoepelende term voor diverse uitin­
gen over het IMG. Het meest herkenbare is een klacht via een
klachtformulier. Maar het kan ook een (negatieve) mening of
stelling zijn die op de webpagina van het IMG wordt geschre­
ven of via sociale media, Twitter, mail of via de steunpunten
binnenkomt.
We hebben in totaal 601 klachten afgehandeld na telefonisch
contact met betrokkenen en een bevestiging van de afspraken
per mail. De doorlooptijd van deze klachten is gemiddeld twaalf
dagen. Voor burgerklachten die via de Nationale Ombudsman
zijn binnengekomen is dit gemiddeld zes dagen. De overige
klachten zijn binnen gemiddeld tien dagen afgehandeld. Ten
opzichte van 2021 is het aantal klachten met 145 toegenomen.
De stijging heeft te maken met de regeling voor de vaste
vergoeding bij fysieke schade, het uitbreiden van het wettelijke
takenpakket van het IMG en het aanpassen van het beoorde­
lingskader.
Onderverdeling klachten in 2022

Aantal

Immateriële schade

29

Fysieke schade

495

Waardedaling

32

Overige

37

Bestuur

8

Totaal

601

Ook nam de Nationale ombudsman 44 keer contact met ons op
met een verzoek om informatie of een klacht van een burger.
Het gaat hierbij om:
1 	Informatieverzoeken, bijvoorbeeld over een regeling of
beleidskaders van de organisatie
2 	 Interventieverzoeken om een dossier een impuls te geven
3 	Signalen van Groningers over bijvoorbeeld trage besluit­
vorming of de vrees dat zij een SNN-subsidie mislopen)
4 	Nader onderzoek geïnitieerd door de ombudsman op een
specifiek dossier naar aanleiding van klachtbehandeling
door IMG.

Jaarverslag 2022

54

6.7 Gedragingsklachten
Het aantal gedragingsklachten over onze organisatie is 33.
De gedragingsklachten worden informeel of formeel behan­
deld. Een informele behandeling gaat via telefonisch contact of
mail. Bij een formele behandeling ontvangt een aanvrager een
brief namens het bestuur. Negen gedragingsklachten zijn for­
meel afgerond en vijftien zijn informeel afgerond. Daarnaast is
een klacht gesloten, omdat aanvrager geen gehoor gaf. Verder
is een klacht ingetrokken door aanvrager. Zeven klachten zijn
niet afgerond in 2022 en zijn in 2023 afgerond. Van de formele
klachten zijn vier gegrond, drie deels gegrond, een ongegrond
en een onthouden van een oordeel.
28 van de 33 gedragingsklachten zijn binnen de termijn van
zes weken afgerond. De overige vijf gedragingsklachten zijn
binnen een week na de verstreken termijn afgerond.

6.8 Wet open overheid (Woo)
Sinds mei is de nieuwe Wet open overheid van kracht. De
verzoeken en de beslissingen in het kader van deze wet
worden gepubliceerd op de website van het IMG. In 2022
zijn er 52 verzoeken op grond van deze wet gedaan.
Woo-verzoeken
Totaal aantal verzoeken

52

Verzoeken lopend

10

Verzoeken afgedaan

42

Waarvan in bezwaar

4

Tijdig besluit genomen

34

Niet tijdig besluit genomen

5

Ingetrokken

2

Jaarverslag 2022

55

Instituut
Mijnbouwschade
Groningen
Voorbehoud

Wilt u meer weten of reageren?

Het Instituut Mijnbouwschade Groningen is een
zelfstandig bestuursorgaan en rapporteert aan het
ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK).
De in dit document genoemde bedragen en aantallen
zijn uitsluitend opgenomen om inzicht te geven in de
werkzaamheden van het IMG in 2022. Dit jaarverslag is
geen officiële financiële verslaglegging en het docu­
ment is niet gecontroleerd door de accountantsdienst.
Het jaar­verslag is met zorg samengesteld. De kern­
gegevens zoals aantallen meldingen en besluiten,
de uitvoeringskosten en de verleende vergoedingen
zijn ontleend aan de officiële jaarrapportage van het
IMG aan met het ministerie van EZK. De cijfers uit deze
jaar­rapportage zijn gecontroleerd door de accountants­
dienst.

Op onze website www.schadedoormijnbouw.nl leest u meer
over het IMG en zijn werkwijze. U vindt er onder meer de
antwoorden op veel­gestelde vragen en artikelen over de stand
van zaken. Ook raadpleegt u hier uw gegevens en volgt u de
schadeafhandeling.

Colofon
Samenstelling: Instituut Mijnbouwschade
Groningen, corporate communicatie
Fotografie: Kees van de Veen

Graag nodigen we u uit om ons via de website of onze social
media-kanalen te laten weten wat u van ons werk vindt, hoe
we u beter kunnen helpen en aan welke informatie u mogelijk
nog behoefte heeft.
Twitter @SchadeloketIMG
Facebook @schadedoormijnbouw
Met vragen kunt u ons uiteraard bellen: 0800 4444 111.
Wij zijn van maandag tot en met zaterdag van 08.00 tot 17.30 uur
bereikbaar. Op zon- en feestdagen zijn we gesloten.
Bezoek- en vestigingsadres:
Cascadeplein 10 in Groningen
Postadres:
Antwoordnummer 3061, 8000 WB Zwolle

Bodembeweging door gaswinning in het Groningenveld en
de gasopslag in Norg heeft impact op veel Groningers en
Drenten. Het heeft hun vertrouwen in de overheid geschaad.
Daarom is op 1 juli 2020 het Instituut Mijnbouwschade
Groningen opgericht. De Tijdelijke Commissie Mijnbouw­
schade Groningen is hierin opgegaan. IMG handelt als zelf­
standig bestuursorgaan schade af veroorzaakt door bevingen.
Als uitvoerder van de Tijdelijke Wet Groningen, vergoedt het
IMG bijvoorbeeld immateriële schade, de waardedaling van
woningen en de fysieke schade aan woningen en objecten.
Een rechtvaardige, ruimhartige en onafhankelijke schade­
afhandeling vormt zijn belangrijkste opdracht. Om zo het
vertrouwen van ge­dupeerden in de overheid terug te krijgen.

schadedoormijnbouw.nl

Jaarverslag 2022

56

Jaarverslag
2021

Lokaal programma
Provinciaal programma
Economie
Werken en leren
Leefbaarheid
Natuur en klimaat
Toukomst
Loket Leefbaarheid
Impulsloket
Zorgprogramma
Erfgoedprogramma
Programma energieparticipatie

2

Inhoudsopgave
Voorwoord4
1.

2021 in vogelvlucht

8

2.
2.1
2.2
2.3

Voortgang Nationaal Programma Groningen
Opbouw van het programma
Effecten van het programma 
Imagoverbetering

10
10
12
14

3.
3.1
3.1.1
3.1.2
3.2
3.2.1
3.2.2
3.2.3
3.2.4

Lokale en provinciale programma’s16
Nieuwe lokale programma's 
16
Lokaal programma gemeente Eemsdelta
16
Lokaal programma gemeente Oldambt
18
Voortgang lokale en provinciale programma's
19
Provinciaal programma 
20
Lokaal programma gemeente Groningen
20
Lokaal programma gemeente Het Hogeland
20
Lokaal programma gemeente Midden-Groningen
21

4.
4.1
4.2
4.3
4.3.1
4.3.2

Toukomst22
Terugblik 2021
22
Ambities
25
Twee grote Toukomstprojecten
26
Roemte
26
Landschapswerkplaats
27

5.
5.1
5.1.1
5.1.2
5.1.3
5.2
5.3
5.4
5.4.1

Speciale programma's
Programma bewonersinitiatieven
Loket Leefbaarheid
Impulsloket
Programma energieparticipatie
Zorgprogramma
Erfgoedprogramma
Overige projecten 
Middag-Humsterland

1.
2.
3.

Bijlagen34
Bestuur
Programmabureau
Overzichten per programma

28
28
28
31
31
32
33
33
33

3

Voorwoord
De lokale betrokkenheid onder
Groningers bij plannen voor de
toekomst van hun provincie
is groot. Dat heeft Toukomst,
het grootste participatietraject
ooit in Nederland, ook in 2021
laten zien. Maar liefst 191
Groningers werken aan 44
Toukomstprojecten, waarvan
vorig jaar 28 al konden starten.
Dat was natuurlijk niet het enige,
er gebeurde nog veel meer
rondom het nationaal programma.
Directeur Siem Jansen en Johan
Remkes, sinds dit jaar de nieuwe
voorzitter, maken de balans op en
blikken vooruit.
Onder de naam Graanrepubliek - een
verwijzing naar de rijke historie van de
streek - verwerken een bierbrouwer,
een distilleerderij en een bakkerij in de
voormalige stoomlocomotievenremise in Bad
Nieuweschans, granen en andere producten
die het Groningse landschap voortbrengt.
Leerlingen verdiepen er zich in het ambachtelijk
produceren van onder andere brood, muesli,
pasta, bier en jenever, terwijl bezoekers er de
levende geschiedenis van de streek ervaren.
Indrukwekkend, vindt voorzitter Johan Remkes.
"Niet omdat het de wereld van de ene op de
andere dag verandert, maar omdat mensen
er hun nek uitsteken om er iets moois van te
maken. Hier zie je hoe het nationaal programma
zo'n ontwikkeling stimuleert en mede mogelijk
maakt."
Voorbeeld voor de rest van het land
Juist met Toukomst, projecten van Groningers,
gaat het niet alleen om grootschalige
transformaties. Die leiden volgens Johan
Remkes alleen maar af van waar het in de basis
om moet gaan; initiatieven uit de samenleving
stimuleren en ondersteunen. Met vooraf

4

duidelijke spelregels en geld dat gegarandeerd
beschikbaar is. Er wordt bovendien niet
alleen geïnvesteerd in een creatief proces,
waarin samen met initiatiefnemers ideeën
tot uitvoering komen. "Ook mensen die niet
vanzelfsprekend van zich laten horen betrekken
we, waardoor er groot lokaal draagvlak
ontstaat. Dat maakt Toukomst een voorbeeld
voor de rest van het land."
Compliment
Een groot compliment uit de mond van
directeur Siem Jansen. “Voor de collega’s
van het programmabureau en alle betrokken
ambtenaren van gemeenten en de provincie."
Onzichtbaar voor het grote publiek treffen
die de noodzakelijke voorbereidingen om van
ideeën werkbare plannen te maken, zodat
projecten van start kunnen. Werk dat tijdens
de coronapandemie grotendeels thuis achter
computerschermen heeft plaatsgevonden.
Verre van ideaal, maar desondanks goed
gelukt. "Als dat geen intrinsieke motivatie
is! Prachtig om te zien." Het ruimere
budget voor voorbereiding en ambtelijke
ondersteuning is volgens Siem Jansen dan
ook logisch. "Natuurlijk willen we zo weinig
mogelijk overhead, maar als gemeenten
zelf onvoldoende geld en mensen hebben
om plannen voor te bereiden, komt er niets
van de grond." Trots is Siem Jansen ook op
het traineeprogramma. "We laten zien dat
Groningen aantrekkelijk is om te wonen en te
werken."
Brede welvaart
Vraag Groningers hoe ze zichzelf en de eigen
provincie zien, dan is ‘t kon minder de hoogst
haalbare lofbetuiging die je krijgt. Tijd dus
voor een gedegen monitor die, aan de hand
van ambities en maar liefst 60 meetpunten,
de brede welvaart voor de provincie in kaart
brengt. Siem Jansen: "Zo krijgen we grip op
hoe de inwoners van Groningen hun provincie
beleven, maar ook hoe buitenstaanders,
ondernemers en bedrijven de provincie zien".
De monitor signaleert trends, bruikbaar voor
gemeenteraden en Provinciale Staten om beleid
te toetsen. "Wat goed loopt hoef je niet te
versterken, wat aandacht nodig heeft wel."

Als we een stevige
verbetering willen voor
de generaties na ons, dan
moeten wij ambitieuze
keuzes maken.
- Johan Remkes

Ambitie
Met Johan Remkes als voorzitter is een nieuwe
wind voelbaar, met meer focus op wat nodig
is voor Groningen en snellere bestuurlijke
besluitvorming. Johan Remkes: "Als we een
stevige verbetering willen voor de generaties na
ons, dan moeten wij ambitieuze keuzes maken."
Door met Groningse onderwerpen aansluiting
te zoeken bij nationale transities in de
energie, de landbouw en de gezondheidszorg.
"Groningen moet het voortouw nemen. Dat
vraagt van lokale bestuurders om over de eigen
gemeentegrens heen te kijken. En ja, dat kan
soms verduveld lastig zijn. Maar het is wel
nodig."

5

Feiten en cijfers

2021
Algemeen

12

49
nieuwe projecten
goedgekeurd

6

373

projecten
afgerond

partners betrokken
bij projecten

trainees begonnen
aan hun eerste klus

113.513.043

2020: 23

beschikbaar gesteld
aan projecten

Programma's

28

3

Toukomstprojecten van
Groningers kunnen starten

nieuwe programma's
Toukomst
Lokaal programma Eemsdelta
Lokaal programma Oldambt

191

Groningers werken aan
Toukomstprojecten

58

nieuwe bewonersinitiatieven
vanuit Loket Leefbaarheid

14

nieuwe bewonersinitiatieven
vanuit Impulsloket

718

subsidies erfgoedprogramma
verstrekt

9

nieuwe projecten
zorgprogramma goedgekeurd

Communicatie

31.649

websitebezoekers

1.049

nieuwsbriefaanmeldingen
Nationaal Programma Groningen

8.968

nieuwsbriefaanmeldingen
Toukomst

2020: 17.432

Social media
volgers

+95

In totaal: 855

+135

In totaal: 613

1.100

1.628

Programmabureau

62%

vrouw

man

68%

38%

werkt én woont
in de provincie

7

40
is de gemiddelde
leeftijd

1.
2021 in vogelvlucht
Hoe zag 2021 er voor ons uit? In
vogelvlucht blikken we terug op
de belangrijkste momenten en
resultaten van vorig jaar.
Plannen van én met Groningers waarmaken
Begin 2021 adviseerde het Toukomstpanel
het bestuur over de uit te voeren
Toukomstprojecten en de beschikbare 100
miljoen euro. Het bestuur nam dit advies over
en ook de Provinciale Staten van Groningen
was enthousiast; zij stelden het programma
voor de zomer vast. Goed nieuws voor de
191 Groningers die zich inzetten voor deze
projecten, ze konden hun projecten verder
uitwerken. Aan 28 projecten is door het
bestuur een bijdrage beschikbaar gesteld.
Voor het uitwerken van de andere projecten
is iets meer tijd nodig, deze volgen later.
Ondertussen deden onderzoekers van de
Rijksuniversiteit en Hanzehogeschool in
Groningen een evaluatieonderzoek naar het
besluitvormingsproces van het Toukomstpanel.
De conclusie: de inzet van het Toukomstpanel
was gedurfd, maar het pakte goed uit. Het
Toukomstpanel heeft daadwerkelijk de
keuzes gemaakt over welke projecten we
gaan ondersteunen. Kortom, een geslaagd
democratisch experiment!

Lees meer over Toukomst.

Veel reuring rondom projecten
Aan 49 nieuwe projecten van gemeenten en
de provincie stelde het bestuur een bijdrage
beschikbaar. Gezamenlijke projecten van
bedrijven, organisaties en overheden, waar 373
partners bij betrokken zijn. Verder kwam er in

8

2021 steeds meer reuring rondom projecten die
al goedgekeurd waren en van start gingen. Niet
alleen van gemeenten en de provincie, maar ook
projecten die een bijdrage kregen vanuit het
Loket Leefbaarheid en het Impulsloket. Aan het
einde van het jaar gingen we met onze camera
'on tour' om een kijkje te nemen bij een aantal
projecten. Hier gaan we in 2022 mee door.
Naast het programma Toukomst zijn de lokale
programma's van gemeenten Oldambt en
Eemsdelta goedgekeurd en gestart. Gemeente
Oldambt richt zich met 'Lokaal Programma
Toekomst voor Oldambt' op het versterken
van de kracht en de kwaliteit van het gebied.
De rust en de ruimte, het erfgoed van de
graanrepubliek, het water van de Dollard
en het Oldambtmeer en vooral de kracht
van de mensen die er wonen en werken.
Lokaal programma Eemsdelta bouwt voort
op de inspanningen van de drie voormalige
gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum
die nu samen de gemeente Eemsdelta vormen.
Gemeente Eemsdelta richt zich met het
programma op de nieuwe toekomst vanuit de
visie op de nieuwe gemeente: ‘Eemsdelta is
dichtbij’. Centrale thema's zijn leefbaarheid,
economie en werk, sterke centra en mooie
dorpen en wijken waar het goed wonen en leven
is.
Urgente en grote opgaven in Groningen
In 2021 verschenen de nulmeting en de
eerste monitorrapportage over de voortgang
van Nationaal Programma Groningen. Op
de gebieden economie, werken en leren,
leefbaarheid, natuur en klimaat doen de
Groninger gemeenten het minder goed dan
vergelijkbare gemeenten in Nederland. Op
al deze vier gebieden stelden we ambities
vast, met als doel om de brede welvaart
en het imago van Groningen structureel te

verbeteren. Door de onderzoeken ontstond
ook een gevoel van urgentie rondom het
imago van Groningen. Daarom startte in
2021 een traject over merkmanagement en
‘placebranding’ (door een buurt, stad of regio
als sterk merk te positioneren, ervoor zorgen
dat het aantrekkelijk is en blijft), samen met het
Akkoord van Groningen, de provincie Groningen
en gemeente Groningen. Het doel hiervan is om
op een professionelere manier met integraal
merkmanagement aan de slag te gaan en
zo gezamenlijk het imago van Groningen te
verbeteren.
Ideeën van Groningers verder helpen
Toukomst brengt ideeën van inwoners verder.
Omdat niet ieder idee binnen Toukomst een
plek kreeg, organiseerden we eind 2020
Fondsendagen. En met succes. Al vrij snel
zaten deze dagen helemaal vol, dit kreeg dan
ook een vervolg in 2021. Tijdens online
Fondsenmiddagen brachten we mensen,
ideeën en geld bij elkaar. Groningers die nog
financiering zochten, presenteerden hun idee
aan adviseurs uit de regio en aan regionale en
landelijke fondsen. Zij gaven tips en hielpen
initiatiefnemers op weg.

Trainees begonnen aan hun eerste klus
We lanceerden ons eigen traineeprogramma
om gemeenten en de provincie te ondersteunen
bij het uitvoeren van hun lokale programma's.
Én om talent in Groningen iets te bieden, ze te
enthousiasmeren voor de regio en ze hier te
houden. Uit ruim 90 kandidaten selecteerden
we zes young professionals. In september
gingen ze aan de slag met zes opdrachten bij
gemeenten en de provincie. De komende twee
jaar doen zij ervaring op tijdens verschillende
klussen op drie verschillende werkplekken. Ook
ontvangen zij een gevarieerd opleidings- en
ontwikkelingsprogramma voor een vliegende
start van hun carrière. In dit traineeprogramma
werken wij samen met Vonk Traineeship.

9

2.
Voortgang Nationaal
Programma Groningen
Economie, werken en leren,
leefbaarheid, natuur en klimaat.
De vier ambities van Nationaal
Programma Groningen die de
brede welvaart en het imago van
Groningen moeten verbeteren.
Dat is ons overkoepelende doel
en het vormt de basis om de
effecten van ons programma te
monitoren. In 2021 verschenen
de nulmeting en de eerste
monitorrapportage. De resultaten
bevestigen dat Groningen voor
urgente en grote opgaven staat.

2.1 Opbouw van het programma
Nationaal Programma Groningen bestaat
uit verschillende programma's. Voor
ieder programma zijn financiële middelen
gereserveerd. Het grootste deel is gereserveerd
voor het provinciaal programma van de
provincie Groningen en het lokaal programma
voor gemeenten in het aardbevingsgebied.
Het provinciaal programma is gemeentegrensoverstijgend en gericht op de hele provincie,
zolang de effecten van het programma ook
van invloed zijn op het aardbevingsgebied. De
vijf lokale programma’s richten zich steeds op
één gemeente. Tabel 1 laat zien hoeveel geld
er gereserveerd, toegekend en uitgegeven is
per programma vanuit Nationaal Programma
Groningen. Deze programma's bestaan uit
verschillende projecten. In de grafiek in figuur 2
is te zien hoe ver die projecten nu zijn.

Figuur 1: Doelstellingen per ambitie

Natuur en klimaat

De regio presteert beter op
biodiversiteit (Living Planet index)
dan het Nederlands gemiddelde.

Economie

De Bruto Toegevoegde waarde stijgt
in Groningen sterker dan gemiddeld
in Nederland.

Doelstellingen
per ambitie
Leefbaarheid

Iedere gemeente in het
aardbevingsgebied presteert beter op
de leefbarometer (CBS) dan de
gemiddelde ontwikkeling in haar
referentiegroep.

10

Werken en leren

Iedere gemeente in het
aardbevingsgebied presteert beter op de
netto-participatiegraad, het gemideld
besteedbaar inkomen en uitstroom per
opleiding dan de gemiddelde ontwikkeling
in haar referentiegroep.

Tabel 1: Totaalbedragen per programma
Gereserveerd

Toegekend

Uitgegeven1

In 2021

Totaal t/m
2021

In 2021

Totaal t/m
2021

(x miljoen euro)

(x miljoen euro)

(x miljoen euro)

Gemeente Eemsdelta

€ 87,4

€ 7,4

€ 58,7

€ 0,3

€ 8,3

Gemeente Midden-Groningen

€ 55,1

€ 25,4

€ 39,0

€ 3,5

€ 5,6

Gemeente Groningen

€ 42,1

€ 4,2

€ 27,8

€ 2,5

€ 3,7

Gemeente Het Hogeland

€ 38,4

€ 3,2

€ 24,9

€ 3,8

€ 6,6

Gemeente Oldambt

€ 22,4

€ 4,9

€ 5,8

€ 1,1

€ 1,4

Gemeente Westerkwartier:

€ 1,7

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Totaal lokale programma's:

€ 247,1

€ 45,1

€ 156,2

€ 11,2

€ 25,7

Totaal provinciaal programma:

€ 193,8

€ 38,7

€ 135,4

€ 22,9

€ 45,0

Toukomst

€ 100,0

€ 26,8

€ 28,1

€ 0,3

€ 1,3

Programmabureau

€ 42,5

€-

€ 21,2

€ 3,1

€ 7,1

Erfgoedprogramma

€ 20,0

€-

€ 20,0

€ 3,1

€ 3,3

Zorgprogramma

€ 40,00

€-

€ 40,00

€ 4,80

€ 10,80

Loket Leefbaarheid

€ 10,0

€-

€ 10,0

€ 0,4

€ 1,9

Impulsloket

€ 10,0

€-

€ 10,0

€ 0,7

€ 1,5

Programma energieparticipatie

€ 5,0

€-

€ 2,5

€ 0,5

€ 0,6

Overige projecten

€ 75,1

€-

€ 75,1

€-

€ 50,0

Totaal speciale programma's:

€ 302,6

€ 26,8

€ 206,9

€ 12,8

€ 76,4

Totaal:

€ 1.046,1

€ 110,6

€ 498,5

€ 46,9

€ 147,1

1 De uitgaven in tabel 1 gaan alleen over de middelen die door Nationaal Programma Groningen zijn toegekend. Bij sommige programma's maken
partijen ook gebruik van cofinanciering. Dit jaarverslag loopt vooruit op de jaarverslagen van gemeenten en provincie. Daarom hebben we gebruik
gemaakt van voorlopige cijfers. Daarnaast zijn sommige projecten meerjarig, waardoor de uitgaven over meerdere jaren verspreid zijn.

Figuur 2: Totaal aantal projecten per fase
300
250

200
150
100
50
0
1-1-2020

1-7-2020
In voorbereiding

1-1-2021
In uitvoering

11

1-7-2021

1-1-2022
Afgerond

2.2 Effecten van het programma
Het startkapitaal van 1,15 miljard euro van
Nationaal Programma Groningen moet
Groningen een flinke impuls geven. Om dit te
meten zijn onze hoofddoelstellingen: brede
welvaart en het verbeteren van het imago
van Groningen. Brede welvaart gaat over
de economische situatie van inwoners en
over onder andere gezondheid, welbevinden
en de leefomgeving. Om de brede welvaart
en het imago van Groningen te verbeteren
formuleerden we ambities op het gebied van
economie, werken en leren, leefbaarheid en
natuur en klimaat.
De projecten van Nationaal Programma
Groningen dragen op verschillende manieren
bij aan onze ambities. De provincie, gemeenten
en de partijen die projecten uitvoeren schatten
via een puntenverdeling in hoe ze hieraan
bijdragen. In figuur 3 is weergegeven hoeveel
projecten er op iedere ambitie gericht zijn.
Figuur 4 laat zien hoe de punten over de
ambities verdeeld zijn. De meeste projecten

zijn niet in gelijke mate gericht op alle vier de
ambities. Het valt op dat leefbaarheid een
belangrijke rol speelt in de projecten die tot nu
toe zijn ingediend. In figuur 4 zijn bijvoorbeeld
kleine projecten van € 25.000 even zwaar
meegeteld als grote projecten met een waarde
van 2 miljoen euro.
Om de effecten van het programma te meten
leveren we elk jaar een effectmonitor op.
Hiermee wordt de voortgang op onze twee
hoofddoelstellingen inzichtelijk. Voor het meten
van de voortgang op brede welvaart, maken
we gebruik van bestaande data, zoals de brede
welvaartsmonitor van het Centraal Bureau voor
de Statistiek. Omdat er nog geen integrale
imagomonitor voor Groningen bestond, hebben
we er één laten ontwikkelen. De imagomonitor
is een onderdeel van de jaarlijkse effectmonitor,
de resultaten hiervan worden ook los
gepubliceerd.

Figuur 3: Aantal projecten met een aanzienlijke bijdrage (30 punten of meer)
per ambitie

Figuur 4: Puntenverdeling over de vier ambities

150

10.000
Natuur en klimaat

120

8.000Leefbaarheid

90

Werken en leren
6.000
Economie

60

4.000

30

2.000

0

0
Economie
Leefbaarheid

Werken en leren
Natuur en klimaat

12

Economie
Leefbaarheid

Werken en leren
Natuur en klimaat

Begin 2021 werd een nulmeting over het imago
van Groningen en over de regionale brede
welvaart gepubliceerd. Een nulmeting geeft een
uitgangssituatie weer. Deze meting laat zien
hoe Groningen er op dat moment voor stond.
In november 2021 is de eerste effectmonitor
afgerond. Het resultaat van de Monitor 2021
gaf een beeld van de ontwikkeling van de
gemeenten en de provincie ten opzichte van de
nulmeting.
De nulmeting en Monitor 2021 namen de
startpositie van Groninger gemeenten
buiten het aardbevingsgebied (Pekela,
Stadskanaal, Veendam, Westerwolde en
Westerkwartier) niet mee. De focus ligt
namelijk op het aardbevingsgebied. Omdat
Nationaal Programma Groningen gericht is op
de hele provincie, wilden we ook weten hoe
het ervoor staat in de gemeenten buiten het
aardbevingsgebied. Daarom is hiervoor alsnog
een nulmeting en Monitor 2021 uitgevoerd.

Benieuwd naar de resultaten? De
rapportages kun je terugvinden onder
'monitoring' bij downloads op onze
website.

De resultaten van beide laten vooral het
algemene beeld zien dat Groningen voor een
grote opgave staat en dat de ambities van
Nationaal Programma Groningen ambitieus zijn.

Figuur 5: Inzet middelen per ambitie in miljoenen euro's

120
Natuur en klimaat

Natuur en klimaat

100
Leefbaarheid

Leefbaarheid

Werken en leren
80

Werken en leren

Economie

60

Economie

40

20

0

Economie
Leefbaarheid

Werken en leren
Natuur en klimaat

13

2.3 Imagoverbetering
Uit de nulmeting blijkt dat Groningen voor
een uitdaging staat als het gaat om imago.
Veel betrokken partijen in de provincie
Groningen realiseerden zich dat er ruimte
is voor verbetering op het gebied van
marketinginspanningen. Zo is er bijvoorbeeld
meer samenwerking en afstemming nodig.
In 2021 startte een traject over
merkmanagement en ‘placebranding’, samen
met het Akkoord van Groningen, de provincie
Groningen en gemeente Groningen. Eén van
de onderdelen is een aantal masterclasses.
Placebranding-expert Martin Boisen gaf
drie masterclasses aan allerlei organisaties
en partijen in Groningen. Het doel was om
iedereen op hetzelfde kennisniveau te krijgen
over de principes van placebranding en vanuit
daar gezamenlijke ambities voor Groningen te
formuleren op de verschillende schaalniveaus.
Martin Boisen benadrukte onder andere
het volgende: "Plaatsen en regio's hebben
geen merk nodig, maar zijn merken". De
aanwezige partijen en organisaties, waaronder
de bestuurlijke top van de provincie en
verschillende gemeenten, omarmen dit idee.

14

Er is een gevoel van urgentie ontstaan om
professioneler met integraal merkmanagement
aan de slag te gaan in de provincie. Hier zijn drie
elementen voor nodig:
•
Hoe vertel je (samen) het verhaal van
Groningen?
•
Economische profilering: op
welke onderwerpen willen we ons
onderscheiden?
•
Governance: hoe organiseren we het?
De eerste twee elementen zijn al in hoge mate
of op korte termijn aanwezig. Er wordt hard
gewerkt aan de inhoud. Het ‘merk Groningen’
heeft voor een groot deel al een verhaal klaar.
Het is vooral de governance waar winst te
behalen valt. In 2022 gaan we hiermee aan de
slag en leveren we concrete voorstellen op over
de organisatie ervan.

15

3.
Lokale en provinciale
programma’s
De provincie Groningen
en de gemeenten in het
aardbevingsgebied stellen samen
met inwoners, bedrijven en
organisaties lokale en provinciale
programma's op. Programma’s
die bijdragen aan de toekomst
van Groningen. Projecten
binnen dit programma hebben
bijvoorbeeld te maken met
dorps- en wijkvernieuwing of het
vergroten van de leefbaarheid.
Voor iedere gemeente stellen we
geld beschikbaar voor sterkere
dorpen en steden.

16

3.1 Nieuwe lokale programma's
In 2021 zijn twee nieuwe programma's
goedgekeurd: lokaal programma Eemsdelta en
lokaal programma Oldambt. Daarmee zijn alle
lokale en provinciale programma's inmiddels
goedgekeurd. Ook zijn in 2021 onder alle lokale
en provinciale programma's in totaal 52 nieuwe
projecten goedgekeurd.1
1 In bijlage 4 staat een totaaloverzicht van de goedgekeurde
projecten per gemeente of de provincie.

3.1.1 Lokaal programma gemeente Eemsdelta
In lokaal programma Eemsdelta komt komt
de inzet van gemeente Eemsdelta in vier
strategische doelen samen. De gemeente
benoemt de verbanden tussen de thema's
nadrukkelijk: het geheel is meer dan de som der
delen. Het gaat om de volgende doelen:
1. Sterke centrumkernen
2. Zelf- en samenredzame bewoners
3. Leefbare dorpen en wijken
4. Aantrekkelijk landschap en openbare
ruimte op orde

We bundelen de
krachten van de drie
voormalige gemeenten
en bouwen verder aan de
leefbaarheid, economie
en werk, sterke centra en
mooie dorpen en wijken
waar het goed wonen en
leven is.
- Lokaal programma gemeente Eemsdelta
Vanuit deze doelen zijn vijf nieuwe projecten
goedgekeurd, waaronder het sociaal
programma Eemsdelta. Gemeente Eemsdelta
zet vol in op een sterke basis voor haar
inwoners, van jong tot oud, om hen een
uitstekende kans te geven om mee te doen in
de maatschappij. In samenhang met andere
projecten is er extra ingezet op de jeugd. De
gemeente voert een positief jeugdbeleid gericht
op het versterken van een gezonde leefstijl,
de groei van veiligheid, het vergroten van de
weerbaarheid en het versterken van talent.

Andere noemenswaardige projecten zijn de
pilot voor de versterking van de centrumkernen
van Eemsdelta en de professionalisering van
de marketing van de gemeente. Bewoners,
ondernemers en bezoekers moeten zich
welkom voelen in Eemsdelta. Door de
aantrekkingskracht van de centrumkernen
te vergroten en het vestigingsklimaat te
verbeteren is en wordt Eemsdelta een
aantrekkelijke bestemming op economisch,
toeristisch en cultureel vlak.
Vanuit het doel 'leefbare dorpen en wijken'
richt de gemeente Eemsdelta zich op een
integrale benadering. Voorzieningen moeten
toekomstbestendig zijn en goed toegankelijk.
De woonomgeving moet klimaatbestendig,
duurzaam en vriendelijk zijn. Tegelijk zet
de gemeente hier in op versterking: wat
afgebroken is aan sociaal weefsel door de
aardbevingen en de afhandeling daarvan, wordt
met extra ambitieniveau weer op opgezet.

Lees meer over het lokaal programma
van gemeente Eemsdelta.

17

Met de focus op onze
rijke historie en identiteit
werken we met dit
programma aan een
nieuw perspectief en
zetten we een stip op de
horizon.
- Lokaal programma gemeente Oldambt
3.1.2 Lokaal programma gemeente Oldambt
In 2021 zette gemeente Oldambt samen
met Nationaal Programma Groningen mooie
stappen. In het voorjaar keurde het bestuur het
lokale programma van de gemeente Oldambt
goed en stelde de raad het vast. Tegelijkertijd
zijn zes ingediende projecten goedgekeurd.
Ook in de uitvoering van deze projecten zijn
afgelopen jaar grote stappen gezet. Bibliotheek
op School draait nu op bijna elke school in de
gemeente en de pilots van Tijd voor Toekomst
zijn goed op stoom. Voor het project De
Graanrepubliek startte de verbouwing van de
Oude Remise in Bad Nieuweschans.

Lees meer over het lokaal programma
van gemeente Oldambt.

Achter de schermen is hard gewerkt aan een
uitvoeringsprogramma 2021-2023. Hierin staat
met welke nieuwe projecten de gemeente de
komende tijd gaat start en hoe wordt omgegaan
met projecten in uitvoering. Zo verkende
Oldambt bijvoorbeeld de mogelijke ontwikkeling
van een groot koepelproject op het snijvlak
van de thema’s landbouw, erfgoed, toerisme,
onderwijs en arbeidsmarkt. Gemeente Oldambt
is trots op de samenwerking in Oost-Groningen
waar gemeenten en het bedrijfsleven samen de
vrijetijdseconomie versterken. Als onderdeel
daarvan is het project Regiomarketing OostGroningen ingediend en goedgekeurd.
De gemeente ontwikkelt het programma en
de projecten samen met haar inwoners en
organisaties. In juni organiseerde Oldambt een
aantal thematafels over de verdere invulling van
het lokaal programma. Geïnteresseerden blijven
op de hoogte met een digitale nieuwsbrief,
waarvoor inmiddels meer dan 600 mensen zijn
ingeschreven.

18

3.2 Voortgang lokale en provinciale
programma's.
In tabel 2 is te zien hoeveel geld er per
programma gereserveerd, toegekend en
uitgegeven is. Daarnaast laat figuur 6 zien
in welke fase lokale en provinciale projecten
zitten.
Figuur 6: Fase van lokale en provinciale projecten

afgerond

Project afgerond
Voorbereidende fase

31

Realisatiefase

54

Voorbereidend

114
Uitvoeringsfase

Tabel 2: Gereserveerd, toegekend en uitgegeven per programma
Toegekend

Gereserveerd

In 2021

Uitgegeven

Totaal t/m 2021

In 2021

Totaal t/m 2021

(x miljoen euro)

(x miljoen euro)

(x miljoen euro)

Gemeente Eemsdelta

€ 87,4

€ 7,4

€ 58,7

€ 0,3

€ 8,3

Gemeente Midden-Groningen

€ 55,1

€ 25,4

€ 39,0

€ 3,5

€ 5,6

Gemeente Groningen

€ 42,1

€ 4,2

€ 27,8

€ 2,5

€ 3,7

Gemeente Het Hogeland

€ 38,4

€ 3,2

€ 24,9

€ 3,8

€ 6,6

Gemeente Oldambt

€ 22,4

€ 4,9

€ 5,8

€ 1,1

€ 1,4

Gemeente Westerkwartier:

€ 1,7

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Totaal lokale programma's:

€ 247,1

€ 45,1

€ 156,2

€ 11,2

€ 25,7

Totaal provinciaal programma:

€ 193,8

€ 38,7

€ 135,4

€ 22,9

€ 45,0

19

3.2.1 Provinciaal programma
De provincie zette het afgelopen jaar, samen
met een groot aantal partners uit de regio,
grote stappen in de ontwikkeling en uitvoering
van het provinciaal programma. Dit leidde er
in de loop van het jaar toe dat het bestuur
in totaal 18 provinciale projectaanvragen
toekende. Met deze projecten werd onder meer
flink geïnvesteerd in de thema’s verduurzaming
van economie en mobiliteit en in werken en
leren.
Lees meer over het provinciaal
programma.

Werken aan Ontwikkeling
Een ander mooi resultaat van 2021: tien
goedgekeurde projecten die investeren in
een betere aansluiting tussen het onderwijs
en de arbeidsmarkt. Onder de noemer
Werken aan Ontwikkeling ontwikkelde
een coalitie van regionale partners een
samenhangend pakket aan projecten. De
gemeenten in de arbeidsmarktregio Groningen,
kennis- en onderwijsinstellingen, UWV,
vertegenwoordigers van werknemers en
werkgevers en de provincie werken met elkaar
samen. Het pakket aan projecten moet ervoor
zorgen dat (jong) talent in onze regio zich
verder ontplooit. En dat de beroepsbevolking
klaar is voor een arbeidsmarkt die vraagt om
wendbaarheid en weerbaarheid. Een goed
voorbeeld van deze projecten is het project
Kansen voor vakmanschap, waarmee ruim 500
werkenden en werkzoekenden worden (om)
geschoold.
Samen met partners werkte de provincie in
2021 ook aan thema’s die bijdragen aan de
andere ambities van Nationaal Programma
Groningen. Op het gebied van mobiliteit
investeerden ze bijvoorbeeld in meer
duurzame en slimme vormen van mobiliteit.
Denk daarbij aan de ontwikkeling van nieuwe
waterstofvoertuigen voor het openbaar
vervoer. De regionale economie kreeg een
stevige impuls doordat ze investeerde in
een beter vestigingsklimaat en een betere
ondersteuning van mkb'ers in de regio. Zo
is met een bijdrage vanuit het provinciaal
programma in 2021 GroBusiness opgericht,
een contactpunt dat ondernemers in de hele
provincie verder helpt bij het realiseren van hun
ambities.

20

3.2.2 Lokaal programma gemeente Groningen
In gemeente Groningen ondervinden veel
inwoners de gevolgen van aardbevingen. Met
lokaal programma Groningen richt de gemeente
zich op sterke en toekomstbestendige dorpen
en wijken. Waarbij binnen de wijkvernieuwing
ook veel aandacht is voor armoedebestrijding.
In 2021 zijn er onder lokaal programma
Groningen drie nieuwe projecten goedgekeurd.
Van de participatietrajecten die de gemeente
in 2021 in de dorpen startten is Stem van Ten
Boer een mooi voorbeeld. Op deze website
delen bewoners initiatieven, bestaande
projecten en nieuwe ideeën met elkaar en met
de gemeente. Dit resulteerde in enthousiaste
en nuttige participatieavonden. De eerste
projecten worden inmiddels uitgevoerd.
Ook in de Groningse wijken Beijum –
Lewenborg zijn de eerste resultaten zichtbaar
van project De Buddy Academie. In Beijum en
Lewenborg is het (afgeronde) opleidingsniveau
lager dan het stedelijk gemiddelde. De Buddy
Academie biedt een coachingstraject aan
mensen om zelf hun financiële- en sociale
problemen aan te pakken. Er zijn nu 18
trainingen en vele presentaties gegeven.

Lees meer over het lokaal programma
van gemeente Groningen.

3.2.3 Lokaal programma gemeente Het
Hogeland
In 2021 zijn twee nieuwe projecten goedgekeurd
en daarmee zette gemeente Het Hogeland
samen met de inwoners twee belangrijke
stappen. De eerst gezette stap verbindt
zowel cultuur als natuur. De rijksmonumentale
boerderij Enne Jans Heerd, op de wierde
Maarhuizen, is een plek om te rusten. Een plek
vol mooie doorkijkjes, waar de historie leeft.
De tweede stap is gezet in Leens. Inwoners,
ondernemers, verenigingen en de gemeente
werken samen aan het centrumplan van Leens.
Dit plan maakt het winkelgebied in het dorp
voor de hele regio aantrekkelijker. Er komt een
subsidieregeling voor verplaatsing van winkels

naar het centrum. En een regeling voor het
geschikt maken van leegstaande winkelpanden
buiten het centrum om te wonen.

Lees meer over het lokaal programma
van gemeente Het Hogeland.

3.2.4 Lokaal programma gemeente
Midden-Groningen
Naast de zeven eerder gestarte projecten, zijn
er in 2021 onder het lokaal programma MiddenGroningen 17 nieuwe projecten goedgekeurd.
In de eerste helft van 2021 heeft de gemeente
het programma in de steigers gezet, het
programmaplan en de eerste projecten
ontwikkeld. Hoewel de coronacrisis soms
vertraging veroorzaakte, vonden er in 2021 toch
vele burengesprekken, koffiekarbijeenkomsten
en andere activiteiten plaats. Meerdere
projecten boekten al verschillende resultaten.

van Overschild die een concrete klus hebben.
Hierna stromen ze door naar betaald werk. In
2021 stroomde 68% door naar betaald werk.
Een resultaat dat ruim boven het landelijk
gemiddelde van 26,7% ligt.
Een voorbeeld van een project met veel
impact op de scholen - zelfs al na korte
tijd - is Tijd voor Toekomst. Dit grote
samenwerkingsproject, waar ook de provincie
en de gemeenten Groningen, Oldambt en
Eemsdelta en hopelijk in 2022 ook het Hogeland
aan deelnemen, zet in op gelijke kansen voor
kinderen. Een verrijkte schooldag biedt extra
lestijd met inzet op talentontwikkeling, welzijn,
gezondheid en verminderen van achterstanden.
In 2021 startten in Midden-Groningen vijf
scholen, waarvan vier in de uitvoeringsfase
en één in de voorbereidende fase. Er was veel
aandacht voor dit project, onder andere tijdens
de opening van Huis van Cultuur en Bestuur
door Koningin Máxima.

Hulpteam Overschild is een inspirerend
voorbeeld van een project waar weinig geld
groots resultaat kan boeken. Langdurig
werkzoekenden die niet zomaar aan de slag
kunnen op de arbeidsmarkt, helpen inwoners

Lees meer over het lokaal programma
van gemeente Midden-Groningen.

Figuur 7: Totaal aantal projecten per fase
250
300
250
200

200
150
150
100
100

50
50
00
1-1-2020
1-1-2020

1-7-2020
1-7-2020
In voorbereiding

1-1-2021
1-1-2021
Voorbereidende fase In uitvoering
Realisa�efase

21

1-7-2021
1-7-2021
Afgerond

1-1-2022
1-1-2022
Afgerond

4.
Toukomst
Net als in het eerste jaar,
gebeurde er veel in het tweede
Toukomstjaar. Een jaar dat
begon met het advies van het
Toukomstpanel, waarin het
programmaplan goedgekeurd
werd en eindigde met een
bijdrage voor 28 goedgekeurde
projecten. Een deel van deze
projecten is inmiddels gestart.
Ook helpen we initiatiefnemers
achter de schermen met het
uitwerken van projecten die nog
niet goedgekeurd zijn.
Bekijk de Toukomstprojecten.

4.1 Terugblik 2021
Presentatie van het paneladvies en het
Toukomstbeeld
In 2020 werden Groningers opgeroepen om
met grote, vernieuwende, creatieve en slimme
ideeën te komen. Deze oproep leverde 900
ideeën op. Ruim 200 Groningers hebben
deze ideeën gebundeld tot grote projecten.
Hierna was het de beurt aan de inwoners van
de provincie om deze ideeën te beoordelen.
Dat is maar liefst 30.000 keer gebeurd. Eind
januari 2021 adviseerde het Toukomstpanel het
bestuur van Nationaal Programma Groningen
over de uit te voeren Toukomstprojecten én
de beschikbare 100 miljoen euro. RTV Noord
maakte hier een speciale Toukomstuitzending
over. Ook het Toukomstbeeld, dat ontwikkeld
is door West 8, is met het paneladvies
gepresenteerd. Dit is een visie van inwoners op
de toekomst van Groningen in 2040 op basis
van alle ingestuurde ideeën.
Programma en uitwerken van projecten
We verwerkten het paneladvies in een
programma dat voor de zomer is vastgesteld
door de Provinciale Staten van Groningen.
Het jaar stond vooral in het teken van het
uitwerken van projectplannen en de start van
de eerste projecten. Soms konden projecten
door onvoorziene omstandigheden toch niet
van start gaan. Natuurlijk vormde corona
een uitdaging voor initiatiefnemers. Samen
zetten we de schouders eronder. Dit is niet
voor niets geweest: in 2021 zijn 28 projecten
goedgekeurd!

22

Evaluatieonderzoek over het Toukomstpanel
De inzet van het Toukomstpanel was gedurfd,
maar bleek succesvol. Het Toukomstpanel,
gevormd door 20 Groningers, maakte zelf
keuzes over welke projecten Nationaal
Programma Groningen gaat ondersteunen. Uit
het evaluatieonderzoek van Rijksuniversiteit
Groningen en Hanzehogeschool Groningen
blijkt dat hiermee aan de opzet en doelstelling

van het Toukomstpanel is voldaan.
Terugblikkend blijkt uit dit onderzoek dat het
besluitvormingsproces van het Toukomstpanel
goed functioneerde. De onderzoekers
merkten veel enthousiasme over de inhoud
van het advies bij de Provinciale Staten van
Groningen, het bestuur en de onafhankelijke
beoordelingscommissie van het programma.

Lees meer over de resultaten van het
evaluatieonderzoek.

We willen muziektheatervoorstellingen maken die
midden in het Groninger
land staan.
- Reinout Douma, Zümmerbühne
Op boerderij Hoog Hammen in Overschild
kondigde Zümmerbühne haar eerste
muziekvoorstelling aan: Hollands Hoop.
De voorstelling speelt van 17 augustus tot
en met 11 september 2022 en is een spinoff van de gelijknamige tv-serie die op deze
locatie is opgenomen. De muziekvoorstelling
wordt gespeeld door een sterrencast en een
27-koppig orkest.

23

24

Figuur 8: Aantal projecten met een aanzienlijke bijdrage (30 punten of meer)
per ambitie

20

Na

Le

15

We

10
4.2 Ambities
In het programmaplan werkten we onder andere
de doelen en ambities van Toukomst uit. Daarin
staat bijvoorbeeld dat de Toukomstprojecten
moeten bijdragen aan de overkoepelende
doelen en ambities van Nationaal Programma
Groningen om het imago van Groningen en de
brede welvaart te verbeteren. De projecten
vergroten de aantrekkingskracht van Groningen
als toeristische bestemming, als gunstige
vestigingslocatie voor bedrijven en als fijne
omgeving om te wonen. Dit heeft bovendien
een positief effect op de ontwikkeling van de
biodiversiteit en klimaatbestendigheid.

Ec

5

0
Economie
Leefbaarheid

Werken en leren
Natuur en klimaat

Figuur 9: Puntenverdeling over de vier ambities

Figuur 10: Inzet middelen per ambitie in miljoenen euro's

1.000

10

800

600

Natuur en klimaat

Na

8Leefbaarheid

Le

Werken en leren

We

Economie

Ec

6

400

4

200

2

0

0
Economie
Leefbaarheid

Werken en leren
Natuur en klimaat

Economie
Leefbaarheid

25

Werken en leren
Natuur en klimaat

De dingen die we doen,
moeten gewoon goed, en
écht effect hebben voor
Groningers. Dus niet:
drie wandelpaden en een
kanoroute en dat was het
dan.
- Wendy Tromp, Landschapsbeheer Groningen

4.3 Twee grote Toukomstprojecten
Van alle Toekomstideeën en -projecten die
in 2020 voor Toukomst zijn ingestuurd, gaan
ruim 400 van de 900 over het verbeteren of
vernieuwen van het Groninger landschap.
Ook gaat een groot deel over de behoefte aan
ruimte voor ondernemende maatschappelijke
initiatieven en over de liefde voor het
Groningse erfgoed. Er zijn daarom twee
grote parapluprojecten gevormd, waar deze
verschillende ideeën en projecten onder
geschaard zijn. Deze parapluprojecten zijn
Roemte en de Landschapswerkplaats. Voor
Roemte is een bedrag van 22,5 miljoen euro
gereserveerd. Voor de Landschapswerkplaats
een bedrag van 30 miljoen euro. Daar
bovenop is 1 miljoen euro gereserveerd voor
het vergroenen van bestaande en verlaten
gaswinlocaties.
4.3.1 Roemte
Veel initiatiefnemers van maatschappelijke
projecten zoeken naar een plek in de provincie
om hun initiatief te starten, bijvoorbeeld

26

in (leegstaand) erfgoed. Het is voor hen
vaak moeilijk om in de startfase geld te
lenen bij een bank. Daarom adviseerde het
Toukomstpanel om de stichting Roemte op
te richten. De stichting helpt ondernemende
maatschappelijke, sociale en/of culturele
initiatieven bij het vinden van passende
huisvesting, vooral in erfgoed. Daarnaast
faciliteert Roemte bij de uitwerking en
uitvoering van deze initiatieven. Er vallen vijf
Toukomstprojecten onder Roemte.
In 2021 organiseerde Roemte vier
bijeenkomsten met initiatiefnemers van
projecten die eronder vallen, waarvan één
excursie langs verschillende projecten in de
provincie. Ook werd er een grote bijeenkomst
georganiseerd in de Puddingfabriek voor
ambtenaren en betrokkenen uit het veld. De
opgehaalde informatie is gebruikt voor het
verder uitwerken van Roemte. Daarnaast heeft
Roemte ook acht initiatieven (die niet onder
Toukomst vallen) geholpen.

4.3.2 Landschapswerkplaats
Dat de inwoners van Groningen een heleboel
ideeën hadden over hun landschap, bleek
uit de ruim 400 ingezonden ideeën die
te maken hebben met het landschap van
Groningen. Deze ideeën hebben Groningers
zoveel mogelijk gebundeld. Op advies van het
Toukomstpanel zijn de gebundelde ideeën onder
het parapluproject de Landschapswerkplaats
geschaard om samen een grotere plus
in het landschap te creëren. Vanuit de
Landschapswerkplaats werken initiatiefnemers
samen aan een mooier, groener, toegankelijker
Groningen. Het belangrijkste doel? Het creëren
van een fijnmazig bio-divers netwerk om te
wandelen, fietsen, paardrijden en varen in de
provincie Groningen.

27

In 2021 is Prolander samen met initiatiefnemers
gestart met het maken van een projectplan
voor de Landschapswerkplaats. In dit plan staat
hoe initiatieven in deelgebieden in samenhang
worden uitgevoerd. Als eindverantwoordelijke
zorgt Prolander ervoor dat het opzetten en
runnen van de Landschapswerkplaats goed
verloopt. In 2021 werkte Landschapsbeheer
Groningen samen met de initiatiefnemers een
aantal pilots uit tot concrete plannen in drie
verschillende gebieden. Voor deze pilots, die
starten in 2022 en 2023, is 1,1 miljoen euro
gereserveerd.

5.
Speciale programma's
Naast de lokale en provinciale
programma’s gaat een deel
van de middelen uit Nationaal
Programma Groningen naar
speciale programma's. Ook deze
programma’s dragen bij aan de
ambities van het programma.
De speciale programma's
zijn: bewonersinitiatieven,
zorgprogramma,
erfgoedprogramma en projecten
uit 2018 die met de versterking te
maken hebben.
5.1 Programma bewonersinitiatieven
Met het programma bewonersinitiatieven
stimuleert Nationaal Programma Groningen
inwoners om zelf met ideeën en initiatieven te
komen en projecten in te sturen. Er is in totaal
25 miljoen euro gereserveerd voor:
•
Loket Leefbaarheid
•
Impulsloket
•
Programma energieparticipatie
5.1.1 Loket Leefbaarheid
Het Loket Leefbaarheid is in 2014 opgericht
om projecten in het aardbevingsgebied te
ondersteunen die de leefbaarheid vergroten.
Gezamenlijke projecten en plannen van
inwoners die bijdragen aan prettig wonen
in hun straat of dorp. Nationaal Programma
Groningen stelt hiervoor tot en met 2029
in totaal 10 miljoen euro beschikbaar.
Groninger Dorpen voert de regeling uit en
en krijgt administratieve ondersteuning van
Samenwerkingsverband Noord-Nederland
(SNN). De beoordelingscommissie van Loket
Leefbaarheid bestaat uit twee inwoners en een
medewerker van de provincie Groningen (die
zich bezighoudt met het thema leefbaarheid).
Deze commissie komt één keer per maand
samen om de aanvragen te beoordelen.

Lees meer over Loket Leefbaarheid.

28

Op 1 januari 2021 is deze subsidieregeling
gewijzigd. Vanaf deze datum is een beperkt
gedeelte van het budget ook beschikbaar voor
gemeenten buiten het aardbevingsgebied.
Daarnaast is een cofinancieringseis van 20%
toegevoegd.
In 2021 waren er minder aanvragen dan in de
vorige jaren. De oorzaak hiervan is voornamelijk
de coronacrisis. Veel initiatieven vertraagden
doordat samenkomsten niet mogelijk waren
en er geen evenementen plaatsvonden. De
overgebleven middelen schuiven door naar
2022.
Tabel 3: Aanvragen Loket Leefbaarheid 2021
Gemeente

Aanvragen 2021

Eemsdelta

32

Groningen

17

Het Hogeland

16

Midden-Groningen

11

Oldambt

9

Stadskanaal

2

Westerwolde

5

Veendam

1

Westerkwartier

13

Pekela

2

Totaal

108

In 2021 zijn in totaal 58 aanvragen toegekend
en 25 aanvragen afgewezen. De overige 25
aanvragen zijn in behandeling of teruggetrokken
vanwege corona.
Tabel 4: Totaal aanvragen en toegekende bedragen Loket
Leefbaarheid
2021
Toegekende aanvragen

58

Afgewezen aanvragen

25

Totaal toegekend bedrag

€ 367.771,66

Gemiddeld bedrag per beschikking

€ 6.340,89

Tabel 5: Gereserveerd, toegekend en uitgegeven per programma
Toegekend

Gereserveerd

Uitgegeven1

In 2021

Totaal t/m 2021

In 2021

Totaal t/m 2021

(x miljoen euro)

(x miljoen euro)

(x miljoen euro)

Loket Leefbaarheid

10

0

10

0,4

1,9

Impulsloket

10

0

10

0,7

1,5

Erfgoedprogramma

20

0

20

3,1

3,3

Zorgprogramma

40

0

40

4,8

10,8

Programma energieparticipatie

5

0

2,5

0,5

0,6

Overige projecten

75,1

0

75,1

0

50

Programmabureau

42,5

0

21,2

3,1

7,1

202,6

0

178,9

12,5

75,1

Totaal:

1 De uitgaven in deze tabel gaan alleen over de middelen die door Nationaal Programma Groningen zijn toegekend. Bij sommige programma's maken partijen
ook gebruik van cofinanciering. Dit jaarverslag loopt vooruit op de jaarverslagen van gemeenten en provincie. Daarom hebben we gebruik gemaakt van
voorlopige cijfers. Daarnaast zijn sommige projecten meerjarig, waardoor de uitgaven over meerdere jaren verspreid zijn.

29

30

5.1.2 Impulsloket
Het Impulsloket ondersteunt
bewonersinitiatieven die om een wat grotere
investering vragen. Het gaat hierbij om
initiatieven met draagvlak die bijdragen
aan minimaal twee van de vier ambities van
Nationaal Programma Groningen. Ze zijn
bovendien toekomstbestendig. Voor het
Impulsloket is 10 miljoen euro gereserveerd
voor tien jaar voor grote bewonersinitiatieven
boven de € 10.000 en voor initiatieven van
kleine ondernemers tot € 15.000. Deze regeling
geldt voor de hele provincie Groningen. Het
programmabureau voert deze regeling uit
en krijgt administratieve ondersteuning van
Samenwerkingsverband Noord-Nederland
(SNN). Een beoordelingscommissie met drie
experts, beoordelen de aanvragen vanuit hun
expertise. De commissie komt één keer per
maand samen.

Lees meer over het Impulsloket.

5.1.3 Programma energieparticipatie
Nationaal Programma Groningen heeft
maximaal 5 miljoen euro1 gereserveerd voor het
programma energieparticipatie. Voor de eerste
drie jaar van het programma kent het bestuur
€ 2.510.000 toe. De drie kernpartners en
eindverantwoordelijken van het programma zijn
de Groninger Energiekoepel (GrEK), Grunneger
Power en de Natuur en Milieufederatie
Groningen. Het programma energieparticipatie
startte op 1 september 2020.
Binnen het programma energieparticipatie
werkten de partners in 2021 aan het opstellen
en uitvoeren van het plan van aanpak voor
integrale initiatiefondersteuning. Een brede
aanpak voor het verduurzamen van dorpen
en wijken staat hierin centraal. De kennis en
expertise die is opgedaan bij de uitvoering
van het programma wordt gedeeld via het
instrument Leergemeenschappen, binnen het
programma en met andere lokale initiatieven.
Door kennis te delen, leren zij van elkaar. De
volgende drie projecten zijn van start gegaan:
•

Tabel 6: Aanvragen Impulsloket 2021
Gemeente

•
•

Aanvragen 2021

Eemsdelta

5

Groningen

10

Het Hogeland

10

Midden-Groningen

6

Oldambt

5

Stadskanaal

2

Westerwolde

1

Veendam

0

Westerkwartier

6

Pekela

3

Totaal

48

In 2021 zijn in totaal 14 aanvragen toegekend
en 24 aanvragen afgewezen. De overige
tien aanvragen zijn in behandeling of
teruggetrokken.

2021
14

Afgewezen aanvragen

24

Totaal toegekend bedrag

€ 692.855,26

Gemiddeld bedrag per beschikking

€ 53.296,56

31

Onder het programma-instrument
Leergemeenschappen is een eerste project
al afgerond en startte daarnaast ook de
leergemeenschap Lokaal Eigenaarschap. Aan
negen beginnende lokale energie-initiatieven
is een startsubsidie verleend. De activiteiten
van het programma vertraagden in 2021 door
de staatssteuntoets die uitgevoerd moet
worden op het programma. Ook zorgden de
coronamaatregelen voor enige vertraging.
Van de bijdrage uit Nationaal Programma
Groningen is in 2021 € 482.323 uitgegeven.

1 Hieronder vallen ook de uitvoeringskosten van het project
Energy challenges (ongeveer € 39.000), toegekend in 2019.

Tabel 7: Totaal aanvragen en toegekende bedragen Impulsloket

Toegekende aanvragen

Leergemeenschap Slimme oplossingen,
onderdeel van Flexibele energiesystemen
Ecologie bij coöperatieve zonneparken
Campagne lokale duurzame initiatieven

5.2 Zorgprogramma
In het Groninger Zorgakkoord werken 18
partijen samen om de toekomst van de zorg
in het aardbevingsgebied te verbeteren.
Dit betekent onder andere dat er wordt
geïnvesteerd in aardbevingsbestendige en
levensloopbestendige zorggebouwen. Er is
speciale aandacht voor duurzaamheid en
voldoende groen in de omgeving.
Voor dit totale zorgprogramma is een
investering van 331 miljoen euro nodig.
Nationaal Programma Groningen brengt
hiervan 40 miljoen euro in. Het Groninger
Zorgakkoord maakt onderscheid tussen de
versterkingsopgave en kansrijke nieuwbouw.
Onze bijdrage richt zich op dat laatste. Het
wordt gebruikt voor het mogelijk maken van
vernieuwingen binnen de zorggebouwen.

Lees meer over het zorgprogramma.

In 2021 zijn voor de negen projecten de visieen haalbaarheidsdocumenten vastgesteld. Na
een positief advies van de toetsgroep werd
een voorbereidingssubsidie aangevraagd bij
het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport. Voor één project is geen bedrag
uitgekeerd. Dit komt omdat de totale benodigde
financiering voor dit project kleiner is dan het
bedrag van de voorbereidingssubsidie van het
ministerie van Volksgezond, Welzijn en Sport.
In 2021 zijn in totaal negen aanvragen gedaan.
Deze zijn allemaal toegekend, waarvan aan
acht € 600.000 subsidie per project. Van de
bijdrage uit Nationaal Programma Groningen
is in totaal 4,8 miljoen euro uitgegeven. Omdat
alle projecten nog in de planfase zitten, zijn er
nog geen resultaten. De verwachting is dat de
daadwerkelijke bouw van de zorgcomplexen
eind 2022 of medio 2023 gaat starten.

32

5.3 Erfgoedprogramma
Groningen heeft een mooie en bijzondere
verzameling aan cultureel erfgoed. De
aardbevingen vormen een bedreiging voor
het behoud hiervan. Het erfgoedprogramma
startte om cultureel erfgoed te behouden
en te vernieuwen en om eigenaren van
erfgoedpanden perspectief te bieden. Het
programma begon in 2017 en liep tot 2021. En
er kwam een vervolg. In april 2020 keerde het
bestuur van Nationaal Programma Groningen
het geactualiseerde erfgoedprogramma voor
2020-2023 goed. Er werd 20 miljoen euro
toegekend.
De coronapandemie zorgde voor vertraging
in de uitvoering. Het was lastig om met
deelnemende partijen en stakeholders bij elkaar
te komen. Toch konden veel acties uitgevoerd
worden. In 2021 is er door de eigenaren van
erfgoedpanden opnieuw flink gebruik gemaakt
van de verschillende subsidieregelingen. Het
was ook het eerste jaar van de Subsidieregeling
Onderhoud karakteristieke panden gen
gemeentelijke monumenten (SOK).

Lees meer over het erfgoedprogramma.

Uitgaven 2021:
•
Een bijdrage van € 60.000 vanuit
Nationaal Programma Groningen aan het
Erfgoedloket.
•
Een bijdrage van 3 miljoen euro vanuit
Nationaal Programma Groningen
aan de Subsidieregeling Onderhoud
karakteristieke panden en gemeentelijke
monumenten.

33

5.4 Overige projecten
Het programma reserveerde 75 miljoen euro
voor overige projecten. Hieronder vallen ook
de versterkingsprojecten. Daarnaast is er 1,7
miljoen euro gereserveerd voor het lokaal
programma gemeente Westerkwartier.
5.4.1 Middag-Humsterland
Middag-Humsterland is het lokaal programma
van gemeente Westerkwartier. Een stukje van
de oorspronkelijk negen aardbevingsgemeenten
hoort nu bij gemeente Westerkwartier, namelijk
het gebied Middan (voorheen gemeente
Winsum). Om die reden is er een beperkt
‘lokaal’ programmaplan gemaakt voor MiddagHumsterland. Nationaal Programma Groningen
kende 1,7 miljoen euro toe aan gemeente
Westerkwartier voor een specifiek programma
gericht op het gebied Middag-Humsterland. Dit
programmaplan is in 2021 goedgekeurd.
Met het programmaplan zet de gemeente in
op een leefbaar, gezond en toekomstbestendig
Middag-Humsterland. Zo moet MiddagHumsterland koploper worden binnen
Westerkwartier op het gebied van
energietransitie en klimaatadaptatie, met
aandacht voor cultuurhistorie en ruimte voor
economische activiteit. Waarbij respect voor
en behoud van het landschap en de natuur
centraal staat.

Bijlagen

34

1.
Bestuur

Het bestuur van Nationaal
Programma Groningen bestaat
uit bestuurders van het Rijk,
provincie Groningen, gemeenten
in het aardbevingsgebied
en diverse organisaties die
specifieke thema's of sectoren
vertegenwoordigen.

Samenstelling
De samenstelling van het bestuur is
weergegeven in tabel 8. Programmadirecteur
Siem Jansen is adviseur van het bestuur. Het
bestuur heeft een aantal leden gemachtigd om
deel te nemen aan het dagelijks bestuur.

Tabel 8: Samenstelling bestuur Nationaal Programma Groningen op 31 december 2021
Leden bestuur

Rol

Leden dagelijks bestuur

René Paas

Onafhankelijk voorzitter / Rijksheer

X

Fleur Gräper (waarnemend
namens provincie)

Gedeputeerde provincie Groningen

X

Mirjam Wulfse

Gedeputeerde provincie Groningen

Adriaan Hoogendoorn

Burgemeester gemeente Midden-Groningen

X

Koen Schuiling

Burgemeester gemeente Groningen

X

Gerard Beukema

Burgemeester gemeente Eemsdelta

X

Kristel Rutgers

Burgemeester gemeente Het Hogeland

Cora-Yfke Sikkema

Burgemeester gemeente Oldambt

Kajsa Ollongren

Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

Stef Blok

Minister van Economische Zaken en Klimaat

Jouke de Vries

Vertegenwoordiger vanuit de kennisinstellingen

Marijke Folkers

Vertegenwoordiger vanuit de landbouw

Ton Runneboom

Vertegenwoordiger vanuit chemie

Tomara Kroll

Vertegenwoordiger vanuit de zorg

Linda Steg

Vertegenwoordiger namens het thema energie

Anneloes Oldenburger

Vertegenwoordiger vanuit het bedrijfsleven

Herman Rinket

Groninger Gasberaad

X

X

X

2.
Programmabureau
Het programmabureau zorgt voor
de uitvoering van het programma
als geheel. Daarbij hoort het
aanjagen van initiatieven,
advisering en ondersteuning van
betrokken partijen, bevorderen
van samenhang, organiseren
van de beoordeling van plannen
en monitoring en evaluatie. Ook
is het programmabureau hét
aanspreekpunt waar inwoners,
bedrijven, organisaties en andere
belanghebbenden terechtkunnen
met hun ideeën, vragen en
suggesties.
Nationaal Programma Groningen is geen
zelfstandige organisatie of rechtspersoon.
Het programmabureau is beheersmatig
ondergebracht bij de provincie Groningen
en bestaat uit 15 enthousiaste medewerkers

die zich inzetten voor een goede toekomst
voor elke Groninger. Ook zetten twee
projectversnellers zich één tot twee dagen
per week in voor het programmabureau. Zij
helpen ideeën van bedrijven en inwoners in de
provincie verder te ontwikkelen tot concrete
projecten. Het programmabureau is gevestigd
in Ten Boer.
Ondersteuning
Het programmabureau krijgt op verschillende
manieren ondersteuning. Een onafhankelijke
beoordelingscommissie beoordeelt of
programma’s en projecten bijdragen aan de
ambities en de voorwaarden van het nationaal
programma. Op basis daarvan adviseren ze het
bestuur.
Ook is er een omgevingskwaliteitsteam
(OKT). Dit team adviseert initiatiefnemers
in een vroeg stadium (bij het formuleren van
projecten) over de ruimtelijke inpassing van
programma's en projecten in de omgeving. Voor
indieners is het inwinnen van advies van het
omgevingskwaliteitsteam geen vereiste, maar
wel een aanbeveling.

2.1 Financiën programmabureau
Tabel 9: De kosten van het programmabureau in 2021. Voor 2021 waren de totale kosten begroot op 3,4 miljoen euro
Bedrag
(x duizend euro)

Programmabureau Personeel (inclusief sociale lasten, opleidingskosten, reiskosten, etc.)

€ 1.544

Programmabureau Overhead-toeslag provincie Groningen (juridisch, inkoop, ICT, huisvesting, etc.)

€ 479

Programmabureau Overige organisatiekosten programmabureau (bijeenkomsten, vacatiegelden, bestuur,
teamdagen, etc.)

€ 69

Programmabureau Communicatie

€ 51

Programmabureau Traineeprogramma

€ 118

Programmabureau Correctie provinciale overhead-toeslag voor de jaren 2019 en 2020

€ -463

Werkbudget

Incidentele adviesopdrachten en incidentele ondersteuning voor gemeenten/provincie en
andere initiatiefnemers bij het uitwerken van programma's en projecten

€ 210

Werkbudget

Onafhankelijke beoordelingscommissie en ruimtelijk kwaliteitsteam

€ 166

Werkbudget

Beoordeling en proceskosten Impulsloket en Loket Leefbaarheid

€ 218

Werkbudget

Monitoring en evaluatie (inclusief imago-onderzoek)

€ 220

Totaal:

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

€ 2.611

3.
Overzichten per programma
3.1 Gemeente Eemsdelta

Bijdrage aan
ambities
Bijdrage
aan per
de ambities
drage aan de ambities
per de
projectBijdrage
aan de
ambities
toegekende euro
per project
per toegekende euro

13%

12%

13%

19%

16%
21%
48%

59%

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

58,67 miljoen euro

0

Natuur en klimaat

8,34 miljoen euro

87

Het toegekende bedrag aan projecten in
relatie tot gereserveerde middelen

0

58,67

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 10: Door het bestuur goedgekeurde projecten van gemeente Eemsdelta in 2021
Projectnaam

Bedrag

Economie

Werken
en Leren

Leefbaarheid Natuur en
klimaat

Experiment Krewerd

€ 612.370,00

+

+

+++

+

Tijd voor Toekomst

€ 20.000,00

+

+++

++

+

Sociaal programma Eemsdelta

€ 3.993.000,00

+

+++

++

+

Recreatie en toerisme aanpak

€ 1.179.638,00

+

+++

+

+

Versterken centrumgebieden Eemsdelta

€ 437.200,00

++

+

++

+

Modern Noaberschap

€ 350.000,00

+

+

+++

+

Inzet van buitenfitnessvoorzieningen

€ 780.450,00

+

+

+++

Totaal

€ 7.372.658,00

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

3.2 Gemeente Groningen

Bijdrage aan
ambities
Bijdrage
aan per
de ambities
drage aan de ambities
per de
projectBijdrage
aan de
ambities
toegekende euro
per project
per toegekende euro

14% 6%

7%

20%

16%

25%

55%

Economie

57%

Werken en leren

Leefbaarheid

27,78 miljoen euro

0

Natuur en klimaat

3,71 miljoen euro

42

Het toegekende bedrag aan projecten in
relatie tot gereserveerde middelen

0

27,78

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 11: Door het bestuur goedgekeurde projecten van gemeente Groningen in 2021
Projectnaam

Bedrag

Economie

Werken
en Leren

Leefbaarheid Natuur en
klimaat

Budgetten voor dorpsagenda's

€ 2.500.000,00

+

+

+++

+

Tijd voor Toekomst

€ 1.675.000,00

+

+++

++

+

Totaal

€ 4.175.000,00

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

3.3 Gemeente Het Hogeland

Bijdrage aan
ambities
aan de
ambities
drage aan de ambities
per de
projectBijdrage
aan Bijdrage
de ambities
per
toegekende euro
per project
per toegekende euro
3%

9%

22%

58%

Economie

9%
Werken en leren

Leefbaarheid

24,90 miljoen euro

0

48%

40%

11%

Natuur en klimaat

6,63 miljoen euro

38

Het toegekende bedrag aan projecten in
relatie tot gereserveerde middelen

0

24,90

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 12: Door het bestuur goedgekeurde projecten van gemeente Het Hogeland in 2021
Projectnaam

Bedrag

Economie

Werken
en Leren
+

Enne Jans Heerd

€ 1.612.500,00

++

Centrumplan Leens

€ 1.583.992,34

++

Totaal

€ 3.196.492,34

Leefbaarheid Natuur en
klimaat
+

++

+++

+

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

3.4 Gemeente Midden-Groningen

drage aan de ambities
per de
projectBijdrage
aan de
ambities
toegekende euro
Bijdrage aan
ambities
Bijdrage
aan per
de ambities

per project

per toegekende euro

14% 6%

7%

20%

16%

25%

55%

Economie

57%

Werken en leren

Leefbaarheid

27,78 miljoen euro

0

Natuur en klimaat

3,71 miljoen euro

42

Het toegekende bedrag aan projecten in
relatie tot gereserveerde middelen

0

27,78

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 13: Door het bestuur goedgekeurde projecten van gemeente Midden-Groningen in 2021
Projectnaam

Bedrag

Economie

Werken
en Leren

Leefbaarheid Natuur en
klimaat

Bevordering van sociale veerkracht

€ 700.000,00

++

+++

Hulpteam Overschild

€ 360.000,00

+++

++

Ontwikkelbedrijf

€ 1.064.000,00

+

+++

+

Midden-Groningen op de kaart

€ 155.000,00

++

+

++

Ervaringsdeskundigen armoede en sociale uitsluiting

€ 764.990,00

+

++

+++

Jongeren met toekomst

€ 1.858.464,00

+

+++

++

Jongerenwerk+

€ 2.500.000,00

+++

++

JIM-aanpak

€ 263.028,00

+++

++

De Ijsberg

€ 2.221.740,82

+++

+++

+

Tijd voor Toekomst

€ 941.620,00

+

+++

++

+

Herstructurering Hoogezand-Noord

€ 2.510.750,00

+

+

++

++

+

++

+++

+

++

+++

Jongeren pitchen voor hun cultuurprojecten

€ 250.000,00

Moeders van Midden-Groningen

€ 680.000,00

Toekomstbestendig Cultureel erfgoed

€ 500.000,00

Verbeteren veiligheid Midden-Groningen

€ 813.623,00

Dorps- en wijkplannen in Midden-Groningen
Opstellen Lokaal Programma Midden-Groningen
Aanpak verpauperde panden
Totaal

€ 7.500.000,00

+
+

+

++

++

+++

+

+

+++

+

+++

+

€ 300.000,00
€ 2.000.000,00

+

€ 25.383.215,82

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

3.5 Gemeente Oldambt

drage aan de ambities
per de
projectBijdrage
aan de
ambities
toegekende euro
Bijdrage aan
ambities
Bijdrage
aan per
de ambities

per project

14%

per toegekende euro

14%

20%

19%

23%

Economie

25%

42%

44%

Werken en leren

Leefbaarheid

5,83 miljoen euro

0

Natuur en klimaat

1,43 miljoen euro

38

Het toegekende bedrag aan projecten in
relatie tot gereserveerde middelen

0

5,83

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 14: Door het bestuur goedgekeurde projecten van gemeente Oldambt in 2021
Projectnaam

Bedrag

Economie

Werken
en Leren

Leefbaarheid Natuur en
klimaat

Tijd voor toekomst

€ 964.350,00

+

+++

++

+

De Graanrepubliek

€ 842.000,00

++

+

+

+

Stimuleringsregeling toekomstbestendig centrum
Winschoten
Fonds toekomstbestendig wonen

€ 500.000,00

+++

++

+

€ 750.000,00

+

+

++

++

Bibliotheek op school en Voorleesexpress

€ 560.720,00

+

+++

+

Lokaal stimuleringsfonds

€ 1.000.000,00

+

+

+++

+

€ 300.000,00

++

+

++

+

Regiomarketing Oost-Groningen
Totaal

€ 4.917.070,00

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

3.6 Provincie Groningen

e aan de ambities
drage
per de
projectBijdrage
aan de
ambities
toegekende euro
Bijdrage aan
ambities
Bijdrage
aan per
de ambities

per project

per toegekende euro

25%

26%

28%

42%
14%

24%

22%

Economie

Werken en leren

19%

Leefbaarheid

135,40 miljoen euro

0

Natuur en klimaat

45,01 miljoen euro

194

Het toegekende bedrag aan projecten in
relatie tot gereserveerde middelen

0

135,40

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 13: Door het bestuur goedgekeurde projecten van provincie Groningen in 2021
Projectnaam

Economie

Werken
en Leren

€ 2.123.000,00

+

+++

Kansen voor vakmanschap

€ 500.000,00

+

+++

Verbindingsfonds

€ 1.030.000,00

+

+++

+

Digitale academie

€ 880.775,00

+

+++

+

Kansrijk opleiden

€ 4.614.654,00

+

+++

+

Talent in de regio

€ 2.195.519,00

++

+++

+

Kansrijke Groningers

Tijd voor toekomst

Bedrag

Leefbaarheid Natuur en
klimaat
+

+

€ 832.825,00

+

+++

++

+

Ondernemersportaal GroBusiness

€ 2.000.000,00

+++

+

+

+

Duurzame industriewatervoorziening Delfzijl

€ 6.527.500,00

+++

+

+

+

Fieldlabs autonoom vervoer

€ 6.130.000,00

++

++

+

+

OV-bus en taxibus op waterstof

€ 234.244,00

++

+

+

++

Retrofit Qliner en Intercitybus naar waterstof-elektrisch

€ 1.621.845,00

++

+

+

++

Innovatiehub Oost-Groningen (IHOG)

€ 1.020.584,00

++

++

+

+

VentureLab North

€ 1.494.600,00

++

++

+

+

Waterstof Werkt

€ 3.000.000,00

++

++

+

+

REGAIN

€ 1.739.763,00

++

+

+

+

Regiomarketing Oost-Groningen

€ 600.000,00

++

+

++

+

++

++

+

+

Proceskosten provincie Groningen

€ 380.000,00

Hive mobility centre (fase 2)

€ 1.815.000,00

Totaal

€ 38.740.309,00

+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

3.7 Toukomst

drage aan de ambities
per de
projectBijdrage
aan de
ambities
toegekende euro
Bijdrage
aan per
de ambities
Bijdrage aan
ambities

per toegekende euro

per project

14%

14%

20%

19%

23%

Economie

Werken en leren

Leefbaarheid

5,83 miljoen euro

0

25%

42%

44%

Natuur en klimaat

1,43 miljoen euro

38

0

Het toegekende bedrag aan projecten in
relatie tot gereserveerde middelen

5,83

Uitgegeven middelen in miljoenen euro's

Tabel 14: Door het bestuur goedgekeurde projecten van Toukomst in 2021
Projectnaam

Bedrag

Economie Werken Leefbaarheid Natuur en
en Leren
klimaat

Filosofie op het Vmbo
Nu leren wat later is
Makeport Mercurius
Energiehub050 met Experience Zone
Kansrijke Generatie
Kansen voor kinderen in Groningen
Revalidatie-expertise centrum (voldoet onder voorwaarden)
Gronings Vuur
Touripedia
Roemte
Sterke musea
Groningen Werkt Circulair
Zummerbühne
Markante Kultuurhoezen
Stee(vast) in de regio
Arts in Health
De Barst
Aardbeving beleving
Route 2040
Groninger films
Elk dorp een eigen voedseltuin
Kiekn & Doun
Zo willen wij wonen
Groningen Groen en Duurzaam: Agrifuture
Landschapswerkplaats
Mooi Heem
Op weg naar een kruidenrijke Toukomst voor weidevogels
Waddenburger
Totaal

€ 55.000,00
€ 200.000,00
€ 300.000,00
€ 50.000,00
€ 210.000,00
€ 5.000.000,00
€ 100.000,00
€ 2.000.000,00
€ 140.000,00
€ 9.152.500,00
€ 2.000.000,00
€ 50.000,00
€ 3.000.000,00
€ 150.000,00
€ 35.998,00
€ 1.000.000,00
€ 125.000,00
€ 125.000,00
€ 200.000,00
€ 500.000,00
€ 400.000,00
€ 50.000,00
€ 300.000,00
€ 250.000,00
€ 1.100.000,00
€ 50.000,00
€ 50.000,00
€ 250.000,00
€ 26.843.498,00

+
++
++
++
+
+
++
+
++
+
++
++
+
+
+
+
+
+
++
+
+
+
+
++
+
+
+
+++

+++
+++
+++
+++
+++
++
++
++
++
++
++
++
++
++
++
++
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+

+
+
+
+
++
++
+
++
+
++
+
++
++
++
++
+++
++
++
++
+++
++
+++
+++
+
+
++
++

Totaa
+ = 1 - 30 punten: een bijdrage / ++ = 30-50 punten: een aanzienlijke bijdrage / +++ = 50+ punten: hoofdbijdrage

+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
++
+
++
++
+++
+++
++

Colofon
Fotografie
Marieke Kijk in de Vegte
Ronnie Zeemering
Kees van de Veen
Knelis Hires
Archief provincie Groningen
Teksten
Interview voorwoord
Berend Henk Huizing
Overige teksten
Medewerkers programmabureau
Selma Steenwelle
Ontwerp
Dizain
Opmaak
Sandra Dijkstra
Dit jaarverslag is opgesteld door:
het programmabureau en op 23 juni
2022 vastgesteld door het algemeen bestuur
van Nationaal Programma Groningen met
daarin vertegenwoordigers van het Rijk,
provincie, gemeenten in het aardbevingsgebied
en maatschappelijke organisaties.

Nationaal Programma Groningen werkt aan een goede
toekomst voor elke Groninger. We brengen mensen en
ideeën samen en bundelen de krachten van inwoners,
organisaties, bedrijven en overheden. Samen voeren
we plannen uit die Groningen écht vooruithelpen.
Belangrijke onderwerpen zijn het versterken van de
leefomgeving, de economie, opleidingen,
banen en de natuur en het
klimaat.

Jaarverslag 2021 NCG

Juni 2022

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

Voorwoord
Voor u ligt het jaarverslag van Nationaal Coördinator Groningen (NCG) over 2021. Opnieuw
een jaar met veel uitdagingen. Zo zijn er nog veel ontwikkelingen geweest binnen de versterkingsopgave en hebben we intern een transitie ingezet. In het afgelopen jaar hadden we te
maken met de implementatie van de Bestuurlijke Afspraken van Rijk en regio uit november
2020 en tevens met externe invloeden, zoals schaarste aan bouwmaterialen en een tekort aan
professionals bij de ingenieursbureaus. Ook speelde Corona een grote rol: door de richtlijnen
waarmee we moesten werken en doordat we te maken hadden met meer ziekteverzuim dan
gewoonlijk.
Door de medewerking van de bewoners in het aardbevingsgebied en de inzet van onze
medewerkers hebben we het jaar toch positief kunnen afsluiten met het behalen van de doelstellingen voor 2021. Zo kregen de eigenaren van 1.800 panden de zekerheid dat hun pand
voldoet aan de veiligheidsnorm. Doordat er eind 2021 ruim 1.300 panden in de uitvoeringsfase
zaten werden de toenemende bouwactiviteiten ook steeds meer zichtbaar in het gebied. De
resultaten die we behaalden in 2021 geven vertrouwen voor de toekomst.
Sinds mijn aantreden eind 2018 is er veel veranderd. Er zijn veel stappen gezet in de organisatie
om het versterkingsproces te optimaliseren. Vanaf 2019 was het van belang om het primaire
proces op orde te krijgen. Vanwege de verschillende stakeholders was dit een ingewikkelde
opgave. Vanuit de Tweede Kamer krijgen we opdrachten voor wijzigingen, maar ook het
ministerie, de gemeenten en onze eigen organisatie brengen punten voor optimalisatie in
waardoor we steeds in beweging zijn. Begin 2020 is de kanteling van een beleidsorganisatie
naar een publieke uitvoeringsorganisatie doorgevoerd. In het afgelopen jaar hebben we een
grote transitie van een procesgestuurde naar een gebiedsgestuurde organisatie voorbereid.
Het effect zien we in 2022: een volwassen organisatie waarbinnen de lijnen en verantwoordelijkheden helder zijn uitgezet.
In het kader van ‘bewoners centraal’ is er in het afgelopen jaar een kwalitatief onderzoek
gedaan naar de bewonersbeleving. De uitkomsten daarvan nemen we ter harte, we zetten
onze schouders onder het uitvoeren van de aanbevelingen. Het is van groot belang om de
bewoners van het aardbevingsgebied te horen en te luisteren naar hun bevindingen en
voorstellen voor verbeteringen. Want in de uitvoering van de versterkingsopgave staat de
bewoner voorop. In het afgelopen jaar zijn we samen met de gemeenten gestart met het opstellen van het Meerjaren Versterkingsplan (MJVP). Daarmee krijgen we uiteindelijk voor elk
adres inzichtelijk wanneer de opname, beoordeling en eventuele versterking van een woning
gepland is. Met deze informatie kunnen we helderheid geven aan de bewoners over de status
van de versterking van hun woning. In 2022 zetten we deze ontwikkeling van het MJVP voort.
Ook heeft NCG zich ingezet om de samenwerking met IMG voort te zetten en te intensiveren.
Door elkaar goed te informeren, zaken op één adres samen op te pakken en in schrijnende
situaties samen naar oplossingen te zoeken, werken we steeds meer toe naar één loket, één
adres, één plan. En daarmee naar meer overzicht en snelheid voor bewoners.

2

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

Binnenkort geef ik het stokje over aan een nieuwe algemeen directeur van NCG. Dit jaarverslag zal daarom de laatste onder mijn verantwoording zijn. Ik ben blij met de stappen die NCG
in 2021 en de jaren daarvoor gezet heeft en ik ben trots op de organisatie die er nu staat en die
de versterkingsopgave verder zal brengen. Er is veel werk verzet en we zijn nog in volle gang
bezig met de versterkingsoperatie.
Ik wens u en de organisatie toe dat we vanuit een stabiele situatie nu verder kunnen versterken, versnellen en toe kunnen werken naar een veilig Groningen. Met toewijding heb ik daarin
de afgelopen jaren mijn bijdrage geleverd. Ik wens u als lezer, vanuit uw betrokkenheid bij de
versterkingsopgave, het allerbeste toe!
Peter Spijkerman,
algemeen directeur Nationaal Coördinator Groningen

3

Inhoudsopgave
1. 		

Inleiding

5

2.		
Voortgang versterkingsoperatie in 2021
2.1 Missie, visie, kernwaarden NCG
2.2 Productiedoelstellingen en -resultaten
2.3 Sectorale programma’s
2.3.1 Scholen
2.3.2 Programma Zorg
2.3.3 Erfgoed
2.3.4 MKB
2.3.5 Agro
2.3.6 Industrie
2.4 Overige regelingen en subsidies
2.4.1 Huurdersregeling
2.4.2 Subsidiebesluiten
2.4.3 Nieuwbouwregeling
2.5 Belangrijke ontwikkelingen rond productie
2.5.1 Bouwimpuls
2.5.2 Loket Opname Op Verzoek (LOOV)
2.5.3 Pilot Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen

7
7
8
9
9
11
11
12
12
13
14
14
15
15
15
16
16
17

3.		
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5
3.6

19
19
19
20
21
21
22

Bewoners en omgeving
Verbeteren bewonersbeleving
Bewoners Contact Centrum
Samenwerking NCG-IMG
Bewonersbegeleiders
Wob- en informatieverzoeken
Juridische conflicten, bezwaar en beroep en mediationtrajecten

4.		
Bestuurlijke Afspraken
4.1 Implementatie bestuurlijke afspraken 2020
4.1.1 Meerjarenversterkingsprogramma (MJVP)
4.1.2 Typologie
4.1.3 Herbeoordeling volgens nieuwste norm
4.1.4 Van procesgerichte naar gebiedsgerichte organisatie
4.1.5 Onafhankelijke adviseurs

24
24
25
25
26
27
27

5.		 Organisatie
5.1 Financiën: meerjarenbegroting en begroting 2021
5.1.1 Betaalgedrag
5.1.2 Opvolging op onvolkomenheden AR en aandachtspunten ADR
5.2 IT en data
5.2.1 Informatievoorziening
5.3 Bezetting, formatie en inhuur
5.3.1 Werving en selectie
5.4 Inkoopbeheer
5.4.1 Maatschappelijk verantwoord inkopen en duurzaamheid

29
29
29
31
31
31
32
32
33
33

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

1. Inleiding
In dit jaarverslag NCG 2021 lichten we voortgang en resultaten van de versterking in 2021 toe
en beschrijven we belangrijke ontwikkelingen en veranderingen die impact hebben op het
opereren van NCG en op de ervaring van de bewoner. In 2021 is op basis van de Bestuurlijke
afspraken de voorbereiding getroffen voor een organisatorische kanteling van procesgericht
naar gebiedsgericht werken. Daarnaast zijn de eerste typologieën ontwikkeld en gevalideerd
en is gestart met het mogelijk maken aanvragen tot herbeoordeling van panden die op eerdere normen zijn beoordeeld. Gekoppeld aan deze optie zijn in 2021 diverse subsidieregelingen
opgesteld voor bewoners. Het gaat onder meer om subsidie voor verduurzaming van de
woning en voor compensatie voor extra doorlooptijd van het versterkingsproces wanneer
men kiest voor herbeoordeling.
Maatschappelijke organisaties maar ook de Onafhankelijk Raadsman (OR) en de Nationale
Ombudsman (NO) zijn belangenbehartiger van bewoners en belangrijke sparringpartners
voor NCG. Ze zijn ook de ‘luis in de pels’. Zowel de OR als de NO gaven ons in hun jaarrapportage over 2021 waardevolle adviezen. Onder andere over het centraal stellen van de bewoner
en over heldere en tijdige informatie vanuit NCG. Het KAW rondde in 2021 een bewonersbelevingsonderzoek af. Ook daaruit kwamen waardevolle adviezen naar voren. Samen met gemeenten en het Rijk hebben we in 2021 steeds de balans gezocht tussen snelheid, uniformiteit
en maatwerk. Altijd in het belang van bewoners, altijd recht doend aan de situatie. Hierover
meer in dit jaarverslag.
Leeswijzer
De opbouw van dit jaarverslag is als volgt: in hoofdstuk 2 geven we inzicht in de voortgang van
de versterking die in 2021 is gerealiseerd en lichten we de stand van zaken toe bij een aantal
bijzondere pilots, programma’s en thema’s. In hoofdstuk 3 zoomen we in op de bewonersbeleving en hoe daar in 2021 stappen in gezet zijn. Hoofdstuk 4 richt zich op de bestuurlijke
afspraken en grote onderwerpen die in 2021 hun uitwerking kregen. In het laatste hoofdstuk
komen diverse organisatorische thema’s aan de orde, waaronder IT en het financiële resultaat
over 2021.

5

2.

Voortgang versterkingsoperatie in 2021

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

2. Voortgang versterkingsoperatie in 2021
In 2019 is een voorzichtig stijgende trend ingezet in de productieaantallen. Het
versterkingsproces is opgebouwd uit een aantal fasen. NCG formuleert daarop
jaarlijks haar doelstellingen, monitort de voortgang en rapporteert daarover.
De trend van 2019 heeft zich voortgezet in 2020. Daarmee blijft NCG binnen het
perspectief van afronding van de versterkingsoperatie in 2028.

2.1

Missie, visie en kernwaarden
NCG is primair gericht op het opleveren van veilige woningen in het aardbevingsgebied. In
2021 maakte NCG een transitie door naar een meer gebiedsgerichte organisatie. Daarom is
in 2021 ook gestart met het evalueren en herformuleren van de missie, visie en kernwaarden
van NCG.
Onze missie | Waar richten we ons op?
NCG geeft Groningers binnen een helder tijdsbestek duidelijkheid of hun pand in het aardbevingsgebied voldoet aan de geldende veiligheidsnorm. Indien nodig versterken wij deze
panden binnen afgesproken kaders en termijnen zodat Groningers veilig kunnen wonen,
werken en naar school gaan in het aardbevingsgebied.
Onze visie | Hoe willen we de missie bereiken?
NCG wil een betrouwbare en slagvaardige uitvoeringsorganisatie zijn. Samen met overheden,
maatschappelijke organisaties en bedrijven werken we aan de veiligheid van Groningers in
het aardbevingsgebied.
Kernwaarden
Medewerkers van NCG werken vanuit vier kernwaarden. Deze kernwaarden dragen bij aan
het behalen van onze missie en het werken volgens onze visie.
•

Betrouwbaar
NCG is duidelijk, voorspelbaar, feitelijk en transparant. Wij weten waar de organisatie voor
staat en dragen dit uit, wij doen wat is afgesproken en wij zijn in staat om verantwoording
af te leggen. Iedereen weet wat men kan verwachten van NCG en haar medewerkers.

•

Resultaatgericht
NCG behaalt concrete resultaten om Groningers duidelijkheid te bieden en panden
conform afspraak te versterken. Wij zijn proactief, oplossingsgericht en voelen ons verantwoordelijk voor het eindresultaat. Wij leveren volgens afspraak en verbeteren ons
continu.

•

Samenwerking
NCG bereikt haar doel door gericht samen te werken en verschillende belangen te overbruggen. Wij luisteren, stemmen af, spreken af en spreken elkaar aan.

7

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

•

2.2

8

Persoonlijk
NCG staat in contact met bewoners. Het versterken van een woning kan voor bewoners
een ingrijpend proces zijn. Wij bieden hierin op een proactieve, laagdrempelige en zakelijke manier ondersteuning.

Productiedoelstellingen en -resultaten
De versterkingsoperatie wordt in samenspraak met de gemeenten uitgevoerd. Zij zijn op basis van de lokale plannen van aanpak opdrachtgever van NCG. In 2021 heeft NCG per fase van
de versterkingsoperatie doelen geformuleerd. Deze zijn hieronder weergegeven met ernaast
de resultaten.
Doelstellingen en resultaten 2021
Fase

Doelstelling

Resultaten

Opname uitgevoerd

4.000

4.068

Beoordeling vastgesteld

4.000

4.110

Adres op norm (veilig)

1.500

1.804

Dat betekent dat voor ruim 4.100 Groningers in 2021 duidelijkheid kwam over de veiligheid
van hun pand en de eventuele versterkingsmaatregelen die nodig zijn om het pand veilig te
maken. Daarnaast hebben ruim 1.800 bewoners in 2021 te horen gekregen dat hun pand veilig
is, hetzij door bouwkundige versterking, hetzij door een beoordeling waaruit blijkt dat het
pand aan de veiligheidsnorm voldoet en dus geen versterkingsmaatregelen nodig heeft. De
doelen voor 2021 zijn daarmee behaald en daarmee is ook voldaan aan de lokale plannen van
aanpak van de gemeenten.
Voor de gehele werkvoorraad waren op 31 december 2021 de volgende resultaten bereikt:
Resultaat gehele versterkingsoperatie (werkvoorraad 27.030 adressen)
Fase

Resultaten

Opname uitgevoerd

21.697

Beoordeling vastgesteld

15.350

Bouw afgerond

2.298

Adres op norm (veilig)

3.568

De Bestuurlijke Afspraken van november 2020 hebben de beoogde productieaantallen sterk
beïnvloed, onder meer door de mogelijkheid voor bewoners tot keuze voor herbeoordeling.
Naar aanleiding van de bestuurlijke afspraken kwamen 7.182 panden in aanmerking voor
een herbeoordeling. Met al deze eigenaren voert NCG hierover een gesprek. Daarna hebben
eigenaren nog een half jaar de tijd om te beslissen of zij gebruik willen maken van deze optie.
Een aanzienlijk aantal adressen met een Versterkingsadvies (fase Beoordeling vastgesteld)
kon daardoor in 2021 niet richting de fase ‘planvorming voor versterking’ en ‘daadwerkelijke
versterking’. Hierdoor zijn er minder resultaten behaald op de fase ‘bouw gestart’. Hierover
meer in hoofdstuk 4

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

In het bestaande proces van opname, beoordeling en versterking is in 2021 een aantal maatregelen doorgevoerd om tot versnelling te komen. Zo is er meer structuur gebracht in het
reviewproces van de Versterkingsadviezen (VA’s) van ingenieursbureaus. Er is een overzicht
opgesteld waarin de maatregelen per woning inzichtelijk gemaakt worden in relatie tot het
tijdvak (2018T2 – 2020T5) met vermelding van de berekeningstypen (MRS/NLPO/NLTH) en
het woningtype (vrijstaand, 2-kap, rijtjeswoning, appartementenblok, agropand). Daardoor
wordt benchmarken van de aangeboden reviews mogelijk. Dit heeft bijgedragen aan een
verbeterslag in het reviewen van de VA’s van de ingenieursbureaus.
Adressen met beperkte versterkingsmaatregelen kregen vanaf 2021 intern bij de normering
van het advies van de versterkingsmaatregelen een zogenaamde ‘groene stip’: het gaat dan
om relatief eenvoudige of snel uit te voeren versterkingsmaatregelen. Hierdoor konden we
deze adressen in de vervolgstappen van het versterkingsproces eenvoudiger scheiden in de
diverse werkstromen. En daardoor ook eerder aan de slag. Deze adressen kunnen versneld in
de markt gezet worden zonder dat dit ten koste gaat van de capaciteit voor de panden met
een hoger risico. De adressen met een groene stip doen namelijk geen beroep op tijdelijke
huisvesting of ontwerpcapaciteit en kunnen toe met kleinere aannemers. Zo verloopt voor
deze adressen het proces sneller, in lijn met de lokale plannen van de gemeenten als opdrachtgever van NCG.

2.3

Sectorale programma’s
De opgave van NCG omvat naast de ‘gewone’ gebouwen’ ook bijzondere gebouwen, zoals
zorggebouwen, MKB, industrie, boerderijen, scholen, dorpshuizen en monumenten. De
versterking van deze gebouwen is meestal complexer vanwege de aard van het gebouw
en de betrokkenheid van meerdere, vaak professionele partijen. Daarnaast geldt voor deze
gebouwen vaak complexe wet- en regelgeving en zijn er maatschappelijke ontwikkelingen
die van belang zijn voor de versterking. Dit vraagt om maatwerk. Daarom is besloten de
versterking van deze gebouwen programmatisch aan te pakken en wordt op onderdelen
afgeweken van het reguliere versterkingsproces. De basis van deze aanpak staat beschreven
in het Programmaplan van het desbetreffende programma.

2.3.1

Scholen
Het scholenprogramma is volop in uitvoering. In alle betrokken gemeenten zijn en worden
aardbevings- en toekomstbestendige schoolgebouwen gerealiseerd. Het totale scholenprogramma omvatte bij aanvang in 2015 101 schoolgebouwen. De verwachting is dat het
programma in 2023 is afgerond. Het aantal schoolgebouwen is dan 63. Daarvan zijn dan 20
gebouwen versterkt en 43 gebouwen nieuw gebouwd. In een groot aantal gevallen zijn scholen samengegaan of heeft huisvesting onder één dak plaatsgevonden. Van de 63 gebouwen
zijn er 28 gerealiseerd vóór 2021 en 18 gerealiseerd in 2021.
Voorbeelden zijn de nieuwe gebouwen van het kindcentrum Zuiderkroon in MiddenGroningen, Het Prisma en Kindcentrum Kantens in gemeente Het Hogeland en Het Baken
in gemeente Eemsdelta. In juni 2021 ontving voormalig onderwijsminister Slob het boek
‘Pronkjewail een nieuw scholenlandschap in het aardbevingsgebied in Noordoost-Groningen’.
Daarin is het scholenprogramma in beeld gebracht.

9

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

Basisschool de Til
Op 13 april 2022 kwamen ruim dertig kinderen een kijkje nemen in basisschool
de Til in Thesinge. De school wordt versterkt, verduurzaamd en verbouwd. NCG
organiseerde een zogenaamde ‘hard-hat-tour’ voor leerlingen, ouders en andere
belangstellenden. Bijna alle leerlingen van de school namen een kijkje in hun school.
Bij binnenkomst kreeg iedereen een helm (hard-hat) van de aannemer; het gaat
immers om een bouwplaats. Binnen kon men met eigen ogen zien wat er gebeurt en
vragen stellen.
In 2021 werd duidelijk dat de school versterkt moest worden. De verwachting is dat
de kinderen vanaf het schooljaar 2022/2023 in de veilige en gerenoveerde school
kunnen.
Na afloop van de bezichtiging mochten de kinderen hun helm en het ook uitgereikte
veiligheidshesje houden. De reacties waren positief. “Het was leuk om weer even in
de eigen school rond te lopen en te zien waar ze allemaal mee bezig zijn.” Maar het meest
enthousiast waren de kinderen toch wel over de ijscoman die op het schoolplein
gratis ijsjes uitdeelde.

10

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

2.3.2

11

Programma Zorg
Onder het zorgprogramma vallen in totaal 66 projecten en 1784 adressen. Daarvan vallen
46 projecten en 1299 adressen onder de versterkingsopgave. Mede dankzij de inzet van het
Groninger Model voor de aanbestedingsprocedure, is de toebedeling van deze adressen aan
de ingenieursbureaus voor de re-runs vlot verlopen. De mini-competities zijn namelijk omzeild en daarmee is de gehele versterkingsopgave van het zorgprogramma toebedeeld. Eind
2021 bevond het grootste gedeelte van de projecten zich in de planfase. De overige projecten
zaten eind 2021 in de fase van uitvoering of waren afgerond.
Fase projecten

Resultaten 2021

Planfase

87%

In uitvoering

11%

Afgerond

1%

Het zorgprogramma telt daarnaast nog 20 projecten en 485 adressen. Zij vallen onder de
kansrijke nieuwbouwprojecten. Bij deze projecten zijn de zorgpartijen primair verantwoordelijk voor de sloop-nieuwbouw. In 2021 zijn alle visie- en haalbaarheidsdocumenten voorzien
van een positief advies. Mede door de aanstelling van innovatiemanagers en kwartiermakers,
die aangehaakt zijn bij alle 20 projecten, wordt de kloof tussen enerzijds ingrijpende bouwkundige plannen en anderzijds achterblijvende innovaties in de zorgorganisatie gedicht.

2.3.3

Erfgoed
De werkvoorraad voor Erfgoed is in 2021 toegenomen ten opzichte van het voorgaande jaar.
Dit komt doordat er adressen aan de scope zijn toegevoegd via onder andere Loket Opname
op Verzoek en doordat in de bestaande scope van de NCG-gemeenten bepaalde adressen
een erfgoedstatus hebben gekregen. Het merendeel van de adressen bevond zich in de
planvormingsfase. Daarin wordt een zogenaamd ‘erfgoedgedragen’ versterkingsadvies en
-ontwerp opgesteld. Vooral bij monumenten is dit een fase die significant langer duurt dan bij
een regulier te versterken pand als gevolg van de monumentale waarden waarmee rekening
moet worden gehouden en de vergunningprocedure die daarbij hoort.
In 2021 lag in het programma Erfgoed de nadruk op het ontwerpen van het Werkproces
Versterken Erfgoedpanden voor gemeentelijke monumenten en rijksmonumenten. In samenwerking met gemeenten, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de brede erfgoedketen (zoals constructeurs, restauratiearchitecten en Bouw- en cultuurhistorisch adviseurs)
is een werkwijze ontwikkeld voor het versterken van erfgoedpanden. Hierin is naast de
veiligheid van het pand ook de monumentale waarde geborgd. Voor de eigenaar betekent dit
duidelijkheid, grip op de versterking van zijn of haar monument en een soepel verloop van de
vergunningaanvraag. NCG heeft in 2021 interne werkafspraken gemaakt met verschillende
afdelingen om dit werkproces in praktijk te kunnen brengen.

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

2.3.4

12

MKB
Het jaar 2021 stond voor het MKB-programma met name in het teken van twee zaken: de
Tijdelijke Beleidsregel schade door versterken (SDV) en het herijken van de MKB-scope.
Tijdelijke beleidsregel Schade Door Versterken
Versterkingswerkzaamheden kunnen leiden tot schade. Bijvoorbeeld doordat een winkel
tijdelijk moet sluiten of tijdelijk elders gehuisvest moet worden of bewoners elders tijdelijk
onderdak moeten vinden. Gedupeerden hebben dan recht op compensatie van verhuiskosten en/of tijdelijke huisvestingskosten. Dit zijn namelijk kosten die een direct gevolg zijn van
de noodzaak tot versterking.
NCG heeft de werkwijze bij het vergoeden van schade vastgelegd in de ‘Tijdelijke beleidsregel
inzake vergoeding van schade ten gevolge van de versterking’. Hierin staat hoe de hoogte
van de vergoeding bepaald wordt en hoe dit wordt uitbetaald. NCG past de beleidsregel toe
in alle gevallen van schade als direct gevolg van de versterking. In de Tijdelijke wet Groningen
is de vergoeding van schade geregeld. Als die wet in werking treedt en komt de tijdelijke
beleidsregel SDV te vervallen.
In 2021 zijn 82 aanmeldingen voor het uitkeren van schade door versterken binnengekomen
bij NCG. Van die aanmeldingen waren 58 meldingen compleet en daarvan zijn 18 dossiers in
2021 afgerond.
Herijking MKB-scope
In eerste instantie werd er uitgegaan van de Rijksbrede definitie voor het MKB. De herijking
van de MKB-scope was met name bedoeld om de definitie specifiek te maken zodat deze beter zou passen voor de versterking. De MKB-definitie die NCG nu gebruikt, luidt als volgt: Een
adres waarin een organisatie actief is die in de productie zit en/of goederen dan wel diensten
levert, waar ten tijde van de versterking van het adres, de bedrijfsvoering niet op normale
wijze gecontinueerd kan worden en waar daarnaast geen mogelijkheden zijn om de bedrijfsvoering te continueren in de standaardvoorzieningen van NCG voor tijdelijke huisvesting.
In de nieuwe MKB-scope wordt alleen een adres opgenomen, als de MKB’er niet regulier
versterkt kan worden.
In het jaar 2021 betrof de MKB-scope (volgens de Rijksbrede definitie) 3.602 adressen. In
onderstaand tabel is weergegeven hoeveel adressen welke mijlpalen hebben behaald ten
opzichte van de planning.

2.3.5

Fase

Doelstelling

Realisatie

Opname en normering

659

582

Planvorming

105

465

Bouw en afronding

150

44

Agro
Het sectorale programma Agro van NCG heeft als doel de versterking voor actieve agrarische
bedrijven te realiseren. Het versterken van een gebouw met een agrarische functie is vaak
complex. Het programma bundelt kennis en kunde en is bedoeld om het versterkingsproces
te optimaliseren en waar nodig specifieke bouwstenen te ontwikkelen.

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

13

Het aantal actieve bedrijven in de scope van de versterking is redelijk stabiel. In 2021 zijn er
enkele wijzigingen geweest. Sommige ondernemingen zijn bijvoorbeeld gestart of gestopt.
Of de versterking wordt binnen een ander programma of project gerealiseerd, bijvoorbeeld
Bouwimpuls of de Pilot Steendam-Tjuchem.
In februari 2021 is het Provinciaal Agro Programma officieel gestart. Het programma richt
zich op een integrale toekomstbestendige aanpak van bedrijven in het aardbevingsgebied
die te maken hebben met schade of de versterkingsopgave. Aan het einde van 2021 had het
programma ongeveer 30 dossiers in behandeling waar ook sprake is van versterking. NCG
neemt als adviseur deel aan de stuurgroep Agroprogramma. In de uitvoering werken we
nauw samen met het programmabureau en de consulenten.
In 2021 is er gestart met het een onderzoek naar uniformiteit bij beoordeling van Groninger
schuren. Doel is na te gaan welke verschillen in werkwijzen en uitkomsten van beoordelingen er zijn en hoe die verschillen kunnen worden weggenomen. Het onderzoek zelf heeft
al gezorgd voor het wegnemen van onduidelijkheden in opdrachtverlening. In 2022 zal dit
onderzoek worden afgerond.

2.3.6

Industrie
Bedrijven die werken met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen onderzoeken hun installaties op aardbevingsbestendigheid. Om te bepalen welke bedrijven dat in ieder geval moeten
doen, heeft de Stuurgroep Industrie een prioriteringslijst opgesteld. Eind 2021 is deze lijst
geactualiseerd op basis van de nieuwste seismische kaarten. Acht bedrijven zijn van de lijst
afgevoerd, omdat zij buiten het gebied met seismische dreiging zijn gaan vallen. Er staan nu
nog 32 bedrijven op de lijst.
Voortgang
In onderstaande tabel is de voortgang weergegeven. Het beeld is vergelijkbaar met andere
jaren. Er wordt gestaag voortgang geboekt. De onderzoeken binnen de industrie bestaan uit
een aantal fases. Fase 1, een kwalitatieve risicoanalyse, is door alle bedrijven afgerond. Na
de kwalitatieve risicoanalyse volgt fase 2, waarin voor geselecteerde installaties en objecten
grondiger wordt onderzocht in hoeverre deze bestand zijn tegen aardbevingen. Dit traject is
door 75% van de bedrijven op de prioriteringslijst afgerond. Na fase 2 volgt nog de fase van
het beoordelen van de uitkomsten en het eventueel nemen van maatregelen. Dit traject is
door ongeveer 72% van de bedrijven afgerond.
Percentage bedrijven dat een bepaalde fase heeft afgerond (nog op basis van 40 bedrijven)
Jaar

Fase 1

Fase 2a BoD* Fase 2b CR*

Hele traject van prioritaire
onderzoeken

2019

100%

68%

55%

27%

2020

100%

77%

68%

50%

2021

100%

85%

75%

72%

* Basis of Design = uitgangspunten voor het onderzoek
** Calculation Report = rekenresultaat

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

Methodes
In 2021 is de Selectiemethodiek stap II ontwikkeld. Deze borduurt voort op de
Selectiemethodiek stap I die in 2020 is uitgewerkt en helpt bedrijven sneller en beter te
bepalen welke installaties en objecten in aanmerking komen voor een vervolgonderzoek
(fase 2). Hiermee is de ontwikkeling van methodieken vooralsnog klaar. Er is nu voldoende
gereedschap om dit traject af te ronden.
Verder zijn de handreikingen aangepast. Deze beschrijven het proces dat bedrijven moeten
volgen tijdens het onderzoek. Ze zijn aangepast omdat NAM nu geen onderdeel meer is van
het proces en omdat er nu een beleidsregel is voor vergoeding van de kosten die bedrijven
make. Bovendien is in de handreikingen nu ook de Selectiemethodiek stap II opgenomen.
Beleidsregel
Sinds 1 januari 2021 is NCG uitvoerder van de Beleidsregel vergoeding kosten aardbevingsbestendige industrie Groningen. NCG doet dit namens het ministerie van Economische Zaken
en Klimaat. Op basis van de beleidsregel kunnen bedrijven een vergoeding krijgen voor
de gemaakte kosten voor onderzoek en versterkingsmaatregelen. In 2021 zijn er nog geen
aanvragen bij NCG binnengekomen. Dit heeft te maken met het feit dat destijds met NAM is
afgesproken geen lopende zaken over te dragen. Bedrijven die nog lopend onderzoek hebben
rekenen dat nog af met NAM. We zien wel dat er in de loop van het jaar enkele trajecten zijn
gestart die in de komende tijd voor vergoeding via de beleidsregel in aanmerking komen.

2.4

Overige regelingen en subsidies
NCG voert ook een aantal regelingen en subsidies uit die bedoeld zijn om de versterking te
duiden of te versnellen, waaronder de huurdersregeling en subsidie voor het uitvoeren van
de versterking in eigen beheer.

2.4.1

Huurdersregeling
Huurders die tussen 1 oktober 2015 en 1 november 2020 te maken kregen met versterkingsmaatregelen aan hun huurwoning komen in een aantal gevallen in aanmerking voor een
eenmalige tegemoetkoming via de regeling ‘tegemoetkoming huurders woningcorporaties
aardbevingsgebied Groningen’. Voor huurders van woningcorporaties die al naar een wisselingwoning zijn verhuisd of die in een wisselwoning hebben gewoond is de beleidsregel per
1 november 2020 in werking getreden. In 2021 is de beleidsregel gewijzigd waardoor meer
huurders aanspraak kunnen maken op de tegemoetkoming. Het gaat sinds 2021 ook om
huurders die in deze periode gebruik moesten maken van een tijdelijke woning van een woningcorporatie of particuliere verhuurder of die zelf voor een tijdelijke woning zorgden. Ook
huurders die rechtstreeks naar een andere huurwoning verhuisden en huurders die tijdens de
versterkingsopgave in hun huurwoning konden blijven wonen, kunnen in aanmerking komen
voor de eenmalige vergoeding. En (bepaalde) woningcorporaties en particuliere verhuurders
die in de periode van 1 oktober 2020 tot en met 1 april 2022 een vergoeding aan huurders
hebben voorgeschoten, kunnen ook in aanmerking komen voor een tegemoetkoming.
NCG voert de regeling uit. De regeling loopt voor de huurders tot en met 1 april 2022.
Woningcorporaties en particuliere verhuurders kunnen tot uiterlijk 1 juni 2022 een aanvraag
indienen.
In 2021 heeft NCG 375 besluiten genomen op de huurdersregeling.

14

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

2.4.2

15

Subsidiebesluiten
NCG zorgt ook voor het toekennen van subsidie voor eigenaren die de versterking in eigen
beheer uitvoeren. Het betreft een financiële vergoeding in plaats van een natura-vergoeding.
Na de versterking wordt gekeken worden naar hoeveel geld daadwerkelijk gebruikt is voor
de versterking en wordt het definitieve bedrag vastgesteld. Indien nodig vindt er nog een
eindafrekening plaats.
In 2021 heeft NCG 263 subsidiebesluiten toegekend.

2.4.3

Nieuwbouwregeling
2021 was het eerste volledige jaar dat NCG de publieke nieuwbouwregeling uitvoerde. De
uitvoering van de regeling startte op 1 juli 2020. Op basis van de Beleidsregel vergoeding kosten aardbevingsbestendige nieuwbouw Groningen kunnen initiatiefnemers een vergoeding
krijgen om volgens de NPR9998 aardbevingsbestendig te bouwen. Hiervoor kunnen ze zich
bij NCG aanmelden. Als de aanmelding aan de voorwaarden voldoet kan men deze omzetten
in een aanvraag door het indienen van de technische stukken, die door NCG globaal (en steekproefsgewijs geheel) beoordeeld worden.
Status aanmeldingen Publieke Nieuwbouwregeling 2021:

2020
Fase
Aangemeld

Projecten

Aantal
eenheden
3
4

2021
Projecten

Aantal
eenheden
30
207

Aangevraagd
(technische stukken ingediend)

0

0

4

63

Toegekend (positief beoordeeld)

14

102

18

164

Voldeed niet aan de voorwaarden

7

7

19

74

Uitbetaald

4

4

1

1

Totaal

28

117

72

509

In 2020 heeft NCG 28 aanmeldingen voor 117 eenheden ontvangen, die in 2021 op drie na allemaal beoordeeld zijn. Vier projecten zijn in 2021 ook al gerealiseerd en uitbetaald. Hiermee
was een bedrag van bijna 100.000 euro gemoeid.
In 2021 zijn 72 aanmeldingen ontvangen. Het ging in totaal om 509 eenheden, vooral woningen maar bijvoorbeeld ook een gymzaal. In 2022 zullen veel van de aanmeldingen uit 2020 en
2021 gerealiseerd worden en daarna uitbetaald.

2.5

Belangrijke ontwikkelingen rond productie
Vanuit het perspectief van versnelling en eigen regie voor bewoners in en buiten het versterkingstraject wordt een tweetal bijzondere versterkingsprogramma’s in dit jaarverslag uitgelicht, namelijk Bouwimpuls (BI) en Loket Opname Op Verzoek (LOOV). Beide programma’s zijn
in 2021 geëvalueerd en worden vervolgd met verbeterpunten.

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

2.5.1

16

Bouwimpuls
Het concept Bouwimpuls is gestart in 2020. Bouwimpuls was een initiatief van een bouwconsortium van zes grote aannemers. Zij wilden de versterkingsoperatie versnellen door
het bundelen van kennis en capaciteit in de doorlopende keten van uitvoeringsontwerp tot
daadwerkelijke versterking. De partners in Bouwimpuls kregen bij de start 900 adressen met
een beschikbaar VA toegewezen. Daarnaast is voor 250 adressen gestart met opname en beoordeling volgens de speciaal door Bouwimpuls ontwikkelde Praktijkaanpak die is gebaseerd
op ervaring en kennis uit de bouwpraktijk. Het door Bouwimpuls opgezette Bedrijfsbureau BI
voert de opnames en beoordelingen uit.
In 2021 heeft Bouwimpuls in totaal 54 woningen versterkt. Daarnaast zijn er in dat jaar 475
uitvoeringsontwerpen (UO’s) gemaakt en opgeleverd. Deze UO’s zijn vervolgens in planning
gezet voor het starten van de versterking. Ongeveer de helft hiervan wordt in 2022 opgeleverd. Hoewel het aantal opgeleverde woningen achterblijft door vertragende factoren zoals
herbeoordelingen, vergunningen of de ‘eigen regie’ voor eigenaren, zien we een stijgende lijn.
Bouwimpuls levert een relevante bijdrage aan de aantallen versterkte woningen en daarmee
extra snelheid in de versterkingsoperatie. In december 2021 is Bouwimpuls als instrument
geëvalueerd. Dit als basis voor de afweging om Bouwimpuls al dan niet voort te zetten.

2.5.2

Loket Opname Op Verzoek (LOOV)
Het LOOV is inmiddels ingebed in de reguliere organisatie. In 2021 zijn er 628 opnames op
verzoek uitgevoerd. Hiervan moet ongeveer een derde op basis van de uitkomsten van de
opname verder onderzocht worden. Mogelijk is een versterking nodig. Deze verhouding
komt overeen met die in 2020. Adressen met deze uitkomst worden bij de desbetreffende
gemeente aangeleverd en opgenomen in het Lokaal Plan van Aanpak.
Aanmeldingen LOOV 2021
Jaar

Akkoord

Niet akkoord/Intrekking

Totaal

2021

595

33

628

* niet akkoord/intrekking betekent dat het adres niet aan de voorwaarden voldeed dan
wel dat de aanvraag door de eigenaar is ingetrokken

In 2021 zijn er 595 adressen in de markt gezet voor beoordeling. Voor 424 adressen zijn definitieve rapporten opgesteld. Er zijn 133 adressen die volgens het ingenieursbureau nader
onderzocht moeten worden. Het proces voor de in 2021 bij LOOV aangemelde adressen loopt
door in 2022. De werkelijke aantallen ‘LOOV-panden’ die uiteindelijk versterkt moeten worden, worden duidelijk als de adressen vanuit het Lokaal Plan van Aanpak zijn opgenomen en
beoordeeld.
Uit inhoudelijke beschouwing blijkt dat de adressen die voor verdere beoordeling in aanmerking komen opvallen door:
• Aanwezigheid van schade of verbouwing
• Leeftijd: vaak gaat het om panden die gebouwd zijn rond 1900
• Type woning: het betreffen veelal vrijstaande woningen.
Naast aanmeldingen in het werkgebied van NCG (de vijf Groningse aardbevingsgemeenten)

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

komen regelmatig aanmeldingen binnen voor adressen buiten de zogenoemde PGA-contour.
Die nemen wij niet in behandeling. Dat zou namelijk verkeerde verwachtingen kunnen wekken bij de aanvragers. Vaak gaat het om eigenaren die schade aan hun pand hebben. Dat
heeft samenhang met IMG, en het werkgebied van IMG is groter dan het werkgebied van
NCG. Mogelijk komen de betreffende adressen met schade wel in aanmerking voor schadevergoeding via IMG.
Hetzelfde geldt voor adressen met een zeer lage PGA. In de meeste gevallen is bij voorbaat
al duidelijk dat die adressen voldoen aan de gestelde nationale veiligheidsnorm (NPR) omdat
er een zeer lage seismologische activiteit is (PGA) op dat adres. NCG communiceert hierover
helder, zodat bewoners niet onnodig hoeven te wachten op resultaten van reguliere- of
typologieopnames en -beoordelingen. In 2022 wordt in samenspraak met IMG onderzocht
hoe om te gaan met adressen die buiten de PGA-contour vallen of zeer lage PGA-waardes
hebben. Ook in 2022 brengt NCG aangemelde LOOV-adressen naar de markt en analyseren
we de trends. De reguliere LOOV-opnames zetten we separaat in de markt. In overleg met
de aardbevingsgemeenten worden deze adressen geprioriteerd ten opzichte van reguliere
adressen.

2.5.3

Pilot Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen
De Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) regelt dat niet de gemeente moet controleren of een werk goed is uitgevoerd, maar dat de aannemer dat zelf moet verantwoorden.
Voldoet het uitgevoerde werk aan de eisen van het Bouwbesluit? Dit moet worden gewaarborgd door een onafhankelijke kwaliteitsborger. De NPR9998 is geen onderdeel van het
Bouwbesluit en is daarom ook geen onderdeel van de wettelijke toetsing die de Wkb oplegt.
Binnen NCG is in 2021 onderzocht of de systematiek van de Wkb kan worden toegepast op
de versterkingsopgave, waarbij naast toetsing op de voorwaarden uit het Bouwbesluit ook
wordt getoetst op de NPR9998.
In 2021 heeft NCG binnen enkele versterkingsprojecten ervaring opgedaan met het werken
volgens de voorwaarden uit de Wkb. Hiervoor heeft NCG samengewerkt met de betreffende
aannemers binnen het project en gBou. gBou is een bureau voor kwaliteitsborging in de
bouw en werkt met onafhankelijke kwaliteitsborgers die voldoen aan de eisen van de Wkb.
Uit het proefdraaien kwam naar voren dat de systematiek van de Wkb kan worden toegepast
op de versterkingsopgave. Met andere woorden: naast de wettelijk verplichte toetsing aan
het Bouwbesluit is het correct uitvoeren van de versterkingsmaatregelen in de ontwerp- en
realisatiefase (NPR9998) ook via deze systematiek te borgen. De systematiek heeft een
gunstig effect op de doorlooptijden, doordat er minder fouten in het ontwerp ontstaan en
daarmee minder verrassingen in de realisatiefase. Hierdoor nemen ook de faalkosten in de
realisatiefase af. De NCG-projectleiders die betrokken waren bij het proefdraaien zijn enthousiast en zien de toegevoegde waarde. Het werken volgens Wkb is nieuw, zowel voor NCG als
voor de aannemers. De ene aannemer is dan ook verder met de benodigde voorbereidingen
dan de andere. NCG heeft besloten structureel aan te sluiten bij de systematiek van de Wkb.

17

3.

Bewoners en omgeving

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

3. Bewoners en omgeving
De eind 2020 ondertekende Bestuurlijke afspraken hebben een duidelijke
boodschap: de bewoner staat in de versterkingsoperatie centraal en NCG
organiseert zich dicht bij de overheden in de gebieden om aan te sluiten bij gebiedsspecifieke vraagstukken en bij de situatie van bewoners in de gemeenten.

3.1

Verbeteren bewonersbeleving
NCG zet de bewoner centraal:
• We zorgen voor adequate en transparante informatie die aansluit bij de behoefte van de
bewoners.
• We ondersteunen en ontzorgen bewoners tijdens de versterking van hun woning.
• We staan open voor de zorgen, belangen en ideeën van bewoners door deze, binnen
de gestelde kaders, mee te nemen in de planvorming. Met als doel dat bewoners weer
perspectief krijgen.
Vaak is er een samenhang met ander andere zaken die lopen binnen NCG. Een voorbeeld is
het onderzoek naar de meerwaarde van een digitaal bewonersdossier. Dit raakt zowel ICTontwikkelingen en de informatievoorziening. Andere voorbeelden zijn de Bewonersbeleving
die nu wordt uitgewerkt, het opzetten van een bewonersadviesraad en het vastleggen van de
gedragsregels binnen NCG.

3.2

Bewoners Contact Centrum
Het Bewoners Contact Centrum (BCC) is in januari 2020 opgericht en heeft zich dat eerste jaar
gericht op het goed neerzetten van de basis. In haar tweede jaar is het BCC enorm gegroeid.
Het aanbod telefonie steeg in 2021 met ruim 60%. Het BCC beantwoordde 15428 telefoontjes
tegenover 9767 in 2020. Naast deze corebusiness heeft het BCC in 2021 veel andere werkzaamheden opgepakt voor projecten zoals de bestuurlijke afspraken, huurdersregeling, LOOV,
Herbeoordelingsaanvragen, onafhankelijke adviseur en de verwerking van contactgegevens.
Om dit mogelijk te maken is het aantal FTE van 4 naar 8 verhoogd.
Het afgelopen jaar heeft het BCC een slag gemaakt met het zelf afhandelen van bewonersvragen. Na de inwerkingtreding van de bestuurlijke afspraken heeft het BCC verschillende
woordvoeringsrichtlijnen en Q&A’s ter beschikking gekregen. Hierdoor kon het BCC veel
informatieve vragen zelf afhandelen. Onze First time Fix is hiermee gestegen van 33% in
2020 naar 52% in 2021. Het BCC was ook het aanspreekpunt voor vragen over bestuurlijke
afspraken voor de interne organisatie.
Een belangrijke stap bij het professionaliseren van het BCC de ingebruikname van TOPdesk.
In TOPdesk worden de gesprekken met bewoners geregistreerd. Dit hoeft dus niet langer in
Excel. Hierdoor ontstaat meer overzicht en is de gesprekshistorie met bewoners makkelijker
beschikbaar. Daarnaast wordt in TOPdesk een overzichtelijke kennisbank opgebouwd die
organisatiebreed door NCG benut kan worden.

19

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

Naast focus op de bewoners en verbetering van interne dienstverlening is er in 2021 ook
een tweewekelijks overleg tot stand gekomen tussen de teamleiders BCC van NCG en IMG.
Daarin gaan we na hoe wij elkaar beter kunnen vinden en ondersteunen. Dit heeft inmiddels
geresulteerd in het over en weer telefonisch “warm” doorverbinden van vragen over schade.

3.3

Samenwerking NCG-IMG
De evaluatie van het samenwerkingsconvenant is volgens plan uitgevoerd. Beide organisaties
staan positief tegenover de samenwerking, zo blijkt uit de evaluatie. Het verschil in aard en
doorlooptijden van schadeopnames enerzijds en het versterkingsproces anderzijds is de
belangrijkste reden voor niet grootschalige samenwerking. Ook blijkt uit het onderzoek dat
bewoners en maatschappelijke organisaties de positieve resultaten van de samenwerking
nog niet voldoende ervaren. Daarnaast komt naar voren dat het samenwerkingspotentieel
beter benut moet worden. Zo is gebleken is dat op ruim 17.000 adressen nog geen schademelding is gedaan, terwijl de adressen wel in het versterkingsbestand zitten.
Door verbetering van de samenwerking kunnen genoemde aandachtspunten worden opgelost. Zo kunnen we dossiergegevens beter uitwisselen en kunnen we de mogelijkheden van
de samenwerking beter met elkaar en bewoners te delen. De aanbevelingen worden meegenomen in het jaarplan voor de samenwerking 2022 en in de AMvB (Algemene Maatregel van
Bestuur) over de samenloop van schade en versterken.
Het Interventieteam, ingesteld naar aanleiding van de Bestuurlijke Afspraken, is in de zomer
van 2021 van start gegaan. Dit heeft ertoe geleid dat NCG en IMG intensief samenwerken op
vastgelopen en impactvolle dossiers. Gezamenlijk wordt voor deze dossiers de route bepaald,
worden oplossingen voorgesteld en uitgevoerd.
Samen met het IMG is een plan van aanpak voor de samenwerking opgesteld om de samenwerking, ook op reguliere adressen, te intensiveren. We hebben dat in de tweede helft van
2021 uitgevoerd. Een samenvatting van de gezamenlijke aanpak is samen met de uitkomsten
van de evaluatie van de samenwerking op 24 november 2021 aangeboden aan de voorzitter
van de Tweede Kamer.
In 2021 is samen met IMG, BZK en EZK gewerkt aan de AMvB, waarin de samenwerking tussen
schadeafhandeling en versterking formeel wordt vastgelegd. De uitkomsten van de evaluatie
worden hierin meegenomen. De AMvB vloeit voort uit de wijziging van de Tijdelijke wet
Groningen. We verwachten dat de AMvB op 1 juli 2022 van kracht wordt.
In het vierde kwartaal van 2021 hebben NCG en IMG een conceptjaarplan voor de samenwerking voor 2022 opgesteld. Dat jaarplan is begin 2022 vastgesteld en is een intern werkdocument. Het richt zich op samenwerking op adressen maar ook op samenwerking in de
bedrijfsvoering. Denk aan ICT, Informatievoorziening, inkoop en huisvesting.
Het jaar 2022 staat in het teken van de uitvoering van het jaarplan, inclusief de implementatie
van de AMvB. De samenwerking wordt binnen beide organisaties geïntensiveerd, verder
ontwikkeld en geborgd.

20

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

3.4

Bewonersbegeleiders
In 2021 is er een aantal rapporten opgesteld die aanbevelingen en verbeterpunten benoemen
voor de bewonerscommunicatie. In opdracht van NCG heeft KAW een bewonersbelevingsonderzoek uitgevoerd. In het rapport presenteerde KAW ook adviezen voor het verbeteren van
de communicatie met bewoners om hen meer duidelijkheid en perspectief te bieden. Ook
de Nationale Ombudsman (NO) en de Onafhankelijk Raadsman (OR) rapporteerden hun
bevindingen in de regio over 2021. De aanbevelingen uit deze rapportages vormen de basis
voor een Plan van Aanpak dat is opgesteld om de bewonersbeleving te verbeteren. Zo zal er
onder andere een Bewonersadviesraad Versterking opgericht worden, wordt er gewerkt aan
een verbeterde bewonersbeleving door middel van nieuwe (start)documentatie voor bewoners en wordt er extra aandacht besteed aan opleidingsvisie en -modules voor werknemers
binnen NCG.
Het doel van NCG is dat de bewoner de versterkingsoperatie als persoonlijk en betrouwbaar
ervaart, met ruimte voor maatwerk en duidelijke informatievoorziening over procedures, beslissingen en voortgang (ook als die er niet is). En dat NCG in is staat om vanuit het perspectief
van de bewoner te communiceren en te handelen. De dubbele doelstelling moet leiden tot
meer vertrouwen van bewoners in NCG specifiek en de versterkingsoperatie als geheel. Dat
uit zich straks in een ruime voldoende in de beoordeling van bewoners. De verbetering in de
bewonerscommunicatie draagt bij aan een goed verloop van de versterkingsopgave.
Het genoemde plan van aanpak richt zich op de communicatie met particuliere eigenaren
van panden in het aardbevingsgebied. Dit is de voornaamste doelgroep van NCG. Voor
woningcorporaties en andere vastgoedeigenaren geldt een apart traject. In 2022 wordt de
uitwerking en realisatie daarvan ter hand genomen.

3.5

Wob- en informatieverzoeken
Net als in 2020 heeft NCG zich ook in 2021 ingezet voor een voorspoedige behandeling van
Wob-verzoeken. De Wob-verzoeken die bij NCG worden ingediend, hebben veelal betrekking
op beleidsvorming en -uitvoering. Deze worden in afstemming met BZK en eventueel met
EZK behandeld. Verder ontvangt NCG regelmatig verzoeken om informatie, bijvoorbeeld van
bewoners om een document uit hun eigen versterkingsdossier. Hier wordt zoveel als wettelijk
mogelijk is aan tegemoet gekomen.
In 2021 zijn 27 verzoeken op basis van de Wob binnengekomen. Hiervan zijn er 19 informeel
opgepakt. Van de 8 formele verzoeken is in één geval binnen de termijn beslist. In de andere
7 verzoeken is de termijn om uiteenlopende redenen niet gehaald. Zo heeft in 4 gevallen de
overgang van BZK naar EZK voor enige vertraging gezorgd.
De informele aanpak werkt bij specifieke verzoeken van bewoners erg goed. Deze weg zetten
we voort. Daarnaast zal met de komst van de Wet Open Overheid (WOO) in het afhandelen
van (formele) Wob-verzoeken de beslistermijn worden verkort van 4 weken naar 2 weken.

21

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

3.6

Juridische conflicten, bezwaar en beroep en
mediationtrajecten
In 2020 is NCG op grote schaal begonnen met het nemen van besluiten in de zin van de
Algemene wet bestuursrecht. Dit zijn normbesluiten en versterkingsbesluiten, maar ook
besluiten op de subsidieaanvragen die eigenaren in het kader van de Subsidieregeling
versterking gebouwen Groningen hebben ingediend. We verwachten dat hier incidenteel bezwaar- en beroepsprocedures uit voort zullen vloeien. Het huidige percentage voor bezwaar
en beroep is gemiddeld minder dan 5%. Dit percentage is gebaseerd op het beperkt aantal
gevallen voor 2020 maar ook in Q1 van 2021. Ook lopen er nog bezwaarprocedures. Samen
met de verwachting dat het aantal bezwaren en beroepen zal toenemen als gevolg van een
toename in het aantal besluiten heeft NCG de volgende doelstelling:
• Een bezwaarpercentage van hoogstens 5%.
• Een beroepspercentage van hoogstens 10%.
Om deze doelstellingen te behalen kunnen bewoners sinds 2021 gebruik maken van mediation om tot een oplossing te komen. Deze wordt uitgevoerd door juristen van de Afdeling
Juridische en Economische Zaken (JEZ). Zij hebben een training gehad om te herkennen of
een casus voor mediation in aanmerking komt en kunnen een bemiddelende rol spelen om
te komen tot een oplossing. Om mediation en informele klachtenafhandeling in zijn volledige
potentie te benutten is het wenselijk dat deze vorm de voorkeur geniet boven andere, niet
formele ad-hoc-manieren en dat het vooral preventief wordt ingezet. Daarnaast is er in 2021
gewerkt aan het verder verbeteren van de verschillende besluiten en de daarbij horende
communicatie en procedures.
In 2021 was het bezwaarpercentage 3,18% en het beroepspercentage 6,84%.
Mediationtrajecten zijn er in 2021 niet geweest. Wel zijn 67 bezwaarzaken informeel afgedaan.
Aan het eind van het 2021 was er een duidelijke toename in het aantal bezwaarschriften.
Het ging daarbij met name over besluiten op norm.

22

4.

Bestuurlijke afspraken

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

4. Bestuurlijke afspraken
Op 6 november 2020 maakten de Rijksoverheid en de regionale overheden
bestuurlijke afspraken op hoofdlijnen. Het jaar 2021 stond vervolgens voor een
belangrijk deel in het teken van de uitwerking en concretisering van die afspraken. Ministeries, gemeenten, provincie en NCG hebben hier, waar relevant,
gezamenlijk in gehandeld. De afspraken zijn opgesplitst en er is per onderdeel
een ‘hoofdverantwoordelijke’ uitvoerder aangewezen waar vervolgens weer
werkgroepen achter zitten.

4.1

Implementatie Bestuurlijke Afspraken 2020
In de uitwerking van de afspraken zijn enkele knelpunten boven tafel gekomen. Een voorbeeld hiervan is de mogelijkheid tot herbeoordeling. ‘Wanneer heeft een bewoner juridisch
gezien een versterkingsadvies?’, ‘Waar ligt het point of no return?’, ‘Klopt de informatie van
het Kadaster?’, ‘Wat doe je bij een rijtje en wat bij twee onder een kap?’, ‘Hoe zet je onafhankelijk adviseurs in?’ ‘Hoe leg je uitkomst vast?’, ‘Wat is het effect op de planning van de
versterkingsoperatie?’. Dat soort vragen komen op achter de mogelijkheid voor herbeoordeling. Het beantwoorden van dit type vragen en het zorgvuldige inrichten van de processen die
voortvloeien uit de bestuurlijke afspraken vergde tijd.
Om de uitwerking en implementatie van de bestuurlijke afspraken zo soepel mogelijk te laten
verlopen heeft NCG een intern programmateam ingericht, met vertegenwoordigers van alle
afdelingen. Op basis van een eerder uitgevoerde impactanalyse is er een gewenste situatie,
aanpak en planning vastgesteld voor negen werkstromen waar het programmateam aan
heeft gewerkt. De negen werkstromen waren: processen, typologie, uitvoeringsplanning,
organisatie, implementatie, communicatie, informatievoorziening, financiën en juridische
kaders.
Mede dankzij dit programmateam was medio 2021 het gros van de acties volgend op de
bestuurlijke afspraken uitgewerkt en geïmplementeerd. Denk hierbij aan het gereedkomen
van het herberoordelingsproces, inclusief de mogelijkheid tot onafhankelijk herbeoordelingsadviseur. Vertraging in de uitwerking en implementatie van acties, zoals het geval bij de
typologie-aanpak, was grotendeels het gevolg van ontwikkelingen buiten de invloed van de
ministeries, provincie, gemeenten en NCG.
Eind 2021 is het programmateam opgeheven, omdat alle acties uitgewerkt en geïmplementeerd waren. Als vervolg is een transitieteam ingericht, dat in de eerste helft van 2022 de
transitie van NCG naar een resultaats- en gebiedsgestuurde organisatie bespoedigt. Met als
doelen:
• bewoner meer centraal in de uitvoering
• effectievere, goed samenwerkende en communicerende overheden
• versnelling van de versterking en
• afhandeling van de aardbevingsopgave.

24

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

4.1.1

Meerjarenversterkingsprogramma (MJVP)
Het MJVP vormt de gezamenlijke visie van Rijk, Provincie, Gemeenten en NCG op het verloop
van de versterkingsopgave. Het MJVP geeft een meerjarenbeeld van de regio en NCG over
de uitvoeringsplanning. Het is een dynamisch document van zowel de gemeenten als NCG.
Met het MJVP kunnen we bewoners meer inzicht bieden in de planning op adresniveau. De
Bestuurlijke Afspraken van november 2020 hebben de nodige impact gehad op het vervolg
van de versterkingsopgave en daarmee op het MJVP. In het eerste kwartaal van 2021 zijn de
uitgangspunten en aannames ontwikkeld en verfijnd die de planning dynamisch maken. Zo
beïnvloedt de ontwikkeling en ingebruikname van typologieën de planning, maar ook de
beschikbare capaciteit voor de verschillende fasen van de versterking. Kritische factoren
die de planning beïnvloeden zijn beschikbaarheid van tijdelijke huisvesting, de planning van
nutsbedrijven, bouwcapaciteit en het vergunningentraject ecologie (dit begrenst de omvang
van een versterkingscluster in één gebied).
In Q4 van 2021 is na een intensief traject met de gemeenten, het MJVP afgerond en in een
Versterkingsoverleg met de minister van BZK vastgesteld. Door het vaststellen van het MJVP
als planningsinstrument zijn de kritische paden nu helder en zijn er duidelijke doelstellingen.
Zo streeft NCG naar het finaliseren van de laatste opnames en beoordelingen in 2023 en wordt
2028 gezien als het jaar waarin de versterkingsoperatie zal zijn afgerond. Dankzij het MJVP
kunnen we nu hier vooraf op te sturen. Werkgroepen op het gebied van nutsvoorzieningen,
bouwcapaciteit en tijdelijke huisvesting vloeien hieruit voort. Om het MJVP begrijpelijk en
overzichtelijk te presenteren, is een brochure gemaakt voor onder meer Tweede Kamerleden.
Het MJVP vormt de basis van het lokaal plan van aanpak per gemeente en wordt 2 keer per
jaar tegen het licht gehouden. Zo nodig vindt in afstemming met gemeenten herijking van het
MJVP plaats.

4.1.2

Typologie
In 2021 is de typologieaanpak geïmplementeerd en zijn de eerste zeven gevalideerde typologieën in gebruik genomen. Aanpassingen op het interne NCG-basisproces en de NCGwerkwijze zijn uitgewerkt en doorgevoerd in de organisatie en in de systemen. Instrumenten
om de nieuwe beoordelingsmethode toe te kunnen passen zijn ontwikkeld en worden gebruikt
door ingenieursbureaus en NCG. Interne en externe stakeholders zijn geïnformeerd over de
typologieaanpak onder meer via trainingen en informatiebijeenkomsten. De ervaringen met
de adressen waarbij de typologieaanpak is toegepast zijn geëvalueerd en verbeterpunten
werden doorgevoerd. De technische ervaringen werden aan TNO teruggekoppeld en leidden
tot aanscherping van de criteria in de beoordelingsmethode. Ook de communicatie met bewoners werd geëvalueerd. Dit leidde in 2021 onder andere tot extra communicatiemiddelen
met verdiepende toelichting op de typologieaanpak. De toedelings- en beoordelingsresultaten van de typologieaanpak werden gemonitord en als input gebruikt bij het opstellen van
het MJVP. In 2021 werd de typologieaanpak op ruim 1300 woningen toegepast. De levering,
validatie en implementatie van de overige typologieën volgt in 2022.
De invoering van typologie ging met kleine stapjes. In februari 2021 is NCG begonnen met een
pilot typologie met een beperkt aantal adressen. De opstart van typologie kwam pas later in
het jaar op gang. De eerste typologieën die daadwerkelijk konden worden ingezet werden,
later dan verwacht, halverwege het jaar aangeleverd aan NCG. Vanaf dat moment kon gestart
worden met de uitvoering en vrijgeven van typologisch beoordeelde adressen.

25

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

26

De start ging gepaard met de normale opstartperikelen als het gaat om nieuwe technologie. Gedurende de uitvoering worden nieuwe typologieën toegevoegd. Niet elke typologie
is direct succesvol. Bij de wat oudere woningen zijn bijvoorbeeld verbouwingen uitgevoerd
waardoor de beoordeling of de woning binnen de typologie valt in te delen minder eenvoudig
is als was voorzien. Ondanks deze aanloopproblemen draagt typologie in korte tijd bij aan de
productie waardoor sprake is van versnelling.
In het afgelopen jaar zijn er 2850 woningen met typologie opgenomen, daarvan is voor ruim
1.300 woningen een beoordeling opgesteld. Typologie blijkt goed toepasbaar voor rijwoningen. Met deze beoordelingsmethodiek kan NCG een eigenaar relatief snel laten weten of er
met zijn woning wat aan de hand is omdat er niet meer voor iedere woning apart hoeft te
worden gerekend. Daarentegen zien we hogere uitval bij de typologische beoordeling van
vrijstaande woningen. Ook ontbreekt op dit moment nog de toepasbaarheid voor gestapelde
bouw.

4.1.3

Herbeoordeling volgens de nieuwste norm
De pandeigenaren van Blok A kregen op basis van de Bestuurlijke afspraken de mogelijkheid
om een herbeoordeling aan te vragen onder de nieuwe norm NPR2020-T5, die vanaf januari
2021 wordt ingezet als laatste rekennorm. Ruim 7000 adressen kwamen in aanmerking voor
een herbeoordeling.
De stand rondom herbeoordelingen was eind 2021 als volgt:
Aantal adressen dat in aanmerking komt
voor een herbeoordeling

7.182

Oriënterende gesprekken gevoerd

5.650

Naar aanleiding van oriënterend gesprek:
Keuze: herbeoordeling aangevraagd

1.662 (waarvan 188 bij Bouwimpuls)

- Waarvan goedgekeurd

819

- Waarvan uitgevoerd

23

Keuze: geen herbeoordeling

389

Nog geen keuze gemaakt

3.599

Herbeoordeling als nieuw proces voor de oudere adressen op norm 2018-T2 of eerder, kwam
niet direct op gang. In 2021 heeft NCG eerst contact gezocht met eigenaren die voor een
herbeoordeling in aanmerking komen. Eigenaren hebben een bedenktijd van maximaal een
half jaar, waardoor pas in het najaar van 2021 de aanvraagstroom van herbeoordelingen echt
goed op gang kwam. In de tussentijd is doorgewerkt met de klassieke aanpak voor de andere
adressen op basis van de gemeentelijke plannen verwerkt in het MJVP volgens de nieuwste
norm NPR 2020-T5.

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

Als tegemoetkoming voor bewoners die kozen voor een herbeoordeling kwamen subsidieregelingen beschikbaar: een regeling voor het verduurzamen van de woning (€10.000), de
bestaande regeling voor koppelkansen die voor zowel ‘herbeoordelaars’ als ‘niet-herbeoordelaars’ beschikbaar was (€7.000) en een compensatiesubsidie voor een verlengde doorlooptijd van het versterkingsproces ten gevolge van de herbeoordeling (€13.000).

4.1.4

Van procesgerichte naar gebiedsgerichte organisatie
De Bestuurlijke afspraken 2020 hebben geleid tot een omvangrijke organisatorische transitie
van NCG: van een procesgerichte naar een gebiedsgerichte oriëntatie. In 2021 is gestart met
het in samenspraak met de aardbevingsgemeenten en de eigen organisatie schetsen van
een meer gebiedsgerichte opzet van de organisatie. Daarbij sloten we aan bij de strategische, tactische en operationele structuren van de gemeenten. In nauwe samenspraak met
het departement, de gemeenten, de medewerkers en de medezeggenschap is een nieuwe
Organisatie- en Formatieplan (O&F) tot stand gekomen. Hierin is de kanteling gemaakt naar
het gedachtegoed ‘centraal wat moet, decentraal wat kan’. We leggen - binnen wettelijke
kaders - veel ruimte en mandaat laag in de organisatie om zo de versterkingsoperatie te
bespoedigen. De stand van zaken eind 2021 was dat een vrijwel afgerond O&F met adviesaanvraag bij de medezeggenschap ter advies voorlag en dat een ontwikkelprogramma voor
medewerkers werd opgezet. In dat programma is veel aandacht voor eigenaarschap en
helderheid over rollen, taken en verantwoordelijkheden voor medewerkers in de nieuwe
aanpak. In 2022 wordt de organisatiestructuur en werkwijze verder geïmplementeerd en
geëffectueerd in nauwe samenspraak met de gemeenten.

4.1.5

Onafhankelijk adviseurs
In de Bestuurlijke afspraken is het uitgangspunt opgenomen dat bewoners onafhankelijk
advies kunnen inwinnen over het al dan niet kiezen voor een herbeoordeling. In 2021 is in de
Tweede Kamer een motie aangenomen die het aanbod van onafhankelijk adviseurs verbreedde naar financiële en juridische ondersteuning bij versterkingsgerelateerde onderwerpen, en
een onafhankelijk bouwadviseur voor ondersteuning tijdens het ontwerpproces richting de
versterking. In 2021 is de onafhankelijk adviseur herbeoordeling mogelijk gemaakt. NCG heeft
adviseurs met een breed bouwkundig profiel uitgenodigd zich hiervoor aan te melden. Op
onze website is medio 2021 een lijst gepubliceerd met bedrijven. Hieruit kunnen bewoners
een adviseur selecteren. Met het brede profiel werd al geanticipeerd op de benodigde kennis
en kunde voor een bouwkundig adviseur. Deze lijst is in 2022 beschikbaar gekomen. Voor
juridische en financiële advisering is Stut en Steun gevraagd als aanspreekpunt en doorverwijspunt te fungeren.

27

5.

Organisatie

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

29

5. Organisatie
In 2021 is het tweede jaar als uitvoeringsorganisatie van start gegaan voor NCG.
De verandering van een regieorganisatie naar een uitvoeringsorganisatie in
2020 is verder ter hand genomen, onder andere op het gebied van financiën,
HR, inkoop en informatiehuishouding.

5.1

Financiën: meerjarenbegroting en begroting 2021
In 2021 zijn door NCG voor 2021 ambitieuze doelen gesteld ten aanzien van aantal opnamen,
beoordelingen, planvormingen, uitvoeringsplannen en opleveringen. Deze ambities vonden
hun weerslag in de financiële ramingen voor zowel versterking als apparaat.
Uitgaven versterkingsoperatie 2021
Totaal
gereserveerd

Uitgegeven
in 2021

Versterkingskosten
Gehele versterkingsoperatie
meerjarenbegroting (2021-2027) Apparaatskosten

€ 5,4 miljard

€ 360,4 miljoen

Kosten Bestuurlijke Afspraken

€ 1,5 miljard

€ 1,78 miljoen

Knelpuntenpot

€ 100 miljoen

€ 5,1 miljoen

€ 100 miljoen

In de meerjarenbegroting (2021-2027) zijn de verwachte uitgaven voor de gehele versterkingsoperatie geraamd op € 5,3 miljard. De uitgaven voor de versterking in 2021 als onderdeel
van de meerjarenbegroting werden geraamd op € 400 miljoen. In 2021 zijn gerealiseerde
versterkingskosten groot € 360,4 miljoen en de apparaatskosten € 100 miljoen.
Op basis van de realisatie van de versterkingskosten 2021 inclusief de apparaatskosten is de
meerjarenbegroting begin 2022 (over de periode 2021-2028) bijgesteld naar € 5,4 miljard.
Op basis van het in 2020 met de regio gesloten Bestuurlijke Afspraken konden eigenaren in
2021 kiezen voor herbeoordeling van hun woningen, en/of een financiële tegemoetkoming.
In totaal is voor de Bestuurlijke Afspraken € 1,5 miljard beschikbaar gesteld, gespreid over een
periode van zeven jaar. De in 2021 gedane uitgaven op basis van de Bestuurlijke Afspraken
(herbeoordelingskosten blok A) bedragen € 1,78 miljoen. Daarnaast is er een stelpost van €
100 miljoen gereserveerd voor het oplossen van knelpunten in de voortgang van de versterkingsopgave. Hiervan is in 2021 € 5,1 miljoen uitgegeven.
In de meerjarenraming zijn risico’s en onzekerheden gesignaleerd die de gedane inschattingen
in de meerjarenbegroting kunnen beïnvloeden. De meerjarenraming is gebaseerd op basis
van de volgende parameters en aantallen/bedragen:
De werkdruk en benodigde capaciteit zal de komende jaren blijven meebewegen met het
versterkingsvolume. De gerealiseerde apparaatskosten voor 2021 zijn € 100 miljoen groot.
Deze waren begroot op € 106 miljoen. De personele kosten (€ 79,2 miljoen) waren € 2,1 miljoen lager dan begroot. Voor loon-, inhuur- en detacheringskosten werd minder uitgegeven

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

evenals voor reiskosten (Covid) en opleidingen. De materiële kosten (€ 20,8 miljoen) waren
€ 3,9 miljoen lager dan begroot onder andere doordat het archiveringssysteem van NCG nog
niet is vervangen en de ondersteuningskosten vanuit RVO voor het gebruik van het betalingssystemen niet tijdig in rekening is gebracht. De uitgaven op overige ICT-trajecten waren € 0,5
miljoen lager dan begroot. Dit wordt voornamelijk verklaard doordat de dienstverlening met
betrekking tot de ‘Vermogensschaderegeling’ pas in 2022 van start is gegaan.
Zoals verwacht waren er in 2021 (tijdelijk) extra medewerkers nodig om de gewenste versnelling in de versterkingsoperatie te realiseren. Hierdoor werd voor 2021, € 48,8 miljoen aan
externe inhuur geraamd, uiteindelijk is hiervan € 48,1 miljoen gerealiseerd. Er wordt de komende jaren gestuurd op een toename van vast personeel en een afname van externe inhuur.
In aanvulling op de genoemde financiële middelen voor de versterking, zijn ook middelen
opgenomen voor algemene programma-uitgaven (werk- en onderzoeksbudget) en voor
het woonbedrijf in de vorm van subsidies. De middelen in het werk- en onderzoeksbudget
staan ter beschikking van NCG en Programmadirectie Groningen (PDG). Het meerjarenbudget
2021-2024 bedraagt in totaal circa € 43 miljoen waarvan € 20 miljoen is toegewezen aan NCG.
Deze opgave is inclusief € 4 miljoen van VWS ter dekking van kosten uit het Zorgakkoord.
In het budget zijn middelen opgenomen voor onderzoek (onder andere kennisplatform
Bouw en Versterken; impactstudies), erfgoedprogramma, bewonersbijeenkomsten, externe
communicatie (algemeen) en juridische proceskosten (bezwaar en beroep). De opgave voor
het werk- en onderzoeksbudget voor 2021 bedroeg € 7 miljoen, waarvan er € 4 miljoen is
gerealiseerd. De lagere uitgaven worden onder meer verklaard door de latere doorstart van
het kennisplatform Bouw en daarmee samenhangende onderzoeken. Voor het woonbedrijf
is een subsidiebedrag opgenomen van € 6 miljoen, waarvan in 2021 € 3 miljoen als voorschot
is uitgekeerd conform de planning.

5.1.1

Betaalgedrag
Vanaf juni 2020 heeft NCG gericht gestuurd op tijdige betaling in overeenstemming met de
kaders van BZK. Dit betekent dat 95 procent van alle handelsfacturen binnen 30 dagen na
datum van ontvangst wordt betaald. Na de nodige opstartproblemen in 2020 is 2021 is het
eerste volledige jaar waarbinnen er op deze kaders gestuurd is.
NCG heeft in 2021 een aantal acties doorgevoerd om tijdige betaling te bespoedigen:
• We continueren training en communicatie om de standaardprocedures te verduidelijken
en te vereenvoudigen. Dit is nodig omdat instroom van medewerkers hoog is.
• We continueren klantvriendelijke en duidelijke communicatie naar leverancier over status
en vervolgacties.
• We informeren collega’s en sturen het proces actief aan.
• We zorgen voor automatische e-mail-alerts.
Als gevolg hiervan bedraagt het in 2021 behaalde percentage > 95%.

30

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

5.1.2

Opvolging op onvolkomenheden AR en aandachtspunten ADR
De Auditdienst Rijk (ADR) controleert de jaarrekening van BZK, waar NCG deel van uitmaakt.
Daarnaast heeft de programmadirectie Groningen opdracht gegeven om een controleverklaring af te geven bij de jaarfacturering aan de NAM. Beide controles zijn in maart 2022 naar
tevredenheid afgerond, resulterend in een goedkeurende verklaring. Ook de Rekenkamer
voert een beleidsonderzoek uit, waarvan de resultaten medio 2022 worden verwacht.
De aandachtspunten die de Algemene Rekenkamer en ADR aan NCG hebben meegegeven
over het jaar 2020 zijn in het jaar 2021 opgepakt. Dit betrof met name het zo efficiënte mogelijk
aannemelijk maken dat de prestatie van betaalde facturen ook is geleverd. In de accountantsverklaring 2021 zijn deze opmerkingen niet meer opgenomen. Ook de Rekenkamer bevestigt
dat de interne beheersing in 2021 is verbeterd, waarbij de afhankelijkheid van de ontwikkeling
van de IT-systemen aandacht behoeft.

5.2

IT en data
In 2021 is er hard gewerkt aan de verdere doorontwikkeling van het IT-landschap. We startten
2021 met de ambitie om dat landschap te consolideren. Dit is uiteindelijk beperkt gelukt. Een
gevolg van de invoering van de Bestuurlijke afspraken, de geplande invoering van Tijdelijke
Wet Groningen en andere wet- en regelgeving. Dit leidde tot een telkens veranderende
behoefte aan IT-oplossingen. Concreet betekent dit dat het programma dat beoogde het
IT-landschap te consolideren (BKG-programma) haar planning meermaals heeft moeten
bijstellen.
Het moment van uitfaseren van de oudere IT-oplossing NCG2020 schoof daarmee op richting
tweede helft 2022. Daarom is besloten om de uitfasering tot nader orde uit te stellen. We
blijven de afdeling Opname & Normering ondersteunen met NCG2020 als IT-oplossing totdat
de afdeling alle adressen in scope heeft kunnen opnemen en normeren. Op dat moment
zullen gegevens/ dossiers vanuit NCG2020 alsnog overgezet worden naar BKG ten behoeve
van één leidend systeem.
Gezien de cruciale verandering die het BKG-programma voor NCG brengt, is het programma
eind 2020 getoetst door CIO Office BZK. Vlak daarna is ook de toetsing door het Adviescollege
ICT-toetsing (voorheen BIT) gestart. De uitkomsten van de toetsing door het Adviescollege
ICT-toetsing zijn in juni 2021 met NCG gedeeld. Het advies getiteld ‘Versterk het programma
met betere kaders’ omvatte drie deeladviezen, zijnde:
• rond af waar je nu mee bezig bent
• breng betere kaders aan
• houd vaart
NCG heeft de uitkomst van de toetsing daarmee aangegrepen om verbeteracties te formuleren en direct door te voeren. Het programma ligt nu op koers. Na de zomer van 2022 wordt
het afgerond en start de door-ontwikkel en beheer-fase..

5.2.1

Informatievoorziening
De afdeling Informatie Voorziening is in 2021 verder doorontwikkeld in structuur, teams, taken en verantwoordelijkheden. Dit op basis van een duidelijke visie, strategie en jaarplanning.
De afdeling heeft hard gewerkt aan het realiseren van competenties die in een volgende fase
van belang zijn.

31

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

Denk hierbij aan informatieproducten die het mogelijk maken om integraal inzicht te krijgen
in planning en voortgang en die sturing hierop mogelijk maken. Concrete rapportages en
dashboards die de voortgang in de registrerende IT-systemen inzichtelijk maken en integreren met de MJVP en jaarplanning. En denk ook aan informatieproducten die inzicht geven
in het gebruik van de registrerende IT-systemen en de betrouwbaarheid en kwaliteit van de
voortgang en planning die hierin geregistreerd wordt. Dit geeft de uitvoerders, management
en directie de benodigde handvatten ten behoeve van de sturing op de versterkingsoperatie.
Daarnaast heeft IV aanvullende competenties uitgerold, waaronder een platform om software-matige robotisering mogelijk te maken (RPA middels UiPath) en een platform om snelle
software-ontwikkeling mogelijk te maken (Low-code middels WEM). Met robotisering zijn
er ondertussen meerdere oplossingen geïmplementeerd binnen het primaire proces en bedrijfsvoering om kwaliteitscontroles uit te voeren en de administratieve last te drukken. Het
platform voor snelle software-ontwikkeling moet in 2022 gaan helpen om (afdeling) eigen
procesautomatisering (bijvoorbeeld Excel-oplossingen) verder terug te dringen en om te
zetten naar centrale, beheersmatige oplossingen.

5.3

Bezetting, formatie en inhuur
Op 10 januari 2022 bestond de formatie van NCG uit 448 fte. Maar voor het versneld uitvoeren
van de versterkingsoperatie en een uitgebreidere opdracht voor NCG vanuit de Bestuurlijke
Afspraken, zijn meer medewerkers nodig. Daarom bedroeg, inclusief de inzet van bovenformatieve inhuur, de totale bezetting op die datum 620,46 fte. Op dat moment had 60% van de
medewerkers een dienstverband met NCG en werd 40% van de medewerkers ingehuurd via
de UBR Inhuurdesk.
Doordat de opdracht van NCG met de Bestuurlijke Afspraken uit november 2020 is uitgebreid,
heeft de directie in 2021 met veel energie gewerkt aan een nieuw organisatie-en formatieplan
(O&F). Het nieuwe O&F moest ook de kanteling naar een meer gebiedsgerichte organisatie
mogelijk maken. In het voorjaar van 2022 is het nieuwe O&F vastgesteld. Daarin is de formatie
vastgesteld op 717 fte waarmee ruimte ontstaat om het aandeel inhuur verder af te bouwen.
Gezien het beperkte aanbod op de arbeidsmarkt zal een aanzienlijk deel inhuur noodzakelijk
blijven. Daarnaast zal inhuur via een flexibele schil worden ingezet voor het opvangen van
piekbelasting.

5.3.1

Werving en selectie
In 2021 zijn ruim 250 vacatures vervuld (vast, tijdelijk of via inhuur). Vanwege de krapte op
de arbeidsmarkt is NCG afhankelijk van het inhuren van expertise. In 2022 werken wij verder
om inhuur en vaste medewerkers waar mogelijk goed in balans te brengen, en vaste formatieplaatsen zoveel als mogelijk in te vullen met medewerkers met een arbeidsovereenkomst
bij NCG. De inhuur wordt gemonitord en bij een gewijzigd takenpakket of afname van werkzaamheden wordt waar mogelijk de inhuur beperkt.
NCG wil een inclusieve organisatie zijn en stuurt dan ook bij de werving op het aspect diversiteit. Daarin wordt het Rijksbrede beleid rondom diversiteit en participatie gevolgd. NCG neemt
daarom mensen met een arbeidsbeperking in dienst om het aandeel in de Banenafspraak
(conform de Wet banenplan) na te komen.

32

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

5.4

Inkoopbeheer
Het uitgangspunt voor afdeling Inkoop is om via Specialistisch Inkoopcentrum (SIC) rechtmatig leveringen en diensten in te kopen binnen de kaders van het Rijksinkoopbeleid. Vanwege
de belangen in de versterkingsopgave komt het voor dat NCG toch afwijkt van deze kaders.
Bijvoorbeeld als het gaat om gevraagde versnelling, behoeftes van bewoners of om te werken
zoals voorgeschreven in nieuwe regelingen. Voor 2021 betekent dit dat 34% van de versterkingskosten onrechtmatig was, ten opzichte van 25% in 2020. Het aandeel onrechtmatigheden voor apparaatskosten is gedaald van 13% in 2020 naar 7% in 2021.
In 2021 is de Tenderboard ingezet om het inkoopproces verder te professionaliseren. De voornaamste onderwerpen die zijn behandeld zijn marktstrategieën en het Open House model in
relatie tot een gebiedsgerichte aanpak. Dit aanbestedingsmodel staat inmiddels ook bekend
als het Groninger model. Het Groninger model is in mei 2021 als pilot in gebruik genomen en
vormt een belangrijke stap in het innovatief aanbesteden binnen de versterkingsoperatie. In
november 2021 is de pilotstatus opgeheven. Sinds die tijd wordt het model regulier toegepast.
De versterkingsoperatie in Groningen kent een groot bouwvolume en verschillende werkzaamheden die NCG over een periode van meerdere jaren moet realiseren. Daarom wil NCG
graag een duurzame relatie met marktpartijen aangaan. Op 8 november 2021 vond een
Bouwtop Versterkingsopgave plaats. Hier presenteerde NCG het Meerjarenversterkingsplan
(MJVP) met per gemeente de verwachte planning en aantallen per jaar. Hierbij speelt de inzet
van het Groninger model een belangrijke rol. Aansluitend zijn eind 2021 eerste stappen gezet
in het opstellen van een inkoopkalender. In deze kalender wordt het MJVP vertaald naar passende inkoopstrategieën, bijvoorbeeld door het clusteren van adressen en door na te gaan
welke stappen NCG zelf kan uitvoeren.
Om de markt goed mee te nemen in verdere ontwikkelingen en om input vanuit de markt op
te halen organiseren we in 2022 aanvullende sessies met de markt.

5.4.1

Maatschappelijk verantwoord inkopen en duurzaamheid
Bij inkopen wordt van uitvoeringsorganisaties verwacht dat zij verder kijken dan doelmatigheid en rechtmatigheid. Juist de maatschappelijke effecten van inkoop staan in de belangstelling. Die maatschappelijke effecten hebben te maken met goed opdrachtgeverschap en
met het beleid op het gebied van duurzaamheid en het stimuleren van de lokale economie. In
beide gevallen versterkt de inkoop de effecten die het Rijk met haar beleid wil bereiken. Deze
duurzaamheidsthema’s en de wens om de lokale economie te stimuleren hebben in 2021
een plek gekregen binnen de inkoopprocessen. Er zijn eerste stappen gezet om de doelen te
kunnen realiseren.
De versterkingsopgave van NCG gaat uit van een gebiedsgerichte aanpak en leent zich bij
uitstek voor de inzet van lokale aannemers. Op 25 februari 2022 zijn er 81 lokale aannemers
bij NCG geregistreerd die in opdracht van NCG werk uit mogen voeren. Deze aannemers
zijn grotendeels afkomstig uit de noordelijke provincies Groningen (68), Friesland (3) en
Drenthe (7). De bouwpool van de opdrachtnemers die zich hebben gekwalificeerd kent een
grote diversiteit in de grootteklassen. Voor NCG kunnen micro-bedrijven werken met slechts
twee medewerkers maar ook grote bedrijven met een omzet van meer dan 50 miljoen euro.
Daarnaast is Social Return on Investment geïntroduceerd in de werkwijze van inkoop. Tot op
heden hebben zich 18 projecten geregistreerd die werken met Social Return.

33

Jaarverslag 2021 | Nationaal Coördinator Groningen

Ten slotte is binnen het Programma van Eisen (PvE) een set opgenomen met de gestandaardiseerde eisen voor zowel het ontwerp als de uitvoering van onze Ontwerp & Realisatieopdrachten. Door het PvE-NCG onderdeel te maken van de uitvraag, kunnen aanbieders
in de offerte al rekening houden met de gestelde eisen en bijbehorende inspanningen. Het
gebruik van het PvE-NCG garandeert eenduidigheid naar de markt en duidelijkheid over de
afspraken en verwachtingen naar opdrachtnemers. En het draagt bij aan de kwaliteit van ons
werkproces. De betreffende eisen hebben onder andere betrekking op het integraal meenemen van verduurzamingskoppelkansen, het hergebruik van vrijgekomen materialen, en het
leveren van zand vrij van stoffen die schadelijke zijn voor volksgezondheid of milieu conform
de vigerende voorschriften.

34

Dit is een uitgave van
Nationaal Coördinator Groningen
www.nationaalcoordinatorgroningen.nl
088 041 44 77
Juni 2022