Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

31 066

Belastingdienst

Nr. 406

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 16 mei 2018
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
16 februari 2018 over toezending afschrift brief aan de Nationale
ombudsman over de voortgang van de afhandeling van dossiers, naar
aanleiding van het rapport «Geen powerplay maar fairplay» (Kamerstuk
31 066, nr. 396).
De vragen en opmerkingen zijn op 6 maart 2018 aan de Staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 15 mei 2018 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Van Zuilen

kst-31066-406
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brief aan de
Nationale ombudsman naar aanleiding van het rapport «Geen powerplay
maar fair play». Zij hebben nog enkele vragen naar aanleiding van deze
brief.
Kan de Staatssecretaris aangeven om hoeveel «individuele gevallen» het
gaat, welke op dit moment afgehandeld worden of reeds zijn
afgehandeld? In hoeveel van de afgehandelde gevallen betrof het een
foute interpretatie?
Kan de Staatssecretaris nogmaals ingaan op de stappen die worden gezet
om herhaling van deze casus te voorkomen?
Waarom kan de Staatssecretaris «vanwege de zorgvuldige behandeling»
niet zeggen hoe vaak excuses wordt aangeboden? Bij zorgvuldige
behandeling zou men toch juist verwachten dat je dat wel kunt zeggen?
Naar aanleiding van het rapport wordt de werkwijze van de directie
Toeslagen geëvalueerd en aangepast. Hoe staat het met deze evaluatie en
met de voorstellen tot aanpassing? Is de Staatssecretaris bereid de Kamer
voor de zomer te informeren over de voortgang en implementatie van de
voorgestelde aanpassingen?
Een terugvordering van teveel ontvangen kinderopvangtoeslag moet
leiden tot een terugbetaling in 24 maanden. Voor mensen waarbij dit
moeilijk is kan een betalingsregeling worden getroffen. In dat geval
betalen zij 24 maanden lang een lager bedrag en wordt een mogelijke
definitieve toekenning van een nabetaling gedurende drie jaar verrekend.
Het resterende bedrag wordt kwijtgescholden. Is deze regeling alleen van
toepassing bij deze toeslag en de afhandeling daarvan of komt deze
regeling bij meerdere toeslagen voor waar mensen met een terugbetaling
te maken hebben? Zo ja, bij welke toeslagen/terugvorderingen of
betalingen en hoe vaak komt dit voor?
Wat waren de overwegingen uit de uitspraak van de Raad van State van
8 maart 2017 (ECLI:NL:RVS:2017:589) om gedeeltelijke betaling in strijd te
achten met de wet en de vaste jurisprudentie?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris van Financiën aan de Nationale ombudsman naar
aanleiding van het rapport «Geen powerplay maar fairplay». Deze leden
maken graag gebruik van de gelegenheid om enkele vragen over deze
brief te stellen.
Allereerst merken de leden van de CDA-fractie op dat het deel van de
ouders die onterecht geen kinderopvangtoeslag ontvangen heeft, onrecht
is aangedaan en dat deze ouders in een bijzonder nare positie zijn
gebracht. De kinderopvangtoeslag werd stopgezet, de ouders hadden
geen idee waarom en kregen hierop ook geen antwoord en jaren later
mochten ze aantonen dat ze ook na stopzetting de volledige kosten voor
kinderopvang exact op tijd betaald hebben. Veel ouders konden de
volledige kosten voor kinderopvang zonder toeslag niet eindeloos betalen
en zijn noodgedwongen gestopt met werken. Het oordeel van de rechter
over deze gang van zaken was niet mals en de ouders die in bezwaar en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

2

beroep gegaan zijn, werden in het gelijk gesteld. De Raad van State
oordeelde op 8 maart 2017 dat de Belastingdienst in strijd met de
systematiek van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir)
heeft gehandeld. De Raad van State oordeelde op 29 maart 2017
(ECLI:NL:RVS:2017:817) zelfs dat door het handelen van de Belastingdienst
de ouders de kans is ontnomen duidelijkheid te geven over de betalingen
of onvolkomenheden in de betaling te herstellen. De Belastingdienst
mocht zich daarom niet op het standpunt stellen dat voor de ouders
wegens het niet betalen van de totale kosten van kinderopvang geen
aanspraak op kinderopvangtoeslag bestond. Met andere woorden: de
Belastingdienst heeft zo onrechtvaardig gehandeld, dat de ouders niet
eens meer hoeven aan te tonen alle kosten voor kinderopvang betaald te
hebben, terwijl dit wel een voorwaarde is voor het recht op kinderopvangtoeslag.
De leden van de CDA-fractie vinden het van belang dat de Belastingdienst
effectief kan toetsen of de kinderopvangtoeslag rechtmatig wordt
uitbetaald. Daar horen dus rechten bij om de toeslag tijdelijk niet uit te
betalen, maar ook plichten om dit onderzoek zo snel mogelijk uit te voeren
en ouders goed te informeren wat er van hen verlangd wordt en wanneer
zij, als alles goed blijkt, weer toeslag zullen ontvangen.
In de door de Nationale ombudsman onderzochte gevallen is de kinderopvangtoeslag echter niet tijdelijk opgeschort, maar geheel stopgezet en zijn
de ouders geblokkeerd. Kan de Staatssecretaris aangeven waarom die
beslissing genomen is, wat de juridische verschillen zijn en of de
Belastingdienst nog steeds toeslagen stopzet in plaats van opschort? Zijn
de ouders in kennis gesteld van de blokkade en konden de ouders
bezwaar maken tegen de blokkade?
Kan de Staatssecretaris aangeven wat de concrete reden was voor de
stopzetting en de blokkade? De Staatssecretaris schrijft dat ouders bij
opschorting gewezen worden op de mogelijkheid van bezwaar. Klopt het
dat de Belastingdienst bij de stopzetting bij ouders van het desbetreffende
gastouderbureau juist niet gewezen zijn op de bezwaarmogelijkheid?
De leden van de CDA-fractie verwijzen hierbij ook naar de uitspraak van
de Raad van State van 8 maart 2017, dat het ouders niet duidelijk had
kunnen en hoeven zijn dat zij bezwaar hadden moeten maken indien zij
het niet eens waren met de stopzetting van de kinderopvangtoeslag.
Waarom schrijft de Staatssecretaris dan in zijn brief dat de aanvrager
gewezen wordt op de mogelijkheid tegen de opschorting door de
Belastingdienst in bezwaar te gaan? Vanaf wanneer is dit de praktijk van
de Belastingdienst of is de bezwaarclausule alleen in deze casus
achterwege gelaten? Kan de Staatssecretaris aangeven of de Belastingdienst bij opschortingen van toeslagen momenteel ook de motivatie
toevoegt, zodat ouders gemotiveerd en niet alleen pro forma bezwaar
kunnen maken?
Een ander probleem in deze casus was dat de Belastingdienst steeds om
gegevens vroeg en oordeelde dat de gegevens onvolledig waren, maar
niet aangaf welke gegevens ze nog nodig had. Ouders wisten dus niet wat
ze moesten aanleveren richting de Belastingdienst. Kan de Staatssecretaris dit bevestigen en aangeven of bij huidige opschortingen altijd wordt
aangegeven welke gegevens de Belastingdienst nodig heeft om het recht
op kinderopvangtoeslag te toetsen?
Klopt het dat de Staatssecretaris aan de Nationale ombudsman heeft
aangegeven dat er in deze casus signalen van een speciaal opsporingsteam waren, met de strekking dat sprake zou zijn van misbruik en
oneigenlijk gebruik van toeslagen? Zo ja, welke signalen waren dit? Zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

3

deze signalen ook kenbaar gemaakt aan de desbetreffende ouders en het
gastouderbureau?
De leden van de CDA-fractie merken op dat het nog niet eenvoudig zal zijn
het aangedane onrecht te herstellen. Het grootste deel van de ouders
heeft hun bezwaar na jarenlange strijd maar opgegeven, dacht dat de
Belastingdienst het wel beter zou weten of wilde gewoon van de zaak af
zijn. Klopt het dat deze ouders geen betalingsregeling konden aanvragen
omdat ze in de categorie «opzet en grove schuld» geplaatst waren?
Nu de Belastingdienst in individuele gevallen excuses gemaakt heeft, is de
situatie veranderd. Kan de Staatssecretaris aangeven wat dit betekent
voor de ouders die wel bezwaar gemaakt hebben, maar uiteindelijk toch
onterecht de kinderopvangtoeslag hebben terugbetaald? Wat kunnen
ouders doen die, met de kennis van nu, ten onrechte beschuldigd zijn van
opzet en grove schuld, maar hun bezwaar hebben opgegeven? Kan de
Staatssecretaris tevens aangeven waarvoor excuses zijn gemaakt aan de
in zijn brief genoemde ouders en op welke wijze?
De leden van de CDA-fractie hebben twijfels bij de in de brief genoemde
aantallen. Door het desbetreffende gastouderbureau is richting de
Belastingdienst en de Nationale ombudsman aangegeven dat de
Belastingdienst uitgaat van meer ouders dan het aantal ouders dat klant
was bij het gastouderbureau. Er lijken dus klanten van een ander
gastouderbureau te worden toegerekend aan het door de Staatssecretaris
in zijn brief genoemde gastouderbureau. Ook schrijft de Staatssecretaris
nu dat niet bij alle ouders die aangesloten waren bij het gastouderbureau
de toeslagen zijn stopgezet, terwijl in de antwoorden op de Kamervragen
van het lid Omtzigt nog vermeld werd dat bij alle aanvragers van het
betreffende gastouderbureau de kinderopvangtoeslag is stopgezet
(Aanhangsel Handelingen II, 2016/17, nr. 2720).
Kan de Staatssecretaris aangeven of de Belastingdienst zich bij de in 2014
en de in de periode tussen 2012 en 2014 genoemde aantallen ouders
beroept op gegevens die door ouders zijn ingevuld bij de aanvraag van
kinderopvangtoeslag, de gegevens van het gastouderbureau of een
andere bron? Kan de Staatssecretaris de in de brief genoemde aantallen
nog eens bezien en kijken of de cijfers gebruikt zijn van alleen dit
betreffende gastouderbureau? Kan de Staatssecretaris bevestigen dat van
de kant van de Belastingdienst is toegegeven dat 70 verkeerde Burgerservicenummers gekoppeld zijn aan het desbetreffende gastouderbureau,
maar dat de Staatssecretaris in zijn brief nog steeds van de cijfers inclusief
de 70 verkeerde Burgerservicenummers uitgaat?
Tot slot hebben de leden van de CDA-fractie vragen over de procedure
rondom de schadevergoeding. Deze leden constateren dat door de
stopzetting van kinderopvangtoeslag de financiële werkelijkheid voor
ouders veranderd is. Het is ingewikkeld om die werkelijkheid te vergelijken met de fictieve situatie dat de toeslag niet zou zijn stopgezet om zo
de schade te bepalen. Kan de Staatssecretaris aangeven op welke wijze
ouders aannemelijk kunnen maken welke schade zij ondervonden
hebben?
De leden van de CDA-fractie roepen de Staatssecretaris op verzoeken tot
schadevergoeding eerlijk te beoordelen. Want hoewel er bezwaar en
beroep openstaat tegen de afwijzing, is het voor ouders wiens jarenlange
conflict met de Belastingdienst eindelijk geëindigd is een grote stap om
weer te gaan procederen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

4

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
De leden van de fractie van GroenLinks hebben nog enkele vragen naar
aanleiding van het rapport «Geen powerplay maar fair play» en de
voortgang van de afhandeling van de dossiers.
De Staatssecretaris heeft toegezegd dat er in dit geval minder snel
geoordeeld zal worden dat sprake is van opzet of grove schuld als het
gaat om het niet voldoen aan de betalingsverplichtingen. Wordt dit beleid
ook doorgevoerd naar andere dossiers van de Belastingdienst? Hoe
verhoudt de nieuwe strategie van meer vertrouwen in de burgers zich tot
het staande beleid van de Belastingdienst bij gevallen waar burgers niet
kunnen voldoen aan betalingsverplichtingen?
De Staatssecretaris schrijft dat het niet in aanmerking komen voor een
betalingsregeling naar draagkracht niet betekent dat er geen rekening
wordt gehouden met de beslagvrije voet. De leden van de fractie van
GroenLinks vinden het inderdaad belangrijk dat er rekening wordt
gehouden met de beslagvrije voet. Zij vragen de Staatssecretaris of de
Belastingdienst inmiddels volledig voldoet aan het verzoek van de motie
van het lid Snels c.s. (Kamerstuk 34 785, nr. 46) om de beslagvrije voet bij
elke vorm van invordering te respecteren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie vinden het heel zorgelijk dat bij de «onevenredig harde aanpak van 232 gezinnen met kinderopvangtoeslag» een
dergelijk uitgebreid hersteltraject is opgestart. Zij vragen de Staatssecretaris of het herstellen van de beoordelingen in deze dossiers uit het
verleden niet meer inzet kost dan een coulanceregeling? Kan de Staatssecretaris eens op een rij zetten wat er precies gewonnen wordt met de
strenge beoordeling, als deze achteraf via een herziening op dossierniveau moet worden hersteld?
De leden van de SP-fractie waarderen uiteraard dat er aan herstel wordt
gedaan. De voorgenoemde leden vragen zich echter wel af wat de
Staatssecretaris en de Belastingdienst nu precies leren van dit stevige
rapport van de Nationale ombudsman? Was in het in hun ogen te
voorkomen geweest dat de Nationale ombudsman in het verweer was
gekomen, als de Belastingdienst beter had geluisterd naar de persoonlijke
omstandigheden? Welke stappen gaat de Belastingdienst zetten om in het
vervolg dit soort ernstige dossiers niet te laten ontstaan? Op welke wijze
wordt het burgerperspectief nu betrokken bij het beoordelen van
kinderopvangtoeslag? Hoe wordt er omgegaan met de opmerking dat het
voorkomen van onterecht uitgekeerde kinderopvangtoeslag onevenredig
is met de grote financiële gevolgen voor mensen? Hoe gaat de Belastingdienst er voor zorgen dat mensen niet financieel de grond in worden
geboord?
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris het toeslagendoolhof te verkleinen en daarmee problemen van grote aard te
voorkomen. Is hij bereid dit te doen en welke zaken worden snel
aangepakt?
Tot slot willen de leden van de SP-fractie opmerken dat het beschamend is
voor Nederland dat zij enerzijds de rode loper uitrolt voor multinationals
die via allerlei constructies fors minder winstbelasting betalen, omdat zij
hun grondslag ernstig kunnen verkleinen, en anderzijds een onevenredige
opsporing hanteert voor individuen die een toeslag vragen voor de hoge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

5

kosten van kinderopvang. Kan de Staatssecretaris uitleggen waarom het
kabinet bedrijven zo voor laat gaan op de inwoners van Nederland?
II Reactie van de Staatssecretaris
Uw Commissie heeft mij op 6 maart 2018 vragen gesteld over mijn brief
van 16 februari 2018 over het rapport van de Nationale ombudsman:
«Geen powerplay maar fairplay» (Kamerstuk 31 066, nr. 396). In mijn
reactie zal ik de vragen per partij, in volgorde waarin ze gesteld zijn,
beantwoorden. Voordat ik daartoe over ga, meld ik uw Kamer, zoals al
eerder gedaan in mijn brieven van 10 november 2017 (Kamerstukken
31 066 en 31 322, nr. 387) en 16 februari 2018 (Kamerstuk 31 066, nr. 396),
dat de door de Belastingdienst/Toeslagen gevolgde werkwijze in deze zaak
ertoe geleid heeft dat ouders in financiële problemen zijn gekomen, mede
omdat burgers geen concreet handelingsperspectief is geboden en
bezwaarzaken te lang zijn blijven liggen.
De Nationale ombudsman heeft mij op 4 april jl. een brief gestuurd waarin
hij schrijft ervan uit te gaan dat zijn eerdere aanbeveling over excuses aan
ouders die overlast hebben ondervonden door de aanpak van de
Belastingdienst zijn overgenomen. In mijn antwoord aan de Nationale
ombudsman neem ik die aanbeveling als volgt over: ouders die in
bezwaar/beroep zijn gegaan tegen de stopzetting van de kinderopvangtoeslag hebben of krijgen excuses aangeboden, ongeacht de uitkomst van
hun bezwaar/beroep. Ouders die niet in bezwaar zijn gegaan wordt geen
excuses aangeboden.
VVD
De leden van de VVD vragen om de stand van zaken bij de afhandeling
van «individuele gevallen». Specifiek vraagt de VVD in hoeveel van de
afgehandelde gevallen er sprake was een foute interpretatie. De actuele
stand van zaken in dit dossier is als volgt:
• Het aantal ouders dat in 2014 gebruik maakte van opvang door een
gastouder die bemiddeld werd door het betrokken gastouderbureau
bedroeg 235. De lopende toeslagen van deze 235 ouders zijn in 2014
gestopt. Bij 14 van de 235 ouders is de uitbetaling van de kinderopvangtoeslag na onderzoek door de Belastingdienst/Toeslagen hervat.
• Van de overige 221 ouders hebben 166 ouders bezwaar aangetekend
tegen de stopzetting, in een aantal gevallen gevolgd door (hoger)
beroep. De overige 55 ouders hebben geen bezwaar aangetekend.
• Op alle 166 bezwaren is inmiddels een beslissing genomen. In een
aantal gevallen is dit gevolgd door (hoger) beroep. In 115 gevallen is
de kinderopvangtoeslag over 2014 geheel of gedeeltelijk toegekend op
grond van de beslissing op bezwaar, de uitspraak in beroep of op
grond van ambtshalve toekenningen in gevallen waarin het bezwaar
niet ontvankelijk was maar wel recht op kinderopvangtoeslag bestond.
In 27 van de gevallen waarin bezwaar en eventueel beroep volledig zijn
afgerond is vastgesteld dat er in 2014 geen recht op kinderopvangtoeslag bestond. Van de bezwaren is voor naar schatting maximaal tien
gevallen de termijn nog niet verstreken waarbinnen beroep aangetekend kan worden. In 14 beroepszaken is er nog geen onherroepelijke
uitspraak.
• Bij de herbeoordeling zijn vijf gevallen waarvan eerder geoordeeld is
dat in 2014 geen recht bestond op kinderopvangtoeslag, alsnog geheel
of gedeeltelijk toegekend. Van deze vijf zijn eerder drie gevallen in
bezwaar en één geval in beroep afgewezen. Deze afwijzingen vonden
plaats vóór de uitspraak van de Raad van State van 8 maart 2017 op
grond van de op dat moment bestaande jurisprudentie. Het eerder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

6

•

door mij gemelde aantal van vijf toekenningen na herbeoordeling is
niet gewijzigd.
Samenvattend: 235 toeslagen zijn in 2014 gestopt, waarvan 14
toeslagen na onderzoek zijn hervat. Van de 221 in 2014 gestopte
toeslagen zijn er op dit moment 120 na bezwaar, eventueel beroep en
herbeoordeling alsnog geheel of gedeeltelijk toegekend. Van deze 221
staat in 77 gevallen vast dat er in 2014 geen recht op toeslag bestond.
In 24 gevallen is er nog geen onherroepelijke uitkomst van de bezwaarof beroepsprocedures.

In mijn brief van 16 februari 2018 (Kamerstuk 31 066, nr. 396) is vermeld
dat in ongeveer de helft van de dossiers geen recht op kinderopvangtoeslag bestaat. Op het moment van schrijven was bekend dat van de 221
ouders van wie de kinderopvangtoeslag in 2014 volledig gestopt is, 115
ouders geheel of gedeeltelijk recht hadden op kinderopvangtoeslag die zij
toen ontvingen. Inmiddels is dit aantal door de afdoening van bezwaren
en beroepen gestegen tot 120. Deze aantallen zijn exclusief de 14 ouders
die in 2014 wel gebruik maakten van een gastouder die door het
betrokken gastouderbureau bemiddeld werd en van wie de
Belastingdienst/Toeslagen de kinderopvangtoeslag na onderzoek in 2014
toegekend en uitbetaald heeft.
Vervolgens vragen de leden van de VVD om in te gaan op de stappen die
zijn gezet om een herhaling in de toekomst te voorkomen. De processen
en handelwijze zoals in deze zaak werden toegepast, worden door de
Belastingdienst/Toeslagen niet meer toegepast sinds juli 2016. Dit houdt in
dat:
1. toeslagen van burgers alleen nog worden gestopt nadat is vastgesteld dat er geen recht op de toeslag bestaat en dus pas nadat de
burger de gelegenheid heeft gehad de benodigde bewijsstukken te
overleggen,
2. in de communicatie naar de aanvrager van een toeslag toe duidelijker
wordt aangegeven waarom er geen recht op toeslag bestaat. Indien
benodigde stukken door de aanvrager moeten worden overlegd,
wordt duidelijker aangegeven welke stukken ontbreken of niet
voldoen,
3. er door de Belastingdienst/Toeslagen meer gestuurd wordt op een
tijdige afhandeling van de bezwaarschriften, en
4. aanvragers beter te woord worden gestaan indien zij vragen hebben
over de status van een lopende procedure.
De leden van de VVD stellen ook de vraag over de wijze waarop burgers
ten onrechte ontvangen toeslagen dienen terug te betalen. Voor alle
toeslagen geldt hetzelfde terugvorderingbeleid. Een terugvordering kan in
één keer worden voldaan of er kan gekozen worden voor een betalingsregeling van 24 maanden. Ook kan er een verzoek worden gedaan voor een
betalingsregeling naar draagkracht waarbij rekening wordt gehouden met
de betalingscapaciteit. Juridisch gezien kan een terug te betalen toeslag
niet worden kwijtgescholden. Indien burgers niet beschikken over
voldoende draagkracht om de (gehele) vordering te voldoen, worden er
geen verdere invorderingsacties uitgevoerd voor het bedrag dat niet
voldaan kan worden en wordt de toeslag uiteindelijk geheel of gedeeltelijk
oninbaar geleden.
De leden van de VVD vragen naar de overwegingen van de Raad van
State in de uitspraak van 8 maart 2017, om gedeeltelijke betaling in strijd
te achten met de wet en vaste jurisprudentie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

7

In deze uitspraak geeft de Raad van State in rechtsoverweging 4.1.1 kort
gezegd aan dat de volledige kosten van kinderopvang moeten zijn betaald
om aanspraak te kunnen maken op kinderopvangtoeslag. De
Belastingdienst/Toeslagen kan hier niet van afwijken.
De leden van de VVD-fractie vragen ten slotte om inzicht in aantallen
excuses die aan ouders zijn aangeboden in deze zaak.
Aan ouders die in bezwaar zijn gekomen, worden excuses aangeboden.
Dit betreft een groep van 166 ouders. Daarnaast worden ook excuses
gemaakt aan ouders die een klacht hebben ingediend bij de
Belastingdienst/Toeslagen. Aan 86 ouders zijn inmiddels door de
Belastingdienst/Toeslagen mondeling dan wel schriftelijk excuses
aangeboden. Voor eind mei zullen alle 166 ouders die in bezwaar zijn
gegaan schriftelijk excuses hebben ontvangen van de Belastingdienst/
Toeslagen.
CDA
De leden van de CDA-fractie hebben vragen gesteld waarom de kinderopvangtoeslag bij deze ouders niet tijdelijk is opgeschort, maar geheel is
stopgezet, wat de concrete reden van de stopzetting was en waarom
ouders zijn geblokkeerd. De leden van het CDA stelden ook de vraag of
ouders in kennis gesteld zijn van deze blokkade en of ze bezwaar konden
maken tegen deze blokkade. Tevens stelden zij de vraag wat de juridische
verschillen tussen stopzetten en opschorten zijn en of er nog steeds
toeslagen worden stopgezet in plaats van opgeschort.
In de door de Nationale ombudsman onderzochte gevallen is de toeslag
stopgezet omdat het sterke vermoeden bestond van onrechtmatig gebruik
van de kinderopvangtoeslag. Inmiddels is deze werkwijze aangepast. Een
toeslag wordt nu alleen nog gestopt als is vastgesteld dat er geen recht
bestaat op de toeslag. Om te voorkomen dat in bepaalde situaties de
kinderopvangtoeslag ten onrechte wordt uitbetaald kunnen betalingen
worden opgeschort. Bij opschorten is er twijfel over het recht op de
toeslag, die is toegekend. De opschortfase is bedoeld om deze twijfel weg
te nemen, bijvoorbeeld door toeslagontvangers om documenten te
vragen waaruit het recht op de toeslag blijkt. Bij stopzetten is er naar de
mening van de Belastingdienst/Toeslagen geen recht op toeslag.
Toeslagontvangers worden (en werden) in alle gevallen bij voor bezwaar
vatbare beschikking in kennis gesteld van het stopzetten of opschorten
van de toeslag. Belanghebbenden hebben (en hadden) vervolgens de
mogelijkheid een nieuwe aanvraag in te dienen.
1

«4.1. De Belastingdienst/Toeslagen heeft zich op zichzelf terecht onder verwijzing naar
rechtspraak van de Afdeling op het standpunt gesteld dat degene die kinderopvangtoeslag
ontvangt moet kunnen aantonen dat hij kosten voor kinderopvang heeft gemaakt en wat de
hoogte is van deze kosten, en dat geen aanspraak op kinderopvangtoeslag bestaat indien de
vraagouder niet kan aantonen dat hij het volledige bedrag aan kosten ook daadwerkelijk heeft
betaald (zie bijvoorbeeld de uitspraak van 9 juli 2014, ECLI:NL:RVS:2014:2519). De
Belastingdienst/Toeslagen kan, indien niet alle kosten volledig zijn betaald, bij de herziening
van het voorschot en de terugvordering geen rekening houden met de kosten van kinderopvang die de betrokken vraagouder aantoonbaar heeft betaald en deze kan geen aanspraak
maken op een evenredig deel van de kinderopvangtoeslag over het desbetreffende toeslagjaar
(zie de uitspraak van 14 december 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3301). Dit laat onverlet dat bij
afrondingsverschillen, dat wil zeggen bij kleine verschillen tussen de totale kosten van
kinderopvang en de aantoonbaar betaalde kosten, ervan kan worden uitgegaan dat alle kosten
zijn voldaan (zie de uitspraak van 8 juni 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1610). Van een volledig jaar
hoeft uiteraard niet te worden uitgegaan indien de betrokken vraagouder uit eigen beweging
de toeslag stopzet en aldus geen aanspraak meer maakt op toeslag voor de rest van het
toeslagjaar. In dat geval dienen de kosten voor het deel van het jaar waarover aanspraak wordt
gemaakt geheel te zijn voldaan.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

8

De leden van de CDA-fractie constateren dat het ouders niet duidelijk had
kunnen en hoeven zijn dat zij bezwaar hadden moeten maken indien zij
het niet eens waren met de stopzetting van de kinderopvangtoeslag.
Tevens vragen deze leden zich af sinds wanneer aanvragers door de
Belastingdienst op de mogelijkheid gewezen worden op de mogelijkheid
om in bezwaar te gaan en of de Belastingdienst de bezwaarclausule alleen
in deze casus achterwege heeft gelaten. In aanvulling hierop vragen de
leden van de CDA-fractie of de Belastingdienst bij opschortingen van
toeslagen momenteel ook de motivatie toevoegt, zodat ouders gemotiveerd en niet alleen pro forma bezwaar kunnen maken.
Na een stopzetting of opschorting van een toeslag volgt er altijd een
beschikking waarin de stopzetting of opschorting wordt gemotiveerd en
waarin de bezwaarmogelijkheid wordt vermeld. Alle ouders van het
desbetreffende gastouderbureau waarvan de toeslag is stopgezet hebben
een voor bezwaar vatbare beschikking ontvangen. Voorafgaand aan de
beschikking hebben deze ouders nog een brief ontvangen waarin werd
aangekondigd dat de toeslag zou worden gestopt. Voor de goede orde
merk ik op dat in deze brief geen melding wordt gemaakt van de
bezwaarmogelijkheid.
De leden van de CDA-fractie constateren ook dat de betrokken
vraagouders niet wisten welke documenten/bewijsstukken aan de
Belastingdienst aangeleverd dienden te worden. Ze stellen de vraag of bij
huidige opschortingen altijd wordt aangegeven welke gegevens de
Belastingdienst nodig heeft om het recht op kinderopvangtoeslag te
toetsen.
Zoals ik heb aangegeven in mijn brief aan de Nationale ombudsman van
7 november 2017 (bijlage bij Kamerstukken 31 066 en 31 322, nr. 387),
wordt sinds juli 2016 specifiek aangegeven welke bewijsstukken nog
ontbreken of niet voldoen, zodat daarover geen misverstand kan bestaan.
De leden van de CDA-fractie stellen vragen over of er signalen van
misbruik en oneigenlijk gebruik in deze casus waren en zo ja welke
signalen dat waren. En of dit aan het gastouderbureau en de vraagouders
kenbaar is gemaakt.
Er waren in deze casus inderdaad signalen over misbruik en oneigenlijk
gebruik van de kinderopvangtoeslag. Op basis van deze signalen is de
Belastingdienst/Toeslagen een onderzoek gestart. De signalen waren
onder meer afkomstig van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD).
Vervolgens is er een nader onderzoek gestart vanuit een speciaal team
van de Belastingdienst/Toeslagen en zijn er huisbezoeken bij gastouders
afgelegd. De signalen zijn kenbaar gemaakt aan het gastouderbureau
maar, uit privacyoverwegingen, niet aan de vraagouders.
De leden van de CDA-fractie vragen wat het voor ouders betekent die wel
bezwaar hebben gemaakt, maar toch ten onrechte kinderopvangtoeslag
hebben terugbetaald.
Wanneer bij de behandeling van een bezwaar of beroep blijkt dat de
terugvordering onterecht is geweest maar de belanghebbende deze reeds
heeft voldaan, wordt door Belastingdienst/Toeslagen een herziene
toekenning van de kinderopvangtoeslag verstrekt. Het reeds door de
belanghebbende teveel terugbetaalde bedrag zal dan, vermeerderd met
de rente, aan de belanghebbende worden uitbetaald. Dit is ook het geval
bij de belanghebbenden die reeds de terugvordering hadden voldaan en
waarbij na de gedane herbeoordeling is geoordeeld dat er alsnog een
(gedeeltelijk) recht op kinderopvangtoeslag bestaat. Deze personen zullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

9

nog een herziene toekenning kinderopvangtoeslag ontvangen. Indien er
door deze belanghebbenden reeds teveel terug betaald is, zal dit aan de
desbetreffende persoon uitbetaald worden. Opgemerkt wordt dat
wanneer er een herziene toekenning kinderopvangtoeslag wordt
afgegeven, hierbij altijd rente vergoed wordt.
Deze leden vragen voorts wat ouders kunnen doen die ten onrechte zijn
beschuldigd van opzet en grove schuld, maar hun bezwaar hebben
opgegeven.
De betrokken ouder kan bij de Belastingdienst/Toeslagen aangeven
waarom hij/zij het niet eens is met het eerdere besluit van de
Belastingdienst/Toeslagen en een verzoek tot herbeoordeling van zijn
dossier indienen.
De leden van de CDA-fractie hebben ook vragen gesteld over excuses die
aan ouders zijn gemaakt en op welke wijze dat is gebeurd.
Ik betreur het dat ouders overlast hebben ondervonden door de wijze van
stopzetten van de kinderopvangtoeslag in 2014, door de informatievoorziening die daarop volgde en door de te trage afhandeling van bezwaren.
Zoals hiervoor aangegeven in antwoorden op vragen van leden van de
VVD-fractie is inmiddels aan 86 ouders excuses aangeboden naar
aanleiding van de behandeling van klachten en beroepszaken. Alle 166
ouders die in bezwaar zijn gegaan zullen voor eind mei schriftelijk excuses
hebben ontvangen van de Belastingdienst/Toeslagen.
De leden van de CDA-fractie hadden twijfels over de genoemde aantallen
ouders in de brief van 16 februari 2018 (Kamerstuk 31 066, nr. 396), ook in
relatie tot eerder genoemde aantallen in antwoorden op Kamervragen van
het lid Omtzigt hierover (Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 2720). Ik
zal de verschillen hieronder toelichten.
De genoemde aantallen uit de brief van 16 februari 2018 (Kamerstuk
31 066, nr. 396) komen uit de populatie waarnaar in 2014 het onderzoek is
verricht. Bij een aanvraag kinderopvangtoeslag moeten de vraagouders
opgeven welke gastouder zij gebruiken voor de opvang en niet via welk
gastouderbureau de opvang loopt. Dit laatste is ook niet direct nodig,
omdat het feit dat een gastouder geregistreerd is immers al aangeeft dat
sprake is van een relatie met een geregistreerd gastouderbureau. Een
gastouder kan echter opvang verzorgen via meerdere gastouderbureaus.
Het is om die reden voor Belastingdienst/Toeslagen niet direct inzichtelijk
welke vraagouder via welk gastouderbureau opvang afneemt.
Om de onderzoekspopulatie vast te stellen, is daarom gekeken welke
gastouders bij het desbetreffende gastouderbureau aangesloten waren in
de jaren 2012 tot en met 2014. Vervolgens is gekeken welke vraagouders
de desbetreffende gastouders hebben opgegeven bij hun aanvraag en
wijzigingen kinderopvangtoeslag. Hieruit kwam een onderzoekspopulatie
van 302 vraagouders over de periode 2012 tot en met 2014 waarvan er
235 kinderopvangtoeslag in 2014 ontvingen. Wegens deze wijze van
selecteren is het onvermijdelijk dat er vraagouders in de onderzoekspopulatie terecht zijn gekomen die in een of meerdere jaren opvang afnamen
via een ander gastouderbureau.
Tot slot hebben de leden van de CDA-fractie vragen over de procedure
rondom de schadevergoeding. Zij constateren dat door de stopzetting van
kinderopvangtoeslag de financiële werkelijkheid voor ouders veranderd is
en dat het ingewikkeld is om die werkelijkheid te vergelijken met de
fictieve situatie dat de toeslag niet zou zijn stopgezet om zo de schade te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

10

bepalen. Zij doen daarbij een oproep om verzoeken tot schadevergoeding
eerlijk te beoordelen, gelet op het feit dat het voor ouders wiens jarenlange conflict met de Belastingdienst eindelijk geëindigd is een grote stap
is om weer te gaan procederen.
Het staat een ieder die van mening is dat de Belastingdienst/Toeslagen
jegens hem onrechtmatig heeft gehandeld vrij een verzoek om schadevergoeding in te dienen. Dergelijke verzoeken worden zorgvuldig behandeld
met inachtneming van de geldende wet- en regelgeving. Voor gevallen
waarin sprake is van vertraging in de voldoening van een geldsom heeft
de wetgever het door de leden van de CDA-fractie geschetste probleem
onderkend en gekozen voor een zogenaamd fixatiesysteem. In beginsel
geldt dat schadevergoeding, die verschuldigd is wegens de vertraging de
voldoening van een geldsom, bestaat uit de wettelijke rente. Dit betekent
dat met de vergoeding van de wettelijke rente geacht wordt dat alle
schade, ontstaan door vertraging in de voldoening van een geldsom, is
voldaan. De vraag of de daadwerkelijk geleden vertragingsschade nihil,
minder of meer is, speelt dan ook geen rol.
Ik merk daarbij op dat de ouders die het gelijk aan hun zijde hadden de
verschuldigde rente direct met de beslissing (op hun bezwaar) van de
Belastingdienst/Toeslagen vergoed hebben gekregen. Ik verwacht dan ook
dat veel ouders het door de leden van CDA-fractie gevreesde verder
procederen bespaard zal kunnen blijven.
Groen Links
De leden van de fractie van Groen Links hebben vragen gesteld over de
voortgang van het afhandelen van dossiers.
Voor de stand van zaken bij de afhandeling van de dossiers verwijs ik naar
het antwoord op de vraag van de leden van de VVD hierover.
Deze leden van Groen Links vragen zich voorts af hoe de nieuwe strategie
van meer vertrouwen in de burgers zich tot het staande beleid van de
Belastingdienst verhoudt bij gevallen waar burgers niet kunnen voldoen
aan hun betalingsverplichtingen.
Het beleid van de Belastingdienst/Toeslagen is zodanig dat als burgers
niet aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen, zij een betalingsregeling naar draagkracht kunnen aanvragen. Hierbij wordt dan rekening
gehouden met de betalingscapaciteit en de beslagvrije voet. Dit beleid
wordt sinds de invoering van het toeslagensysteem gehanteerd.
Tot slot vragen de leden van Groen Links zich af of de Belastingdienst
inmiddels voldoet aan het verzoek van de motie van het lid Snels c.s.
(Kamerstuk 34 785, nr. 46) om de beslagvrije voet bij elke vorm van
invordering te respecteren.
Voor het bevestigende antwoord op deze vraag verwijs ik deze leden naar
mijn brief van 5 april jl.2 aan de Tweede Kamer waarin onder meer wordt
ingegaan op deze motie.
SP
De leden van de SP-fractie vragen zich af of het hersteltraject dat de
Belastingdienst voor deze groep ouders is gestart niet meer kost dan een
coulanceregeling voor deze groep.

2

Kamerstuk 34 775 IX, nr. 22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

11

Een coulanceregeling is binnen de wettelijke regels niet mogelijk. Een
afweging tussen de kosten van een hersteltraject en een coulanceregeling
is dus niet aan de orde. Van belang is dat de wet bij iedereen op de juiste
wijze wordt toegepast.
De leden van de SP-fractie vragen zich voorts af wat er is geleerd van het
rapport van de Nationale ombudsman.
De aanbevelingen die de Nationale ombudsman in zijn rapport heeft
gedaan zijn door de Belastingdienst/Toeslagen overgenomen.
Tot slot merken de leden van de SP-fractie op dat het beschamend is voor
Nederland dat zij enerzijds de rode loper uitrolt voor multinationals die via
allerlei constructies fors minder winstbelasting betalen, omdat zij hun
grondslag ernstig kunnen verkleinen, en anderzijds een onevenredige
opsporing hanteert voor individuen die een toeslag vragen voor de hoge
kosten van kinderopvang. Kan de Staatssecretaris uitleggen waarom het
kabinet bedrijven zo voor laat gaan op de inwoners van Nederland?
Om het draagvlak voor inkomensafhankelijke regelingen, waaronder de
toeslagen, in stand te houden, vindt het kabinet het van belang dat
misbruik en oneigenlijk gebruik wordt bestreden. Tegelijkertijd zet het
kabinet in op de bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van
belastingwetgeving. De Belastingdienst probeert daarbij belanghebbende
de aandacht te geven die hij verdient ongeacht of het een natuurlijk
persoon of bedrijf betreft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 31 066, nr. 406

12