Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 447

Evaluatie Wet inzake bloedvoorziening

Nr. 24

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 september 2013
In de zomer van 2012 zond ik u het Ministerieel Plan Bloedvoorziening
2012–2014 (MPB).1 In dit plan schetste ik mijn meerjarenplan voor de
Nederlandse bloedvoorziening. Daarnaast zond ik u mijn standpunt over
het rapport van ConQuaestor over de kostentoerekening van Sanquin en
de houdbaarheid van de voorziening in plasmageneesmiddelen.2 Met dit
standpunt schetste ik mijn plannen voor de voornamelijk financiële
inrichting van de Nederlandse bloedvoorziening.
Op grond van de Wet inzake bloedvoorziening (Wibv) worden de
verscheidene partijen die betrokken zijn bij de Nederlandse bloedvoorziening uitgenodigd om de voor hen relevante feiten en belangen over de
Nederlandse bloedvoorziening aan mij kenbaar te maken.3 Daarom is aan
verschillende organisaties gevraagd een schriftelijke input te geven voor
deze actualiteitenbrief. Het gaat onder meer om Stichting Sanquin
Bloedvoorziening (Sanquin), de donorverenigingen, de Inspectie voor de
Gezondheidszorg (IGZ) en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).
In deze brief geef ik u een overzicht van de verschillende actualiteiten op
het terrein van de Nederlandse bloedvoorziening en van de door de
verscheidene veldpartijen aangedragen punten.
Actualiteiten – standpunt kostentoerekening Sanquin
In mijn standpunt kostentoerekening Sanquin heb ik aangegeven dat het
eigen vermogen van de publieke tak van Sanquin niet langer risicodragend mag zijn voor de activiteiten die plaatshebben in de private tak
en andersom. Onlangs heeft Sanquin een voorstel tot wijziging van de
organisatiestructuur aan mij voorgelegd. Deze scheiding vergt echter wel
1

Kamerstuk 29 447, nr. 17.
Kamerstuk 29 447, nr. 18.
3
In bijlage 1 van deze brief vindt u een lijst met de uitgenodigde partijen.
2

kst-29447-24
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 447, nr. 24

1

een wijziging van de huidige organisatiestructuur. Gezien de complexiteit
van het voorstel en de daarmee samenhangende gevolgen, heb ik
verschillende experts om advies gevraagd. Naar verwachting zal ik in het
najaar van dit jaar op het voorstel van Sanquin kunnen reageren en uw
Kamer hierover informeren.
In mijn standpunt heb ik verder aangegeven dat de weefselactiviteiten die
nu plaatshebben bij Sanquin niet mogen drukken op de publieke
activiteiten van Sanquin. Dit betekent dat deze activiteiten ofwel binnen de
private tak van Sanquin moeten worden geplaatst, ofwel kostendekkend
binnen de bloedbankdivisies worden uitgevoerd. Anders moeten de
weefselactiviteiten worden gestaakt. Sanquin bekijkt daarom welke
mogelijkheden er op dit terrein zijn.
ConQuaestor noemt in het onderzoeksrapportverschillende maatregelen
om de doelmatigheid bij Sanquin te vergroten. Het gaat om een
onderzoek naar het serviceniveau aan donoren, het terugbrengen van het
aantal producten dat Sanquin levert en het bekijken van de nut en
noodzaak van het aantal veiligheidstesten. Deze suggesties zijn
vervolgens meegegeven aan Sanquin. De Donorvereniging Nederland
geeft aan deze suggesties «verontrustend» te vinden. Ook de International
Plasma Fractionation Association (IPFA) en het CBG geven in hun
schriftelijke bijdrage blijk van twijfel over de suggestie van het terugbrengen van het aantal veiligheidstesten. Daarom wil ik hierbij nogmaals
benadrukken dat het om suggesties gaat. Sanquin heeft de Medische
Adviesraad (MAR) om advies over twee van deze suggesties gevraagd.
Het gaat om adviezen over het terugbrengen van het aantal veiligheidstesten en de mogelijke verkleining van het assortiment.
Bloeddonatie MSM
In Nederland worden Mannen die Seks hebben met Mannen (MSM)
permanent uitgesloten van bloeddonatie. Zoals u weet loopt hierover een
lange discussie.
In het kader van deze discussie heb ik aan Sanquin gevraagd onderzoek te
doen naar de mogelijkheden om MSM niet meer bij voorbaat permanent
uit te sluiten van bloeddonatie.4 In mei van dit jaar is Sanquin gestart met
dit onderzoek. Naar verwachting zijn de resultaten van het onderzoek
begin 2014 beschikbaar. Overigens is het zo dat de Donorvereniging
Nederland en de Nederlandse Vereniging voor Hemofiliepatiënten (NVHP)
aangeven het huidige beleid rondom bloeddonatie door MSM – vanuit het
perspectief van veiligheid van bloed – te steunen.
Wijziging Wibv
Uit de twee evaluaties van de Wibv is gebleken dat de wet op enkele
punten dient te worden gewijzigd. Het gaat onder meer om de frequentie
van aanbieding van het MPB. De Wibv bepaalt dat een dergelijk plan
jaarlijks dient te worden aangeboden. Eerder liet ik uw Kamer weten
voornemens te zijn eens in de drie jaar een MPB te zullen opstellen. In de
tussenliggende jaren verstuur ik dan een actualiteitenbrief als deze.
Andere voorgenomen wijzigingen zijn een aanpassing van het moment
van indiening van de begroting en het beleidsplan van Sanquin, de
definitie van tussenproduct en een verbreding van de handelingen die de
Militaire Bloedbank mag uitvoeren. Ik ben voornemens begin 2014 een
voorstel ter wijziging van de Wibv voor te leggen aan de Raad van State.
Daarnaast zal op korte termijn de Regeling inrichting begroting en
jaarrekening Sanquin worden gewijzigd. Doel van deze wijziging is de
4

Hierover zond ik u eerder een brief: Kamerstuk 30 420, nr. 178.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 447, nr. 24

2

regeling aan te passen aan de actualiteit en nadere eisen te stellen aan (de
transparantie van) de verslaglegging van Sanquin.
Verdere actualiteiten
Eerder heb ik aangegeven dat in 2010 een nieuwe structuur van donorinbreng ingevoerd is naar aanleiding van het advies van de Twynstra Gudde
hierover.5 Kern van de wijziging is een systeem waarbij erkende donorverenigingen – mits zij voldoen aan enkele voorwaarden – plaats mogen
nemen in de Landelijke Donorraad en in één van de vier Regionale
Donorraden. De nieuwe donorstructuur wordt nog in 2013 door Sanquin
geëvalueerd. Zodra de resultaten van deze evaluatie bekend zijn, zal ik
deze met u delen.
De afzet van rode bloedcellen is in 2013 afgenomen, ook de afzet van
plasma voor transfusie is afgenomen. De vraag naar bloedplaatjes stijgt
echter.6 Sanquin heeft op advies van de MAR het besluit genomen per
2013 geleidelijk over te stappen van quarantaineplasma7 naar
Omniplasma. Omniplasma is een product dat (uit «pools» van ongeveer
600 Nederlandse donaties) door Octapharma in loonopdracht van
Sanquin wordt geproduceerd. Sanquin zal echter nog wel een bepaalde
hoeveelheid quarantaineplasma op voorraad houden. Het gebruik van
Omniplasma kent twee duidelijke voordelen. Allereerst, is er door de
productiewijze sprake van een kleiner risico op overdracht van virussen en
prionen. Ten tweede, is er bij het gebruik van Omniplasma een kleinere
kans op allergische reacties en TRALI-gevallen.8 De IGZ wijst erop dat de
overstap naar Omniplasma mogelijk effect zal hebben op bepaalde
processen in het ziekenhuis, omdat Omniplasma een geneesmiddel
betreft. Hierdoor zal de distributie en registratie van de bijwerkingen in de
ziekenhuizen anders zijn. Dit aspect heeft dan ook de aandacht van zowel
Sanquin als de IGZ.
In 2012 is Sanquin gestart met de reorganisatie «Bloedbank 2015». De
reorganisatie heeft zowel een kostenbesparing als verbetering van het
serviceniveau tot doel. Daarom worden bepaalde activiteiten (in
Amsterdam) gecentraliseerd en eventuele doublures in werkzaamheden
weggenomen. De Donorvereniging Nederland geeft aan te vrezen dat de
reorganisatie naast de onrust voor het personeel ook mogelijke consequenties zal hebben voor de (service aan) donoren. Ik ben met de
vereniging van mening dat dit aspect altijd bijzondere aandacht vereist,
omdat de donor onmisbaar is voor het voortbestaan van de Nederlandse
bloedvoorziening. Sanquin verzekert mij dat de service aan donoren hoog
op de agenda staat en dat juist stappen worden genomen om deze service
verder te verbeteren. Onder andere door digitalisering van bepaalde
formulieren (waardoor er meer tijd overblijft voor de service aan de
donor) hoopt Sanquin dit te bereiken. De IGZ geeft aan van mening te zijn
dat de reorganisatie tot op heden geen invloed heeft op de professionaliteit en het functioneren van individuele medewerkers en dat daardoor de
productkwaliteit is geborgd.
Per 1 januari 2013 is Sanquin aangewezen als zorgaanbieder in de zin van
de Wet gebruik Burgerservicenummer voor zover het gaat om werkzaamheden met betrekking tot het afnemen, bewerken, testen, opslaan en
leveren van bloed en bloedproducten. Daarmee heeft Sanquin de
5

Zie noot 1.
Zie ook het jaarverslag 2012 van Sanquin.
7
Quarantaineplasma: plasma dat minimaal 6 maanden in quarantaine is gehouden en daarna
geschikt is bevonden voor klinische toepassing. Het betreft een kort houdbaar bloedproduct, in
tegenstelling tot Omniplasma.
8
Transfusiegerelateerde acute longbeschadiging
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 447, nr. 24

3

bevoegdheid gekregen om voor enkele specifieke activiteiten het
burgerservicenummer te gebruiken. Het gaat om diagnostisch laboratoriumonderzoek dat Sanquin uitvoert in het kader van de behandeling van
patiënten en om het vastleggen van serologische gegevens van patiënten
en donoren in een register, genaamd TRIX. Deze gegevens kunnen
vervolgens door behandeld artsen in ziekenhuizen worden geraadpleegd.
Tot slot – In verschillende brieven over de Nederlandse bloedvoorziening
heb ik aangegeven dat de donor de eerste en onmisbare schakel in de
keten van de bloedvoorziening is. Ook deze brief wil ik afsluiten met deze
constatering. Ik hoop dat Sanquin ook de komende jaren mag rekenen op
al deze trouwe donoren.
Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 447, nr. 24

4

Bijlage 1

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen
College voor Zorgverzekeringen
Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra
Stichting Sanquin Bloedvoorziening
Het Nederlandse Rode Kruis
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Regionale donorraden
Landelijke Gebruikersraad Sanquin
Landelijke Donorraad
Donorvereniging Nederland
Nederlandse Vereniging van Hemofilie-patiënten
Nederlandse Vereniging voor Hemofiliebehandelaars
TRIP – Landelijk Hemovigilantie Bureau
Inspectie voor de Gezondheidszorg
College ter Beoordeling van Geneesmiddelen
International Plasma Fractionation Association
Plasma Protein Therapeutics Association

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 447, nr. 24

5