Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 002

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2015)

Nr. 14

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 oktober 2014
In deze brief treft u de schriftelijke antwoorden aan op een deel van de
vragen die zijn gesteld tijdens het wetgevingsoverleg van 27 oktober 2014
over het Belastingplan 2015. Aanstaande maandag, op 3 november 2014,
zal op de overige vragen een mondeling antwoord volgen. Hierbij zal ik in
ieder geval ingaan op de thema’s afvalstoffenbelasting, autobelastingen,
werkkostenregeling en de herziening van het belastingstelsel.
Autobelastingen
De heren Groot, Omtzigt en Bashir vragen of de maatregel met betrekking
tot auto’s met een dubbele cabine niet eerder dan per 1 januari 2016 in
werking kan treden. De heer Bashir vraagt voorts wat de verwachte
budgettaire opbrengst is van het naar voren halen van de inwerkingtreding. Bij wijziging in de autobelastingen hecht het kabinet er doorgaans
aan de autobranche voldoende voorbereidingstijd te geven om zich op de
nieuwe situatie voor te bereiden. Dat argument geldt wat mij betreft in dit
specifieke geval ook voor de bezitters van de voertuigen waar de
maatregel op ziet. De huidige bezitters van deze voertuigen betalen op dit
moment een beduidend lager tarief dan het tarief dat naar mijn mening
van toepassing zou moeten zijn. Dat neemt echter niet weg dat ik het
onredelijk acht deze bezitters niet enige tijd te gunnen om zich op de
gewijzigde situatie met een forse lastenverzwaring voor te bereiden. Dit
past ook niet bij een beeld van een betrouwbare overheid en doet
bovendien inbreuk op het vertrouwensbeginsel. Daarom kies ik ervoor
deze maatregel op 1 januari 2016 in werking te laten treden. Dit biedt de
Belastingdienst ook tijd om zich voor te bereiden om de uitvoeringsaspecten, waaronder ook vragen die bij bezitters van deze voertuigen
kunnen leven. Overigens wijs ik erop dat deze maatregel, ook met
inwerkingtredingdatum 1 januari 2016, de vraag naar deze voertuigen in
het overgangsjaar zal doen verminderen en de handel daarin minder
aantrekkelijk zal maken. De budgettaire opbrengst bedraagt € 1 miljoen.

kst-34002-14
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

1

De heer Bashir plaatst vraagtekens bij de ombouw van personenauto’s
naar zogenoemde MMBS-voertuigen (motorrijtuig met beperkte snelheid).
Hij vraagt zich af of het bedoeling is dat dergelijke omgebouwde
personenvoertuigen na de ombouw worden vrijgesteld van motorrijtuigenbelasting (MRB). De motorrijtuigenbelasting sluit aan bij de kentekenplicht. Voor voertuigen zonder kenteken is geen motorrijtuigenbelasting
verschuldigd. Voor een MMBS geldt geen kentekenplicht en derhalve
geen verschuldigdheid van motorrijtuigenbelasting. De vraag of een
motorrijtuig kentekenplichtig is wordt beantwoord in de Wegenverkeerswet en het Kentekenreglement. De motorrijtuigenbelasting sluit
hierbij aan. Als een kentekenplichtig voertuig zoals een personenauto
wordt omgebouwd tot een niet-kentekenplichtig voertuig (zoals een
MMBS) en voorts aan alle voorwaarden wordt voldaan om als MMBS te
worden aangemerkt (hetgeen blijkt na keuring bij één van de keuringsstations van de Rijksdienst Wegverkeer), eindigt voor dat voertuig ook de
belastingplicht voor de motorrijtuigenbelasting. Overigens heeft de
Minister van Infrastructuur en Milieu in haar brief van 8 oktober 20141 de
Tweede Kamer geïnformeerd over de aanpak van personenauto’s die
worden omgebouwd tot MMBS om zo zonder APK en wegenbelasting te
kunnen rijden.
De heer Omtzigt vraagt hoe het staat met de brief over de oldtimers. In de
nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven dat zowel de
budgettaire opbrengst als de milieueffecten van de oldtimerregeling nog
niet volledig in kaart zijn gebracht, omdat het jaar 2014 nog niet is
afgelopen. Daardoor ontbreekt, ook nu nog, onder meer een compleet
beeld van het gebruik van de overgangsregeling. Omdat ik er aan hecht
uw Kamer dat complete beeld te geven zal ik in februari 2015 uw Kamer
hierover informeren.
De heer Klaver pleit voor een beperking van de vrijstellingen in de MRB en
de belasting van personenauto’s en motorrijwielen (BPM) voor taxi’s tot
uitsluitend elektrische taxi’s. De taxiteruggaaf in de BPM is bij
amendement per 1 januari 1973, gelijktijdig met de vrijstelling voor de
MRB, ingevoerd om deze vorm van openbaar vervoer te stimuleren.
Hoofddoelstelling van het taxibeleid is het versterken van de rol van de
taxi in de personenmobiliteit en een verdere integratie van de taxi in de
personenvervoerketen. Met het toepassen van deze fiscale faciliteiten
wordt gestreefd naar het verlagen van de drempel voor toetreding tot de
markt van het openbaar vervoer en taxivervoer en het beperken van de
kosten van het gebruik van dat vervoer. De door de heer Klaver voorgestelde beperking van de teruggaafregeling in de BPM en de vrijstelling in
de MRB zal leiden tot een flinke lastenverzwaring voor taxi-ondernemers
en zal uiteindelijk resulteren in een aanzienlijke prijsverhoging voor de
consumenten.
Energiebelasting
Mevrouw Neppérus en de heer Omtzigt uiten hun zorgen over de
keramische sector in verband met de verhoging van de energiebelasting
op aardgas, juist ook met het oog op belastingvrijstellingen voor deze
sector in andere Europese lidstaten. Mevrouw Neppérus vraagt ook naar
de situatie van zwembaden. Als de verhoging van de belasting op
leidingwater zou worden gehandhaafd, zou een kleine groep bedrijven
geconfronteerd worden met een forse lastenverzwaring, soms oplopend
tot meer dan € 1 miljoen per jaar. De verhoging van de energiebelasting
slaat daarentegen neer bij een veel grotere groep bedrijven. Hierdoor
worden de lasten evenwichtiger verdeeld. De energiebelasting voor
1

Kamerstuk 29 398, nr. 424.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

2

energie-intensieve bedrijven uit alle sectoren zal omhoog gaan met
maximaal circa € 9.100 door de verhoging van de energiebelastingtarieven op elektriciteit en met maximaal circa € 93.500 door de verhoging
van de tarieven op aardgas, beide exclusief inflatiecorrectie.
Volgens onze gegevens gaat de bouwmaterialenindustrie, waarvan de
keramische sector deel uitmaakt, gemiddeld circa € 2.800 meer aan
energiebelasting op aardgas betalen (exclusief inflatiecorrectie). Deze
sector krijgt te maken met een beperkte lastenverlichting van gemiddeld
circa € 160 per bedrijf als gevolg van het handhaven van het heffingsplafond in de belasting op leidingwater.
Bij de belasting op leidingwater zonder plafond zouden zwembaden
gemiddeld circa tussen € 1.300 en € 4.000 extra belasting zijn gaan
betalen. Met de verhoging van de energiebelasting op gas en elektriciteit
gaan zwembaden gemiddeld circa € 400 tot € 700 extra belasting betalen
(exclusief inflatiecorrectie). Gemiddeld zijn zwembaden dus zeker niet
slechter af met een verhoging van de energiebelasting dan ze zouden zijn
geweest met een verhoging van de belasting op leidingwater.
Individuele bedrijven die weinig leidingwater gebruiken en een hoog
gasgebruik hebben, kunnen inderdaad meer gaan betalen. Het is echter bij
een generiek werkende maatregel, zoals deze dekkingsmaatregel, niet te
voorkomen dat zich in specifieke situaties dit soort effecten voordoen.
De heer Bashir stelt voor om de tarieven voor grootverbruikers van
aardgas en elektriciteit te verhogen door bijvoorbeeld de derde en vierde
tariefschijven samen te voegen en het tarief van deze hoogste schijf
vervolgens licht te verhogen. Ik ben hier geen voorstander van. De
daarmee samenhangende lastenverzwaring komt, zoals de heer Bashir
aangeeft, bij een vrij kleine groep van verbruikers te liggen. Voor de
energie-intensieve bedrijven zou een samenvoeging van de derde en
vierde schijf met tevens een verhoging van de energiebelastingtarieven in
deze schijven leiden tot een aanzienlijke lastenverzwaring en een
verstoring van het level playing field.
De heer Koolmees vraagt over de zelfopwekking van energie waarom de
vrijstelling in de huursector alleen geldt voor de huurder en niet voor een
derde partij die investeert in de productie-installatie. Voorts vraagt de heer
Koolmees of de vrijstelling uitgebreid gaat worden naar scholen en
ziekenhuizen. In tegenstelling tot wat de heer Koolmees aangeeft, geldt de
vrijstelling niet voor de huurder, maar voor de verhuurder. De vrijstelling
geldt niet voor een derde partij die investeert in de duurzame productieinstallatie, omdat zo’n derde partij in wezen een elektriciteitsleverancier is,
die op dezelfde wijze behandeld hoort te worden als andere elektriciteitsleveranciers die duurzame energie opwekken. Deze maatregel voor de
huursector wordt niet uitgebeid naar scholen en ziekenhuizen. Overigens
kunnen scholen en ziekenhuizen wel gebruik maken van de vrijstelling
voor zelf duurzaam opgewekte energie, de salderingsregeling en het
verlaagd tarief voor lokaal duurzaam opgewekte energie in de
energiebelasting.
De heer Koolmees stelt verder een aantal vragen over hoe de vereenvoudiging in de energiebelasting werkt bij laadpalen voor elektrische auto’s.
De energiebelasting wordt berekend per aansluiting, ook bij laadpalen
voor elektrische auto’s. Er wordt dus per laadpaal gekeken, tenzij
meerdere laadpalen samen één aansluiting hebben. Het maakt daarbij
geen verschil of de laadpaal bij een tankstation staat of langs de weg. Hoe
het zit bij een eigen laadpaal waarvan ook een buurman gebruik maakt,
hangt af van de situatie. Als de laadpaal gewoon van jezelf is en je het
energiebedrijf ook betaalt voor de stroom die de buurman gebruikt, hoort
de laadpaal bij het huis en is sprake van één aansluiting. Of je daarmee
ondernemer bent voor de omzetbelasting is afhankelijk van feiten en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

3

omstandigheden. Eén enkele levering van elektriciteit in de privésfeer zal
doorgaans niet tot ondernemerschap leiden. Dat is anders, als de laadpaal
wordt geëxploiteerd om er duurzaam opbrengst uit te verkrijgen.
De heer Klaver vraagt naar de achtergrond van de uitbreiding naar
ondernemers en huurders van het verlaagde tarief in de energiebelasting
voor lokaal duurzaam opgewekt energie. Daarbij wijst hij op twee
amendementen die GroenLinks daarover vorig jaar heeft ingediend maar
die toen zijn verworpen. Om misverstanden te voorkomen, deze regeling
wordt niet uitgebreid naar huurders. Het verlaagd tarief voor duurzaam
opgewekte energie was vanaf het begin ook van toepassing op huurders
als lid van een coöperatie. Wel wordt in dit Belastingplan voorgesteld om
de regeling vrijstelling zelfopwekking uit te breiden naar de huursector.
Het gaat hierbij om de situatie dat de verhuurder elektriciteit opwekt met
bijvoorbeeld zonnepanelen op of aan het gebouw waarvan de woning van
de huurder onderdeel uitmaakt, en die elektriciteit rechtstreeks levert aan
de huurder.
Inderdaad wordt het verlaagde tarief voor lokaal duurzaam opgewekte
energie wel uitgebreid naar ondernemers, in de zin dat ook ondernemers
lid mogen zijn van de coöperatie of V.v.E. die de energie opwekt. Bij de
behandeling van het Belastingplan 2014 heeft mijn voorganger al
aangeven dat in het kader van SER-energieakkoord2 zou worden
onderzocht of het nodig en mogelijk was deze regeling uit te breiden,
waarbij ook zou worden gekeken naar staatssteunaspecten. Dit onderzoek
heeft plaatsgevonden en op basis van de uitkomsten van dit onderzoek is
de regeling uitgebreid naar ondernemers.
De heer Klaver geeft er de voorkeur aan de derving ten gevolge van het
Fuchs-arrest en de uitbreiding van de vrijstelling zelfopwekking te dekken
via een verhoging van de energiebelastingtarieven in plaats van via een
verlaging van de belastingvermindering in de energiebelasting. De
voordelen van het Fuchs-arrest en de vrijstelling zelfopwekking slaan de
facto neer bij huishoudens. De reden dat ik niet heb gekozen voor een
verhoging van energiebelastingtarieven is dat zo’n verhoging voor een
groot deel zou neerslaan bij bedrijven. Ik heb gekozen voor een dekking
via een verlaging van de belastingvermindering omdat deze met name
neerslaat bij de huishoudens.
De heer Klaver heeft gevraagd of het kabinet bereid is ter voorbereiding
van de belastingherziening in kaart te brengen wat de effecten zouden zijn
van een vlaktax in de energiebelasting. Een vlaktax die moet leiden tot
een zelfde opbrengst zal zulke immense effecten hebben voor de industrie
en de landbouw dat ik dit geen realistische optie vind om verder te
onderzoeken. Geen van de EU-lidstaten kent overigens een energiebelasting met een enkel tarief. Ik ben wel bereid om in het kader van de
belastingherziening opties in beeld te brengen die kunnen leiden tot een
vereenvoudiging van de energiebelasting, een grondslagverbreding of
een andere tariefstructuur.
Mevrouw Schouten vraagt hoe de Belastingdienst omgaat met
btw-heffing op energiecoöperaties omdat daar volgens haar een groot
probleem zit. In algemene zin kan over de btw-heffing van energiecoöperaties opgemerkt worden dat deze coöperaties voor de btw-heffing
ondernemer zijn wanneer zij leveringen van energie tegen vergoeding
verrichten of dat er andere prestaties in het economische verkeer door die
coöperaties worden verricht. Onder die andere prestaties kan bijvoorbeeld
het vragen van lidmaatschapsgelden vallen waartegenover staat dat
bepaalde rechten of diensten worden verleend. Indien de betreffende
2

http://www.energieakkoordser.nl/energieakkoord.aspx.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

4

energiecoöperaties ondernemer zijn voor de btw-heffing, bestaat
uiteraard ook recht op vooraftrek voor gedane investeringen en
onderhoud met betrekking tot bijvoorbeeld zonnepanelen. De Belastingdienst verschaft de energiecoöperaties graag duidelijkheid over de
btw-gevolgen wanneer deze coöperaties alle feiten en omstandigheden
schetsen en om die duidelijkheid vragen, of als de Belastingdienst zelf een
boekenonderzoek uitvoert. Voor zover mij bekend is deze duidelijkheid
overigens verschaft in de gevallen waarin door belanghebbenden om die
duidelijkheid is gevraagd. Ik informeer uw Kamer tenslotte volledigheidshalve dat met vertegenwoordigers van lokale energieopwekking is
afgesproken dat het reguliere overleg van die sector met het Ministerie
van Economische Zaken en het Ministerie van Financiën snel wordt
voortgezet om zo snel mogelijk eventuele knelpunten in kaart te brengen
die lokale initiatieven belemmeren. Mochten deze knelpunten bestaan,
dan zal worden bekeken of hiervoor oplossingen mogelijk zijn.
De heer Koolmees vraagt of het nodig is een Energy Service Company
(ESCo) met de energie-investeringsaftrek (EIA) te stimuleren of niet. De
EIA is een regeling die openstaat voor eenieder, mits aan een aantal
voorwaarden wordt voldaan. Indien een ESCo aan deze voorwaarden
voldoet, kan gebruik worden gemaakt van de EIA. In het SER-energieakkoord is afgesproken dat het kabinet de rol als «launching customer» op
zich neemt. Ook is opgenomen dat marktpartijen worden opgeroepen om
de inzet van ESCo’s vanaf begin dit jaar (2014) actief te stimuleren. De
gemeente Rotterdam werkt bijvoorbeeld met behulp van ESCo’s aan
energiezuinige gebouwen. Op de website van de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland is een aantal voorbeelden van en informatie
over ESCo’s opgenomen.3
Werkkostenregeling
Mevrouw Neppérus heeft gevraagd of het mogelijk is nog iets te regelen
voor de fiets. De heer Bashir heeft gevraagd naar de mogelijke gevolgen
voor de fiets van de zaak als gevolg van de volledige overgang naar de
werkkostenregeling. Ook mevrouw Schouten vraagt hiernaar. Van alle
werkgevers maakt 21% gebruik van de fiscale faciliteit voor de aanschaf
van een fiets. Twee derde van hen doet dat overigens via een cafetariaregeling. Werkgevers kunnen op verschillende manieren hun fietsregeling
continueren. Dat kan door gebruik te maken van de vrije ruimte, maar ook
door de onbelaste kilometervergoeding voor woon-werkverkeer in te
zetten om de aankoop van een fiets uit een cafetariaregeling mee af te
betalen. Er zijn marktpartijen die er al op inspelen om langs laatstgenoemde weg de fiets te laten cafetariseren zonder dat het de werkgever
geld kost en zonder dat het ten koste gaat van de vrije ruimte. Overigens
gelden bij de toepassing van deze maatregel geen voorwaarden zoals
onder de «oude» fietsregeling wel het geval was. Er is geen maximum
wat betreft de prijs van de fiets en er zijn ook geen voorwaarden gesteld
aan het gebruik. Nog afgezien van de vraag of de branche zo sterk
afhankelijk is van een fiscale maatregel, hoeft de overgang naar de
werkkostenregeling naar mijn mening niet ten koste te gaan van de
fietsverkopen en de werkgelegenheid in de fietsenbranche. Daarnaast
stimuleert de inzet van de kilometervergoeding het gebruik van de fiets.
Mevrouw Neppérus heeft gevraagd of het mogelijk is om nog iets te
regelen voor het bedrijfsuitje en/of de bedrijfsborrel. Verder vraagt
mevrouw Neppérus wat de budgettaire gevolgen zijn van de introductie
van een gerichte vrijstelling voor de bedrijfsborrel. De werkgever kan –
3

http://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/gebouwen/duurzame-gebouwen/
financiering-en-outsourcing/esco.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

5

binnen de grenzen van de vrije ruimte – ook onder de werkkostenregeling
nog onbelast een bedrijfsuitje voor de werknemers organiseren. Daarbij
gelden geen voorwaarden zoals die onder het «oude» regime van vrije
vergoedingen en verstrekkingen wel golden. Het introduceren van een
specifieke regeling voor bijvoorbeeld bedrijfsuitjes noodzaakt tot nadere
regelgeving, extra vastleggingen en is geen vereenvoudiging maar
feitelijk een stap terug. Indien de «oude» regeling voor bedrijfsfestiviteiten
in de vorm van een gerichte vrijstelling in de werkkostenregeling zou
worden opgenomen, leidt dat tot een budgettaire derving van circa € 370
miljoen. Als de dekking gevonden zou worden in een verlaging van de
vrije ruimte, bedraagt die verlaging 0,37%-punt.
De heer Groot heeft gevraagd naar de mogelijkheden om misbruik te
maken van de werkkostenregeling door bestuurders hun bonus te laten
aanwijzen als eindheffingsbestanddeel en af te rekenen tegen 80%
eindheffing (afgezien van de brutering feitelijk 44%). Hij vraagt in dit
verband of expliciet kan worden vastgelegd dat de werkkostenregeling
niet openstaat voor variabele beloningen van bestuurders. Het aanwijzen
van vakantiegeld of bonussen als eindheffingsbestanddeel met het oog op
tariefarbitrage kan bestreden worden met gebruikmaking van het
gebruikelijkheidscriterium. Dat is ook het antwoord geweest op Kamervragen van de leden Groot en Kerstens (beiden PvdA) over het omzeilen
van de Wet normering topinkomens.4 Het gebruikelijkheidscriterium is
een open norm, die nog niet in de jurisprudentie is ingevuld, en is
bedoeld om excessen te bestrijden. Onderzoek heeft inmiddels duidelijk
gemaakt dat aanscherping op het punt van tariefarbitrage gewenst is. Op
dit moment wordt onderzocht hoe dat kan zonder het karakter van de vrije
ruimte geweld aan te doen. In de Fiscale verzamelwet 2015 verwacht ik
uw Kamer een voorstel tot aanscherping te doen.
De heer Bashir vraagt ook of het klopt dat fitness op de werkplek onbelast
is, maar fitness elders belast. Uit praktische overwegingen kent de fitness
op de werkplek inderdaad een nihilwaardering. Het is namelijk bijzonder
lastig om de waarde van het individuele privévoordeel van een dergelijke
voorziening op de werkplek te bepalen. Het is praktisch ondoenlijk om bij
te houden wie van de werknemers gebruikmaakt van zo’n voorziening en
in welke mate. Daarom is gekozen voor een nihilwaardering. Fitness
buiten de werkplek is inderdaad belast voor zover het betreft
niet-werkgerelateerde fitness. In dit geval kan gebruik worden gemaakt
van de vrije ruimte. Fitness die wel werkgerelateerd is, bijvoorbeeld voor
het onderhouden van fitheid die vereist is voor de uitoefening van
werkzaamheden zelf, is gericht vrijgesteld, ongeacht of deze op de
werkplek zelf plaatsvindt of elders. Meer algemeen, als de werkgever
risico’s ziet voor de gezondheid van zijn werknemers die hij met een
gericht fitnessprogramma in zijn Arbobeleidsplan wil wegnemen, dan is
dat ook vrijgesteld.
De heer Bashir heeft gevraagd naar de gevolgen die de werkkostenregeling voor toepassing van de vrijwilligersregeling heeft, bijvoorbeeld
vrijwilligers bij de brandweer en sportverenigingen. De vrijwilligersregeling geldt voor vrijwilligers die niet bij wijze van beroep arbeid
verrichten voor een algemeen nut beogende instelling of een sportorganisatie. De regeling gaat ervan uit dat een vrijwilliger niet in dienstbetrekking is als hij maximaal € 150 per maand, met een maximum van
€ 1.500 per jaar, aan vergoedingen en verstrekkingen ontvangt. Dat is op
dit moment het geval onder de «oude» regeling voor vergoedingen en
verstrekkingen en dit verandert niet onder de werkkostenregeling. Voor de
vrijwillige brandweer – daar wordt specifiek naar gevraagd – geldt de
4

Aanhangsel Handelingen II 2014/15, nr. 106.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

6

vrijwilligersregeling niet; zij zijn op grond van een wettelijke regeling
aangesteld als ambtenaar en dus fiscaal in dienstbetrekking. Over de
hoogte van onbelaste kostenvergoedingen zijn afspraken gemaakt met de
Belastingdienst.
De heer Bashir heeft gevraagd naar een overzicht van het budgettaire
belang van de verschillende maatregelen in de werkkostenregeling. In de
hierna opgenomen tabel is dat overzicht opgenomen.
Tabel 1. Overzicht budgettair belang maatregelen WKR
Maatregel
Gelijktrekken vergoedingen en verstrekkingen
Noodzakelijkheidscriterium gereedschappen e.d.
Kortingsregeling branche-eigen producten

Budgettair beslag
0,1%-punt (€ 100 miljoen)
0,1%-punt (€ 100 miljoen)
0,13%-punt (€ 130 miljoen)

De heer Omtzigt heeft gevraagd of ik expliciet kan toezeggen dat bij de
brede herziening van het belastingstelsel ook wordt gekeken hoe het
loonbegrip en de werkkostenregeling beter kunnen aansluiten bij wat
maatschappelijk als loon wordt ervaren. Een van de doelen van de
stelselherziening is complexiteitsreductie. In dat kader wordt breed
gekeken naar mogelijke vereenvoudigingen. De vraag is wat mij betreft
dan ook of een nieuw loonbegrip de uitvoerbaarheid en de eenvoud dient.
Daarvan ben ik nog niet overtuigd. Het brede loonbegrip vormt een van
de pijlers van de Wet op de loonbelasting 1964. Na eerst al hetgeen de
werknemer van zijn werkgever ontvangt tot het loon te rekenen, zijn
vervolgens diverse vrijstellingen en nihilwaarderingen van toepassing. In
de set gerichte vrijstellingen en nihilwaarderingen die de facto het voor de
belastingheffing in aanmerking te nemen loon verlagen, komt ook het
maatschappelijke oordeel tot uitdrukking, net als dat eerder onder het
«oude» regime van vrije vergoedingen en verstrekkingen het geval was.
Tot slot kent de werkkostenregeling nog de generieke vrijstelling in de
vorm van de vrije ruimte. Vanuit die vrije ruimte dient bijvoorbeeld ook
een vergoeding voor de verklaring omtrent gedrag te worden verstrekt.
Deze invulling van het loonbegrip is eenvoudig en ik heb er een voorkeur
voor om dit zo te houden. Ik ben dan ook niet voornemens om dit als
onderwerp toe te voegen aan de stelselherziening, maar als tijdens mijn
gesprekken met de fracties van uw Kamer blijkt dat er binnen deze
regeling nog verdere vereenvoudiging mogelijk is, ben ik uiteraard bereid
dit nader te bezien.
De heer Omtzigt vraagt of ik de onduidelijkheden als gevolg van het
werkplekcriterium kan verduidelijken. Een gratis maaltijd in de bedrijfskantine vormt loon en wordt al sinds jaar en dag forfaitair gewaardeerd.
Onder de werkkostenregeling geldt als waardering in 2014 € 3,15 voor de
gratis lunch of warme maaltijd. Eigen bijdragen van de werknemer
kunnen daarop in mindering worden gebracht. Het verschil tussen de
forfaitaire waardering en de eigen bijdrage wordt aangemerkt als loon,
maar de werkgever kan dit aanmerken als eindheffingsbestanddeel. Dit
laatste geldt zowel onder het «oude» regime van vergoedingen en
verstrekkingen als onder de werkkostenregeling en hangt ook niet samen
met de werkplek. In de werkkostenregeling kan dan gebruik worden
gemaakt van de vrije ruimte.
De vraag van de heer Omtzigt over het verschil in behandeling tussen het
parkeren op de werkplek en parkeren elders kan naar mijn mening worden
opgevat als een pleidooi voor het wegnemen van die, naar zijn mening,
onevenwichtigheid. Wegnemen van die onevenwichtigheid zou in theorie
kunnen door de kosten van parkeren op de werkplek te waarderen, en aan
de hand van het gebruik tot het loon te rekenen. Daar kan dan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

7

generieke vrijstelling van de vrije ruimte voor benut worden. Die weg acht
ik, net als bij de eerder beschreven vraag over de fitness, praktisch
onuitvoerbaar. Wegnemen van die onevenwichtigheid door het herstel
van de oude vrijstelling ten laste van de vrije ruimte is evenmin gewenst.
De heer Van Dijck vraagt of het voordeel van de laagrentende hypothecaire personeelslening tot het loon gerekend kan worden. In beginsel is
ook nu al sprake van loon, dat uit praktische overwegingen niet als
zodanig wordt belast. Het tot het loon rekenen van het rentevoordeel kan
immers leiden tot een in omvang gelijke aftrek in de inkomstenbelasting.
Het bijtellen in de loonbelasting heeft in zoverre per saldo geen invloed op
de te betalen belasting. Door de recent doorgevoerde stapsgewijze
verlaging van het maximale renteaftrekpercentage vindt in bepaalde
gevallen de aftrek van de rente in de inkomstenbelasting niet meer plaats
tegen hetzelfde tarief als waartegen het voordeel in de loonbelasting
belast zou zijn. Hierdoor kan het al dan niet belasten van de rentekorting
in de loonbelasting stapsgewijs toenemende gevolgen krijgen voor de te
betalen belasting. Om die gevolgen te voorkomen bestaan meerdere
mogelijkheden die nu worden onderzocht. Duidelijk is dat – ongeacht de
uitkomst – een dergelijke maatregel impact heeft op de processen van de
Belastingdienst en die van werkgevers die rentekorting geven op
personeelsleningen. Aan de precieze vormgeving wordt op dit moment –
in overleg met de sector – gewerkt. De aanpassing van de fiscale
behandeling van de rentekorting op personeelsleningen wordt daarom
niet geregeld in het Belastingplan 2015, maar zal worden opgenomen in
de Fiscale verzamelwet 2015 die in het voorjaar bij uw Kamer zal worden
ingediend. De heer Van Dijck vraagt voorts of de budgettaire opbrengst
van het belasten van dat voordeel ingezet kan worden voor verhoging van
de vrije ruimte. De opbrengst van het belasten van het rentevoordeel in de
loonbelasting is beperkt tot het beschreven tariefsverschil, dat in 2014
0,5%-punt bedraagt en in 2015 1,0%-punt. Deze maatregel biedt daarmee
weinig budgettaire ruimte voor verhoging van de vrije ruimte.
De heer Koolmees heeft gevraagd hoe handen en voeten wordt gegeven
aan het Arbobeleid in relatie tot de werkkostenregeling. Iedere werkgever
is op grond van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht om een
Arbobeleidsplan te maken. Een verplicht onderdeel daarvan is het
opstellen van een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Aan de hand
daarvan wordt een plan van aanpak opgesteld over hoe om te gaan met
gezondheidsrisico’s binnen het bedrijf. Dit resulteert in een Arboplan. Als
uit de voorgaande stappen een bepaald risico blijkt en in het plan
eveneens wordt voorzien in een mogelijkheid om het risico te verkleinen
dan wel weg te nemen dan is de voorziening die hierop ziet in beginsel
nihilgewaardeerd.
Mevrouw Schouten vraagt hoe met sociaal-maatschappelijke bedrijfsuitjes moet worden omgegaan onder de werkkostenregeling. Op het
gebied van bedrijfsuitjes worden geen uitzonderingen gemaakt.
Opgemerkt zij wel dat reis- en verblijfskosten in de regel onder de
desbetreffende vrijstelling vallen. Voor zover de kosten van dergelijke
bedrijfuitjes zich hiertoe beperken hoeven er dus geen kosten onder de
vrije ruimte te worden geboekt.
De heer Dijkgraaf vraagt naar kleding die op de werkplek achter moet
blijven. En meer specifiek vraagt hij waarom die kleding niet thuis kan
worden gewassen. De regeling voor werkkleding is onder de werkkostenregeling inhoudelijk niet veranderd. Kleding die uitsluitend of nagenoeg
uitsluitend geschikt is om tijdens de vervulling van de dienstbetrekking te
worden gedragen (uniformen) en werkkleding die zich met een
bedrijfslogo van 70 cm2 of meer onderscheidt van «gewone» kleding

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

8

kunnen onbelast verstrekt worden. Die vrijstelling gaat uit van de
gedachte dat de werknemer er geen privévoordeel van heeft. Kleding die
niet aan de genoemde voorwaarde voldoet en ook dergelijke onderscheidende kenmerken niet heeft vormt in beginsel belast loon, tenzij de
werknemer er buiten werktijd geen gebruik van kan maken. Het past bij
zo’n werkplekgebonden voorziening dat de werkgever zorgt voor reiniging
en eventueel herstel.
Gebruikelijkloonregeling
De heer Bashir vraagt of het gemakkelijk is om een meest vergelijkbare
dienstbetrekking aan te wijzen. Mevrouw Schouten vraagt wat verstaan
moet worden onder de meest vergelijkbare dienstbetrekking. Verder
vraagt zij zich af of het aansluiten bij de meest vergelijkbare dienstbetrekking alle discussies gaat oplossen. Het doel van de gebruikelijkloonregeling is om, met inachtneming van de doelmatigheidsmarge, een loon
vast te stellen dat zakelijk zou zijn als er geen sprake zou zijn van een
aanmerkelijk belang. Daarvoor kan, zoals onder de huidige wet bepaald is,
aangesloten worden bij het salaris van een soortgelijke dienstbetrekking.
Omdat een soortgelijke werknemer niet altijd bestaat, kan in die gevallen
op basis van de wettelijke methode een zakelijk loon niet vastgesteld
worden. Ook de in de jurisprudentie ontwikkelde afroommethode om een
zakelijk loon vast te stellen, kan lang niet altijd gebruikt worden. Daarom
stelt het kabinet voor om aan te sluiten bij de meest vergelijkbare
dienstbetrekking. De wijze waarop een soortgelijke dienstbetrekking en
een meest vergelijkbare dienstbetrekking bepaald worden, zijn vergelijkbaar, met dien verstande dat een soortgelijke dienstbetrekking kan
ontbreken en een meest vergelijkbare dienstbetrekking niet. Het primaire
doel van de wijziging is dus ook niet het voorkomen van discussies. Zoals
toegelicht in de nota naar aanleiding van het verslag, verwacht het kabinet
noch een toename, noch een afname van het aantal discussies als gevolg
van het wijzigen van «soortgelijke dienstbetrekking» in «meest vergelijkbare dienstbetrekking». Wel leidt de wijziging in meer gevallen tot een
betere benadering van een zakelijk loon. Alle kenmerken van een
dienstbetrekking kunnen een rol spelen bij de bepaling of een dienstbetrekking de meest vergelijkbare dienstbetrekking is. Uiteindelijk gaat het
om de meest vergelijkbare dienstbetrekking die gevonden is door de
inspecteur of de inhoudingsplichtige en waarvan het loon bekend is of
redelijkerwijs geschat kan worden. Het is overigens, net als onder de
huidige regeling, niet de bedoeling personen met vergelijkbare dienstbetrekkingen met naam en toenaam te kennen of te noemen. In gevallen
waarbij een zeer vergelijkbare werknemer ontbreekt, zal veelal in overleg
tussen de inspecteur en de inhoudingsplichtige, in redelijkheid een
zakelijk loon afgesproken worden. Daarbij kan eventueel de afroommethode een nuttig hulpmiddel zijn.
De heer Bashir vraagt bij welke omvang van de werkzaamheden,
bijvoorbeeld bij vermogensvennootschappen, de gebruikelijkloonregeling
van toepassing is. Indien een loon van meer dan € 5.000 per jaar
gebruikelijk is, is de gebruikelijkloonregeling van toepassing. Bij vermogensvennootschappen spelen de omvang van het beheerde vermogen en
de daarvoor gewoonlijk te verrichten beheershandelingen een rol bij de
bepaling of de € 5.000-grens overschreden wordt. Andere feiten en
omstandigheden spelen hierbij echter ook een rol. Daarom kan het
kabinet niet aangeven bij welke omvang van de werkzaamheden een loon
van meer dan € 5.000 gebruikelijk is. Als de vermogensvennootschap deel
uitmaakt van een concern, vindt deze toets plaats aan de hand van de
werkzaamheden van de directeur-grootaandeelhouder (DGA) voor het
gehele concern.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

9

De heer Bashir benoemt het voordeel dat de verlaging van de doelmatigheidsmarge van 30% naar 25% het verschil tussen de belastingheffing van
de arbeidsbeloning van DGA’s en werknemers zonder aanmerkelijk belang
verkleint. De heer Bashir geeft daarbij aan dat een evenwicht tussen DGA’s
en werknemers zonder aanmerkelijk belang ook verbetert als het
vennootschapsbelastingtarief wordt verhoogd, en vraagt of het kabinet dit
overwogen heeft. Het verlagen van de doelmatigheidsmarge is
afgesproken in de Begrotingsafspraken 2014. Het doel hiervan is het
realiseren van de budgettaire opbrengst van € 150 miljoen per jaar. Dat
het evenwicht tussen de belastingheffing van de arbeidsbeloning van
DGA’s en werknemers zonder aanmerkelijk belang hierdoor verbetert, is
een bijkomend voordeel. Het verhogen van het vennootschapsbelastingtarief is niet overwogen, en wordt overigens ook nu niet overwogen.
Mevrouw Neppérus en de heer Dijkgraaf vragen naar de bewijslastverdeling bij de gebruikelijkloonregeling. Mevrouw Neppérus vraagt daarbij
ook naar de positie van de starter. In de voorgestelde overgangsregeling
zat een verschuiving van een deel van de bewijslast van de inspecteur
naar de inhoudingsplichtige. Deze overgangsregeling is naar aanleiding
van vragen en opmerkingen van verschillende Tweede Kamerfracties in de
tweede nota van wijziging geschrapt en vervangen door een toezegging.
Daardoor is geen sprake meer van een verschuiving van de bewijslast.
Ook de overgebleven wijzigingen in de gebruikelijkloonregeling hebben
geen invloed op de bewijslastverdeling tussen de inspecteur en de
inhoudingsplichtige. Als een starter of een andere inhoudingsplichtige
vindt dat het standaardbedrag of het loon van de meestverdienende
werknemer te hoog is, dan kunnen daarover afspraken worden gemaakt
met de Belastingdienst. Dit is onder de huidige regeling mogelijk en dat
blijft zo. Zoals ook opgemerkt in de memorie van toelichting, zal het bij
een starter met een hoge investeringsbehoefte of een lage cashflow al
gauw aannemelijk zijn dat een relatief laag loon zakelijk is. De starter kan
hierover afspraken maken met de Belastingdienst, maar ook als hij dat
niet gedaan heeft, zal de Belastingdienst rekening houden met de
financiële situatie van een starter. Als de inspecteur van mening is dat de
inhoudingsplichtige een hoger loon moet vaststellen en dit loon hoger is
dan het standaardbedrag en het loon van de meestverdienende
werknemer van de inhoudingsplichtige, dan ligt de bewijslast ook vanaf
2015 bij de inspecteur.
De heer Omtzigt merkt op dat in de nota naar aanleiding van het verslag is
aangegeven dat voor de raming van de opbrengst van € 150 miljoen is
verondersteld dat niet in alle gevallen de maximale marge van 30% is
opgezocht. Zij vragen van welke marge of welk percentage gevallen dan
wel is uitgegaan. Met het bedoelde effect is rekening gehouden door het
geraamde bedrag met 40% te corrigeren.
De heer Omtzigt geeft verder aan dat hij blij is met de aanpassing van de
75/70-fictie en vraagt om een toelichting op het vaststellen van het
gebruikelijk loon in 2015. Hij vraagt waarom eerst 2013 en nu 2014 als
referentiejaar geldt. Voorts vraagt hij of het klopt dat alle DGA’s die in 2015
hun salaris niet verhogen verdacht zijn voor de Belastingdienst met
betrekking tot hun salaris in 2014. Tot slot vraagt hij of het klopt dat de
looptijd van de overgangsmaatregel afhankelijk is van het moment
waarop de inspecteur contact opneemt met de DGA.
Met de tweede nota van wijziging bij het Belastingplan 2015 is het
overgangsrecht voor de wijzigingen in de gebruikelijkloonregeling
vervallen. Dit betekent dat alle DGA’s vanaf 2015 de nieuwe regels moeten
toepassen. Voor inhoudingsplichtigen met afspraken over het gebruikelijk
loon geldt het volgende. Afspraken over een in aanmerking te nemen loon
gelijk aan of lager dan het standaardbedrag van € 44.000 worden in stand

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

10

gelaten. Alle andere afspraken worden collectief opgezegd. Inhoudingsplichtigen met opgezegde afspraken mogen deze afspraken blijven
toepassen als het loon wordt verhoogd tot 75/70evan het afgesproken
loon. Gewoonlijk zal dit afgesproken loon gelijk zijn aan het loon in 2014,
maar in uitzonderingsituaties kan dit afwijken. Bij de inmiddels vervallen
overgangsregeling werd aangesloten bij het loon van 2013. Hier was voor
gekozen om anticipatie in 2014 te voorkomen. Omdat de tegemoetkoming
in tegenstelling tot de overgangsregeling alleen van toepassing is op
inhoudingsplichtingen met een afspraak is het niet nodig om aan te
sluiten bij het jaar 2013 maar kan, zoals hiervoor gezegd, worden
aangesloten bij het bedrag volgens de afspraak. Bij inhoudingsplichtigen
die de afspraken met de Belastingdienst toepassen, zal immers geen
sprake zijn van anticipatie. In de regel zal in de afspraak indien van
toepassing zijn uitgegaan van een marge van 30% en voor dergelijke
gevallen ligt het dan ook in de rede om met ingang van 2015 een marge
van 25% te hanteren. De verhoging tot 75/70e is mogelijk zolang de feiten
en omstandigheden gelijk blijven en totdat de inspecteur of de inhoudingsplichtige contact opneemt voor het maken van een nieuwe afspraak
of totdat de geldigheidsduur van de oorspronkelijke afspraak is verlopen.
Het kan dus voorkomen dat de mogelijkheid om van deze tegemoetkoming gebruik te maken eindigt omdat de inspecteur contact heeft
opgenomen met de inhoudingsplichtige voor het maken van een nieuwe
afspraak. In dit geval is de maximale duur van het toepassen van de
tegemoetkoming dus afhankelijk van het moment waarop de inspecteur
contact opneemt. Ook voor inhoudingsplichtigen die geen gebruik maken
van de 75/70-fictie of inhoudingsplichtigen zonder afspraak zal een
verhoging van het gebruikelijk loon vaak voor de hand liggen. Als bij
DGA’s met een gebruikelijk loon boven het standaardbedrag in 2015 geen
verhoging plaatsvindt, kan dit voor de Belastingdienst een signaal zijn
over het in aanmerking te nemen loon in 2015. Dit is geen signaal met
betrekking tot de juistheid van het in aanmerking genomen loon in 2014.
Dit betekent ook niet dat deze inhoudingsplichtigen meteen verdacht zijn
bij de Belastingdienst, omdat er ook inhoudingsplichtigen zijn die niet de
volledige doelmatigheidsmarge toepassen in 2014.
Box 3 / vermogensverdeling
De heer Bashir vraagt te reageren op het voorstel van de «miljonairsbelasting», een opslag in box 3 voor belastingplichtigen met een vermogen
van meer dan € 1 miljoen, van per saldo 0,7% van de box 3-grondslag. In
het kader van de stelselherziening gaat het kabinet alternatieven onderzoeken voor de huidige vermogensrendementsheffing, met als doel
hierover een nadere afweging te maken. Doel is te komen tot een heffing
die door belastingbetalers als rechtvaardiger wordt ervaren en die
tegelijkertijd goed uitvoerbaar is. Daartoe kan bijvoorbeeld het werkelijk
genoten rendement op vermogen in de heffing als uitgangspunt worden
genomen, maar ook binnen de forfaitaire benadering wordt gezocht naar
vormen die beter aansluiten bij het rechtvaardigheidsgevoel. Ik vind het
wenselijk om die onderzoeken af te wachten zodat daarover het gesprek
met uw Kamer kan worden gevoerd.
De heer Bashir vraagt of ik met hem van mening ben dat een goed zicht
op vermogens ontbreekt en of ik bereid ben na te denken over een
vermogensregister. De Belastingdienst is terughoudend bij het uitvragen
van gegevens, en vraagt in het algemeen alleen de gegevens uit die van
belang zijn voor de belastingheffing, dit ook met het oog op het minimaliseren van administratieve lasten. Het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS) publiceert over het totale vermogen van alle Nederlanders, dus de
informatie is wel degelijk voorhanden. Het invoeren van een vermogensregister acht ik dan ook niet zinvol.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

11

Woningmarkt
De heer Van Dijck vraagt of de maatregelen in het Belastingplan 2015 op
het terrein van de woningmarkt bijdragen aan de doorstroming op de
woningmarkt. De bedoelde maatregelen dragen positief bij aan de
woningmarkt. De verlenging van de aftrektermijn voor restschulden
verbetert de financierbaarheid van deze schulden waardoor de
doorstroming zal verbeteren. Het permanent maken van de tijdelijke en
verruimde regelingen rond verhuizing sluit aan bij de aanhoudende
regionale verschillen in verkooptijd en zorgt ervoor dat mensen fiscaal
voldoende ruimte hebben om van de ene naar de andere woning te
kunnen gaan. Door de toepassing van het verlaagde btw-tarief op
arbeidskosten voor renovatie en herstel van woningen te verlengen tot
1 juli 2015 worden de bouwsector en de woningmarkt nog een half jaar
extra gestimuleerd.
De heer Omtzigt vraagt of ik bereid ben om de tijdelijke regeling voor
aftrek van rente op restschulden ook toegankelijk te maken voor
restschulden die zijn ontstaan voor 29 oktober 2012. De tijdelijke regeling
voor renteaftrek op restschulden heeft als doel het bevorderen van de
doorstroming op de woningmarkt. Het kabinet is niet voornemens om de
periode van het ontstaan van de restschulden verder op te rekken door
ook restschulden die voor 29 oktober 2012 zijn ontstaan mee te nemen.
Het nu alsnog onderbrengen van dergelijke schulden binnen de
restschuldregeling zou leiden tot een financieel voordeel achteraf voor de
belastingplichtige, zonder dat dit de beoogde doorstroming op de
woningmarkt zou bevorderen. Bij vervreemding van een eigen woning in
die voorafgaande periode ging men immers uit van het standaardregime
dat de rente over de potentiële restschuld niet aftrekbaar is, maar de
schuld wel in mindering kan worden gebracht op de rendementsgrondslag van box 3. Die regeling is geen belemmering geweest om de
woning met potentiële restschuld op dat moment te vervreemden.
Mevrouw Neppérus vraagt wanneer meer informatie volgt over de
indexering van het eigenwoningforfaitpercentage (EWF-percentage). In
bijlage 3 bij de laatste toezeggingenbrief5 heb ik aangegeven dat ik uw
Kamer, mede namens de Minister voor Wonen en Rijksdienst, jaarlijks
begin november zal informeren over de indexering van het
EWF-percentage, dit nadat ik eind oktober de daarvoor benodigde
gegevens over de ontwikkeling van de gemiddelde woningwaarden heb
ontvangen van de Waarderingskamer. Daarbij zou ik uw Kamer ook
informeren over de bijstelling van de arbeidskorting, dit op basis van de
bekendmaking in oktober van het wettelijk minimumloon (WML) per
1 januari van het daaropvolgende jaar. Ik maak voor beide punten graag
gebruik van deze gelegenheid.
Het EWF-percentage komt in het belastingjaar 2015 uit op 0,75% als
gevolg van de wettelijke indexering. De wettelijke indexering van het
EWF-percentage vindt plaats aan de hand van de ontwikkeling van het
indexcijfer van de woninghuren6 en de ontwikkeling van de woningwaarden.7 Vervolgens is het EWF-percentage naar beneden afgerond op
0,05%-punt. Het indexcijfer van de woninghuren is met 4,4% gestegen.

5

Kamerstuk 34 000 IX, nr. 5.
Indexcijfer van de woninghuren van juli van het voorafgaande kalenderjaar in verhouding tot
dat indexcijfer over juli van het tweede voorafgaande kalenderjaar.
7
De verhouding van «het gemiddelde van de eigenwoningwaarden die betrekking hebben op
het voorafgaande kalenderjaar (peildatum 1 januari van het tweede voorafgaande kalenderjaar)» tot «het gemiddelde van die waarden die betrekking hebben op het kalenderjaar
(peildatum 1 januari van het voorafgaande kalenderjaar)».
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

12

Met het benoemen van het indexcijfer van de woninghuren geef ik
eveneens invulling aan de toezegging van de Minister voor Wonen en
Rijksdienst om de ontwikkeling van dit cijfer mede te delen aan uw
Kamer.8 De woningwaarden zijn met 2,8% gedaald. Beide ontwikkelingen
hebben een opwaarts effect op het EWF-percentage. De koppeling van de
EWF-percentages aan de woningwaarden zorgt er slechts voor dat de
EWF-opbrengst stabiel wordt gehouden ten opzichte van de woningwaardeontwikkeling en heeft dus geen opwaarts effect op het EWF. Als de
woningwaarde daalt, krimpt immers ook de WOZ-waardegrondslag
waarop het EWF-percentage wordt toegepast. Daarmee heeft alleen de
stijging van de huurwaarde invloed op de lasten in het kader van het EWF.
Dit sluit aan bij het idee dat het EWF een forfaitaire benadering is van de
huurinkomsten die de belastingplichtige zou kunnen behalen indien de
desbetreffende woning zou worden verhuurd. De extra lasten door het
gewijzigde EWF-percentage in 2015 worden geraamd op circa € 1 per
maand per € 100.000 WOZ-waarde.
Het WML dat gaat gelden per 1 januari 2015 is inmiddels ook bekend9, en
is vastgesteld op € 1.501,8 per maand. De inkomensgrenzen in de
arbeidskorting zijn mede afhankelijk van het WML. Voor 2015 leidt dit
WML tot de in de hierna volgende tabel opgenomen inkomensgrenzen
(hierbij rekening houdend met de maatregelen die zijn opgenomen in het
onderhavige wetsvoorstel, zoals het verhogen van de afbouwgrens van de
arbeidskorting). Deze bedragen liggen dicht in de buurt van de voorlopige
bedragen die al in de memorie van toelichting waren genoemd.
Tabel 2. Inkomensgrenzen arbeidskorting 2015
Betreft
einde eerste opbouw (50%)
einde tweede opbouw (108%)
begin afbouw (108% van 225% + € 5.977)
eindpunt afbouw (volgt uit afbouw)

Inkomensgrens
€ 9.010
€ 19.463
€ 49.770
€ 100.670

Oudedagsvoorzieningen
De heer Omtzigt heeft enkele vragen gesteld met betrekking tot het
nettopensioen en de nettolijfrente. Hij vraagt waarom niet is gekozen voor
een generieke verhoging van het heffingvrije vermogen in box 3 zoals is
voorgesteld door de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB). Het
kabinet merkt op dat het bij het nettopensioen en de nettolijfrente gaat om
een (inkomensvervangende) oudedagsvoorziening die echter fiscaal
anders wordt gefaciliteerd dan via de gebruikelijke omkeerregel. Bij een
generieke verhoging van het heffingvrije vermogen in box 3 voor mensen
met een inkomen boven de € 100.000 gaat het inkomensvervangende
karakter van een oudedagsvoorziening en nabestaandenvoorziening
verloren. Een generieke verhoging van de box 3-vrijstelling zal uitmonden
in een vast bedrag, waardoor het niet meer mogelijk is een inkomensvervangende voorziening op te bouwen die afhankelijk is van het inkomen.
De heer Omtzigt vraagt voorts naar de fiscale gevolgen bij emigratie voor
het nettopensioen. Hij vraagt of het mogelijk is om van alle fiscale claims
af te komen door een jaar naar het buitenland te emigreren. Bij het
nettopensioen gaat het om een box 3-vrijstelling en is geen sprake van de
voor pensioen tot nu toe gebruikelijke fiscale facilitering via de omkeerregel. Dit afwijkende karakter van de fiscale facilitering heeft twee
gevolgen. Ten eerste rust er geen box 1-claim op het nettopensioen; de
8
9

Kamerstuk 32 847, nr. 125.
Zie ook Stcrt. 2014, nr. 29850.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

13

pensioenpremies worden in de box 1-heffing betrokken en niet de
uitkeringen. Voor het nettopensioen geldt wel een box 3-vrijstelling. Deze
heeft echter geen betekenis voor buitenlandse belastingplichtigen; het
nettopensioen is geen onderdeel van de bezittingen die in Nederland bij
een buitenlandse belastingplichtige in de belastingheffing worden
betrokken als belastbaar inkomen uit sparen en beleggen. Nederland
verliest hiermee dus geen fiscale claim. Ten tweede kan het afwijkende
karakter van het nettopensioen er mogelijk wel toe leiden dat de nieuwe
woonstaat van de belastingplichtige de afkoopsom in de belastingheffing
betrekt, ervan uitgaande dat indien een regeling ter voorkoming van
dubbele belasting toepassing vindt, deze regeling het heffingsrecht over
de uitkeringen uit het nettopensioen toewijst aan de woonstaat. Hierdoor
kan er (de facto) sprake zijn van dubbele belastingheffing. Om dit te
voorkomen kan de belastingplichtige de aanspraak op het nettopensioen
laten vrijvallen op het moment dat hij ophoudt binnenlandse belastingplichtige te zijn. Mocht de Belastingdienst signalen krijgen dat de
voorgestelde vormgeving leidt tot veelvuldig oneigenlijk gebruik dan
kunnen zo nodig maatregelen worden getroffen. Evenwel is ook denkbaar
dat de nieuwe woonstaat bijvoorbeeld alleen het rente-element van de
afkoopsom belast; er ontstaat dan geen dubbele belastingheffing. Wellicht
ten overvloede merkt het kabinet nog op dat emigratie gevolgd door een
remigratie naar Nederland in het daaropvolgende jaar niet leidt tot een
einde aan de binnenlandse belastingplicht, ingeval intussen niet (feitelijk)
de woonplaats is verplaatst naar een andere mogendheid (artikel 2.2 van
de Wet inkomstenbelasting 2001).
De heer Omtzigt vraagt verder om de volledige lagere regelgeving met
betrekking tot nettopensioen en nettolijfrente. Het kabinet hecht eraan zo
veel mogelijk duidelijkheid te verschaffen op het punt van nettopensioen
en nettolijfrente en daarom acht het kabinet het ook wenselijk om nu
alvast de belangrijkste voorgenomen zaken die in lagere regelgeving
neergelegd zullen worden en die per 1 januari 2015 in werking zullen
treden, kenbaar te maken. In dat kader merkt het kabinet op dat de
Belastingdienst op zijn pensioensite (www.belastingdienstpensioensite.nl)
reeds de voor de praktijk belangrijke premiestaffels voor nettopensioen
bekend heeft gemaakt.10 Om dezelfde duidelijkheid te bieden voor de
premiestaffel voor nettolijfrenten, is deze (in concept) als bijlage 1
gevoegd bij deze brief11. Ook de samenloopbepaling bij nettopensioen en
nettolijfrente is hierin opgenomen. De aanpassing van de renseigneringsplicht hangt reeds voor bij beide Kamers. De overige lagere regelgeving
zal bekend worden gemaakt bij de publicatie van het eindejaarsbesluit en
de eindejaarsregeling.
De heer Bashir vraagt waarom er met de nettolijfrente en het nettopensioen een vrijstelling in box 3 wordt geïntroduceerd voor mensen met de
hoogste inkomens, waarbij ook een vrijstelling geldt voor de erfbelasting.
Hij vraagt concreet waarom er weer een box 3-vrijstelling komt en
waarom dit is weggestopt in het Belastingplan. Aanvankelijk stond de
nettofaciliteit voor het inkomen boven de € 100.000 (2015) alleen open
voor de derde pijler (lijfrenten), maar het kabinet heeft deze faciliteit –
naar aanleiding van een breed gedragen wens in het parlement –
uitgebreid naar de tweede pijler (pensioen). Voor pensioenen en lijfrentes
bestaat vanouds een vrijstelling in de erfbelasting. Aangezien het bij
nettopensioen en nettolijfrente eveneens gaat om een volwaardige
inkomensvoorziening voor de oude dag en voor nabestaanden, wordt de
definitie van deze voorzieningen in de erfbelasting aangepast door apart
het nettopensioen te noemen. De uitbreiding van deze vrijstellingen tot
10
11

V&A 14–009; premiestaffels voor nettopensioenregelingen.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

14

het nettopensioen is overigens reeds eerder aangekondigd bij brief van
1 september 201412.
De heer Omtzigt vraagt met betrekking tot het ATP-arrest of ik de mening
deel dat alle pensioendeelnemers beleggingsrisico’s nemen nu hun
pensioenen worden gekort en of het in dat kader niet bijzonder is om te
stellen dat het ATP-arrest van geringe impact is op Nederlandse pensioenfondsen. Verder vraagt hij of de deelnemers niet gewoon een vrijstelling
kunnen krijgen. Ik deel niet de mening dat alle deelnemers aan een
pensioenregeling (beleggings)risico’s lopen omdat de kans bestaat dat zij
als gevolg van het ATP-arrest in de toekomst gekort kunnen worden op
hun pensioen. Zoals aangegeven in mijn brief van 19 september 2014 met
een analyse van het ATP-arrest13 valt het beheer van een pensioenfonds
dat Defined Benefit regelingen (DB-pensioenregelingen) uitvoert niet
onder de vrijstelling voor het beheer van door beleggingsfondsen en
beleggingsmaatschappijen ter collectieve belegging bijeengebracht
vermogen. Het ATP-arrest bevestigt dat btw-heffing over deze beheerdiensten moet plaatsvinden. Het beheer van collectieve Defined Contribution fondsen is ook niet vrijgesteld van btw als de pensioenafspraken
van de individuele deelnemers zijn opgebouwd op een vergelijkbare wijze
als gebruikelijk is bij de gangbare DB-pensioenregelingen. De deelnemers
ontvangen dan geen pensioen waarvan de hoogte afhangt van de
betaalde pensioenpremies en het rendement van de beleggingen.
Ouderen
De heer Bashir constateert dat de afschaffing van de ouderentoeslag in
box 3 alleen ouderen met een relatief laag inkomen (tot € 19.895) raakt en
vraagt of ik dat eerlijk vind. In het bijzonder vraagt hij hoeveel koopkracht
de ouderen die door de maatregel worden getroffen verliezen door het
schrappen van de ouderentoeslag. Ook vraagt hij met welke maatregelen
ouderen te maken krijgen in 2016 en 2017. Uit het Interdepartementaal
Beleidsonderzoek (IBO) ouderen uit 201314 bleek dat de inkomens- en
vermogenspositie van ouderen de afgelopen twee decennia is verbeterd
ten opzichte van andere huishoudens. Om die reden is het kabinet van
mening dat het verdedigbaar is dat de fiscale behandeling van ouderen
meer in lijn wordt gebracht met andere groepen in de samenleving. Het
afschaffen van de ouderentoeslag in box 3 is onderdeel van het pakket
maatregelen om afstel van de huishoudentoeslag te dekken en draagt
eraan bij dat de inkomensondersteuning voor ouderen meer in lijn wordt
gebracht met die van andere groepen in de samenleving. Het kabinet is
van mening dat het pakket aan maatregelen om afstel van de huishoudentoeslag te dekken evenwichtig is. Binnen dit pakket worden ouderen met
een laag inkomen hierbij zo veel mogelijk ontzien. Een deel van de
maatregelen in het pakket worden per 2016 ingevoerd. Het gaat hierbij,
naast het afschaffen van de ouderentoeslag in box 3, om het verlagen van
de ouderenkorting en het verhogen van het lage tarief van de inkomensafhankelijke bijtelling voor de zorgverzekeringswet.
De heer Omtzigt vraagt of de koopkrachttabel kan worden aangevuld met
de maatregelen voor 2016, omdat enkele maatregelen voor ouderen per
2016 ingaan. De koopkrachttabel geeft de effecten weer van overheidsmaatregelen op het inkomen gegeven de geraamde macro-economische
ontwikkeling door het CPB. Besluitvorming over het integrale koopkrachtbeeld voor het komende jaar vindt altijd plaats in augustus tegen de
achtergrond van de raming van de macro-economische ontwikkeling voor
12

Kamerstuk 33 863, nr. 30.
Kamerstuk 32 043, nr. 228.
14
Kamerstuk 33 736, nr. 2.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

15

het komende jaar. Een actuele raming voor 2016 is momenteel niet
voorhanden. Deze wordt pas in de loop van 2015 gemaakt. Het is dus niet
mogelijk om op dit moment een betrouwbare koopkrachttabel voor 2016
te maken. De maatregelen die per 2016 ingaan waar nu al over is besloten
zullen worden meegenomen in de koopkrachttabel voor 2016 die volgend
jaar met Prinsjesdag aan uw Kamer wordt aangeboden.
De heer Omtzigt vraagt naar de ratio achter de keuze om de spaarder met
een laag inkomen extra te gaan belasten (door de afschaffing van de
ouderentoeslag in box 3) en de spaarders met een hoog inkomen niet te
belasten (door de introductie van het nettopensioen in combinatie met
een extra vrijstelling in box 3). Het afschaffen van de ouderentoeslag in
box 3 maakt deel uit van het pakket maatregelen dat dient als alternatief
voor de huishoudentoeslag. Afschaffing van deze vrijstelling leidt ertoe
dat oudere belastingplichtigen voor wat betreft het heffingvrije vermogen
in box 3 in een gelijke positie worden gebracht met overige belastingplichtigen. Geheel los daarvan heeft het kabinet voor belastingplichtigen
die nog niet met pensioen zijn gegaan ingezet op een versobering van de
toekomstige pensioenopbouw. Een van de maatregelen daarbij is de
aftopping van het pensioengevend loon. Dit heeft tot gevolg dat mensen
met een inkomen boven € 100.000 over het meerdere niet meer fiscaal
gefaciliteerd via de omkeerregel pensioen kunnen opbouwen. Ter
compensatie wordt voor deze groep een nieuwe vrijwillige spaarfaciliteit
(nettolijfrente en nettopensioen) geïntroduceerd die een andere fiscale
facilitering kent (door de belastingplichtige betaalde premie niet
aftrekbaar, door de werkgever toegekende aanspraak belast als loon,
waardeaangroei aanspraak onbelast voor box 3, uitkering onbelast). Beide
maatregelen kennen derhalve hun eigen achtergrond en ratio.
Uitbreiden bevoegdheid toezichthouders toeslagen
De heer Omtzigt vraagt of de nieuwe binnentredingsbevoegdheid
betekent dat ook onaangekondigd bij huurders van woningen kan worden
binnengetreden. Ter voorkoming van misverstanden wil ik benadrukken
dat de uitbreiding van de bevoegdheid voor toezichthouders voor
toeslagen expliciet niet ziet op woningen, maar juist op niet-woningen.
Voor het binnentreden van woningen is altijd toestemming van de
bewoner vereist. Onaangekondigd binnentreden bij woningen zal
derhalve niet voorkomen.
Tier I
De heer Bashir vraagt welke fiscale mogelijkheden kunnen worden ingezet
om de reserves van de zorgverzekeraars terug te laten vloeien naar de
premiebetalers. Ten eerste merk ik op dat reserves noodzakelijk zijn voor
een gezonde financiële positie van de verzekeraar. Hierdoor kan de
zorgplicht ook in financieel mindere periodes worden nagekomen.
Zorgverzekeraars houden hierbij rekening met toekomstige ontwikkelingen en onzekerheden. Deze ontwikkelingen zijn onder andere de
verhoging van de minimale solvabiliteitseisen als gevolg van de inwerkingtreding van de richtlijn Solvabiliteit II op 1 januari 2016, de overhevelingen vanuit de AWBZ en wijzigingen in het risicoprofiel. Op basis van
voorlopige berekeningen en uitgaande van de thans bekende solvabiliteitscijfers zal, als gevolg van de extra schadelast die de overheveling
vanuit de AWBZ met zich brengt en de verhoogde solvabiliteitseis onder
Solvabiliteit II, de solvabiliteitsratio afnemen van 211% tot 127%-143%.
Wanneer een zorgverzekeraar niet aan de solvabiliteitseisen voldoet, heeft
De Nederlandsche Bank – als uiterste middel – de bevoegdheid om de
vergunning in te trekken. Financiële buffers zijn nodig om verzekerden
vertrouwen te bieden in verzekeraars. Ook kunnen zij als gevolg van die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

16

buffers een stabiele premieontwikkeling nastreven. Ruimte ten opzichte
van het minimum zorgt er namelijk ook voor dat tegenvallers kunnen
worden opgevangen zonder dat premies direct moeten worden verhoogd.
Mede hierdoor zullen reserves van zorgverzekeraars altijd hoger zijn dan
wettelijk vereist. Vrijwel alle zorgverzekeraars zijn vrijgesteld voor de
vennootschapsbelasting. Gegeven deze vrijstelling zijn er geen mogelijkheden om via de fiscale winstsfeer tot premieterugbetaling of -verlaging
over te gaan. Maar ook als er geen vrijstelling van vennootschapsbelasting voor zorgverzekeraars zou zijn, is een fiscale maatregel niet het
instrument om de door de heer Bashir gewenste premieverlaging te
bereiken. Een fiscale maatregel zou ervoor zorgen dat een zorgverzekeraar
(meer) belasting zou gaan betalen. Dit zou leiden tot lagere reserves. Deze
reserves worden aangehouden om te allen tijde aan de solvabiliteitseisen
te voldoen. Met een fiscale maatregel wordt niet noodzakelijk bewerkstelligd dat de zorgverzekeraars ook de premies zullen verlagen. Wanneer
de reserves mede als gevolg van de belastingafdracht in de buurt komen
van de solvabiliteitsvereisten zouden de premies zelfs verhoogd kunnen
worden om de reserves weer aan te sterken.
Daar komt bij dat het stellen van maximumsolvabiliteitseisen, ook in de
vorm van een fiscale maatregel, welke eisen ertoe leiden dat de
aanwezige reserves boven een bepaalde grens terugbetaald moeten
worden in de vorm van een lagere premie niet is toegestaan op grond van
Europese verzekeringsrichtlijnen. Dit zou de marktwerking in de zorgverzekeringsmarkt verstoren. Immers, dit zou belemmerend kunnen werken
voor niet-Nederlandse verzekeraars die tot de Nederlandse (zorg-)verzekeringsmarkt toe zouden willen treden.
Communicatie afbouw heffingskortingen
De heer Groot vraagt of belastingplichtigen eerder dan bij de aangifte
inkomstenbelasting in het voorjaar van 2015 over het kalenderjaar 2014
geïnformeerd kunnen worden over de mogelijke gevolgen van de afbouw
van de heffingskortingen voor de hoogte van de aanslag inkomstenbelasting. Ook vraagt hij of dit op een andere manier dan uitsluitend via de
website van de Belastingdienst kan gebeuren, en hoe ik ervoor zorg dat
dit algemeen bekend wordt. De (verdergaande) afbouw van de heffingskortingen volgt uit het Belastingplan 2014. De communicatie over de
maatregel maakte deel uit van de communicatie over de wetswijzigingen
voor 2014. In aanvulling hierop is besloten om de komende tijd extra
uitleg te geven aan de groep belastingplichtigen die mogelijk wordt
geconfronteerd met een hogere aanslag, zodat mensen zich hierop
kunnen voorbereiden. Naast algemene informatie op de websites van de
Belastingdienst en de rijksoverheid zal extra specifieke communicatie
plaatsvinden. Belastingplichtigen die eind 2014 of begin 2015 een
voorlopige aanslag ontvangen krijgen op de wijzigingswijzer bij de
voorlopige aanslag een vooraankondiging over de mogelijk hogere
aanslag inkomstenbelasting over 2014. Daarnaast zal iedereen die een
uitnodiging voor de aangifte inkomstenbelasting 2014 ontvangt erop
worden gewezen dat als gevolg van het inkomensafhankelijker worden
van de heffingskortingen in veel gevallen belasting moet worden
bijbetaald of minder belasting wordt terugontvangen.
De heer Omtzigt vraagt hoeveel belastingplichtigen in 2015 worden
geconfronteerd met een naheffing als gevolg van de genoemde
maatregel. Voorts vraagt hij of dit in 2016 eveneens het geval is. Het
exacte aantal belastingplichtigen dat wordt geconfronteerd met een
naheffing of een lagere belastingteruggave is lastig te voorspellen; de
schatting is dat het gaat om 5 tot 6 miljoen belastingplichtigen. Met het
aanpassen van de voorlopige aanslag en de loonbelastingtabellen per
1 januari 2015 wordt het aantal belastingplichtigen dat in 2016 wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

17

geconfronteerd met een naheffing of een lagere terugbetaling teruggebracht tot het niveau van voor 2014.
Kansspelbelasting
Mevrouw Schouten maakt uit de nota naar aanleiding van het verslag op
dat de in het Belastingplan 2015 opgenomen maatregel om prijzen die in
het buitenland zijn gewonnen niet te langer te belasten bij de Nederlandse
speler, wordt gedekt uit het wetsvoorstel dat kansspelen op afstand
reguleert15. Laatstgenoemd wetsvoorstel is nog niet behandeld in de
Tweede Kamer, laat staan dat het is aangenomen. Zij geeft aan deze wijze
van dekking ongewenst te vinden. Ik kan mevrouw Schouten geruststellen: de dekking van deze maatregel zit niet in het wetsvoorstel dat
kansspelen op afstand reguleert, dus deze maatregel is ook niet afhankelijk van het dat wetsvoorstel. Deze maatregel in de kansspelbelasting is
al gedekt in het lastenbeeld voor de jaren 2015 en verder. Dit is ook
vermeld in de memorie van toelichting bij genoemd wetsvoorstel.16 In de
passage hierover in de nota naar aanleiding van het verslag werd
gepoogd om dit duidelijk te maken, maar ik kan mij bij nader inzien
voorstellen dat de passage hierover onduidelijkheid liet bestaan.
Accijnzen
De heer Groot merkt op dat de verhoging van de tabaksaccijns lijkt door te
gaan en vraagt in dit verband wat nader onderzoek over weglekeffecten
heeft uitgewezen. De verhoging betreft een maatregel uit het Regeerakkoord Rutte II die oorspronkelijk per 1 maart 2014 zou ingaan. Naar
aanleiding van de gedragseffecten die in 2013 zichtbaar werden als gevolg
van de accijnsverhoging per 1 januari 2013 (35 cent per pakje sigaretten
van 19 stuks en 60 cent per pakje shag van 40 gram) en waarover is
gerapporteerd in de «Grenseffectenrapportage inzake alcohol en tabak»
die op Prinsjesdag 2013 naar de Kamer is gestuurd17, is bij Belastingplan
2014 de per 1 maart 2014 voorziene accijnsverhoging uitgesteld naar
1 januari 2015. In de Grenseffectenrapportage is daarbij de verwachting
uitgesproken dat de gedragseffecten naar aanleiding van de accijnsverhoging in 2013 tijdelijk van aard zullen zijn en dat na een aantal jaren de
opbrengst van de tabaksaccijns weer naar de lange termijn trend
terugkeert. In de eerste helft van 2014 zijn substantieel hogere
ontvangsten gerealiseerd dan in de eerste helft van 2013. Voor 2014
worden in de Miljoenennota 2015 bijna € 200 miljoen hogere ontvangsten
uit de tabaksaccijns geraamd dan in 2013 gerealiseerd. Deze ontwikkeling
in 2014 is daarmee in lijn met de verwachting uit de Grenseffectenrapportage.
De heer Bashir vraagt waarom ik niet heb verteld dat de daling van de
verkoop van diesel in België eigenlijk een gevolg is van de stijging van de
verkoop van benzineauto’s met 37% begin dit jaar. Ook vraagt hij een
overzicht van de verkopen van diesel- en benzine- en LPG-auto’s in België
en Duitsland. Voorts vraagt de heer Bashir om een reactie op het verlies
van 7000 banen in de grensstreek als gevolg van accijnsverhoging en
vraagt hij of de accijnsverhoging kan worden teruggedraaid zonder
dekking omdat verlaging van de accijns de verkoop zal doen toenemen en
dus feitelijk zichzelf dekt. In België is het aantal nieuw verkochte dieselauto’s sinds 2012 afgenomen, terwijl het aantal nieuw verkochte benzine15

Het bij koninklijke boodschap van 18 juli 2014 ingediende voorstel tot wet tot wijziging van de
Wet op de kansspelen, de Wet op de kansspelbelasting en enkele andere wetten in verband
met het organiseren van kansspelen op afstand (Kamerstukken 33 996).
16
Kamerstuk 33 996, nr. 3, blz. 45.
17
Aanhangsel Handelingen II 2013/14, nrs. 2929 en 2930.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

18

auto’s is gestegen. Een van de belangrijkste oorzaken hiervoor lijkt het per
1 januari 2012 aflopen van een gewestelijke regeling voor stimulering van
zuinige auto’s, die vooral ten goede kwam aan dieselauto’s. Overigens
heeft de afname van de verkopen van nieuwe dieselauto’s zich niet
één-op-één vertaald in een evenredige toename van de verkopen van
nieuwe benzineauto’s. Het totale aantal dieselauto’s in België is namelijk
ondanks de daling in de nieuwverkopen zelfs licht gestegen; zie hiertoe
tabel 3. Hierna zijn – voor zover beschikbaar – overzichten opgenomen
van de verkopen in België en Duitsland van nieuwe personenauto’s per
brandstofsoort en van de grootte van het Belgische personenautopark en
meer specifiek voor wat betreft benzine- en dieselauto’s.
België:
Tabel 3.Inschrijvingen van nieuwe wagens per brandstofsoort

1995
2000
2005
2010
2013

Benzine

%

Diesel

%

LPG

%

Hybriden

%

Aardgas

Electr.

TOTAAL

190.847
223.981
130.347
127.396
164.220

53,2%
43,5%
27,2%
23,3%
33,8%

168.000
290.284
348.618
415.744
315.217

46,8%
56,3%
72,7%
76,0%
64,9%

20
934
325
244
159

0,0%
0,2%
0,1%
0,0%
0,0%

–
–
471
3.877
5.824

–
–
0,1%
0,7%
1,2%

–
–
–
39
145

1
5
–
47
500

358.868
515.204
479.762
547.347
486.065

Bron: FOD Mobiliteit en Transport – FEBIAC
Tabel 4. Grootte van het voertuigenpark (2005–2014)
Op 1 augustus van het jaar
Personenwagens
– rijdend op benzine
– rijdend op diesel

2005

2010

2013

2014

4.918.544
2.422.338
2.416.818

5.276.283
2.035.578
3.181.431

5.493.472
1.992.418
3.438.030

5.555.499
2.029.688
3.458.424

Bron: Algemene Directie Statistiek – Statistics Belgium

Duitsland:
Tabel 5. Nieuwverkopen personenauto’s in Duitsland naar brandstofsoort in %

Benzine
Diesel
Hybride
Aardgas en LPG
Elektrisch
Totaal

1995

2000

2005

2010

2013

85,4
14,6
0,0
0,0
0,0
100

69,6
30,4
0,0
0,1
0,0
100

56,9
42,7
0,1
0,3
0,0
100

57,3
41,9
0,4
0,5
0,0
100

50,9
47,5
0,9
0,5
0,2
100

Bron: Kraftfahrt-Bundesamt, CAR Universität Duisberg-Essen

De vraag van de heer Bashir over het banenverlies in de grensstreek als
gevolg van de accijnsverhoging is waarschijnlijk ingegeven door hetgeen
is opgenomen in het rapport dat onlangs door onderzoeksbureau Panteia
is uitgebracht. Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het
antwoord op een vergelijkbare vraag van de heer Van Dijck. Op de vraag
of de accijnsverhogingen van diesel en LPG kunnen worden teruggedraaid zonder dekking is het antwoord ontkennend.
De heer Omtzigt is van mening dat de accijnsverhoging dramatische
gevolgen heeft en dat de opbrengsten € 364 miljoen tegenvallen. In dit
verband vraagt hij of het kabinet wil inzien dat het niets oplevert. In mijn
aanbiedingsbrief van 16 september 2014 bij de antwoorden op de
Kamervragen van de heer Omtzigt respectievelijk de heren Van Klaveren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

19

en Bontes18 over de brandstofaccijnzen ga ik uitgebreid in op de meest
recente raming van de brandstofaccijnzen 2014. In die brief geef ik aan dat
de raming van de ontvangsten uit zowel de accijns op benzine, waarvan
het tarief niet beleidsmatig is verhoogd, als de accijns op diesel en LPG
sinds de vorige Miljoenennota («verticaal») neerwaarts is bijgesteld. Het
kabinet verwacht dat de inkomsten uit accijns op diesel en LPG van 2013
op 2014 («horizontaal») stijgen met € 200 miljoen en de inkomsten uit de
accijns op benzine met € 8 miljoen. Die stijging bij de accijns op diesel en
LPG is dus inderdaad lager dan vorig jaar verwacht, maar desalniettemin
zichtbaar en aanzienlijk. In de genoemde aanbiedingsbrief constateer ik
verder dat de ontvangsten uit accijns op diesel en LPG in het eerste half
jaar van 2014 € 73 miljoen hoger zijn dan in dezelfde periode vorig jaar19
en dat de ontvangsten uit accijns op benzine in het eerste halfjaar 2014
met € 19 miljoen zijn afgenomen. Voor de tweede helft van het jaar wordt
ongeveer € 75 miljoen aan extra accijnsinkomsten uit diesel en LPG
verwacht. Samen met de in eerdere correspondentie al vaker genoemde
boekhoudkundige plus van € 52 miljoen, leidt dit tot € 200 miljoen hogere
ontvangsten dan vorig jaar.
In dit kader is vermeldenswaard dat in het regeerakkoord van de nieuwe
Belgische regering is opgenomen dat de dieselaccijns zal worden
verhoogd en dat er in de toekomst op de accijnstarieven een jaarlijkse
inflatiecorrectie zal worden toegepast.
De heer Van Dijck vraagt naar een reactie op het Panteia rapport, waaruit
zou blijken dat door de accijnsverhogingen 8000 banen verloren gaan en
dat er geen € 300 miljoen opbrengst is, maar dat het € 500 miljoen kost.
Ik constateer dat Panteia net als het kabinet berekent dat de ontvangsten
uit accijns op diesel en LPG hoger uitkomen dan in 2013. Voor het overige
moet ik vaststellen dat het door Panteia in opdracht van BOVAG uitgevoerde onderzoek is gebaseerd op een groot aantal veronderstellingen die
niet onderbouwd zijn, dan wel een «indien, dan» karakter hebben. Ik licht
dat hierna verder toe.
In het rapport wordt hier en daar voor de onderbouwing van cijfers uit de
ene tabel verwezen naar een andere tabel, terwijl cijfers uit die betreffende tabel dan weer niet zijn onderbouwd. Wat ook als een gemis kan
worden ervaren, is dat Panteia de ontwikkeling van de afzet van benzine in
2014 niet heeft onderzocht. Immers de afzet van benzine laat net als de
afzet van diesel en LPG ook een daling zien in 2014 ten opzichte van
dezelfde maanden in 2013. Panteia stelt dat er in 2014 ten opzichte van
2013 per saldo geen effect is van een zuiniger wordend wagenpark op de
afzet van diesel in Nederland omdat dit effect volledig gemitigeerd zou
worden door toename van de bedrijvigheid in Nederland in 2014. De
lagere afzet van diesel komt daarmee dan volgens Panteia vrijwel volledig
op conto van weglek van de afzet van diesel van Nederland naar het
buitenland. Wat betreft de toegenomen bedrijvigheid in 2014 op basis van
CBS-cijfers over de eerste twee kwartalen stelt Panteia in relatie tot het
aantal getankte liters diesel in Nederland eenvoudigweg dat «de toegenomen bedrijvigheid in Nederland zich moet uiten in een toegenomen
vervoersprestatie (in aantal kilometers) van transportbedrijven in
Nederland» en neemt daarvoor hetzelfde percentage als de toegenomen
bedrijvigheid. Dat is een zeer ruwe aanname. Over een zuiniger wordend
wagenpark neemt Panteia een aanname van BOVAG over dat het
gemiddeld praktijkverbruik van zowel personen- als vrachtauto’s in de
afgelopen 10 jaar in een rechte lijn met 2% is gedaald. Dat betekent dan
18
19

Aanhangsel Handelingen II 2013/14, 2929 en 2930.
Hierbij is gecorrigeerd voor incidenten (te late betaling van accijns en een bijbetaling van
voorraden diesel per 1 januari 2014 bij onder meer tankstations) die leiden tot 52 miljoen extra
accijnsontvangsten in 2014 met betrekking tot het jaar 2013. Deze correctie is echter wel
relevant voor het EMU-saldo van 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

20

gemiddeld 0,2% per jaar. Dit is twijfelachtig. De verkoop van nieuwe
zuinigere auto’s heeft vooral na 2008 een vlucht genomen.
Ten slotte vertaalt Panteia de (geraamde) afgenomen omzet van tankstations in 2014 ten opzichte van 2013 in een afname van het aantal fte’s bij
tankstations, uitgaande van een gemiddelde arbeidsproductiviteit per fte.
Dit is overigens nergens onderbouwd. Panteia komt daarmee uit op een
verwacht verlies van 713 fte’s specifiek als gevolg van de brandstofaccijnsverhoging. Panteia geeft ook aan dat een dergelijke berekening van
het werkgelegenheidseffect niet op korte termijn, maar op de langere
termijn geldt onder de voorwaarde dat de afname van de afzet in 2014 ten
opzichte van 2013 structureel blijkt te zijn. Panteia geeft trouwens niet aan
hoeveel fte’s in 2013 werkzaam waren bij tankstations en hoe die afname
in fte’s zich daarmee verhoudt. Vervolgens stelt Panteia dat indien voor de
aldus berekende afname van fte’s tevens een volledige werkloosheidsuitkering zou gelden, dit € 137 miljoen aan uitkeringen zou kosten. Dit zijn
verwachtingen voor de lange termijn onder de veronderstelling dat de
afname in 2014 een structurele afname is. Daarnaast zijn er nog enkele
«indien, dan» veronderstellingen gemaakt. Vervolgens berekent Panteia
allerlei uitverdieneffecten van de accijnsverhoging op overige consumentenbestedingen op basis van een eigen model en vertaalt dit dan weer op
dezelfde wijze als hierboven beschreven naar aantal fte’s en aantal
werkloosheidsuitkeringen. Ik kan de cijfers zoals Panteia deze presenteert
dan ook niet onderschrijven.
Btw divers
De heer Omtzigt vraagt of ik een stand van zaken kan geven over de
besprekingen met de Europese Commissie over de wenselijkheid van het
arrest Fuchs. Nederland heeft de problematiek van het arrest in Brussel
aangekaart en gepleit voor aanpassing van de BTW-Richtlijn. In het
btw-comité van februari 2014 is hierover gesproken en de Europese
Commissie heeft toen aangegeven de mogelijkheden van aanpassing van
de BTW-Richtlijn op dit punt te zullen bezien. Zoals ik ook in de nota naar
aanleiding van het verslag heb aangegeven is wel gebleken dat de meeste
lidstaten de uitkomst van het arrest niet als ongewenst ervaren en
derhalve niet een dringende noodzaak zien voor een aanpassing van de
BTW-Richtlijn.
De heer Groot heeft gevraagd of Nederland niet ook een alleingang kan
maken als het gaat om toepassing van het verlaagde btw-tarief voor
digitale media. Dit onder verwijzing naar landen als Frankrijk, Luxemburg
en België. Ook de heer Omtzigt vraagt aandacht voor deze tarieftoepassing. Hoezeer ook ik een gelijke behandeling voor fysieke en digitale
media binnen de btw belangrijk vindt, ligt de oplossing niet in het terzijde
schuiven van het bestaande EU-recht. Rechtszekerheid is niet gegarandeerd met wetgeving die na korte tijd wellicht weer moet worden
ingetrokken als gevolg van een veroordeling door het Europese Hof van
Justitie. Zoals bekend heeft de Europese Commissie tegen Frankrijk en
Luxemburg een inbreukprocedures over digitale boeken ingesteld. Deze
zaken liggen op dit moment bij het Europese Hof van Justitie.
De focus in deze discussie dient dan ook gericht te zijn op aanpassing van
de EU-wetgeving, waarbij tevens gekeken moet worden naar een goede
en geharmoniseerde afbakening. Zoals ik in de nota naar aanleiding van
het verslag heb aangegeven, spant Nederland zich in om tot deze nieuwe
wetgeving te komen. De heer Groot vraagt voorts of het klopt dat het
budgettaire belang van toepassing van het verlaagde btw-tarief, wanneer
dat alleen betrekking zou hebben op digitale kranten, ongeveer € 1
miljoen zou zijn. Ik kan de juistheid van dit bedrag niet bevestigen, omdat
de onderbouwing mij niet bekend is. Overigens kan toepassing van het
verlaagde btw-tarief op digitale media niet geïsoleerd worden bezien,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

21

omdat het uitgangspunt van gelijke behandeling binnen de btw van
fysieke en digitale producten een breder gebied beslaat dan alleen de
digitale kranten.
Mevrouw Neppérus geeft aan dat uitbreiding van de btw-sportvrijstelling
grote gevolgen heeft voor de gemeenten en de sport. Zij heeft gehoord
dat dit in de Fiscale verzamelwet 2015 wordt aangepast en uiteindelijk een
honderden miljoeneneffect tot gevolg heeft en zij verzoekt om een reactie.
De heer Omtzigt sluit zich bij deze vraag aan. Ik ben me ervan bewust dat
uitbreiding van de btw-sportvrijstelling grote gevolgen heeft voor zowel
de gemeenten als de sportwereld. Zoals reeds geantwoord op de
Kamervragen van mevrouw Bruins Slot en de heer Omtzigt20 heeft het
arrest van het Europese Hof van Justitie (HvJ EU) van 19 december 201321
gevolgen voor de btw-sportvrijstelling. Het arrest dwingt in samenhang
met eerdere jurisprudentie over Europese sportvrijstelling om na te
denken over de vormgeving van de sportvrijstelling in de Nederlandse
wetgeving. In overleg met de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport bezie ik dan ook alle aspecten – waaronder de financiële aspecten –
en worden betrokken partijen zoals NOC*NSF, Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Vereniging Sport en Gemeenten geïnformeerd
over de voortgang en waar nodig gevraagd om informatie. Zodra dit
onderzoek is afgerond, kan pas over het vervolg worden beslist.
Vooralsnog bestaat het voornemen om een wijziging van de
btw-sportvrijstelling in het kader van de Fiscale verzamelwet 2015 mee te
laten lopen.
Vennootschapsbelasting
De heer Dijkgraaf vraagt aandacht voor de liquidatieverliesregeling en
vraagt of ik bereid ben om onderzoek te doen naar herziening van deze
regeling. De heer Dijkgraaf heeft over deze regeling recentelijk schriftelijke
vragen gesteld.22 In antwoord daarop is toegelicht dat ter voorkoming van
misbruik en willekeur ervoor is gekozen om een liquidatieverlies enkel toe
te staan in geval van liquidatie. De liquidatieverliesregeling is hierdoor
een fiscale tegemoetkoming die uitblijft bij verkoop van de deelneming,
voortzetting van de deelneming of voortzetting van (een deel van) de
onderneming binnen een concern. In voorkomende gevallen kan dit een
stimulans zijn om de deelneming te liquideren of alle activiteiten te
beëindigen. In de praktijk zijn hiervan bij de Belastingdienst geen gevallen
bekend en er zijn verschillende regelingen getroffen die deze stimulans
beperken.23 De door de heer Dijkgraaf bepleite «pro rata» aanpassing of
het toestaan van verliesneming zonder liquidatie zal ten koste gaan van de
eenvoud, uitvoerbaarheid en het voorkomen van misbruik. Om die reden
worden deze aanpassingen niet verder onderzocht. Wel hebben mij van
tijd tot tijd signalen bereikt dat andere elementen uit de liquidatieverliesregeling in de praktijk aanleiding kunnen geven tot onduidelijkheid. Om
die reden ben ik bereid te bezien of de toepasselijkheid van deze regeling
kan worden verbeterd, mits dit per saldo leidt tot een afname van de
complexiteit, de uitvoerbaarheid verbetert en bijdraagt aan het
voorkomen van misbruik.

20

Aanhangsel Handelingen II 2013/14, nr. 2998.
Arrest Europese Hof van Justitie van 19 december 2013, zaaknr. C-495/12 (Bridport and West
Dorset Golf Club).
22
Aanhangsel Handelingen II 2014/15, nr. 27.
23
Voor een overzicht van deze regelingen verwijs ik naar de beantwoording van de Kamervragen
over de liquidatieverliesregeling, Aanhangsel Handelingen II 2014/15, nr. 27.
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

22

Afdrachtvermindering onderwijs
De heer Omtzigt en mevrouw Schouten hebben gevraagd naar de
gevolgen van het opleggen van naheffingsaanslagen inzake de afdrachtvermindering onderwijs in met name de transportsector. De heer Omtzigt
heeft gevraagd of de antwoorden op Kamervragen over deze kwestie voor
aanvang van de tweede termijn van het wetgevingsoverleg (maandag
3 november aanstaande) naar de Tweede Kamer gestuurd kunnen
worden. Over deze materie zijn door leden van drie fracties (CDA, VVD en
D66) ook al schriftelijke vragen gesteld aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (OCW), waarbij de vragen van de leden van de
fractie van het CDA mede aan mij zijn gericht. De Minister van OCW heeft
het voortouw bij de beantwoording van de gestelde vragen. Het verzoek
van de heer Omtzigt over de termijn van beantwoording is ook bij het
Ministerie van OCW bekend. Het streven is om de antwoorden op alle
gestelde vragen, inclusief de vragen die tijdens het wetgevingsoverleg zijn
gesteld, voor aanvang van de tweede termijn van het wetgevingsoverleg
naar uw Kamer te sturen.
Mantelzorgcompliment
De heer Omtzigt vraagt of ik – gelet op het vervallen van het mantelzorgcompliment ingevolge de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 –
bereid ben om de partnervrijstelling op een andere wijze voor mantelzorgers te laten voortbestaan. Voorts vraagt hij of het klopt dat een
mantelzorgcompliment uit 2014 nog te gebruiken is bij erfenissen in 2015.
Met de inwerkingtreding van de Wet maatschappelijke ondersteuning
2015 en het nog in behandeling zijnde wetsvoorstel Wet langdurige zorg
op 1 januari 2015 vervalt de grondslag voor het mantelzorgcompliment en
daarmee vervalt inderdaad ook de grondslag voor de daaraan gekoppelde
regeling in de Successiewet 1956. Het betreft een regeling waarbij
sommige ouders en kinderen – onder bepaalde voorwaarden – voor de
erfbelasting als elkaars partner kunnen worden aangemerkt en daardoor
in aanmerking kunnen komen voor de zogenoemde partnervrijstelling in
die belasting. Hetgeen de heer Omtzigt vraagt, klopt inderdaad. Als een
mantelzorgcompliment is verkregen in 2014 kan de partnervrijstelling in
de Successiewet 1956 (uiteraard alleen als is voldaan aan alle
voorwaarden) van toepassing zijn bij overlijdens in het kalenderjaar 2015.
Naar de gevolgen van het vervallen van het mantelzorgcompliment voor
de Successiewet 1956 wordt nog gekeken. Op dit punt kom ik op korte
termijn terug bij uw Kamer.
Partnerbegrip / opvangsituaties
De heer Omtzigt schetst de situatie waarin twee volwassenen in een
opvangsituatie zijn gehuisvest in een woning met daarbij in ieder geval
een kind van een van beiden. Als zij allen op hetzelfde adres in de
Basisregistratie personen staan ingeschreven kwalificeren de twee
volwassenen als partner voor de inkomstenbelasting en toeslagen. De wet
laat de Belastingdienst/Toeslagen geen ruimte voor een andere kwalificatie. Bij de behandeling van het Belastingplan 2010 kwam aan de orde
dat samenwonenden een financieel voordeel zouden genieten ten
opzichte van gehuwden. Om die reden is toen een motie ingediend.24
Naar aanleiding daarvan is het partnerbegrip zodanig gewijzigd dat
samenwonenden in samengestelde gezinnen verplicht als partner
kwalificeren. Door de wijziging van het partnerbegrip kunnen volwassenen in voornoemde situatie daarom als partner worden aangemerkt.
Het begrip «samengesteld gezin» heeft in de wettekst een zodanige
24

Motie van de leden Omtzigt, Tang en Cramer, Kamerstuk 32 128, nr. 41.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

23

omschrijving gekregen dat dit objectief door de Belastingdienst kan
worden getoetst. In de memorie van toelichting bij Overige fiscale
maatregelen 201225 is aangegeven dat teneinde ongewenste effecten te
voorkomen een tegenbewijsregeling is opgenomen voor de situatie
waarin sprake is van (onder)huur. Ingeval de belastingplichtige middels
een schriftelijke huurovereenkomst doet blijken dat een van beiden op
zakelijke gronden een woning huurt van de ander wordt deze niet als
partner aangemerkt. Omdat objectieve toetsbaarheid het uitgangspunt is
bij het partnerbegrip en toen al in de wet de mogelijkheid is geïntroduceerd om middels een schriftelijke huurovereenkomst ongewenste
effecten te voorkomen, acht ik het niet wenselijk een nadere uitzondering
voor deze en soortgelijke situaties te maken. Een eventuele aanvullende
uitzondering zou het karakter van objectieve toetsbaarheid geweld
aandoen. Bovendien is het de vraag hoe een eventuele uitzondering er
vanwege een veelvoud aan verschillende (opvang)situaties uit zou
moeten zien om alle gevallen te omvatten en zijn de budgettaire
gevolgen, waarvoor dekking zou moeten worden gevonden, op dit
moment niet inzichtelijk. Een gesprek met opvanghuizen ligt gezien het
voorgaande niet in de rede.
Belastingdienst
Mevrouw Neppérus vraagt wanneer de nieuwe uitvoeringstoets wordt
verwacht. Zoals aangekondigd in de Brede agenda voor de Belastingdienst26 wordt op dit moment gewerkt aan de ontwikkeling van een nieuw
uitvoeringstoetsinstrumentarium. In de 14e Halfjaarsrapportage Belastingdienst27 is aangegeven dat het de bedoeling is dit instrumentarium vanaf
1 maart 2015 te gaan toepassen. Uitvoeringstoetsen die volgens de
nieuwe werkwijze tot stand worden gebracht, worden openbaar gemaakt.
Mevrouw Neppérus vraagt hoe het verloopt met de fraudebestrijding. Ik
zal hierop ingaan in de brief naar aanleiding van het algemeen overleg
over de Belastingdienst van 8 oktober 2014 die uw Kamer een dezer
dagen zal ontvangen.
De heer Klaver zet vraagtekens bij de lange invoeringstermijn voor enkele
in de tegenbegroting van zijn fractie voorgestelde belastingmaatregelen
en vraagt om een lijst met invoeringstermijnen van verschillende
wijzigingen in het belastingstelsel. De Belastingdienst streeft met de
uitvoeringstoets nieuwe stijl naar transparantie over invoeringstermijnen
voor diverse soorten maatregelen. Daarbij wordt de invoeringstermijn van
elke maatregel – ongeacht of een maatregel door het kabinet of door
Tweede Kamerfracties wordt voorgesteld – beoordeeld op basis van
objectieve normen en in samenhang met overige maatregelen. De
implementatietijd voor nieuwe belastingen is aanzienlijk langer dan de
implementatietijd voor maatregelen die inpasbaar zijn in het bestaande
belastingstelsel. Ook voor het aanpassen van bestaande parameters is het
van belang hoe deze geprogrammeerd zijn. Bij de implementatie van de
uitvoeringstoets nieuwe stijl ben ik voornemens de invoeringstermijnen
voor diverse soorten maatregelen in beeld te brengen.
De Staatssecretaris van Financiën,
E.D. Wiebes

25

Kamerstuk 33 004, nr. 2.
Kamerstuk 31 066 nr. 201.
27
Kamerstuk 31 066 nr. 215.
26

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 002, nr. 14

24