Voorzitter
moeder gewond in het ziekenhuis lag. Zij zei: Je luistert,
je hoort het verhaal aan, maar het voelt als een droom.
Dit is niet waar. Mijn moeder is gewoon gezellig aan het
feestvieren in Apeldoorn.
Een bange droom die werkelijkheid wordt. Zo is het
velen vergaan op die 30ste april.
Ik sprak vrijdagavond met slachtoffers en met mensen
die een dierbare moeten missen. In de woorden van een
aantal van de gewonden klonk een begin van hoop en
perspectief door. De mensen die nog maar kort geleden
en op een gruwelijke manier een geliefde hebben
verloren, rouwen en hebben intens verdriet. Hun pijn is
nauwelijks te bevatten.
Grote dankbaarheid was er bij allen, slachtoffers en
nabestaanden, voor de steun die zij hebben mogen
ervaren van onze koningin en haar familie. De warmte en
oprechte betrokkenheid hebben hun erg goedgedaan en
gesterkt.
Op deze plaats zeggen wij evenzeer dank aan allen die
op welke manier ook op 30 april en de dagen erna hulp
hebben geboden.
Het was vrijdagavond laat heel verdrietig om te
moeten vernemen dat de schokkende gebeurtenissen
van Koninginnedag nog een leven hebben geëist.
Opnieuw verkeert een familie in diepe rouw. Woorden
schieten tekort.
Ik zei het al eerder: op Koninginnedag 2009 is
Nederland in zijn ziel geraakt. Er is die dag veel verloren
gegaan. Voor Nederland, maar vooral voor alle slachtoffers en nabestaanden. Wij voelen ons met hen verbonden en wensen hun alle kracht toe om verder te gaan.

geboden is. Ik heb de volgende vragen aan de minister
van Financiën.
1. Kan hij bevestigen dat de cijfers uit de Volkskrant
juist zijn?
2. Klopt het dus dat het geldloket bij banken steeds
vaker gesloten is?
3. Is hij bereid om in het kader van de steunverlening
aan de banken alsnog afspraken met hen te maken over
kredietverlening onder normale voorwaarden en met
normale rentepercentages?
4. Is het hem bekend dat banken geen goede
registratie bijhouden van het aantal kredietgesprekken
dat zij voeren en het aantal aanvragen, ontmoedigingen
en afwijzingen die daaruit voortvloeien?
5. Is de minister bereid om de regelgeving zodanig te
veranderen dat deze registratie in de toekomst wél
voorhanden is?
6. Is de minister het met mij eens dat het wenselijk is
dat bedrijven die met een afwijzing worden geconfronteerd, recht krijgen op een second opinion?
7. Is de minister bereid om de regelgeving zodanig te
veranderen dat deze second opinion in de toekomst
standaardpraktijk wordt bij de banken?
©

Mevrouw Sap (GroenLinks): Voorzitter. De banken blijven
wel degelijk op hun geld zitten. Cijfers van De Nederlandsche Bank die de Volkskrant vanochtend heeft gepubliceerd, laten dat onomstotelijk zien. Ook de recente
beslissing van de Europese Centrale Bank om bedrijfsobligaties op te kopen, laat zien dat er een probleem is.
Door strengere voorwaarden en hoge risico-opslagen op
de rente blijven goede investeringsprojecten op de plank
liggen. Dat is niet alleen een bittere teleurstelling voor de
ondernemer in kwestie, maar leidt ook tot verlies aan
banen en toekomstperspectief voor mensen. Het voedt
bovendien de maatschappelijke onvrede, omdat banken
wel geholpen zijn, maar het op hun beurt laten afweten.
Tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer een paar
weken geleden vertelden de banken ons nog dat het
allemaal reuze meevalt. Ook de minister van Financiën
heeft zich in het verleden vaker in deze zin uitgelaten.
Maar een van zijn eigen toezichthouders, De Nederlandsche Bank, laat nu dus zien dat er wel degelijk actie

Minister Bos: Voorzitter. Ik dank mevrouw Sap voor haar
vragen. Mevrouw Sap zegt in haar inleiding dat de cijfers
uit de Volkskrant onomstotelijk hebben aangetoond dat
hier wel degelijk sprake is van een probleem en dat er
wel degelijk ook wat DNB betreft actie geboden is. Een
paar minuten geleden heeft DNB een persbericht doen
uitgaan waarin de bank meedeelt dat de berichtgeving in
de Volkskrant niet klopt. Daarmee valt de voornaamste
basis onder de vragen van mevrouw Sap weg.
Het grote probleem dat hier speelt en dat naar ik
aanneem ook de redacteuren van de Volkskrant parten
heeft gespeeld, is dat als je enkel en alleen kijkt naar
niet-geschoonde cijfers van de kredietportefeuille van
banken, een afname van dat volume niet hoeft te
betekenen dat er minder leningen worden verschaft,
maar ook kan betekenen dat er zogeheten securitisatie
heeft plaatsgevonden. Leningen worden dan van de
balans afgehaald en in een apart vehikel ondergebracht.
Dat gebeurt aan het eind van het jaar bij een heleboel
financiële instellingen op het moment dat zij hun balans
op orde moeten brengen. De cijfers die de Volkskrant
gebruikt heeft, houden naar het zich laat aanzien geen
rekening met dat effect. In de maand december zou 12,5
mld. minder krediet verleend zijn aan bedrijven dan in de
maand november. 10 mld. daarvan is geen vermindering
van de kredietverlening, maar enkel en alleen securitisatie.
Als je daarmee rekening houdt en dan aan DNB vraagt
wat het afgelopen jaar is gebeurd op het gebied van de
kredietverlening, kreeg ik zojuist van DNB te horen dat
van december 2007 tot en met december 2008 op
jaarbasis nog steeds sprake is van een groei van de
kredietverlening, dat in januari en februari ook sprake is
geweest van een groei van de kredietverlening en dat
alleen in de maand maart vergeleken met februari sprake
is van een lichte daling. Is die daling abnormaal? Nee, in
het licht van het feit dat wij op dit moment hebben te
maken met een negatieve economische groei. Zoals DNB
in hetzelfde persbericht van vandaag ook stelt, mag je
het banken niet kwalijk nemen dat als bedrijven te maken

Tweede Kamer

12 mei 2009
TK 82

De voorzitter: Ik verzoek u een moment van stilte in
acht te nemen.
(De aanwezigen nemen enkele ogenblikken stilte in acht.)
Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig artikel 136 van het Reglement van Orde.
Vragen van het lid Sap aan de minister van Financiën
over het bericht ″Banken lenen bedrijven minder
geld″.
©

Vragenuur

82-6398

Bos
hebben met krimpende markten en verslechterende
omzetten en winstverwachtingen, zij kritischer omgaan
met vragen voor kredietverlening. Uit het verleden
kennen wij voorbeelden van wat gebeurt met kredietverlening als het minder gaat met de economie. De huidige
cijfers over de Nederlandse kredietverlening sporen daar
volledig mee en wijzen dus geenszins op oneerlijk of
disproportioneel gedrag van banken, bovenop wat wij
gegeven de economische situatie logischerwijs van hen
kunnen verwachten.
Is dit voor het kabinet een reden zich daarbij neer te
leggen en te zeggen: niets aan de hand, alles kan
doorgaan? Nee, dat is het niet. De minister van
Economische Zaken heeft recent een aantal faciliteiten op
haar begroting uitgebreid die het mogelijk maken voor
ondernemers, bijvoorbeeld in het licht van de behoefte
aan een second opinion, om als men bij banken via de
reguliere kanalen niet over een krediet kan beschikken
dat elders wel te krijgen, in de vorm van een garantiestelling van de kant van de overheid. Ook internationaal
worden er allerlei initiatieven genomen, waarbij het voor
Nederland wellicht meest betekenende initiatief dat van
de EIB is om via Nederlandse banken extra miljarden
kredietvolume ter beschikking te stellen voor Nederlandse bedrijven.
Zijn de cijfers juist? Niet helemaal, dus. Klopt het dat
het loket steeds vaker gesloten is? Niet anders dan in het
licht van de huidige economische omstandigheden als
redelijk mag worden gekenschetst. Maken wij afspraken
over kredietverlening? Ja, dat doen wij met de EIB; ja,
dat hebben wij ook op initiatief van de bank zelf gedaan
bij de laatste steunoperatie van ING. Zijn wij ervan op de
hoogte dat de registratie van kredietgesprekken
kwetsbaar is? Ja, daar zijn wij van op de hoogte, en ik
ben bereid mede naar aanleiding van deze vraag van
mevrouw Sap contact op te nemen met DNB en de
Nederlandse vereniging van banken of dat systeem geen
verbetering behoeft. Zouden wij moeten regelen, liefst
wettelijk, dat ondernemers die een krediet wordt
geweigerd recht hebben op een second opinion? Dat
recht hebben zij, zij kunnen altijd naar een andere bank
om te vragen of die bereid is wel krediet te verlenen.
Mevrouw Sap (GroenLinks): Voorzitter. Het persbericht
van DNB had ik inderdaad nog niet gezien. Voor zover
dat erop wijst dat het toch meevalt met de kredietverlening is dat natuurlijk een mooi bericht, maar de keerzijde
daarvan is dat wij eigenlijk weer een beetje terug zijn bij
af, bij de situatie van een paar weken geleden, waarbij
bedrijven en klanten van de banken aan de ene kant
staan en zeggen dat zij veel hogere rentes krijgen, wel
10% opslag op wat de banken elkaar onderling berekenen, zodat zij projecten niet meer gefinancierd krijgen, en
aan de andere kant de banken, met kennelijk nog steeds
DNB en de minister van Financiën aan hun zijde, die
zeggen dat het allemaal wel meevalt. Wij weten niet echt
wat er aan de hand is, omdat er geen goede registratie
is. Er is eigenlijk geen goede bescherming van de positie
van de klanten van de bank. DNB en de AFM hebben
onlangs in het rapport over de beloningsvoorschriften
aangegeven dat in de Wet financieel toezicht iets kan
veranderen: de AFM zou meer toezicht op banken
moeten uitoefenen om te zien of zij zich aan de
beloningsvoorschriften houden. Moet de AFM niet meer
toezicht op banken uitoefenen om te zien of zij de goede
rentes hanteren en niet te streng zijn qua voorwaarden?

Tweede Kamer

Vragenuur

Minister Bos: Diverse instellingen, zoals de NMa, houden
al toezicht op financiële instellingen om er zeker van te
zijn dat geen misbruik wordt gemaakt van marktposities,
er geen kartels zijn en geen onredelijke rentes in
rekening worden gebracht. Ik ben zoals gezegd bereid
met de Nederlandse vereniging van banken en DNB te
kijken naar de registratie van kredietgesprekken, als ons
dat kan helpen meer inzicht te bieden in het hier aan de
orde zijnde probleem. Ik waarschuw er wel voor dat het
enkele feit dat een kredietaanvraag door een bank wordt
geweigerd, nog niet betekent dat de bank daarmee
onredelijk handelt. De vraag kan ook onredelijk zijn.
Ten slotte, mevrouw Sap zegt dat we terug bij af zijn.
Er worden hogere rentes betaald. Met name door de
heer Tang zijn schriftelijke vragen gesteld die betrekking
hebben op rentes en risico-opslagen en op de vraag of
dat nu allemaal wel loopt zoals het zou moeten lopen.
Het is mijn voornemen om die vandaag nog te beantwoorden en de antwoorden aan de Kamer te sturen,
zodat zij ook alle informatie krijgt die zij nodig heeft.
Nogmaals, wij en ook De Nederlandsche Bank
ontkennen niet dat banken bedrijven die in verslechterende markten opereren soms strenger beoordelen dan
het geval zou zijn als er alleen maar sprake is van
stijgende omzetverwachtingen en stijgende winstverwachtingen. Ik denk dat dat hoort bij verantwoordelijk
gedrag van banken. In tijden dat het riskanter wordt om
krediet te verlenen aan bedrijven, mag je van banken
verwachten dat ze nauwkeuriger kijken naar de risico’s
en dus inderdaad wat minder snel overgaan tot het
verlenen van kredieten dan anders het geval zou zijn
geweest. Dat is altijd zo geweest in situaties van
afnemende economische groei; dat is ook redelijk. We
hebben van banken gezegd dat ze in het verleden te veel
risico hebben genomen. Dan zou het raar zijn als we ze
nu aanmoedigen meer risico te nemen. Tegelijkertijd
blijven we samen met de mededingingsautoriteiten en
met collega Van der Hoeven gespitst op elk signaal van
onredelijk gedrag van banken en zijn we bereid zo nodig
aanvullende maatregelen te nemen.
Mevrouw Verdonk (Verdonk): Voorzitter. Het is duidelijk
dat de minister nog steeds alleen maar naar de banken
luistert. Dat doet hij al maanden, terwijl de banken nu
voor de tweede keer onze economie de nek omdraaien.
Het is werkelijk schandalig wat er gebeurt. Banken
blijven zich misdragen. Hoeveel ondernemingen, hoeveel
bedrijven moeten er nog failliet gaan voordat deze
minister eindelijk actie onderneemt richting de banken?
Minister Bos: Voorzitter. Als een bedrijf failliet gaat
omdat er onvoldoende vraag is naar de producten en
diensten van dat bedrijf, is dat niet de schuld van een
bank. Faillissementen kunnen heel veel redenen hebben
en de voornaamste reden dezer dagen zal zijn dat het
overal in de economie op dit moment tegenzit en dat
heel veel ondernemers daar last van hebben. Voor zover
banken daar ook een rol spelen die ze niet horen te
spelen, is dat iets waar wij gespitst op zijn en waar we
aanvullende faciliteiten voor te bieden hebben via de
minister van Economische Zaken en via de Europese
Investeringsbank.
Elk signaal dat mevrouw Verdonk of anderen hebben
dat erop wijst dat de banken echt onredelijk gedrag
vertonen, is welkom bij mij. Ik ben te allen tijde bereid
om die banken daar dan op aan te spreken. Maar het

12 mei 2009
TK 82

82-6399

Bos
enkele feit dat in economisch slechte tijden banken
kritisch zijn ten opzichte van bedrijven die krediet vragen,
is normaal, economisch verantwoord gedrag.
De heer Cramer (ChristenUnie): Voorzitter. Ik deel de
mening van de minister dat men in het verleden wellicht
wel wat te vaak en te gemakkelijk kredieten heeft
verkregen en dat de banken wat strenger zijn geworden
en wat meer naar het risico kijken. Het meireces was
voor mij verfrissend, in de zin dat ik met een aantal
mensen uit de financiële wereld heb kunnen praten. Dan
krijg je toch wel het beeld dat banken eigenlijk nul risico
willen nemen. Ik denk dan aan de discussie over
garantstelling van de overheid voordat er een exportkredietverzekering wordt gegeven. Ook in de hypotheekwereld is het redelijk dramatisch; mensen die jarenlang
een nieuw huis konden kopen op deze markt, ondervinden inmiddels buitengewoon veel moeilijkheden bij het
kopen van een vergelijkbaar huis dat nog niet eens zo
veel duurder is dan het vorige. Wat is de mening van de
minister hierover? Is hij bereid om goed te bekijken dat
de zaak niet onnodig op slot wordt gezet in dit proces?
Minister Bos: Voorzitter. De constatering van de heer
Cramer dat banken niet meer bereid zijn om enig risico
te lopen, strookt in ieder geval niet met de feiten. Van
december 2007 tot december 2008 is er op jaarbasis
sprake van een groei van de kredietverlening. Dat was in
januari en februari van dit jaar ook nog het geval. Enkel
in maart was er voor het eerst sprake van een kleine
daling. Dus er vindt groei van kredietverlening plaats en
er is alleen de laatste maand sprake van een kleine
daling.
De hypotheken en de woningmarkt vormen inderdaad
een specifiek geval. Ik begrijp dat de heer Van der Laan
de Kamer daarover binnenkort een brief zal sturen en
daarover met de Kamer in debat zal gaan, en dat er
vandaag het een en ander naar buiten is gekomen over
mogelijke versoepelingen rondom de Nationale
Hypotheek Garantie. Dus dat onderwerp heeft onze volle
aandacht.
Mevrouw Blanksma-van den Heuvel (CDA): Voorzitter.
Ook het CDA deelt de mening van de minister dat wij
niet onverantwoord de banken aan moeten sporen om
bedrijven te financieren die niet levensvatbaar zijn. Wel
stoort het mijn fractie dat er zo veel verschillende
berichten zijn rondom de kredietverstrekkingen.
Bedrijven klagen steen en been terwijl cijfers dat eigenlijk
weer tegenspreken. Ik vraag de minister dan ook om aan
te geven wat nu feitelijk echt juist is waar het gaat om de
kredietverstrekking en waarom bedrijven zo klagen over
het gedrag van banken op dit punt.
Daarnaast vinden wij het belangrijk dat eens wordt
gekeken naar het bijzonder beheer. Ons is ter ore
gekomen dat ontzettend veel bedrijven bij banken onder
bijzonder beheer vallen en dat de banken geen enkele
uitbreiding of verlening van kredietverlening meer
toestaan. Dat wil zeggen dat het desbetreffende niveau
nul is. Zij bieden bedrijven in ieder geval geen perspectief meer op continuïteit, zodat zij aan hun financiële
verplichtingen kunnen voldoen. Is de minister ervan op
de hoogte dat al die banken hun bijzonder beheer enorm
uitbreiden?

bevestigd dat hun afdeling ″probleemkredieten″ wordt
uitgebreid omdat nu meer bedrijven bij wie zij kredieten
hebben uitstaan in de problemen komen dan in het
verleden. Voor deze bedrijven is een specifieke oplossing
vereist. Hoe vervelend ook, maar dat is logisch in het
licht van de huidige economische situatie. Ik wijs
mevrouw Blanksma erop dat de economie in 2009 met
3,5% krimpt. De economische activiteit neemt dus af met
3,5%. Het zou heel raar zijn als de kredietverlening
enorm zou stijgen, terwijl de economische activiteit met
3,5% krimpt. Als de kredietverlening redelijk op peil blijft
terwijl de economie krimpt, dan stelt mij dat eerder
gerust dan dat het bij mij tot een enorme onrust leidt.
Door onderzoek wordt geprobeerd om zo snel
mogelijk zicht te krijgen op de wel of niet veranderde
houding van banken. Begin april is een Bank Lending
Survey uitgevoerd door De Nederlandsche Bank. Uit dit
onderzoek blijkt dat het percentage banken dat de
acceptatiecriteria voor ondernemingen verscherpt, de
afgelopen maand is afgenomen. Dat beeld wijst dus
eerder op een verbetering dan op een verslechtering.
Niettemin worden van verschillende kanten vragen
gesteld. Ik meen dat wij in november vorig jaar voor het
laatste een integrale update naar de Kamer hebben
gestuurd. Daarbij werd het onderwerp ″kredietverlening″
vanuit verschillende invalshoeken benaderd. Ik kan mij
voorstellen dat wij de Kamer voor de zomer de meest
recente versie van deze update geven. Dan kunnen wij
daarover nog eens met elkaar integraal spreken. Al deze
onderwerpen kunnen daarbij aan de orde komen.
De heer Tony van Dijck (PVV): De minister klinkt een
beetje als een bankdirecteur. Hij moet opkomen voor de
burgers en de ondernemers in dit land, niet voor de
banken. Hij komt nu constant op voor de banken door te
zeggen dat het heel begrijpelijk is enzovoort, maar wij
weten allemaal dat de burgers en de bedrijven problemen hebben, dat de eisen strenger zijn geworden en dat
de risico-opslag gigantisch is. De ECB-rente is nu
verlaagd naar 1%, maar de hypotheekrente staat op 5,5%
à 6%. De banken zijn zich gewoon aan het vetmesten
over de ruggen van burgers en zijn bovendien terughoudend bij het verstrekken van kredieten.
De minister heeft een bank in handen, namelijk de
ABN AMRO Fortis. Hij kan al die banken een voorbeeld
stellen door een normale rente te berekenen en normale
eisen aan kredietverlening te stellen. Waarom doet hij
dat niet?

Minister Bos: Een aantal banken heeft publiekelijk

Minister Bos: Banken die onverantwoorde risico’s
nemen, gaan uiteindelijk kapot. Daarvan zullen heel
gewone burgers, heel gewone spaarders en heel gewone
ondernemers de dupe zijn. Elke aansporing van banken
tot onverantwoord riskant gedrag door de overheid zal
leiden tot gedrag waarvan uiteindelijk de gewone
mensen, voor wie de heer Van Dijck zegt op te komen
maar voor wie ik echt op kom, de dupe zullen worden.
Dat neem ik dan ook niet voor mijn rekening. Vanaf het
moment dat wij eigenaar zijn geworden van ABN AMRO
Fortis hebben wij gezegd dat wij niet op de stoel van de
ondernemer, op de stoel van de bankier, gaan zitten.
Daarom werd ook door de Kamer zelf verzocht: hou
afstand tot de onderneming, bemoei je alleen met de
dingen waar je je echt mee moet bemoeien. Het kabinet
gaat daarom geen rentebeslissingen nemen. Als wij ABN
AMRO Fortis aanzetten tot onverantwoord riskant

Tweede Kamer

12 mei 2009
TK 82

Vragenuur

82-6400

Bos
gedrag, dan betaalt uiteindelijk de belastingbetaler, die
op dit moment eigenaar is van de bank, daar de rekening
voor. Dat lijkt mij niet in het belang van de belastingbetaler.
De heer Tang (PvdA): Ik ben benieuwd naar de antwoorden op mijn vragen. Het is een probleem dat de
spaarrente in Nederland op dit moment hoger is dan in
het buitenland.
Minister Bos: Ja.
De heer Tang (PvdA): Deze hogere spaarrente betekent
dat er een hogere uitleenrente en minder kredieten voor
bedrijven zijn. De minister zegt terecht dat de banken
niet nog meer risico’s op hun balans moeten stapelen als
er al voldoende risico’s zijn. Vaak zijn dat ook nog
onduidelijke risico’s. Betekent dat niet dat bedrijven meer
toegang moeten hebben tot risicodragend eigen
vermogen? Nu wordt gekeken naar vreemd vermogen:
leningen door banken. Is het niet goed denkbaar dat
bedrijven een betere toegang krijgen tot risicodragend
eigen vermogen? Dat kan via regionale ontwikkelingsmaatschappijen, venture capital of op andere manieren.
Is de minister bereid dat verder te onderzoeken?
Minister Bos: Ik kan mij goed voorstellen dat ik deze
vraag meeneem in de updaterapportage die voor de
zomer komt. Daar gaat wel een vraag aan vooraf,
namelijk of er op dit moment sprake is van barrières bij
de toegankelijkheid van eigen vermogen. Ik ben er zelf
niet van overtuigd dat het antwoord op die vraag
bevestigend is. Wij zullen dit echter meenemen in de
rapportage die ik net heb toegezegd.
De heer Van der Ham (D66): De minister heeft gelijk dat
banken geen onnodige risico’s moeten lopen. Wij maken
ons echter zorgen over de financiële positie van gezonde
midden- en kleinbedrijven. De ECB is van plan om
obligaties op te kopen. Wat voor effect kan dat hebben
voor de risico-opslag die in het bedrijfsleven een rol
speelt?
Ik heb nog twee andere vragen over de positie van de
rijksoverheid en andere overheden ten opzichte van het
MKB. Net voor het reces heb ik vragen gesteld over het
te laat betalen van rekeningen door de overheid. Hoe
staat het daar nu mee? Is daar enige vaart in gekomen?
Hoe zit het met de bekendheid bij het bedrijfsleven met
BBMKB-regelingen en andere EZ-regelingen die de
financiële positie van het bedrijfsleven kunnen bevorderen? Er is volgens mij veel onbekendheid met dit soort
instrumenten.
Minister Bos: De laatste vraag zal ik beantwoorden in de
brief die ik de Kamer zal sturen. De BBMKB-regeling is
een van die aanvullende faciliteiten waar wij ondernemers op wijzen die via de reguliere kanalen bot vangen.
Minister Ter Horst is coördinerend minister voor
betalingen van de rijksoverheid. Ik zal haar vragen de
Kamer op dat punt de laatste stand van zaken te geven.
Het effect van het opkopen van obligaties door de ECB
zullen wij moeten afwachten. Het beoogde effect is dat
de rente daalt. Dat zou natuurlijk prachtig zijn.

nemen bij het verstrekken van kredieten aan bedrijven.
Zij zullen goed kijken hoe de markten eruitzien. Het is op
zichzelf dus logisch dat zij daar iets terughoudender in
zijn. Er speelt ook een ander punt, namelijk dat de
banken hun balansen moeten verbeteren. Hun solvabiliteit moet op niveau blijven. Dat maakt het voor banken
een stuk moeilijker om extra liquiditeit in de markt te
brengen. Hoe ziet de minister in dat licht het bericht van
De Nederlandsche Bank dat de nieuwe kredietverlening
aan banken op peil blijft, maar dat de kredietverstrekking
in de vorm van hypotheken terugloopt? Wij hebben
vanochtend wat flarden van de berichtgeving rondom de
Nationale Hypotheek Garantie gezien. Daarbij zat niet het
ophogen van de NHG tot woningen van € 350.000. Als
de minister dat zou doen, zou hij de woningmarkt uit het
slop halen en de banken meer in de gelegenheid stellen
om kredieten te verschaffen.
Minister Bos: De heer Weekers heeft gelijk dat het
verbeteren van de verhouding tussen eigen en vreemd
vermogen een onderdeel kan zijn van het gezond maken
van de bankbalans. Dat geldt ook voor het verbeteren
van het risicoprofiel. Dat kan betekenen dat een bepaald
type riskante activiteiten, inclusief de kredietverlening
aan riskante bedrijfsactiviteiten, wordt verminderd met
het oog op de hoeveelheid kapitaal die aangehouden
moet worden ter dekking van de risico’s die daarmee
gepaard gaan. Daardoor verbetert de solvabiliteit. Wij
willen dat banken minder riskant opereren. Wij willen de
situatie vermijden dat wij miljarden moeten steken in
banken om ervoor te zorgen dat zij solvabel zijn. Dan
moeten wij ook de consequentie aanvaarden dat banken
minder riskante activiteiten ondernemen. De analyse van
de heer Weekers klopt.
Er zijn vanochtend inderdaad flarden van berichten
naar buiten gekomen over de Nationale Hypotheek
Garantie. Daarbij hoort geen voornemen om de grens
van de Nationale Hypotheek Garantie te verhogen. Ik
begrijp dat staatssecretaris Van der Laan binnenkort een
brief zal sturen met een integraal verhaal over hoe het
kabinet aankijkt tegen problemen op de woningmarkt en
de noodzaak om bepaalde nieuwe maatregelen voor te
stellen. Die zal ongetwijfeld in de Kamer aan de orde
komen.
Mevrouw Halsema (GroenLinks): Voorzitter. De minister
begon zijn betoog met een verwijzing naar een persbericht van De Nederlandsche Bank. Wij zijn natuurlijk
ogenblikkelijk gaan kijken en dat persbericht is niet op de
website te vinden. Wij hebben ook een woordvoerder
van de bank gebeld en ons werd duidelijk dat er geen
persbericht is uitgegeven. Hieruit zou dus kunnen volgen
dat het om publieke noch controleerbare informatie gaat,
waarover misschien de minister beschikt, maar verder
niemand. De minister opereert hier als niet-benoemde
woordvoerder van De Nederlandsche Bank. Ik vraag hem
om deze informatie ogenblikkelijk publiek te maken en
beschikbaar te stellen aan de Kamer. Op basis van die
informatie zal de GroenLinks-fractie handelen en
misschien nog om een debat verzoeken bij de regeling
van werkzaamheden.

De heer Weekers (VVD): Het is logisch dat banken in een
slechte economische tijd extra voorzichtigheid in acht

Minister Bos: Ik ben geen woordvoerder van De
Nederlandsche Bank, informeel noch formeel. Politiek
verantwoordelijk voor De Nederlandsche Bank ben ik
wel, dus het is niet zo vreemd dat ik daar iets over zeg. Ik

Tweede Kamer

12 mei 2009
TK 82

Vragenuur

82-6401

Bos
moet mijzelf echter op dit punt verbeteren: inmiddels
heb ik de informatie ontvangen dat het een ANP-bericht
betrof met een reactie van De Nederlandsche Bank op
deze materie. Uit die reactie van De Nederlandsche Bank,
zoals deze is vervat in dit ANP-bericht, citeerde ik toen ik
antwoord gaf op de vragen van mevrouw Sap.
Een en ander doet er niets aan af dat ik bereid ben om
toe te zeggen wat mevrouw Halsema vraagt. Zonet zei ik
dat er een uitgebreide update zal komen van de stand
van zaken rond de kredietverlening en of we daarover op
basis van de meest recente cijfers wel of niet bezorgd
moeten zijn. Ik zal het daarin meenemen. Het zal binnen
enkele weken in de Kamer zijn.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Wij konden het
persbericht inderdaad ook niet vinden; blijkbaar is het
een ANP-bericht. Dat doet echter niets af aan het feit dat
we al een halfjaar ruziën over wat de correcte informatie
is. Het enige wat ik weet, is dat ik ondernemers van vlees
en bloed in mijn kamer krijg die steen en been klagen.
Hoe gaat deze minister ervoor zorgen dat de ondernemers in Nederland die goede bedrijven hebben en in
normale tijden kunnen rekenen op krediet, niet meer met
hun verhaal naar ons toe hoeven te komen?
Minister Bos: Hoe graag ik het ook zou willen, ik denk
niet dat ik kan voorkomen dat ontevreden ondernemers
zich begeven naar de burelen van de SP als hun door
banken nee wordt verkocht en zij graag wilden dat dit
anders was. Ik kan wel proberen te voorkomen, en dat is
precies wat de geachte afgevaardigde vroeg, dat in
principe gezonde ondernemers die gezonde bedrijven
leiden, onterecht slachtoffer worden van een te
voorzichtige kredietpolitiek van banken. Die voorzichtigheid is deels onvermijdelijk in het licht van een verslechterende economie en deels onvermijdelijk in het licht van
de wens van ons allen dat banken minder risico’s gaan
nemen; de heer Weekers had het daar al over. Maar we
kunnen wel degelijk iets doen, en dat is er met name via
de begroting van Economische Zaken en de Europese
Investeringsbank voor zorgen dat aanvullende faciliteiten
beschikbaar zijn voor bedrijven die bot vangen bij
banken. Ook mij bereiken signalen over onvoldoende
kennis bij ondernemers van beschikbare faciliteiten.
Wellicht is er een mogelijkheid om via die weg ervoor te
zorgen dat er meer gebruik van wordt gemaakt. Ik zal
proberen om mij op de hoogte te stellen van de omvang
van het probleem en van de manier waarop we het
probleem kunnen verhelpen. Ik denk dat wij hierover
verder zullen praten op basis van de door mij toegezegde rapportage.
Vragen van het lid Van der Ham aan de minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de weigering
van de Moskouse autoriteiten om een demonstratie voor homorechten toe te staan.

hebben het daar zwaar. Er is, bijvoorbeeld, sprake van
actieve discriminatie, uitsluiting en geweld; logisch dat
steeds meer mensen in Rusland zich daartegen willen
uitspreken en de situatie willen verbeteren. Homo’s,
lesbiennes, maar ook hetero’s willen dat; gelijke
behandeling, het recht om te mogen bestaan, zijn
immers fundamentele mensenrechten. Elk jaar opnieuw
willen mensenrechtenorganisaties daarvoor demonstreren, maar elk jaar wordt dat door de Moskouse autoriteiten verboden. Erger nog, er wordt gedreigd met geweld
en dat is geen bluf: bij eerdere, geïmproviseerde,
demonstraties zijn er klappen gevallen en keek de politie
genoeglijk toe.
In eerdere jaren hebben D66 en andere partijen
daarvoor aandacht gevraagd. Ook dit jaar hebben
mensenrechtenorganisaties een vergunning aangevraagd
voor het houden van een demonstratie. Officieel is er
nog geen reactie, maar een woordvoerder van de
gemeente Moskou stelt dat dit soort demonstraties nooit
zal worden toegestaan. Ook de burgemeester van
Moskou, de heer Loezjkov, beschouwt homo’s en
lesbiennes als iets duivels. Er bestaat dus heel weinig
hoop op een goede afloop dit weekend.
Ik heb allereerst een aantal vragen aan minister
Plasterk, in de kwaliteit als plaatsvervanger van de
minister van Buitenlandse Zaken. Wil de regering bij de
Russische en Moskouse autoriteiten erop aandringen om
dergelijke demonstraties toe te staan, zowel via de
Russische ambassade in Nederland als de Nederlandse
ambassade in Rusland? Is Nederland bereid, het initiatief
te nemen om de Europese Unie Rusland te laten
aanspreken? Ziet minister Plasterk, die verantwoordelijk
is voor cultuur en media, zelf mogelijkheden om ook via
de European Broadcasting Union dit punt onder de
aandacht te brengen?
Ook heb ik een aantal vragen aan de minister van
Justitie. Rusland is geen lid van de Europese Unie, want
anders had het dit gedrag nooit kunnen en mogen
vertonen. Het land is lid van de Raad van Europa en de
Europese Unie kan het daardoor aanspreken op de
naleving van het punt van de gelijke behandeling en het
recht op demonstratie. Mensenrechtenorganisaties
hebben al meer dan 170 zaken tegen Rusland aangespannen bij het Europees Hof voor de Rechten van de
Mens in Straatsburg, maar vrijwel geen een zaak is tot
afronding of zelfs maar tot behandeling gekomen. Ook
bij andere zaken tegen Rusland is sprake van een
enorme achterstand. Wat kan de minister doen om het
Hof in Straatsburg te ondersteunen?
De VN Human Rights Committee heeft een paar dagen
geleden gezegd dat Rusland binnen zes maanden moet
reageren. Kan dit het pleidooi van de regering mogelijk
ondersteunen?
©

De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Komende week
verzamelen zich in Moskou afgevaardigden van allerlei
landen voor het jaarlijkse songfestival, een week van
verschillen, dat Rusland organiseert. In het dagelijkse
leven in Moskou en Rusland worden die verschillen
echter minder geaccepteerd. Homo’s en lesbiennes

Minister Plasterk: Voorzitter. De beelden waarnaar de
heer Van der Ham verwees, staan mij ook nog op het
netvlies. Wij konden daarop zien hoe demonstrerende
homo’s echt hard werden geslagen door demonstranten.
Voor zover wij op de beelden konden zien, keek de politie
toe en arresteerde zij uiteindelijk de homo’s. Ik vond dit
een gruwelijk beeld en deel de verontwaardiging van de
heer Van der Ham daarover.
De heer Van der Ham heeft gevraagd wat de regering
zou kunnen en willen doen. Mijn collega van Buiten-

Tweede Kamer

12 mei 2009
TK 82

©

Vragenuur

82-6402