Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

304
Vragen van de leden Van Ojik en Klaver (beiden GroenLinks) aan de <inister
van Veiligheid en Justitie en de Staatssecretaris van Financiën over het bericht
«Meer dan 3.500 postbusfirma’s in Nederland overtreden de wet» (ingezonden
18 juni 2013).
Antwoord van Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie), mede namens de
Minister van Financiën (ontvangen 25 oktober 2013)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Meer dan 3.500 postbusfirma’s in Nederland
overtreden de wet»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het bericht dat van de ruim achttienduizend postbusfirma’s
in Nederland zeker 19 procent niet tijdig een jaarplan heeft ingeleverd?
Antwoord 2
Vooropgesteld moet worden dat op basis van het artikel uit de Volkskrant niet
is vast te stellen of alle rechtspersonen die volgens het Volkskrantonderzoek
hun jaarrekening niet tijdig zouden hebben gepubliceerd, ook daadwerkelijk
die verplichting hebben. Het moeten rechtspersonen zijn die onder het
Nederlandse recht vallen en dientengevolge op basis van het Burgerlijk
Wetboek deponeringsplichtig zijn (en ook niet onder enige uitzondering of
vrijstelling vallen).
Vraag 3
Hoe beoordeelt u het bericht dat van de 1.506 buitenlandse coöperaties er
397 geen recente jaarcijfers hebben ingeleverd?
Antwoord 3
Voor deze vraag geldt hetzelfde als hierboven in het antwoord op vraag 2 is
opgemerkt. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of het gaat om de jaarrekening
van ondernemingen die zijn opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening

1

ah-tk-20132014-304
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Volkskrant van 8 juni 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

van een andere rechtspersoon. Het is dus niet op voorhand zeker dat alle 397
ondernemingen in overtreding zijn.
Vraag 4 en 5
Was u hiervan al op de hoogte voorafgaand aan de verschijning van het
bericht? Zo ja, welke actie heeft u hierop ondernomen?
Zo nee, waarom was u hiervan niet op de hoogte? Hoe gaat u ervoor zorgen
dat u hierover in de toekomst wel tijdig geïnformeerd wordt?
Antwoord 4 en 5
Bekend is dat een deel van deponeringsplichtige rechtspersonen de jaarstukken niet of niet tijdig openbaar maakt. Het betreft de verplichting om uiterlijk
dertien maanden na afloop van het boekjaar de jaarrekening openbaar te
maken via het handelsregister bij de Kamer van Koophandel.
Vraag 6
Welke actie gaat u ondernemen om te voorkomen dat firma’s ook in de
toekomst nalaten hun jaarrekening tijdig in te leveren?
Antwoord 6
De naleving van de inlevering van jaarrekeningen is thans reeds met
verschillende waarborgen omgeven. De Kamer van Koophandel monitort de
naleving van de plicht tot deponering van de jaarrekening. Indien de
rechtspersoon niet op tijd deponeert, wordt zij door de Kamer van Koophandel gerappelleerd. Aan het einde van het jaar waarin de Kamer van Koophandel heeft gerappelleerd ligt het percentage van deponeringen rond de 90%.
Ongeveer 5% van de rechtspersonen (ca. 35.000) heeft een achterstand in het
deponeren van drie jaren of meer. Nederland loopt daarmee Europees gezien
in de pas.
De Kamer van Koophandel heeft geen handhavende bevoegdheid. De regels
voor het opstellen en publiceren van de jaarrekening zijn voorgeschreven uit
het oogpunt van transparantie en bescherming van belanghebbenden, zoals
aandeelhouders, investeerders, banken en leveranciers. In het algemeen is
het aan deze belanghebbenden, en in het bijzonder de aandeelhouders en
leden van de desbetreffende rechtspersonen, om te oordelen over het niet
c.q. te laat publiceren en de rechtspersoon hierop aan te spreken. Daartoe
kan iedere belanghebbende nakoming van de publicatieplicht vorderen (art.
2:394 lid 7 BW).
Daarnaast is het niet tijdig deponeren van de jaarrekening een economisch
delict, dat kan worden bestraft met een geldboete van ten hoogste € 19.500
(art. 1 onder 4° WED jo. art. 2:394 lid 3 BW). Wanneer er sprake is van
faillissement en het bestuur heeft niet voldaan aan zijn verplichting om de
jaarrekening openbaar te maken (art. 2:394 BW), heeft het zijn taak onbehoorlijk vervuld en wordt vermoed dat onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak is van het faillissement. Dit rechtsvermoeden van onbehoorlijk
bestuur heeft tot gevolg dat de bestuurders hoofdelijk aansprakelijk kunnen
worden gesteld voor de schulden van de rechtspersoon die niet uit de boedel
kunnen worden voldaan (artikelen 2:50a, 138, 149, 248, 259 en 300a BW).
Verder kan de jaarrekening een rol spelen bij het voorkomen en bestrijden
van misbruik van rechtspersonen. Op basis van de Wet controle op rechtspersonen kan het niet deponeren van de jaarrekening worden betrokken bij het
doorlopende toezicht op rechtspersonen.
Voor beursvennootschappen geldt sinds 1 januari 2009 een publiekrechtelijk
handhavingsregime waar het de openbaarmaking en deponering van
jaarstukken betreft. Op grond van de Wet op het financieel toezicht dienen de
jaarstukken van beursvennootschappen binnen vier maanden na afloop van
het boekjaar openbaar te worden gemaakt en bij de AFM te worden
gedeponeerd. De AFM houdt toezicht op de naleving van deze verplichting.
Als sluitstuk geldt de mogelijkheid van strafrechtelijke handhaving. De
buitengewoon opsporingsambtenaren van het Bureau Economische
Handhaving van de Belastingdienst zijn aangewezen voor de opsporing van
het economische delict van het niet deponeren van de jaarrekening. Het
Bureau Economische Handhaving maakt jaarlijks tegen circa 1.500 verzuimende rechtspersonen proces-verbaal op. De vervolgingscapaciteit van het
Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie is daarop afgestemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe komt het dat bestuurders van bedrijven die de wet overtreden in de
praktijk zelden worden vervolgd? Welke actie gaat u ondernemen om ervoor
te zorgen dat bestuurders van bedrijven die de wet overtreden in de toekomst
wel worden vervolgd?
Antwoord 7
De verplichting tot het deponeren van de jaarrekening rust op de rechtspersoon. Daarom treedt het OM in de eerste plaats op tegen rechtspersonen die
niet op de voorgeschreven wijze hun jaarrekeningen deponeren. In het geval
er sprake is van een structurele of principiële weigering van het indienen van
de jaarstukken door een rechtspersoon, dan kan besloten worden ook de
bestuurder van de rechtspersoon te vervolgen (art. 51 Wetboek van Strafrecht).
Vraag 8
Bent u bereid de sancties op het niet tijdig indienen van de jaarrekening aan
te scherpen? Zo ja, welke mogelijkheden ziet u hiervoor? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 8
De instrumenten die beschikbaar zijn voor het tijdig indienen van de
jaarrekening (zie antwoord op vraag2 acht ik voldoende om tegen niet
indieners op te treden. Ik zie dan ook geen aanleiding de sancties aan te
scherpen.
Vraag 9
De OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) heeft
Nederland aangespoord de monitoring en de aanpak van witwassen en
belastingontduiking uit te breiden; op welke wijze geeft u invulling aan deze
aanbeveling?
Antwoord 9
Deze aanbeveling is – voor zover ons bekend – niet door de OESO gedaan.
Wel heeft de OESO begin dit jaar een landenrapport over Nederland
uitgebracht waarbij is gekeken naar de Nederlandse bestrijding van steekpenningen aan buitenlandse ambtenaren. Het gaat dus om corruptiebestrijding.
De kritiek daarbij is met name dat Nederland in de strafrechtelijke sfeer deze
specifieke vorm van corruptie niet hard genoeg aanpakt. De OESO-werkgroep
over omkoping wil opsporing en vervolging van deze vorm van corruptie in
een aantal gevallen in het bijzonder monitoren, met name ook waar
zogenoemde brievenbusmaatschappijen bij zijn betrokken. In de aanbiedingsbrief van de Ministers voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en van Veiligheid en Justitie bij dit rapport aan uw Kamer3en in
antwoord op vragen van de leden Gesthuizen en Merkies is uitgebreid
beschreven in welke context de aanbevelingen in dit rapport moeten worden
gezien en op welke wijze het kabinet met de uitkomsten zal omgaan.4
Opgemerkt is dat de Nederlandse wetgeving betreffende strafrechtelijke
aansprakelijkheid van rechtspersonen en rechtsmacht voor in het buitenland
gepleegde feiten in principe geen belemmeringen vormt om Nederlandse
rechtspersonen te vervolgen voor strafbare gedragingen in het buitenland,
ook als het gaat om zogeheten brievenbusmaatschappijen. Voor nadere
details verwijs ik naar de aanbiedingsbrief en antwoorden op de Kamervragen van genoemde leden.

2

Volkskrant van 8 juni 2013
Kamerstukken II, vergaderjaar 2012–2013, 29 911, nr. 78.
4
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 1365.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

Vraag 10
De motie Klaver5 heeft de regering verzocht de verplichting tot transparantie
over eigendomsrelaties voor bedrijven uit te breiden en de Kamer uiterlijk in
mei 2013 over haar inspanningen te rapporteren; bent u bereid bij de
beantwoording van deze schriftelijke vragen uitvoering te geven aan deze
motie?
Antwoord 10
Het belang van transparantie in het handelsverkeer wordt op dit moment
geborgd door de openbare informatie over vennootschappen en onderneming die in het Handelsregister raadpleegbaar zijn. Ook geldt dat op grond
van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
aangewezen instellingen, zoals banken of notarissen, een cliëntenonderzoek
verrichten met het doel om de cliënt te identificeren en diens identiteit vast te
stellen of de uiteindelijk belanghebbende van de cliënt te identificeren. Indien
de cliënt een rechtspersoon is, verwerven de instellingen inzicht in de
eigendoms- en zeggenschapsstructuur van de cliënt.
In antwoord op een initiatiefvoorstel van de leden Groot en Recourt van uw
Kamer is door het kabinet besloten tot de instelling van een centraal
aandeelhoudersregister. Het centraal aandeelhoudersregister zal informatie
bevatten over de aandeelhouders van BV’s en niet-beursgenoteerde NV’s. Het
register zal toegankelijk zijn voor aangewezen (publieke) diensten in het kader
van controle, toezicht en opsporingstaken en biedt aldus toegevoegde waarde
bij de bestrijding van financieel- economische fraude, bijvoorbeeld fiscale of
faillissementsfraude of andere vormen van misbruik van rechtspersonen.

5

Kamerstuk, 21 501-07, nr. 1021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4