Position paper

Hoorzitting 'Van detineren naar re-integreren',
vaste kamercommissie Justitie en Veiligheid,
7 december 2017
HVO-Querido herkent en onderschrijft de conclusies en aanbevelingen in het
advies ‘Van detineren naar re-integreren’ van de Raad voor de
strafrechtstoepassing en jeugdbescherming.
Als grote organisatie die in Amsterdam en omstreken beschermd wonen,
maatschappelijke opvang en (ambulante) woonbegeleiding biedt aan onder meer
de forensische doelgroep hebben we een aantal aanvullingen, die we graag 7
december 2017 bespreken.
1. Alternatieven voor korte gevangenisstraffen: voorwaardelijke straffen
In de praktijk ervaren wij (het inmiddels ook wetenschappelijk ondervonden gegeven) dat
korte gevangenisstraffen veelal meer kwaad dan goed doen. Er zijn volop voorbeelden van
mensen die goed in een traject zitten, maar nog een oude straf moeten uitzitten en daarna
helemaal afglijden, mensen die na een korte straf (waarbij niets voor hen geregeld wordt)
zonder uitkering, opvang of andere basisbenodigdheden in de nachtopvang belanden et
cetera.
Graag denken wij mee en bieden wij ondersteuning in het bieden van alternatieven. Binnen
HVO-Querido, maar ook binnen andere RIBW/MO-instellingen hebben we inmiddels veel
ervaring met het bieden van - indien nodig zeer intensieve – ambulante
begeleidingstrajecten (bijvoorbeeld met Housing First) of begeleiding binnen een
residentiële setting tijdens een voorwaardelijke straf. In samenwerking met de Reclassering
en behandelorganisaties kunnen we enerzijds de benodigde structuur en toezicht bieden en
anderzijds door een krachtgerichte en op de persoon toegesneden aanpak, cliënten
ondersteunen en motiveren te resocialiseren.
2. Goede aansluiting tussen detentieperiode en het re-integratietraject daarna
Wij adviseren dat al zo vroeg mogelijk na de strafoplegging, waar mogelijk samen met de
gedetineerde/cliënt en betrokken ketenpartners (Reclassering, gemeente,
behandelorganisatie, woonvoorzieningen et cetera) het traject van cliënt wordt uitgestippeld
ook voor ná de periode van detentie. Binnen het project Continuïteit van Zorg zijn daar
inmiddels goede ervaringen mee opgedaan. Mogelijk kan een transfermedewerker van een
penitentiaire inrichting (PI) daar een rol in spelen. Voor de cliënt werkt het motiverend als
duidelijk is wat hem/haar te wachten staat na detentie en waar hij/zij mogelijk naar toe kan
werken.

1

Andere voordelen zijn:


Zaken die nodig zijn om het traject te organiseren kunnen direct in gang worden
gezet: bijvoorbeeld de benodigde indicaties die kunnen worden geregeld en mensen
die al op wachtlijsten kunnen worden geplaatst wat de kans op een passende plek
aansluitend aan detentie groter maakt.



Het traject binnen detentie kan worden toegesneden op wat er nodig is erna:
stroomt iemand door naar een voorziening waar je dagbesteding moet hebben? Die
kan dan alvast worden geregeld.



Ketenpartners die na de periode van detentie betrokken zullen zijn bij het traject
(behandelaren, woonbegeleiders) kunnen al tijdens de detentie kennis maken of
zelfs al onderdelen van het traject starten in detentie.



Er kan een stapsgewijze overgang naar 'buiten' worden gerealiseerd.

De ervaring leert dat wanneer aan bovenstaande voorwaarden voldaan kan worden:
a. De kans op succesvolle resocialisatie vele malen groter is;
b. Cliënten bijvoorbeeld met een tbs-maatregel al in een eerder stadium kunnen
uitstromen naar woonvoorzieningen of een woning.
c. Ook voor kortgestraften (bij wie dit ingewikkeld is) kan door een transfermedewerker
in samenwerking met de ketenpartners, gekeken worden hoe voorkomen kan
worden dat mensen op straat of in de nachtopvang belanden. Voor de Top 600 heeft
HVO-Querido in Amsterdam bijvoorbeeld een aantal opvangplekken in het
Boerhaavehotel geregeld, waar mensen direct na detentie kunnen worden
opgevangen: de regisseur regelt deze opvang.
3. Het belang van het zoeken van een legitieme grondslag voor de uitwisseling
van gegevens tussen alle betrokken partijen.
Voor een goede aansluiting op de periode van detentie is de mogelijkheid tot uitwisseling
van de juiste gegevens die nodig zijn om de cliënt een passend traject te bieden, cruciaal.
Nu is dat helaas niet altijd het geval, waardoor er geen gebruik wordt gemaakt van wat al in
het traject binnen detentie of de kliniek is uitgevonden over wat al dan niet werkt, wat
belangrijke signalen zijn, wat risicofactoren of beschermende factoren zijn et cetera.
4. Betere regionale plaatsing
In Amsterdam zijn geen PI's. Dat belemmert succesvolle re-integratie: cliënten moeten
wanneer zij na detentie naar Amsterdam komen alles opnieuw opstarten: uitkering,
dagbesteding, behandeling et cetera. Wij pleiten voor de start van een of meerdere
'tussenstations' in Amsterdam, waar mensen het laatste deel van hun straf kunnen uitzitten
(of waar mensen hun hele straf kunnen uitzitten in plaats van in een PI). Een voorziening
waar mensen al dan niet op maat op bepaalde tijden van de dag/nacht binnen zitten, maar
delen van de dag/nacht buiten de voorziening kunnen deelnemen aan resocialiserende
activiteiten als werk, opleiding, behandeling, contact hebben met gezond netwerk et cetera.