2011D07166

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief d.d. 13 januari 2011 van de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap (OCW) met haar reactie op de brief van de vaste
Kamercommissie voor OWC over het PPON-rapport «Balans van het
geschiedenisonderwijs aan het einde van de basisschool» van het Cito.
Bij brief van ... heeft de minister deze beantwoord. Vragen en antwoorden
zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie,
Janssen

nds-tk-2011D07166

1

Inhoudsopgave
I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1.
2
3.
4.
5.

Algemeen
Het onderwijsaanbod voor geschiedenis
Resultaten
Verschillen tussen leerlingen
Overig

II Reactie van de minister
I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
De leden van VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de Periodieke Peiling van het Onderwijsniveau (PPON) door het Cito,
«Balans van het geschiedenisonderwijs aan het einde van de basisschool». Uit het rapport blijkt dat de kennis van leerlingen over de
Nederlandse geschiedenis te wensen over laat. Daar moest iets aan
worden gedaan, mede in het licht van de versterking van de nationale
identiteit. Deze leden zouden graag zien dat mijlpalen in de Nederlandse
geschiedenis goed worden verankerd in het onderwijs. De leden hebben
aanleiding gezien tot het stellen van enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief met daarin de reactie van de minister van Onderwijs Cultuur
en Wetenschap van 13 januari 2011 op het PPON-Rapport «Balans van het
geschiedenisonderwijs aan het einde van de basisschool»van het Cito.
De leden van de CDA-fractie hebben met interesse het onderzoek van Cito
gelezen over geschiedenisonderwijs aan het einde van de basisschool.
Deze leden hechten veel belang aan goed geschiedenisonderwijs omdat
het belangrijk is voor leerlingen om goed op de hoogte te zijn van de
geschiedenis van het land waarin zij wonen en van de wereldgeschiedenis. Wel hebben de leden van nog enkele vragen.
2. Het onderwijsaanbod voor geschiedenis
De leden van de VVD-fractie lezen in het PPON-rapport dat een
meerderheid van de leraren aangeeft dat het onderwijsprogramma hen
onvoldoende tijd laat voor geschiedenis. Tevens blijkt uit het rapport dat
ongeveer de helft van de leraren onvoldoende interesse ervaart voor
geschiedenis bij de leerlingen. Iets minder dan de helft van de leraren zegt
over onvoldoende informatie te beschikken over de eigen omgevingsgeschiedenis en onvoldoende tijd te hebben om de geschiedenisles goed
voor te bereiden. Kan de minister de leden toelichten of zij een relatie ziet
tussen het gebrek aan tijd voor het voorbereiden en geven van geschiedenisles en de tegenvallende kennis van de geschiedenis onder basisschoolleerlingen? Is de minister evenals de leden van mening dat één van de
belangrijkste taken van een leraar het enthousiasmeren van leerlingen is?
Is de minister voorts van mening dat een gebrek aan interesse bij
leerlingen voor geschiedenis ondermeer samenhangt met een gebrek aan
stimulans door de leraar?
In de kerndoelen van het primair onderwijs is opgenomen dat de vensters
van de canon van Nederland als uitgangspunt ter illustratie van de
tijdvakken dienen. Volgens de leden omvat de Nederlandse canon de 50
belangrijke gebeurtenissen uit de Nederlandse geschiedenis die alle
leerlingen zouden moeten kennen. In het PPON-rapport zijn geen

2

standaarden vastgesteld om te toetsen of leerlingen de Nederlandse
canon voldoende beheersen. De leden vragen de minister toe te lichten
hoe deze standaarden ontwikkeld zullen worden, aangezien de Nederlandse canon niet verplicht gesteld is. Kan de minister de Kamer informeren wanneer standaarden wel beschikbaar zijn, zo vragen de leden. De
leden verzoeken de minister voorts te verduidelijken hoe de gestelde
kerndoelen voor het geschiedenisonderwijs getoetst worden als de canon
louter ter illustratie dient?
In het PPON-rapport wordt gesteld dat de canonvensters als zodanig nog
geen uitgangspunt hebben kunnen zijn bij de ontwikkeling van geschiedenismethoden. De leden vragen de minister de Kamer te informeren
wanneer zij verwacht dat de canon wel verwerkt zal zijn in de geschiedenis lesmethoden.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat in de brief van 13 januari jl.
vermeldt wordt dat leraren geschiedenis als een apart vak zien en
daarmee een belangrijk vak vinden. De leden beschouwen dit als een
tegenstrijdig bericht, omdat het Cito heeft moeten concluderen dat leraren
inderdaad geschiedenisonderwijs als een apart vak geven, puur vanwege
het feit dat ze te weinig tijd hebben om de lessen goed voor te bereiden in
verband met alle andere taken die ze moeten voorbereiden. De leden
vragen om opheldering over dit punt.
De leden van de CDA-fractie vragen wat de minister vindt van het feit dat
een meerderheid van de leraren aangeeft dat het onderwijsprogramma
hen onvoldoende tijd laat voor geschiedenis en dat ongeveer de helft van
leerlingen onvoldoende interesse toont voor geschiedenis
3. Resultaten
De leden van de VVD-fractie merken op dat uit het PPON-rapport blijkt dat
de door het Cito gestelde standaarden illustreren dat te weinig leerlingen
het gewenste niveau van voldoende beheersing bereiken. Slechts 59% in
tegenstelling tot de Cito-standaard van 70–75% van de leerlingen bereikt
bovenvermeld gewenst niveau. Meer dan tweevijfde van de leerlingen
haalt derhalve niet het in de kerndoelen gestelde niveau. Tussen 2000 en
2008 is het percentage leerlingen dat de stof voldoende beheerst volgens
het rapport gestegen van 58% naar 59%. Het percentage leerlingen dat het
niveau «gevorderd» behaalt ligt op 17% van de leerlingen. Louter deze
groep leerlingen overstijgt het vereiste kennisniveau geformuleerd in de
kerndoelen. Dit niveau is ten opzichte van 2000 gelijk gebleven. De leden
zien dus een te verwaarlozen vooruitgang in de kennis van de Nederlandse geschiedenis. Zij achten dit zorgelijk.
De leden van de PvdA-fractie wijzen op de passage uit de brief waarin de
minister aangeeft dat de prestaties van leerlingen in de periode 2000–2010
stabiel zijn gebleven. Dit is in tegenstelling tot hetgeen het Cito aangeeft.
Het Cito stelt dat de kennis van leerlingen uit groep 8 nog steeds
tegenvalt. De leden vragen de minister hierover opheldering.
De leden van de CDA-fractie lezen dat het Cito in haar onderzoek vaststelt
dat het beeld rondom geschiedenisonderwijs stabiel is gebleven.
Tegelijkertijd stelt het Cito dat blijvend te weinig leerlingen het gewenste
niveau van voldoende beheersing bereiken. In dit licht klinkt het minder
positief dat de prestaties stabiel zijn gebleven, zo menen de leden. Zij
vragen de minister aan te geven welke maatregelen genomen kunnen
worden om ervoor te zorgen het niveau omhoog gaat en meer leerlingen
het gewenste niveau behalen.

3

4. Verschillen tussen leerlingen
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd naar de reden waarom de
achterstandsleerlingen hun achterstand hebben ingelopen. Zij vragen om
een reactie van de minister. Zijn achterstandsleerlingen ook in andere
vakken hun achterstand aan het inlopen, of komt dit alleen bij geschiedenisonderwijs voor, zo vragen de leden.
Uit het onderzoek blijkt dat jongens beter presteren dan meisjes op het
onderdeel geschiedenis. Welke verklaring is hiervoor te geven, komt het
door de inhoud van het vak, de manier waarop het gegeven wordt, of zijn
er andere redenen aan te wijzen? De leden zijn hier zeer benieuwd naar
omdat het algemene beeld nu juist is dat meisjes schoolbreed beter
presteren dan jongens. Kunnen lessen getrokken worden uit het geschiedenisonderwijs om ervoor te zorgen dat jongens beter gaan presteren, zo
vragen de leden van deze fractie.
5. Overig
Kennisniveau leraren
De leden van de VVD-fractie wijzen op de behandeling van de onderwijsbegroting 2011 in november 2010. Hier zei de minister dat studenten op
lerarenopleidingen vanaf september 2011 aan het einde van de studie
ondermeer een landelijke toets moeten afleggen over de kennis over
geschiedenis. Kan de minister aangeven wat de waarde is van deze toets:
hoe wordt deze toets gewogen en aan welke door het Cito gestelde
standaard zal een leraar in opleiding moeten voldoen om te slagen voor
deze toets? Welke kennis zal daarnaast getoetst worden in deze landelijke
toets? De leden stellen voor om de Nederlandse canon als minimum
kennisniveau verplicht te stellen. Zij ontvangen graag een reactie van de
minister op dit voorstel. Verwacht de minister dat deze toets zal leiden tot
betere kennis bij de leraar en daarmee uiteindelijk ook een goede
beheersing van de eigen geschiedenis door leerlingen, zo vragen de
leden.
Aansluiting voortgezet onderwijs
De leden van de PvdA-fractie stellen dat de inhoud van het vak geschiedenis in het basisonderwijs goed moet aansluiten op de vakinhoud in het
voortgezet onderwijs. In hoeverre is er sprake van een goede aansluiting
nu er nog altijd onduidelijkheid bestaat over het programma voor
geschiedenis in het voortgezet onderwijs? Wanneer worden er knopen
doorgehakt en komt er duidelijkheid in het voortgezet onderwijs, zo
vragen de leden.
II Reactie van de minister

4