Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2019Z01490
Vragen van de leden Kröger (GroenLinks), Van Raan (PvdD) en Laçin (SP)
aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat over de presentatie van het
Rocky Mountain Institute (RMI) met betrekking tot luchtvaartemissies tijdens
het World Economic Forum (WEF) in Davos met het onderliggende rapport en
het milieurapport over de Europese Luchtvaart 2019 van het European
Environment Agency (EEA), European Aviation Safety Agency (EASA) en
EUROCONTROL (ingezonden 29 januari 2019).
Vraag 1
Heeft u de presentatie van het RMI bijgewoond of ervan gehoord? Kent u het
RMI-rapport: «A Radical New Plan for Aviation»?1
Vraag 2
Kent u het rapport «European Aviation Environmental Report 2019»?2
Vraag 3
Onderschrijft u de conclusie van het RMI dat de sector er niet (meer) in kan
slagen om de eigen reductiedoelstelling voor klimaatschadelijke emissies te
halen? Onderschrijft u de kritiek van het RMI dat de eigen doelstellingen van
de sector ruim onvoldoende waren om klimaatverandering te beperken?
Vraag 4
Onderschrijft u de conclusies van de bovengenoemde Europese agentschappen dat tot 2040, ondanks alle maatregelen, de CO2-emissies van de
Europese luchtvaart met nog eens 21% zullen toenemen?
Vraag 5
Onderschrijft u de conclusies van het RMI dat er veel structurele obstakels
zijn om de doelen te halen, zoals de fysieke onmogelijkheid om op korte
termijn de productie van alternatieve brandstoffen op te schalen en gebrek
aan grote technische doorbraken?

1

Website Rocky Mountain Institute, januari 2019 (https://www.rmi.org/insight/a-radical-new-planfor-aviation/)
2
Website EASA, 24 januari 2019 (https://www.easa.europa.eu/european-aviation-reportcontinued-growth-of-aviation-poses-environmental-challenges)

kv-tk-2019Z01490
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

1

Vraag 6
Onderschrijft u de conclusies van het RMI dat er allerlei economische
obstakels zijn, zoals onvoldoende beprijzing van emissies en stagnerende
vlootvernieuwing door de alsmaar toenemende vraag?
Vraag 7
Heeft u vertrouwen in het plan van de sector, het Carbon Offsetting and
Reduction Scheme for International Aviation (CORSIA), als nu al uit de
groeiprognoses van de sector zelf blijkt dat CORSIA niet genoeg is om de
eigen doelen te halen?
Vraag 8
Wat vindt u ervan dat met CORSIA, zelfs bij gematigde groei, een gat van 5.6
gigaton CO2 blijft waarvoor geen oplossing is, terwijl CORSIA slechts op
mitigatie van 50% in 2050 mikt en niet de 95% die nodig is?
Vraag 9
Wat vindt u ervan dat CORSIA slechts uitgaat van de directe CO2-emissies
van vliegtuigen en geen rekening houdt met indirecte effecten van de
productie van fossiele, bio of synthetische brandstoffen (zoals emissies bij
raffinage en het verdwijnen van natuurlijke klimaatbuffers voor onduurzame
biobrandstoffen)?
Vraag 10
Wat vindt u ervan dat CORSIA geen rekening houdt met de klimaateffecten
van andere vliegtuigemissies, zoals NOx, fijnstof (condensatiekernen) en
waterdamp, die door het RMI worden begroot op twee tot drie keer groter
dan de CO2-effecten?
Vraag 11
Wordt, gezien het feit dat het RMI ook het veranderende weer, zoals meer
stormen en hogere temperaturen, als een niet te onderschatten factor voor de
groei van luchtvaartemissies benoemt, hier ook rekening mee gehouden bij
het voorspellen van de ontwikkelingen?
Vraag 12
Bent u het eens met het RMI en de experts die 15 november jl. het rondetafelgesprek Toekomstperspectief verduurzaming luchtvaart in de Kamer
bijwoonden, dat er op korte termijn geen revolutionaire technische vooruitgang valt te verwachten die significant de emissies van de luchtvaartsector
gaat terugdringen?
Vraag 13
Bent u het met het RMI eens dat zelfs als er nu een revolutionaire techniek
zou worden uitgevonden, de zeer trage certificeringsprocedures voor nieuwe
technieken, de terughoudendheid van vliegtuigbouwers om te vernieuwen, de
voorkeur voor maatschappijen om een beperkt aantal modellen in de vloot te
hebben en de statische infrastructuur op luchthavens, een radicale vlootvernieuwing in de weg staan?
Vraag 14
Deelt u het pessimistische vooruitzicht van het RMI over duurzame vliegtuigbrandstof? Als er nu slechts één fabriek in de wereld is die het maakt, terwijl
er volgens de International Civil Aviation Organization (ICAO) vanaf nu
jaarlijks 140 nieuwe nodig zijn, hoe kan de productie dan worden opgevoerd?
Vraag 15
Hoe kan het prijsverschil van duurzame vliegtuigbrandstof met fossiele
kerosine kleiner worden als dit vooral om technische redenen twee tot drie
keer duurder is? Zou voor een overstap de fossiele kerosine niet fors duurder
moeten worden? Zou het niet het best zijn om de gehele klimaatimpact van
brandstofproductie en vliegtuigemissies te belasten om zo de betere
alternatieven een kans te geven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

2

Vraag 16
Onderschrijft u de conclusie van de bovengenoemde Europese agentschappen dat de extra heffingen voor geluid en emissies die sommige landen of
luchthavens heffen, veelal te laag zijn om effectief de vlootsamenstelling te
veranderen? Wat is de verwachte impact van de tariefdifferentiatie van
Schiphol? Verwacht u effecten op de vlootsamenstelling van de Nederlandse
vliegbelasting?
Vraag 17
Denkt u dat de vrijwel volledig geliberaliseerde markt en de hevige concurrentie de transitie naar een duurzame luchtvaart sneller of langzamer laat
verlopen dan technisch mogelijk is?
Vraag 18
Denkt u dat het mogelijk is de luchtvaart verder te laten groeien en toch de
klimaatimpact voldoende en op tijd terug te brengen?
Vraag 19
Neemt u de conclusies van deze rapporten mee in de Luchtvaartnota 2020 –
2050? Neemt u ook krimpscenario’s mee in de Luchtvaartnota 2020 – 2050?
Vraag 20
Vindt u het, met de conclusies uit deze rapporten in de hand, verantwoord
om Lelystad Airport voor commerciële luchtvaart in bedrijf te nemen en om
Schiphol en andere regionale luchthavens verder te laten groeien? Zo ja, kunt
u dat uitleggen? Zo nee, wat betekent dat voor de toekomst van Nederlandse
luchthavens?
Vraag 21
Bent u bereid om samen met andere Europese landen te pleiten voor
strengere eisen aan de luchtvaart, nu blijkt dat zij de door henzelf opgelegde
doelen niet halen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Vragen

3