Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 884

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 november 2020
Op 27 oktober (Handelingen II 2020/21, nr. 16, Stemmingen) hebben de
stemmingen plaatsgevonden over de moties ingediend bij het
notaoverleg verkeersveiligheid van 12 oktober (Kamerstuk 29 398, nr. 878).
Bij twee aangenomen moties heeft uw Kamer om een brief verzocht:
1. de gewijzigde motie van het lid Postma c.s. met het verzoek het
ontwerpbesluit helmplicht snorfiets uiterlijk vóór het kerstreces naar
de Kamer te sturen in een apart voorstel, waarbij geen koppeling
wordt gemaakt met voertuigen met een maximum constructiesnelheid tot 25 km per uur of het kader voor lichte elektrische voertuigen1
2. de nader gewijzigde motie van de leden Kröger en Stoffer over het
ontwikkelen van een afweegkader waarbij een maximumsnelheid van
30 km/h in de bebouwde kom als leidend principe gehanteerd wordt
met de mogelijkheid om op doorgaande wegen hiervan af te wijken
als het veilig kan, en gezamenlijk hiervoor een plan op te stellen2
In deze brief wordt ingegaan op de wijze waarop uitvoering wordt
gegeven aan deze moties. Tevens zijn de belangrijkste uitkomsten van het
onlangs opgeleverde verdiepingsonderzoek van Arcadis naar de effecten
van een helmplicht voor snorfietsers3 opgenomen. Het volledige rapport
treft u aan in de bijlage bij deze brief4. Tot slot wordt ingegaan op de
nader gewijzigde motie-Schonis over het verplicht continu voeren van
autoverlichting5.

1

Kamerstuk 29 398, nr. 870.
Kamerstuk 29 398, nr. 872.
3
Arcadis, «Verdiepingsonderzoek effecten helmplicht snorfietsen», 26 oktober 2020.
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
5
Kamerstuk 29 398, nr. 874.
2

kst-29398-884
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 884

1

Helmplicht snorfietsers
Op 26 oktober 2020 heb ik uw Kamer een brief gestuurd over het proces
om een helmplicht voor snorfietsers te regelen6. In deze brief zijn de
knelpunten aangegeven die daarbij spelen. Tevens is aangegeven dat voor
zorgvuldige besluit- en beleidsvorming nader onderzoek van TNO nodig is
voor het soort helm dat geschikt is voor de diverse typen snorfietsen en
een uitvoeringstoets van RDW in relatie tot de vraag of in het kentekenregister verschillende typen snorfietsen kunnen worden onderscheiden en
welke consequenties dit meeneemt voor de uitvoering. Inmiddels zijn de
opdrachten hiertoe in gang gezet. Echter, de uitkomsten en de verwerking
hiervan in het ontwerpbesluit zijn niet gereed binnen de termijn die uw
Kamer stelt in deze motie voor aanbieding van het ontwerpbesluit. Dit zou
betekenen dat uw Kamer wordt gevraagd te reageren op een ontwerpbesluit dat niet af is en waarvan niet alle (uitvoerings-)consequenties in
beeld zijn. Zoals eerder aangegeven is het in procedure brengen van een
besluit waarin deze knelpunten nog niet zijn geadresseerd, geen
begaanbare weg.
Intussen wordt gewerkt aan oplossingen voor de voorziene knelpunten
alleen gericht op snorfietsen. Er is reeds ingezet op onderzoek naar de
geschiktheid van een ander soort helm. Tevens wordt de RDW verzocht
een uitvoeringstoets te doen om te beoordelen of in het kentekenregister
kan worden voorzien in een eventuele differentiatie naar soort helm en
wat de impact daarvan is. Verder wordt over de handhavingsaspecten
afgestemd met het Ministerie van Justitie en Veiligheid.
Naar verwachting liggen de uitkomsten van de hierboven genoemde
onderzoeken in het voorjaar op tafel en kan dan een voorstel aan uw
Kamer worden gedaan. De ontwikkelingen op het terrein van het
LEV-kader zijn dan niet meegewogen. Een voorstel voor de gebruikerseisen voor LEVs waaronder een eventuele helmplicht is vóór de zomer
gereed waarna meteen doorgepakt zou kunnen worden met de helmplicht
voor snorfietsers. Door de koppeling met het LEV-kader los te laten is de
inschatting dat hiermee een tijdswinst wordt geboekt van enkele
maanden.
Verdiepingsonderzoek Arcadis
In de brief aan uw Kamer van 22 september is gerefereerd aan een lopend
verdiepingsonderzoek naar de effecten van een helmplicht voor
snorfietsers7. Dit onderzoek van Arcadis is inmiddels beschikbaar
gekomen. De belangrijkste conclusie is dat een helmplicht voor
snorfietsers een substantieel positief effect zal hebben op de verkeersveiligheid van snorfietsers inclusief overstappers naar een ander
vervoermiddel.
In het onderzoek geeft 55% van de snorfietsers aan over te stappen als de
helmplicht wordt ingevoerd. Van deze groep kiest 39% voor de auto, 23%
voor de e-bike en 20% voor de fiets. Andere modaliteiten waarnaar
snorfietsers overstappen zijn de bromfiets en de motor.
De onderzoekers concluderen dat er voor de overstappers geen extra
risico’s optreden die niet door het huidige verkeersveiligheidsbeleid
(kunnen) worden opgevangen. Het advies is om voldoende aandacht te
blijven besteden aan enkele groepen overstappers: mannelijke
bromfietsers en oudere (elektrische) fietsers. De onderzoekers bevelen
6
7

Kamerstuk 29 398, nr. 877.
Kamerstuk 29 398, nr. 857.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 884

2

aan om voorlichting en educatie te bieden over het voertuig waarnaar
wordt overgestapt. Daarnaast adviseren zij om overstappers aan te zetten
tot het kiezen voor een relatief veiliger alternatief vervoermiddel.
Deze aanbevelingen neem ik ter harte. Ik zie ze als een ondersteuning van
beleid. Ik ondersteun de gemeenten en provincies op verschillende
manieren bij hun verantwoordelijkheid voor de verkeersveiligheid van de
ouderen op de (elektrische) fiets. Zo investeert IenW – samen met de
medeoverheden – in het verbeteren van de (fiets)infrastructuur. Voor 1e
tranche van de verkeersveiligheidsimpuls stelt IenW 200 miljoen (50%
rijksbijdrage) beschikbaar voor aanvragen van medeoverheden om de
lokale en provinciale wegen en fietspaden veiliger te maken. Dit komt ook
de voornoemde risicogroepen ten goede. Daarnaast ontwikkelt het
Kennisnetwerk SPV materialen en kennis voor medeoverheden over
oudere verkeersdeelnemers. Het programma Doortrappen ondersteunt
lokale en provinciale partijen om ouderen zo lang mogelijk veilig te laten
fietsen. Tot slot wordt gewerkt aan het opstellen van het plan veilige
mobiliteit ouderen waar ook aandacht zal zijn voor de oudere fietser. Naar
verwachting is dit plan begin 2021 afgerond en zal het met uw Kamer
worden gedeeld.
Afwegingskader voor 30 km/h in de bebouwde kom
Op 27 oktober 2020 heeft uw Kamer de nader gewijzigde motie van de
leden Kröger en Stoffer aangenomen. Deze motie verzoekt de regering in
overleg met gemeenten en de SWOV een afwegingskader te ontwikkelen
waarbij een maximumsnelheid van 30 km/h in de bebouwde kom als
leidend principe gehanteerd wordt met de mogelijkheid om op
doorgaande wegen hiervan af te wijken als het veilig kan, en gezamenlijk
hiervoor een plan op te stellen.
Om uitvoering aan deze motie te geven zal ik – in aanvulling op de
bestaande richtlijnen en stappenplannen uit Duurzaam Veilig voor het
veilig inrichten en het categoriseren van wegen – gezamenlijk met onder
andere SWOV, CROW, wegbeheerders, het openbaar ministerie en
maatschappelijke partners het plan met een afwegingskader opstellen.
Hierin is ook aandacht voor de uitvoering ervan, voor bijvoorbeeld
wegbeheerders en de verkeershandhaving. Het afwegingskader kan
wegbeheerders ondersteunen bij hun afwegingen voor het veilig inrichten
en beheren van wegen binnen de bebouwde kom.
Naar verwachting kan ik het gezamenlijke plan met het afwegingskader
uiterlijk in de zomer van 2021 aan uw Kamer aanbieden.
In het notaoverleg Verkeersveiligheid van 12 oktober 2020 heb ik uw
Kamer toegelicht dat op veel wegen binnen de bebouwde kom al een
maximumsnelheid van 30 km/h geldt, bijvoorbeeld in woonwijken en bij
scholen. Dit is in lijn met de visie Duurzaam Veilig en de ontwerprichtlijnen die hieruit voortvloeien, waarin gesteld wordt dat wegen worden
gecategoriseerd en ingericht naar functie, vorm en gebruik. Zoals in het
Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 is benoemd, constateer ik dat
veel 30 km/h-wegen nog niet optimaal volgens de richtlijnen zijn ingericht.
Een passende weginrichting is ook voor nieuwe 30 km/h-wegen van
belang.
Daarom stimuleer ik gemeenten en andere wegbeheerders reeds om hun
wegen veiliger in te richten. Met de investeringsimpuls draag ik financieel
bij aan het nemen van effectieve maatregelen, bijvoorbeeld verkeersdrempels, kruispuntplateaus op 30 km/h-wegen en vrijliggende fietspaden
langs 50 km/h-wegen. Het Kennisnetwerk SPV ondersteunt gemeenten bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 884

3

het opstellen van maatregelen, bijvoorbeeld met een factsheet over de
verkeersveiligheid van de basisschoolomgeving.
Verplicht continu voeren van autoverlichting
Ten aanzien van de motie Schonis over de mogelijkheid tot een wettelijke
verplichting voor het continu voeren van autoverlichting zal in kaart
worden gebracht wat de mogelijke effecten van deze maatregel zijn, zowel
op het gebied van verkeersveiligheid als bijvoorbeeld het milieu. Het
onderzoek wordt in gang gezet zodat de resultaten beschikbaar kunnen
zijn in het tweede kwartaal van 2021, conform het verzoek in de motie.
De SWOV geeft aan dat het voeren van autoverlichting overdag kan leiden
tot minder ongevallen en daarmee een positief effect op verkeersveiligheid, maar het is onduidelijk hoe groot dit effect is. Een mogelijk
nadelig effect is dat het continu voeren van voertuigverlichting zorgt voor
een verhoogd brandstofverbruik (of energieverbruik bij een elektrisch
voertuig). Ik wil daarom de effecten van deze maatregel goed in kaart
laten brengen, onder meer door te onderzoeken hoeveel voertuigen op dit
moment overdag nog niet met verlichting aan rijden, en zal uw Kamer
uiterlijk in het tweede kwartaal van 2021 hierover informeren. Afhankelijk
van de uitkomst van dat onderzoek zal ik deze maatregel opnemen in het
nieuwe landelijk actieplan verkeersveiligheid.
Tot slot wil ik uw Kamer hierbij graag melden dat ik recent lid ben
geworden van het High Level Panel for Road Safety van de FIA8. Dit panel
heeft als doel om internationaal de aandacht voor verkeersveiligheid te
vergroten. Ik ben er van overtuigd dat onze Nederlandse kennis en kunde
hier een belangrijke bijdrage aan kan leveren, maar dat we ook kunnen
leren van de aanpak van andere deelnemende landen en internationale
organisaties. Ik kijk daarom uit naar een succesvolle samenwerking met
alle deelnemers van het panel.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

8

Zie ook www.roadsafety2030.com.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 884

4