Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 2160

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 april 2020
Hierbij bied ik u het verslag aan van de videoconferentie van de leden van
de Raad Buitenlandse Zaken Handel inzake COVID-19 van 16 april 2020.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

kst-21501-02-2160
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2160

1

VERSLAG VAN DE VIDEOCONFERENTIE VAN DE LEDEN VAN DE
RAAD BUITENLANDSE ZAKEN/HANDEL VAN 16 APRIL 2020
Introductie
Op 16 april 2020 vond onder Kroatisch Voorzitterschap een extra
ingelaste, informele videoconferentie van de Raad Buitenlandse Zaken
Handel plaats. De videoconferentie stond volledig in het teken van de
coronacrisis, waarbij de inbreng zich concentreerde rond twee onderwerpen: EU-handelsmaatregelen op de korte termijn in reactie op de
COVID-19 crisis en lessen van COVID-19 voor de handelsbetrekkingen en
de wijze waarop de houdbaarheid van wereldwijd geïntegreerde
waardeketens kan worden versterkt.
De gevolgen van COVID-19 voor de handelsbetrekkingen
De Raad sprak over de sociaaleconomische impact van COVID-19 en
handelsmaatregelen die de EU in reactie hierop heeft genomen. Duidelijk
is dat de coronacrisis zowel op de korte als lange termijn grote gevolgen
heeft voor de Europese economie en Europese en mondiale handelsstromen. Er bestond onder lidstaten brede overeenstemming dat
handelsbeperkende maatregelen proportioneel moeten zijn en tot een
noodzakelijk minimum beperkt moeten blijven, dat mondiale waardeketens niet verstoord moeten worden en dat de principes van de interne
markt dienen te worden nageleefd. Een duurzaam, op regels gebaseerd
handelssysteem is een belangrijke component om wereldwijd de
coronacrisis te adresseren.
Commissaris Hogan lichtte een voorstel van de Commissie toe om de
vergunningplicht voor uitvoer van persoonlijke beschermingsmiddelen
per 26 april 2020 te verlengen met een periode van 30 dagen en de
reikwijdte ervan te verfijnen. Ook worden landen van de Westelijke Balkan
uitgezonderd van de vergunningplicht. De nieuwe uitvoeringsverordening, waarmee de vergunningplicht wordt verlengd, is inmiddels
aangenomen en in werking getreden.1 Daarnaast verwees Commissaris
Hogan naar de mededeling van de Commissie met richtlijnen over
investeringsscreening.2 De mededeling onderstreept het economisch
belang van directe buitenlandse investeringen (FDI), maar geeft aan dat
de lage aandelenkoersen als gevolg van COVID-19 leiden tot een
verhoogd risico op pogingen om via directe buitenlandse investeringen
gezondheidszorgcapaciteiten of onevenredige invloed in andere strategische industrieën te verwerven. De Commissie riep lidstaten op om
nationale investeringstoetsen spoedig te implementeren waar deze nog
niet bestaan. De Commissie is graag bereid een informeel samenwerkingsmechanisme te starten, vooruitlopend op de inwerkingtreding van
de EU Verordening inzake investeringstoetsing in oktober 2020, waarin
een formeel samenwerkingsmechanisme is voorzien.
Verschillende lidstaten gaven aan het voorstel voor verlenging van de
uitvoervergunning voor persoonlijke beschermingsmiddelen in beginsel
te steunen. Enkele lidstaten uitten echter twijfels over de beperking van de
productreikwijdte gezien de blijvende tekorten aan diverse persoonlijke
beschermingsmiddelen in de EU. Er was daarnaast brede steun voor de
richtlijnen voor investeringsscreening en het voorstel om gezamenlijk
deze kwetsbaarheden te adresseren.
Nederland sprak steun uit voor de uitgangspunten van de vergunningplicht voor uitvoer van persoonlijke beschermingsmiddelen. De maatregel
moet tijdsgebonden zijn en specifiek gelden voor de persoonlijke
1
2

Zie https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020R0568&from=NL.
Zie https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2020/march/tradoc_158676.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2160

2

beschermingsmiddelen waarvoor binnen de EU de grootste schaarste
geldt. Nederland heeft in aanloop naar de aanname van de verlenging van
de vergunningsplicht intensief contact gehad met de Commissie over de
aanhoudende schaarste aan persoonlijke beschermingsmiddelen in de
EU. Nederland heeft hierbij het belang onderstreept dat de handel binnen
de EU in medische producten niet wordt belemmerd. Ook heeft Nederland
de Commissie opgeroepen om de beschikbaarheid en bevoorrading van
persoonlijke beschermingsmiddelen op de Europese markt nauwgezet te
blijven monitoren.
Verder uitte Nederland zorgen over praktische belemmeringen die
marktdeelnemers ervaren bij het aanvragen van vergunningen, wat leidt
tot aanvullende administratieve lasten. Nederland zou graag zien dat het
mogelijk wordt om een generieke vergunning te verlenen voor organisaties die zendingen uitvoeren voor niet-commercieel eindgebruik. Wat
betreft de richtlijnen voor investeringsscreening riep Nederland op tot het
vinden van een balans tussen waakzaamheid en openheid. Directe
buitenlandse investeringen dragen immers ook bij aan innovatie (juist in
de gezondheidssector), werkgelegenheid en economische groei.
Versterken houdbaarheid van wereldwijd geïntegreerde
waardeketens
De Raad sprak ook over de vraag hoe op lange termijn de strategische
weerbaarheid van mondiale waardeketens te versterken. Commissaris
Hogan stelde hierbij dat de EU moet streven naar strategische soevereiniteit. Dit betekent niet dat de EU zelfvoorzienend moet worden. Dat is niet
alleen onwenselijk vanwege de economische inefficiëntie waartoe dit zou
leiden, maar bovendien onhaalbaar, onder andere vanwege de geografische spreiding van grondstoffen. De EU moet er daarom naar streven
mondiale waardeketens weerbaarder te maken. Daarnaast gaf de
Commissie aan bereid te zijn om in mondiaal verband te pleiten voor
collectieve tariefverlaging op medische goederen.
Er was onder lidstaten brede overeenstemming dat verdere reflectie op
het vergroten van de weerbaarheid van mondiale waardeketens, onder
meer door diversificatie hiervan, noodzakelijk is.
Nederland gaf aan dat het noodzakelijk is om mondiale waardeketens
weerbaarder te maken en riep op om over te gaan van crisismanagement
naar risicobeheersing in reactie op de coronacrisis. Protectionisme is niet
het antwoord. Wel moet de EU zijn kennis van kwetsbaarheden in
waardeketens vergroten. EU-handelsbeleid moet bijdragen aan het
mitigeren van deze kwetsbaarheden in mondiale waardeketens en het
versterken van duurzame ontwikkeling. Nederland stelde voor om de
mogelijkheden voor een Essential Health Goods Agreement te verkennen,
waarmee de handel in schaarse en essentiële goederen in crisistijd beter
gereguleerd zou kunnen worden. Nederland ziet graag dat dit idee binnen
de EU nader wordt uitgewerkt. Verschillende lidstaten spraken in hun
interventie steun uit voor dit voorstel.
Mede in reactie op de inbreng van de lidstaten gaf de Commissie aan
bereid te zijn een plurilateraal proces te starten dat erop gericht is zeker te
stellen dat mondiale waardeketens in medische goederen functioneel
blijven en handelsbeperkingen worden voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2160

3

Herzieningsonderzoek Europese vrijwaringsmaatregelen op staal
Tijdens de bijeenkomst riepen enkele lidstaten op tot aanscherping van de
EU-vrijwaringsmaatregelen op staal. Momenteel is de Commissie bezig
met het tweede herzieningsonderzoek van deze vrijwaringsmaatregelen.
Nederland gaf aan begrip te hebben voor de oproep, maar riep hierbij op
tot de noodzaak van het vinden van een goede balans; Er is immers ook
een grote gebruikersindustrie in de EU die negatieve gevolgen ondervindt
van deze maatregelen. Onnodige verstoringen in waardeketens dienen
ook hier vermeden te worden.
Commissaris Hogan gaf hierop aan dat de Commissie niet vooruit wil
lopen op de uitkomsten van de lopende herziening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 21 501-02, nr. 2160

4