Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-30

Raad voor Concurrentievermogen

Nr. 277

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2011
Hierbij bied ik u, mede namens de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap, het verslag aan voor de Raad voor Concurrentievermogen van 5 en 6 december 2011.
Tijdens het deel over interne markt en industrie nam de Raad een
gemeenschappelijke benadering aan over de koppeling van handelsregisters, en zijn er conclusies aangenomen over het Interne Marktforum dat
begin oktober plaatsvond in Krakau (Polen), het Europees industriebeleid,
effecttoetsen en de douanesamenwerking met de landen uit het oostelijk
partnerschap. Tenslotte informeerde de Commissie de Raad over het
recentelijk uitgebrachte voorstel voor concurrentievermogen van bedrijven en mkb. De Raad sprak tijdens de lunch en vervolgens in intergouvernementele setting over het uniforme systeem voor de beslechting van
octrooigeschillen (octrooirechtspraak).
Tijdens het onderzoeksdeel wisselde de Raad van gedachten over het
recentelijk gepresenteerde voorstel voor een kaderprogramma voor
onderzoek en innovatie (Horizon2020). Daarnaast nam de Raad conclusies
aan over enkele gezamenlijke programmeringinitiatieven en onderzoeksen innovatiepartnerschappen.
De gezamenlijke Ruimtevaartraad nam een oriëntatie aan over de
toegevoegde waarde van ruimtevaart voor de veiligheid van Europese
burgers.
Onder het punt diversen informeerden het voorzitterschap, de Commissie
en enkele lidstaten de Raad over uiteenlopende onderwerpen.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

kst-21501-30-277
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

1

VERSLAG VAN DE RAAD VOOR CONCURRENTIEVERMOGEN VAN
5 EN 6 DECEMBER 2011
INTERNE MARKT EN INDUSTRIEDEEL
Unitair octrooi en octrooirechtspraak
Tijdens de informele lunch sprak de Raad over het uniforme systeem voor
de beslechting van octrooigeschillen (octrooirechtspraak). Vervolgens
continueerden alle EU-lidstaten en de Europese Commissie deze discussie
in een intergouvernementele setting en onder Pools voorzitterschap. Het
voorzitterschap beoogde op hoofdlijnen een akkoord te bereiken.
Het voorzitterschap lichtte de stand van zaken op het octrooidossier toe.
Het octrooipakket bestaat uit drie onderdelen. Allereerst is er het voorstel
voor de vertalingenverordening, die voorziet in het vertaalregime voor het
unitair octrooi en uitgaat van het talenregime van het Europees Octrooibureau (Frans, Duits, Engels). Hierover heeft de Raad in het voorjaar een
politiek akkoord bereikt. Ten tweede is er het voorstel voor de verordening
unitair octrooi. Door deze verordening krijgt een door het Europees
octrooibureau verleend octrooi een unitaire octrooibescherming in de 25
lidstaten die aan versterkte samenwerking deelnemen. Deze octrooiverordening ligt voor eerste lezing bij het Europees Parlement, dat in februari
plenair zal stemmen. Het derde onderdeel is een ontwerpverdrag voor
oprichting van een Gemeenschappelijk octrooigerecht (rechtspraakverdrag). Omdat dit verdrag betrekking zal hebben op zowel de toekomstige unitaire octrooien als de bestaande onder het Europees Octrooiverdrag verleende octrooien, is een apart verdrag nodig. De discussie
tijdens deze Raad richtte zich op het conceptrechtspraakverdrag.
Tijdens de discussie benadrukten zowel de Commissie, bij monde van
Commissaris Barnier, als veel lidstaten, waaronder Nederland, het belang
van een akkoord tegen de achtergrond van de economische crisis. Een
Europees unitair octrooisysteem draagt bij aan versterking van het
concurrentievermogen. De discussie tussen de lidstaten spitste zich toe op
de financiering van het gerecht, het talenregime bij een geschil, de positie
van de centrale divisie en de vestigingsplaats van de centrale divisie
(gerecht van eerste aanleg). Daarnaast kondigde Italië aan te willen
toetreden tot het rechtspraakverdrag. Dit houdt niet in dat Italië ook per
definitie zal toetreden tot de versterkte samenwerking bij het unitair
octrooi en de vertalingenverordening. Het rechtspraakverdrag zal voor
Italië alleen gelden waar het gaat om de bestaande octrooien verleend
onder het Europees Octrooiverdrag. Deelname aan de octrooirechtspraak
door de lidstaten die aan versterkte samenwerking deelnemen is
overigens essentieel. Unitaire rechtspraak is een essentiële voorwaarde
voor een unitair octrooi.
Nederland benadrukte in zijn interventie een groot voorstander te zijn van
een spoedige totstandkoming van het unitair octrooi en de geschillenbeslechting. Zeker tijdens de huidige economische crisis is een akkoord
belangrijk. We zetten onze innovatieve bedrijven op achterstand met het
huidige kostbare octrooisysteem. Een nieuwe octrooistelsel moet een
kwalitatief goed en gebruikersvriendelijk systeem zijn. Voor Nederland zijn
dan ook belangrijke uitgangspunten: een grotere rol van de centrale
divisie, een flexibel talenregime en goede kwaliteit van rechters. Wat de
financiering betreft is het uitgangspunt van Nederland dat het systeem op
termijn kostendekkend moet zijn, zonder de toegankelijkheid voor de
gebruikers te belemmeren. Nederland heeft tijdens de vergadering
eveneens aangeboden de zetel van de centrale divisie te willen
huisvesten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

2

Tijdens de vergadering legde het voorzitterschap een compromis op tafel.
De discussie over dit compromis concentreerde zich met name op de
vestigingsplaats van de centrale divisie. Een aantal lidstaten, te weten
Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Hongarije en Nederland,
heeft voor de vestigingsplaats van deze divisie een claim ingediend. In het
compromis van het voorzitterschap is rekening gehouden met de
verschillende wensen van de lidstaten. Zo is er aan de Nederlandse
wensen ten aanzien van een sterkere centrale divisie en een flexibel
talenregime tegemoet gekomen. Dit is belangrijk voor bedrijven om het
zogenaamde forumshopping tegen te gaan. Uiteindelijke instemming van
Nederland zal afhangen van de uiteindelijke tekst van het compromis. De
discussie leidde niet tot een akkoord. Vooralsnog voorziet het voorzitterschap op 22 december a.s. een bezegeling van de uitgangspunten van het
rechtspraakverdrag. Het is dan ook ongewis of de door het voorzitterschap voorziene bezegeling van de uitgangspunten van het rechtspraakverdrag op 22 december doorgang zal vinden.
Koppeling ondernemingsregisters
Het voorzitterschap benadrukte het belang van de richtlijn voor de
koppeling van ondernemingsregisters voor het ondernemingsklimaat in
Europa. Door een goede uitwisseling van gegevens tussen de registers
van de lidstaten kan worden gezorgd dat de informatie actueel en
betrouwbaar is. Daarmee is dit voorstel een belangrijke bijdrage aan het
verlagen van de kosten van ondernemen.
De Commissie, bij monde van Commissaris Barnier, onderstreepte dat het
voorstel concrete vooruitgang betekent voor het versterken van het
ondernemingsklimaat in Europa. De Commissie onderstreepte dat zij een
centrale rol voor de EU ziet bij de koppeling van registers. Het beperkte
budget dat hiervoor nodig is, zal zij meenemen in de onderhandelingen
voor het Meerjarig Financieel Kader van 2014–2020.
Diverse lidstaten beaamden het belang van dit voorstel voor het
zakendoen over de grens. Op verzoek van diverse lidstaten, waaronder
Nederland, heeft de Raad een verklaring aangenomen dat de financiering
van dit voorstel niet mag vooruitlopen op de onderhandelingen over het
Meerjarig Financieel Kader 2014–2020 én dat eventuele middelen tijdens
de huidige financiële perspectieven binnen de huidige budgetten moeten
worden gevonden.
De algemene benadering werd vervolgens zonder wijzigingen aangenomen.
Programma voor concurrentievermogen van bedrijven en mkb
De Commissie, bij monde van Commissaris Tajani, gaf een korte
presentatie over het voorstel van het programma voor concurrentievermogen van bedrijven en mkb (COSME). Dit programma is een voortzetting van het huidige concurrentievermogen- en innovatieprogramma
(CIP) en is op 30 november jongstleden door de Commissie gepresenteerd. De elementen op het gebied van innovatie zijn uit dit programma
overgeheveld naar het programma voor onderzoek en innovatie,
Horizon2020. Door deze overheveling kan een betere afstemming worden
bereikt tussen het stimuleren van onderzoek en het stimuleren van
innovatie.
Het programma voor concurrentievermogen van bedrijven en mkb kent
vier doelen, namelijk:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

3

–

–
–

–

het verbeteren van de randvoorwaarden in de lidstaten door middel
van uitwisseling van «best-practises» en het vergelijken van prestaties,
bijvoorbeeld voor de kosten en het aantal dagen dat nodig is voor het
opstarten van een bedrijf;
het stimuleren van ondernemerschap door met name het voortzetten
van het Erasmusprogramma voor jonge ondernemers;
het verbeteren van de toegang tot kapitaal. De elementen uit dit
programma op dit gebied sluiten nauw aan bij de onderdelen uit het
voorstel voor Horizon2020; en
de ondersteuning van het Europese ondernemerschapnetwerk (EEN)
inclusief ondersteuning van bedrijven voor het ontdekken van nieuwe
markten.

Naast dit specifieke programma zet de Commissie zich in voor het
meenemen van de belangen van het mkb in andere Europese
programma’s zoals Horizon2020.
Er vond geen discussie plaats.
Industriebeleid
De Commissie, bij monde van Commissaris Tajani, benadrukte het belang
van het mkb voor het Europese concurrentievermogen. Hierbij memoreerde hij het mkb-actieplan dat hij op 7 december jl. heeft gepresenteerd,
waarin o.a. de kredietverlening wordt belicht.
Hoewel er geen discussie was voorzien, brachten verschillende lidstaten
nog punten naar voren. Deze lidstaten wezen op het vertrek van (grote)
industriële bedrijven uit deze lidstaten naar derde landen. Verder wees
een lidstaat op het belang van coördinatie van het industriebeleid. Ten
slotte bracht een lidstaat naar voren dat er ingegrepen moet worden
tegen oneerlijke buitenlandse concurrentie zonder hierbij de interne markt
te schaden. De Raad nam vervolgens de conclusies aan.
Effecttoetsing
Het voorzitterschap attendeerde erop dat er in de Ecofin Raad ook
conclusies zijn aangenomen met betrekking tot effecttoetsing (impact
assessments). De conclusies van de Ecofin Raad moeten worden gezien
als aanvulling op de voorliggende conclusies in deze Raad.
De Commissie, bij monde van Commissaris Barnier, beziet de voorliggende conclusies positief, omdat deze het belang dat de Raad aan betere
regelgeving hecht, bevestigen. De Raad moet effecttoetsing beter
benutten. Alle instituties van de Europese Unie moeten kijken naar
effecten van amendementen zonder dat dit meer bureaucratie tot gevolg
heeft. Barnier gaf aan dat de Commissie haar expertise op effecttoetsing
ter beschikking stelt aan de Raad.
Alhoewel er geen discussie was voorzien, nam een aantal lidstaten het
woord. Een aantal lidstaten richtte zich op het nogmaals benadrukken van
het belang van effecttoetsing en transparante en betere regelgeving.
Daarbij kijken diverse lidstaten uit naar het voortgangsrapport dat het
voorzitterschap in 2012 zal publiceren. Ten slotte sprak een enkele lidstaat
zich uit tegen een aparte unit in de Raad die effecttoetsingen uitvoert. De
Raad nam vervolgens de conclusies ongewijzigd aan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

4

Resultaten Interne Markt Forum
Het voorzitterschap onderstreepte het succes van de bijeenkomst in
Krakau van 2–4 oktober jl., die tot stand is gekomen door gezamenlijke
inzet van voorzitterschap, Commissie en Europees Parlement. De
verklaring van de organisatoren vroeg om een reactie van de Raad. Die is
opgesteld in de vorm van de Raadsconclusies.
De Commissie, bij monde van Commissaris Barnier, gaf een toelichting op
de stand van zaken van de Interne Markt Akte en richtte zich hierbij op de
12 prioriteiten van die Akte. De Commissie kondigde aan dat zij van plan
is voor 2013 een week over de interne markt te organiseren en zij riep de
lidstaten op tegelijkertijd in de afzonderlijke lidstaten ook diverse
evenementen te organiseren. De Commissie zou hierbij kijken naar de
mogelijkheden om deze week te laten samenvallen met de jaarlijkse
mkb-week.
Alle lidstaten, waaronder Nederland, gaven aan positief terug te kijken op
het evenement. Zij onderstreepten het belang om met alle belanghebbenden te spreken over de werking van de interne markt. Ook onderstreepten alle lidstaten het belang van het versterken van de interne markt
voor groei en banen in de EU. Een verbetering van de werking van de
interne markt leidt tot concrete resultaten die de EU ook dichter bij de
burger brengt. Daarbij gaven de verschillende lidstaten aan welke punten
voor hen belangrijk zijn.
Nederland onderstreepte de lijn van de Commissie om zich extra in te
spannen om de interne markt verder te versterken. Nederland markeerde
dat voor de verdere versterking van de interne markt een unitair octrooisysteem, vereenvoudiging van aanbestedingsregels, versterken van de
dienstenmarkt en het realiseren van de digitale interne markt belangrijk
zijn. De Raad nam vervolgens de conclusies aan.
Douane samenwerking met de landen uit het oostelijk partnerschap
Het voorzitterschap onderstreepte het belang van goede douanesamenwerking met de lidstaten uit het oostelijk partnerschap. Dit vergemakkelijkt de handel en zorgt er tevens voor dat de controle op oneigenlijk
verkeer wordt versterkt.
De Commissie, bij monde van Commissaris Algirdas Šemeta, benadrukte
het belang van een goede relatie met de oostelijke buurlanden. De
douanesamenwerking bracht deze lidstaten dichter bij de interne markt
van de Europese Unie. Tegelijkertijd verhoogde de gemeenschappelijke
benadering op het gebied van de douane de veiligheid en de controle op
het grensverkeer.
Enkele lidstaten onderstreepten eveneens het belang van de samenwerking voor het bewaken van de externe grenzen van de Europese Unie.
De conclusies werden vervolgens zonder verdere aanpassing aangenomen.
ONDERZOEKSDEEL
Horizon2020: het kaderprogramma voor onderzoek en innovatie
De Commissie presenteerde, zowel tijdens het deel over onderzoek als
tijdens het deel over industrie en interne markt, het voorstel voor een
kaderprogramma onderzoek en innovatie voor de periode 2014–2020,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

5

Horizon2020. Tijdens het deel over onderzoek was vervolgens een
gedachtewisseling voorzien.
Het voorzitterschap leidde de gedachtewisseling tijdens het onderzoeksdeel in. Zij benadrukte daarbij het belang van Horizon2020 en
synergie met de structuurfondsen voor de versterking van de Europese
concurrentiekracht.
De Commissie, bij monde van Commissaris Geoghegan-Quinn,
benadrukte het belang en de toegevoegde waarde van Horizon2020 voor
groei en banen. Horizon2020 zal zicht richten op de prioriteiten van de
Europa2020-strategie voor groei en banen, in het bijzonder de Innovatie
Unie. In Horizon2020 zullen het Kaderprogramma voor onderzoek en
technologische ontwikkeling (KP), het Europees Instituut voor Innovatie en
Technologie (EIT) en de innovatiegerelateerde onderdelen van het
kaderprogramma voor Concurrentiekracht en Innovatie (CIP) gecombineerd worden. Horizon2020 zal daarom een integraal kader vormen voor
grensverleggend onderzoek tot aan introductie van nieuwe producten,
processen en diensten op de markt. De Commissaris gaf een toelichting
op de maatregelen die genomen worden ter vereenvoudiging van
Horizon2020. Onder deze maatregelen vallen een betere balans tussen
vertrouwen en controle, een eenduidige set van regels voor alle onderdelen van Horizon2020 een gelijk percentage voor vergoedingen voor alle
deelnemers. De Commissaris benadrukte dat het principe van excellentie
de basis zal vormen van Horizon2020. Horizon2020 zal ingedeeld worden
langs drie strategische prioriteiten. De eerste prioriteit richt zich op een
excellente kennisbasis via de Europese onderzoeksraad voor grensverleggend onderzoek, het bevorderen van de toegankelijkheid van onderzoeksinfrastructuur en stimuleren van mobiliteit. De tweede prioriteit richt
zich op industrieel leiderschap via het stimuleren van sleuteltechnologieën, kapitaalmarktinstrumenten en het bevorderen van onderzoek en
innovatie in het mkb. De derde prioriteit richt zich op het bevorderen van
onderzoek en innovatie ten behoeve van maatschappelijke uitdagingen,
zoals veroudering, klimaatverandering en het energievraagstuk. Tot slot
benadrukte de Commissaris het belang van synergie tussen Horizon2020
en de structuurfondsen. Zij gaf daarbij aan dat beide instrumenten eigen
doelstellingen kennen die elkaar kunnen versterken.
De meeste lidstaten verwelkomden de integrale benadering van
onderzoek en innovatie die de Commissie met Horizon2020 nastreeft.
Horizon2020 speelt een belangrijke rol voor het versterken van het
concurrentievermogen, het aanpakken van grote maatschappelijke
uitdagingen en het versterken van de excellente kennisbasis. De aandacht
die de Commissie geeft aan het verlichten van de administratieve lasten
werd verwelkomd door de lidstaten. Nederland heeft daarbij benadrukt
dat het behoud van de keuzemogelijkheid voor gebruikers die hun
financieel management op orde hebben, belangrijk is om te kiezen voor
het berekenen van hun subsidie op basis van de integrale kostprijs.
Samen met vele andere lidstaten benadrukte Nederland dat de bedrijfsdeelname aan Horizon2020 moet toenemen. Daarbij werd onder andere
aandacht gevraagd voor publiekprivate samenwerking, de kapitaalmarktinstrumenten en instrumenten om deelname van het mkb te bevorderen.
Ook verwelkomde Nederland de aandacht voor versterking van de
kennisbasis, met name via de Europese Onderzoeksraad ERC. Diverse
lidstaten noemden ook het belang van een apart onderzoeksthema gericht
op de geestes- en sociale wetenschappen. De meeste oostelijke lidstaten
gaven aan nog vraagtekens te hebben ten aanzien van de maatregelen in
Horizon2020 ter bevordering van deelname door ondervertegenwoordigde lidstaten en regio’s. Zij ondersteunden het behoud van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

6

excellentiecriterium voor Horizon2020, maar achtten de uitwerking van de
samenhang met het Cohesiebeleid nog onduidelijk en zagen mogelijkheden om bijvoorbeeld via kleinere projecten een betere toegang te
creëren voor nieuwe deelnemers. Nederland sprak zich samen met de
west-Europese lidstaten positief uit over het behoud van het excellentiecriterium voor Horizon2020. De structuurfondsen zouden méér ingezet
moeten worden voor het opbouwen van een sterke onderzoeksbasis in
lidstaten en regio’s die ondervertegenwoordigd zijn in het huidige
zevende kaderprogramma. Nederland benadrukte het belang van een
overzichtelijk Europees onderzoekslandschap. Reductie van instrumenten
is daarvoor nodig. Tot slot pleitte een aantal lidstaten, waaronder
Nederland, voor het plaatsen van de internationale kernfusiereactor ITER
en het programma «Global Monitoring for Environment and Security»
(GMES) binnen het Meerjarig Financieel Kader.
Commissaris Geoghegan-Quinn sprak ter afsluiting haar dank uit voor de
positieve reacties en gaf aan uit te zien naar de onderhandelingen met de
Raad over het voorstel voor Horizon2020.
Lancering van vijf gezamenlijke programmeringsinitiatieven
(JPI’s)
Het voorzitterschap leidde de conclusies in. Zij ging in op de eerdere
initiatieven die de Raad in het kader van gezamenlijk programmeren
gelanceerd heeft. Na de lancering van het proefinitiatief op het terrein van
neurodegeneratieve ziekten, in het bijzonder Alzheimer, heeft de Raad in
oktober 2010 drie nieuwe gezamenlijke programmeringinitiatieven
gelanceerd. In mei 2010 heeft de Raad de laatste zes thema’s voor
gezamenlijke programmering benoemd en de Commissie gevraagd bij te
dragen aan het voorbereiden van de start van de initiatieven rond deze
thema’s. Tijdens de Raad van 29 en 30 september 2011zijn conclusies
aangenomen met betrekking tot het gezamenlijke programmeringinitiatief
op het terrein van demografische verandering, «Meer Jaren, Betere
Levens». Vervolgens benadrukte zij de brede overeenstemming over de
vijf nu voorliggende initiatieven op het terrein van 1) gezonde en productieve zeeën en oceanen, 2) de microbiële uitdaging – een bedreiging voor
de menselijke gezondheid, 3) klimaatkennis koppelen ten behoeve van
Europa, 4) een stedelijk Europa – mondiale uitdagingen, gezamenlijke
Europese oplossingen, en 5) uitdagingen in verband met water voor een
veranderende wereld. Dit zijn de laatste vijf gezamenlijke programmeringinitiatieven waar de Raad tot dit moment om heeft verzocht.
Namens de Commissie benadrukte Comissaris Geoghegan-Quinn de
goede voortgang van de gezamenlijke programmeringinitiatieven. Zij
wees op het belang van gezamenlijk programmeren voor de totstandbrenging van de Europese onderzoeksruimte. Tot slot gaf zij aan dat de
Commissie wil blijven meewerken aan gezamenlijk programmeren, waar
mogelijk via Horizon2020.
Vervolgens nam de Raad de conclusies zonder discussie aan.
Partnerschappen op het terrein van onderzoek en innovatie
Het voorzitterschap leidde dit agendapunt in en verwees daarbij naar de
eerste ervaringen met het proefinitiatief voor een Europees innovatiepartnerschap op het terrein van actief en gezond ouder worden.
Eén van de lidstaten die deelnam aan de stuurgroep voor het proefinitiatief actief en gezond ouder worden sprak de wens uit het strategisch
implementatieplan van het proefinitiatief via Horizon2020 te implemen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

7

teren. De nadruk moet daarbij liggen op kortetermijnoplossingen, onder
andere door gebruik te maken van innovatief en precommercieel
aanbesteden, verbeterde toegang tot kapitaal en door innovatievriendelijke regulering. Aansturing van het Europees innovatiepartnerschap actief
en gezond ouder worden dient op het hoogste politieke niveau plaats te
vinden.
De Raad nam vervolgens de conclusies zonder discussie aan.
RUIMTEVAARTDEEL
Waarde en voordelen van de ruimtevaart voor de veiligheid van de
Europese burgers
Deze gezamenlijke EU-ESA Ruimtevaartraad werd voorgezeten door het
Poolse voorzitterschap van de EU, minister Kudrycka, en het Italiaanse
voorzitterschap van de ESA, minister Profumo. Beiden wezen op de rol die
de ruimtevaart heeft op het terrein van energie, milieu, voedsel en
wetenschappelijke kennis. Ze spraken daarnaast de hoop uit op betere
samenwerking tussen de ESA, de EU en lidstaten.
De Commissie, bij monde van Commissaris Tajani, benadrukte het belang
van ruimtevaartactiviteiten voor het concurrentievermogen van de EU. In
het Commissievoorstel voor het Meerjarig Financieel Kader 2014–2020 en
in het voorstel voor Horizon2020 is er aandacht voor ruimtevaart. Hiermee
laat de Commissie zien belang te hechten aan ruimtevaart, het beveiligen
van ruimtevaartbezittingen en het effect dat ruimtevaart heeft op de
Europese burger.
De ESA, bij monde van Directeur-Generaal Dordain, gaf aan dat ruimtevaart belangrijk is in de economische context, het Meerjarig Financieel
Kader 2014–2020 en voor de veiligheid van Europese burgers. De te
ontwikkelen diensten moeten het bestaansrecht van ruimtevaart worden,
en daarom zijn GMES en Galileo belangrijk. Drie belangrijke pijlers zijn de
governance, het gegevensbeleid voor GMES en coherente en duurzame
financiering. Ruimtevaart moet ten dienste worden geplaatst van de
burger.
Meerdere landen, waaronder Nederland, gaven aan dat met deze
oriëntatie een goede stap is gemaakt en bevestigden dat ruimtevaart niet
als doel op zich, maar als middel ten dienste van de burger moet worden
gezien. Daarnaast steunden diverse landen de Commissie in haar
opvatting dat we niet meer zonder ruimtevaart kunnen en dat praktische
toepassingen verder moeten worden uitgebreid. Zo heeft ruimtevaart zich
al bewezen bij de aardbeving in Haïti en de aanpak van piraterij. Verder
werd gewezen op het belang van een innovatieve aanpak zoals
GMES-gegevensbeleid (op een zo open mogelijke wijze) en toegang tot de
ruimte. Ook Nederland onderstreepte het belang van vrije toegankelijkheid van de data van GMES. Veel lidstaten, waaronder Nederland,
merkten op dat de financiering van GMES binnen het Meerjarig Financieel
Kader 2014–2020 geplaatst moet worden. Dat bevordert de transparantie
en voorkomt dat de prikkels tot begrotingsdiscipline worden afgezwakt.
Zowel de gezamenlijke EU-ESA Ruimtevaartraad als de Raad voor
Concurrentievermogen namen de oriëntatie aan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

8

Diversen
Europese scheepsbouw
De Commissie, bij monde van Commissaris Tajani, gaf een presentatie
over de situatie van de Europese scheepsbouwsector. Deze sector wordt
momenteel getroffen door een zware crisis met een historisch lage stand
van de orderboeken. Diverse scheepswerven moeten de deuren sluiten.
Ook wijst de Commissaris op de concurrentie van bedrijven uit derdenmarkten die vaak worden ondersteund door hun overheden.
De Commissie ziet hierbij een rol voor zichzelf om te zorgen voor de juiste
randvoorwaarden. De Commissie is onder andere in overleg met de
Europese Investeringsbank (EIB) om te bezien hoe het transportfonds van
de EIB beter kan aansluiten bij de behoeften vanuit deze sector. Ook
kondigde de Commissie op 7 december aan een herziening van het
staatssteunkader voor scheepsbouw, dat eind 2011 afloopt, te presenteren. Hierbij zou met name gekeken worden naar de mogelijkheden voor
innovatie op het gebied van vergroening van de scheepsbouw. Ook riep
de Commissie op tot verlenging van het huidige Leadership2015programma, gericht op het versterken van het concurrentievermogen van
de scheepsbouwsector.
Diverse lidstaten gaven aan de aanpak van de Commissie te steunen en,
mede in het licht van de oneerlijke concurrentie vanuit derde landen, een
noodzaak te zien voor verlenging van de steunmogelijkheden op het
gebied van innovatie. De focus op de vergroening van de sector werd
door diverse lidstaten ondersteund. Nederland gaf als enige lidstaat aan
weliswaar het staatssteunkader te willen verlengen, maar geen reden te
zien voor specifieke innovatiesteun binnen dat kader. Nederland is van
mening dat de scheepbouwsector niet anders is dan andere sectoren.
Daarom zouden er op deze sector zo min mogelijk specifieke bepalingen
van toepassing moeten zijn. De horizontale steunkaders bieden wat
Nederland betreft voldoende mogelijkheden voor de ondersteuning van
onderzoek en innovatie om deze sector mondiaal concurrerend te houden.
De specifieke (innovatie-)steun leidt slechts tot een subsidiewedloop
tussen de lidstaten. Gezien de benodigde begrotingsconsolidatie in de
meeste lidstaten zouden we dit juist moeten willen voorkomen.
Nieuw Europees normalisatiestelsel
Het voorzitterschap bracht naar voren dat de voorstellen op 1 juni 2011
zijn uitgebracht. Uw Kamer zal via een BNC-fiche worden geïnformeerd
over het kabinetsstandpunt.
Productharmonisatie
Het voorzitterschap bracht naar voren dat de voorstellen op 1 juni 2011
zijn uitgebracht. Uw Kamer zal via een BNC-fiche worden geïnformeerd
over het kabinetsstandpunt.
Toerisme
Het voorzitterschap gaf een terugkoppeling van de ministeriële bijeenkomst over toerisme op 5-7 oktober in Krakau. Uw Kamer is hierover
separaat geïnformeerd (TK 21 501, nr. 30).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

9

Dienstenrichtlijn
De Commissie benadrukte het belang van een juiste implementatie van de
dienstenrichtlijn in alle lidstaten. De Commissie kondigde een evaluatie
aan in het eerste kwartaal van 2012, op basis waarvan later in 2012 een
mededeling zal verschijnen over de vervolgstappen. Wat betreft de
dienstenmarkt heeft de Commissie vier prioriteiten, namelijk 1) juiste
implementatie van de dienstenrichtlijn, 2) kijken naar de praktijk, mede op
basis van prestatietests, 3) de overvloed aan beroepskwalificaties en
4) actieplan voor elektronische handel.
Consumenten Scoreboard
Commissaris Dalli gaf, namens de Commissie, een toelichting op het
scoreboard voor consumentenmarkten, die halfjaarlijks wordt uitgebracht.
Het scoreboard geeft aan welke markten aandacht verdienen. Hij lichtte
twee markten specifiek uit, te weten de consumentenkredietmarkt en de
brandstoffenmarkt. In beide markten is het vertrouwen van de consument
erg laag. De Commissie zal in haar aanbevelingen voor de Nationale
Hervormingsprogramma’s het scoreboard gebruiken.
Verordening alternatieve en online geschillenbeslechting
De Commissie, bij monde van Commissaris Dalli, gaf een korte toelichting
op de verordening alternatieve en online geschillenbeslechting die op
29 november jl. is uitgekomen. Hij bracht naar voren dat alternatieve en
online geschillenbeslechting effectief, transparant en toegankelijk moeten
zijn.
Consumentenprogramma
Het consumentenprogramma werd door Commissaris Dalli toegelicht. Het
programma bestaat uit 4 pijlers: productveiligheid, informatieverbetering
naar de consument, collectief verhaalsmogelijkheid verbeteren en
samenwerking tussen nationale handhavingsautoriteiten verbeteren.
REACH
Zowel de Tsjechische delegatie als de Commissie gaven een korte
presentatie over REACH. De Tsjechische delegatie wees op het belang een
balans te blijven bewaren tussen de doelstellingen van REACH en het
concurrentievermogen van de Europese industrie. Met name het mkb lijkt
moeite te hebben met het voldoen aan de bepalingen van REACH. Een
aantal andere lidstaten onderstreepte het belang om de impact van
REACH op het concurrentievermogen te blijven monitoren. De
Commissie, bij monde van Commissaris Tajani, gaf aan dat REACH een
belangrijk instrument is voor het beschermen van milieu en gezondheid.
De Commissie heeft bij de uitwerking geprobeerd de kosten voor het
bedrijfsleven, met name het mkb, zo laag mogelijk te houden. Medio
volgend jaar presenteert de Commissie een tussentijdse evaluatie. De
geluiden vanuit de chemische industrie zijn tot nog toe merendeels
positief. Momenteel wordt hard gewerkt aan de kandidaatlijst voor
ernstigezorgstoffen (Substances of Very High Concern). De ambitie van de
Commissie is om eind 2012 een streefaantal van 136 ernstigezorgstoffen
op deze lijst te kunnen plaatsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

10

Conferentie Lead Market Initiatieven en Europese Innovatiepartnerschappen
Het voorzitterschap gaf een korte terugblik op de conferentie over Lead
Market Initiatieven en Europese innovatiepartnerschappen. De conferentie
richtte zich op de evaluatie van de Lead Market Initiatieven en de
verhouding tot de Europese Innovatiepartnerschappen.
Annual Growth Survey
De Duitse delegatie leidde haar verzoek in voor een presentatie van de
Commissie van de Annual Growth Survey. Duitsland bedankte de
Commissie voor de vroegtijdige presentatie van dit rapport waardoor een
goede discussie mogelijk was. Duitsland onderstreepte het belang van
een focus op structurele hervormingen voor de versterking van het
groeivermogen. Duitsland acht het van belang dat de Raad voor Concurrentievermogen conclusies zal opstellen over dit rapport tijdens de
bijeenkomst in februari 2012.
De Commissie, bij monde van Commissaris Tajani, wees op het belang
om, naast begrotingsconsolidatie, de reële economie en met name het
mkb in ogenschouw te nemen. Met name de toegang tot kapitaal is van
essentieel belang. De Commissie verwees naar de presentatie van de
maatregelen voor de toegang tot kapitaal op 7 december 2011. Tegelijkertijd is het van belang de publieke administraties te verbeteren om zo
administratieve lasten weg te nemen en het mkb ruimte te geven te
ondernemen. De Commissaris riep de lidstaten onder andere op om de
richtlijn late betalingen voor maart 2013 te implementeren. Om de
implementatie te faciliteren brengt de Commissie de experts uit de
lidstaten bij elkaar om ervaringen uit te wisselen en de voortgang te
monitoren.
Waarnemingscentrum voor namaak en piraterij
Het voorzitterschap gaf aan dat de onderhandelingen met het Europees
Parlement over het voorstel voor het waarnemingscentrum voor namaak
en piraterij voorspoedig verlopen. Tijdens de informele triloog met het
Europees Parlement zijn de instellingen al dicht bij een overeenkomst. Het
voorzitterschap hoopte nog dit jaar tot overeenstemming te komen.
Richtlijn verweesde werken
Het voorzitterschap gaf aan dat de onderhandelingen over het voorstel
voor verweesde werken voorspoedig verlopen en dat zij het mogelijk acht
om onder het Deense voorzitterschap een akkoord te bereiken. De
Commissie riep de Raad op om toenadering te zoeken tot het Europees
Parlement. Het Parlement zal naar verwachting begin 2012 plenair over
deze richtlijn stemmen.
Handhaving intellectuele eigendomsrechten door de douane
Het voorzitterschap onderstreepte het belang van dit voorstel voor de
versterking van de interne markt voor intellectuele eigendomsrechten. Het
voorstel beoogt de financiële lasten voor houders van intellectuele
eigendomsrechten te verlagen. De Commissie benadrukte het belang van
de bescherming van intellectuele eigendomsrechten voor de Europese
kenniseconomie en de belangrijke rol die de douane daarbij speelt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

11

Euratom
Het voorzitterschap gaf aan dat er inhoudelijke overeenstemming is over
het programma van Euratom. Over de financiering van het voorstel wordt
nog tussen de Raad en het Europees Parlement onderhandeld. Het
voorzitterschap gaf aan te streven naar een akkoord vóór het einde van
het jaar, zodat het programma in 2012 kan doorlopen.
Cohesiebeleid
Het voorzitterschap verwees naar een presentatie van de Commissie over
de relatie tussen het cohesiebeleid en Horizon2020, het nieuwe kaderprogramma voor onderzoek en innovatie. Met de presentatie informeerde de
Commissie de Raad over de synergie tussen het cohesiebeleid en
onderzoek en innovatie. In de periode 2014–2020 moeten de Structuurfondsen een substantiële bijdrage leveren aan de Europa2020-strategie.
Zo kunnen Structuurfondsen en Horizon2020 elkaar aanvullen en
versterken.
Informatie over de verklaring van Boedapest inzake landbouwonderzoek
Hongarije informeerde de Raad over de verklaring van Boedapest inzake
landbouwonderzoek. De verklaring is het resultaat van een conferentie
over landbouwkundig onderzoek die gehouden werd onder het Hongaarse
voorzitterschap. Het voorzitterschap riep de lidstaten op in hun onderzoeksagenda aandacht te besteden aan voedselzekerheid en meer
duurzame productie en consumptie in een tijd waarin natuurlijke
hulpbronnen beperkter worden.
Ministeriële stuurgroep vereenvoudiging van deelname aan het Kaderprogramma
Het voorzitterschap informeerde de Raad over het eindverslag van de
ministeriële stuurgroep over vereenvoudiging voor deelname aan het 7de
Kaderprogramma voor Onderzoek en Technologische Ontwikkeling. De
ministers uit de werkgroep achten een aantal zaken van belang om tot
vereenvoudiging van deelname te komen. Zo is het van belang de «tijd tot
subsidie» en de «tijd tot de betaling» te verkorten, de boekhoudsystemen
van de gebruikers meer te accepteren, een betere balans te vinden tussen
vertrouwen en controle, en meer gebruik te maken van forfaitaire
bedragen. Dit was de laatste rapportage van deze stuurgroep. Het is nu
aan de Raad deze punten mee te nemen bij de onderhandelingen over
Horizon2020.
Mededeling inzake het Europese programma voor monitoring van de
aarde en de door het programma geleverde diensten (vanaf 2014)
De Commissie, bij monde van Commissaris Tajani, gaf een korte
toelichting op het Europese programma voor monitoring van de aarde,
dat op 30 november jl. is gepresenteerd. De Commissie stelt voor om een
intergouvernementeel fonds op te zetten voor het Europese aardobservatieprogramma «Global Monitoring for Environment and Security» (GMES)
waaraan de 27 EU-lidstaten naar rato van Bruto Nationaal Inkomen (BNI)
gaan bijdragen. De Commissie wil GMES buiten het Meerjarig Financieel
Kader 2014–2020 plaatsen.
Diverse lidstaten, waaronder Nederland, gaven in een reactie aan het van
belang te vinden dat GMES binnen het Meerjarig Financieel Kader
2014–2020 wordt opgenomen. De EU moet hiervoor ook haar financiële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

12

verantwoordelijkheid nemen en het gaat, door het buiten de begroting
plaatsen, in tegen de begrotingsprincipes van de EU.
Derde internationale conferentie over ruimteverkenning (Lucca,
9–10 november 2011)
De Commissie, het voorzitterschap en de ESA informeerden de Ruimtevaartraad over de conferentie in Lucca in november jongstleden. De ESA,
bij monde van Directeur-generaal Dordain, wees op het succes van de
huidige ruimteverkenning, die een gemeenschappelijke doelstelling is.
Vandaar dat er naast een EU-strategie ook een globale strategie nodig is.
De Commissie, bij monde van Commissaris Tajani, benadrukte het belang
van het gezamenlijke akkoord met China dat tijdens de conferentie werd
geparafeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-30, nr. 277

13