Jaarverslag 2021
Stichting donorgegevens
kunstmatige bevruchting

2 | Jaarverslag SDKB 2021

Inhoud
Voorwoord4
Samenvatting jaarverslag 2021

5

1.	Wettelijk kader en taken van de Stichting
donorgegevens kunstmatige bevruchting 

6

Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting
6
Registratie van gegevens
7
Aanvragen van donorgegevens
7
Ouderschapsverklaringen8

2.	Overzicht registraties behandelingen met
donorzaadcellen, donoreicellen en donorembryo’s 9
Aantal geregistreerde behandelingen met donorzaadcellen
Aantal geregistreerde behandelingen met donoreicellen
Aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s

9
10
11

3.	Verzoeken om donorgegevens en
ouderschapsverklaringen 

12

Aantal ontvangen aanvragen 
Aantal afgehandelde aanvragen
Verzoeken om begeleiding bij Fiom

4.

12
14
14

Uitkomsten van aanvragen 

16

Afhandeling van verzoeken om ouderschapsverklaringen
Dubbele aanvraag
Aanvraag van niet behandelde vrouw
Geen gegevens gevonden
Geen onbekende donor
Geen Nederlandse kliniek betrokken
Afhandeling van verzoeken om fysieke en sociale donorgegevens 
Aanvraag niet compleet
Afwijzing gegevens
Afhandeling van verzoeken om persoonsidentificerende donorgegevens
Geen gegevens gevonden
Verstrekking van gegevens

16
16
16
17
17
17
17
18
18
18
19
20

3 | Jaarverslag SDKB 2021

5.	Inhoudelijke ontwikkelingen

21

Rechtszaken21
Adviescommissie22
Uitfasering geboorteakte
22
Selectielijst Nationaal Archief 
23
Artsen die eigen sperma inzetten als donor
23
Internationaal donorschap
23

6.	Samenstelling bestuur en adviescommissie

24

7.	Verantwoording WNT 2021

25

4 | Jaarverslag SDKB 2021

Voorwoord
2021 was een bijzonder jaar.
Op 1 juni 2004 trad de Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (Wdkb) in werking. Dat betekent
dat in 2021 de eerste kinderen die onder de Wdkb zijn verwekt 16 jaar werden. De Wdkb regelt dat
donorkinderen, als ze 16 jaar zijn, persoonsidentificerende gegevens kunnen opvragen over de donor die
bij hun verwekking betrokken was. Voor 1 juni 2004 was in de klinieken anoniem donorschap de norm;
bij een aanvraag om verstrekking van donorgegevens uit die periode geldt dat toestemming van de donor
nodig is (verstrekking gegevens: nee, tenzij). Bij behandelingen op of na 1 juni 2004 is de norm dat de
donor zich bekend wil maken; de donorgegevens worden aan het donorkind verstrekt, tenzij de donor
zwaarwegende belangen aandraagt (verstrekking gegevens: ja, tenzij). De uitwerking van de wet, voor
kinderen die geboren zijn uit behandelingen op of na 1 juni 2004, werd in het verslagjaar zichtbaar. Sdkb
had zich voorbereid op een groot aantal aanvragen van 16-jarigen; in de praktijk waren het er in 2021
zestien. Onze processen waren op de nieuwe situatie ingericht en de aanvragen konden zonder probleem
worden afgehandeld.
2021 was ook bijzonder door de gevoerde rechtszaken over de verstrekking van donorgegevens. Het
ging om donorkinderen die weliswaar vóór 1 juni 2004 waren verwekt, maar waarbij de donor zich als
bekende donor had laten registreren (B-donor). De uitspraak van de rechter was dat ook in dat geval geldt:
verstrekking gegevens: ja, tenzij. De uitspraak heeft uiteraard grote consequenties voor de betrokken
donorkinderen en donoren. Ze is tevens aanleiding tot een wetswijziging die hopelijk in 2022 kan worden
afgerond, waarna we ook andere aanvragen over een B-donor op deze wijze kunnen behandelen. De Sdkb
is verheugd over de duidelijkheid die door de uitspraak van de rechter is ontstaan.
2021 was ook het jaar waarin we meer aanvragen dan ooit kregen: in 2021 waren er dertig procent
meer verzoeken om gegevens dan in 2020. Mogelijk heeft dit te maken met de aandacht die de media
besteedden aan donorconceptie, rond de rechtszaken en in documentaires. We zijn blij dat steeds meer
donorkinderen en hun ouders de weg naar Sdkb weten te vinden, voor het achterhalen van de gegevens
waar ze volgens de Wdkb recht op hebben. We hopen dat de media-aandacht er ook toe leidt dat donoren
die in het verleden afspraken anoniem te blijven, gaan inzien hoe belangrijk het voor donorkinderen kan
zijn om te weten van wie ze afstammen en daarom besluiten hun anonimiteit op te heffen.
Den Haag, maart 2022
Dr. Marianne P. Amelink-Verburg
Voorzitter Sdkb

5 | Jaarverslag SDKB 2021

Samenvatting
jaarverslag 2021
Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (Sdkb) heeft tot taak om uitvoering te geven aan de
Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (Wdkb) die op 1 juni 2004 van kracht is geworden.
Opdracht Sdkb
Klinieken die kunstmatige bevruchting met behulp van een donor verrichten, moeten gegevens over
de behandeling, de behandelde vrouw en de donor registreren bij Sdkb. Sdkb bewaart en beheert deze
gegevens en verstrekt ze volgens de regels van de Wdkb aan donorkinderen, aan hun ouders of aan hun
huisarts. Daarbij zorgt ze voor deskundige begeleiding en passende ondersteuning. Daarnaast verstrekt
Sdkb ouderschapsverklaringen voor het duomoederschap en geeft zij voorlichting over de wet.
Geregistreerde gegevens van behandelingen in 2021 die resulteerden in een doorgaande
zwangerschap
Het aantal geregistreerde behandelingen in 2021 waarin gebruik werd gemaakt van donorzaadcellen was
1186. De database bevat daarmee in totaal 17.337 behandelingen met donorzaadcellen.
Het aantal geregistreerde behandelingen in 2021 waarin gebruik werd gemaakt van donoreicellen was 30.
De database bevat daarmee in totaal 918 behandelingen met donoreicellen.
Het aantal geregistreerde behandelingen in 2021 waarin gebruik werd gemaakt van donorembryo’s was
48. De database bevat daarmee in totaal 323 behandelingen met donorembryo’s.
Aanvragen voor donorgegevens en ouderschapsverklaringen in 2021
In 2021 ontving Sdkb 1415 aanvragen om gegevens. Dat is een stijging van dertig procent ten opzichte
van 2020. Meest opvallend was de toename in aanvragen van sociale en fysieke gegevens door
donorkinderen (verdubbeling) en in aanvragen van persoonsidentificerende donorgegevens van
behandelingen vóór 1 juni 2004 (eveneens verdubbeling). Maar ook het aantal aanvragen om een
ouderschapsverklaring (535 maal) en de aanvragen om fysieke en sociale gegevens door ouders (457
maal) was hoger dan ooit.
In 2021 waren er voor het eerst aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens door
donorkinderen die waren verwekt op of na 1 juni 2004 (de dag dat de Wdkb in werking trad). Deze
aanvragen werden volgens een nieuwe systematiek, conform wetsartikel 3, behandeld.
Afhandeling van aanvragen in 2021
Van de aanvragen om een ouderschapsverklaring kon 82 procent worden gehonoreerd; bij de aanvragen
om fysieke en sociale donorgegevens was dat 66 procent. De aanvragen om persoonsidentificerende
donorgegevens van behandelingen op of na 1 juni 2004 konden alle gehonoreerd worden.
Van de behandelingen voor 1 juni 2004 konden in 77 van de 312 aanvragen de donorgegevens verstrekt
worden (24,7%). De belangrijkste reden voor niet-verstrekking was dat er geen donorgegevens meer
te achterhalen waren. Van de donoren van voor 1 juni 2004 die wel benaderd konden worden, stemde
driekwart in met het verstrekken van hun persoonsidentificerende gegevens.

6 | Jaarverslag SDKB 2021

1.	Wettelijk kader en taken
van de Stichting
donorgegevens
kunstmatige bevruchting
De Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (hierna: Wdkb) is op 1 juni 2004 in werking getreden.
De Wdkb voorziet in regels inzake de registratie, het beheer en de verstrekking van donorgegevens in
geval van kunstmatige donorbevruchting. Het gaat hierbij om zaadcel-, eicel- en embryodonatie.
De Wdkb definieert kunstmatige donorbevruchting als het beroeps- of bedrijfsmatig verrichten van
handelingen, gericht op het anders dan op natuurlijke wijze tot stand komen van een zwangerschap met
gebruikmaking van:
1. zaadcellen van een ander dan de echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel van de
vrouw of
2. een eicel van een andere vrouw of
3. een embryo van een ander patiënt paar
Een donor is degene die zaadcellen of eicellen heeft afgestaan ten behoeve van kunstmatige bevruchting.
Bij embryodonatie gaat het om het afstaan van een embryo ten behoeve van een zwangerschap bij een
ander en is sprake van twee donoren.
Sinds de inwerkingtreding van de Wdkb kunnen donoren alleen doneren wanneer zij geen bezwaar
hebben tegen het registreren van hun medische, fysieke, sociale en persoonsidentificerende gegevens en
de mogelijkheid dat deze gegevens worden verstrekt aan hun nakomelingen. Donorkinderen hebben zo
de mogelijkheid om te kunnen weten van wie ze afstammen.

Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting
Voor de uitvoering van de wet is in 2004 de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (hierna:
Sdkb) in het leven geroepen. Sdkb:
• bewaart en beheert geregistreerde donorgegevens op een centrale plaats;
• verstrekt op verzoek de donorgegevens aan huisartsen, ouders en donorkinderen en zorgt met behulp
van een derde partij (Fiom) voor deskundige begeleiding en ondersteuning aan ouders, donorkinderen
en donoren tijdens deze gegevensverstrekking;
• verstrekt ouderschapsverklaringen voor het duomoederschap;
• geeft voorlichting over de wet.
Bij de uitvoering van deze taken wordt Sdkb ondersteund door een secretariaat dat is belegd bij een
agentschap van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), het CIBG.

7 | Jaarverslag SDKB 2021

Het bestuur van Sdkb bestaat uit zeven personen. De bestuursleden worden door de minister van VWS
benoemd en ontslagen. Drie van de leden worden benoemd uit degenen die kunstmatige bevruchting
beroepsmatig toepassen of daarbij nauw betrokken zijn. Ten minste één van deze drie leden is ook
deskundig op psychosociaal terrein. Van de overige drie leden is er één jurist, één ethicus en één
deskundig op pedagogisch terrein. Het zevende bestuurslid vervult de rol van voorzitter van Sdkb.
Daarnaast beschikt Sdkb over een adviescommissie. De adviescommissie Stichting donorgegevens
kunstmatige bevruchting (hierna: adviescommissie) bestaat uit een pedagoog, een jurist en een ethicus.
De adviescommissie adviseert het bestuur of door de donor aangedragen belangen zwaarwegende
belangen betreffen zoals bedoeld in artikel 3 van de Wdkb. Leden van de adviescommissie worden
aangesteld door het bestuur.

Registratie van gegevens
Sdkb bewaart gegevens omtrent de behandeling, gegevens van de vrouw bij wie de kunstmatige
donorbevruchting heeft plaatsgevonden en gegevens van de donor(en). Deze gegevens worden centraal
opgeslagen in een door Sdkb opgezet digitaal registratiesysteem genaamd KiDS. De verrichter van de
kunstmatige bevruchting levert de gegevens aan bij Sdkb door deze in te voeren in KiDS. Doorgaans gaat
dit om de kliniek waar de bevruchting heeft plaatsgevonden.
Uit de Wdkb volgt dat alle gegevens over kunstmatige bevruchtingen bij Sdkb worden geregistreerd
voor zover een Nederlandse kliniek of verrichter geheel of deels betrokken is bij een kunstmatige
bevruchting. Alle donorgegevens van na inwerkingtreding van de Wdkb op 1 juni 2004 moeten binnen 24
weken na de kunstmatige bevruchting worden geregistreerd. Gegevens van voor 1 juni 2004 zouden bij
inwerkingtreding van de wet geregistreerd worden. In de praktijk registreert de kliniek gegevens van voor
inwerkingtreding van de wet op het moment dat Sdkb om de gegevens verzoekt. De reden hiervoor is dat
medische dossiers zijn gearchiveerd op naam van de moeder en niet op de medische handelingen, zoals
kunstmatige bevruchting. Het blijkt daardoor voor klinieken moeilijk om vooraf dossiers te identificeren
waarvan gegevens geregistreerd moeten worden.
Er zijn drie categorieën donorgegevens: fysieke en sociale donorgegevens, persoonsidentificerende
donorgegevens en medische donorgegevens. Bij fysieke en sociale donorgegevens gaat het om
niet identificeerbare kenmerken zoals lengte, gewicht, beroep en persoonlijkheidskenmerken. Bij
persoonsidentificerende donorgegevens gaat het om naam, geboortedatum en woonplaats. Medische
donorgegevens betreffen gegevens als de bloedgroep en eventueel medische bijzonderheden. Het gaat
om donorgegevens zoals bekend bij donatie.

Aanvragen van donorgegevens
Op verzoek verstrekt Sdkb bepaalde informatie over de donor. Welke gegevens mogen worden verstrekt,
hangt af van de doelgroep waartoe de aanvrager behoort: kind, ouder of huisarts.
• Donorkinderen van 12 jaar en ouder en ouders van donorkinderen tot 12 jaar kunnen de fysieke en
sociale donorgegevens opvragen.
• Donorkinderen van 16 jaar en ouder kunnen naast de fysieke en sociale donorgegevens ook de
persoonsidentificerende donorgegevens opvragen.
• De huisarts van het donorkind kan de medische donorgegevens opvragen.
Sdkb verstrekt de medische, fysieke en sociale donorgegevens aan de aanvrager zonder bericht aan of
toestemming van de donor.

8 | Jaarverslag SDKB 2021

Kunstmatige bevruchting vóór 1 juni 2004
De aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens waarbij de kunstmatige bevruchting
vóór 1 juni 2004 plaatsvond, worden in behandeling genomen volgens artikel 12 van de Wdkb.
Persoonsidentificerende gegevens worden dan alleen verstrekt na toestemming van de donor.
Kunstmatige bevruchting na 1 juni 2004
De aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens waarbij de kunstmatige bevruchting op of na
1 juni 2004 plaatsvond, worden in behandeling genomen volgens artikel 3 van de Wdkb. Artikel 3 bepaalt
dat het donorkind de persoonsidentificerende donorgegevens ontvangt, tenzij zwaarwegende belangen
van de donor hieraan in de weg staan. De Stichting verzoekt de donor om schriftelijk te bevestigen dat
zijn persoonsidentificerende gegevens aan het donorkind verstrekt kunnen worden, dan wel dat hij
zwaarwegende belangen wil aandragen die volgens de donor moeten leiden tot het niet-verstrekken
van de gevraagde persoonsidentificerende gegevens. Als een donor belangen aandraagt, worden deze
beoordeeld door de adviescommissie. De belangenbeoordeling heeft nog niet plaatsgevonden in de
praktijk.
Wanneer een donor zwaarwegende belangen aandraagt, worden deze ten minste op de volgende punten
beoordeeld.
1. De donor voorziet een ernstige aantasting van zijn of haar belangen, wanneer diens
persoonsidentificerende gegevens aan het donorkind worden verstrekt;
2. Er kan aannemelijk gemaakt worden dat de bedoelde aantasting van de belangen bij verstrekking van
diens persoonsidentificerende gegevens daadwerkelijk zal plaatsvinden;
3. De te verwachten aantasting van de belangen van de donor zijn zo ernstig dat de
persoonsidentificerende gegevens niet verstrekt mogen worden, ondanks de gevolgen die dit voor het
donorkind kan hebben.
Op basis van het advies van de adviescommissie besluit het bestuur van Sdkb over het wel of niet
verstrekken van de gegevens. Donorkind en donor kunnen tegen dit besluit bezwaar en beroep indienen.

Ouderschapsverklaringen
Naast donorgegevens verstrekt Sdkb ook ouderschapsverklaringen. Een duomoeder heeft in sommige
situaties een ouderschapsverklaring nodig om juridisch de tweede moeder van een kind te kunnen
worden. De ouderschapsverklaring kan voor twee procedures gebruikt worden. De procedure waarbij
het ouderschap van duomoeders bij de geboorteaangifte automatisch vastgesteld wordt en de
versnelde adoptieprocedure voor duomoeders. Sdkb verstrekt aan moeders die de zwangerschap
dragen of gedragen hebben op verzoek en indien zij aan de voorwaarden voldoen een verklaring dat de
zwangerschap ontstaan is middels een kunstmatige bevruchting en dat de identiteit van de donor op het
moment van bevruchting niet bekend is aan de moeder.
Sdkb verstrekt informatie over de wet en haar taken via haar website: www.donorgegevens.nl.

9 | Jaarverslag SDKB 2021

2.	Overzicht registraties
behandelingen met
donorzaadcellen,
donoreicellen en
donorembryo’s
De cijfers in dit hoofdstuk geven weer hoeveel registraties van behandelingen met donorzaadcellen,
donoreicellen en donorembryo’s in het registratiesysteem van Sdkb staan. De cijfers staan gesorteerd
op het jaar waarin de behandeling heeft plaatsgevonden. Het meetpunt voor deze cijfers is januari
2022. Alleen de behandelingen die uiteindelijk leidden tot een doorgaande zwangerschap worden
geregistreerd. Het aantal bij Sdkb geregistreerde behandelingen is daarom lager dan het aantal
daadwerkelijk uitgevoerde behandelingen.

Aantal geregistreerde behandelingen met donorzaadcellen
Het totale aantal geregistreerde behandelingen over 2021 is nog niet bekend. Vanwege de
registratietermijn van 24 weken voor het aanleveren van gegevens, kunnen klinieken ook nog in
2022 gegevens over behandelingen van 2021 aanleveren. Het aantal geregistreerde behandelingen
met donorzaadcellen dat heeft plaatsgevonden in 2020 is uitgekomen op totaal 1315. Dat zijn minder
behandelingen dan in 2019. Het vermoeden is dat de Covid-19 pandemie geleid heeft tot uitstel van
behandelingen.
In 2021 zijn ook behandelingen met donorzaadcellen geregistreerd die langer geleden hebben
plaatsgevonden. Het betreft hier doorgaans behandelingen van voor inwerkingtreding van de wet. Het
kan zijn dat een kliniek op eigen initiatief, of op verzoek van een donor is overgegaan tot registratie, maar
in de meeste gevallen gaat het om registraties op verzoek van Sdkb, omdat de gegevens op dat moment
werden opgevraagd. De aantallen van eerdere jaren kunnen daarom afwijken van eerdere jaarverslagen.

10 | Jaarverslag SDKB 2021

In figuur 1 is het aantal geregistreerde behandelingen te zien over de afgelopen 10 jaar. Het totale aantal
geregistreerde behandelingen met donorzaadcellen inclusief de 5.654 behandelingen uit de periode voor
2012 is 17.337.
Figuur 1 Aantal geregistreerde behandelingen met donorzaadcellen van de afgelopen 10 jaar, in het jaar dat de behandeling
is uitgevoerd

* Nog niet compleet i.v.m. de registratietermijn van 24 weken.

Aantal geregistreerde behandelingen met donoreicellen
Het aantal behandelingen met donoreicellen in 2021 is vrijwel even hoog als de twee jaar ervoor, maar
nog incompleet vanwege de termijn van 24 weken om te registreren.
Het totale aantal geregistreerde behandelingen met donoreicellen inclusief de 364 behandelingen uit
de periode voor 2012 is 918.
Figuur 2 Aantal geregistreerde behandelingen met donoreicellen van de afgelopen 10 jaar, per jaar dat de behandeling
is uitgevoerd

* Nog niet compleet i.v.m. de registratietermijn van 24 weken.

11 | Jaarverslag SDKB 2021

Aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s
Het aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s is na jaren van relatieve stabiliteit gestegen
ten opzichte van voorgaande jaren. Het is niet bekend waar de stijging vandaan komt. De cijfers van 2021
zijn nog incompleet vanwege de termijn van 24 weken om te registreren.
Het totale aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s, inclusief de 28 behandelingen uit
de periode voor 2012, is 323.
Figuur 3 Aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s van de afgelopen 10 jaar, per jaar dat de behandeling
is uitgevoerd

* Nog niet compleet i.v.m. de registratietermijn van 24 weken.

12 | Jaarverslag SDKB 2021

3.	Verzoeken om
donorgegevens en
ouderschapsverklaringen
Sdkb ontvangt verschillende soorten aanvragen om donorgegevens: fysieke en sociale donorgegevens,
medische donorgegevens en persoonsidentificerende donorgegevens. Daarnaast ontvangt Sdkb
verzoeken om ouderschapsverklaringen voor de vaststelling van juridisch ouderschap voor duomoeders.
In 2021 zijn de eerste kinderen 16 jaar geworden die zijn verwekt uit een kunstmatige bevruchting
van na inwerkingtreding van de Wdkb. Dat betekent dat in 2021 voor het eerst aanvragen om
persoonsidentificerende donorgegevens zijn binnengekomen die behandeld worden volgens artikel 3 van
de Wdkb. Voor 2021 betroffen alle aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens, kunstmatige
bevruchtingen van voor inwerkingtreding van de Wdkb. Die aanvragen worden behandeld volgens artikel
12 van de Wdkb.

Aantal ontvangen aanvragen
Tabel 1 Ontvangen aanvragen op categorie in 2021
Ontvangen aanvragen op categorie in 2021
Aanvragen ouderschapsverklaring

535

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door ouders

457

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door donorkinderen

61

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens (Behandeldatum voor 1-6-2004)

343

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens (Behandeldatum op of na 1-6-2004)

16

Aanvragen medische donorgegevens
Totaal

3
1415

Het aantal binnengekomen aanvragen is in 2021 met 30% gestegen ten opzichte van 2020. In het
algemeen is de afgelopen 10 jaar een stijgende trend te zien, maar de groei is dit jaar groter dan
voorheen. Met name in de aanvragen om fysieke en sociale donorgegevens door donorkinderen
en de aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens. Naast een structureel hoger aantal
binnenkomende aanvragen verdeeld over 2021, was sprake van een piek in de maanden maart en
december. Mogelijk is er een relatie met de aandacht voor het onderwerp in de media, bijvoorbeeld
door de documentaireserie ‘Het zaad van Karbaat’ en het tv-programma ‘De reis van je genen’, die in
deze maanden werden uitgezonden.

13 | Jaarverslag SDKB 2021

Tabel 2 Het aantal ontvangen aanvragen over de afgelopen 10 jaar verdeeld naar categorie

Aanvragen
ouderschapsverklaring

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

178

184

348

356

404

458

427

448

486

535

87

135

261

352

454

450

309

347

391

457

3

11

7

7

22

33

16

33

30

61

7

18

57

59

134

217

173

177

177

343

0

0

0

0

0

0

0

0

0

16

0

6

4

9

6

4

7

4

4

3

275

354

677

783

1020

1162

932

1009

1088

1415

Aanvragen fysieke en
sociale donorgegevens
door ouders
Aanvragen fysieke en
sociale donorgegevens
door donorkinderen
Aanvragen
persoonsidentificerende
donorgegevens
(Behandeldatum voor
1-6-2004)
Aanvragen
persoonsidentificerende
donorgegevens
(Behandeldatum op of na
1-6-2004)
Aanvragen medische
donorgegevens
Totaal

Figuur 4 Het aantal aanvragen over de afgelopen 10 jaar verdeeld naar categorie aanvraag

1400
1200
1000
800
600
400
200
0

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

14 | Jaarverslag SDKB 2021

Aantal afgehandelde aanvragen
Tabel 3 Afgehandelde aanvragen op categorie in 2021
Afgehandelde aanvragen op categorie in 2021
Aanvragen ouderschapsverklaring

536

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door ouders

444

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door donorkinderen

51

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens (Behandeldatum voor 1-6-2004)

312

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens (Behandeldatum op of na 1-6-2004)

15

Aanvragen van huisartsen om medische donorgegevens

3

Totaal

1361

Het aantal afgehandelde aanvragen kan afwijken van het aantal binnenkomende aanvragen wanneer
aanvragen uit 2020 afgehandeld worden in 2021 en aanvragen, binnengekomen in 2021, aan het einde
van het jaar nog openstaan.

Verzoeken om begeleiding bij Fiom
Sdkb verzoekt Fiom om de donorkinderen en donoren te begeleiden bij de verstrekking van
persoonsidentificerende donorgegevens en het eventuele contact dat hieruit voort kan komen. Daarnaast
verzoekt Sdkb Fiom om begeleiding voor donorkinderen die in contact wensen te komen met halfbroers
en halfzussen. Fiom heeft veel ervaring in de begeleiding van donorkinderen.
In onderstaande tabel staan het aantal verzoeken om begeleiding van de afgelopen 10 jaar. In 2021 ging
het om meer verzoeken dan ooit. Deels omdat een door de Covid-19 pandemie ontstane vertraging
van 2020 in het aanschrijven van donoren in 2021 is ingehaald. Deels omdat het aantal aanvragen
om persoonsidentificerende donorgegevens in 2021 hoger lag. Het is de verwachting dat het aantal
begeleidingsverzoeken tussen donor en donorkind ook in de toekomst verder zal stijgen. Naarmate
steeds meer aanvragen zien op behandelingen op of na 1 juni 2004 zal ook het aantal keren dat Sdkb over
kan gaan tot verstrekking van persoonsidentificerende donorgegevens stijgen. Een groter deel van de
aanvragers zal daarom ook door Fiom begeleid worden.
Tabel 4 Aantal begeleidingsverzoeken bij Fiom
Begeleidingsverzoeken
Aantal

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

6

4

14

21

39

125

91

103

40

158

4

4

5

16

20

40

36

48

24

93

2

0

9

5

19

85

55

55

16

65

begeleidingsverzoeken
Donorkind - donor
begeleidingsverzoeken
Donorkind - donorkind
totaal begeleidingsverzoeken

15 | Jaarverslag SDKB 2021

Donoren en donorkinderen kunnen in één jaar betrokken zijn bij meerdere begeleidingsverzoeken. Zo kan
het zijn dat meerdere donorkinderen de gegevens van dezelfde donor opvragen. Het kan ook zo zijn dat
meerdere donorkinderen binnen een jaar in contact willen komen met het netwerk van halfbroers en
halfzussen die elkaar al kennen. Naarmate de netwerken van halfbroers en halfzussen groter worden
omvat een verzoek om begeleiding bij het contact tussen halfbroers en halfzussen ook steeds meer
betrokken donorkinderen.
Onderstaande tabel is een weergave van het aantal donoren en donorkinderen die in 2021 gebruik
hebben gemaakt van begeleiding. De stijging in 2021 wordt verklaard door het toegenomen aantal
aanvragen en begeleidingsverzoeken. Door een wijziging in de manier van tellen, zijn de cijfers van voor
2020 niet vergelijkbaar.
Tabel 5 Aantal betrokken donoren en donorkinderen bij de begeleidingsverzoeken
Aantal betrokkenen

2020

betrokken donoren

22

2021
64

betrokken donorkinderen

66

214

16 | Jaarverslag SDKB 2021

4. Uitkomsten van aanvragen
De cijfers over de uitkomsten van de verzoeken zijn gebaseerd op het aantal aanvragen dat Sdkb in 2021
heeft afgehandeld. Aanvragen voor donorgegevens en aanvragen om ouderschapsverklaringen kunnen
verschillende uitkomsten hebben:
• Wanneer een aanvraag inhoudelijk niet wordt beoordeeld, stelt Sdkb een aanvraag buiten
behandeling. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer een aanvraag niet compleet is.
• Wanneer een aanvraag inhoudelijk wel beoordeeld wordt, maar Sdkb niet aan het verzoek kan
voldoen, wordt een aanvraag afgewezen. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer een donor geen
toestemming geeft voor de verstrekking van gegevens of als geen gegevens zijn gevonden.
• Wanneer Sdkb na de inhoudelijke beoordeling wel aan het verzoek kan voldoen worden gegevens
verstrekt.

Afhandeling van verzoeken om ouderschapsverklaringen
Tabel 6 Uitkomsten aanvraag ouderschapsverklaring 2021
Ouderschapsverklaringen
Totaal buiten behandeling:

45 (8,4%)

Aanvraag niet compleet

2

Aanvraag geannuleerd door aanvrager

8

Dubbele aanvraag

35

Totaal afwijzing:

51 (9,5%)

Aanvraag van niet behandelde vrouw

38

Geen gegevens gevonden

2

Geen onbekende donor

5

Geen Nederlandse kliniek

6

Verklaring verstrekt

439 (82,0%)

Totaal afgehandeld

535

Toelichting bij tabel 6:

Dubbele aanvraag
Een dubbele aanvraag betekent dat een aanvrager tweemaal dezelfde aanvraag indient. Wanneer
een aanvraag dubbel is binnengekomen, wordt één van de twee afgehandeld en de andere buiten
behandeling gesteld.

Aanvraag van niet behandelde vrouw
Het gaat om situaties waarin de ouderschapsverklaring niet wordt opgevraagd door de vrouw bij wie de
kunstmatige donorbevruchting heeft plaatsgevonden, maar door haar partner. Sdkb kan deze verzoeken
niet afhandelen omdat alleen de vrouw bij wie de kunstmatige bevruchting plaatsvindt geregistreerd
wordt vanuit de kliniek. Sdkb neemt in deze situatie contact op met de aanvrager om de situatie uit te
leggen. Doorgaans wordt de aanvraag dan alsnog door de behandelde vrouw ingediend.

17 | Jaarverslag SDKB 2021

Geen gegevens gevonden
In 2021 zijn twee verzoeken binnengekomen voor ouderschapsverklaringen waarbij geen
behandelgegevens achterhaald konden worden bij de kliniek. In deze situaties was de aanvraag zeer kort
na de behandeling ingediend. Klinieken registreren de gegevens binnen 24 weken, maar pas nadat bij de
vrouw sprake is van een doorgaande zwangerschap. Deze vrouwen kunnen 24 weken na de behandeling
alsnog een nieuwe aanvraag indienen.

Geen onbekende donor
Een ouderschapsverklaring verklaart dat de zwangerschap tot stand gekomen is als gevolg van een
kunstmatige bevruchting waarbij de identiteit van de donor voor de behandelde vrouw onbekend
is ten tijde van de bevruchting. Dit zijn de wettelijke voorwaarden voor het verstrekken van een
ouderschapsverklaring. Soms komt het echter voor dat de kunstmatige bevruchting tot stand komt
met behulp van een bekende van de behandelde vrouw. Sdkb wijst de aanvraag dan af. Deze vrouwen
kunnen het duomoederschap zonder ouderschapsverklaring vastleggen door het kind bij de gemeente
te erkennen.

Geen Nederlandse kliniek betrokken
In 2021 zijn zes verzoeken om een ouderschapsverklaring afgewezen omdat er geen Nederlandse kliniek
of instelling bij de behandeling betrokken is. Er is dan geen sprake van een persoon of organisatie die
aan de registratieplicht van de Wdkb dient te voldoen. De behandeling heeft bijvoorbeeld geheel in
het buitenland plaatsgevonden, of er is sprake van een bevruchting met behulp van een zelf gevonden
donor in de privésfeer. Zonder registratie weet Sdkb niet of sprake is van een kunstmatige bevruchting
met een voor de vrouw onbekende donor, waardoor het verzoek wordt afgewezen. Deze vrouwen
kunnen het duomoederschap zonder ouderschapsverklaring vastleggen door het kind bij de gemeente
te erkennen. Zonder registratie beschikt Sdkb ook niet over donorgegevens. Ook aanvragen om
persoonsidentificerende donorgegevens en aanvragen om fysieke en sociale donorgegevensgegevens
moeten afgewezen worden wanneer geen Nederlandse kliniek bij de behandeling betrokken is. Deze
donorkinderen zijn voor het opvragen van donorgegevens aangewezen op de regelgeving van het land
waar de behandeling heeft plaatsgevonden.

Afhandeling van verzoeken om fysieke en sociale
donorgegevens
Tabel 7 Uitkomsten aanvraag fysieke en sociale donorgegevens 2021
Fysieke en sociale donorgegevens

Aanvragen door ouders

Aanvragen door
donorkinderen

Totaal buiten behandeling:

150 (33,8%)

14 (27,5%)

Aanvraag niet compleet

110

10

Aanvraag geannuleerd door aanvrager

14

1

Dubbele aanvraag

26

3

2 (0,5 %)

3 (5,9%)

1

3

Totaal afwijzing:
Geen gegevens gevonden

1

0

Gegevens verstrekt

Geen Nederlandse kliniek betrokken

292 (65,8%)

34 (66,7%)

Totaal afgehandeld

444

51

18 | Jaarverslag SDKB 2021

Toelichting bij tabel 7:

Aanvraag niet compleet
Tot 1 oktober 2021 kwam het vaak voor dat na het indienen van een aanvraag geen geboorteakte werd
opgestuurd (respectievelijk 110x en 10x in 2021). Sinds 1 oktober 2021 is het voor Sdkb mogelijk om de
ouder-kind relatie uit de Basisregistratie Personen (BRP) te herleiden zodat aanvragers geen geboorteakte
meer hoeven na te zenden. Zie voor meer informatie Hoofdstuk 5. Waarschijnlijk is door deze maatregel
het aantal niet-complete aanvragen in de laatste 3 maanden van 2021 sterk teruggebracht.

Afwijzing gegevens
Drie aanvragen om fysieke en sociale donorgegevens door donorkinderen zijn afgewezen omdat geen
gegevens bij de kliniek achterhaald konden worden. Het ging om verzoeken van donorkinderen waarbij
de behandeling voor inwerkingtreding van de Wdkb heeft plaatsgevonden. Donorkinderen zijn dan ouder
dan 16 jaar maar vragen alleen fysieke en sociale donorgegevens op.
Eén aanvraag om fysieke en sociale donorgegevens door een ouder is afgewezen omdat geen gegevens
achterhaald konden worden. De behandeling heeft na inwerkingtreding van de Wdkb plaatsgevonden.
Dit is opvallend omdat na inwerkingtreding van de Wdkb geen kunstmatige bevruchtingen uitgevoerd
mogen worden als de gegevens niet geregistreerd worden. In deze situatie ging het om een kliniek die
de bedrijfsvoering heeft gestaakt. Sdkb beschikt dan niet langer over een aanspreekpunt om betreffende
registratie te herstellen, maar is ook niet in staat om gegevens te verstrekken waar het niet over beschikt.
Vooralsnog is hier geen goede oplossing voor. Het probleem lijkt na inwerkingtreding van de Wdkb
gelukkig maar zeer zelden voor te komen, maar is voor betrokkenen zeer vervelend en ingrijpend.

Afhandeling van verzoeken om persoonsidentificerende
donorgegevens
Tabel 8 Uitkomsten aanvraag persoonsidentificerende donorgegevens 2021
Persoonsidentificerende donorgegevens

Behandeldatum voor 1-6-2004

Behandeldatum op of na 1-6-2004

Totaal buiten behandeling:

92 (27,9%)

1 (6,7%)

Aanvraag niet compleet

73

0

Aanvraag geannuleerd

2

0

Dubbele aanvraag

17

1

143 (47,4%)

0 (0%)

Geen gegevens gevonden

99

0

Donor overleden

8

0

Anonimiteitsverklaring

10

0

Donor stemt niet in

20

0

Donor reageert niet

6

0

Gegevens verstrekt

77 (24,7%)

14 (93,3%)

Totaal afgehandeld

312

15

Totaal afwijzing:

19 | Jaarverslag SDKB 2021

Toelichting bij tabel 8:

Geen gegevens gevonden
Het is in 2021 niet voorgekomen dat persoonsidentificerende donorgegevens met een behandeldatum op
of na 1 juni 2004 niet verstrekt konden worden omdat de gegevens niet bij de kliniek achterhaald konden
worden. Het aantal aanvragen is nog relatief laag, maar Sdkb lijkt bij deze aanvragen significant vaker
gegevens te kunnen achterhalen. Dit is in lijn met de andere aanvragen waarbij de behandeling heeft
plaatsgevonden op of na 1 juni 2004 zoals aanvragen om ouderschapsverklaringen en aanvragen om
fysieke en sociale donorgegevens.
Daarentegen lukt het voor kunstmatige bevruchtingen van (soms ver) voor 1 juni 2004 lang niet altijd
om gegevens te achterhalen. Het betreffen gegevens uit de tijd dat er nog geen wetgeving was over
het vastleggen en registreren van donorgegevens. Hierdoor komt het voor dat in de medische dossiers
niet goed bewaard is gebleven welke donor betrokken is geweest bij een kunstmatige bevruchting, of
dat gegevens al zijn vernietigd of zoekgeraakt voordat de Wdkb inwerking trad. Voor al deze aanvragen
bespreekt Sdkb zorgvuldig met de kliniek welke informatie achterhaald kan worden en of er aanwijzingen
zijn wat er met de informatie is gebeurd. Het resultaat wordt teruggekoppeld aan de aanvragers. Ondanks
dat de aanvraag dan afgewezen moet worden, omdat er geen persoonsidentificerende donorgegevens
zijn om te verstrekken, probeert Sdkb wel duidelijkheid te geven wat er met de gegevens is gebeurd en of
er verdere stappen gezet kunnen worden. Meestal is in deze situaties verwantschapsonderzoek via DNA
de enige manier die overblijft om achter de donorgegevens te komen, bijvoorbeeld via de DNA databank
van Fiom en eventueel in combinatie met internationale DNA databanken.
In 2021 was het aantal aanvragen waarbij geen donorgegevens achterhaald konden worden (in totaal 99)
hoger dan in 2020 (in totaal 24). Nadere analyse van de geboortejaren laat zien dat 85 procent van de
aanvragers waarbij geen gegevens achterhaald kon worden, geboren is voor het jaar 2000 en 50 procent
van de aanvragers voor 1991. Verder laat de analyse zien dat 28 procent van deze aanvragen waren terug
te leiden tot voormalig Medisch Centrum Bijdorp. Mogelijk is er een relatie met de documentaireserie
‘Het zaad van Karbaat’. Daarnaast was 14 procent terug te leiden tot het Erasmus MC. Het Erasmus
MC had in 2020 enige tijd geen toegang tot het registratiesysteem KiDS, waardoor Sdkb veel van de
aanvragen uit 2020 pas in 2021 kon afronden. Het betreffen hier voor het Erasmus MC dus de aanvragen
van twee jaar. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanvragen waarbij de behandeling
plaatsvond voor 1 juni 2004, waarbij geen gegevens achterhaald konden worden, uitgesplitst naar
betrokken kliniek.

20 | Jaarverslag SDKB 2021

Tabel 9 Betrokken klinieken bij uitkomst ‘geen gegevens gevonden’, 2021
Kliniek

Aantal aanvragen met uitkomst ‘geen gegevens gevonden’

Medisch Centrum Bijdorp

28

Erasmus Medisch centrum / Dijkzicht ziekenhuis

14

Pieter Pauw Ziekenhuis / Gelderse vallei

6

De Dem Hoensbroek

4

Fertiliteitskliniek Twente

4

Privé kliniek dr. Kremer

4

LUMC

4

Privé kliniek dr. Swaab

4

UMC Utrecht

4

Stichting Geertgen

4

Medisch Centrum Kinderwens

3

Kliniek Oosterbeek Van Waalwijk Van Doorn

2

Privé kliniek dr. Levi

2

Maasstad ziekenhuis

2

Rijnstate

2

UMC Groningen

2

Hagaziekenhuis/Rode Kruis ziekenhuis

2

Spaarne Gasthuis

1

Fertiliteitskliniek Oost, Nijmegen

1

OLVG

1

St Antonius Ziekenhuis

1

Streekziekenhuis Koningin Beatrix, Winterswijk

1

VUMC

1

Ziekenhuis Heemstede

1

Onbekend

1

Totaal

99

Verstrekking van gegevens
Bij veertien aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens met een behandeldatum op of na
1 juni 2004, hebben de donoren ingestemd met de verstrekking van persoonsidentificerende gegevens.
Geen van de donoren heeft belangen aangedragen ter beoordeling of deze zwaarwegend zijn. De aantallen
zijn nog laag, maar het vermoeden dat donoren die betrokken zijn bij een behandeling die plaatsvond op
of na 1 juni 2004 niet vaak zwaarwegende belangen zullen aandragen, wordt vooralsnog bevestigd.
Wanneer het een behandeldatum van voor 1 juni 2004 betreft, valt op dat donoren 77 maal ingestemd
hebben met de verstrekking van gegevens, 20 maal niet ingestemd hebben met de verstrekking van
gegevens en zesmaal niet gereageerd hebben. Daarmee is het aandeel donoren dat bereid is in te
stemmen met de verstrekking van persoonsidentificerende gegevens groter dan in 2019 en 2020.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van het aantal benaderde donoren en hun reactie van de
afgelopen 3 jaar.
Tabel 10 Overzicht aantal benaderde donoren en hun reactie
Overzicht bereidheid benaderde donoren om in te stemmen

2019

2020

2021

(behandeldatum voor 1-6-2004)
Totaal aantal keer dat donor benaderd werd

64

39

103

Percentage donor stemt in

71%

56%

75%

Percentage donor stemt niet in

23%

26%

19%

Percentage donor reageert niet

5%

18%

6%

21 | Jaarverslag SDKB 2021

5.	Inhoudelijke
ontwikkelingen
Rechtszaken
Op 2 juni 2021 heeft de rechtbank Den Haag uitspraak gedaan in een rechtszaak waarin donorkinderen
vroegen om de persoonsidentificerende gegevens van de donor met wiens zaadcellen zij verwekt zijn.
Daarnaast heeft de rechtbank Gelderland op 24 maart 2021 uitspraak gedaan in een vergelijkbare zaak,
waar Sdkb niet bij betrokken was. Beide rechtszaken betroffen zogenaamde B-donoren: donoren die in
het verleden, voor inwerkingtreding van de Wdkb, hebben aangegeven dat de persoonsgegevens later
aan het donorkind verstrekt mogen worden. In de rechtszaak stond de overgangsregeling van artikel
12 uit de Wdkb ter discussie. In deze overgangsregeling is bepaald dat B-donoren kunnen weigeren
toestemming te geven voor het verstrekken van de persoonsidentificerende gegevens. Wanneer het
gaat om een behandeldatum voor 1 juni 2004, mag Sdkb geen persoonsidentificerende donorgegevens
verstrekken zonder toestemming van de donor. Dat betekent dat donorkinderen deze gegevens soms niet
ontvangen, ondanks eventuele afspraken die de moeder en de kliniek, of de donor en de kliniek destijds
onderling gemaakt hebben.
In de uitspraak wees de rechtbank op artikel 8 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten
van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en artikel 7 van het Verdrag inzake de rechten van het
kind (IVRK). Die artikelen, die gaan over het recht om te weten van wie je afstamt, zijn voor de rechter
“een ieder verbindend”. Dat wil zeggen dat wanneer een artikel in een Nederlandse wet in strijd is met
een artikel uit een internationaal verdrag (zoals het EVRM of de IVRK), het Nederlandse artikel niet
uitgevoerd mag worden.
Omdat de donor B-donorschap had afgesproken met de kliniek, is de mogelijkheid om niet in te
stemmen met de verstrekking van gegevens in strijd met artikel 8 van het EVRM en artikel 7 van het
IVRK. De rechtbank Den Haag heeft daarom geoordeeld dat Sdkb, in tegenstelling tot wat artikel 12
voorschrijft, in deze zaak ook zónder toestemming van de donor de persoonsidentificerende gegevens
aan de betreffende donorkinderen mag verstrekken. De donor moet van de rechtbank wel gelegenheid
krijgen zwaarwegende belangen aan te dragen die maken dat de gegevens mogelijk niet verstrekt
kunnen worden. Sdkb moet deze belangen dan beoordelen. Daarmee wordt een B-donor betrokken bij
een behandeling van vóór 1 juni 2004 gelijkgesteld aan donoren betrokken bij een behandeling vanaf
1 juni 2004.
De uitspraak van de rechter heeft gevolgen voor andere donorkinderen die vóór 1 juni 2004 met behulp
van een B-donor zijn verwekt. Ook voor hen kan gelden dat de gegevens van de B-donor door Sdkb
verstrekt mogen worden zonder toestemming van de donor, tenzij de donor zwaarwegende belangen
aandraagt. Wel moet daarvoor de Wdkb aangepast worden. Sdkb heeft op dit moment wettelijk gezien
geen mogelijkheid om vast te stellen of een donor bij de kliniek als B-donor staat geregistreerd. Die
afspraken vallen onder het medisch beroepsgeheim. De Wdkb legt heel precies vast welke gegevens uit
het medische dossier door de kliniek overgedragen moeten worden aan Sdkb. Het beroepsgeheim mag
alleen doorbroken worden voor de gegevens die expliciet genoemd worden in de Wdkb. De afspraak
die de kliniek met de donor gemaakt heeft wordt in de huidige Wdkb niet genoemd als informatie die
klinieken verplicht zijn om bij Sdkb aan te leveren. Zonder wetswijziging kan Sdkb dus niet beschikken
over de informatie wat de donor heeft afgesproken met de kliniek.

22 | Jaarverslag SDKB 2021

Momenteel kan Sdkb alleen wanneer onomstotelijk vaststaat dat het een B-donor betreft, bijvoorbeeld
als gevolg van een rechtszaak, aanvragen van donorkinderen in behandeling nemen conform de
uitspraak van de rechtbank Den Haag. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft per brief
op 23 juni 2021 aangekondigd de Wdkb op dit punt te willen wijzigen, zodat andere donorkinderen met
een B-donor niet ook eerst een rechtszaak moeten starten. Totdat de wet gewijzigd is, blijft gelden dat
Sdkb aan kinderen die verwekt zijn vóór 1 juni 2004 alleen persoonsidentificerende donorgegevens kan
verstrekken als de donor daar toestemming voor geeft.
De uitspraken van de rechter zijn een doorbraak voor donorkinderen met een B-donor. Sdkb beseft dat
het geduld van donorkinderen op de proef gesteld wordt nu zij de wetswijziging nog moeten afwachten.
Naar verwachting wordt het voorstel tot wijziging van de Wdkb in 2022 in de Tweede en Eerste Kamer
behandeld. Als de gewijzigde wet van kracht is geworden, heeft Sdkb de mogelijkheid om aanvragen van
donorkinderen met een B-donor die in het verleden zijn afgewezen, opnieuw in behandeling te nemen.

Adviescommissie
In 2021 is de adviescommissie ingesteld. De adviescommissie is opgericht als onderdeel van Sdkb
om te beoordelen of door een donor aangedragen belangen dermate zwaarwegend zijn dat de
persoonsidentificerende donorgegevens niet verstrekt kunnen worden aan het donorkind. Wanneer
een donor besluit om belangen aan te dragen, wordt de adviescommissie gevraagd deze belangen
te beoordelen. De adviescommissie legt haar oordeel in een advies voor aan het bestuur van Sdkb.
Het bestuur van Sdkb besluit uiteindelijk over eventuele verstrekking van de persoonsidentificerende
donorgegevens. Het is nog niet voorgekomen dat een donor belangen aandraagt ter beoordeling. Wel
heeft de adviescommissie tweemaal op basis van een fictieve casus het proces van belangenbeoordeling
getest, zoals die eerder ook besproken is in een conferentie met verschillende veldpartijen. De uitkomst
van een belangenbeoordeling blijft afhankelijk van de individuele omstandigheden. Hoe de beoordeling
van belangen uitvalt in de praktijk moet dan worden bezien. Toch komt ook de adviescommissie
vooralsnog tot de conclusie dat vooraf maar weinig situaties denkbaar zijn waarin de belangen van
de donor zodanig zwaarwegend zijn, dat ze zullen prevaleren boven het belang en het recht van het
donorkind om te weten wie de donor is en de verstrekking van persoonsidentificerende donorgegevens
aan het donorkind niet kan plaatsvinden.
De adviescommissie bestaat uit een jurist, een ethicus en een pedagoog. Over de benoeming van één van
de leden van de adviescommissie is in 2021 onrust ontstaan. Alle leden van de adviescommissie erkennen
en onderschrijven, net als de bestuursleden, expliciet het recht van een donorkind op informatie van wie
het afstamt en het belang daarvan voor wie dat wil weten. Dit recht is bovendien verankerd in de Wdkb
en het IVRK. De onrust was daarom voor Sdkb geen reden om het adviescommissielid ongeschikt te
achten voor de functie in de adviescommissie.
De samenstelling van de adviescommissie en het huishoudelijk reglement van de adviescommissie zijn
gepubliceerd op de website van Sdkb.

Uitfasering geboorteakte
Per 1 oktober 2021 is het in de meeste situaties niet langer nodig om bij een aanvraag om donorgegevens
een afschrift van de geboorteakte mee te sturen. Voorheen hadden betrokken aanvragers tweemaal vier
weken de tijd om na het indienen van een aanvraag een geboorteakte op te sturen. Deze geboorteakte
had Sdkb nodig om de moeder-kind relatie, die wordt opgegeven in de aanvraag, te verifiëren.

23 | Jaarverslag SDKB 2021

Het opvragen van het afschrift van de geboorteakte bij de gemeente waar het donorkind is geboren, leek
echter een drempel om de aanvraag door te zetten. Voortaan wordt de benodigde informatie daarom
door Sdkb uit de Basisregistratie Personen (BRP) opgevraagd. Alleen wanneer de informatie uit de BRP
niet voldoet, is nog een aanvullende akte nodig. De praktijk leerde dat het nazenden van een geboorteakte
vaak niet gebeurde en dat vaak niet het juiste document werd nagezonden. Door de wijziging wordt deze
drempel voor aanvragers weggenomen. Het is de verwachting dat aanvragen sneller afgehandeld kunnen
worden en minder aanvragen buiten behandeling gesteld hoeven te worden.

Selectielijst Nationaal Archief
In samenspraak met het Nationaal Archief en een externe deskundige heeft Sdkb een eigen selectielijst
opgesteld voor de bewaartermijnen van documenten die onder beheer van Sdkb staan. Voorheen waren
deze afspraken onderdeel van de selectielijst van het CIBG, de organisatie waar het secretariaat van
Sdkb is ondergebracht. Het Ministerie van VWS heeft zich echter voorgenomen om een concern-brede
selectielijst op te stellen, inclusief de bewaartermijnen van de stukken onder beheer van het CIBG. Dit was
voor Sdkb, als zelfstandig bestuursorgaan, aanleiding voor het opstellen van een eigen selectielijst en om
alle bewaartermijnen van Sdkb kritisch te heroverwegen en op punten aan te passen. Na vaststelling is de
definitieve selectielijst op de website van het Nationaal Archief terug te vinden.

Artsen die eigen sperma inzetten als donor
In 2020 werd opnieuw bekend dat een arts zijn eigen sperma had ingezet voor kunstmatige bevruchtingen
van zijn patiënten. Het betrof gynaecoloog Wildschut die in de periode van 1980 tot en met 1993 zijn
praktijk voerde in het voormalige Sophia ziekenhuis te Zwolle, inmiddels Isala. In geval van aanvragen die
betrekking hebben op de periode van 1980 tot en met 1993, stemt Sdkb met Isala af welke informatie Sdkb
bij de afhandeling van de aanvraag kan geven. Doel is dat donorkinderen op de hoogte zijn van de situatie
en weten waar zij eventueel terecht kunnen voor verdere vragen.

Internationaal donorschap
Sdkb ontvangt steeds vaker signalen dat er zorgen zijn bij donorkinderen en wensmoeders over
kunstmatige bevruchtingen en donorschap buiten Nederland. Het gaat hierbij om donorkinderen die in
het buitenland worden verwekt, donorkinderen die in Nederland worden verwekt met een donor van een
buitenlandse bank, donoren die actief zijn in het buitenland en samenwerking tussen Nederlandse en
buitenlandse (afdelingen van) klinieken of donorbanken waarbij mogelijk zaadcellen, eicellen of embryo’s
gedistribueerd worden binnen de eigen keten. Donorkinderen en wensmoeders uitten hun zorgen of in
deze situaties wel voldoende geborgd is dat donorkinderen de gegevens van de donor kunnen achterhalen
als zij dit willen, of donoren niet betrokken raken bij kunstmatige bevruchtingen waarbij zij anoniem
kunnen blijven en of voldoende duidelijk is dat een donor niet te veel nakomelingen heeft.
Sdkb is een onderzoek gestart of donorkinderen die in Nederland verwekt zijn met een donor van
een buitenlandse bank dezelfde mogelijkheden, in lijn met de (intentie van) de Nederlandse wet en
regelgeving, hebben als donorkinderen die verwekt zijn met een donor van een Nederlandse bank.

24 | Jaarverslag SDKB 2021

6.	Samenstelling bestuur en
adviescommissie
Stichtingsbestuur
Functie

Naam

Voorzitter

Tot 30 maart 2021: de heer prof. dr. J.S.E. Laven
Per 1 april 2021: mevrouw dr. M.P. Amelink-Verburg

Leden die kunstmatige bevruchting beroepsmatig toepassen

Mevrouw dr. M. Visser (tevens deskundig op

of daarbij nauw zijn betrokken, waarvan één lid tevens

psychosociaal terrein)

deskundig is op psychosociaal terrein

De heer dr. M.H.J.M. Curfs
De heer dr. E.J.P. van Santbrink

Lid-jurist

Mevrouw mr. L.C. Bosch

Lid-ethicus

De heer drs. G. van Dijk

Lid dat deskundig is op pedagogisch terrein

Tot 9 maart 2021: mevrouw S.E. Vink, MSc
Op 1-1-2022 nog niet vervuld

Samenstelling adviescommissie
Functie

Naam

Voorzitter, tevens lid dat deskundig is op pedagogisch terrein

Mevrouw S.E. Vink, MSc

Lid-jurist

Mevrouw mr. J.H. Ghurahoo – van der Tol

Lid-ethicus

De heer prof. dr. W.J. Dondorp

Secretaris
De heer F.C. Haartsen, MSc

25 | Jaarverslag SDKB 2021

7.	Verantwoording WNT
2021
Op 1 januari 2013 is de Wet normering topinkomens (WNT) in werking getreden. De WNT is van toepassing
op de Sdkb. Het voor de Sdkb toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2021 € 209.000 (Algemeen
bezoldigingsmaximum). Bestuursleden ontvangen een vaste vergoeding per vergadering en een
reisvergoeding. Aanwezigheid en reisafstand zijn daarom van invloed op de hoogte van de bezoldiging.
Gegevens 2021

prof. dr. J.S.E.

dr. M.P.

dr. M. Visser

dr. M.H.J.M. Curfs

Laven

Amelink-Verburg

Functiegegevens

Voorzitter bestuur

Voorzitter bestuur

Bestuurslid

Bestuurslid

Aanvang en einde functievervulling

Tot 30-3-2021

Per 1 april 2021

Gehele jaar

Gehele jaar

in 2021
Bezoldiging
Bezoldiging

€ 691,56

7.067,81

€ 4.000,00

€ 3.307,48

Individueel toepasselijke

€ 209.000

€ 209.000

€ 209.000

€ 209.000

NVT

NVT

NVT

NVT

€ 691,56

€ 7.067,81

€ 4.000,00

€ 3.307,48

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

bezoldigingsmaximum
Onverschuldigd betaald en nog niet
terugontvangen bedrag
Bezoldiging
Reden waarom de overschrijding al
dan niet is toegestaan
Toelichting op de vordering wegens
onverschuldigde betaling
Gegevens 2021

mr. L.C. Bosch

Functiegegevens

Bestuurslid

dr. E.J.P. van

drs. G. van Dijk

S.E. Vink, MSc

Bestuurslid

Bestuurslid/

Santbrink
Bestuurslid

voorzitter
adviescommissie
Aanvang en einde functievervulling

Gehele jaar

Gehele jaar

Gehele jaar

Gehele jaar

in 2021
Bezoldiging
Bezoldiging

€ 4.256,88

€ 3.066,52

€ 3.331,97

€ 2.854,35

Individueel toepasselijke

€ 209.000

€ 209.000

€ 209.000

€ 209.000

NVT

NVT

NVT

NVT

€ 4.256,88

€ 3.066,52

€ 3.331,97

€ 2.854,35

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

bezoldigingsmaximum
Onverschuldigd betaald en nog niet
terugontvangen bedrag
Bezoldiging
Reden waarom de overschrijding al
dan niet is toegestaan
Toelichting op de vordering wegens
onverschuldigde betaling

26 | Jaarverslag SDKB 2021

Gegevens 2021

mr. J.H. Ghurahoo

Prof. Dr. W.J.

– van der Tol

Dondorp

Functiegegevens

Adviescommissielid

Adviescommissielid

Aanvang en einde functievervulling in 2021

Vanaf 10-3-2021

Vanaf 10-3-2021

Bezoldiging
Bezoldiging

€ 2.102,67

€ 1.804,08

Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum

€ 201.000

€ 201.000

Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag

NVT

NVT

€ 2.102,67

€ 1.804,08

Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan

NVT

NVT

Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling

NVT

NVT

Bezoldiging

Dit is een uitgave van
Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting
Postadres
Postbus 16077 | 2500 BB Den Haag
T (070) 340 55 40
E-mailadres
info@donorgegevens.nl
www.donorgegevens.nl
mei 2022