2016D48561

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 december 2016
Graag bied ik u hierbij de reactie aan op het verzoek van de Kamercommissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking van
8 november 2016 inzake het rapport «The 2016 data report: a bolder
response for a changing world» van the ONE Campaign.
Kern van het ONE rapport
De kernconclusie van het ONE rapport is dat de huidige financiering voor
humanitaire en ontwikkelingssteun onvoldoende is om de toegenomen
mondiale noden effectief te adresseren. Humanitaire en ontwikkelingsbehoeften zijn nauw verweven en ONE beveelt aan de coördinatie tussen
beide beleidsterreinen te versterken en de afspraken van de Grand
Bargain over humanitaire hulp na te komen. Daarnaast is ONE kritisch
over het feit dat de kosten voor de eerste twaalf maanden van opvang van
vluchtelingen in een donorland betaald worden uit het ODA-budget. ONE
doet de aanbeveling om hulpbudgetten te verhogen tot de norm van 0,7%
BNI, ODA zoveel mogelijk in te zetten in de armste landen en de kosten
voor opvang van vluchtelingen niet uit het ODA-budget te financieren.
Het ONE rapport is kritisch, maar wijst ook op positieve ontwikkelingen.
Zo refereert ONE aan de hoge positie van Nederland op de 2016 Aid
Transparancy Index en de toegenomen publieke beschikbaarheid van
gegevens over het Nederlandse ontwikkelingsbeleid.
Appreciatie
Nederland deelt de conclusie dat er onvoldoende middelen beschikbaar
zijn om alle noden wereldwijd effectief te kunnen addresseren. Het is
daarom van belang om de beschikbare middelen zo effectief en efficiënt
mogelijk in te zetten. Nederland is een van de voortrekkers van de Grand
Bargain en geeft in 2016 ruim 50% van het humanitaire hulpbudget
ongeoormerkt aan de Verenigde Naties en het Rode Kruis. In 2017 zal dit
percentage verder toenemen tot ruim 70%. Hiermee draagt Nederland bij
aan een grotere voorspelbaarheid van de hulp en aan de keuzevrijheid
voor ontvangende organisaties om zelf te kiezen voor de meest efficiënte
en effectieve hulpvorm.
Samen met de Wereldbank is Nederland voortrekker van de Grand
Bargain afspraak om te komen tot meer transparantie van humanitaire
financiering en resultaten. Nederland is een van de eerste donoren die
maandelijks over ontwikkelingssamenwerking en humanitaire uitgaven
rapporteert via het open data platform van het International Aid Transparency Initiative (IATI). Internationaal loopt Nederland daarmee voorop en
voor nieuwe activiteiten worden ook ontvangers van Nederlandse
hulpgelden verplicht om voortgang op de uitvoering van programma’s via
IATI te rapporteren.
Nederland blijft voorstander van de internationale doelstelling om 0,7%
van het Bruto Nationaal Inkomen (BNI) voor ODA te reserveren. In het
huidige regeerakkoord heeft het kabinet maatregelen genomen om de
rijksbrede overheidsuitgaven op orde te brengen. Als bijdrage hieraan is
ook het budget voor ontwikkelingssamenwerking gekort. Daarmee is het
beleid in deze kabinetsperiode niet gericht op het behalen van de 0,7%
BNI voor ODA.

nds-tk-2016D48561

1

Conform de internationale afspraak in OESO/DAC-verband rapporteert
ook Nederland de kosten voor de eerste twaalf maanden van het verblijf
van asielzoekers als ODA-uitgaven. Nederland hanteert deze systematiek
al sinds 1992. De instroom van asielzoekers in Nederland was in 2014 en
2015 hoog, hetgeen tot onvoorziene uitgaven heeft geleid. Om de druk op
de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking te
verlichten heeft het kabinet maatregelen genomen. In 2014 en 2015 heeft
het kabinet in totaal EUR 725 miljoen toegevoegd aan het ODA-budget.
Daarnaast heeft het kabinet vanaf 2015 toekomstige BNI-groei ingezet ter
dekking van de kosten voor eerstejaarsopvang van asielzoekers. Onder
meer hierdoor is de ODA-prestatie in 2015 ruim boven de 0,7% BNI
uitgekomen. In lijn met de motie Samsom/Slob (Kamerstuk 34 300, nr. 23
dd. 17 september 2015) kunnen dankzij deze maatregelen de extra kosten
voor de eerstejaarsopvang van asielzoekers worden gefinancierd terwijl
lopende ODA programmalijnen worden ontzien.
ONE bekritiseert de Nederlandse inzet voor de armste landen op basis van
OESO/DAC-cijfers die suggereren dat Nederland in 2015 uitkomt op een
ODA-percentage van 0,13% BNI voor de Minst Ontwikkelde Landen
(MOLs). Deze OESO/DAC-cijfers zijn echter onvolledig, hetgeen zowel
door OESO/DAC als door ONE wordt erkend. Nederland komt uit op circa
0,26% BNI als niet alleen de middelen worden meegeteld die op één
specifiek land zijn gericht, maar ook programma’s op specifieke thema’s
waarmee eveneens activiteiten in Minst Ontwikkelde Landen worden
gefinancierd. Voorbeelden hiervan zijn «Samenspraak en Tegenspraak»,
«Funding Leadership and Opportunities for Women» (FLOW) en Faciliteit
Duurzaam Ondernemen en Voedselzekerheid (FDOV). Hiermee voldoet
Nederland aan de internationale norm om 0,15–0,20% van het BNI te
besteden in de MOLs.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

2