Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 400 J

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Deltafonds voor het jaar 2013

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het zonder meer instemmend
luidt/uitsluitend opmerkingen van redactionele
aard bevat (artikel 26, vijfde lid, van de Wet op
de Raad van State).

Inhoudsopgave

A.

B.

kst-33400-J-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE WETSARTIKELEN

2

Wetsartikel 1

2

BEGROTINGSTOELICHTING

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

1

A. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk jaar
afzonderlijk bij de wet vastgesteld. Het wetsvoorstel strekt ertoe om de
onderhavige begrotingsstaat voor het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

2

B. BEGROTINGSTOELICHTING
Inhoud

1.
2.
3.
4.
a.
b.
c.
d.

LEESWIJZER
AGENDA DELTAPROGRAMMA
DE PRODUCTARTIKELEN
DE BIJLAGEN
Conversietabel
Lijst met afkortingen
Paragraaf 4a uit de Deltawet (Het Deltafonds)
Overzicht Budgetten Deltafonds 2013–2028

4
6
9
44
44
46
47
49

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

3

1. LEESWIJZER
Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) stelt een beleidsbegroting op, hoofdstuk XII van de rijksbegroting (Begroting hoofdstuk XII),
en een begroting van het Infrastructuurfonds en het Deltafonds.
Voor u ligt de eerste Deltafonds begroting.
In de Waterwet is opgenomen dat er een Deltafonds wordt ingesteld met
als doel de bekostiging van maatregelen, voorzieningen en onderzoeken
op het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening. De uitgaven
die ten laste van het Deltafonds mogen worden gebracht zijn opgenomen
in artikel 7.22a t/m 7.22d van de Deltawet (zie bijlage 4c) en komen in 2012
nog ten laste van het Infrastructuurfonds.
Uitgaande van de Waterwet zijn de artikelen 11 Hoofdwatersystemen en
16 (alle Megaprojecten niet Verkeer en Vervoer, met uitzondering van
Project Mainportontwikkeling Rotterdam) van het Infrastructuurfonds,
geconverteerd naar het Deltafonds en HXII. In bijlage 4a is een conversietabel opgenomen met de doorgevoerde omzettingen. Maatregelen op het
gebied van waterkwaliteit die niet verbonden zijn met waterveiligheid en
zoetwatervoorziening, zijn door de bij de behandeling van het wetvoorstel
Deltawet aangenomen amendement Lucas (Kamerstukken II 2010/11, 32
304, nr. 29) niet in het Deltafonds opgenomen en worden verantwoord op
de Begroting van hoofdstuk XII, artikel 12 Waterkwaliteit.
De begroting van het Deltafonds is gerelateerd aan artikel 11 Waterkwantiteit op de Begroting hoofdstuk XII. De doelstelling van dit beleidsartikel
is het op orde krijgen en houden van een duurzaam watersysteem tegen
maatschappelijk aanvaardbare kosten, waardoor Nederland droge voeten
houdt.
Waar het Deltafonds met name gericht is op de uitvoering in de komende
15 jaar – het fonds kent dezelfde looptijd als het Infrastructuurfonds – wil
het kabinet via het Deltaprogramma ervoor zorgen dat er zowel over de
korte als de lange termijn (2050 en verder) voorbereidingen worden
getroffen om ons land nu en in de (verre) toekomst adequaat te
beschermen tegen hoog water en van voldoende zoet water te blijven
voorzien.
Een nadere toelichting op het lopende programma, zoals beschreven in
onderstaande productartikelen, is opgenomen in het MIRT-projectenboek,
dat jaarlijks als bijstuk bij de begroting van het Infrastructuurfonds wordt
verzonden. Voor opname in het MIRT-projectenboek is gekozen, omdat het
MIRT projectenboek tevens een integraal overzicht van de ruimtelijke
opgaven, programma’s en projecten van nationaal belang biedt. Integraal
omdat het gaat over opgaven en projecten op de gebieden van ruimtelijke
ordening, wonen, werken, mobiliteit, bedrijvigheid, natuur, landschap en
water.
De rapportage van het Deltaprogramma is het jaarlijkse bijstuk bij de
Deltafondsbegroting. Het biedt een overzicht van alle maatregelen,
voorzieningen, onderzoeken en ambities op het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening en daarmee van alle projecten die geheel
of gedeeltelijk uit het Deltafonds worden gefinancierd. Ook gaat het
Deltaprogramma in op de middellange en lange termijn strategieën op het
gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening en komen hierin de
lopende uitvoeringsprogramma’s aan bod. In de periode tot en met 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

4

wordt in het Deltaprogramma in jaarlijkse stappen gewerkt aan de
voorbereiding van hoofdkeuzes op het gebied van waterveiligheid en
zoetwatervoorziening (de deltabeslissingen) en de maatregelen die daar
uit voortvloeien.
Het verkeersmanagement en beheer en onderhoud van de hoofdwatersystemen (artikel 3 van het Deltafonds) wordt door Rijkswaterstaat uitgevoerd op basis van met de beleidsdiensten gemaakte prestatieafspraken.
Voor de periode 2013–2016 zijn met Rijkswaterstaat nieuwe prestatieafspraken gemaakt. Tevens zijn er nieuwe indicatoren opgesteld. Deze
nieuwe indicatoren sluiten beter aan op de beleidsdoelen. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar de indicatoren zoals opgenomen
bij de genoemde artikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

5

2. AGENDA DELTAPROGRAMMA
Het Deltaprogramma heeft als doel ons land nu en in de toekomst
te beschermen tegen hoog water en de zoetwatervoorziening op orde
te houden. Het financieel fundament onder het Deltaprogramma is
het Deltafonds.
Werken aan waterveiligheid en zoetwatervoorziening vraagt continu
inspanningen en investeringen. Het aantal mensen en de waarde van het
te beschermen goed veranderen onder invloed van economische en
demografische ontwikkelingen. Ook water en bodem veranderen in de
loop van de tijd: de zeespiegel stijgt en de bodem daalt. Daarbij verandert
het klimaat, waardoor het warmer wordt en rivierafvoeren en regenval
grotere extremen zullen vertonen. Het Deltaprogramma is het nationale
programma waarin Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen
samenwerken om Nederland veilig en aantrekkelijk te houden.
Op het gebied van zoetwatervoorziening is het beleid erop gericht om –
onder normale omstandigheden – zoveel mogelijk aan de behoeften van
gebruikers te voldoen. In periodes van watertekort (in droge zomers)
wordt water verdeeld op basis van de verdringingsreeks, waarmee de
verschillende belangen worden afgewogen.
In het Deltafonds worden projecten verantwoord die bijdragen aan
waterveiligheid en zoetwatervoorziening. Het doel van het waterveiligheidsbeleid is te komen tot een duurzame beheersing van overstromingsrisico’s op een maatschappelijk aanvaardbaar niveau. Ingezet wordt op
een meerlaagsveiligheid, opgebouwd uit 3 lagen:
• Preventie als primaire pijler van het beleid
• Ingrepen in de duurzame ruimtelijke inrichting om de gevolgen van
overstroming te beperken
• Rampenbeheersing op orde krijgen en houden
De lijn die in het Nationaal Waterplan is uitgezet, is de huidige veiligheid
op orde krijgen en voorbereiden op de toekomst. Dit gebeurt via de
lopende uitvoeringsprogramma’s die onderdeel zijn van het Deltaprogramma. Dit zijn de grote projecten HWBP-2 (waaronder Zwakke Schakels
Kust), Ruimte voor de Rivier, Maaswerken alsmede de deelprogramma’s
waarin de deltabeslissingen worden voorbereid. Een nadere toelichting op
deze programma’s is te vinden in het MIRT-projectenboek 2013 alsmede
het Deltaprogramma 2013 waarin wordt ingegaan op het voorbereiden
van maatregelen en voorzieningen op het gebied van waterveiligheid en
zoetwatervoorziening.
Mijlpalen en resultaten 2013
Aanleg
In 2013 wordt voortvarend gewerkt aan het verbeteren van de waterveiligheid, onder andere aan de grote projecten HWBP-2, Ruimte voor de
Rivier en Maaswerken. Voor het HWBP-2 is de verwachting dat er zes
projecten (waaronder de Lekdijk en de Zwakke Schakels Noord-Holland) in
realisatie gaan. Voor het programma Maaswerken zijn ondertussen 20
projecten afgerond en de overige in realisatie met het doel om de
hoogwaterdoelstellingen van de deelprogramma’s Zandmaas en de
Grensmaas in 2015 respectievelijk 2017 te realiseren. De prioritaire kaden
in kader van de sluitstukkaden van het programma Maaswerken worden
voor eind 2020 gerealiseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

6

Ook het programma Ruimte voor de Rivier blijft in 2013 volop in
uitvoering. Verwachting is dat voor de uiterwaardvergravingen langs de
Rijn, dijkverleggingen bij Zutphen en de Hoogwatergeul VeessenWapenveld in 2013 de feitelijke uitvoering van het werk (spade in de
grond) van start gaat.
Voor een nadere toelichting over de stand van zaken voor het lopende
programma wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en
naar het MIRT Projectenboek 2013.
Beheer en onderhoud
In 2012 zijn voor het Beheer en Onderhoud voor de periode 2013 en
volgende jaren prestatieafspraken gemaakt voor het watermanagement,
beheer en onderhoud waterveiligheid, waar onder kustlijnhandhaving met
zandsuppleties, stormvloedkeringen en rijkswaterkeringen zoals dijken,
dammen en duinen. Deze prestatieafspraken zijn nader toegelicht in
artikel 3 Beheer, Onderhoud en Vervanging van deze Deltafondsbegroting.
Hiervoor zijn nieuwe indicatoren opgesteld die beter aansluiten bij de
doelstelling van het op orde krijgen en houden van een duurzaam
watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, waardoor
Nederland droge voeten houdt.
Technische verwerking Begrotingsakkoord
In de begroting van Hoofdstuk XII is aangegeven hoe de taakstelling
Begrotingsakkoord is toegerekend. In onderstaande tabel is aangegeven
hoe de taakstelling is doorvertaald naar de verschillende productartikelen.
In de Deltafondsbegroting is het aandeel in de taakstelling voor het jaar
2013 verwerkt. Dit kan onder andere gevolgen hebben voor het uitvoeringstempo van het programma Ruimte voor de Rivier.
Over de feitelijke invulling van de taakstelling voor 2014 en volgende jaren
heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden. Dat is aan het nieuwe
kabinet. In deze begroting zijn de taakstellingen cijfermatig verwerkt op
artikel 1.02.01 Verkenningen en planuitwerkingsprogramma overige
aanlegprojecten Waterveiligheid.
Invulling taakstelling Deltafonds Begrotingdakkoord (x € 1 000)

1
2
3
5

Waterveiligheid
Zoetwatervoorz.
Beheer, onderhoud &
verv.
Overige uitgaven

Totaal Deltafonds

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

– 9 312
– 8 000

– 59 638
8 000

– 62 380

– 42 370

– 33 613

– 25 022

– 11 549

– 14 436

0
0

– 3 379
– 358

– 3 710
– 402

– 3 329
– 335

– 3 406
– 357

– 3 415
– 357

– 3 406
– 357

– 3 398
– 357

– 17 312

– 55 375

– 66 492

– 46 034

– 37 377

– 28 793

– 15 312

– 18 191

(vervolg) Invulling taakstelling Deltafonds Begrotingdakkoord (x € 1 000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Som

– 36 316

– 34 613

– 34 857

0

0

0

0

0

– 3 398
– 357

– 3 398
– 357

– 3 398
– 357

0
– 40 115

0
– 40 889

0
– 40 600

0
– 40 589

0
– 40 600

– 364 106
0
– 34 238
– 206 387

– 40 071

– 38 369

– 38 612

– 40 115

– 40 889

– 40 600

– 40 589

– 40 600

– 604 731

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

7

Begroting op hoofdlijnen
Onderstaande tabel geeft de belangrijkste wijzigingen in de uitgaven en
inkomsten aan ten opzichte van de eerste suppletoire begroting 2012.
art
Stand ontwerp-begroting 2012
Mutaties 1e suppletoire wet 2012
Stand Voorjaarsnota 2012
Belangrijkste mutaties Deltafonds
1
Bijdrage uit hoofdstuk XII aan
Deltafonds
2
Bijdrage van derden aan
Deltafonds
Totale mutaties

Stand ontwerp-begroting 2012

2012

2013

2014

2015

2016

2017

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Alle

882 371

1 062 153

1 059 295

1 186 408

939 214

1 en 2

90 189
972 560

142 239
1 204 392

198 561
1 257 856

181 000
1 367 408

181 000
1 120 214

972 560

1 204 392

1 257 856

1 367 408

1 120 214

Ad 1. Dit betreft de bijdrage uit hoofdstuk XII ten behoeve van het
Deltafonds.
Ad 2. Dit betreft de bijdrage van derden, met name Waterschappen, ten
behoeve van het Deltafonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

8

Budgettaire gevolgen van de uitvoering

3. DE PRODUCTARTIKELEN
Artikel 1 Investeren in waterveiligheid
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

Om te voldoen aan de wettelijke normen van de primaire waterkeringen in
beheer bij de waterschappen en het Rijk en een bijdrage te leveren aan
het beheer van de rijkswateren.
Het artikel waterveiligheid is gerelateerd aan beleidsartikel 11 (Waterkwantiteit) op de Begroting hoofdstuk XII.

Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 1 Investeren in waterveiligheid (in € 1 000)

Verplichtingen
Uitgaven

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

0

0

672 709
536 712

739 417
796 004

468 394
840 338

856 566
952 385

970 940
737 913

361 406

667 725

688 790

723 260

480 459

171 857
13 340
157 724
18 485

285 298
15 000
333 925
33 502

290 993
8 413
349 884
39 500

416 096
33 500
234 166
39 498

177 732
73 500
205 788
23 439

163 299

121 736

149 871

227 731

257 104

44 170
119 129

29 208
92 528

6 675
143 196

182 098
45 633

249 659
7 445

Waarvan juridisch verplicht

90%

1.01 Grote projecten waterveiligheid
1.01.01 Programma HWBP-2 Waterschapsprojecten
1.01.02 Programma HWBP-2 Rijksprojecten
1.01.03 Ruimte voor de rivier
1.01.04 Maaswerken

0

0

1.02 Overige aanlegprojecten Waterveiligheid
1.02.01 Verkenningen en planuitwerkingsprogramma
1.02.02 Realisatieprogramma

0

1.03 Studiekosten
1.03.01 Studie en onderzoekskosten
1.03.02 Overige studiekosten

0

0

12 007
9 007
3 000

6 543
6 543
0

1 677
1 677
0

1 394
1 394
0

350
350
0

0
0

0
0

87 689
87 689
79 450
8 239

142 239
142 239
124 450
17 789

198 561
198 561
171 000
27 561

181 000
181 000
148 550
32 450

181 000
181 000
155 077
25 923

0

1.04 GIV/PPS
Ontvangsten
1.09 Ontvangsten Investeren in waterveiligheid
1.09.01 Ontvangsten waterschappen HWBP-2
1.09.02 Overige aanleg ontvangsten

Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot
en met 2028 jaar op jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De
mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op dit zelfde
detailniveau tot en met 2028 toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

9

Bedragen x € 1 000
Artikel
1
1.01
1.02
1.03
1.09

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Investeren in Waterveiligheid
Grote projecten waterveiligheid
Overige aanlegprojecten
Studiekosten

536 712 796 004 840 338 952 385 737 913 617 153 452 228 512 821 795 132 530 054 450 769 417 104 417 104 417 104 417 104 417 022

Ontvangsten
Bijdrage van hfdst XII (art
26)

87 689 142 239 198 561 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000

361 406 667 725 688 790 723 260 480 459 378 258 195 555 277 547 211 893
0
0
0
0
0
0
0
163 299 121 736 149 871 227 731 257 104 237 945 254 427 234 026 583 239 530 054 450 769 417 104 417 104 417 104 417 104 417 022
12 007
6 543
1 677
1 394
350
950
2 246
1 248
0
0
0
0
0
0
0
0

449 023 653 765 641 777 771 385 556 913 436 153 271 228 331 821 614 132 349 054 269 769 236 104 236 104 236 104 236 104 236 022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2
10

1.01 Grote projecten waterveiligheid
Motivering

Deze projecten, die door de Tweede Kamer de status van groot project zijn
toegekend, dragen bij aan de waterveiligheid in Nederland.

Producten

Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2)
Onder dit programma vallen de verbetermaatregelen die zijn voortgekomen uit de periodieke toetsing conform de Waterwet. Uit de resultaten
van de eerste (2001) en tweede (2006) toetsing op veiligheid van de
primaire waterkeringen blijkt dat een deel van deze keringen niet voldoet
aan de wettelijke norm (Kamerstukken II, 2007/08, 27 625 en 18 106, nr.
103). Verder bleek uit een toets in 2003 door Rijkswaterstaat (RWS) en de
keringbeheerders dat de zeeweringen langs de Noordzeekust op een
aantal locaties op een termijn van twintig jaar niet meer aan de geldende
veiligheidsnorm zouden voldoen. Deze locaties zijn aangemerkt als
Zwakke Schakels. Op negen van deze locaties ligt tevens een opgave tot
verbetering van de ruimtelijke kwaliteit, de zogenaamde prioritaire zwakke
schakels kust. Vanuit HWBP-2 worden subsidies verstrekt aan de
waterschappen ten behoeve van de uitvoering van de vereiste verbetermaatregelen en de maatregelen aan de rijkskeringen betaald.
Met het afsluiten van het bestuursakkoord Water dragen de waterschappen bij aan de financiering van het HWBP-2.
De procedureregeling grote projecten is op 22 maart 2011 op het HWBP-2
van toepassing verklaard. Op basis van de uitgangspuntennotitie van de
Tweede Kamer is een basisrapportage opgesteld (Kamerstukken II,
2011/12, 27 625, nr. 237). Het HWBP-2 bestaat uit 89 versterkingsprojecten,
inclusief de Zwakke Schakels. Ten opzichte van de vorige begroting is een
drietal projecten samengevoegd.
Conform de Regeling Grote Projecten ontvangt de Tweede Kamer ieder
half jaar een voortgangsrapportrage: vóór 1 april 2013 (Voortgangsrapportage 3) en vóór 1 oktober 2013 (Voortgangsrapportage 4).
Het HWBP-2 is onderdeel van het Deltaprogramma met behoud van eigen
besturing, organisatie en financiering.

Meetbare gegevens

2e Hoogwaterbeschermingsprogramma
Het HWBP-2 bestaat uit 89 projecten. Eind 2011 voldeden 47 projecten aan
de norm. In de basisrapportage is aangegeven dat de overgrote
meerderheid van de projecten in 2017 is afgerond en dat enkele projecten
een geprognosticeerde einddatum van na 2017 laten zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

11

Projectoverzicht tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma; planuitwerking
Budget in € mln

Totaal
Projectomschrijving

huidig

Project HWBP-2
Projecten Nationaal
HWBP-2 Rijksprojecten
HWBP-2 Waterschapsprojecten
Overige projectkosten

199
2 910
43

Totaal

3 151

Begroting (DF 01.01.01/02)

Producten

vorig

72
3 071
43

t/m
2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

later

3
614
8

11
109
5

8
172
6

10
285
6

5
291
4

30
416
4

70
178
4

63
845
8

625

124

185

300

299

450

251

917

185

300

299

450

251

Oplevering
huidig

vorig

2020

2020

Ruimte voor de Rivier
In 2006 hebben de Tweede Kamer en Eerste Kamer de Planologische
Kernbeslissing (PKB) unaniem aanvaard.
Met de PKB wil het kabinet twee doelstellingen bereiken:
1. Het op het vereiste niveau brengen van de bescherming van het
rivierengebied tegen overstromingen. Dit houdt in dat de veiligheid
langs de Rijntakken en het benedenstroomse deel van de bedijkte
Maas (vanaf Hedikhuizen) uiterlijk in 2015 in overeenstemming wordt
gebracht met de wettelijke vereiste norm.
2. Een bijdrage leveren aan het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit
van het rivierengebied, wat het rivierengebied economisch, ecologisch en landschappelijk versterkt.
Het programma Ruimte voor de Rivier is op 15 mei 2001 door de Tweede
Kamer aangewezen als «Groot Project». De PKB bevat een besluit over het
uiterlijk eind 2015 uit te voeren basispakket van 39 maatregelen en de
plaats waar deze getroffen worden. Het PKB geeft bovendien een doorkijk
naar de lange termijnopgave voor waterveiligheid. Om flexibiliteit in te
bouwen is gekozen voor een programmatische aanpak. Het programmabudget bedraagt € 2,18 miljard. Conform de Regeling Grote Projecten
ontvangt de Tweede Kamer ieder half jaar een voortgangsrapportrage:
vóór 1 april 2013 (Voortgangsrapportage 21) en vóór 1 oktober 2013
(Voortgangsrapportage 22).
De stand van zaken per 31 december 2013 is naar verwachting:
• 5 van de 39 maatregelen zijn geschrapt. Voor het bereiken van de
waterveiligheidsdoelstelling bleken ze niet nodig;
• Voor 98 procent van het realisatiebudget is de projectbeslissing
genomen. 32 Van de 34 maatregelen zijn in uitvoering dan wel
uitgevoerd. De 2 maatregelen waarbij dit nog niet is gebeurd worden,
onder regie van Ruimte voor de Rivier, binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma uitgevoerd.
De verwachting is dat de waterveiligheid van het programma Ruimte voor
de Rivier eind 2015 wordt gehaald, met uitzondering van acht projecten
waarover de kamer reeds is geïnformeerd met Kamerstukken II, 2011/12,
30 080, nr. 58.
Ruimte voor de Rivier is onderdeel van het Deltaprogramma met behoud
van eigen besturing, organisatie en financiering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

12

Projectoverzicht Ruimte voor de Rivier; realisatie
Budget in € mln

Totaal

Oplevering

Projectomschrijving

huidig

vorig

t/m
2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

later

huidig

vorig

Project RvdR
Projecten Nationaal
Projectbudget Ruimte voor de
Rivier

2 180

2 158

686

155

158

334

350

234

206

58

2015

2015

Totaal

2 180

686

155

158

334

350

234

206

58

158

334

350

234

206

Begroting (DF 01.01.03)

Producten

Maaswerken
Op dit onderdeel worden de uitgaven van de deelprogramma’s Zandmaas
en Grensmaas van het programma Maaswerken verantwoord.
Maaswerken is voortgekomen uit het Deltaplan Grote Rivieren dat na de
twee hoogwaters in de Rijn en de Maas in december 1993 en januari 1995
tot stand kwam. Belangrijkste doelstelling van de deelprogramma’s
Zandmaas en Grensmaas is het verbeteren van de bescherming van
inwoners van Limburg en Noord-Brabant tegen hoog water van de Maas.
Sinds 2003 valt Maaswerken (deelprogramma’s Grensmaas en Zandmaas)
als zelfstandig groot project onder de procedureregeling uitvoering grote
projecten en ontvangt de Tweede Kamer ieder halfjaar een voortgangsrapportage (voor 1 mei 2013 voortgangsrapportage 23 en voor 1 november
2013 voortgangsrapportage 24).
Voor de Zandmaas (oplevering 2015) ligt de focus in 2013 op continuering
van de zomerbedverdieping Grave en Sambeek en tevens het opzetten
van het peil, de aanleg van de hoogwatergeulen in Well Aijen en Lomm en
het retentiegebied Lateraalkanaal-West. Voor de Grensmaas ligt de nadruk
op de realisatie van de elf locaties. Bij de uitvoering van het deelprogramma Grensmaas zijn problemen ontstaan doordat ten gevolge van de
economische crisis de vraag naar zand en grind is afgenomen (zie de 21E
Voortgangsrapportage Zandmaas en Grensmaas: Kamerstukken II,
2011/12, 18106). Inmiddels is overeenstemming bereikt over het
benodigde oplossingenpakket. Hiermee kan de hoogwaterdoelstelling
voor de Grensmaas (te behalen in 2017) overeind blijven. Binnen de
deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas wordt ook het maatregelenpakket van de prioritaire sluitstukkaden uitgevoerd. Deze moeten uiterlijk
in het jaar 2020 gerealiseerd zijn.
Met de uitvoering van de deelprogramma’s Zandmaas en Grensmaas zou
oorspronkelijk bescherming tot een waterstand met een overschrijdingskans van 1/250e gerealiseerd moeten worden. In de loop der jaren is
echter duidelijk geworden dat er nog aanvullende maatregelen nodig zijn
om het beschermingsniveau van 1/250e per jaar te bereiken.
Het oplossingenpakket voor de Grensmaas is een onderdeel van de
aanpak van het waterveiligheidsvraagstuk in het Maasdal zoals vastgelegd
in de Bestuursovereenkomst Waterveiligheid Maas (10 november 2011).
Daarin zijn verder afspraken gemaakt over de aanvullende werkzaam-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

13

Producten

heden die nodig zijn om een wettelijk beschermingsniveau van 1/250e per
jaar te bereiken en over de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum.

Indicator
Hoogwaterbeschermingsprogramma
Natuurontwikkeling
Delfstoffen

Zandmaas

Grensmaas

70% in 2008 / 100% in 2015
556 ha (plus 60 ha
compensatie)
–

100% in 2017
ten minste 1 000 ha
ten minste 35 miljoen ton

Projectoverzicht Maaswerken; realisatie
Budget in € mln

Totaal
Projectomschrijving

huidig

vorig

t/m
2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

later

146

72

28

38

3

14

19

19

3

23

397

397

220

15

15

20

21

21

20

65

248

52

18

34

40

40

23

88

52

18

34

40

40

23

Project Maaswerken
Projecten Limburg
Grensmaas
Zandmaas

Totaal
Begroting (DF 01.01.04)

543

Oplevering
huidig

vorig

2017/
2024
2017/
20201

2022
2017/
20201

1

De feitelijke oplevering wordt voorzien in de periode 20017/2020. Het bereiken van de hoogwaterdoelstellingen wordt in 2015 gehaald. 2020
betreft de oplevering van de sluitstukkades.

Toelichting:
– Het taakstellend budget van Maaswerken (Grensmaas) is met € 74,2
mln. opgehoogd door de afspraken over het oplossingenpakket
Maaswerken.
– Zandmaas: De feitelijke oplevering wordt voorzien in de periode
2017/2020, het bereiken van de hoogwaterdoelstellingen in 2015.
1.02 Overige aanlegprojecten
Meetbare gegevens

Naast de grote projecten op het gebied van waterveiligheid zijn hieronder
de overige aanlegprojecten beschreven.

Motivering

Verkenningen en planuitwerkingsprogramma
Het verkenningen- en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem
of een initiatief met een maatschappelijke meerwaarde op het gebied van
Waterbeheer te verkennen en om daarna, indien nodig, uit alternatieven
de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor
de uitvoering.
Op dit artikelonderdeel worden diverse projecten en programma’s
verantwoord die zich in de MIRT-verkenningen en planuitwerkingsfase
bevinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

14

Projectoverzicht Verkenningen- en planuitwerkingsprogramma (bedragen in € mln)
Bedrag in € mln

Projectomschrijving

Budget Raming
kosten
taakstellend

Verplicht
Projecten Nationaal
nHWBP
Projecten Noordwest-Nederland
Ambitie Afsluitdijk
EPK Planuitw. en verkenningen Waterveiligheid (mn Afsluitdijk)
Versterking Afsluitdijk
Projecten Oost-Nederland
Hoogwatergeul Kampen
Gebonden
Projecten Nationaal
nHWBP: Rijksprojecten
Projecten Noordwest-Nederland
Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk
Projecten Limburg
Ooijen-Wanssum
Projecten Oost-Nederland
IJsseldelta Kampen
IJsselsprong Zutphen
Projecten Noord-Nederland
Integrale verkenning Legger Vlieland en
Terschelling
Bestemd
Projecten in voorbereiding:
Projecten Nationaal
Beheer, Onderhoud en Vervanging nieuwe
aanleg (LCC)
Steenbestortingen
Projecten Zuidwestelijke Delta
– Grevelingen
– Volkerak Zoommeer
– Zandhonger Oosterschelde

min.

Planning

max.

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018–
2028

3 489
20
25
577

pb/uo

ug

51

541
203

pb/uo

125

ug

119
20

pb/uo/ug

10
68

pm

480

– Overige projecten in voorbereiding
Gesignaleerde risico’s:
Totaal programma planuitwerking en
verkenning

5 248

Nog niet met maatregelen belegde
Taakstelling Aanleg uhv BA

– 347

Begroting DF 1.02.01

4 901

Art. 3: Nog niet met maatregelen belegde
Taakstelling BenO uhv BA

– 38

Legenda
pb projectbesluit
uo uitvoeringsopdracht (beschikking)
ug uitvoering gereed
uhv BA uit hoofde van Begrotingsakkoord

De belangrijkste mutaties zijn:
– Nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma (nHWBP): Op basis van de
derde ronde toetsing op veiligheid wordt in 2013 gewerkt aan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

15

–

–

–

–

–

–

voorbereiden van de programmering van hoogwaterbeschermingsmaatregelen. Dit zal in 2014 leiden tot de start van de eerste verkenningen en planuitwerkingen. Met het Bestuursakkoord Water wordt het
nHWBP gezamenlijk gefinancierd door Rijk en Waterschappen. Binnen
het Deltaprogramma nemen de maatregelen van het nHWPB formeeljuridisch een aparte positie in, omdat voor de Waterschapskeringen er
een wettelijk recht op subsidie ontstaat wanneer een kering niet meer
aan de wettelijke norm voldoet. De Rijkskeringen worden volledig door
het Rijk gefinancierd.
Versterking Afsluitdijk: Eind 2011 is met de ondertekening van de
bestuursovereenkomst de verkenning afgerond. In 2012 is de
planuitwerking en voorbereiding van de realisatie gestart, waarvoor
een separaat budget beschikbaar is van € 23 miljoen Met het
beschikbare budget voor de uitvoering van € 577 miljoen komt het
totaal beschikbare budget voor de versterking van de Afsluitdijk,
waarvan de afronding is voorzien in 2020, uit op € 600 miljoen.
Ambities Afsluitdijk: Op 23 december 2011 is aan de regio € 20 miljoen
toegezegd voor het verwezenlijken van de ambities rond de Afsluitdijk.
Dit onder de voorwaarde van een gelijke bijdrage vanuit de regionale
partijen.
IJsseldelta Kampen: De aanleg van de bypass bij Kampen wordt in
twee fasen uitgevoerd. De eerste fase is onderdeel van de PKBmaatregel Ruimte voor de Rivier: verkorte zomerbedverlaging en de
integrale gebiedsontwikkeling IJsseldelta Zuid. De reservering
bedraagt € 51 miljoen. De tweede fase betreft het in gebruik nemen
van de bypass en het verplaatsen van de Roggebotssluis waarmee de
afvoercapaciteit van de bypass wordt vergroot na 2020. Hiervoor is een
reservering ad € 119 mln voorzien. In de tweede helft van 2012 is een
projectbeslissing over de beperkte bypass voorzien.
IJsselsprong Zutphen: Sinds 2009 is onderzocht om in het kader van
het Plan IJsselsprong de twee dijkverleggingen uit de PKB Ruimte voor
de Rivier te combineren met een geul in de Tichelbeeksewaard. In 2011
is besloten de geul nu niet aan te leggen, aangezien de geul nu niet
nodig is voor de veiligheid en er geen sprake is van synergievoordelen
of regionale bijdragen. Dit betekent een neerwaartse bijstelling van
bijna € 10 mln van het budget voor IJsselsprong. Wel wordt nader
bezien of – met inachtneming van de bijbehorende procedures – het
vastgestelde nota Ruimtebudget (€ 20 mln) doelmatig kan worden
benut voor het plan IJsselsprong.
Opname Rijksstructuurvisie Grevelingen en Volkerak-Zoommeer:
Besluitvorming over de samenhangende ontwikkeling van de
Grevelingen en het Volkerak-Zoommeer wordt verwacht in 2014–2015,
aan de hand van een Rijksstructuurvisie en in samenhang met
deltabeslissingen. De Rijksstructuurvisie is een doorstart van de
MIRT-verkenning Grevelingen en de Planuitwerking VolkerakZoommeer.
Ooijen-Wanssum: Ooijen-Wanssum is een gebiedsontwikkeling waarin
een aantal doelen wordt gecombineerd. Het project geeft invulling aan
de lange termijn waterveiligheidsdoelstelling van het noordelijke
Maasdal. Om te voorkomen dat de Maas tussen de dorpen Ooijen en
Wanssum in Noord Limburg opstuwt tijdens hoogwater wordt een tien
kilometer lange oude Maasarm gereactiveerd, worden dijken verlegd
en twee nevengeulen gegraven. De regio voert de verkenning uit
onder leiding van de Provincie Limburg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

16

Om invulling te geven aan de toezegging (naar aanleiding van de
Voorjaarsnota 2012 om meer inzicht in de opbouw van de MIRT-budgetten
tot en met 2028 per modaliteit te verstrekken), is hieronder de budgetflexibiliteit voor de periode 2012–2028 weergegeven voor aanleg planuitwerkingen en verkenningen.
Planuitwerking/verk. Waterkwantiteit (Periode 2012–2028)

100%

1%

68

90%

19%

1.018

80%

4.162

Procentueel

x € 1 mln.

80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Verplicht

Gebonden

Bestemd

Realisatieprogramma
Om een bijdrage te leveren aan het voldoen aan de wettelijke normen van
de primaire waterkeringen in beheer bij het rijk én een bijdrage te leveren
aan het beheer van de rijkswateren.
Rivierverruiming, niet zijnde Ruimte voor de Rivier
Langs de Maas, de Rijn, de Waal en de Lek worden rivierverruimingsprojecten uitgevoerd om een grotere waterafvoer te kunnen opvangen, de
zogeheten NURG (Nadere Uitwerking Rivieren Gebied) projecten. Het
NURG-programma wordt samen met het ministerie van ELenI uitgevoerd
en draagt naast veiligheid ook bij aan de ruimtelijke kwaliteit van het
rivierengebied (nieuwe natuur). Een aantal NURG-projecten zijn ook van
belang voor het realiseren van de waterveiligheidsdoelstellingen van de
PKB Ruimte voor de Rivier. De verwachting is dat de realisatie uiterlijk
2015 is afgerond. Voorbeelden zijn de projecten Afferdense en Deestse
waarden, Heesseltsche uiterwaarden en Rijnwaardense uiterwaarden.
Herstel steenbekleding
Het herstel van de steenbekledingen in Zeeland wordt in 2015 opgeleverd.
In totaal zal dan langs de Wester- en Oosterschelde 321 kilometer
steenbekleding zijn vervangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

17

Projectenoverzicht Realisatieprogramma
Budget in € mln

Totaal
Projectomschrijving

huidig

vorig

t/m
2011

2012

2013

2014

2015

2016

26

26

17

5

3

904

1 011

559

61

68

56

126

34

2017

later

Projecten Waterveiligheid
Projecten Nationaal
Deltafaciliteit Deltares
Dijkversterking en Herstel
steenbekleding
Maatregelen i.r.t. rivierverruiming
Overige onderzoeken en kleine
projecten

188

187

125

7

20

13

11

7

4

1 159

337

1 071

21

28

24

6

5

3

1

Totaal

2 276

1 773

94

119

93

143

46

7

1

119

93

143

46

7

Begroting (DF 01.02.02)

Openstelling
huidig

vorig

2013

2013

2015

2015

2015

2015

1.03 Studiekosten
Motivering

Dit betreft enerzijds studie en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma
(MIRT Onderzoeken) en daarnaast de overige studiekosten op het gebied
van waterveiligheid.

Producten

Studie en onderzoekskosten Deltaprogramma
Hieronder vallen studie- en onderzoekskosten ten behoeve van het
Deltaprogramma (MIRT Onderzoeken). Het Deltaprogramma is een
programma van maatregelen, voorzieningen, onderzoeken en ambities
gericht op de middellange en lange termijn waterveiligheid en zoetwatervoorziening van Nederland. Binnen het Deltaprogramma wordt gewerkt
met 9 deelprogramma’s1 (drie generieke en zes gebiedsgerichte deelprogramma’s), waarvan de onderstaande betrekking hebben op waterveiligheid.

1
Twee van de deelprogramma’s worden
uitgevoerd door het Ministerie van ELenI. Dit
zijn de programma’s Wadden en
Zuid-Westelijkde Delta. Een van de
programma’s wordt verantwoord op HXII,
artikel 13: Deelprogramma nieuwbouw en
herstructurering.

Op dit onderdeel worden het Deltamodel en de Deelprogramma’s Kust,
Veiligheid en Rivieren verantwoord.
• Deltamodel: Dit is een geïntegreerde set van modellen waarmee het
waterhuishoudkundig systeem van Nederland kan worden doorgerekend voor het Deltaprogramma. Het Deltaprogramma heeft daarmee
een instrument om de effecten van maatregelen op het gebied van
waterveiligheid en zoetwatervoorziening te berekenen. Eind 2012 is
naar verwachting het Deltamodel opgeleverd door Deltares. In 2013
gaat het Deltamodel de toepassings- en beheersfase in.
• Veiligheid: actualisering nieuwe normen voor waterveiligheid,
buitendijks beleid, deltadijken en gebiedspilots; gebiedsgerichte
veiligheidsstrategieën.
• Rivieren: In verband met verwachte hogere rivierafvoeren van Maas en
Rijntakken wordt het rivierengebied een integrale lange termijn opgave
opgesteld met een te ontwikkelen strategie, die wordt uitgewerkt
vanuit veiligheid, natuurdoelen, ruimtelijke kwaliteit en ruimtelijke
ontwikkelingen en die wordt verbonden met de korte termijn opgaven,
zoals de derde toetsingsopgave.
• Kust: Onderzoek naar een duurzame veiligheidsstrategie voor de kust
voortbouwend op het Nationaal kader kust.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

18

1.04 GIV/PPS
Bij infrastructuurprojecten waarbij sprake is van publiek-private samenwerking bestaat de betaling uit een geïntegreerd bedrag voor aanleg,
onderhoud én financiering gedurende een langdurige periode. De meest
toegepaste vorm is Design, Build, Finance, Maintain (DBFM) waarbij de
overheid pas na oplevering betaalt voor een dienst (beschikbaarheid) in
plaats van mijlpalen voor een product tijdens de bouwfase. Deze
contractvorm garandeert een efficiënte en effectieve beschikbaarheid van
de noodzakelijke capaciteit om, rekening houdend met de aspecten
veiligheid en leefomgeving, een betrouwbaar netwerk te realiseren. In de
brief van 14 juni 2011 (Kamerstukken II, 2010/11, 32 500 A, nr. 83;
Prioritering Investeringen Mobiliteit en Water) is een lijst van in totaal 32
potentiële DBFM-projecten opgenomen. Op dit moment zijn er nog geen
geïntegreerde projecten bij de hoofdwatersystemen afgerond zodat er op
dit artikel nog geen uitgaven hoeven te worden verantwoord.
In de uitwerking van het Project Afsluitdijk wordt voorgesorteerd op een
DBFM-contract. Omdat besloten is om de projecten Volkerak Zoommeer
en Verkenning Grevelingen samen te voegen en één Rijksstructuurvisie
voor het gebied op te stellen, wordt een Public Private Comparator (PPC)
hierover aangehouden.
1.09 Ontvangsten
Ontvangsten waterschapsprojecten
Met het sluiten van het Bestuursakkoord dragen de waterschappen
conform de spoedwet vanaf 2011 € 81 miljoen per jaar bij aan het HWBP.
Deze bijdrage van de waterschappen wordt conform het regeerakkoord en
Bestuursakkoord Water aangevuld tot € 131 mln in 2014 en vanaf 2015
€ 181 mln per jaar. De middelen van de waterschappen worden eerst
ingezet voor de waterschapsprojecten van het HWBP-2 en vervolgens
voor het nHWBP. De aanvullende ontvangsten vanaf 2014 kunnen alleen
gerealiseerd worden als het daartoe strekkende wetsvoorstel tijdig in
werking treedt. Dit wetsvoorstel ligt momenteel voor advies bij de Raad
van State en regelt dat de waterschappen en het rijk elk de helft van de
kosten van het nieuwe Hoogwaterbeschermingsprogramma (nHWBP)
gaan betalen.
Bedragen x € 1 mln.

Ontvangsten Waterschappen HWBP-2
Ontvangsten Waterschappen nHWBP
Totaal

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

17
0
17

143
2
145

79
2
81

124
7
131

171
10
181

149
32
181

155
26
181

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

19

Artikel 2 Investeren in zoetwatervoorziening
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

Op het gebied van zoetwatervoorziening is het beleid er op dit moment op
gericht om – onder normale omstandigheden – zoveel mogelijk aan de
behoeften van gebruikers te voldoen. In periodes van watertekort (in
droge zomers) wordt water verdeeld op basis van een verdringingsreeks.1
Op dit artikel worden de producten op het gebied van zoetwatervoorziening verantwoord. Het gaat in grote mate om het integrale waterbeheer. Het advies dat het Deltaprogramma Zoetwater opstelt op basis
van kansrijke strategieën, gaat in op de rol en verantwoordelijkheden van
het rijk. Dit wordt nader uitgewerkt in een uitvoeringsagenda inclusief
investeringsagenda. Deze agenda gaat in op de inzet (bijdrage) van het rijk
voor de korte en lange termijn. Op basis daarvan kunnen de budgetten in
onderstaande tabel nader worden ingevuld. De waterkwaliteitmaatregelen
die niet verbonden zijn aan waterveiligheid en zoetwatervoorziening zijn
hier niet opgenomen maar worden op Hoofdstuk XII (artikel 12 Waterkwaliteit) verantwoord. Binnen het artikel wordt conform het
MIRT-spelregelkader onderscheid gemaakt naar verkenning, planuitwerking en realisatie. Het watersysteem is het samenhangend geheel van
een of meer oppervlaktewaterlichamen en grondwaterlichamen, met
bijbehorende bergingsgebieden, waterkeringen en ondersteunende
kunstwerken zoals bruggen en spuien.
Dit artikel is gerelateerd aan beleidsartikel 11 Waterkwantiteit op de
Begroting hoofdstuk XII.

1

Op het gebied van zoetwatervoorziening is
het beleid er op dit moment op gericht om –
onder normale omstandigheden – zoveel
mogelijk aan de behoeften van gebruikers te
voldoen. In periodes van watertekort (in droge
zomers) wordt water verdeeld op basis van
een verdringingsreeks, die is opgezet om
prioriteiten te kunnen geven aan de verschillende watervragers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

20

Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 2 Investeren in zoetwatervoorziening(in € 1 000)

Verplichtingen
Uitgaven

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

0

0

7 249
32 117

10 811
4 606

8 571
2 187

2 143
8 568

2 142
8 567

0

0

0

0

0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

27 917

2 146

2 146

8 568

8 567

2 397

2 146

2 146

8 568

8 567

25 520

0

0

0

0

4 200

2 460

41

0

0

4 200
0

2 460
0

41
0

0
0

0
0

2 500

0

0

0

0

2 500
2 500

0

0

0

0

Waarvan juridisch verplicht

79%

2.01 Aanleg waterkwantiteit
2.01.01 Verkenningen en planuitwerking
waterkwantiteit
2.01.02 Realisatieprogramma waterkwantiteit

0

0

2.02 Overige waterinvesteringen zoetwatervoorziening
2.02.01 Verkenningen en planuitwerking
zoetwatervoorziening
2.02.02 Realisatieprogramma zoetwatervoorziening
2.03 Studiekosten
2.03.01 Studie en onderzoekskosten Deltaprogramma
2.03.02 Overige studiekosten

0

Ontvangsten
2.09 Ontvangsten Investeren in Waterkwantiteit en zoetwatervoorziening
2.09.01 Ontvangsten zoetwatervoorzieningen
2.09.02 Overige ontvangsten

0

0

0

Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot
en met 2028 jaar op jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De
mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op dit zelfde
detailniveau tot en met 2028 toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

21

Bedragen x € 1 000
Artikel
2
2.02
2.03
2.09

Investeren in zoetwatervoorziening
Ov. waterinvest. zoetwatervoorz.
Studiekosten
Ontvangsten

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

32 117

4 606

2 187

8 568

8 567

2 142

2 143

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

27 917
4 200
2 500

2 146
2 460

2 146
41

8 568

8 567

2 142

2 143

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2
22

Op het gebied van zoetwatervoorziening is het beleid er op dit moment op
gericht om – onder normale omstandigheden – zoveel mogelijk aan de
behoeften van gebruikers te voldoen. In periodes van watertekort (in
droge zomers) wordt water verdeeld op basis van een verdringingsreeks,
die is opgezet om prioriteiten te kunnen geven aan de verschillende
watervragers.
2.01 Aanleg waterkwantiteit
Motivering

Dit zijn maatregelen en voorzieningen van nationaal belang ter
voorkoming en waar nodig beperking van wateroverlast en waterschaarste. Ook ter bescherming of verbetering van de chemische of
ecologische kwaliteit van watersystemen, alleen voor zover deze
onderdeel uitmaken van opgaven op het gebied van waterveiligheid,
waterkwantiteit en zoetwatervoorziening.

Producten

Er zijn geen aanlegprojecten ten behoeve van de waterkwantiteit.
2.02 Overige waterinvesteringen Zoetwatervoorziening

Motivering

Het betreft projecten die de zoetwatervoorziening bevorderen en de
kwaliteit waarborgen.

Producten

Verkenningen en Planuitwerkingsprogramma
Het verkenningen en planuitwerkingsprogramma dient om een probleem
of een initiatief met een maatschappelijke meerwaarde op het gebied van
Waterbeheer te verkennen en om daarna, indien nodig, uit alternatieven
de beste oplossing voor het probleem te zoeken en voor te bereiden voor
de uitvoering. Op dit artikelonderdeel worden diverse projecten en
programma’s verantwoord die zich in de MIRT-verkenningen en planuitwerkingsfase bevinden.
Projectoverzicht Verkenningen- en planuitwerkingsprogramma

Projectoverzicht Verkenningen- en planuitwerkingenprogramma
Bedrag in € mln

Projectomschrijving

Budget Raming
kosten
taakstellend

Verplicht
TBES Markermeer
Gebonden
Bestemd
Projecten in voorbereiding:
– EPK Planuitwerking en verkenningen
Zoetwatervoorziening
– Overige projecten in voorbereiding

min.

Planning

max.

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018–
2028

14

38

Totaal programma planuitwerking en
verkenning

51

Begroting DF 2.02.01

51

–

TBES Markermeer: Verkenning Hoornse Hop: Het Integraal Afsprakenkader (IAK) bevat de wederzijdse werkafspraken tussen het Rijk, de
gemeente Almere en provincie Flevoland voor de Schaalsprong

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

23

Almere. Eén van de kernwerkzaamheden is het komen tot een pakket
met waterkwantiteitsmaatregelen in het Markermeer-IJmeer om een
ToekomstBestendig Ecologisch Systeem (TBES) te realiseren, zoals
vastgelegd in de RRAAM-brief. Eén van deze projecten onder dit
pakket is een verkenning aanleg van luwtemaatregelen in de Hoornse
Hop. Daartoe wordt op korte termijn een MIRT-verkenning gestart
onder leiding van IenM. In de Rijk- en regioprogramma Amsterdam
Almere Markermeer (RRAAM)-brief is nadere besluitvorming in 2012
aangekondigd over onder meer de (TBES-onderdelen in de) rijksstructuurvisie RRAAM.
Om invulling te geven aan de toezegging (naar aanleiding van de
Voorjaarsnota 2012 om meer inzicht in de opbouw van de MIRT-budgetten
tot en met 2028 per modaliteit te verstrekken), is hieronder de budgetflexibiliteit voor de periode 2012–2028 weergegeven voor aanleg planuitwerkingen en verkenningen.
Producten

Realisatieprogramma Zoetwatervoorziening
Onderstaande projecten bevinden zich aan het eind van de realisatie.
Gezien de fase waarin deze projecten zich bevinden, is ervoor gekozen om
ook de afronding van de realisatie te verantwoorden binnen het Deltafonds. De andere waterkwaliteitsprojecten worden verantwoord op
Begroting hoofdstuk XII (artikel 12 Waterkwaliteit).
Planuitwerking/verk. Zoetwatervoorziening (Periode 2012–2028)

100%
90%
80%
70%
74%

38

26%

14

Procentueel

x € 1 mln.

60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Verplicht

Gebonden

Bestemd

Innovatieprogramma Kaderrichtlijn Water
Er is € 75 miljoen beschikbaar gesteld voor de bevordering van innovaties
bij de uitvoering van de Kaderrichtlijn Water. Dit geld is verdeeld over
twee tenderregelingen. Van de ruim 160 ingediende innovatievoorstellen
krijgen 64 een financiële bijdrage. De resultaten worden in 2012
opgeleverd. In 2013 volgen nog enkele nabetalingen.
Integrale inrichting Veluwe Randmeren
Het Integraal Inrichtingsplan Veluwerandmeren (IIVR) bevat een samenhangend pakket van 36 maatregelen met als doel een duurzame inrichting
en een duurzaam gebruik van de Veluwerandmeren en de directe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

24

omgeving. De realisatie van de maatregelen was ultimo 2011 voor
driekwart gereed: de resterende inrichting is per 2012 overgedragen aan
het Natuur- en Recreatieschap Veluwerandmeren, waarmee de
bemoeienis van het Rijk met dit project is beëindigd. In 2013 volgen nog
enkele nabetalingen.
Natte natuurprojecten IJsselmeergebied
Doel van het totaal aan projecten is het realiseren van circa 3 000 ha (830
ha van Natuurontwikkeling IJsselmonding hierin begrepen) grootschalige
kenmerkende natte natuur in en langs de grote wateren van het IJsselmeergebied. Het laatste project wordt in 2012 opgeleverd. Het gehele
programma wordt in 2012 afgesloten. In 2013 volgen nog enkele
nabetalingen.
Projectoverzicht Realisatieprogramma
Budget in € mln

Totaal
Projectomschrijving

huidig

vorig

t/m
2011

2012

2013

76

76

39

25

2014

2015

2016

2017

later

huidig

vorig

12

2012

2012

2011

2011

2012

2012

Projecten Zoetwatervoorziening
Projecten Nationaal
Innovatie KRW
Projecten Noordwest-Nederland
Natte natuurprojecten IJsselmeergebied
Projecten Oost-Nederland
Integrale Inrichting Veluwe
Randmeer (IIVR)
Kleine en afgeronde projecten

35

35

25

1

10

43
110

43
97

38
106

1
4

4
0

0

0

0

0

0

Totaal

264

208

31

26

0

0

0

0

0

26

0

0

0

0

Begroting (DF 02.02.02)

Openstelling

2.03 Studiekosten
Motivering

Dit betreft enerzijds studie en onderzoekskosten voor het Deltaprogramma
(MIRT-onderzoeken) en daarnaast de overige studiekosten op het gebied
van zoetwatervoorziening.

Producten

Studie en onderzoekskosten Deltaprogramma
Hieronder vallen studie- en onderzoekskosten t.b.v. het Deltaprogramma
(MIRT Onderzoeken). Het Deltaprogramma is een programma van
maatregelen, voorzieningen, onderzoeken en ambities gericht op de lange
termijn veiligheid en zoetwatervoorziening van Nederland. Binnen het
Deltaprogramma wordt gewerkt met 9 deelprogramma’s (drie generieke
en zes gebiedsgerichte deelprogramma’s), waarvan de onderstaande
vooral betrekking hebben zoetwatervoorziening.
• Zoetwatervoorziening: In verband met klimaatverandering en de
ontwikkeling in de zoetwatervraag ontwikkelen van een lange termijn
strategie voor de beschikbaarheid van zoetwater.
• Rijnmond-Drechtsteden: In verband met de verwachting van een
hogere zeespiegel en toenemende extreme rivierafvoeren worden
oplossingsrichtingen voor waterveiligheid en zoetwatervoorziening op
lange termijn ontwikkeld in synergie met een duurzame en vitale
ruimtelijke ontwikkeling van het gebied, waarbij de verbinding wordt
gelegd met de opgaven die op korte termijn spelen, zoals de derde
toetsingsopgave.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

25

•

IJsselmeergebied: In verband met klimaatverandering en een
veranderende zoetwatervraag ontwikkelen van een integrale korte- en
lange termijn strategie voor het peilbeheer van het IJsselmeer en de
overige meren (zoals Markermeer/IJmeer en Randmeren).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

26

Artikel 3 Beheer, Onderhoud en vervanging
Omschrijving van de samenhang in
beleid

Op dit artikel worden de producten op het gebied van beheer en
onderhoud verantwoord. Dit betreft het watermanagement, het regulier
beheer en onderhoud en vervanging en renovatie. Daarmee wordt een
duurzaam watersysteem op orde gehouden zodat aan de wettelijke
normen kan worden voldaan.
Dit artikel is gerelateerd aan beleidsartikelen 11 Waterkwantiteit en 12
Waterkwaliteit op de Begroting hoofdstuk XII. De doelstelling van dit
artikel is het op orde krijgen en houden van een duurzaam watersysteem
tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, zodat Nederland droge
voeten heeft.

Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 3 Beheer, onderhoud en vervanging (in € 1 000)
2011
Verplichtingen
Uitgaven

2012

2013

2014

2015

2016

2017

155 124
156 150

220 741
170 376

175 258
190 488

170 685
187 375

147 888
157 756

Waarvan juridisch verplicht

100%

3.01 Watermanagement
3.01.01 Watermanagement

11 794
11 794

10 685
10 685

11 010
11 010

10 263
10 263

10 261
10 261

3.02 Beheer en Onderhoud
3.02.01 Waterveiligheid
3.02.02 Zoetwatervoorziening
3.02.03 Vervanging

144 356
110 300
23 056
11 000

159 691
121 201
18 917
19 573

179 478
115 691
18 787
45 000

177 112
108 757
18 758
49 597

147 495
108 738
18 757
20 000

Ontvangsten
3.09 Ontvangsten
3.09.01 Ontvangsten

Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot
en met 2028 jaar op jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De
mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op dit zelfde
detailniveau tot en met 2028 toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

27

Bedragen x € 1 000
Artikel

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

3

Beheer, onderhoud en vervanging 156 150 170 376 190 488 187 375 157 756 147 722 147 925 141 551 225 687 234 268 230 268 236 996 236 996 234 496 234 496 241 090

3.01
3.02

Watermanagement
Beheer en Onderhoud

11 794 10 685 11 010 10 263 10 261 10 261 10 261 10 261 10 261 10 261 10 261 10 284 10 284 10 284 10 284 10 284
144 356 159 691 179 478 177 112 147 495 137 461 137 664 131 290 215 426 224 007 220 007 226 712 226 712 224 212 224 212 230 806

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2
28

3.01 Watermanagement
Motivering

Met Watermanagement streeft IenM naar:
–
–

–

Het goed voorbereid zijn op crisissituaties door te zorgen voor een
robuuste informatievoorziening.
Het reguleren van de hoeveelheid water in het hoofdwatersysteem
onder normale omstandigheden en bij zowel (extreem) hoogwater als
laagwater.
Een duurzaam watersysteem, met zowel een goede chemische als
ecologische kwaliteit,dat voorziet in de beschikbaarheid van voldoende
water van goede kwaliteit voor de gebruiker.

Voor de periode 2013–2016 zijn nieuwe prestatie afspraken gemaakt.
Hiervoor zijn ook nieuwe indicatoren opgesteld. Deze indicatoren sluiten
beter aan bij de doelstelling van het op orde krijgen en houden van een
duurzaam watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.
Producten

Watermanagement
Binnen het watermanagement worden de volgende activiteiten uitgevoerd:
– Monitoring en informatievoorziening;
– Crisisbeheersing en -preventie;
– Regulering gebruik door vergunningverlening en handhaving;
– Bestuurlijke afspraken waterverdeling en gebruik (onder andere in
waterakkoorden);
– Regulering waterverdeling (operationele modellen en bediening
stuwen, spuien).
De doelstellingen voor het waterkwantiteitsbeheer van de rijkswateren
zijn:
– Het op orde brengen en houden van de samenhang tussen het
regionaal- en het hoofdwatersysteem, zodat zowel wateroverlast als
watertekort wordt bestreden;
– Het kunnen beschikken over voldoende water in de rijkswateren, zodat
kan worden voldaan aan de behoeften die voortvloeien uit de
gebruiksfuncties. Om dat te realiseren worden peilbesluiten nageleefd
en de waterakkoorden geactualiseerd en nageleefd. Het waterpeil is
zoveel mogelijk afgestemd op de gebruiksfuncties.
Daarnaast wordt zorg gedragen voor een adequate informatievoorziening
over de reguliere waterkwantiteit en waterkwaliteit. Dit houdt de vergaring
en beschikbaarstelling in van interne- en externe informatie over het
watersysteem. Het gaat daarbij om de dagelijkse informatie voor de
verschillende gebruikers (waaronder scheepvaart, drinkwaterbedrijven,
zwemwaterkwaliteit/provincies en recreatie) en om berichtgeving bij
uitzonderlijke situaties over hoog- en laagwater, naderende stormvloeden,
verontreinigingen en ijsvorming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

29

Meetbare gegevens

watermanagement

Omvang areaal
Basispakket

Watermanagement

Areaaleenheid

omvang
2011

2012

2013

90 042

90 042

90 278

Km2 water

Toelichting:
De geringe toename van het areaal met 0,3 procent wordt veroorzaakt
door aanpassingen van het areaal in het Eems Dollard gebied.
Indicatoren
realisatie

streefwaarde

streefwaarde

Eenheid

2011

2012

2013

Basispakket

Indicator

Watermanagement

RWS participeert minimaal tien keer per
jaar in een multidisciplinaire oefening,
evalueert opgetreden grote calamiteiten en
oefeningen en voert afgesproken verbeteracties uit op het gebied van waterkwaliteit,
-overlast en -tekort.

%

95%

80%

80%

RWS verstrekt informatie binnen
afgesproken termijn en van voldoende
kwaliteit bij maatschappelijk vitale
processen.

%

94%

90%

95%

Beschikbaarheid streefpeilen voor
Noordzeekanaal/Amsterdam-Rijnkanaal,
IJsselmeer en Haringvliet

%

n.v.t.

n.v.t.

90%

Toelichting:
De indicatoren voor de uitvoering van de Rijkswaterstaatstaken op het
gebied van watermanagement zijn geënt op het optreden onder normale
omstandigheden, in bijzondere omstandigheden en het leveren van snelle
en betrouwbare informatie. Voor bijzondere omstandigheden zijn er twee
indicatoren:
– De eerste indicator betreft het op orde hebben van de calamiteitenorganisatie. De waarden voor deze indicator worden berekend op basis
van de scores op drie prestatiekenmerken (participatie, afhandeling en
verbeteracties).
– De tweede indicator betreft de informatievoorziening voor maatschappelijk vitale processen ten tijde van hoogwater, laagwater, ijsgang of
calamiteuze lozingen. Rijkswaterstaat verstrekt dan informatie binnen
afgesproken termijn en van voldoende kwaliteit over ijsberichtgeving,
berichtgeving over hoogwater, laagwater, stormvloed en berichten
over verontreinigingen. De indicator is met ingang van 2013 verhoogd
naar 95 procent.
– In de voorgaande begrotingen was bij Beheer en Onderhoud als
indicator de beschikbaarheid van stuwen en spuien opgenomen. De
nieuwe indicator «beschikbaarheid streefpeilen» geeft aan of de
streefpeilen van drie belangrijke watersystemen (het IJsselmeer,
Amsterdam-Rijnkanaal/ Noordzeekanaal en het Haringvliet) op het
afgesproken niveau worden gehouden, wat het beleidsdoel is. Stuwen
en spuien/gemalen zijn nodig om dit peil te sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

30

Beheer en Onderhoud
Motivering

Het zodanig in conditie houden van het hoofdwatersysteem dat de
primaire functie voor zowel waterveiligheid als voor de zoetwatervoorziening wordt vervuld.
Voor de periode vanaf 2013 zijn nieuwe prestatie afspraken gemaakt.
Hiervoor zijn ook nieuwe indicatoren opgesteld. Deze indicatoren sluiten
beter aan bij de doelstelling van het op orde krijgen en houden van een
duurzaam watersysteem tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

Producten

In de begroting van 2012 (bijlage 4.2) is aangegeven dat onafhankelijk
onderzoek heeft bevestigd dat de beschikbare middelen voor beheer en
onderhoud en vervanging onvoldoende waren. Dat heeft in de begroting
2012 geresulteerd in een oplossing van de problematiek door een
verhoging van het budget, efficiencymaatregelen en versoberingen van
het onderhoudsniveau. In 2012 zijn deze versoberingen verder uitgewerkt.
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar bijlage 5 van het
Infrastructuurfonds.
Voor wat betreft de vervanging voert Rijkswaterstaat nader onderzoek uit
waarmee steeds concreter wordt wanneer kunstwerken in aanmerking
komen voor vervanging of renovatie en wat de precieze omvang van de
problematiek is.
Voor de volledigheid wordt ook verwezen naar artikel 18.12 van het
Infrastructuurfonds, waaronder ondermeer de middelen voor Beheer en
Onderhoud zijn bestemd, die nog niet aan netwerken kunnen worden
toebedeeld
3.02.01 Waterveiligheid
Waterveiligheid bevat:
1. Kustlijnhandhaving (conform de herziene basiskustlijn 2001).
2. Rijkswaterkeringen en stormvloedkeringen (conform de Waterwet).
3. Beheer en Onderhoud uiterwaarden
Binnen waterveiligheid wordt onderscheid gemaakt tussen het beheer en
onderhoud van de kustlijnhandhaving, beheer en onderhoud van primaire
waterkeringen en stormvloedkeringen en onderhoud van de uiterwaarden. Het rijk (Rijkswaterstaat) heeft wettelijk de zorg voor de primaire
waterkeringen en de stormvloedkeringen en voor de handhaving van de
basiskustlijn (nota Kustlijnzorg 1990 en Nationaal Waterplan). De
handhaving van de basiskustlijn gaat afslag van strand en duinen tegen
(veiligheid) en houdt Nederland (het strand) op zijn plaats (economie). Het
zijn voornamelijk de waterschappen die de primaire waterkeringen (dijken
en duinen) beheren, ook die langs de Nederlandse kustlijn. Het weergegeven areaal betreft alleen het areaal dat in beheer is bij Rijkswaterstaat.
ad 1. Kustlijnhandhaving
Het handhaven van de kustlijn wordt gerealiseerd door het suppleren van
zand op het strand of in de vooroever (onder water). Het Nederlandse
kustsysteem kent een continu verlies aan zand dat jaarlijks moet worden
gecompenseerd. Vanaf 2001 wordt er ook zand gesuppleerd om de
zandverliezen op dieper water (kustfundament) te compenseren. Daarmee
wordt de zandhoeveelheid in het kustfundament op peil gehouden en
wordt het effect van de zeespiegelstijging tenietgedaan. Daarnaast zijn er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

31

lokale maatregelen zoals onderhoud van dammen en strandhoofden, om
structurele kusterosie te bestrijden.
ad 2. Beheer en Onderhoud Rijkswaterkeringen en stormvloedkeringen
• Rijkswaterkeringen
Rijkswaterstaat beheert en onderhoudt 249 kilometer primaire waterkeringen. Er wordt vast onderhoud gepleegd, bijvoorbeeld het maaien van
dijken. Daarnaast wordt er variabel onderhoud gepleegd. Dat betekent dat
de waterkeringen periodiek worden geïnspecteerd en dat zo nodig
tekortkomingen worden verholpen.
Primaire waterkeringen zijn waterkeringen die onder de Waterwet vallen
omdat ze bescherming bieden tegen het buitenwater1. Het gaat met name
om enkele zeedijken op de Waddeneilanden, de Afsluitdijk, de Houtribdijk,
de dijk van Marken en dammen in Zeeland en Zuid-Holland. In 2011 is de
derde landelijke toetsing van primaire waterkeringen afgerond. Keringen
die bij deze inspectie zijn afgekeurd worden meegenomen in het kader
van het nHWBP. Naast deze primaire waterkeringen beheert en onderhoudt Rijkswaterstaat ook 545 kilometer niet-primaire waterkeringen
(dijken en duinen).
De normen voor deze regionale keringen worden door de provincies
vastgesteld. Deze hoeven geen bescherming te bieden tegen het
buitenwater. Ze bieden bescherming tegen het binnenwater.
• Stormvloedkeringen
Om ons land tegen de zee te beveiligen is een aantal stormvloedkeringen
aangelegd, die bij hoogwater gesloten kunnen worden. Deze stormvloedkeringen zijn ook primaire waterkeringen (welke vallen onder de
Waterwet). Het Rijk heeft vier stormvloedkeringen in beheer: de Oosterscheldekering, de Maeslantkering, de Hartelkering en de Hollandsche
IJsselkering. Het onderhoud aan de keringen betreft voornamelijk het
conserveren van de schuiven en de overige constructiedelen, het
onderhoud aan werktuigbouwkundige en elektronische onderdelen en het
onderhoud aan het besturingssysteem. Naast deze onderhoudsactiviteiten
vindt de bediening van deze objecten plaats en worden er periodiek
inspecties uitgevoerd.
Ad 3. Uiterwaarden
Onder het beheer en onderhoud zijn ook de maatregelen opgenomen, die
gericht zijn op het op
orde houden van de vegetatie in de uiterwaarden teneinde hoogwater
effectief te kunnen afvoeren. Dit
betreft een reguliere Beheer en Onderhoud taak die losstaat van de
inhaalslag stroomlijn die
verantwoord wordt onder onderdeel 3.02.3 Vervanging.
3.02.02 Zoetwatervoorziening
1
Onder Buitenwater valt volgens de
waterwet: water van een oppervlaktewaterlichaam waarvan de waterstand direct invloed
ondergaat bij hoge stormvloed, bij hoog
opperwater van een van de grote rivieren, bij
hoog water van het IJsselmeer of het
Markermeer, dan wel bij een combinatie
daarvan.

Onder dit programma vallen alle activiteiten die noodzakelijk zijn om het
hoofdwatersysteem zodanig te onderhouden dat de beoogde functies
voor waterverdeling conform de vigerende regelgeving en waterakkoorden kunnen worden vervuld. Dit betreft ondermeer het beheer en
onderhoud van:
– Rijkswateren voor Maatgevend HoogWater (MHW);
– Stuwende en spuiende kunstwerken;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

32

–

Natuurvriendelijke oevers, implementatie Kader Richtlijn Water (KRW),
implementatie Waterwet en Natura 2000.

Onder zoetwatervoorziening valt ook de uitwerking van respectievelijk
Waterbeheer 21e Eeuw (WB21) en de implementatie van de KRW, alsmede
de maatregelen in het kader van Natura 2000. Zowel de KRW als Natura
2000 streven naar het beschermen van gezonde watersystemen die een
duurzaam gebruik mogelijk maken. Voor de KRW zijn stroomgebiedbeheersplannen in uitvoering, die bepalen welke maatregelen op het terrein
van beheer en onderhoud genomen worden om aan de KRW te blijven
voldoen.
Meetbare gegevens

Beheer en Onderhoud
In onderstaande figuur is een verdeling gegeven van de beheer- en
onderhoudskosten over dijken, dammen en duinen, over stormvloedkeringen, over kunstwerken, over kustlijnzorg en over vergunningen. Deze
percentages zijn gebaseerd op een meerjarig gemiddelde: van jaar tot jaar
kan het actueel uitgegeven percentage fluctueren.
5%
16%

5%

44%

30%

kunstwerken
stormvloedkeringen
vergunningen

dijken dammen duinen
kustfundament

Waterveiligheid
Areaal

Kustlijn
Stormvloedkeringen
Dammen, dijken en duinen, uiterwaarden w.o.:
– Dijken, dammen en duinen, primaire
waterkeringen
– Niet primaire waterkeringen/duinen
– uiterwaarden in beheer Rijk

Eenheid

Omvang2013

Budget 2013
x € 1 mln.

km
aantal

292
4

44,3
34,6
31,4

km
km
ha

Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

249
545
5 532
110,3

33

Toelichting:
In 2010 is het areaal van niet-primaire waterkeringen opnieuw in kaart
gebracht. Met de daaruit voortgekomen inzichten is ook de areaalomvang
opnieuw vastgesteld. In de begroting 2012 betrof het gepresenteerde
areaal van niet-primaire keringen de totale omvang van de oevers van het
hoofdwatersysteem (829 kilometer)1. In deze begroting is de omvang van
de oevers van het hoofdwatersysteem met een waterkerende functie
gepresenteerd (545 kilometer = 429 kilometer niet primaire waterkeringen
en 116 kilometer duinen).
Indicatoren
Indicator
BenO Waterveiligheid

De basiskustlijn is voldoende op zijn plaats
gebleven (minstens 90% van de meetlocaties ligt
zeewaarts van de afgesproken kustlijn).
De 4 stormvloedkeringen zijn steeds beschikbaar
om hoogwater te keren en voldoen aan de
veiligheidsnormen uit de Waterwet. Indicator is het
percentage van de stormvloedkeringen dat voldoet
aan de afgesproken faalkanseis.

Eenheid

2011

2012

2013

%

n.v.t.

90%

90%

%

n.v.t.

n.v.t.

100%

Toelichting:
1. De eerste indicator geeft aan of de basiskustlijn niet verder landinwaarts is verschoven dan in 1990 is afgesproken (en in 2001 is
herijkt). Kleine verschuivingen zijn normaal en toegestaan, en worden
door middel van het kustsuppletieprogramma gecorrigeerd. De
mogelijke kleine verschuivingen komen tot uitdrukking in de
streefwaarde dat 90 procent van de BKL op zijn plaats blijft.
2. De tweede indicator is er op gericht dat de 4 stormvloedkeringen te
allen tijde (in het stormseizoen) voldoen aan de afgesproken
faalkanseis.

1
De bijstelling van 829 kilometer naar 545
kilometer wordt verklaard doordat aanvankelijk 529 kilometer als regionale kering is
aangemerkt. 300 kilometer is geen kering
maar betreft ingegraven kanalen waar het
maaiveld hoger ligt dan het kanaalpeil. Deze
oevers zijn dus wel relevant voor instandhouding van de vaarweg maar vervullen geen
hoogwaterveiligheidsfunctie naar het
regionaal achterland. Inmiddels is er een
actueel GIS-bestand opgeleverd over de in
RWS-beheer zijnde regionale keringen. Dat
levert een neerwaartse bijstelling tot 429
kilometer regionale kering voor dijken en
dammen. Tezamen met 116 kilometer duinen
die deel uitmaken van de niet-primaire
waterkeringen en in beheer zijn bij RWS, telt
dit op tot 545 kilometer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

34

30

10

20

5

10

0

0

BKL−overschrijdingen (%)

15

1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012

40

1993
1994

20

1991
1992

Suppletiehoeveelheden (106 m3)

Jaarlijkse hoeveelheden zandsuppleties en percentages raaien waarin de Basiskustlijn (BKL) is overschreden.

Jaar
Onderwatersuppleties

Geplande ows 2008

BKL−overschrijdingen
Bron: Rijkswaterstaat, 2012

Toelichting
Het aantal raaien waarin de BKL overschreden wordt mag maximaal 15
procent zijn; het streven is om het aantal BKL-overschrijdingen rond de 10
procent te houden.
Suppleren voor kustlijnzorg
Om de BKL en het kustfundament te kunnen handhaven wordt jaarlijks
gemiddeld 12 miljoen m3 zand gesuppleerd. Hiertoe wordt jaarlijks een
suppletieprogramma vastgesteld. Inhoud en omvang van dit programma
kan jaarlijks variëren naargelang specifieke behoefte en budgettaire
mogelijkheden. Bij de aanbesteding van de suppletieprogramma’s hebben
de aannemers de vrijheid om de suppletiewerkzaamheden over meerdere
jaren te spreiden. De afgelopen periode is gewerkt met tweejaarlijkse
uitvoeringstermijnen voor de aannemers. Om te bereiken dat voor het
beschikbare budget de maximale hoeveelheid zand wordt gesuppleerd is
vanaf 2012 een nieuwe marktbenadering gekozen met contracten voor
een periode van 4 jaar. Het nieuwe suppletieprogramma 2012–2015 zal
bestaan uit een basis van (gemiddeld) acht miljoen m3 zand per jaar ten
behoeve van het in stand houden van de Basiskustlijn (BKL) en een meer
flexibele hoeveelheid van gemiddeld vier miljoen m3 zand per jaar dat
wordt ingezet voor BKL onderhoud ten gevolge van niet voorspelde erosie
en ten behoeve van het op orde houden kustfundament.
Realisatie en prognose kustsuppleties.
realisatie
Jaar
Handhaven basiskustlijn en kustfundament

prognose

2009

2010

2011

2012–2015

14 600

8 206

11 437

48 000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

35

Toelichting
In bovenstaande tabel zijn de uitgevoerde suppleties opgenomen van de
programma’s 2009 tot en met 2011. Het suppletievolume over de periode
2012–2015 zal ca. 48 miljoen m3 bedragen; uitloop van een klein deel van
de suppleties in 2016 is vanwege de gekozen contractvorm toegestaan.
Zoetwatervoorziening
Areaal

binnenwateren en daarin gelegen kunstwerken (spui-,
uitwateringskolken, stuwen en gemalen)

Eenheid

Omvang2013

km2
stuks

3 056
122

Budget 2013 x € 1
mln.

Totaal

23,1

Toelichting
Het areaal binnenwateren omvat alle door Rijkswaterstaat beheerde
wateren (ondermeer rivieren, kanalen en IJsselmeer) maar is exclusief
Noordzee, water in Caribisch Nederland, Waddenzee en Westerschelde. In
de verantwoording waren alleen de spui- uitwateringskolken en stuwen
opgenomen. Hier zijn de gemalen aan toegevoegd. De spui-, uitwateringskolken, stuwen en gemalen zijn middelen om het streefpeil en de
waterverdeling in Nederland te kunnen realiseren. De beschikbaarheid
van streefpeilen is een indicator bij watermanagement, het onderhoud
aan de spui-, uitwateringskolken, stuwen en gemalen draagt hier aan bij.
3.02.03 Vervanging
Motivering

Het zodanig in conditie houden van het hoofdwatersysteem dat de
primaire functie voor zowel waterveiligheid als zoetwatervoorziening
vervuld kan worden.

Producten

Onder de categorie Vervanging vallen uitgaven ten behoeve van
werkzaamheden die betrekking hebben op renovatie- en vervangingsinvesteringen. Door de veroudering van de infrastructuur en het veel
intensievere gebruik dan bij ontwerp voorzien zal er geïnvesteerd moeten
worden in de vervanging dan wel renovatie hiervan.
Het budget dat op dit artikelonderdeel in de huidige begrotingsperiode is
opgenomen, is bestemd voor de werkzaamheden ten behoeve van de
stuwen Nederrijn Lek en Inhaalslag stroomlijn en vegetatiebeheer
uiterwaarden.

Meetbare gegevens

Toelichting
1. Na de afgebroken aanbesteding bij het project Stuwen Nederrijn Lek,
vanwege het feit dat de biedingen hoger waren dan het beschikbare
budget, zie Begroting Infrastructuurfonds 2010, pag. 33, is dit project
in 2009 doorgestart. De renovatie wordt nu in twee fases uitgevoerd.
In 2010 is met de uitvoering van de urgente maatregelen en de
voorbereiding van fase twee (levensduur verlengend onderhoud)
gestart. Het project loopt uiterlijk door tot en met 2019.
2. Begroeiing langs de rivier heeft op sommige plekken een negatief
effect op de maatregelen die worden genomen voor de waterveiligheid. De komende tijd wordt onderzocht hoe de begroeiing het beste
kan worden aangepakt. Het project Stroomlijn brengt in kaart waar de
vegetatie moet worden aangepast en zorgt er voor dat de vegetatie in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

36

de uiterwaarden onderhouden en waar nodig verwijderd wordt.
Uitvoering van het programma gebeurt in samenwerking met de
eigenaren van de gebieden en in afstemming met de lopende
waterveiligheidsprogramma’s. Voor de feitelijke uitvoering is € 75
miljoen gereserveerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

37

Artikel 4 Experimenteren cf. art. III Deltawet
Omschrijving van de samenhang in
beleid

De Waterwet voorziet in een zogenaamde experimenteerbepaling die het
mogelijk maakt om uit het Deltafonds uitgaven te doen voor maatregelen
en voorzieningen op andere beleidsterreinen zoals bijvoorbeeld natuur,
milieu, economische ontwikkeling. Voorwaarde is wel dat deze maatregelen samenhangen met maatregelen ten behoeve van waterveiligheid of
zoetwatervoorziening en dat er sprake is van additionele financiering in de
vorm van het toevoegen van extra middelen aan het fonds afkomstig van
andere begrotingen van het Rijk of derden. Dit artikel dient hiertoe.
Als het voornemen bestaat om een investering te doen vanwege de
waterveiligheid, en daarbij tevens maatregelen te treffen ter bescherming
van de natuur, moeten de kosten die gepaard gaan met de aspecten die
geen betrekking hebben op waterveiligheid gedekt worden door bijdragen
uit een of meer andere hoofdstukken van de rijksbegroting of van
eventuele derden. In dit voorbeeld ligt een bijdrage uit de begroting van
het ministerie van ELenI voor de hand. Zodra er concrete projectvoorstellen met bijdragen van andere partijen zijn om via het experimenteerartikel te realiseren, kan nadere uitwerking worden gegeven aan toepassing
van dit experimenteer artikel, zoals wordt verzocht in de motie Jacobi
(Kamerstukken II, 2011/12, 27 625, nr 261).

Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 4 Experimenteren cf art III Deltawet (in € 1 000)

Verplichtingen
Uitgaven

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

0

0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

Waarvan juridisch verplicht
04.01 Experimenteerprojecten
04.01.01 Experimenteerprojecten
Ontvangsten
4.09 Ontvangsten experimenteerartikel
4.09.01 Ontvangsten experimenteerartikel

0
0

0
0

4.01 Experimenteerprojecten
Motivering

Het experimenteerartikel staat ten dienste van een integrale uitvoering
van het Deltaprogramma en biedt de mogelijkheid tot integrale bekostiging.

Producten

In de voorliggende begroting zijn daarvoor geen middelen beschikbaar
gesteld vanuit andere begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

38

Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
Omschrijving van de samenhang in
beleid

Op dit artikel worden de apparaatskosten van Rijkswaterstaat en de
Deltacommissaris geraamd alsmede overige netwerkgebonden uitgaven
van Rijkswaterstaat en programma-uitgaven van de Deltacommissaris die
niet direct aan de afzonderlijke projecten uit dit Deltafonds zijn toe te
wijzen.

Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art.5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven (in € 1 000)
2011
Verplichtingen
Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht

2012

2013

2014

2015

2016

2017

247 184
247 581

233 405
233 406

224 888
224 843

219 076
219 080

215 980
215 978

99%

5.01 Apparaat
5.01.01 Staf Deltacommissaris
5.01.02 Apparaatskosten RWS

198 231
2 022
196 209

186 152
1 830
184 322

177 675
1 717
175 958

172 771
1 694
171 077

170 590
1 668
168 922

5.02 Overige uitgaven
5.02.01 Overige netwerkgebonden uitgaven
5.02.02 Programma-uitgaven DC
5.02.03 Overige uitgaven

49 350
47 425
1 925
0

47 254
45 329
1 925
0

47 168
45 284
1 884
0

46 309
44 384
1 925
0

45 388
43 463
1 925
0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

5.03 Investeringsruimte
05.03.01 Programmeerruimte
05.03.02 Beleidsruimte
Ontvangsten
5.09 Netwerkgebonden kosten en overige
ontvangsten
5.09.01 Overige ontvangsten

Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot
en met 2028 jaar op jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De
mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op dit zelfde
detailniveau tot en met 2028 toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

39

Bedragen x € 1 000
Artikel
5
5.01
5.02
5.03

2013
Netwerkgeb. kosten & ov.
uitgaven
Apparaat
Overige uitgaven
Investeringsruimte

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

247 581 233 406 224 843 219 080 215 978 222 620 222 485 221 145 249 232 258 232 341 260 460 192 459 418 459 707 459 718 459 789
198 231 186 152 177 675 172 771 170 590 177 234 177 097 175 757 177 918 177 918 177 918 177 948 177 948 177 948 177 948 177 948
49 350 47 254 47 168 46 309 45 388 45 386 45 388 45 388 43 463 43 463 43 463 43 790 43 790 43 790 43 790 43 790
0
0
0
0
0
0
0
0 27 851 36 851 119 879 238 454 237 680 237 969 237 980 238 051

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2
40

5.01 Apparaat
Motivering

In uitzondering op de systematiek van Verantwoord Begroten worden op
deze begroting ook de apparaatskosten van de Deltacommissaris en
Rijkswaterstaat gepresenteerd.

Producten

Staf Deltacommissaris
De Deltacommissaris moet, conform de Waterwet, de totstandkoming en
uitvoering van het Deltaprogramma bevorderen. Hij voert overleg met
betrokken partijen en bewaakt de voortgang van de uitvoering van het
Deltaprogramma.
In de Memorie van Toelichting op de Waterwet, paragraaf 4, artikel 7.22d,
is opgenomen dat de Deltacommissaris een eigen bureau ter ondersteuning van zijn werkzaamheden heeft en een budget dat toereikend is
voor de hem toebedeelde taken.
Op dit artikel worden de personele en materiële kosten verantwoord, die
nodig zijn om de ondersteunende taken van de staf Deltacommissaris te
kunnen uitvoeren.
Apparaatskosten Rijkswaterstaat
Dit betreft de apparaatskosten voor de grote projecten Ruimte voor de
Rivier, Maaswerken, HWBP-2, overige aanlegprojecten, verkenningen en
planuitwerkingen, watermanagement, Beheer en Onderhoud, de
uitvoering van landelijke taken en inhuur.
5.02 Overige Uitgaven

Producten

Overige netwerkgebonden uitgaven
Onder overige kosten zijn de externe kosten opgenomen die niet direct
toewijsbaar zijn aan de producten van het Deltafonds. Hiertoe behoren
externe kosten voor basisinformatie, sectorspecifieke ICT, kennisontwikkeling en innovatie en landelijke taken op het gebied van aanleg.
Programmauitgaven Deltacommissaris
Deze uitgaven worden gedaan ten behoeve van het Deltaprogramma en
de hoofdtaken van de Deltacommissaris.
5.03 Investeringsruimte
Op dit artikel wordt de voor het Deltafonds beschikbare investeringsruimte tot en met 2028 verantwoord. Deze investeringsruimte is in 2011
gecreëerd voor het totale Infrastructuurfonds (zie Voorjaarsnota 2011,
Bijlage 3, «Beoordelingskader Infrastructuurfonds 2021–2028»). Met de
oprichting van het Deltafonds is een deel van deze ruimte verschoven
naar het Deltafonds (zie ook artikel 18.11 Investeringsruimte van de
begroting van het Infrastructuurfonds).
De Investeringsruimte van in totaal € 1,4 miljard tot en met 2028 betreft
«beleidsruimte», waarvan de concrete aanwending wordt overgelaten aan
toekomstige kabinetten; de programmaruimte is eerder ingezet ter
dekking van de maatregelen uit de brief «stand van zaken Waterveiligheid» (Kamerstukken, vergaderjaar 2010/11, nr. XX). De structurele
doorwerking van het Begrotingsakkoord na 2023 is naar rato ten laste is
gebracht van de Beleidsruimte (€ 0,2 mld).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

41

Artikel 6 Bijdragen ten laste van andere begrotingen van het Rijk
Omschrijving van de samenhang in
beleid

Op dit artikel worden de ontvangen bijdragen verantwoord die ten laste
van de begroting van IenM komen. De doelstelling van het onderliggend
beleid zijn terug te vinden in de Begroting hoofdstuk XII.
Het productartikel is gerelateerd aan artikel 26 Bijdragen aan de Investeringsfondsen op de Begroting hoofdstuk XII.
Budgettaire gevolgen van de uitvoering van art. 6 Bijdragen ten laste van
begroting hoofdstuk XII (in € 1 000)
2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

0

0

882 371

1 062 153

1 059 295

1 186 408

939 214

882 371

1 062 153

1 059 295

1 186 408

939 214

882 371

1 062 153

1 059 295

1 186 408

939 214

Verplichtingen
Uitgaven
Ontvangsten
6.09 Bijdragen ten laste van begroting
Hoofdstuk XII
6.09.01 Bijdragen ten laste van begroting
Hoofdstuk XII

Onderstaand zijn de beschikbare budgetten na de begrotingsperiode tot
en met 2028 jaar op jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De
mutaties zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op dit zelfde
detailniveau tot en met 2028 toegelicht.
Bijdragen ten laste van begroting Hoofdstuk XII
Dit artikel is technisch van aard.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

42

Bedragen x € 1 000
Artikel
6
6.09

2013
Bijdragen andere begrotingen Rijk
Ontvangsten

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

882 371 1 062 153 1 059 295 1 186 408 939 214 808 637 643 781 696 659 1 091 193 843 696 843 439 935 434 934 660 932 449 932 460 939 043

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2
43

4. DE BIJLAGEN
a. Conversietabel van Infrastructuurfonds naar Deltafonds
Het gaat om het omzetten van Infrastructuurfonds artikelen 11 Hoofdwatersystemen en 16 Mega-projecten niet Verkeer en Vervoer naar onderstaande artikelen Deltafonds.
• Artikel 1 Investeren in Waterveiligheid
• Artikel 2 Investeren in Zoetwatervoorziening
• Artikel 3 Beheer, Onderhoud en Vervanging
• Artikel 5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
NB. Deltafonds artikel 4 is bestemd voor experimenteerprojecten en
Deltafonds artikel 6 technisch van aard. De bedragen zijn terug te vinden
in de «Tabellen Budgettaire gevolgen van de uitvoering».
Bedragen x € 1 000
DF artikel

Uit IF artikel

2013

2014

2015

2016

2017

1 Investeren in Waterveiligheid
6501u0101
Programma HWBP waterschapsprojecten
6501u0102
Programma HWBP rijksprojecten
6501u0103
Ruimte voor de Rivier
6501u0104
Maaswerken
6501u0201
Verk. en planstudieprogr. waterveiligheid

5516u0501
5516u0501
5516u0202
5516u0301

171 859
13 340
157 724
18 485

285 298
15 000
333 924
33 502

290 987
8 413
349 889
39 500

416 095
33 500
234 166
39 498

177 728
73 500
205 792
23 439

5511u03
5511u05
5516u02
5516u03
5516u05
5511u0301

37 371
6 798

119 128

54 423
– 15 996
– 4 790
– 3 431
– 996
92 527

45 392
– 29 162
– 5 168
– 3 519
– 867
143 196

99 129
89 406
– 3 136
– 2 409
– 891
45 633

175 445
79 119
– 2 612
– 1 833
– 460
7 445

5511u0501
5511u0502
5511u0301

7 327
1 680
3 000

4 317
2 226
0

350
1 327
0

350
1 044
0

350
0
0

536 712

796 004

840 338

952 385

737 913

5511u0503

2 397

2 146

2 146

8 568

8 567

5511u0302

25 520

0

0

0

0

5511u0501

4 200

2 460

41

0

0

32 117

4 606

2 187

8 568

8 567

–0
11 794
0
110 300
23 056
11 000

– 21
10 706
– 3 358
124 559
18 917
19 573

– 25
11 035
– 3 685
119 376
18 787
45 000

– 21
10 284
– 3 308
112 065
18 758
49 597

– 23
10 284
– 3 383
112 121
18 757
20 000

156 150

170 376

190 488

187 375

157 756

0
2 022

–8
1 830

– 10
1 717

–8
1 694

–9
1 668

6501u0202
6501u0301

6501u0302

Realisatieprogramma waterveiligheid
Studie en onderzoekskosten DP
(MIRT-onderz.)
Overige studiekosten

Totaal artikel 1

2 Investeren in zoetwatervoorziening
6502u0201
Verkenningen en planstudies
zoetwatervoorziening
6502u0202
Realisatieprogramma zoetwatervoorziening
6502u0301
Studie en onderzoekskosten DP
(MIRT-onderz.)
Totaal artikel 2
3 Investeren in Beheer en onderhoud
6503u0101
Watermanagement
6503u0201

Waterveiligheid

6503u0202
6503u0301

Integraal waterkwaliteit
Vervanging en renovatie

5511u01
5511u0101
5511u02
5511u0201
5511u0205
5511u0208

Totaal artikel 3

5 Netwerkgebonden kosten en overige uitgaven
6505u0101
Staf Deltacommissaris

5511u0601
HXIIu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

44

DF artikel
6505u0102

Apparaatskosten RWS

6505u0201
6505u0202

Overige netwerkgebonden uitgaven
Staf Deltacommissaris

Totaal artikel 5

Uit IF artikel

2013

2014

2015

2016

2017

5511u0701
5516u04
5516u0401
5511u0702
5511u0601

177 517
18 692
47 425
1 925

166 199
– 28
18 159
45 329
1 925

159 665
– 30
16 333
45 284
1 884

158 095
– 20
13 011
44 384
1 925

156 749
– 21
12 203
43 463
1 925

247 581

233 406

224 843

219 080

215 978

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

45

b. Lijst met afkortingen
BenO
BKL
ESA
HWBP
IBO
IenM
IIVR
IF
KRW
MHW
MIRT
NURG
NWP
PB
PKB
PPC
PPS
RRAAM
RINK
RWS
SBW
TBES
UO
VGR
VNK
WB21
Wtw
WTI

Beheer en Onderhoud
Basiskustlijn
Extra spuicapaciteit Afsluitdijk
Hoogwaterbeschermingsprogramma
Interdepartementaal Beleidsonderzoek
Infrastructuur en Milieu
Integraal Inrichtingsplan Veluwerandmeren
Infrastructuurfonds
Kader Richtlijn Water
Maatgevend Hoog Water
Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport
Nadere Uitwerking Rivieren Gebied
Nationaal Waterplan
Projectbesluit
Planologische Kernbeslissing
Public Private Comparator
Publiek Private Samenwerking
Rijk- en regioprogramma Amsterdam Almere Markermeer
Risico Inventarisatie Natte Kunstwerken
Rijkswaterstaat
Sterkte, Belastingen Waterkeringen
Toekomstbestendig Ecologisch Systeem
Uitvoeringsopdracht (beschikking)
Voortgangsrapportage
Veiligheid Nederland in Kaart
Waterbeheer 21e eeuw
Waterwet
Wettelijk toetsinstrumentarium

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

46

c. Paragraaf 4a uit de Waterwet (Het Deltafonds)
§ 4a. Het deltafonds
Artikel 7.22a
1. Er is een deltafonds.
2. Het deltafonds heeft ten doel de financiering en bekostiging van:
a. maatregelen en voorzieningen in verband met de opgaven op
het gebied van waterveiligheid en zoetwatervoorziening,
bedoeld in artikel 4.9, tweede lid;
b. het inwinnen, bewerken en verspreiden van met onderdeel a
samenhangende gegevens en het verrichten van met onderdeel
a samenhangende onderzoeken.
Artikel 7.22b
1. Het deltafonds is een begrotingsfonds als bedoeld in artikel 9, eerste
lid, van de Comptabiliteitswet 2001.
2. Onze Minister beheert het deltafonds.
Artikel 7.22c
1. De ontvangsten van het deltafonds zijn:
a. een bijdrage ten laste van de begroting van het ministerie van
Verkeer en Waterstaat;
b. bijdragen ten laste van andere begrotingen van het Rijk;
c. bijdragen van derden;
d. andere ontvangsten in het kader van het bereiken van de doelen
van het deltafonds.
2. Ten gunste van de begroting van het deltafonds van enig jaar wordt
het batige saldo van dat fonds van het voorafgaande jaar gebracht.
Artikel 7.22d
1. Ten laste van het deltafonds komen in verband met de opgaven,
bedoeld in artikel 4.9, tweede lid, de uitgaven ten behoeve van:
a. aanleg, verbetering, beheer, onderhoud en bediening van
waterstaatswerken die bij het Rijk in beheer zijn of zullen zijn, ter
voorkoming en waar nodig beperking van overstromingen en
waterschaarste;
b. maatregelen en voorzieningen ter bescherming of verbetering
van de chemische of ecologische kwaliteit van watersystemen,
voor zover deze onderdeel uitmaken van de opgaven, bedoeld in
artikel 4.9, tweede lid, onderdeel a, en;
c. het inwinnen, bewerken en verspreiden van met de onderdelen a
en b samenhangende gegevens;
d. met de onderdelen a en b samenhangende onderzoeken.
2. Onze Minister kan in verband met de opgaven, bedoeld in artikel 4.9,
tweede lid, uit het deltafonds subsidies vertrekken ten behoeve van:
a. aanleg, verbetering, beheer, onderhoud en bediening van
waterstaatswerken die niet bij het Rijk in beheer zijn of zullen
zijn, ter voorkoming en waar nodig beperking van overstromingen en waterschaarste;
b. maatregelen en voorzieningen ter bescherming of verbetering
van de chemische of ecologische kwaliteit van watersystemen,
voor zover deze onderdeel uitmaken van de opgaven, bedoeld in
artikel 4.9, tweede lid, onderdeel a;
c. met de onderdelen a en b samenhangende onderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

47

3.

4.

5.

6.

7.
8.

Op subsidies die ten laste komen van het deltafonds zijn de artikelen
3 tot en met 6 van de Kaderwet subsidies Verkeer en Waterstaat van
toepassing.
Subsidies als bedoeld in het tweede lid die worden verleend ten laste
van een begroting die nog niet is vastgesteld, worden verleend onder
de voorwaarde, bedoeld in artikel 4:34, eerste lid, van de Algemene
wet bestuursrecht.
Ten laste van het deltafonds kunnen eveneens uitgaven worden
gebracht ten behoeve van maatregelen en voorzieningen als bedoeld
in artikel 7.22a, tweede lid, onderdeel a, alsmede ten behoeve van het
inwinnen, verspreiden en bewerken van gegevens en het doen van
onderzoek als bedoeld in artikel 7.22a, tweede lid, onderdeel b, met
betrekking tot buiten het Nederlandse grondgebied gelegen delen
van de stroomgebieddistricten Eems, Maas, Rijn en Schelde.
Ten laste van het deltafonds komen tevens uitgaven ten behoeve van
het bureau ter ondersteuning van de werkzaamheden van de
deltacommissaris, de huisvestingskosten van het bureau en verdere
aan de taakvervulling van de deltacommissaris verbonden uitgaven.
Ten laste van het deltafonds komen voorts andere uitgaven in het
kader van het bereiken van de doelen van dat fonds.
Ten laste van de begroting van enig jaar wordt het nadelige saldo van
het deltafonds van het voorafgaande jaar gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

48

d. Budgetten Deltafonds 2013–2028 op artikelonderdeel
Onderstaand zijn de beschikbare budgetten voor het Deltafonds tot en met 2028 jaar op jaar gepresenteerd op artikelonderdeelniveau. De mutaties
zijn in de verdiepingsbijlage bij de begroting op dit zelfde detailniveau tot en met 2028 toegelicht.
Tevens is de voeding van het fonds inzichtelijk gemaakt door de relatie met het bijdrage-artikel HXII (art. 26) en de ontvangsten van derden aan te
geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2
49

Bedragen x € 1 000
Artikel
1
1.01
1.02
1.03
1.09

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Investeren in Watervei- 536 712 796 004 840 338 952 385 737 913 617 153 452 228 512 821 795 132 530 054 450 769 417 104 417 104 417 104 417 104 417 022
ligheid
Grote projecten
waterveiligheid
361 406 667 725 688 790 723 260 480 459 378 258 195 555 277 547 211 893
0
0
0
0
0
0
0
Overige aanlegprojecten
163 299 121 736 149 871 227 731 257 104 237 945 254 427 234 026 583 239 530 054 450 769 417 104 417 104 417 104 417 104 417 022
Studiekosten
12 007
6 543
1 677
1 394
350
950
2 246
1 248
0
0
0
0
0
0
0
0
Ontvangsten
Bijdrage van hfdst XII
(art 26)

87 689 142 239 198 561 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000
449 023 653 765 641 777 771 385 556 913 436 153 271 228 331 821 614 132 349 054 269 769 236 104 236 104 236 104 236 104 236 022

Artikel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2

2
2.02
2.03
2.09

Investeren in zoetwatervoorziening
Ov.waterinvest.zoetwatervoorz.
Studiekosten
Ontvangsten
Bijdrage van hfdst XII
(art 26)

2013
32 117

27 917
4 200

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

4 606

2 187

8 568

8 567

2 142

2 143

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 146
2 460

2 146
41

8 568

8 567

2 142

2 143

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

4 606

2 187

8 568

8 567

2 142

2 143

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 142

2 500
29 617

Artikel
3
3.01
3.02

Beheer, onderhoud en
vervanging
Watermanagement
Beheer en Onderhoud
Bijdrage van hfdst XII
(art 26)

2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
156 150 170 376 190 488 187 375 157 756 147 722 147 925 141 551 225 687 234 268 230 268 236 996 236 996 234 496 234 496 241 090
11 794 10 685 11 010 10 263 10 261 10 261 10 261 10 261 10 261 10 261 10 261 10 284 10 284 10 284 10 284 10 284
144 356 159 691 179 478 177 112 147 495 137 461 137 664 131 290 215 426 224 007 220 007 226 712 226 712 224 212 224 212 230 806

156 150 170 376 190 488 187 375 157 756 147 722 147 925 141 551 225 687 234 268 230 268 236 996 236 996 234 496 234 496 241 090

Artikel
5
5.01
5.02
5.03

Netwerkgeb. kosten &
ov. uitgaven
Apparaat
Overige uitgaven
Investeringsruimte
Bijdrage van hfdst XII
(art 26)

2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
247 581 233 406 224 843 219 080 215 978 222 620 222 485 221 145 249 232 258 232 341 260 460 192 459 418 459 707 459 718 459 789
198 231 186 152 177 675 172 771 170 590 177 234 177 097 175 757 177 918 177 918 177 918 177 948 177 948 177 948 177 948 177 948
49 350 47 254 47 168 46 309 45 388 45 386 45 388 45 388 43 463 43 463 43 463 43 790 43 790 43 790 43 790 43 790
0
0
0
0
0
0
0
0 27 851 36 851 119 879 238 454 237 680 237 969 237 980 238 051

247 581 233 406 224 843 219 080 215 978 222 620 222 485 221 145 249 232 258 232 341 260 460 192 459 418 459 707 459 718 459 789

Artikel
2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

50

Artikel
6
6.09

2013
Bijdragen andere
begrotingen Rijk
Ontvangsten

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

882 3711 062 1531 059 2951 186 408 939 214 808 637 643 781 696 6591 091 193 843 696 843 439 935 434 934 660 932 449 932 460 939 043

Voeding: ontvangsten
90 189 142 239 198 561 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000 181 000
Voeding: bijdrage HXII (art. 26) 882 3711 062 1531 059 2951 186 408 939 214 808 637 643 781 696 6591 091 193 843 696 843 439 935 434 934 660 932 449 932 460 939 043
Totaal uitgaven
972 5601 204 3921 257 8561 367 4081 120 214 989 637 824 781 877 6591 272 1931 024 6961 024 4391 116 4341 115 6601 113 4491 113 4601 120 043

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 J, nr. 2
51