Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

440
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over particuliere pensioenproducten en de bijstand
(ingezonden 9 oktober 2012).
Antwoord van staatssecretaris De Krom (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 2 november 2012).
Vraag 1
Acht de regering het wenselijk dat er in Nederland rechtsongelijkheid bestaat
doordat personen die particulier pensioenproducten opbouwen, omdat de
werkgever niet voorziet in een collectieve pensioenregeling (tweede pijler), de
opgebouwde pensioenrechten moeten «opeten» voordat zij aanspraak
kunnen maken op een bijstandsuitkering, terwijl personen die via de
werkgever meedoen aan een collectieve pensioenregeling deze pensioenrechten niet hoeven aan te spreken op het moment dat zij aanspraak moeten
maken op een bijstandsuitkering? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?1
Antwoord 1
Zoals ook al in de kabinetsreactie op het SER-advies «Zzp’ers in beeld» is
aangegeven, is er geen sprake van rechtsongelijkheid. In de Wet werk en
bijstand (WWB) wordt iedereen gelijk behandeld. De bijstandsregeling is
opgezet als uiterste vangnetregeling. Dit betekent dat men een beroep kan
doen op de bijstand wanneer men niet meer over voldoende eigen middelen
beschikt om te voorzien in de noodzakelijke kosten van het bestaan. Dat
houdt in dat men eerst alle middelen waarover men redelijkerwijs kan
beschikken moet aanwenden, alvorens een beroep op bijstand kan worden
gedaan.
Bij deze vermogenstoets wordt het vermogen dat in de tweede pijler is
gespaard niet meegenomen, aangezien via de Pensioenwet is geregeld dat dit
vermogen pas bij pensionering beschikbaar komt. In tegenstelling tot
pensioen in de tweede pijler bestaan er geen dwingendrechtelijke verboden
om over de derde pijler te beschikken. Dit is de reden dat de vermogenstoets
in de WWB in de praktijk vaak anders uitpakt voor pensioen dat is opgebouwd in de tweede pijler dan dat in de derde pijler. Overigens biedt de
WWB de gemeenten de ruimte om op grond van het individualiseringsbeginsel te besluiten de aanwending van het derdepijlerpensioenvermogen af te

1

ah-tk-20122013-440
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Kamerstuk 31 311 nr. 71

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

stemmen op de individuele omstandigheden, mogelijkheden en middelen van
de belanghebbende.
In bovengenoemde kabinetsreactie is aangegeven dat er vooralsnog geen
aanleiding is voor aanpassing van de Bijstandswetgeving. Wel doet het
kabinet momenteel onderzoek naar pensioenopbouw van zelfstandigen. Op
basis van de uitkomsten van dit onderzoek kan worden overwogen om nader
te onderzoeken of het wenselijk is, en zo ja, hoe (zoals via welke wettelijke
regeling) en onder welke voorwaarden derdepijlerpensioenvermogen buiten
de vermogenstoets van de bijstand kan blijven. Dit kan ook van betekenis zijn
voor werknemers die alleen particulier pensioen opbouwen.
Vraag 2
Kan de regering weergeven hoeveel mensen geen collectieve pensioenrechten via een werkgever opbouwen, maar dit zelf regelen via particuliere
pensioenproducten, zoals banksparen, kapitaalverzekeringen, levensverzekeringen, pensioenverzekeringen, lijfrentes, koopsompolissen, beleggingsspaarplannen etc.? Kunt u dit onderverdelen in personen in loondienst en
zelfstandigen zonder personeel?2
Antwoord 2
Uit het CBS onderzoek «Witte vlek op pensioengebied 2010»3 is gebleken dat
in 2010 circa 9% van de werknemers (personen in loondienst) geen tweedepijlerpensioen opbouwen. Dit komt enerzijds doordat hun werkgever geen
pensioenregeling aanbiedt, anderzijds omdat bepaalde werknemers niet
deelnemen aan de door hun werkgever aangeboden pensioenregeling.
Onbekend is hoeveel van hen in de derde pijler sparen voor een pensioen.
Cijfers over hoeveel zelfstandigen zonder personeel via particuliere pensioenproducten pensioen opbouwen, volgen uit de resultaten van het onderzoek
over pensioenopbouw van zelfstandigen. Dit onderzoeksrapport wordt
binnenkort aan uw Kamer gestuurd.
Vraag 3
Is de regering alsnog – zoals ook de Sociaal Economische Raad (SER)
adviseert – bereid om particuliere pensioenproducten niet aan te merken als
vermogen bij de toekenning van een uitkering op grond van het Besluit
Bijstand Zelfstandigen (BBZ), de Wet Werk en Bijstand (WWB) en de
Inkomensvoorziening Oudere Werklozen (IOW) en een wetsvoorstel met deze
strekking bij de Kamer in te dienen?4
Antwoord 3
Zie het antwoord op vraag 1. Voor de goede orde vermeld ik nog dat de IOW
geen vermogenstoets kent.
Vraag 4
Kan de regering weergeven wat de financiële consequenties zijn van een
aanpassing van de vermogenstoets in het Besluit Bijstand Zelfstandigen
(BBZ), de Wet Werk en Bijstand (WWB) en de Inkomensvoorziening Oudere
Werklozen (IOW)?
Antwoord 4
De regering kan de gevraagde financiële consequenties niet weergeven. Die
consequenties hangen namelijk af van meerdere modaliteiten, die afhankelijk
zijn van de gekozen opzet van de aanpassing.

2
3
4

Kamerstuk 31 311 nr. 71
Kamerstukken II 2010/11, 33 000 XV, nr. 66, blg – 155397.
SER – Zzp’ers in beeld: Een integrale visie op zelfstandigen zonder personeel – 15 oktober
2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2