Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 174

Wijziging van de Participatiewet en enige andere
wetten in verband met het opheffen van
discriminatoir onderscheid tussen
bloedverwanten in de tweede graad en anderen
die een gezamenlijke huishouding voeren
waarbij sprake is van zorgbehoefte

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 5 juni 2019
Inhoudsopgave
I.

Algemeen

1

1.
1.1.
1.2.

Inleiding
Aanleiding en doel
Onderscheid gezamenlijke huishouding en kostendelerschap

2
2
6

2.
2.1.
2.2.

Parlementaire geschiedenis in het kort
Gelijkstelling ongehuwd en gehuwd samenwonenden
Amendement Noorman-Den Uyl /Bakker

7
7
8

3.
3.1.
3.2.

Uitspraken Centrale Raad van Beroep en Hoge Raad
Discriminatieverbod
Hoge Raad

9
9
9

4.
4.1.
4.2.

Inhoud wetsvoorstel en gevolgen daarvan voor uitvoering
Participatiewet
Aantal huishoudens

10
10
12

5.
5.1.
5.2.

Overige
Doeltreffendheid en doelmatigheid
Ontvangen reacties en adviezen

12
12
13

6.

Overgangsrecht

14

I. Algemeen
De regering heeft met belangstelling kennisgenomen van het verslag van
de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid over haar
bevindingen inzake bovenvermeld wetsvoorstel.
De leden van de VVD-fractie geven aan met interesse kennisgenomen te
hebben van het wetsvoorstel om het discriminatoire onderscheid tussen
bloedverwanten in de tweede graad en anderen die een gezamenlijke
huishouding voeren waarbij sprake is van zorgbehoefte op te heffen. Zij
hebben daarover nog enkele vragen en opmerkingen.

kst-35174-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

1

De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van voorliggend wetsvoorstel en hebben daarover nog enkele vragen en
opmerkingen.
Ook de leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden onderschrijven het
uitgangspunt van de regering dat het onderscheid tussen tweedegraads
bloedverwanten en niet-bloedverwanten niet gerechtvaardigd is. Zij
leggen de regering nog wel enkele vragen voor.
De leden van de GroenLinks-fractie geven aan met teleurstelling
kennisgenomen te hebben van het wetsvoorstel. Wat deze leden betreft
mogen er geen financiële drempels zijn om voor elkaar te zorgen, en is
juist onderlinge zorgbehoevendheid reden om een uitzondering te maken
op de bijstandsnorm van «gehuwden». Deze leden zijn dan ook van
mening dat de regering de lijn van de Centrale Raad van Beroep zou
moeten volgen. Zij hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de SP-fractie melden dat zij met onvrede kennisgenomen
hebben van het wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie geven aan met belangstelling
kennisgenomen te hebben van het wetsvoorstel. Zij hebben daarover nog
enkele vragen.
1. Inleiding
1.1. Aanleiding en doel
De leden van de VVD-fractie geven aan de doelstelling van het
wetsvoorstel te onderschrijven. Zij volgen de regering in de redenering
dat het breder toepassen van de uitzondering niet strookt met de
uitgangspunten van de Participatiewet, waarbij de bijstand het vangnet is
van de sociale zekerheid.
Ook de leden van de CDA-fractie stemmen in met het schrappen van de
uitzonderingsbepaling voor bloedverwanten in de tweede graad, wanneer
er bij één van hen sprake is van een zorgbehoefte, omdat deze uitzonderingspositie discriminatoir is tegenover andere ongehuwde samenwonenden met een zorgbehoeftige partner. Dit klemt naar de mening van
deze leden des te meer nu ook de Hoge Raad heeft aangegeven dat dit
echt niet langer kan en de wet moet worden gewijzigd.
Wat de leden van de GroenLinks-fractie betreft, is zorgbehoevendheid
geen «zorg dragen voor elkaar». Het gaat bij zorgbehoevendheid immers
om eenzijdige afhankelijkheid. Daarom zijn deze leden van mening dat
zorgbehoevendheid niet mee zou moeten tellen bij de vraag of er sprake
is van een gezamenlijke huishouding. Deze leden vragen hoe de regering
dit ziet.
In reactie hierop merkt de regering op dat «zorgdragen voor elkaar» en
«zorgbehoefte» verschillende elementen zijn in de Participatiewet.
Het element «zorgdragen voor elkaar» speelt een rol bij de vraag of er een
gezamenlijke huishouding aanwezig wordt geacht. Van een gezamenlijke
huishouding is sprake indien twee ongehuwde personen hun hoofdverblijf in dezelfde woning hebben en zij blijk geven zorg te dragen voor
elkaar door middel van het leveren van een bijdrage in de kosten van de
huishouding dan wel anderszins. Indien het college de aanwezigheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

2

een gezamenlijke huishouding heeft vastgesteld, dan heeft dat voor de
toepassing van de bijstandsregels tot gevolg dat de genoemde twee
personen, die samen hun hoofdverblijf in één woning hebben, als
«gehuwd» worden aangemerkt en dus te maken hebben met een
gezamenlijke middelentoets.
Het element «zorgbehoevendheid/zorgbehoefte» speelt geen rol bij de
vraag of er een gezamenlijke huishouding aanwezig wordt geacht. Het
element «zorgbehoefte» speelt alléén een rol bij de vraag of samenwonende bloedverwanten in de tweede graad waarvan reeds is vastgesteld
dat zij een gezamenlijke huishouding voeren, beroep kunnen doen op de
uitzondering in de Participatiewet,1 waardoor zij ondanks het voeren van
die gezamenlijke huishouding, toch niet worden gelijkgesteld met
gehuwden.
Ten aanzien van het criterium «zorgbehoefte» merkt de regering volledigheidshalve nog het volgende op. Uit vaste jurisprudentie blijkt dat als
zorgbehoeftige wordt aangemerkt de persoon van wie is vastgesteld dat
hij vanwege ziekte of een stoornis van lichamelijke, verstandelijke of
geestelijke aard in aanmerking komt voor een opname in een
Wlz-inrichting. Voorts is van zorgbehoefte sprake als de persoon vanwege
ziekte of een stoornis van lichamelijke, verstandelijke of geestelijke aard
duurzaam is aangewezen op dagelijkse hulp bij alle of de meeste
algemene dagelijkse levensverrichtingen, of is aangewezen op constant
toezicht teneinde mogelijk gevaar voor zichzelf of anderen te voorkomen.
De regering hecht er in dit verband aan te benadrukken dat met het begrip
zorgbehoefte in dit wetsvoorstel dus niet de lichtere vormen van behoefte
aan zorgverlening worden bedoeld, zoals bijvoorbeeld de behoefte aan
«mantelzorg».
De leden van de SP-fractie vragen de regering te onderbouwen waarom
besloten is de uitzondering voor zorgbehoevende mensen met een
tweedegraads verwantschap te schrappen in plaats van de uitzondering
uit te breiden naar alle mensen in de bijstand die zorgbehoevend zijn. De
leden van de SP-fractie vinden dit een foute keuze. Voor zorgbehoevende
mensen in de bijstand wordt immers niets opgelost. Deze leden vragen de
regering alle stukken naar de Kamer sturen die zijn opgesteld om de
uitzonderingsbepaling te handhaven en uit te breiden naar
niet-bloedverwanten (in lijn met de uitspraak van de Centrale Raad van
Beroep). Graag zien zij daarbij de concept-wetswijziging en memorie van
toelichting die hiertoe zijn opgesteld plus de onderliggende berekeningen
en aannames over hoeveel mensen dit zou betreffen en wat dit zou
kosten. Wat is de afweging geweest om niet voor deze variant te kiezen?
Was dit een financiële overweging? Wat zijn de financiële consequenties
van het handhaven en uitbreiden van de uitzonderingsbepaling naar
zorgbehoevende niet-bloedverwanten, zo vragen de leden van de
SP-fractie.
Zoals de regering hiervoor reeds heeft opgemerkt, is «zorgbehoevendheid» géén toetsingselement bij de beoordeling van de vraag of er
sprake is van een gezamenlijke huishouding, maar alléén reden voor een
uitzondering bij samenwonende bloedverwanten in de tweede graad op
de gevolgen daarvan, namelijk «het als gehuwd worden aangemerkt». Bij
het beoordelen van deze uitzondering bestaat er naar de mening van de
regering, géén rechtvaardiging voor een afwijkende behandeling van
bloedverwanten in de tweede graad ten opzichte van
niet-bloedverwanten. Daar waar de wettelijke uitzondering (uitsluitend)
voor bloedverwanten in de tweede graad is getroffen, draagt deze
1

Artikel 3, tweede lid, onderdeel a, van de Participatiewet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

3

uitzondering dan ook een ongewenst discriminatoir karakter. De regering
vindt het wenselijk de wettelijke uitzondering te schrappen, in plaats van
deze – in lijn met de uitleg van de Centrale Raad van Beroep – te
handhaven én breder toe te passen (namelijk ook op
niet-bloedverwanten). Het breder toepassen van de uitzondering strookt
namelijk niet met de uitgangspunten van de Participatiewet. Uitgangspunt
van die wet is namelijk dat bij de beoordeling of een persoon recht heeft
op een bijstandsuitkering, in situaties van een gezamenlijke huishouding
rekening wordt gehouden met de middelen van de partner. Bijstand is
immers een vangnet van de Nederlandse sociale zekerheid. Dat het
schrappen van de uitzondering aansluit bij de uitgangspunten en
systematiek van de Participatiewet, wordt onderschreven door zowel de
Hoge Raad als de Raad van State.
Ten aanzien van het verzoek van de leden van de SP-fractie om alle
stukken naar de Kamer te sturen die zijn opgesteld om de uitzonderingsbepaling te handhaven en uit te breiden naar niet-bloedverwanten, merkt
de regering het volgende op.
Op 24 januari 2017 heeft de toenmalige Staatssecretaris van SZW een
tweetal sets Kamervragen over dit onderwerp van het lid Karabulut (SP)
en het lid Voortman (GL)2 beantwoord. In de beantwoording van deze
Kamervragen is aangegeven welke gevolgen de uitspraak van de Centrale
Raad van Beroep (CRvB) d.d. 6 december 2016 voor de uitvoering van de
Participatiewet door de colleges had, namelijk dat de colleges gehouden
waren om in voorkomende individuele gevallen rekening te houden met
de genoemde CRvB uitspraak en voorts dat de Participatiewet aanpassing
behoeft. Kort daarna, op 20 februari 2017,3 heeft de toenmalige Staatssecretaris van SZW de beantwoording van de genoemde tweetal sets
Kamervragen gecorrigeerd, omdat uit nieuwe informatie was gebleken
dat de betrokken gemeente tegen de uitspraak van de CRvB beroep in
cassatie4 had ingesteld bij de Hoge Raad. In verband met het cassatieberoep bij de Hoge Raad is de genoemde uitspraak van de CRvB
opgeschort totdat de Hoge Raad hierop een beslissing had genomen. Een
en ander betekende dat de colleges – in tegenstelling tot de eerder
gegeven antwoorden op genoemde Kamervragen – gehouden bleven
uitvoering te geven aan de huidige wettelijke regeling en alléén tweedegraads bloedverwanten die een gezamenlijke huishouding voeren én
voldoen aan het criterium van «zorgbehoefte» uit te zonderen van de
gehuwden norm. Volgens de eerdere beantwoording van de Kamervragen
zou de uitzondering namelijk óók op alle andere ongehuwd samenwonenden die een gezamenlijk huishouding voeren én voldoen aan het
criterium van «zorgbehoefte» van toepassing zijn.
Na de uitspraak van de CRvB zijn er geen voorbereidingen getroffen voor
een wetsvoorstel tot aanpassing van de Participatiewet, zolang er geen
uitspraak van de Hoge Raad was; de hoogste rechter in deze zaak. Het
thans voorliggende wetsvoorstel is eerst inhoudelijk voorbereid nadat de
Hoge Raad arrest5 heeft gewezen. De uitspraak van het hoogste rechtscollege was immers bepalend voor de verdere uitwerking en vormgeving
van het wetsvoorstel. De financiële consequenties van het uitbreiden van
de uitzonderingsbepaling naar ook zorgbehoevende niet-bloedverwanten,
zijn daarbij niet onderzocht, want die optie was na de uitspraak van de
Hoge Raad niet aan de orde bij de voorbereiding van het huidige
wetsvoorstel.

2

Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nrs. 1025 en 1026
Kamerstuk 34 352, nr. 55
4
Op grond van artikel 80 van de Participatiewet.
5
HR 08-12-2017, ECLI:NL:HR:2017:3081
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

4

Voorts stellen de leden van de SP-fractie het volgende. De aanleiding
voor de wetgeving is een rechtszaak van een vrouw met een bijstandsuitkering die na een reeks herseninfarcten in een rolstoel belandde. Zij had
iemand aangenomen om haar te helpen op basis van het persoonsgebonden budget (pgb) en woonde bij deze persoon in huis. De gemeente
beschouwde hen echter als samenwonend en trok wegens het
pgb-inkomen van de zorgverlener de uitkering van de vrouw in. De leden
van de SP-fractie vragen of de regering het een wenselijke situatie vindt
dat de uitkering van deze vrouw is stopgezet en dat zij geen inkomen
meer ontvangt. Wat is er met het intrekken van de uitkering van deze
vrouw verbeterd voor de maatschappij en voor deze zorgbehoevende
vrouw? Welk handelingsperspectief wordt deze vrouw geboden? Deze
leden willen graag weten of de vrouw waar de uitspraak van de Hoge
Raad over gaat nu nog zelfstandig woont. Indien dit niet het geval is, vindt
de regering dit een verbeterde situatie?
Naar aanleiding hiervan wijst de regering erop dat zij niet inhoudelijk kan
ingaan op de individuele omstandigheden van de door de leden van de
SP-fractie genoemde belanghebbende. Bovendien treedt de regering niet
in de besluitvorming van het betreffende college in de onderliggende
individuele casus naar aanleiding van de uitspraak van de Hoge Raad.
De leden van de SP-fractie wijzen ook op de kritiek van de Raad van
State in het volgende citaat: «Zij merkt echter op dat de onderliggende
problematiek van personen die vanwege een zorgbehoefte samenwonen,
en die hun uitkering zien verminderen of verdwijnen, hiermee niet weg is.
Zo kan het voorstel het effect hebben dat belanghebbenden afzien van het
voeren van een gezamenlijke huishouding, indien dat tot nadelige
gevolgen voor de bijstandsuitkering kan leiden. Omdat de te verlenen
zorg ook dan nog steeds verleend zal moeten worden, zullen andere
wegen bewandeld moeten worden. Mogelijk is dan opname in een Wet
langdurige zorg (Wlz)-instelling aan de orde. Daardoor kan het voorstel
(budgettair) contraproductief uitwerken. Het voorgaande roept dan ook de
vraag op of anderszins voorzieningen voor deze problematiek overwogen
zijn en kunnen worden gerealiseerd.» De leden van de SP-fractie vragen
wat de regering doet om de onderliggende problematiek op te lossen.
Hoe voorkomt de regering dat mensen noodgedwongen naar een
Wlz-instelling gaan? Is de regering bereid beleid op te stellen voor
mensen in de bijstand met een zorgbehoefte?
De regering wijst erop dat de Hoge Raad heeft geoordeeld dat het
discriminatoir is om bloedverwanten in de tweede graad (zoals bijvoorbeeld een broer en zus) die met elkaar een gezamenlijke huishouding
voeren en waar één van hen zorgbehoefte heeft, uit te zonderen van de
gehuwdennorm. Het schrappen van de uitzondering heeft tot gevolg dat
voor deze hele specifieke en in omvang beperkte groep, nu ook een toets
van de gezamenlijke in aanmerking te nemen middelen zal gaan plaatsvinden (de middelentoets). De middelentoets geldt onder het huidige
recht al voor alle andere niet-bloedverwanten die een gezamenlijke
huishouding voeren met zorgbehoefte.
De Raad van State onderschrijft dat het schrappen van de uitzondering
past in de systematiek van de Participatiewet. Wel merkt zij op dat het
wetsvoorstel (budgettair) contraproductief zou kunnen uitwerken, omdat
het wetvoorstel (dat dus uitsluitend de hierboven genoemde specifieke en
in omvang beperkte groep raakt) tot gevolg zou kunnen hebben dat
opname in een Wet langdurige zorg (Wlz)-instelling nodig is.
Het toepassen van de middelentoets bij bloedverwanten in de tweede
graad die een gezamenlijke huishouding voeren met zorgbehoefte,
betekent echter niet automatisch dat de betrokken belanghebbende ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

5

gevolge daarvan wordt gedwongen om naar een Wlz-instelling te gaan.
Immers: het inkomen op bijstandsniveau als vangnet van de Nederlandse
sociale zekerheid is en blijft hiermee gewaarborgd, zoals nu ook het geval
is bij niet-bloedverwanten die een gezamenlijke huishouding voeren met
zorgbehoefte. In de memorie van toelichting heeft de regering er in dit
verband op gewezen dat het een expliciete bevoegd- en verantwoordelijkheid van de colleges is, om in voorkomende schrijnende situaties,
derhalve ook bij de situaties waar de Raad van State op wijst, de bijstand
af te stemmen op de mogelijkheden, omstandigheden en middelen van de
belanghebbenden (artikel 18, eerste lid, van de Participatiewet). Zo’n
schrijnende situatie kan bijvoorbeeld zijn dat de samenwonende bloedverwanten in de tweede graad (maar ook samenwonende
niet-bloedverwanten) bijvoorbeeld vanwege de middelentoets toch maar
afzien van het voeren van een gezamenlijke huishouding en dat daardoor
opname in een Wlz-instelling aan de orde kan zijn. Gelet op het bovenstaande ziet de regering geen aanleiding om specifiek voor bijstandsgerechtigden met zorgbehoefte nader beleid op te stellen.
1.2. Onderscheid gezamenlijke huishouding en kostendelerschap
De leden van de D66-fractie geven aan dat zij in de memorie van
toelichting lezen dat bloedverwanten in de tweede graad niet automatisch
worden aangemerkt als gezamenlijke huishouding, maar eerder als
kostendelers worden beschouwd. Deze leden vragen zich af wat deze
constatering betekent in het licht van het voorstel van de regering, en of
er nader inzicht verschaft kan worden tussen het aandeel bloedverwanten
in de tweede graad die als kostendelers worden erkend tegenover het
aandeel niet-bloedverwanten dat wordt gezien als kostendeler ten
opzichte van «gehuwd» voor de Participatiewet. Zij vragen de regering de
criteria om in aanmerking te komen als kostendeler uiteen te zetten?
Naar aanleiding van deze vraag van de D66-fractie, hecht de regering
eraan om het verschil in de Participatiewet tussen de begrippen gezamenlijke huishouding en kostendeler toe te lichten. Het begrip «gezamenlijke
huishouding» moet namelijk strikt worden onderscheiden van het begrip
«kostendelende medebewoner».
Van een gezamenlijke huishouding is sprake indien twee personen hun
hoofdverblijf in dezelfde woning hebben en zij blijk geven zorg te dragen
voor elkaar door middel van het leveren van een bijdrage in de kosten van
de huishouding dan wel anderszins. Het betreft hier een feitelijke
beoordeling van de omstandigheden, waar het college pas aan toekomt
indien het «hoofdverblijf» in voldoende mate aannemelijk wordt geacht.
Deze personen worden als «gehuwden» aangemerkt. In dat geval worden
de gezamenlijke middelen (inkomen en vermogen) getoetst bij de
beoordeling van het recht op bijstand en ontvangen zij gezamenlijk de
«gehuwdennorm».
Bij de kostendelende medebewoners is er sprake van een situatie dat twee
of meer personen samen één woning bewonen en er op grond van de
Participatiewet uitsluitend sprake is van het «kunnen delen van kosten».
Er is dan dus geen sprake van een gezamenlijke huishouding. De
kostendelers worden beschouwd als zelfstandige subjecten van de
bijstand, met ieder een eigen middelentoets. Het wetsvoorstel heeft geen
gevolgen voor bijstandsgerechtigden die onder de kostendelersnorm
vallen.
In reactie op de vraag van de D66-fractie of inzicht kan worden verschaft
ten aanzien van het aandeel bloedverwanten in de tweede graad die als
kostendelers worden erkend tegenover het aandeel niet-bloedverwanten
dat wordt gezien als kostendeler ten opzichte van «gehuwd» voor de
Participatiewet, merkt de regering op dat het hier zeer specifieke informatie betreft, waar de regering niet over beschikt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

6

De leden van de SP-fractie melden dat zij het een slechte zaak vinden dat
mensen die zorgbehoevend zijn én aangewezen zijn op een bijstandsuitkering het moeilijk wordt gemaakt, temeer omdat dit er steeds meer zijn.
Zij willen weten of de regering erkent dat de situatie verslechtert voor
deze mensen met de voorliggende wet en dat ook mensen die zorgbehoevend zijn en aangewezen zijn op een bijstandsuitkering worden
getroffen door de kostendelersnorm.
In reactie hierop hecht de regering er allereerst aan om nogmaals te
benadrukken dat in dit wetsvoorstel uitsluitend wordt gedoeld op de
zorgbehoefte zoals volgens de jurisprudentie is vastgesteld, en dus niet
op lichtere vormen van zorgbehoefte, zoals bijvoorbeeld de behoefte aan
«mantelzorg». Bovendien gaat dit wetsvoorstel uitdrukkelijk niet over
zorgbehoefte in geval van een kostendelerssituatie, maar ziet het
uitsluitend op het schrappen van de uitzondering op de gehuwdennorm
bij bloedverwanten in de tweede graad die een gezamenlijke huishouding
voeren en bij één van hen sprake is van zorgbehoefte.
De leden van de SP-fractie vragen voorts of de regering kan aangeven
hoeveel mensen met een zorgbehoefte gekort worden door de kostendelersnorm. Ook vragen zij of de regering exact kan aangeven welke
mogelijkheden de gemeenten hebben om in schrijnende situaties de
bijstand af te stemmen op de persoonlijke situatie. Ook willen zij weten
hoeveel personen als schrijnend geval een tegemoetkoming of een
uitzondering op de kostendelersnorm krijgen, en hoe deze regelingen
voor schrijnende gevallen door gemeenten zijn vormgegeven. In dit
verband wordt ook gevraagd of, indien een gemeente besluit een
schrijnend geval tegemoet te komen, de gemeente deze extra kosten dan
zelf moet financieren of dat er dan een andere regeling is, en welk bedrag
hier jaarlijks mee gemoeid is? In dit verband wordt ook gevraagd of het
voor een gemeente voordeliger om een zorgbehoevend persoon niet te
compenseren voor een eventuele schrijnende situatie?
Zoals eerder door de regering is aangegeven, speelt het criterium
«zorgbehoefte» alléén een rol bij de vraag of samenwonende bloedverwanten in de tweede graad waarvan reeds is vastgesteld dat zij een
gezamenlijke huishouding voeren, een beroep kunnen doen op de
uitzondering in de Participatiewet, waardoor zij ondanks het voeren van
die gezamenlijke huishouding, toch niet worden gelijkgesteld met
gehuwden. Het voorliggende voorstel tot wijziging van de Participatiewet
ziet uitdrukkelijk niet op (en heeft dus geen gevolgen voor) de wettelijke
regeling inzake de kostendelersnorm.
De regering merkt ten aanzien van de financiering van de algemene
bijstand het volgende op. Het Rijk stelt jaarlijks een macrobudget vast dat
volgens een vaste verdeelsystematiek onder de gemeenten wordt
verdeeld. Dat budget is ongeoormerkt: een gemeente mag een overschot
vrij besteden, maar moet een tekort in beginsel ook zelf opvangen.
2. Parlementaire geschiedenis in het kort
2.1. Gelijkstelling ongehuwd en gehuwd samenwonenden
De leden van de GroenLinks-fractie geven aan dat het kabinet in 1996
oordeelde dat een uitzondering voor bloedverwanten in de eerste graad
gerechtvaardigd was, omdat «samenwoning in de regel voortvloeit uit de
huidige of vroegere afhankelijkheidsrelatie van het kind ten opzichte van
de ouders». Zij vragen of de regering het met hen eens is dat er bij
zorgbehoevendheid ook sprake is van een afhankelijkheidsrelatie, waarbij
er niet altijd sprake is van een «vrijwillige keus om een nieuwe, voorheen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

7

nog niet bestaande gezamenlijke huishouding te gaan voeren» (zeker
gezien het strikte criterium «zorgbehoefte» volgens de jurisprudentie)?
Rechtvaardigt dit niet juist de verbreding van de uitzondering naar
samenwonende niet-bloedverwanten met onderlinge zorgbehoevendheid,
zo vragen deze leden zich af.
De regering acht een uitzondering op de gelijkstelling met gehuwden voor
eerstegraads bloed- en aanverwanten gerechtvaardigd, aangezien de
samenwoning voortvloeit uit de huidige of vroegere afhankelijkheidsrelatie van het kind ten opzichte van de ouders. In die zin is dus geen sprake
van een vrijwillige keus om een nieuwe, voorheen niet bestaande
gezamenlijke huishouding te gaan voeren, hetgeen ten grondslag ligt aan
de huwelijks samenlevingsvorm die het uitgangspunt vormt voor de
gelijke behandeling van andere samenlevingsvormen. Bovendien geldt
tussen kind en ouders een civielrechtelijke onderhoudsplicht (artikel 1:392
van het Burgerlijk Wetboek).
Bij personen met een zorgbehoefte (zowel bloedverwanten in de tweede
graad als niet-bloedverwanten), zal in veel gevallen ook sprake zijn van
een afhankelijkheidsrelatie jegens iemand (ingegeven door de zorgbehoefte), maar die groep is niet vergelijkbaar met eerstegraads bloed- en
aanverwanten. Zij hebben namelijk geen verleden van afhankelijkheid
zoals een kind ten opzichte van de ouders heeft en voor hen geldt geen
civielrechtelijke onderhoudsplicht. De redenen die een uitzondering voor
eerstegraads bloed- en aanverwanten op de gelijkstelling met gehuwden
rechtvaardigen, gaan voor deze groep dus niet op.
De leden van de SP-fractie vragen voorts in hoeverre grootouders die
hun kleinkind opvoeden onder de eerstegraads uitzondering vallen, en of
de regering bereid is deze groep ook uit te zonderen indien zij niet nu al
onder de eerstegraads uitzondering vallen?
In reactie hierop merkt de regering het volgende op. Grootouders en hun
kleinkinderen zijn bloedverwanten in de tweede graad. De regering ziet
geen reden om deze groep uit te zonderen, aangezien de Centrale Raad
van Beroep en de Hoge Raad nu juist hebben geoordeeld dat het
discriminatoir is om bloedverwanten in de tweede graad anders te
behandelen dan niet-bloedverwanten.
2.2. Amendement Noorman-Den Uyl /Bakker
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering waarom er bij
de invoering van de Participatiewet niet al voor is gekozen een uitzondering te maken voor een bredere groep, en wat destijds de overweging
daarbij was.
In dit verband wijst de regering erop dat het amendement Noorman-Den
Uyl/Bakker uitsluitend tot doel had in de Wet Werk en Bijstand (de
voorganger van de Participatiewet) een uitzondering te regelen op de
gelijkstelling met gehuwden voor bloedverwanten in de tweede graad
(samenwonende broers en zussen) als één van hen zorg behoeft. Het
amendement beoogde uitdrukkelijk geen algemene uitzondering te
regelen op de gelijkstelling met gehuwden voor alle samenwonenden
(dus ook niet-bloedverwanten) met zorgbehoefte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

8

3. Uitspraken Centrale Raad van Beroep en Hoge Raad
3.1. Discriminatieverbod
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering hoe zij oordeelt
over de specifieke casus die leidde tot de uitspraken van de Centrale Raad
van Beroep en Hoge Raad. Vindt de regering het ook onwenselijk dat twee
mensen nu gezamenlijk afhankelijk zijn van één persoonsgebonden
budget, dat eigenlijk bedoeld is voor zorg?
De regering is van mening dat gewaarborgd dient te worden dat bijstand
(het vangnet van de Nederlandse sociale zekerheid) uitsluitend terecht
komt bij de personen die dit daadwerkelijk nodig hebben om in hun
levensonderhoud te voorzien. Om die reden bevat de Participatiewet een
middelentoets. Bij deze middelentoets worden de inkomsten uit arbeid in
aanmerking genomen, ongeacht de aard van de arbeid. Indien het
gezamenlijk inkomen boven de wettelijke algemene bijstandsnorm komt,
dan bestaat er geen recht op (aanvullende) algemene bijstand.
3.2. Hoge Raad
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat de Hoge Raad oordeelt dat
de keuze van de Centrale Raad voor Beroep in strijd is met het
uitgangspunt van de Participatiewet om bij de beoordeling of er recht is
op een bijstandsuitkering rekening te houden met de middelen van de
partner. Naast deze zaak zijn er nog vele voorbeelden te noemen waarbij
dit uitgangspunt leidt tot perverse prikkels of zelfs dramatisch uitpakt voor
betrokkenen. Deze leden vragen of de regering bereid is om dit
uitgangspunt te herzien.
De regering onderschrijft het uitgangspunt van de Participatiewet dat bij
de beoordeling of er recht is op een bijstandsuitkering, rekening wordt
gehouden met de middelen van de partner indien sprake is van een
gezamenlijke huishouding. Bijstand is immers een sociaal vangnet. In het
geval van schrijnende situaties biedt artikel 18, eerste lid, van de
Participatiewet de colleges de mogelijkheid om de bijstand en de daaraan
verbonden verplichtingen af te stemmen op de omstandigheden,
mogelijkheden en middelen van de belanghebbende en daarmee
individueel maatwerk te bieden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen een appreciatie van de
regering van de zaak die voorlag bij de Centrale Raad van Beroep en de
Hoge Raad en die de aanleiding vormde voor dit wetsvoorstel. Zij vragen
of de regering de mening deelt, dat het te prijzen valt als iemand zorgt
voor zijn al dan niet verwante huisgenoot met zorgbehoefte? Waarom
heeft de regering er dan voor gekozen om de onderhavige uitzondering te
schrappen en niet de uitzondering juist te verbreden naar niet-verwante
huisgenoten?
De regering deelt weliswaar de mening van de leden van de ChristenUniefractie dat het te prijzen valt als iemand zorgt voor zijn al dan niet
verwante huisgenoot met zorgbehoefte, maar merkt hierbij op dat dit niet
tot gevolg heeft dat de regering afziet van het schrappen van de discriminatoir geachte uitzonderingsbepaling. De regering wijst er bovendien op
dat met een «huisgenoot» in het kader van dit wetsvoorstel uitsluitend
wordt gedoeld op huisgenoten zijnde bloedverwanten in de tweede graad
met zorgbehoefte die een gezamenlijke huishouding voeren, en uitdrukkelijk niet op huisgenoten (bloedverwant dan wel niet-(bloed)verwant) die
de kosten delen, en waarbij dus sprake is van kostendelerschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

9

Het breder toepassen van de uitzondering «zorgbehoefte» naar ook niet
verwante huisgenoten die een gezamenlijke huishouding voeren, strookt
naar de mening van de regering niet met de geest van de Participatiewet.
Uitgangspunt van die wet is namelijk dat bij de beoordeling of een
persoon recht heeft op een bijstandsuitkering, in situaties van een
gezamenlijke huishouding rekening wordt gehouden met de middelen van
de partner, zoals ook geldt bij «gehuwde paren». Bijstand is immers een
vangnet van de Nederlandse sociale zekerheid.
De regering meent ook dat het besluit tot het schrappen van de uitzondering in lijn is met de uitspraak van de Hoge Raad. In dat kader
overweegt de Hoge Raad namelijk dat de keuze die de Centrale Raad van
Beroep heeft gemaakt (het breder toepassen van de uitzondering) zich niet
duidelijk laat afleiden uit het stelsel van de wet, de daarin geregelde
gevallen en de daaraan ten grondslag liggende beginselen of de wetsgeschiedenis. De keuze van de Centrale Raad van Beroep is naar het oordeel
van de Hoge Raad daarentegen duidelijk in strijd met het uitgangspunt
van de Participatiewet, om bij de beoordeling of een persoon recht heeft
op een bijstandsuitkering in situaties van een gezamenlijke huishouding
rekening te houden met de middelen van de partner, ongeacht de graad
van verwantschap. De enige uitzondering voor bloed- en aanverwanten in
de eerste graad kan gerechtvaardigd worden door de afhankelijke relatie
tussen ouder en kind en de civielrechtelijke zorgplicht.
Ook de Afdeling advisering van de Raad van State onderkent in haar
advies dat de in het wetsvoorstel gekozen benadering (het schrappen in
plaats van breder toepassen van de uitzondering) in de systematiek van
de Participatiewet past.
4. Inhoud wetsvoorstel en gevolgen daarvan voor uitvoering
4.1. Participatiewet
De leden van de VVD-fractie vragen de regering naar de genoemde
schrijnende situaties. Zij lezen in de toelichting dat gemeenten bij
schrijnende situaties op basis van artikel 18, eerste lid, van de Participatiewet, de bijstand kunnen afstemmen op de mogelijkheden, omstandigheden en middelen van de belanghebbenden. In dit verband vragen zij de
regering welke bevoegdheden de gemeente op basis van dit artikel heeft,
en of het zo kan zijn dat gemeente via dit artikel de huidige situatie in
stand kan houden, en wat er dan feitelijk zal veranderen aan de bestaande
situatie?
De bevoegd- en verantwoordelijkheid van het college op basis van artikel
18, eerste lid, van de Participatiewet biedt de colleges expliciet de
mogelijkheid tot afstemming van de bijstand op de feitelijke behoefte in
het individuele geval. Individualisering en maatwerk behoren immers tot
de grondbeginselen van de Participatiewet. Dit instrument verschilt van
de huidige algemene uitzonderingsbepaling in de Participatiewet die door
de Hoge Raad als discriminatoir is aangemerkt en met dit wetsvoorstel
wordt geschrapt. Het toepassen van individueel maatwerk, wordt in
algemene zin namelijk niet als discriminatie beschouwd.
De leden van de D66-fractie geven aan content te zijn met de
mogelijkheid die er met artikel 18, lid 1 in de Participatiewet voor colleges
bestaat, om in schrijnende gevallen na het schrappen van de discriminatoire regelgeving de bijstand af te stemmen naar omstandigheden. Deze
leden vragen echter wel op welke schaal dit momenteel plaatsvindt bij de
groep niet-bloedverwanten. Zij vragen daarnaast in hoeverre colleges op
de hoogte zijn van deze mogelijkheid uit artikel 18, lid 1 en zij vragen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

10

regering om uiteen te zetten op welke wijze zij een bijdrage leveren aan de
bekendheid hierover.
De regering beschikt niet over informatie of, en zo ja, in welke mate
momenteel afstemming van bijstand in schrijnende gevallen bij de groep
niet-bloedverwanten plaatsvindt. In het «Gemeentenieuws van SZW» is
bij herhaling de mogelijkheid tot afstemming van de bijstand onder de
aandacht van de colleges gebracht. Ook bij de invoering van dit
wetsvoorstel zal de Staatssecretaris van SZW via het «Gemeentenieuws
van SZW» de mogelijkheid om bij schrijnende situaties de bijstand af te
stemmen op de mogelijkheden, omstandigheden en middelen van de
belanghebbenden, uitdrukkelijk onder de aandacht van de colleges
brengen.
De leden de D66-fractie vragen voorts in hoeverre de regering voorziet
dat tweedegraads bloedverwanten bij het schrappen van de uitzonderingspositie onder artikel 3 lid 2 in plaats van zorg aan huis naar zorg in
een Wlz-instelling zullen overstappen. Deelt de regering de mening van de
D66-fractie dat zorg aan huis indien mogelijk de voorkeur verdient, zo
vragen zij.
De regering is van mening dat het schrappen van de uitzonderingspositie
voor bloedverwanten in de tweede graad met zorgbehoefte, niet
automatisch tot gevolg heeft dat de betrokken belanghebbende om deze
reden wordt gedwongen om naar een Wlz-instelling te gaan. Immers: het
inkomen op bijstandsniveau als vangnet van de Nederlandse sociale
zekerheid is en blijft ook met het schrappen van de genoemde uitzonderingsbepaling gewaarborgd. In dit verband is er geen verschil met
niet-bloedverwanten die een gezamenlijke huishouding voeren en
waarvan er één zorgbehoefte heeft. De vraag of zorg aan huis in dit
verband de voorkeur verdient, is naar de mening van de regering primair
afhankelijk van de individuele omstandigheden van de belanghebbenden.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat de regering in de
memorie van toelichting benadrukt dat colleges de bevoegdheid hebben
om bij schrijnende situaties maatwerk te bieden. Zij vragen de regering
om aan te geven of de situatie eerder genoemd in de memorie van
toelichting als schrijnend te definiëren valt, en zo ja, of de regering dan
vindt dat de betreffende gemeente hier moet ingrijpen? Zo nee, waarom
vindt de regering dit geen schrijnende situatie, zo vragen deze leden zich
af.
Ook de leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering
nadrukkelijk wijst op de bevoegdheid van colleges om bij schrijnende
situaties de bijstand af te stemmen op de mogelijkheden, omstandigheden en middelen van de belanghebbenden (artikel 18, eerste lid, van de
Participatiewet). Zij vragen de regering of zij de verwachting deelt dat het
bij de gevallen die geraakt worden door deze wetswijziging per definitie
zal gaan om schrijnende situaties?
De regering is van mening dat, zo er al gevallen in de uitvoeringspraktijk
voorkomen die in meer of mindere mate worden geraakt door deze
wetswijziging, het niet per definitie behoeft te gaan om schrijnende
situaties. Immers het vangnet van de bijstand en daarmee het recht op
een inkomen op het niveau van het sociaal minimum, blijft gegarandeerd.
Bovendien betreft het in voorkomende gevallen uiteenlopende onderling
sterk van elkaar verschillende situaties en is individueel maatwerk door
colleges het enige geschikte instrument om de situatie te beoordelen en
eventueel aanvullende inkomensondersteuning te verlenen. Het is niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

11

aan de regering om in de besluitvorming van colleges over individuele
gevallen te treden.
4.2. Aantal huishoudens
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat het
wetsvoorstel slechts voor een zeer beperkt aantal voorkomende situaties
gevolgen zal hebben. Kan de regering bij benadering aangeven om
hoeveel situaties en/of personen het zal gaan?
De leden van de D66-fractie geven aan het opmerkelijk te vinden dat er
geen inzicht kan worden verschaft in de omvang van de groep die
momenteel als tweedegraads bloedverwanten onder de uitzonderingsregeling in artikel 3 lid 2 vallen. Deze leden roepen de regering op om in
samenspraak met partijen uit de uitvoeringspraktijk hierover alsnog
nadere kwantitatieve inzichten te verschaffen, evenals de eventuele
financiële consequenties die hiermee gepaard gaan.
Ook de leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering of zij een
beeld heeft van het aantal samenwonende niet-bloedverwanten, waarbij
wel sprake is van een gezamenlijke huishouding en zorgbehoefte
(soortgelijke gevallen als de in de memorie van toelichting genoemde
zaak).
Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven, beschikt het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid niet over feitelijke informatie
met betrekking tot het aantal gevallen waarbij samenwonende tweedegraadsbloedverwanten, specifiek vanwege de zorgbehoefte van één van
hen, voor de toepassing van het recht op een bijstands-, IOAW- of
IOAZ-uitkering, worden uitgezonderd van de gehuwdennorm. Navraag bij
het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft geen nadere informatie
opgeleverd. Ook is navraag gedaan of de gemeentelijke uitvoeringspraktijk hier zicht op heeft. Van de zijde van zowel de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) als Divosa (vereniging van gemeentelijke
directeuren in het sociaal domein) is aangegeven dat, zo het al in de
uitvoeringspraktijk voorkomt, het aantal gevallen zeer klein is. De regering
zal bij de invoering van het wetsvoorstel de colleges uitgebreid via het
«Gemeentenieuws van SZW» over het wetsvoorstel en de mogelijke
gevolgen voor de uitvoeringspraktijk informeren.
In dit verband wijst de regering er tot slot op dat het aantal
niet-bloedverwanten die een gezamenlijke huishouding voeren en
waarvan er één zorgbehoefte heeft, niet wordt geregistreerd door
gemeenten, aangezien voor deze groep geen specifieke bepalingen in de
Participatiewet zijn opgenomen.
5. Overige
5.1. Doeltreffendheid en doelmatigheid
De leden van de SP-fractie vragen of de kwestie van een (mogelijk)
verhoogde Wlz-vraag besproken is met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en of de regering gaat monitoren of dit een
verhoogde Wlz-vraag tot gevolg heeft?
In de voorbereiding van het wetsvoorstel is gesproken met het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In reactie op de vraag van inzake
de mogelijk verhoogde Wlz-vraag en de wens tot het monitoren daarvan,
het volgende. Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven is, zo de
problematiek «uitzondering zorgbehoefte» bij bijstandsgerechtigden in de
tweede graad die een gezamenlijk huishouding voeren al in de uitvoe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

12

ringspraktijk voorkomt, het aantal gevallen dat mogelijk door dit
wetsvoorstel wordt geraakt, en daarmee een mogelijke verhoogde
Wlz-vraag, zeer klein.
De leden van de SP-fractie vragen voorts of het voor een gemeente
voordeliger is als een persoon in een Wlz-instelling verblijft dan als hij
zelfstandig woont met een bijstandsuitkering? Zij wijzen er op dat in de
memorie van toelichting staat dat gemeenten in schrijnende situaties een
zorgbehoevend persoon die volgens de gemeente een gezamenlijke
huishouding voert met een ander persoon (zoals de vrouw in de
rechtszaak) en daardoor geen of slechts weinig uitkering krijgt, tegemoet
kunnen komen met een aangepaste uitkering die is afgestemd op de
persoonlijke situatie. Zij vragen zich af of er ooit een zorgbehoevend
persoon op deze manier tegemoet is gekomen door een gemeente, en
zien graag voorbeelden en aantallen daarvan tegemoet. Is de vrouw van
de rechtszaak op deze manier tegemoet gekomen vragen zij aan de
regering. Zo nee, vindt de regering dat de gemeente haar wel tegemoet
zou moeten komen, immers de regering wijst gemeenten immers expliciet
op deze mogelijkheid. Kan de regering aangeven in welke situatie iets
schrijnend is, zo vragen deze leden.
Zoals eerder in deze nota naar aanleiding van het verslag al door de
regering is gememoreerd, kan de regering niet inhoudelijk ingaan op de
individuele omstandigheden van de door de leden van de SP-fractie
genoemde belanghebbende. Bovendien treedt de regering niet in de
besluitvorming van het betreffende college in de onderliggende individuele casus naar aanleiding van de uitspraak van de Hoge Raad. In dit
verband wijst de regering er nogmaals op dat het een uitdrukkelijke
bevoegd- en verantwoordelijkheid van de colleges is om in het geval van
schrijnende situaties toepassing te geven aan artikel 18, eerste lid, van de
Participatiewet. Op grond hiervan kunnen zij de bijstand en de daaraan
verbonden verplichtingen afstemmen op de omstandigheden, mogelijkheden en middelen van de belanghebbende en daarmee individueel
maatwerk bieden. Juist omdat het hier uiteenlopende, onderling sterk van
elkaar verschillende situaties kunnen betreffen, is individueel maatwerk
door colleges het enige geschikte instrument. De regering acht het
namelijk onmogelijk en bovendien onwenselijk om elke denkbare
specifieke situatie van een wettelijke regeling te voorzien.
5.2. Ontvangen reacties en adviezen
De leden van de VVD-fractie merken op dat de regering naar aanleiding
van de opmerkingen vanuit gemeenten en de Sociale Verzekeringsbank
(SVB) heeft besloten om de overgangsperiode met zes maanden te
verlengen. Deze leden vragen welke consequentie het niet tijdig afronden
van de beoordelingen van dossiers heeft voor gemeenten en SVB.
De regering vertrouwt erop dat de overgangsperiode van 12 maanden de
SVB en de colleges voldoende gelegenheid biedt om de dossiers tijdig af
te ronden. Na de overgangsperiode moeten alle uitkeringen zijn vastgesteld conform de nieuwe wetgeving. Indien dat niet het geval is, dan
wordt geen juiste uitvoering gegeven aan de wet. Indien daarvan sprake
is, kan dit een signaal zijn voor interbestuurlijk toezicht.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering een afschrift van
de schriftelijke reacties van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG), het Uitvoeringspanel gemeenten (UP) en de SVB naar de Kamer te
sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

13

De regering heeft het Uitvoeringspanel Gemeenten, waar de VNG en de
SVB onderdeel van uitmaken, het conceptwetsvoorstel toegestuurd en om
een toets op de uitvoering gevraagd. Naar aanleiding hiervan heeft een
aantal panelleden individueel per email gereageerd. De reacties komen
erop neer dat het wetsvoorstel uitvoerbaar is, maar omdat de gevallen
waar het wetsvoorstel op ziet slechts sporadisch in de uitvoeringspraktijk
voorkomen en daarom «moeilijk zijn op te sporen», uitvoeringstechnisch
niet een overgangstermijn van 6 maanden, maar van 12 maanden
noodzakelijk wordt geacht. Deze langere termijn heeft de regering als
zodanig alsnog in het wetsvoorstel opgenomen. Eventueel betrokken
bijstandsgerechtigden hebben daardoor dus een vrij lange periode om te
anticiperen op de nieuwe wetgeving. De regering achtte het in dit verband
niet opportuun om de inhoud van de betreffende individuele e-mails
expliciet in het wetsvoorstel weer te geven en heeft daarom volstaan met
een samenvattende conclusie van het Uitvoeringspanel Gemeenten.
6. Overgangsrecht
De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering om in samenwerking
met gemeenten, de betreffende belanghebbenden goed voor te lichten,
zodat zij niet door deze maatregel worden overvallen. Deze leden gaan er
daarbij vanuit dat de colleges van de gemeenten hun expliciete
bevoegdheid en verantwoordelijkheid goed zullen gebruiken om in
voorkomende schrijnende gevallen, de bijstand af te stemmen op de
mogelijkheden, omstandigheden en middelen van de belanghebbenden,
zodat de gevolgen van deze wetswijziging zo gering mogelijk zijn. Deze
leden zijn positief over het feit dat de regering het advies van de Afdeling
advisering van de Raad van State over de overgangsregeling heeft
overgenomen.
De leden van de GroenLinks-fractie merken op dat gemeenten en SVB
aangeven dat het een complex en tijdrovend proces zal zijn om de
betreffende dossiers uit hun administratie te filteren. Deze leden vragen of
zij daarbij ook een inschatting hebben gegeven van de termijn waarop zij
dit kunnen doen. Kan de regering garanderen dat er voldoende tijd zit
tussen het moment waarop mensen worden geïnformeerd over de
wijziging en het moment waarop de wijziging daadwerkelijk in gaat?
In dit verband vragen ook de leden van de ChristenUnie-fractie zich af
of een overgangstermijn van twaalf maanden afdoende zal zijn. Deze
leden vragen de regering hoe zij kan bevorderen dat belanghebbenden
zorgvuldig geïnformeerd worden over de voorgestelde wetswijziging,
mede vanwege het gegeven dat de betreffende groep niet goed in beeld
is.
De regering merkt op dat bij het vaststellen van het overgangsrecht en de
duur daarvan uitdrukkelijk rekening is gehouden met het feit dat zowel de
SVB als de colleges hebben aangegeven dat het niet eenvoudig zal zijn
om de betrokken belanghebbenden in beeld te krijgen. De oorspronkelijke
overgangsperiode van 6 maanden is om die reden verruimd naar 12
maanden. Door het hanteren van deze ruime overgangsperiode, vertrouwt
de regering erop dat er voor de betrokken belanghebbenden voldoende
tijd zal zitten tussen het moment waarop zij worden geïnformeerd over de
gevolgen van de wetswijziging en het aflopen van de overgangsperiode.
Voorts merkt de regering op dat bij de invoering van het wetsvoorstel de
colleges hierover uitgebreid zullen worden geïnformeerd via het
«Gemeentenieuws van SZW».
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 174, nr. 6

14