Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 477

Geneesmiddelenbeleid

Nr. 395

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 21 september 2016
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van 29 juni 2016 over het afschrift
van het antwoord m.b.t. reactie op samenvatting van gesprek van
Geneesmiddelenbulletin van 2 mei 2016
De vragen en opmerkingen zijn op 13 juli 2016 aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport voorgelegd. Bij brief van 19 september
2016 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De griffier van de commissie,
Teunissen

kst-29477-395
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 395

1

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Inbreng PvdA-fractie
De leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling kennis
genomen van het afschrift van de reactie op de samenvatting van het
gesprek met het bestuur van het Geneesmiddelenbulletin. Zij vinden
adequate en onafhankelijke informatie over nieuwe en bestaande
geneesmiddelen aan voorschrijvers van groot belang, zodat
voorschrijvers een zo goed en passend mogelijk geneesmiddel kunnen
voorschrijven aan hun patiënten. Het Geneesmiddelenbulletin kan in
belangrijke informatie voorzien. Genoemde leden hebben destijds met
veel interesse kennis genomen van de evaluatie van het Geneesmiddelenbulletin, uitgevoerd door Significant. Zij onderstrepen de conclusie om
informatie over geneesmiddelen meer gebundeld en afgestemd ter
beschikking te stellen, zodat meer maatschappelijk rendement kan worden
gehaald uit het werk dat het Geneesmiddelenbulletin verricht. Dat is ook
in het belang van voorschrijvers, en zeker ook van hun patiënten.
De leden van de fractie van de PvdA kunnen zich daarom vinden in het
beleid van de Minister om meer samenwerking tussen het Zorginstituut
Nederland, IVM, Lareb, KNMP en het Geneesmiddelenbulletin als
voorwaarde te stellen voor continuering van de subsidie voor het bulletin.
Het is daarom een goed signaal dat alle partijen destijds hun samenwerking hebben beklonken, en direct aan de slag zijn gegaan om de
samenwerking in te vullen. Zij vragen in hoeverre die samenwerking op
dit moment optimaal verloopt. Wat gaat er goed, en wat kan er beter? Wat
zijn de concrete resultaten van de samenwerking, en welke resultaten
worden er nog dit jaar verwacht? Is de Minister tevreden over de
voortgang van de samenwerking? Wanneer is de samenwerking volgens
de Minister geslaagd en hoe zorgt zij dat deze resultaten geborgd blijven?
Bij een goede samenwerking hoort volgens genoemde leden ook dat
samenwerkende partijen soms actief bijdragen aan activiteiten die het
algemene belang van het samenwerkingsverband dienen, maar niet per
se het individuele belang van een bepaalde samenwerkingspartner. Als
een bepaalde activiteit het belang van een goede geneesmiddelenvoorziening voor patiënten dient, dan dient dit volgens genoemde leden altijd
het bovenliggende belang te zijn. Zij hopen daarom dat, naast de overige
partijen, ook het Geneesmiddelenbulletin de verwachtingen die voortkomen uit het samenwerkingsverband voortvarend oppakt in het belang
van voorschrijvers en patiënten.
De leden van de PvdA-fractie ondersteunen de ontwikkeling richting een
digitaal Geneesmiddelenbulletin. Digitale verstrekking maakt informatie
sneller en beter toegankelijk voor voorschrijvers, en past goed in de
huidige ontwikkelingen met betrekking tot digitalisering. Zij constateren
dat de Minister uit coulance wel een belangrijk deel van proceskosten
vergoed heeft. Ook zij doen een oproep aan het Geneesmiddelenbulletin
om een rechtsbijstandsverzekering af te sluiten, zodat publiek geld
voortaan niet hoeft te worden besteed aan eventuele nieuwe proceskosten. Tot slot vragen zij de Minister hoe samen met het Geneesmiddelenbulletin in de toekomst situaties worden voorkomen waaraan mogelijk
proceskosten verbonden zijn.
Inbreng SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met zorg kennisgenomen van het
antwoord van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op de
samenvatting van het gesprek met het Geneesmiddelenbulletin. Deze
leden hechten grote waarde aan partijen die objectieve farmacotherapeutische informatie verstrekken. Zij hebben hierover nog een aantal vragen
en opmerkingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 395

2

Zij vragen de Minister te reageren op de volgende stelling: een verregaande samenwerking tussen Zorginstituut Nederland, IVM, Lareb, KNMP
en het Geneesmiddelenbulletin doet afbreuk aan de onafhankelijkheid van
deze partijen.
Zij willen graag van de Minister weten wat nu eigenlijk precies de
afspraken zijn van het samenwerkingsverband. Vervolgens zouden zij
graag willen weten aan welke van die afspraken het Geneesmiddelenbulletin zich volgens de Minister niet houdt, en waarom dit dan zo is. Uit de
in 2014 door onderzoekbureau Significant uitgevoerde evaluatie en de
daarop volgende visie van de Minister bleek dat informatie minder
versnipperd zou moeten worden aangeboden aan voorschrijvers. Wat is
er tot nu toe aan gedaan om de betreffende informatie beter te ontsluiten?
Uit dezelfde evaluatie en visie bleek ook dat juist meerdere onafhankelijke
bronnen erg gewaardeerd worden door het veld. Dit was bij de oprichting
van de stichting Geneesmiddelenbulletin in 2010 ook één van de
doelstellingen. Het op een centrale plaats aanbieden van informatie wil
volgens deze leden dan ook geenszins zeggen dat de diverse partijen
nader geïntegreerd moeten worden, en mogelijk hun onafhankelijkheid
zullen verliezen. Deelt de Minister deze mening nog altijd? Zo nee, is dit
dan een gewijzigd standpunt in vergelijking met de visie uit 2014? Op
basis waarvan is de Minister van mening veranderd?1 2
De leden van de SP-fractie constateren dat uit de evaluatie in 2014 juist
blijkt dat het Geneesmiddelenbulletin het grootste deel van zijn doelgroep
bereikt. Kan de Minister aangeven in hoeverre het op papier verschijnen
van het Geneesmiddelenbulletin bijdraagt aan dit succes? Ook lezen zij in
de visie van de Minister dat de papieren en digitale versie naast elkaar
moeten bestaan. Het verbaast deze leden dan ook dat het Ministerie VWS
in de brief aan het Geneesmiddelenbulletin schrijft dat zij weigert bij te
dragen aan de productiekosten voor de papieren versie, omdat dit niet
aan zou sluiten bij het beleid. Naar welk, blijkbaar gewijzigd, beleid wordt
hier verwezen? Is de Minister niet langer van mening dat zowel de digitale
als de papieren versie van het Geneesmiddelenbulletin bestaansrecht
hebben? Is het niet zo, als bijvoorbeeld Medisch Contact alleen nog maar
digitaal zou verschijnen, dit een verschraling betekent in de bereikbaarheid en invloed van een dergelijk blad? Wanneer is dit besluit
genomen, en komt door het niet bijdragen in de kosten het Geneesmiddelenbulletin financieel gezien in de problemen? Wat zijn hiervan de
(mogelijke) gevolgen voor het voortbestaan van het Geneesmiddelenbulletin? Deze leden verwachten een uitgebreide toelichting op de hierboven
geuite zorgen en gestelde vragen.
II. REACTIE VAN DE MINISTER
Ik dank de fracties voor de vragen en opmerkingen naar aanleiding van de
brief van 13 juni 2016 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport aan het Geneesmiddelenbulletin. Hieronder zal ik reageren op de
verdere vragen en opmerkingen van de verschillende fracties.
In de bovengenoemde brief van 13 juni 2016 staat een hinderlijke fout die
ik hierbij graag wil recht zetten. Onbedoeld is de Koninklijke Nederlandse
Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) genoemd als zijnde
één van de vijf samenwerkende partijen. Ondanks dat er door alle partijen
intensief wordt samengewerkt met de KNMP is het niet de KNMP maar
het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) dat samen met de
overige vier partijen (Zorginstituut Nederland, Lareb, Geneesmiddelenbul-

1
2

Kamerstuk 32 568, nr. 1.
Kamerstuk 29 477, nr. 299.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 395

3

letin en het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik IVM) het
samenwerkingsverband vormt.
Reactie op de inbreng van de PvdA-fractie
Zij vragen in hoeverre die samenwerking op dit moment optimaal
verloopt. Wat gaat er goed, en wat kan er beter? Wat zijn de concrete
resultaten van de samenwerking, en welke resultaten worden er nog dit
jaar verwacht? Is de Minister tevreden over de voortgang van de
samenwerking? Wanneer is de samenwerking volgens de Minister
geslaagd en hoe zorgt zij dat deze resultaten geborgd blijven?
Na mijn visiebrief van 29 oktober 2014 aan uw Kamer zijn de vijf partijen
de voorbereidingen gestart voor de samenwerking. Dit heeft op 27 mei
2015 geresulteerd in een intentieovereenkomst tot samenwerking. De
samenwerking heeft geleid tot een aantal belangrijke resultaten gericht op
het stroomlijnen van de farmacotherapeutische informatie aan de
zorgverlener. De informatie van de partijen (met uitzondering van het
Geneesmiddelenbulletin) wordt sinds februari 2016 volledig ontsloten via
het Farmacotherapeutisch Kompas (FK). De ontsluiting van de informatie
van het Geneesmiddelenbulletin wordt aan het einde van dit jaar
gerealiseerd. De samenwerking heeft zich daarbij niet beperkt tot de
genoemde partijen, maar ook de informatie van Ephor (geneesmiddelen
voor ouderen) en het Kinderformularium (geneesmiddelen voor kinderen)
wordt nu centraal via het FK ontsloten. Daarnaast verwijzen partijen naar
elkaars website en wordt momenteel hard gewerkt aan het bouwen van
deeplinks op de websites van de partijen waardoor het mogelijk wordt dat
de bezoeker rechtstreeks naar een bepaald onderdeel van een website
wordt verwezen. Ik ben zeer verheugd over deze ontwikkeling. Met dit
resultaat is er een belangrijke stap gezet in de centrale beschikbaarheid
van brede, onafhankelijke en betrouwbare farmacotherapeutische
informatie.
Het stroomlijnen van informatie is echter meer dan alleen het ontsluiten
van informatie. Zo is er actief gekeken naar mogelijkheden tussen partijen
om de samenwerking verder te intensiveren door gezamenlijk op te
trekken in bestaande activiteiten en (vernieuwende) ideeën om versnippering en overlap van informatie te verminderen. Dit sluit aan bij de
constatering uit het evaluatierapport van het Bureau Significant. Er zijn
ideeën om samen te werken op het gebied van proactieve communicatie
over geneesmiddelen (CBG, Lareb, IVM en IGZ), gezamenlijke Medicijnjournaals en columns (allen), FTO (Farmaco Therapeutisch Overleg)
materiaal over bijwerkingen (Lareb en IVM) en het ontwikkelen van een
versiebeheer van de productkenmerken van een geneesmiddel (SmPC)
door het CBG. Ook zijn er plannen voor het optimaliseren van de
informatievoorziening op het gebied van geneesmiddelengebruik tijdens
zwangerschap en lactatie door kennis van de Teratologie Informatie
Service (TIS) te ontsluiten via het FK (Lareb en FK). Sinds de start van de
samenwerking is er door partijen veel tijd en inspanning gestoken en
geleverd om het gezamenlijke doel te bereiken. Dit vind ik zeer positief.
Aan het einde van dit jaar rapporteert het samenwerkingsverband mij
over de ondernomen activiteiten en de geboekte resultaten. In het
voorjaar van 2017 is de samenwerking twee jaar actief. Ik vind dit een
geschikt moment voor een evaluatie. Hierbij zullen onder andere de
verbeterpunten uit het evaluatierapport van Significant als uitgangspunt
worden genomen om vast te stellen of het samenwerkingsverband erin
geslaagd is haar vooraf bepaalde doelstelling in voldoende mate te
bereiken. Uiteraard zal ik u hierover te zijner tijd informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 395

4

Tot slot vragen zij de Minister hoe samen met het Geneesmiddelenbulletin
in de toekomst situaties worden voorkomen waaraan mogelijk proceskosten verbonden zijn.
Over de kwestie met betrekking tot eventuele toekomstige proceskosten
heb ik bij eerdergenoemde brief van 13 juni jongstleden het Geneesmiddelenbulletin dringend geadviseerd om een rechtsbijstandsverzekering
voor dergelijke kosten af te sluiten. De reden voor dit advies is dat ik me
realiseer dat situaties waaraan proceskosten zijn verbonden in de praktijk
niet altijd kunnen worden voorkomen. Van zo een situatie is sprake
wanneer het Geneesmiddelenbulletin door initiatief van anderen in een
gerechtelijke procedure beland, zoals in het afgelopen jaar voor het eerst
het geval was.
Reactie op de inbreng van de SP-fractie
De SP vraagt de Minister te reageren op de volgende stelling: een
verregaande samenwerking tussen Zorginstituut Nederland, IVM, Lareb,
KNMP en het Geneesmiddelenbulletin doet afbreuk aan de onafhankelijkheid van deze partijen. Het op een centrale plaats aanbieden van
informatie wil volgens deze leden dan ook geenszins zeggen dat de
diverse partijen nader geïntegreerd moeten worden, en mogelijk hun
onafhankelijkheid zullen verliezen. Deelt de Minister deze mening nog
altijd? Zo nee, is dit dan een gewijzigd standpunt in vergelijking met de
visie uit 2014? Op basis waarvan is de Minister van mening veranderd?
In de visiebrief van 29 oktober 2014 heb ik bij het aangaan van een
intensieve samenwerking tussen partijen benadrukt dat dit met behoud
van de eigen rol en verantwoordelijkheid van betrokken partijen dient
vorm te krijgen. Een belangrijke verantwoordelijkheid van partijen is dat
de informatie die zij ter beschikking stellen onafhankelijk moet zijn. In de
visiebrief heb ik dit benadrukt en nu doe ik dit weer. Ik ben van mening dat
een intensieve samenwerking de onafhankelijkheid van een partij niet in
de weg staat. Samenwerking staat immers niet gelijk aan het aanpassen
van het eigen professionele oordeel. In de afgelopen jaren is door partijen
proactief gekeken naar mogelijkheden om gezamenlijk op te trekken
zonder dat dit de goede uitvoering van de taak van partijen afzonderlijk in
de weg staat. Uit een inventarisatie van partijen zelf van bestaande en
nieuwe activiteiten waarbij een meerwaarde in de verbetering van de
informatievoorziening kan worden bereikt, blijkt dat hier goede mogelijkheden voor bestaan zonder hierbij de onafhankelijkheid van partijen
afzonderlijk te schaden.
Zij willen graag van de Minister weten wat nu eigenlijk precies de
afspraken zijn van het samenwerkingsverband. Vervolgens zouden zij
graag willen weten aan welke van die afspraken het Geneesmiddelenbulletin zich volgens de Minister niet houdt, en waarom dit dan zo is.
De afspraken van het samenwerkingsverband zijn vastgelegd in de
intentieovereenkomst die alle vijf partijen hebben ondertekend op 27 mei
2015. Met deze overeenkomst verbinden partijen zich aan de afspraak de
intentie en ambitie te hebben om samen goede, objectieve en
betrouwbare informatie te verstrekken aan de voorschrijver, met als doel
te sturen op gepast gebruik van geneesmiddelen. Partijen hebben de
intentie uitgesproken te onderzoeken hoe zij samen de geneesmiddeleninformatie kunnen versterken, ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheid
en kracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 395

5

Bovenstaande intentie gaat uit van een grote bereidheid van alle partijen
om actief mee te denken en mee te werken aan het gezamenlijke doel. Dit
vraagt ook van alle partijen een open blik te houden ten aanzien van
suggesties die binnen het samenwerkingsverband worden gedaan. Deze
houding is nodig ten gunste van het algemeen belang van de samenwerking en hiermee uiteindelijk de optimalisering van de farmacotherapeutische informatievoorziening in zijn geheel. Dat dit goed gaat, blijkt uit
de positieve ontwikkelingen die ik u eerder in deze brief heb geschetst.
Helaas zijn er ook vanuit een aantal partijen binnen het samenwerkingsverband signalen ontvangen dat de tijd en inspanning die in de samenwerking wordt gestoken niet evenredig is verdeeld over de partijen. In het
bijzonder wordt gewezen op de minder actieve houding van het Geneesmiddelenbulletin binnen het samenwerkingsverband. Ik betreur dit en zie
dit graag anders. In het samenwerkingsplan worden activiteiten gepresenteerd waarin het Geneesmiddelenbulletin prima een bijdrage zou kunnen
leveren zonder haar onafhankelijkheid te verliezen. Ik wijs in dit verband
op bijvoorbeeld het actief participeren via de informatiekanalen van de
overige partijen. Bij een professionele samenwerking past dat partijen
elkaar direct kunnen aanspreken op wat goed gaat en wat beter kan. Ook
het Geneesmiddelbulletin is op een aantal momenten verzocht om in
gesprek te gaan met de overige partijen over de (on)mogelijkheden en
verwachtingen. Ik ga er vanuit dat alle partijen hiervan het belang zien en
gehoor geven aan het verzoek.
Uit de in 2014 door onderzoekbureau Significant uitgevoerde evaluatie en
de daarop volgende visie van de Minister bleek dat informatie minder
versnipperd zou moeten worden aangeboden aan voorschrijvers. Wat is
er tot nu toe aan gedaan om de betreffende informatie beter te ontsluiten?
U informeert naar wat er tot nu toe is gedaan om de informatie beter te
ontsluiten. Graag verwijs ik u naar mijn antwoord in reactie op de inbreng
van de PvdA-fractie hierover.
Kan de Minister aangeven in hoeverre het op papier verschijnen van het
Geneesmiddelenbulletin bijdraagt aan het succes? Ook lezen zij in de visie
van de Minister dat de papieren en digitale versie naast elkaar moeten
bestaan. Het verbaast deze leden dan ook dat het Ministerie VWS in de
brief aan het Geneesmiddelenbulletin schrijft dat zij weigert bij te dragen
aan de productiekosten voor de papieren versie, omdat dit niet aan zou
sluiten bij het beleid. Naar welk, blijkbaar gewijzigd, beleid wordt hier
verwezen? Is de Minister niet langer van mening dat zowel de digitale als
de papieren versie van het Geneesmiddelenbulletin bestaansrecht
hebben? Is het niet zo, als bijvoorbeeld Medisch Contact alleen nog maar
digitaal zou verschijnen, dit een verschraling betekent in de bereikbaarheid en invloed van een dergelijk blad? Wanneer is dit besluit
genomen, en komt door het niet bijdragen in de kosten het Geneesmiddelenbulletin financieel gezien in de problemen? Wat zijn hiervan de
(mogelijke) gevolgen voor het voortbestaan van het Geneesmiddelenbulletin? Deze leden verwachten een uitgebreide toelichting op de hierboven
geuite zorgen en gestelde vragen.
De evaluatie door Significant heeft inderdaad uitgewezen dat de papieren
versie van het Geneesmiddelenbulletin het meest gebruikt wordt door de
respondenten. Echter, in het evaluatierapport wordt hierbij wel de
vermoedelijke verklaring gegeven dat de papieren versie standaard wordt
meegestuurd met drie tijdschriften van beroepsverenigingen. Daarbij is
eveneens geconstateerd dat een deel van de respondenten niet op de
hoogte is van de digitale beschikbaarheid van het tijdschrift en de
zoekfunctie op de website. Tegelijkertijd heeft de meerderheid van de
doelgroep de voorkeur voor een digitale vorm, zoals een website, om op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 395

6

de hoogte te blijven van ontwikkelingen. Het rapport constateert dat de
aansluiting op deze behoefte beter kan en doet de suggestie om een
digitale nieuwsbrief naast de papieren versie uit te geven. Om niet voorbij
te gaan aan het feit dat er behoefte is aan een papieren versie, ben ik van
mening dat de papieren versie naast de digitale versie beschikbaar moet
blijven.
Echter, ik ben geen voorstander, mede met het oog op de constateringen
uit het evaluatierapport, een uitbreiding van de papieren versie te
stimuleren door de meerkosten (ad € 115.000) te financieren waar de
doelgroep zelf niet bereid is om meer financieel bij te dragen. Ik zou de
ontwikkeling naar een meer digitale verspreiding van het bulletin
daarentegen toejuichen. Deze ontwikkeling zou een forse besparing in de
productie- en verspreidingskosten kunnen opleveren. Dit zou ten gunste
zijn van de financiële positie van het Geneesmiddelenbulletin. Dit is
overigens geen nieuw beleid. De digitale ontwikkeling is al een aantal jaar
een strikte voorwaarde die gesteld wordt aan de jaarlijkse subsidie aan
het Geneesmiddelenbulletin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 477, nr. 395

7