Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 628

Politie

Nr. 1130

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 november 2022
Inleiding
Zoals gemeld in mijn beleidsreactie op het eindadvies van de adviescommissie Schneiders1, heb ik de korpschef gevraagd een uitgewerkt
transitieplan voor de Landelijke Eenheid (LE) op te stellen. Hierbij bied ik
uw Kamer het transitieplan van de korpschef aan. Tevens is het advies van
de monitoringscommissie Schneiders over het transitieplan bijgevoegd.
In deze brief ga ik in op het transitieplan en de uitvoering van de transitie,
mede op basis van het advies van de monitoringscommissie Schneiders.
Zoals toegezegd in het commissiedebat politie van 20 oktober jl.
(Kamerstuk 29 628, nr. 1128) besteed ik daarnaast specifieke aandacht aan
het team Werken Onder Dekmantel (WOD).
De problematiek bij de LE kent een lange aanloop en is in verschillende
rapporten aan het licht gebracht.2 De adviescommissie Schneiders heeft
in haar eindadvies waardevolle aanbevelingen gedaan gericht op het
inzetten van een transitie naar twee separate, slagvaardige en toekomstbestendige landelijke eenheden. Het is goed dat er nu een transitieplan
ligt waarin de korpschef toelicht hoe hij deze complexe opgave ter hand
wil nemen.
De monitoringscommissie Schneiders is van oordeel dat het ingediende
transitieplan richting geeft om de transitie op korte termijn te starten en
dat er binnen het beschikbare financiële kader verstandige keuzes zijn
gemaakt. Dat is positief, want na een lange periode van onderzoeken en
planvorming is het hoog tijd om te starten met de transitie, zoals de
monitoringscommissie Schneiders ook aangeeft.
Tegelijkertijd hebben de monitoringscommissie Schneiders, de politievakbonden en de ondernemingsraden zorgen geuit over het transitieplan en
1
2

kst-29628-1130
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 29 628 nr. 1101.
Kamerstuk 29 628 nrs. 997, 1065, 1050, 1053, 1013, 1055 en 1079.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1130

1

de stroeve planvorming. De korpschef heeft mij laten weten dat er tot
dusver sprake was van een krap proces, waarin vooral de ondernemingsraden goed betrokken konden worden. Zoals de korpschef in zijn
voorwoord op het transitieplan stelt, vraagt het realiseren van de
complexe transitie van de LE om samenwerking en steun van de
medewerkers, de andere eenheden, de medezeggenschap, de vakorganisaties en de gezagen. Het vervolgproces en de uitvoering van de transitie
vragen om goede betrokkenheid van al deze partijen.
Daarnaast heeft monitoringscommissie Schneiders mij nog niet kunnen
adviseren over de haalbaarheid van de uitvoering van de transitie, omdat
de besturing en wijze van uitvoering nog onvoldoende zijn uitgewerkt. De
monitoringscommissie Schneiders vindt dat de besturing en uitvoering
van de transitie voor het einde van 2022 in meer detail moeten worden
uitgewerkt om de transitie op korte termijn daadwerkelijk te kunnen
starten. Ik ben het eens met de commissie en heb de korpschef derhalve
verzocht mij en de monitoringscommissie de door de commissie
gevraagde nadere uitwerking te verschaffen. Ik vind het daarbij belangrijk
dat alle partijen goed betrokken kunnen worden en daarmee de werkvloer.
Daarom heb ik de korpschef laten weten dat hij, indien nodig, enkele
weken extra tijd kan nemen dan de deadline zoals voorgesteld door de
monitoringscommissie Schneiders.
Ik vind het belangrijk dat de transitie van de LE op de korte termijn
daadwerkelijk start. Uitstel is onwenselijk. Alle inspanningen zijn gericht
op het realiseren van voelbare verbeteringen voor de medewerkers van
de LE. Dat zal gezien de complexiteit van de opgave niet vanzelf gaan,
zoals ook blijkt uit de zorgen die de politievakbonden en ondernemingsraden hebben geuit. Ik hecht daarom grote waarde aan de eerder
afgesproken scherpe monitoring door de monitoringscommissie
Schneiders.
Het transitieplan
De transitie van de LE is een omvangrijke en complexe opgave. Ik heb
eerder gemeld dat rekening moet worden gehouden met het absorptievermogen van de politie om de transitie beheersbaar te houden. Niet alles
kan tegelijk. Tevens heb ik de korpschef in mijn beleidsreactie op het
eindadvies van de adviescommissie gevraagd aan te geven welke
ambities gerealiseerd kunnen worden binnen het beschikbare financiële
kader.
Keuzes binnen het financiële kader
De monitoringscommissie Schneiders constateert dat het transitieplan
globaal inzichtelijk maakt voor welke veranderstrategie het korps heeft
gekozen. De commissie merkt tevens op dat het verstandig is dat ingrepen
op het vlak van de werkcultuur en het leiderschap, alsook de splitsing van
de LE prioriteit krijgen, zowel in het tijdspad als bij de keuzes die zijn
gemaakt binnen het financiële kader.
Evenals de commissie hecht ik eraan dat de ingrepen van de werkcultuur
en het leiderschap, alsook de omvorming van de LE naar twee eenheden
voorrang krijgen in de transitie. Voor onder meer deze transitiemaatregelen heb ik € 20 miljoen structureel vrijgemaakt.3 Uit het transitieplan
blijkt dat de korpschef verwacht dat bovenop deze middelen vanaf
2025–2026 € 8 miljoen structureel nodig is. Op het moment dat duidelijk is
of, en zo ja wanneer, er aanspraak moet worden gemaakt op deze
3

Kamerstuk 29 628, nr. 1101.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1130

2

middelen, zal de korpschef deze beschikbaar maken door herprioritering
binnen de politiebegroting. Daarmee constateer ik samen met de
korpschef dat er voldoende middelen zijn om een stevig en veilig
fundament te leggen voor de doorontwikkeling van de twee landelijke
eenheden.
Werkcultuur en leiderschap
De aangekondigde ingrepen in de werkcultuur en het leiderschap moeten
leiden tot voelbare verbeteringen in de werkomgeving van de
medewerkers van de LE. Er moet daarbij oog zijn voor de geconstateerde
knelpunten in de personeelszorg die in verschillende rapporten zijn
geconstateerd. Ik hecht daarbij waarde aan het aanpakken van acute
knelpunten in de span of care (aantal medewerkers per leidinggevende).
Ook vind ik het belangrijk dat er een cultuurtraject wordt ingezet, waarin
aandacht is voor zowel medewerkerschap als leiderschap. Verder is het
van belang dat er spoedig een transparante schouw van leidinggevenden
wordt uitgevoerd. Van de korpschef heb ik vernomen dat er al een extern
bureau is geselecteerd dat hierbij zal ondersteunen. De korpschef en ik
zijn van mening dat er sprake moet zijn van een navolgbaar schouwproces, dat is gebaseerd op heldere en vooraf vastgestelde en gecommuniceerde criteria. De korpschef zal bij het opstellen van de criteria ook de
monitoringscommissie Schneiders betrekken. Ik wil benadrukken dat de
schouw niet bedoeld is en ook niet bedoeld kan zijn om af rekenen met
leidinggevenden van de LE. Er werken veel toegewijde, professionele
leidinggevenden bij de LE, die hard nodig zijn om te transitie tot een goed
eind te brengen. De schouw moet er op gericht zijn om op een
zorgvuldige wijze inzichtelijk maken of leidinggevenden passen binnen de
leiderschapsprofielen en een ondersteunde rol kunnen spelen bij de
noodzakelijke cultuuromslag; een cultuuromslag naar een werkomgeving
waarin meer oog is voor de ontwikkeling van het vak.
Ik zal de verbeteringen op het vlak van cultuur en leiderschap nauw
volgen en ik waardeer het dat de monitoringscommissie Schneiders
aangeeft hier ook op te zullen letten.
Omvorming van de LE naar twee landelijke eenheden
Ik vind het passend en wenselijk dat er een ambitieus tijdpad wordt
gevolgd voor het vormen van de twee nieuwe landelijke eenheden. Dat is
nodig om de bestuurbaarheid en beheersbaarheid te verbeteren. Ook
moet het voor medewerkers snel duidelijk worden in welke eenheid zij
zullen worden geplaatst en moet er meer ruimte ontstaan voor specialistische vakontwikkeling. In dit opzicht is het positief dat de korpschef mij
heeft gemeld dat er op korte termijn op basis van een nieuw leiderschapsprofiel, dat met betrokkenheid van de ondernemingsraad van de LE is
opgesteld, kwartiermakers worden aangesteld voor het vormen van de
twee nieuwe landelijke eenheden.
Het vormgeven van de twee separate eenheden zal in beginsel
geschieden door herordening van organieke delen. Dat betekent dat het
uitgangspunt is dat volledige diensten, afdelingen en teams «as is» – dus
met hun huidige inrichting, formatie en bezetting – overgaan naar een van
de twee eenheden. Bij enkele diensten zal een meer fijnmazige
benadering nodig zijn. Er is in formele zin sprake van een reorganisatie
waarop alle gebruikelijke regels van toepassing zijn, zij het naar
verwachting met zeer beperkte personele gevolgen. De «as is»
omvorming van de LE naar twee landelijke eenheden en de hierboven
beschreven schouw van de leidinggevende van de LE zijn processen die
parallel worden uitgevoerd. De invulling van de functies in de topstructuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1130

3

van de nieuwe landelijke eenheden zal via een transparante benoemingsprocedure geschieden.
Als Minister van Justitie en Veiligheid ben ik verantwoordelijk voor de
organisatie-inrichting van de politie en zal ik hierover het besluit nemen,
onder meer op basis van de adviezen ten aanzien van de «as is»
omvorming die de korpschef in het transitietraject uitwerkt. Zoals
toegezegd aan het lid Mutluer (PvdA) in het commissiedebat politie van
7 juli jl. (Kamerstuk 29 628, nr. 1101), zal ik daarbij de gelijkwaardigheid
tussen de twee landelijke eenheden bewaken. Dat doe ik door erop toe te
zien dat de contouren voor de nieuwe eenheden uit het eindadvies van de
adviescommissie Schneiders worden gevolgd, aangezien dit advies
uitgaat van de gelijkwaardigheid van de nieuwe eenheden.
Als Minister zal ik er ook op toezien dat de aanbevelingen die de adviescommissie Schneiders heeft gedaan op het vlak van governance
gedurende het transitieproces worden opgevolgd, waaronder het
versterken van het zicht van het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie
(LOVP) op beide landelijke eenheden en het inrichten van een strategische
overlegtafel voor de eenheid voor landelijke opsporing.
Ambities
Gelet op de eisen die de veiligheidsomgeving stelt, heb ik bovenop de
€ 20 miljoen structureel voor transitiemaatregelen nog eens € 20 miljoen
structureel vrijgemaakt binnen de ondermijningsgelden4 om gelijk een
betekenisvolle stap te zetten in het realiseren van ambities gericht op de
versterking van de aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit door de LE. Het betreft de versterking van de operationele slagkracht
van de Dienst Landelijke Recherche en – zoals geadviseerd door de
adviescommissie Schneiders – het intensiveren van datagedreven werken,
onder andere door het inrichten van één data warehouse voor beide
landelijke eenheden en het aanstellen van extra digitale specialisten. Met
deze investeringen krijgt het informatie-gestuurd werken binnen de
aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit een forse impuls.
Deze eerste betekenisvolle stap wordt gezet naast het leggen van het
fundament voor de doorontwikkeling van de twee landelijke eenheden.
Pas als dit fundament is gelegd, kan worden bezien welke verdere
versterkingen nodig zijn en welke ambities kunnen worden gerealiseerd.
De korpschef stelt in het transitieplan dat de thans beschikbare middelen
niet toereikend zijn om alle aanbevelingen van de adviescommissie
Schneiders volledig te realiseren. De monitoringscommissie Schneiders
herkent deze constatering in algemene zin. Ik neem hier kennis van. In het
transitieplan staat dat gedurende het transitietraject plannen zullen
worden uitgewerkt voor de doorontwikkeling en versterking van de twee
landelijke eenheden en het realiseren van ambities. Hier zullen in de
toekomst nadere keuzes over moeten worden gemaakt.
Besturing en uitvoering van de transitie
Zoals gezegd, is de monitoringscommissie Schneiders van mening dat de
besturing en wijze van uitvoering van de transitie nog onvoldoende zijn
uitgewerkt. De monitoringscommissie stelt dat zij het beeld heeft dat het
in het proces van planvorming binnen de politie heeft ontbroken aan regie
en besluitvaardige sturing. De monitoringscommissie Schneiders en de
vakbonden vinden daarnaast dat de medewerkers tot dusver een te kleine

4

Kamerstuk 29 628, nr. 379.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1130

4

rol hebben gekregen. De ondernemingsraden hebben aangegeven goed
betrokken te zijn in het proces.
Ik ben het met de monitoringscommissie Schneiders eens dat voor de
start van de transitie helderheid moet bestaan over de feitelijke besturing
en wijze uitvoering. Ik heb de korpschef derhalve verzocht mij en de
monitoringscommissie hiervan zo spoedig mogelijk een nadere
uitwerking te verschaffen, in ieder geval op de punten die de monitoringscommissie Scheiders benoemt in haar advies. Ik wil daarbij onderstrepen
dat de politievakbonden en ondernemingsraden een belangrijke rol spelen
in de transitie. Het moet in de nadere uitwerking van de uitvoering helder
zijn hoe zij worden betrokken, met inachtneming van hun rol en positie.
Ook vind ik het belangrijk dat concreet wordt uitgewerkt hoe medewerkers
tijdig in de transitie worden betrokken en hoe de communicatie richting
de werkvloer vormt krijgt. Medewerkers moeten aangehaakt zijn bij het
transitieproces en voldoende kunnen meedenken, zodat de kennis en
ervaring uit de organisatie – in het bijzonder ten aanzien van de ontwikkeling van het vak – goed wordt benut.
De korpschef heeft mij ten aanzien van de uitvoering van de transitie
reeds laten weten dat er via een aanbestedingsprocedure externe
veranderkundige expertise wordt aangetrokken, niet alleen voor ondersteuning bij de praktische uitvoering, maar ook voor advisering en
ondersteuning van de strategische top gedurende het transitietraject. Ik
vind het belangrijk dat deze externe veranderkundige expertise wordt
aangetrokken en heb de korpschef verzocht de monitoringscommissie
Schneiders te betrekken bij het vinden van een geschikte externe partij.
De monitoringscommissie Schneiders zal mij op basis van de nadere
uitwerking van de besturing en wijze van uitvoering adviseren over de
haalbaarheid van de uitvoering van het transitieplan. Ik zal vervolgens uw
Kamer informeren.
Het team Werken Onder Dekmantel
Op 27 juli jl.5 heb ik uw Kamer geïnformeerd over het voornemen van de
korpschef om het huidige team WOD verantwoord, geleidelijk en
gecontroleerd af te bouwen en het team na een periode van herbezinning
gecontroleerd weer op te bouwen. De commissie Waarborgen Werken
Onder Dekmantel (commissie Sorgdrager) heeft een rol in zowel de af- als
de opbouw van het team WOD. Daarover heb ik uw Kamer in de verzamelbrief politie van 19 oktober jl. geïnformeerd.6 Het team WOD wordt
meegenomen in de omvorming van de LE en wordt op de juiste plekken
in het transitieplan genoemd, waaronder bij de keuzes binnen het
financiële kader: er blijft € 3 miljoen structureel beschikbaar voor het
professionaliseren van het team WOD, zoals eerder gemeld in de
beleidsreactie op het rapport van de commissie Brouwer van
17 november 2021.7 Vanwege het besluit tot afbouw, de tijd die nodig is
voor visievorming en de gecontroleerde opbouw, doorloopt het team
WOD een ander tijdpad dan de overige onderdelen van de LE, zoals ook
aangegeven in het transitieplan.
Tot slot
De transitie van de LE is en blijft een complexe opgave, gezien de
diversiteit van maatregelen die moet worden getroffen en het groot aantal
betrokken spelers. Met het transitieplan is weer een stap gezet en is
5

Kamerstuk 29 628, nr. 1121.
Kamerstuk 29 628, nr. 1127.
7
Kamerstuk 29 628, nr. 1050.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1130

5

duidelijk voor welke richting, veranderstrategie en prioritering de
korpschef kiest. In de komende periode zal nog intensief gewerkt moeten
worden om de wijze van besturing en uitvoering van de transitie nader uit
te werken. Ik verwacht dat de korpschef zich ervoor zal inspannen de
noodzakelijke uitwerking spoedig te realiseren, zodat de transitie tijdig kan
worden gestart.
Als de transitie dan daadwerkelijk kan worden gestart, wil ik de politie de
rust en ruimte geven om aan de slag te gaan. Daarbij zijn de politieorganisatie en haar medewerkers gebaat. Tegelijkertijd zullen de monitoringscommissie Schneiders en ik de transitie goed volgen. De monitoringscommissie zal gevraagd en ongevraagd advies aan de korpschef en mij
uitbrengen.
Zoals eerder toegezegd, zal ik uw Kamer bij halfjaarbericht op de hoogte
houden van de transitie.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 628, nr. 1130

6