Inbreng Nederlands Filmfonds t.b.v. rondetafelgesprek Cultuurfondsen - 9 november 2016

Rol van het Fonds
Het Filmfonds verleent financiële bijdragen aan documentaires, speelfilms, animatiefilms, korte films
en innovatieve producties en aan activiteiten als festivals, training, (inter)nationale
filmbijeenkomsten, publicaties en onderzoek. Daarnaast is het verantwoordelijk voor de Netherlands
Film Commission die Nederland als aantrekkelijke coproductiepartner en productieland
internationaal onder de aandacht brengt. In aanvulling daarop entameert het Fonds internationale
activiteiten ter verbreding en verdieping van het internationale netwerk van de filmsector en
profilering van talent en projecten op internationale labs en coproductiemarkten. Via analyse en
onderzoek worden marktontwikkelingen in kaart gebracht.
De productie en uitbreng van films is complex, risicovol en kostbaar, het taalgebied klein en de
dominantie van het Amerikaanse filmaanbod groot. Opbrengsten uit exploitatie slaan daarbij
grotendeels neer in de exploitatieketen, waardoor ook bij succesvolle films relatief weinig terugvloeit
naar de producent van de film. Bijdragen van het Filmfonds zijn daarom niet alleen cruciaal voor de
totstandkoming van kleine kunstzinnige films of documentaires maar ook voor grote publieksfilms.
Betrokkenheid van het Fonds in de ontwikkeling, productie en distributie van films vormt de
noodzakelijke hefboom om kapitaal aan te trekken én stimuleert dynamiek en innovatie in de sector.
Instrumentarium
Het Fonds werkt met selectieve- en semi-automatische regelingen. Dit hybride instrumentarium sluit
aan op de culturele en economische belangen die in de marktgedreven filmsector hand in hand gaan.
Bij selectieve bijdragen worden nationale en internationale filmprojecten en filmactiviteiten getoetst
op inhoudelijke kwaliteit, diversiteit, productioneel/zakelijke kwaliteit, bereik en staat van dienst.
Semi-automatische productiebijdragen worden verleend via de Netherlands Film Production
Incentive en Suppletie. Hiervoor gelden naast de verplichte culturele toets op grond van het
Europese staatssteunkader uitsluitend productionele, zakelijke en juridische criteria.1
Via de Suppletieregeling worden bijdragen verstrekt aan speelfilms en lange animatiefilms voor een
groot bioscooppubliek op basis van eerder bioscoopsucces van de producent. In lijn met de opdracht
van de minister brengt het Fonds het budget voor de Suppletieregeling vanaf 2017 terug. Het Fonds
onderschrijft de ambitie van de minister om het budget op sterkte te brengen door een hogere
bijdrage uit de exploitatieketen (o.a van bioscopen en digitale platformen). Het baart het Fonds
zorgen dat er over die hogere bijdrage tot nog toe geen concrete afspraken zijn gemaakt.
De Netherlands Film Production Incentive die medio 2014 in werking trad verstrekt bijdragen in de
vorm van een cash rebate van 30% op basis van kwalificerende bestedingen aan binnenlandse
belastingplichtigen in Nederland. In aanmerking komen speelfilms, documentaires en lange
animatiefilms, al dan niet tot stand gebracht in de vorm van een internationale coproductie. De
eerste onafhankelijke monitor (juni 2016) toont dat de negatieve ontwikkeling, waarbij
1

In de huidige periode groeide het aantal aanvragen met 27% tot 1.545. Een kwart hangt samen met de Production
Incentive, verder wordt een groter beroep gedaan op het sinds 2013 gekrompen reguliere budget, waarbinnen het Fonds
bovendien extra taken uitvoert (o.m. talentontwikkeling en meerjarige festivalfinanciering). De stijging wordt ook beïnvloed
door externe factoren als de sluiting van het Rotterdam Mediafonds (2012) en het Mediafonds (2017) en de door
digitalisering veranderende marktverhoudingen in de sector.

1

productiekapitaal en daarmee bedrijvigheid en werkgelegenheid in toenemende mate weglekte naar
het buitenland, is gekeerd; zowel de productieactiviteit in Nederland als de internationale
concurrentiepositie van de Nederlandse filmsector zijn in korte tijd aanzienlijk verbeterd. Gezien de
positieve resultaten onderzoekt het Fonds in overleg met de sector en het departement de
uitbreiding naar high end televisiedrama-, documentaire- en animatieseries om de verwevenheid
tussen de televisie- en filmsector ten volle te benutten, en de internationale aansluiting en
productieactiviteit te bevorderen. Daarvoor zijn intensivering van het incentivebudget en meer
ruimte voor ontwikkeling van projecten noodzakelijk.
Ontwikkelingen
Internationaal vallen Nederlandse films steeds meer op, hetgeen zich vertaald in een groeiend aantal
selecties voor toonaangevende festivals en in het aantal coproducties. Tegelijkertijd wijzigen door
voortdurende digitalisering en globalisering de verhoudingen tussen marktpartijen in de
internationale av-sector continu en zijn nieuwe verdienmodellen nodig voor de financiering en
exploitatie van films. Grote internationale spelers betreden de markt en het kijkgedrag van het
publiek verandert door het explosief gestegen aanbod dat altijd en overal bekeken kan worden. De
kwaliteitseisen die het publiek stelt aan films, series en andere creatieve mediaproducties komen
hierdoor steeds hoger te liggen. Bioscopen en filmtheaters blijven goed presteren maar de
Nederlandse film heeft steeds meer moeite zijn positie te behouden, terwijl de dominantie van het
Amerikaanse aanbod groeit. Waar Nederlandse arthouse films en documentaires de afgelopen drie
jaar met minder titels hogere bezoekcijfers halen, is het gemiddelde bezoek met meer titels voor
publieksfilms ten opzichte van de periode 2009-2012 gedaald. De markt voor dvd en blu-ray is
daarnaast in een vrije val geraakt en door de grote omvang van piraterij en gebrek aan een
handhavingskader blijven de opbrengsten uit video on demand achter. Dit heeft tot gevolg dat
investeringen in filmproducties door distributeurs, sales agents en omroepen afnemen en risico’s
steeds meer worden gemeden. Het accent van hun investeringen verschuift hierdoor naar meer
formatgedreven laagdrempelige projecten. Om ook in eigen land op te blijven vallen tussen het
internationale aanbod moeten Nederlandse films onderscheidend en van hoge kwaliteit zijn.
Vanwege de verwevenheid tussen film en televisie hebben de herziening van het omroepbestel en
de opheffing van het Mediafonds consequenties voor de hele audiovisuele sector. Zo verliest de
sector een belangrijke partner voor innovatieve projecten. Om adequaat in te spelen op deze
ontwikkelingen is integraal film- en mediabeleid nodig, verbetering van de circulariteit in de keten,
vergroting van het legale aanbod en bestrijding van piraterij én inbedding van media- en filmeducatie
in het onderwijs.
Het Filmfonds blijft de komende jaren ruimte te maken voor dynamiek en innovatie. Met het doel de
kwaliteit van filmproducties te verbeteren en het publieksbereik in binnen- en buitenland te
vergroten blijven talentontwikkeling, innovatie, internationalisering en professionalisering de
beleidspijlers. Het maakt daarbij meer middelen vrij voor minder films en streeft het een betere
balans na tussen vraag en aanbod om het bereik en de impact van films te versterken. Uitgangspunt
daarbij is dat er evenwicht blijft bestaan tussen de verschillende categorieën en tussen artistieke en
mainstream films met daarbinnen bijzondere aandacht voor kinder- en jeugdfilms.

2