Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

52
Vragen van het lid Kerstens (PvdA) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over een drietal artikelen van Follow the Money over
«particuliere zorg voor ouderen met dementie» (ingezonden 7 augustus 2020).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 21 september 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 3919.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de artikelenreeks van Follow the Money over
«particuliere zorg voor ouderen met dementie»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u het daarin geschetste beeld als het gaat om de fikse groei van het
aantal particuliere initiatieven zoals in de desbetreffende artikelen bedoeld,
alsook de grote rol van een aantal buitenlandse partijen en het fenomeen
«private equity» daarbij? Wat vindt u van deze ontwikkelingen? Welke risico’s
ziet u in het kader daarvan? Hoe mitigeert u deze?
Antwoord 2
Ik herken het beeld van groei aan dit soort particuliere initiatieven in de
ouderenzorg waarbij wonen en zorg worden gescheiden. Een diversiteit aan
aanbieders van verpleegzorg vind ik op zichzelf geen slechte ontwikkeling. Dit
stelt mensen in staat om woon- en zorgvormen te kiezen die aansluiten bij
hun wensen en behoeften. Bovendien zal door de vergrijzing een steeds
grotere behoefte zijn aan deze zorg.
Wat betreft de rol van buitenlandse partijen en private equity merk ik het
volgende op. De kwaliteit van zorg moet, ongeacht de achterliggende
eigendomsrelatie, altijd voldoen aan de richtlijnen en standaarden. De IGJ
ziet daarop toe. Het is bovendien van belang dat zorginstellingen een positief
bedrijfsresultaat behalen, juist om de kwaliteit en continuïteit van zorg te

1

ah-tk-20202021-52
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Ftm.nl, 18 juli 2020, «Gebrekkige transparantie bij luxe zorgvilla’s voor dementerenden»; ftm.nl,
29 juli 2020, «Lucratief beleggen in ouderen met dementie», ftm.nl, 4 augustus 2020, «Particuliere zorg voor ouderen met dementie vergt strenger toezicht»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

kunnen waarborgen. Ook het toestaan van winstuitkering in de vorm van
dividend kan nuttig zijn, omdat dit zorgaanbieders de mogelijkheid geeft een
beroep te doen op risicodragend kapitaal van particuliere investeerders en
institutionele beleggers. Onder omstandigheden kan dit de kwaliteit,
toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg bevorderen. Desalniettemin
bestaat het risico dat bepaalde entiteiten, of dat nu private equity partijen of
buitenlandse partijen of binnenlandse partijen zijn, het behalen van hoge
rendementen stellen boven het belang van het leveren van goede zorg. Dit
vind ik zeer onwenselijk, want geld dat voor de zorg is bedoeld moet zoveel
mogelijk ook daadwerkelijk aan betere zorgverlening aan patiënten worden
besteed. Met het al aangekondigde wetsvoorstel integere bedrijfsvoering
zorgaanbieders (Wibz) wil ik de mogelijkheid introduceren aanvullende
voorwaarden te stellen aan winstuitkering voor sectoren waar nu geen
verbod op winstuitkering geldt. De aard van de voorwaarden en het tijdstip
van inwerking treden kan variëren per deelsector en wordt gekoppeld aan het
zich voordoen van excessen en de noodzaak die tegen te gaan, respectievelijk
te voorkomen. Daarnaast wordt bezien of er een norm geïntroduceerd moet
worden voor een maatschappelijk maximaal aanvaardbare dividenduitkering.
Het streven is het wetsvoorstel in het voorjaar van 2021 in te dienen bij de
Tweede Kamer.
Vraag 3
Bent u van mening dat u, alsook de in dezen aangewezen toezichthoudende
instanties, voldoende inzicht hebben in genoemde ontwikkelingen, respectievelijk voldoende instrumenten hebben om dat inzicht te verkrijgen en in te
grijpen indien nodig? Hoe kijkt u aan tegen de stelling in bedoelde artikelen
dat «op snelle winst beluste cowboys momenteel niet kunnen worden
tegengehouden»?
Antwoord 3
In de artikelen worden verschillende ontwikkelingen en toezichthoudende
instanties genoemd. Ten eerste is er de IGJ, die toezicht houdt op de kwaliteit
van zorg. De IGJ heeft het instrumentarium om te handhaven wanneer de
kwaliteit van zorg ondermaats is en schuwt niet om dit instrumentarium in te
zetten. De NZa houdt de ontwikkelingen omtrent fusies in de zorg in de gaten
en publiceert hierover, zoals bijvoorbeeld in de eerder dit jaar verschenen
«Informatiekaart Concentraties in de zorg 2019». De stelling van Marco
Varkevisser, hoogleraar marktordening in de gezondheidszorg aan de
Erasmus Universiteit in Rotterdam dat «op snelle winst beluste cowboys
momenteel niet kunnen worden tegengehouden» heeft betrekking op het
concentratietoezicht van de NZa en de ACM. In de Kamerbrief van 18 februari
2020 heb ik u geïnformeerd over de mogelijkheden die ik zie om het
fusietoezicht in de zorg aan te scherpen.2 Idealiter zou een fusie worden
getoetst op de gevolgen voor kwaliteit en betaalbaarheid van zorg, waarbij
een fusie alleen is toegestaan als deze leidt tot betere kwaliteit of dezelfde
kwaliteit voor een lagere prijs. Er zijn echter geen voldoende concrete en
objectieve criteria om de gevolgen voor de kwaliteit en betaalbaarheid
voorafgaand aan een fusie te voorspellen. Het concentratietoezicht is naar
mijn mening dan ook niet de aangewezen plek om deze problematiek op te
lossen. Zoals ook de heer Varkevisser stelt, is de oplossing naar mijn mening
deels gelegen in het stellen van randvoorwaarden voor winstuitkering, zodat
de zogenoemde zorgcowboys worden ontmoedigd, maar goedwillende
investeerders met langetermijnperspectief nog steeds welkom zijn. Dit zal
worden geregeld in het wetvoorstel integere bedrijfsvoering zorgaanbieders,
zoals ik heb toegelicht in het antwoord op vraag 3.
Vraag 4
Bent u bereid toezichthoudende instanties meer instrumenten aan te reiken
om hun toezicht effectiever te maken, door hen de bevoegdheid te geven ook
andere aspecten in hun toezicht te betrekken als ook aan het oordeel
daarover consequenties te verbinden?

2

Kamerstuk 34 445, nr. 18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Ik ben altijd bereid om na te denken over hoe we het toezicht effectiever en
slagvaardiger kunnen maken. Hierbij is het wel van belang om duidelijke,
objectieve en handhaafbare maatstaven te formuleren waarbij ook administratieve lasten en toezichtlasten in ogenschouw moeten worden genomen. In
deze casuïstiek is het van belang te benoemen dat het toezicht houden op
servicekosten niet tot de taak van de IGJ behoort. Het zorgkantoor heeft een
taak waar het gaat om het controleren van de daadwerkelijke levering van de
gecontracteerde zorg. Daarnaast moeten cliënten (en hun vertegenwoordigers) zelf kritisch zijn op hetgeen geleverd wordt onder de servicekosten of
aanvullende pakketten. Daarbij kunnen zij het totaalpakket van wonen, zorg
en dienstverlening (en de kosten daarvan) afwegen tegen hetgeen anderen
aanbieden.
Vraag 5
Worden genoemde particuliere initiatieven op dit moment als afzonderlijke
categorie beschouwd bij het verkrijgen van inzicht, het uitoefenen van
toezicht en bij de handhaving? Zo nee, bent u bereid een en ander te geven?
Hoe beoordeelt u de suggestie voor het instellen van een aparte toezichthouder als het gaat om particuliere (commerciële) initiatieven zoals hier aan de
orde?
Antwoord 5
Nee, de IGJ ziet een particulier initiatief niet als afzonderlijke categorie in haar
toezicht. Elke zorgaanbieder, dus ook particuliere initiatieven, moeten voldoen
aan de voorwaarden van goede zorg. De inspectie heeft wel extra aandacht
voor goed bestuur in de zorg en trekt hierbij samen op met de NZa. Ik ben
van mening dat een aparte toezichthouder niet noodzakelijk is. De particuliere
initiatieven vallen onder de dezelfde wet- en regelgeving als de reguliere
initiatieven. Daarbinnen zijn voldoende waarborgen voor het bewaken van de
kwaliteit van zorg.
Vraag 6
Wat vindt u van de in deze sector van de ouderenzorg blijkbaar te behalen
(beleggings-)rendementen? Kunt u zich voorstellen dat het beeld ontstaat dat
het realiseren daarvan ten koste gaat en/of kan gaan van goede zorg? Bent u
bereid tot heldere regelgeving die dergelijke winsten beperkt dan wel
verbiedt? Zo ja, wanneer kan de Kamer een voorstel daartoe tegemoetzien?
Antwoord 6
De aangehaalde beloofde rendementen van 7% betreffen in investeringen in
vastgoedobjecten voor opvang, verzorging en verpleging. Op grond van de
Wet langdurige zorg (Wlz) is het mogelijk wonen en zorg te scheiden. Ik kan
niet beoordelen in hoeverre dergelijke rendementen voor beleggingen in
vastgoed marktconform zijn. Zorgbestuurders zijn er verantwoordelijk voor
om diensten, goederen en vastgoed, die nodig zijn voor de zorgverlening, in
te kopen tegen een marktconforme prijs. De zorg die onder deze constructie
verleend wordt, valt niet onder het huidige winstverbod, omdat deze zorg
kort gezegd niet als intramurale, maar als extramurale zorg wordt aangemerkt. Zoals reeds toegelicht in het antwoord op vraag 2 werk ik echter aan
het wetsvoorstel integere bedrijfsvoering zorgaanbieders waarin ik de
mogelijkheid wil introduceren aanvullende voorwaarden te stellen aan
winstuitkering voor sectoren waar nu geen verbod op winstuitkering geldt.
Ongeacht de regels omtrent winstuitkering moet de kwaliteit van zorg altijd
op orde zijn. De IGJ ziet daarop toe.
Vraag 7
Wat is uw visie ten aanzien van de in genoemde artikelen bedoelde commerciële partijen en dan met name ook buitenlandse commerciële partijen?
Antwoord 7
In voorgaande antwoorden heb ik toegelicht hoe ik wil waarborgen dat
commerciële belangen niet boven de publieke belangen van goede, toegankelijke en betaalbare zorg worden gesteld. Mijn visie op buitenlandse partijen is
als volgt. Alle zorgaanbieders die in Nederland zorg leveren moeten voldoen
aan de Nederlandse wet- en regelgeving. Dat geldt onder andere voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

eisen rond kwaliteit van zorg en de besturing van zorginstellingen zoals
wettelijk vastgelegd in de Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg (Wkkgz),
de Wet toelating zorginstellingen (WTZi) en straks ook de Wet toetreding
zorgaanbieders (Wtza). De IGJ ziet hierop toe. Ik zie geen meerwaarde in het
maken van onderscheid op grond van de nationaliteit van de entiteit die het
eigenaarschap van een zorginstelling heeft. Dit zou zich bovendien slecht
verhouden met het Europees Unie-recht, dat onderscheid op basis van
nationaliteit verbiedt.
Vraag 8
Wat vindt u van de door particuliere initiatieven zoals hier aan de orde,
klaarblijkelijk aan de dag gelegde vaagheid bij de door hen bij bewoners in
rekening gebrachte kosten? Vindt u het redelijk als van een bedrag van
€ 1.100 aan «servicekosten» welgeteld € 60 wordt besteed aan extra zorg?
Bent u bereid tot (nadere) regelgeving op dat vlak, omtrent bijvoorbeeld
transparantie en normering?
Antwoord 8
Ik ben van mening dat cliënten (en/of hun vertegenwoordigers) die aanvullende pakketten afnemen ook een eigen plicht hebben om kritisch te kijken
naar hetgeen deze particuliere initiatieven leveren. Zij kunnen zich daarop
voorbereiden door vooraf locaties te bezoeken en/of te zoeken naar ervaringen van anderen en alternatieven af te wegen. Daarbij kunnen zij het
totaalpakket van wonen, zorg- en dienstverlening (en de kosten daarvan)
afwegen tegen hetgeen anderen aanbieden. Ook kunnen zij zich een oordeel
vellen over de geboden transparantie in de opbouw van de kosten en de
diensten die daarvoor geleverd worden. Voor de (kwaliteit van de) zorgverlening geldt dat deze via wet en regelgeving is gereguleerd. De transparantie
van de servicekosten is naar mijn mening iets dat in overleg tussen cliënt en
aanbieder tot stand komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4