Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 057

Wijziging van de Participatiewet in verband met
het eenmalig categoriaal verstrekken van een
energietoeslag aan huishoudens met een laag
inkomen

Nr. 16

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ARMOEDEBELEID, PARTICIPATIE
EN PENSIOENEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juli 2022
Hierbij doe ik u mijn antwoorden toekomen op de aanvullende vragen die
hedenmiddag vanuit uw Kamer zijn gesteld bij het wetsvoorstel
eenmalige energietoeslag lage inkomens (voorstel van wet houdende
wijziging van de Participatiewet in verband met het eenmalig categoriaal
verstrekken van een energietoeslag aan huishoudens met een laag
inkomen) (Handelingen II 2021/22, nr. 102, Regeling van Werkzaamheden
(Stemmingen)).
Het lid Maatoug (GroenLinks) stelt in haar vraag dat de VNG heeft
aangegeven dat de route voor bijzondere bijstand grote uitvoeringsproblemen kent, en wat dit betekent voor studenten.
Als een student door de gestegen energiekosten in een schrijnende
situatie terecht is gekomen, is een beroep op de individuele bijzondere
bijstand mogelijk. Gelet op het karakter van de Participatiewet als
vangnet, moeten daarbij de maximale leencapaciteit op grond van de Wet
studiefinanciering 2000 als zogenaamde «voorliggende voorziening» en
een eventueel bijbaantje worden meegerekend (zie ook artikel 33
Participatiewet). Het onuitvoerbare waar de VNG aan refereerde in haar
brief van 5 juli jl. had niet betrekking op de individuele bijzondere bijstand,
maar op een eventuele uitbreiding van de doelgroep van de eenmalige
energietoeslag met studenten.
Ik heb afgesproken met de VNG en Divosa dat we voortdurend vinger aan
de pols houden in hoeverre de groep studenten die echt in de knel komt
en zich daardoor genoodzaakt voelt om aanspraak te doen op de
bijzondere bijstand, groeit. Wanneer de uitvoering onverhoopt vastloopt
gaat het Rijk met gemeenten in gesprek en zal zich inspannen voor een
organisatorische en financiële oplossing. Ik stel voor dat ik u over het
verloop hiervan informeer via de brief over de voortgang van de

kst-36057-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 057, nr. 16

1

energietoeslag in het derde kwartaal van 2022, die ik u op 30 juni jl. heb
toegezegd.
Het lid Maatoug (GroenLinks) heeft tevens een vraag gesteld over de
toereikendheid van het voor gemeenten beschikbare gesteld budget. Op
5 juli jl. heeft het kabinet aangekondigd het richtbedrag van de eenmalige
energietoeslag nogmaals te verhogen, van 800 euro naar 1.300 euro. Het
voor de uitvoering van de eenmalige energietoeslag beschikbare budget
is hierop aangepast, hetgeen ertoe heeft geleid dat het voor de eenmalige
energietoeslag budget is verhoogd van 854 miljoen euro naar 1,4 miljard
euro. Het verhoogde budget is toereikend voor het verstrekken van een
energietoeslag van 1.300 euro aan alle huishoudens met een inkomen tot
120 procent van het sociaal minimum (circa één miljoen huishoudens,
waarbij studentenhuishoudens niet in dit aantal zijn opgenomen).
Met het wetsvoorstel krijgen gemeenten de bevoegdheid een eenmalige
energietoeslag toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen,
waarbij de gemeente zelf bepaalt wat er onder «laag inkomen» moet
worden verstaan. De meeste gemeenten hanteren daarbij een inkomensgrens tot 120 procent van het sociaal minimum, conform de landelijke
richtlijnen. Gemeenten hebben beleidsmatige ruimte om te kiezen voor
een hogere inkomensgrens, maar de budgettaire ruimte voor gemeenten
is berekend op de doelgroep van huishoudens met een inkomen tot
120 procent van het sociaal minimum. De verdeelsystematiek van het
Gemeentefonds laat niet toe om gemeenten die een hogere inkomensgrens hanteren, hiervoor extra budget te verstrekken.
Het lid Omtzigt heeft een vraag gesteld over het juridische kader, nu het
kabinet het richtbedrag van de eenmalige energietoeslag heeft verhoogd
van 800 euro naar 1.300 euro. Meer concreet stelt dit lid de vraag of het
juridisch houdbaar is dat een huishouden een energietoeslag van
1.300 euro kan mislopen bij één euro te veel inkomen. In de nota naar
aanleiding van het verslag (Kamerstuk 36 057, nr. 8) heeft de regering
aangegeven dat er altijd huishoudens zullen zijn die net buiten de door de
gemeente bepaalde inkomensgrens vallen, welke inkomensgrens ook
wordt gehanteerd. Dat speelt zowel bij een energietoeslag van 800 euro
als bij een toeslag 1.300 euro. Gemeenten hebben de vrijheid om bij
huishoudens die net buiten de doelgroep van de eenmalige energietoeslag vallen maatwerk te leveren. De gemeente kan overwegen om in
dergelijke situaties een toets op hardheid van de voorgenomen afwijzing
uit te voeren (op grond van de Algemene wet bestuursrecht of op grond
van een door de gemeente zelf opgestelde hardheidsclausule). Ook kan de
gemeente maatwerk leveren via de individuele bijzondere bijstand.
Huishoudens met een financieel probleem als gevolg van de huidige
onverwachte en ongekend sterke stijging van de energieprijzen kunnen,
als zij niet of in onvoldoende mate financieel worden ondersteund met de
eenmalige energietoeslag, een beroep doen op het aanvullende maatwerk
via de individuele bijzondere bijstand.
De Minister voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 057, nr. 16

2