Aan de Voorzitter en leden van de Algemene
Commissie voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal

Br ie fnu mmer

17/10.154/MV/Dey
Onderwerp

Den Haag

9 februari 2017
Te le fo o nnu mmer

Schriftelijke inbreng ten behoeve van
070 349 0 438
-ma il
Rondetafelgesprek over convenanten op Emvisser@vnoncw-mkb.nl
het vlak IMVO op 13 februari a.s.
Weledelgestrenge dames en heren,
Op 13 februari a.s. organiseert u een rondetafelgesprek over convenanten op het vlak
van internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO). Marhijn Visser,
secretaris internationaal economische beleid van VNO-NCW en MKB-Nederland zal
hieraan namens deze organisaties een bijdrage leveren. Graag maken we hierbij van de
geboden gelegenheid gebruik om alvast een schriftelijke inbreng te leveren.
Zoals bekend heeft de Sociaal-Economische Raad (SER) in april 2014 een advies
uitgebracht aan de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
over IMVO-convenanten. Voor VNO-NCW en MKB-Nederland is dit SER-advies
leidend, omdat we hierin met sociale partners tot een goede overeenstemming zijn
gekomen over de inhoud en werking van deze convenanten. De kracht van een
convenant is dat bedrijfsleven en overheid samen optrekken. Om optimaal te opereren
op het vlak van internationaal MVO kan het bedrijfsleven niet zonder de overheid en
maatschappelijke organisaties. De complexe situaties van risico's op schendingen in
opkomende markten en ontwikkelingslanden kan het bedrijfsleven maar gedeeltelijk
zelf oplossen. IMVO is daarom een gedeelde verantwoordelijkheid van bedrijfsleven en
overheid, zoals ook tot uitdrukking gebracht in de UN Guiding Principles on Business
and Human Rights. Met meerdere partijen is de kans op oplossingen, preventie en
benutten van kansen groter.
Voor branches en bedrijven kunnen de IMVO-convenanten een welkome aanvulling
zijn op het bestaande IMVO-beleid omdat men gebruik kan maken van aanwezige
kennis en kunde bij de overheid en men gestructureerd een dialoog aangaat met
maatschappelijke stakeholders.

Malietoren / Bezuidenhoutseweg 12 / Postbus 93002 / 2509 AA Den Haag
www.vno-ncw.nl / 070349 03 49 / www.mkb.nl / 070 349 09 09

B lad

2

Voor ons staat daarbij voorop dat branches en bedrijven hun internationale
maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen, of dit nu via convenanten is of
anderszins. Conform het SER-advies bepalen branches en bedrijven zelf of een IMVOconvenant past of dat andere initiatieven soortgelijke impact genereren. Uiteindelijk
gaat het om het doel.
VNO-NCW en MKB-Nederland stimuleren ondernemers zich in te spannen als het gaat
om de opgave duurzaamheid te versterken en risico's in ketens te mitigeren en
transparantie te bevorderen. Graag lopen we enkele onderwerpen langs die spelen in
onze achterban:
Wetgeving op IMVO-vlak
We zien nationaal (en op Europees vlak) tendensen om met verplichte wetgeving op
IMVO-vlak te komen. Een voorbeeld is het recent door de Tweede Kamer aangenomen
initiatiefwetsvoorstel van de heer Van Laar voor een Wet zorgplicht kinderarbeid
(Kamerstuknummer 34506). We hebben al eerder schriftelijk aan de Kamer aangegeven
geen voorstander hiervan te zijn, ook omdat dit het draagvlak voor IMVO-convenanten
ondermijnt. Voor een structurele impact en verbetering van omstandigheden voor mens,
dier en milieu in productieketens is wetgeving niet de aangewezen weg. Zoals ook door
Inretail en VGT mede namens MODINT gesteld in hun schriftelijke bijdrage voor deze
rondetafel, vereist ons inziens een succesvolle aanpak samenwerking tussen overheden,
ondernemingen, vakbonden en maatschappelijke organisaties met een duidelijke agenda
en integrale aanpak. Juist in dit samenspel tussen alle stakeholders worden betere
resultaten bereikt dan met dwingende wetgeving. Het convenant Duurzame Kleding en
Textiel is daarvan een goed voorbeeld.
Rol sector
Een brancheorganisatie speelt een belangrijke rol bij de bewustwording van leden over
IMVO. Als er sprake is van een sectoraanpak, dan is het de uitdaging om de diversiteit
van de partijen te vatten in een gezamenlijk convenant en een reëel ambitieniveau neer
te leggen. Sommige sectoren zijn op IMVO-vlak verder dan anderen, soms
vertegenwoordigt een brancheorganisatie slechts een deel van de sector. We streven dan
ook naar maatwerk om de gewenste resultaten te bereiken. De textielsector is hiervan
een goed voorbeeld.
Dialoog met NGO’s
Zoals geschetst in het SER-advies, spelen maatschappelijke partijen zoals NGO's en de
vakbeweging een belangrijke rol bij de totstandkoming van IMVO-convenanten. Het
opzetten van een goede dialoog tussen bedrijfsleven, stakeholders en overheid is van
groot belang. NGO's en vakbeweging kunnen bijvoorbeeld specifieke kennis aanleveren
over situaties in landen of in ketens die helpen de 'due diligence' van bedrijven op orde
te krijgen. Bedrijven en branches zien deze meerwaarde ook. In een brede stakeholder
dialoog dient telkens een balans gevonden te worden tussen de verschillende belangen

B lad

3

van deelnemers, bijvoorbeeld op publicitair vlak. Van belang is het vinden van een
setting waarin in onderling vertrouwen vrij gesproken kan worden.
Mededinging
Een aandachtspunt bij de totstandkoming van IMVO-convenanten is mededinging en
mogelijk mededingingsbeperkende afspraken. Voor initiatiefnemers van
duurzaamheidsafspraken, zoals destijds die van de ‘Kip van morgen’ maar ook
bijvoorbeeld in het geval van de afspraken in het Energieakkoord en de IMVOconvenanten, is het vaak onduidelijk waar de grenzen van de Mededingingswet liggen
als het gaat om afspraken over samenwerking. Terwijl de politiek juist van bedrijven
verwacht – ook in het kader van de IMVO-convenanten – dat zij in gezamenlijkheid
verbetering nastreven op thema’s als duurzaamheid, mensenrechten of dierenwelzijn,
blijkt in de praktijk vaak dat afspraken hierover de strenge interpretatie van de in EUrecht verankerde mededingingswetgeving niet doorstaan. Bedrijven en sectoren zijn dan
ook terughoudend om collectief iets te organiseren.
In dat kader hebben we met onze achterban enkele malen gesproken over de plannen
van de Minister van Economische Zaken om te komen tot een wetsvoorstel voor het
algemeen geldend maken van dergelijke duurzaamheidsafspraken. Een definitief
standpunt hierover hebben we nog niet gevormd. Wel moet voorkomen worden dat dit
mogelijke wetsvoorstel leidt tot een ‘free for all’ waarbij allerlei nieuwe
(bovenwettelijke) verplichtingen ontstaan voor ondernemingen en dient het met strikte
voorwaarden omkleed te zijn zoals inzake het draagvlak in de sector.
Het is daarnaast goed dat het kabinet in Brussel aandacht vraagt voor het vergroten van
de ruimte binnen de Europese mededingingskaders. Dit is in Europa nog onontgonnen
gebied.
Ondersteuning en financiering IMVO-convenanten
Ook de keuze van ondersteuning bij totstandkoming, implementatie en naleving van een
IMVO-convenant door (het secretariaat van) de SER, zoals geschetst in de brief van de
Minister (d.d. 21 april 2016 en kenmerk TK 26485, nr. 219), dient een vrijwillige keuze
te zijn van desbetreffende branche of bedrijf. Een keuze die overigens vanuit
VNO-NCW en MKB-Nederland gezien de positieve ervaringen met de SER zal worden
gestimuleerd. Men dient echter de vrijheid te behouden om bijvoorbeeld secretariaat of
toezicht op de in een convenant gemaakte afspraken bij een onafhankelijke derde partij
te beleggen. Dit laat onverlet uiteraard de – altijd geldende – rol en
verantwoordelijkheid van het Nationaal Contact Punt OESO-Richtlijnen, die wij
onderschrijven.
Een aandachtspunt bij de totstandkoming van IMVO-convenanten is de financiering –
ook op langere termijn. Omdat branches en sectoren onderling fors verschillen, is hierin
maatwerk geboden – voor de ene sector zal het vanwege bijvoorbeeld de eigen
organisatiegraad gemakkelijker zijn een grote eigen bijdrage te leveren dan voor de
andere sector.

B lad

4

Rol overheid
De convenanten moeten er tot slot ook aan bijdragen dat de overheid de betrokken
ondernemingen helpt om belemmeringen weg te nemen waar ze in het buitenland tegen
aan lopen. Zelfregulering moet er immers niet toe leiden dat als men problemen in een
keten tegen komt, men de handel met het desbetreffende land maar stop zet. Hulp en
handel dienen ook bij de IMVO-convenanten hand in hand te gaan. Bij knelpunten
moeten partijen – waaronder dus de overheid – bezien hoe die kunnen worden
weggenomen – zo ontstaat een win-win situatie.
We hopen maandag de 13e op een vruchtbare uitwisseling met uw Kamer.