Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 475 A

Jaarverslag en slotwet Infrastructuurfonds 2015

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN HET INFRASTRUCTUURFONDS 2015 (A)
Aangeboden 18 mei 2016

kst-34475-A-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

2

Gerealiseerde uitgaven naar beleidsterrein voor 2015 (€ 5.718,5 mln)

17 Megaprojecten Verkeer en Vervoer
82 mln.

18 Overige uitgaven en ontvangsten
€ 236 mln.

15 Hoofdvaarwegennet
€ 872 mln.
12 Hoofdwegennet
€ 2.394 mln.

14 Regionale, lokale
infrastructuur
€ 135 mln.

13 Spoorwegen
€ 2.000 mln.
Gerealiseerde ontvangsten naar beleidsterrein voor 2015 (€ 5.926,1 mln)

Hoofdwegennet
€ 593 mln.

Spoorwegen
€ 241 mln.
Regionale, lokale
infrastructuur
€ 1 mln.
Hoofdvaarwegennet
€ 213 mln.
Megaprojecten
Verkeer en Vervoer
€ 33 mln.
Overige uitgaven
en ontvangsten
€ 24 mln.

Bijdragen andere begrotingen Rijk
€ 4.821 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

4

INHOUDSOPGAVE
blz.
A.
1.

Algemeen
Aanbieding en dechargeverlening

6
6

2.

Leeswijzer

8

B.
3.
4.

Beleidsverslag
Het Infrastructuurverslag 2015
De productartikelen
Artikel 12 Hoofdwegennet
Artikel 13 Spoorwegen
Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Artikel 17 Megaprojecten verkeer en vervoer
Artikel 18 Overige uitgaven
Artikel 19 Bijdragen ten laste van andere begrotingen
van het Rijk

11
11
13
13
30
49
54
66
74

5.

Bedrijfsvoeringsparagraaf

78

C.
6.

De Jaarrekening
6.1 De verantwoordingsstaat 2015 van het Infrastructuurfonds
6.2 De saldibalans per 31 december 2015

79

D.

Bijlagen

87

1.
2.

Bijlage artikel 13 Spoorwegen
Afkortingenlijst

87
94

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

77

79
80

5

DEEL A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING
Aan de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik, mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu, het jaarverslag met betrekking tot de begroting van het Infrastructuurfonds (A) over het jaar 2015 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Infrastructuur en Milieu decharge te verlenen over het in het jaar 2015
gevoerde financiële beheer.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene
Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de
bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de betrokken saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f.
de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2015;
b. het voorstel van de slotwetten over het jaar 2015 die met het
onderhavige jaarverslag samenhangen;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2015 met
betrekking tot het onderzoek van de centrale administratie van ’s Rijks
schatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2015
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2015, alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over
2015 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid,
van de Comptabiliteitswet 2001).
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,

M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

6

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van ....

De Voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, tweede lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van ...

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, derde lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

7

Leeswijzer

2. LEESWIJZER JAARVERSLAG INFRASTRUCTUURFONDS
Algemeen

Voor u ligt het Jaarverslag 2015 van het Infrastructuurfonds, Hoofdstuk A
van de Rijksbegroting. Naast het Infrastructuurfonds kent IenM ook de
Beleidsbegroting Infrastructuur en Milieu (Hoofdstuk XII) en het Deltafonds (Hoofdstuk J). Van deze begrotingen zijn separate jaarverslagen
opgesteld.
De verantwoordingen van IenM zijn ook digitaal beschikbaar op
www.rijksbegroting.nl.
Door een apart fonds voor infrastructuur kan beter invulling worden
gegeven aan de doelstellingen zoals genoemd in de wet op het Infrastructuurfonds (Staatsblad 1993, nr 319), te weten het bevorderen van een
integrale afweging van prioriteiten en het bevorderen van continuïteit van
middelen voor infrastructuur. Zo mag het fonds jaarlijkse saldi (meer of
minder uitgaven in enig jaar) overhevelen – in tegenstelling tot de
beleidsbegroting van IenM – waardoor (kasmatige) vertragingen en
versnellingen van projecten niet hoeven te leiden tot budgettaire
knelpunten.
Het Infrastructuurfonds wordt voor het grootste deel gevoed door een
bijdrage uit de beleidsbegroting van IenM (artikelonderdeel 26.01).
Daarnaast worden voor een aantal projecten uitgaven doorberekend aan
derden, zoals andere departementen, lagere overheden, buitenlandse
overheidsinstanties en de Europese Unie.

Opbouw

Het Jaarverslag van het Infrastructuurfonds bestaat uit de volgende
onderdelen:
A. Een algemeen deel: hierin is naast deze leeswijzer de officiële
aanbieding van het Jaarverslag aan de Staten-Generaal en het verzoek
tot dechargeverlening opgenomen.
B. Het beleidsverslag 2015 van het Infrastructuurfonds, deze bestaat uit
C het Infrastructuurverslag 2015, waarin een korte terugblik is
opgenomen met betrekking tot de realisatie van de belangrijkste
uitvoeringsprioriteiten over het verslagjaar 2015.
C de productartikelen van het Infrastructuurfonds
C de bedrijfsvoeringsparagraaf
C. De Jaarrekening 2015 van het Infrastructuurfonds, deze bestaat uit de
verantwoordingstaat en saldibalans van het Infrastructuurfonds.
D. De volgende twee bijlagen:
C de toelichting op artikel 13 Spoorwegen
C de afkortingenlijst
De producten van het infrastructuurfonds dragen bij aan het realiseren
van de doelstellingen van de begroting van IenM (Hoofdstuk XII van de
Rijksbegroting). Evenals in de begroting van het Infrastructuurfonds is in
het Jaarverslag van het Infrastructuurfonds aan het begin van de artikelen
aangegeven aan welk(e) beleidsartikel(en) het betreffende IF artikel is
gerelateerd.
De opzet van de productartikelen op de fondsen wijken af van de
beleidsartikelen op hoofdstuk XII van IenM. De productartikelen bevatten
operationele doelstellingen en geen financiële instrumenten. Voor een
helder inzicht worden overeenkomstig afspraken met het ministerie
Financiën en de Tweede Kamer de te verklaren verschillen direct onder de
tabellen «Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering» toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

8

Leeswijzer

Normering Jaarverslag

Ingegaan wordt op de realisatie van programma’s en budgettaire
gevolgen van de uitvoering. Om de hoeveelheid informatie te beperken is
gekozen voor het hanteren van de hieronder aangegeven norm op
productartikel niveau. Aan de hand van deze norm is bepaald of een
verschil is toegelicht. Naar aanleiding van de aanbeveling van de Tijdelijke
Commissie Onderhoud en Innovatie Spoor (Kamerstukken II, 2011/2012,
32 707, nr. 16) is de normering aangepast, waarbij geldt dat begrotingsbedragen boven de € 50 miljoen met een afwijking van meer dan € 5
miljoen ook worden toegelicht.
Norm bij te verklaren verschillen
Begrotingsbedrag
< € 4,5 miljoen
€ 4,5 – 22,5 miljoen
€ 22,5 – 50 miljoen
> € 50 miljoen

Verschil
> 50%
> € 2,5 miljoen
> 10%
> € 5 miljoen

Dit houdt in dat die hoofdproducten, waarbij het verschil tussen het
begrotingsbedrag en de realisatie kleiner is dan de aangegeven norm niet
worden toegelicht. Een uitzondering hierop wordt gemaakt voor beleidsmatige relevante mutaties, deze worden ongeacht bovenstaande
normering wel toegelicht. Verder worden in afwijking van bovenvermelde
norm die artikelen, waarop in de begroting 2015 geen of zeer geringe
ontvangsten zijn geraamd maar waar in 2015 wel relatief kleine bedragen
op zijn gerealiseerd, niet apart toegelicht.
In de kabinetsreactie op het rapport van de Tijdelijke Commissie
Onderhoud en Innovatie Spoor (Kamerstukken II, 2011/12, 32 707, nr. 16) is
een pakket maatregelen aangekondigd om de informatievoorziening naar
de Tweede Kamer beter en transparanter te maken. Als onderdeel hiervan
ten behoeve van productartikel 13 Spoorwegen een aparte bijlage aan het
Jaarverslag 2014 toegevoegd. Zowel voor spoor als de overige onderdelen uit het Infrastructuurfonds zijn in dit kader reeds speciale
overzichten bij de suppletoire begrotingen gepresenteerd.
Voor wat betreft de indicatoren moet worden vermeld dat IenM bij het
verkrijgen van deze indicatoren voor een deel afhankelijk is van verzameling door externe partijen zoals het Centraal Bureau voor de Statistiek
(CBS). De praktijk is zodanig dat deze gegevens in een aantal gevallen
later beschikbaar komen. Dit leidt ertoe dat niet in alle gevallen de
gegevens over het verslagjaar ten tijde van het opstellen van het
jaarverslag beschikbaar waren.
Groeiparagraaf

Kwaliteit informatievoorziening via de begrotingcyclus
Zoals besproken in het wetgevingsoverleg van 14 oktober 2015 vind ik het
belangrijk dat de Tweede Kamer en regering met elkaar discussiëren op
welk niveau er informatie met elkaar wordt uitgewisseld. Het moet
praktisch zijn voor de Kamer om haar controlerende rol waar te maken en
ook praktisch voor ministeries om te zorgen dat we dingen efficiënt en
effectief doen. Vorig jaar heeft de vaste Kamercommissie de leden mw.
Visser en dhr. Hoogland als rapporteurs aangewezen voor de begrotingscyclus. De rapporteurs hebben met de medewerking van het ministerie
een traject ingezet om de kwaliteit van de informatievoorziening richting
het jaarverslag 2015 en de ontwerpbegroting 2017 te verbeteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

9

Leeswijzer

Doorkijk naar Ontwerpbegroting en MIRT Overzicht 2017
De nadruk van het verbetertraject ligt in eerste instantie op de verbetermogelijkheden met betrekking tot de informatievoorziening over de
MIRT-projecten en -programma’s, DBFM-contracten en de rapportages
vanuit het Ministerie van IenM. Er wordt hierbij toegewerkt naar de
Ontwerpbegroting 2017 en het bijbehorende MIRT Overzicht 2017. In
overleg met de rapporteurs worden dan een aantal wijzigingen doorgevoerd in de opzet van de begrotingsstukken. Zo wordt onder meer bij de
projecten in het MIRT overzicht informatie opgenomen over de ontwikkeling van het budget en de planning ten opzichte van het oorspronkelijke
budget en de oorspronkelijke planning. Ook komt er meer inzicht in de
financiën en voortgang van onderdelen van diverse programma’s. Er
wordt meer informatie opgenomen over welk areaal in DBFM contracten
is opgenomen, en op welke wijze dit areaal na afloop van de contracten
gefinancierd wordt. Het overleg hierover vindt op constructieve wijze
plaats.
Webdossier Ruimtelijke Inrichting
Met de Algemene Rekenkamer zijn afspraken gemaakt over de informatie
uit het webdossier Ruimtelijke Inrichting. Daarbij wordt inzicht gegeven in
de bestedingen van de rijksoverheid aan aanleg van infrastructuur. De
Algemene Rekenkamer stopt met het webdossier en heeft de jaarlijkse
actualisatie van dit webdossier vorig jaar voor de laatste keer gepubliceerd. Ik ben in overleg met de Algemene Rekenkamer op welke wijze ik
deze informatie het best vorm kan gaan geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

10

Infrastructuurverslag

DEEL B. BELEIDSVERSLAG
3. INFRASTRUCTUURVERSLAG 2015
In dit hoofdstuk wordt inzichtelijk gemaakt welke projecten in 2015 zijn
opengesteld en bij welke projecten de uitvoering in 2015 is gestart.
Beheer, onderhoud en vervanging
In 2015 heeft het Ministerie van IenM onder meer de volgende activiteiten
in het kader van beheer, onderhoud en vervanging uitgevoerd:
Mijlpaal

Project

Hoofdwegen

Verkeersmanagement waaronder inzet weginspecteurs bij incidenten, het op alle bemeten wegvakken
inwinnen van betrouwbare reis- en route-informatie en deze informatie tijdig aan de Nationale
Databank Wegverkeersgegevens (NDW) te leveren, het realiseren van benuttingsmaatregelen en
uitvoering van het programma Connecting Mobility.
Beheer en onderhoud waaronder verhardingsonderhoud, onderhoud aan kunstwerken en onderhoud
aan Dynamisch Verkeersmanagement (DVM) systemen, onderhoud aan verkeersvoorzieningen
(waaronder geleiderail, markering, gladheidsbestrijding) en onderhoud aan bermen.
Uitvoering van het programma vervangingen en renovaties waaronder het programma Stalen
Bruggen.
Verkeersmanagement waaronder activiteiten in het kader van verkeersbegeleiding, bediening van
objecten en vaarwegmarkering.
Beheer en onderhoud maatregelen om de breedte en diepte van de vaarweg te handhaven en
maatregelen om de kunstwerken (sluizen en bruggen) en verkeersvoorzieningen blijvend te laten
functioneren.
Uitvoering van het programma vervangingen en renovaties waaronder Nota Mobiliteit (NoMo)
achterstallig onderhoud vaarwegen programma «NoMo AOV» en het resterend deel uit het plan van
aanpak Beheer en Onderhoud (impuls).

Hoofdvaarwegen

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken van beheer, onderhoud
en vervanging wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen
en naar het MIRT Overzicht 2016.
Aanleg
Hieronder volgen de mijlpalen die het Ministerie van IenM in 2015 heeft
behaald binnen de verschillende netwerken.
Hoofdwegennet
Mijlpaal

Project

Openstelling

– A1 Bunschoten–Hoevelaken (Beter Benutten)
– A4 Delft–Schiedam
– A7/A8 Purmerend–Coentunnel (Beter Benutten)
– A15 Maasvlakte–Vaanplein (incl. A29 Knooppunt Vaanplein-aansluiting Barendrecht)
– N61 Hoek–Schoondijke
– ZSM2: A20 Knooppunt Gouwe/aansluiting Moordrecht
– A6/A7 Knooppunt Joure
– SAA deelproject A9 Gaasperdammerweg
– A7/A8 Purmerend–Coentunnel (Beter Benutten)
– A1 Bunschoten–Hoevelaken (Beter Benutten)

Start realisatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

11

Infrastructuurverslag

Spoorwegen
Mijlpaal

Project

In dienst gesteld/afgerond

Diverse projecten uit het programma Fietsparkeren bij stations
Diverse projecten uit het programma Toegankelijkheid bij stations
Diverse projecten uit het programma Kleine Functiewijzigingen
Station Barneveld Zuid
Rijswijk – Delft: Spoorzone Delft
Spoorwegovergang Soestdijkseweg Bilthoven
Zwolle Spoort (onderdeel punctualiteits- en capaciteitsknelpunten)
NSP Utrecht
NSP Arnhem
Arnhem – Doetinchem: dubbelspoor Wehl
Optimalisatie brugbediening van Harinxmakanaal (onderdeel Sporendriehoek Noord Nederland)
Bunnik Spoorkruisingen (onderdeel Traject Oost)
Opheffen ATB eiland Kijfhoek
Zwolle – Herfte (planstudie gestart)
Stijgpunten station Schiphol (planstudie gestart)
Valleilijn: Robuustheidsvergrotende maatregelen tranche 2 (planstudie gestart)
ERTMS planuitwerkingsfase
Aanvullende tranche programma Kleine Functiewijzigingen
Aanvullende beschikking programma Toegankelijkheid
Ontsnippering: resterende maatregelen uit het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO)
Ermelo aanpassen overweg Telgterweg (LVO)
Overweg Klompersteeg Veenendaal (onderdeel PHS)
Valleilijn: Robuustheidsvergrotende maatregelen (RVM 1)
Cameratoezicht op stations en pilot beeldschermen
Naarden – Bussum
Installatie ATB-Vv op de A2 corridor en Brabantroute
Extra Sneltrein Groningen – Leeuwarden (ESGL): voorbereiding realisatie

Start realisatie

Hoofdvaarwegennet
Mijlpaal

Project

Openstelling

– Dynamisch Verkeersmanagement (een aantal maatregelen loopt nog door)
– Diverse projecten in het kader van Quick-wins regeling Binnenhavens
– Amsterdam–Rijnkanaal (keersluis Zeeburg)
– Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Lemmer–Delfzijl
– Zuid-Willemsvaart, omleggen en opwaarderen (Maas–Veghel)
– Vaarweg Eemshaven–Noordzee
– Ligplaatsen Rijn–Scheldeverbinding
– Quick winmaatregel Volkeraksluizen

Start realisatie

Voor een nadere toelichting op de stand van zaken voor het lopende
programma wordt verwezen naar de toelichting op de productartikelen en
naar het MIRT Overzicht 2016.
Regionale/lokale infrastructuur
Het project Verkeersruit Eindhoven wordt niet voortgezet. Vanwege te
weinig draagvlak heeft de Provincie dit project stilgezet. De problematiek
die met de Ruit opgelost zou worden was hiermee echter niet opgelost.
Op basis van het door de regio opgestelde Bidbook Zuid Nederland heeft
de Minister van IenM daarom in 2015 met de provincie Noord-Brabant
afspraken gemaakt over het programma Bereikbaarheid Zuid-Nederland.
Hierin is ook de aanpak van de A58 opgenomen.1

1

34 300, nr. 16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

12

Produktartikelen

4. DE PRODUCTARTIKELEN
Artikel 12 Hoofdwegennet
Op dit artikel worden de producten op het gebied van Rijkswegen
verantwoord. Dit betreft de onderdelen verkeersmanagement, beheer,
onderhoud en vervanging, aanleg, geïntegreerde contractvormen/PPS en
netwerkgebonden kosten. Deze producten zijn gerelateerd aan de
beleidsdoelen en -instrumenten zoals beschreven in het jaarverslag van
Infrastructuur en Milieu (Hoofdstuk XII) bij beleidsartikel 14 Wegen en
Verkeersveiligheid.

Omschrijving van de samenhang
met het beleid

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1.000)
12. Hoofdwegennet

Realisatie

Begroting

Verschil

2011

2012

2013

2014

2015

2015

2015

Verplichtingen

2.274.880

4.219.392

1.698.213

3.407.686

2.108.154

2.211.002

– 102.848

Uitgaven

2.577.371

2.659.773

2.481.851

2.568.873

2.393.669

2.293.979

99.690

50.137

30.768

21.794

21.589

14.510

4.038

10.472

322.966
178.572
72.016
72.378
1.340.525
1.340.525

567.308
474.922
56.993
35.393
1.254.029
1.254.021

544.354
456.913
0
87.441
1.065.903
1.060.444

665.071
533.514
0
131.557
873.067
863.803

662.460
433.574
0
228.886
618.288
600.289

658.195
427.979
0
230.216
723.322
612.938

4.265
5.595
0
– 1.330
– 105.034
– 12.649

0

8

5.459

9.264

17.999

110.384

– 92.385

5)

374.846

335.772

412.956

601.189

655.822

545.431

110.391

6)

446.870
387.073

438.842
383.570

436.844
381.576

407.957
355.573

442.589
345.456

424.674
338.633

17.915
6.823

7)

59.797

55.272

55.268
0

52.384
0

97.133
0

86.041
– 61.681

11.092
61.681

8)
9)

98.380

165.700

150.887

132.430

592.926

533.670

59.256

10)

12.01 Verkeersmanagement
12.02 Beheer, onderhoud en
vervanging
12.02.01 Beheer en onderhoud
12.02.02 Servicepakket B&O
12.02.04 Vervanging
12.03 Aanleg
12.03.01 Realisatie
12.03.02 Verkenningen en
planuitwerkingen
12.04 Geïntegreerde
contractvormen/PPS
12.06 Netwerkgebonden
kosten HWN
12.06.01 Apparaatskosten RWS
12.06.02 Overige netwerkgebonden kosten
12.07 Investeringsruimte
12.09 Ontvangsten

Financiële toelichting

1)

2)

3)

4)

Ad 1) De lagere verplichtingen zijn voornamelijk het gevolg van het
project A7 Zuidelijke Ringweg Groningen (€ – 519 miljoen). De aanbestedingsprocedure duurt langer dan verwacht als gevolg van beroepen bij de
Raad van State met daarbij een uitgesproken tussenvonnis van de Raad.
Verder worden de lagere aangegane verplichtingen voornamelijk
veroorzaakt door onder andere de projecten A1/A6/A9 Schiphol–
Amsterdam–Almere (€ – 252 miljoen), als gevolg van het aanbestedingsresultaat en de overheveling van het niet DBFM deel naar geïntegreerde
contractvormen van de A9 Gaasperdammerweg. Daartegenover staan
hogere verplichtingen voor de versnelde gunning van de A28 / A1
Knooppunt Hoevelaken (€ 512 miljoen) en voor de vaststellingsovereenkomst A15 Maasvlakte – Vaanplein (€ 113 miljoen).
Ad 2) De hogere realisatie komt door opdrachten aan RWS vanuit de
Routekaart Beter Geïnformeerd op Weg (programma Connecting Mobility
en ITS corridor Rotterdam–Wenen–Frankfurt). Daarnaast is het budget
toegevoegd voor het National Datawarehouse (NDW). Het NDW is
benodigd voor verkeersmanagement en levert daarnaast een bijdrage aan
producten zoals verkeersonderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

13

Produktartikelen

Ad 3) Er is extra budget voor Cyber Security beschikbaar gesteld. Het in
2014 gestarte Programma «Beveiligd Werken» richt zich op het «in
control» brengen en houden van de missiekritieke systemen (MKS) en
Industriële Automatisering ter ondersteuning van de maatschappelijk
vitale en primaire processen van RWS. Onderdeel hiervan is het voldoen
aan de eisen ten aanzien van informatiebeveiliging (Cyber Security).
Aanleidingen voor het programma Cyber Security is dat de AR in 2011,
2012 en 2013 onvolkomenheden in de wijze waarop RWS met informatiebeveiliging omgaat heeft geconstateerd. Het in 2014 gestarte Programma
«Beveiligd Werken» richt zich op het «in control» brengen en houden van
de missiekritieke systemen (MKS) en Industriële Automatisering ter
ondersteuning van de maatschappelijk vitale en primaire processen van
RWS. MissieKritieke Systemen zijn ICT systemen die een essentiële rol
spelen in een informatieketen (mensen, processen en techniek).
Onderdeel hiervan is het voldoen aan de eisen ten aanzien van informatiebeveiliging (Cyber Security). De benodigde middelen voor Cyber Security
zijn gedekt uit de reservering voor Vervanging en Renovatie op artikel 12
Hoofdwegennet en artikel 15 Hoofdvaarwegennet en via het aanlegprogramma naar de periode 2015–2017 geschoven.
Ad 4) Door de overgang van projecten van planuitwerking- naar realisatiefase neemt het budget op het planuitwerkingsartikel (12.03.02) af; dit
bedrag is overgeboekt naar 12.03.01. Tegelijkertijd neemt de realisatie op
12.03.01 af door DBFM-conversies in het afgelopen jaar (A12
Ede–Grijsoord en SAA A9 Gaasperdammerweg). Hierdoor zijn de uitgaven
op 12.03.01 met € 127 miljoen afgenomen. Het budget voor A12
Ede–Grijsoord en SAA A9 Gaasperdammerweg is overgeboekt naar art.
12.04 GIV/PPS en opgenomen als langjarige beschikbaarheidsvergoeding.
Voor een specifieke toelichting per project wordt verwezen naar het
overzicht «Projectenoverzicht» behorende bij 12.03.01.
Ad 5) Door de overgang van projecten van planuitwerking- naar realisatiefase neemt het budget op het planuitwerkingsartikel (12.03.02) af, dit
bedrag is overgeboekt naar 12.03.01.
Ad 6) De hogere realisatie komt voornamelijk door het project A15
Maasvlakte – Vaanplein, waarbij het kasritme is gewijzigd door een
aangepaste overeenkomst met de aannemers. Daarnaast zijn in 2015 twee
DBFM-conversies doorgevoerd (zie toelichting 4 en 5).
Ad 7) De hogere realisatie komt door opdrachten aan RWS vanuit de
Routekaart Beter Geïnformeerd op Weg (programma Connecting Mobility
en ITS corridor Rotterdam–Wenen–Frankfurt).
Ad 8) De beschikbaarheid van het IV-areaal («IV» staat voor Informatievoorziening), waaronder het landelijke IV netwerk is een structurele
randvoorwaarde voor het functioneren van RWS en de interdepartementale dienstverlening. Voor onder meer de vervanging van verouderde
netwerkcomponenten is budget overgeheveld vanuit artikelonderdeel
18.12 Nader toe te wijzen BenO en Vervanging.
Ad 9) De minregel als gevolg van het niet (volledig) toekennen van de
prijscompensatie 2013 en 2014 is vanuit de Investeringsruimte bij
begroting 2016 ingevuld.
Ad10) De per saldo hogere ontvangsten in 2015 hebben diverse oorzaken:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

14

Produktartikelen

–

In 2015 zijn hogere bijdragen van derden ontvangen voor N50
Ens–Emmeloord (regio) en de bijdrage Havenbedrijf Rotterdam voor
patrouilleren op de Ruit van Rotterdam;
– Daarnaast heeft de Minister in maart 2015 afspraken gemaakt bij het
project N35 Nijverdal–Wierden. De regio heeft in 2015 haar bijdrage
beschikbaar gesteld aan het Rijk (€ 63 mln).
Anderzijds was sprake van lagere ontvangsten door:
– A1/A6/A9 Schiphol–Amsterdam–Almere: de bijdrage van de gemeente
Amsterdam was reeds in 2014 ontvangen;
– N33 Assen–Zuidbroek (gemeente): latere ontvangst;
– A4 Burgerveen–Leiden: bijdrage gemeente wordt verwacht in 2016;
– A4 Dinteloord–Bergen op Zoom (provincie): de bijdrage is verlaagd in
verband met een meevaller en er zijn verminderde vastgoedopbrengsten door lopende procedures;
– Beter Benutten aanpassingen in de scope en planning van verschillende maatregelen.
– Grondopbrengst IODS Deze middelen zijn niet nodig voor de realisatie
van de A4 Delft–Schiedam en daarom toegevoegd aan de investeringsruimte Hoofdwegennet en worden doorgeschoven naar 2016.
12.01 Verkeersmanagement
Motivering

Met verkeersmanagement streeft IenM naar een optimaal en veilig
gebruik van de beschikbare weginfrastructuur en het bereiken van een
voorspelbare en betrouwbare reistijd van deur tot deur. Dit draagt bij aan
het realiseren van de beleidsdoelen voor bereikbaarheid, veiligheid en
leefbaarheid in Nederland.
Voor de periode 2013–2016 zijn met RWS ten behoeve van het Verkeersmanagement en Beheer en Onderhoud prestatieafspraken gemaakt en zijn
indicatoren opgesteld. Deze indicatoren sluiten beter aan op de beleidsdoelen.

Producten

De uitgaven voor verkeersmanagement betreffen onder andere de inzet
van weginspecteurs bij incidenten, toeritdosering, gebruik van spitsstroken, maar ook verkeersinformatie op panelen boven de weg. De
meeste van deze maatregelen zijn ingezet vanuit vijf regionale verkeerscentrales en een landelijke verkeerscentrale. Hierbij wordt het rijkswegennet in samenhang met het regionale wegennet beschouwd door
toepassing van gebiedsgericht verkeersmanagement waarbij wordt
ingezet op regionale samenwerking. Dit krijgt ook vorm in het programma
Beter Benutten. Hierin is samen met andere infrabeheerders, vervoersorganisaties en bedrijfsleven gewerkt aan regionale maatregelen om
bestaande weg-, vaarweg-, spoor- en OV-verbindingen beter te benutten.
In 2015 heeft het programma «Connecting Mobility» geïnvesteerd in
kennisopbouw, samenwerking tussen wegbeheerders, kennisinstellingen
en bedrijfsleven. Zo zijn er «tafels» ingericht waar een eenduidige koers
wordt vastgesteld voor bijvoorbeeld standaardisatie, privacy en security
vraagstukken. Meer informatie hierover is te vinden op de website van
Connecting Mobility2.

2

www.connectingmobility.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

15

Produktartikelen

Meetbare gegevens
Specificatie bedieningsareaal

Verkeerssignalering op rijbanen (1)
Verkeerscentrales
Spits- en plusstroken (2)

Eenheid

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Begroting
2015

Realisatie
2015

km rijbaan
aantal
km

2.647
6
338

2.637
6
336

2.662
6
336

2.675
6
338

Bron: Rijkswaterstaat, 2015

Toelichting:
Ad 1) De signalering is in 2015, conform begroting, toegenomen door met
name A4 Delft–Schiedam, A15 Maasvlakte–Vaanplein en N35 Combiplan
Nijverdal.
De extra realisatie ten opzichte van de begroting komt onder andere door
de toename van de signalering daar waar de nieuwe wegconfiguratie
aansluit op bestaande knooppunten zoals de knooppunten Benelux
(aansluiting A15 Maasvlakte–Vaanplein op de A4) en Kethelplein
(aansluiting A4 Delft – Schiedam op de A20).
Ad 2) De realisatie in 2015 bestond enerzijds uit de omvorming van de
plusstrook naar een normale rijstrook op de A12 Woerden – Gouda en
anderzijds uit de openstelling van de extra spitsstroken op de A7/A8
Purmerend – Zaandam – Coenplein (Beter Benutten) en op de A15
Maasvlakte – Vaanplein bij Rozenburg.
Indicator verkeersmanagement

Op alle bemeten wegvakken wordt betrouwbare
reis en route-informatie ingewonnen en tijdig
geleverd aan de serviceproviders.

Eenheid

2013

2014

Streefwaarde
2015

Realisatie
2015

% van
bemeten rij
baanlengte

83%

89%

89%

94%

Bron: Rijkswaterstaat, 2015

Toelichting:
Deze indicator geeft aan in welke mate RWS betrouwbare reis- en
route-informatie op de Dynamische Route-Informatie Panelen (DRIPs) zet
en die informatie beschikbaar stelt voor serviceproviders en in welke mate
dit tijdig gebeurt. In 2015 ligt de realisatie ruim boven de streefwaarde.
Problemen met software in het begin van 2014 zorgde voor scores onder
de norm. Door snel noodmaatregelen te nemen is dit in de loop van 2014
hersteld, wat zich in 2015 heeft doorgezet. RWS is er in geslaagd om de
waarde snel op het goede peil te krijgen en dat zorgt er voor dat de score
ook boven de norm uitkomt.
12.02 Beheer, onderhoud en vervanging
Motivering

Met het budget voor beheer en onderhoud en vervanging is het rijkswegennet en de onmiddellijke omgeving daarvan in 2015 in de staat
gehouden die noodzakelijk is voor het vervullen van de primaire functie,
namelijk het faciliteren van vlot, veilig en comfortabel vervoer van
personen en goederen onder de randvoorwaarde van een kwalitatief
hoogwaardig milieu.

Producten

Het regulier beheer en onderhoud van rijkswegen omvat maatregelen aan
verhardingen, kunstwerken zoals bruggen, tunnels en viaducten,
verkeersvoorzieningen, landschap en milieu en voorzieningen voor
verkeersmanagement zoals signalering en verkeerscentrales.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

16

Produktartikelen

Vervanging en renovatie betreft het tijdig programmeren en nemen van
maatregelen aan kunstwerken en wegen waarbij regulier beheer en
onderhoud niet meer voldoende is. Voornamelijk in de eerste helft en
vanaf de jaren ’60 van de vorige eeuw zijn kunstwerken gerealiseerd die,
mede door het intensieve gebruik, nu of in de komende decennia het
moment van einde levensduur naderen. Op basis van onderzoek wordt
concreet gemaakt voor welke kunstwerken wanneer vervanging of
renovatie aan de orde is.
12.02.01 Beheer en Onderhoud
De in 2015 gerealiseerde uitgaven voor het beheer en onderhoud bestaan
vooral uit uitgaven voor onderhoud van verhardingen waaronder het
herstel van vorstschade en het zoveel mogelijk voorkomen daarvan,
uitgaven voor onderhoud van kunstwerken, uitgaven voor onderhoud aan
Dynamisch Verkeersmanagementsystemen en vast/klein variabel
onderhoud zoals onderhoud aan bermen, geleiderail, bewegwijzering,
geluidsschermen en verlichting. De uitgaven betreffen zowel preventief
als correctief onderhoud.
Meetbare gegevens
Areaal rijkswegen
Eenheid

Rijbaanlengte (1)
Rijbaanlengte (2)
Areaal asfalt
Areaal asfalt

Hoofdrijbaan
Verbindingswegen en open afritten
Hoofdrijbaan
Verbindingswegen en open afritten

Groen areaal (3)

Realisatie
2013

Realisatie
2014

Begroting
2015

Realisatie
2015

km

5.764

5.801

5.819

5.800

km
km2

1.466
75

1.587
76

1.613
76

1.616
76

km2
km2

13
202

13
201

13
197

13
199

Bron: Rijkswaterstaat, 2015

Toelichting:
Ad 1) De lengte hoofdrijbaan is in 2015, ten opzichte van 2014, toegenomen door diverse openstellingen zoals de A4 Delft–Schiedam en N35
Combiplan Nijverdal. Door overdracht van oude wegdelen, is er per saldo
sprake van een kleine afname van het aantal kilometer hoofdrijbaan.
Overdracht van oude wegdelen speelde bij:
– A4 Dinteloord – Bergen op Zoom: de oude weg door Steenbergen is in
2015 overgedragen aan de gemeenten.
– N61 Hoek – Schoondijke: de oude hoofdrijbaan is in 2015 een
verbindingsweg geworden. Dit was in de begroting niet als zodanig
verwerkt en verklaart dat de realisatie lager uitkomt dan begroot.
Ad 2) De toename van de verbindingswegen, op- en afritten wordt met
name veroorzaakt door de openstelling van A4 Delft–Schiedam, A15
Maasvlakte – Vaanplein en N61 Hoek – Schoondijke.
Ad 3) De afname van het groen areaal in 2015 is voornamelijk het gevolg
van overdracht van de oude weg door Steenbergen (A4 Dinteloord –
Bergen op Zoom).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

17

Produktartikelen

Omvang Areaal
Areaal

Beheer, onderhoud
en ontwikkeling (1)
1

Eenheid

Begroting
2015

Omvang
2015

Budget
x € 1.000
2015

Realisatie
x € 1.000
2015

90

90

427.929

428.579

km2
Oppervlakte wegdek1

exclusief verzorgingsbanen

Bron: Rijkswaterstaat, 2015

Toelichting:
Ad 1) Het oppervlakte wegdek is netto nagenoeg gelijk gebleven doordat
enerzijds nieuw areaal is opengesteld, met name A4 Delft–Schiedam, A15
Maasvlakte – Vaanplein en N35 Combiplan Nijverdal, terwijl anderzijds de
oude weg bij Steenbergen (A4 Dinteloord – Bergen op Zoom) is overgedragen.
Indicatoren Beheer en Onderhoud

De verhouding verstoringen door aanleg, beheer en onderhoud
t.o.v. totale verstoringen (1)
Tijdsduur (%) van het jaar dat de weg veilig beschikbaar is, zonder
dat rijstroken zijn afgesloten of een snelheidsbeperking is ingesteld
door aanlegwerkzaamheden, onderhoudswerkzaamheden, door
falen infra of falen verkeersmanagement (2)
Voldoen aan norm voor verhardingen (stroefheid en spoorvorming)
en gladheidbestrijding en neemt tijdig, na constatering, maatregelen bij het (tijdelijk) niet voldoen van de norm bij wegen,
viaducten, aquaducten, bruggen en tunnels (eenheid: % van de
gevallen) (3)

2013

2014

streefwaarde
2015

Realisatie
2015

9%

4%

10%

4%

98%

99%

90%

98%

85%

96%

98%

99%

Bron: Rijkswaterstaat, 2015

Toelichting:
Ad 1) De verstoringen door aanleg, beheer en onderhoud blijven met 4%
ruim binnen de streefwaarde van maximaal 10%. In het kader van
versobering en efficiency werden de werkvensters, de tijdsduur
waarbinnen aan de weg gewerkt mag worden, verruimd. Hierdoor kan
dichter tegen de spits aan worden gewerkt waardoor de verwachting is
dat het percentage hinder zal gaan stijgen. De aannemerij maakt nog niet
volledig gebruik van de uitbreiding van de werkvensters. Het hinderpercentage blijft dan ook fors onder de 10%.
Ad 2) De technische beschikbaarheid van de weg is met 98% ruim boven
de gestelde norm. Dit komt doordat de berekeningen en het referentiejaar
(2012) die aan de basis hebben gestaan voor de gekozen streefwaarde
relatief laag waren.
Ad 3) De gerealiseerde waarde (99%) is iets hoger dan de streefwaarde.
Hiermee wordt voldaan aan de norm voor verhardingen (stroefheid en
spoorvorming) en gladheidbestrijding.
12.02.04 Vervanging
Onder de categorie Vervanging vallen uitgaven voor werkzaamheden die
betrekking hebben op renovatie- en vervangingsinvesteringen. Door de
veroudering van de infrastructuur en het veel intensievere gebruik dan bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

18

Produktartikelen

ontwerp voorzien, zal geïnvesteerd moeten worden in de vervanging dan
wel renovatie hiervan.
Het budget dat op dit artikelonderdeel in de huidige begrotingsperiode is
opgenomen, is bestemd voor de werkzaamheden in verband met de
levensduurproblematiek van de stalen bruggen.
Weg.nr.

Object

A50
A58
A12
A15
A15

Brug tussen de knooppunten Valburg en Ewijk
Kreekrakbrug tussen knooppunt Markiezaat en afslag Rilland
Galecopperbrug tussen de knooppunten Oudenrijn en Lunetten
Viaduct Wilhelminakanaal/Hardinxveld–Giessendam
Viaduct Veerdijk/Papendrecht

Begroting

Huidig

2015
2015
2015
2014
2015

2016
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed

1

Toelichting:
Ad 1) De renovatie van de oude Waalbrug (A50) is vertraagd en daarom is
afronding voorzien in 2016. De openstelling van 2x4 op de A50, over de
oude en de nieuwe Waalbrug wordt in 2017 verwacht.
12.03 Aanleg
Motivering

Door middel van voorbereiding en uitvoering van infrastructuurprojecten
wordt bereikt dat de noodzakelijke capaciteit beschikbaar is en komt, met
als doel de verwachte verkeersgroei te faciliteren en een betrouwbaar
netwerk te realiseren met voorspelbare reistijden. Daarbij wordt rekening
gehouden met de kaders van veiligheid en leefbaarheid.

Producten

12.03.01 Realisatie
Mijlpalen Realisatieprojecten
In 2015 zijn de volgende mijlpalen gerealiseerd:

Hoofdwegennet
Mijlpaal

Project

Openstelling

A1 Bunschoten–Hoevelaken
A4 Delft–Schiedam
A7/A8 Purmerend–Coentunnel (Beter Benutten)
A15 Maasvlakte–Vaanplein (incl. A29 Knooppunt Vaanplein-aansluiting Barendrecht)
N61 Hoek–Schoondijke
ZSM2: A20 Knooppunt Gouwe/aansluiting Moordrecht
A6/A7 Knooppunt Joure

Start
realisatie

1

SAA deelproject A9 Gaasperdammerweg
A7/A8 Purmerend–Coentunnel (Beter Benutten)
A1 Bunschoten–Hoevelaken (Beter Benutten)

Toelichting:
Ad 1) Het project is een half jaar sneller uitgevoerd dan gepland.
Verder is de openstelling van A50 Ewijk – Valburg vertraagd. De renovatie
van de oude Waalbrug (A50) is vertraagd en afronding voorzien in 2016.
De openstelling van 2x4 op de A50, over de oude en de nieuwe Waalbrug
wordt in 2017 verwacht. Daarnaast is de start Realisatie A7 zuidelijke
ringweg Groningen verplaatst naar 2016. Het project is overgegaan naar
de realisatiefase. De aanbesteding is gestart in 2015, schop in de grond
wordt in 2016 verwacht. De overige projecten zijn conform begroting 2015
uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

19

Produktartikelen

Overige maatregelen
Meer veilig
Het programma Meer Veilig 2 is vrijwel afgerond. Er zijn in totaal 106
maatregelen gerealiseerd. Er zijn 12 maatregelen die in uitvoering zijn
maar nog moeten worden afgerond. In 2015 is gestart met het Meer Veilig
3 (uitvoeringsperiode 2015–2018). Het pakket bevat naast kosteneffectieve
maatregelen voor het oplossen van verkeersonveilige locaties ook
maatregelen voor het oplossen van onveilige situaties op routes. In 2014
is invulling gegeven aan de eerste tranche van dit pakket met 50 maatregelen en is gestart met de voorbereiding van de uitvoering van deze
maatregelen. Op 31 december 2015 zijn van deze tranche 12 maatregelen
gerealiseerd. Ook is in 2015 de tweede tranche met 33 maatregelen
vastgesteld. Voor de resterende maatregelen is de realisatie beoogd in de
periode 2016–2018.
Maatregelpakket Verzorgingsplaatsen
Dit pakket is gericht op het oplossen van de meest acute kwantitatieve en
kwalitatieve knelpunten op verzorgingsplaatsen langs (inter-)nationale
vrachtcorridors. Binnen dit pakket worden landelijk ruim 300 extra
parkeerplaatsen voor vrachtwagens gecreëerd en nog eens ruim 400
parkeerplaatsen meerjarig gehuurd. Daarnaast wordt ingezet op een
structurele kwaliteitsverbetering van naar verwachting 35 tot 40 verzorgingsplaatsen. Het totaal hiervoor beschikbare budget bedraagt € 25
miljoen. Het pakket is thans in uitvoering. In 2015 zijn op een groot aantal
locaties de geplande capaciteitsuitbreidingen reeds gerealiseerd en is
gewerkt aan de voorbereiding van de maatregelen gericht op kwaliteitsverbetering.
Meer Kwaliteit Leefomgeving
Dit pakket betreft het deel van het Meerjarenprogramma Ontsnippering
(MJPO) dat betrekking heeft op het hoofdwegennet. De geplande
werkzaamheden binnen het programma lopen door tot en met 2018. Een
voorbeeld van een ontsnipperingsmaatregel is het plaatsen van een
ecoduct of een dassentunnel. Hierdoor worden twee door infrastructuur
gescheiden natuurgebieden in de ecologische hoofdstructuur weer met
elkaar verbonden. In 2015 zijn in het kader van het MJPO 11 knelpunten
geheel opgelost. Onder anderen is het ecoduct Laarderhoogt over de A1
bij Laren opgeleverd en in het Hunzedal bij Gieterveen een faunatunnel
onder de N33 gerealiseerd. Voor met name de das en de otter is onder de
A28 parallel aan het riviertje De Reest een faunatunnel opgeleverd. Op
verzoek is op 1 juli 2015 het MJPO-jaarverslag 2014 naar de Tweede
Kamer gezonden. Dit jaarverslag bevat uitgebreide informatie over de
voortgang van het MJPO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

20

Produktartikelen

Projectoverzicht realisatieprogramma Hoofdwegennet (12.03.01) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting
Projectomschrijving
Projecten Nationaal
Dynamisch
verkeersmanagement
Kleine projecten /
Afronding projecten
Programma 130 km
Programma
aansluitingen
Quick Wins Wegen
ZSM 1+2 (spoedwet
wegverbreding)
Projecten NoordHolland, Utrecht en
Flevoland
A10 Amsterdam
praktijkproef FES
A1/A6/A9 Schiphol–
Amsterdam–Almere
A9 Badhoevedorp
A2 Holendrecht –
Oudenrijn
A28 Utrecht –
Amersfoort
A28 Knooppunt
Hoevelaken
A1 Bunschoten–
Knooppunt
Hoevelaken
N50 Ens –
Emmeloord
A7/A8 Purmerend –
Zaandam –
Coenplein
A27/A1 Utrecht.N. –
knp. Eemnes –
asl.Bunschoten
A10 Knooppunten
De Nieuwe Meer en
Amstel
Projecten
Zuidvleugel
A4 Burgerveen –
Leiden
A4–A44 Rijnlandroute
A4 Delft – Schiedam
A4 Vlietland–N14
Projecten Zuidwestelijke Delta
N57/N59 EuroRAP
(verkeersveiligheid)
N61
Hoek–Schoondijke
Projecten Brabant
A4 Dinteloord –
Bergen op Zoom

Realisatie

Verschil

2015

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Open- Toestelling lichting
Begroting

Huidig

2015

0

0

129

129

–

–

28
10

5
11

– 23
1

134
57

61
56

nvt
–

nvt
–

1

17
1

5
0

– 12
–1

99
37

99
37

nvt
–

nvt
–

2
3

20

14

–6

1.618

1.752

2016

2016

4

12

9

–3

50

51

2017

2015–2018

5

72
48

48
63

– 24
15

1.658
339

1.673
340

2024
2019

2024
2018

6
7

3

0

–3

1.219

1.219

2012

2012

8

6

4

–2

224

224

2013

2013

12

14

2

731

741

2022–2024

2022–2024

16

16

0

24

24

2016

2015

4

4

16

2016

10

13

13

21

2015

11

2

2

261

2018–2020

12

0

0

297

2028

19

19

0

588

548

2015

2015

116

0
131
0

0
15
0

657

551
658
14

2015

Regio
2015
2020–2022

0

0

0

10

11

nvt

2020

28

21

–7

118

118

2015

2015

14

11

20

9

275

275

2015

2014

15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

9

13

21

Produktartikelen

Kasbudget 2015

Begroting
Projectomschrijving
N2 Meerenakkerweg
(A2 zone)
A67 Aanpak toerit
Someren
Projecten Limburg
A2 Maasbracht –
Geleen, 1e fase
A2 Passage
Maastricht
A76 Aansluiting
Nuth
Projecten
Oost-Nederland
A50 Ewijk – Valburg
N35 Combiplan
Nijverdal
N18 Varsseveld –
Enschede
N35 Wijthmen –
Nijverdal
A1 Apeldoorn Zuid –
Beekbergen
A12 Ede – Grijsoord
Projecten NoordNederland
N31 Leeuwarden (De
Haak)
A7 Zuidelijke
Ringweg Groningen,
fase 2
Overige maatregelen
Meer kwaliteit
leefomgeving
Meer veilig 2
Meer veilig 3
Verzorgingsplaatsen
Afrondingen

Realisatie

Verschil

2015

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Open- Toestelling lichting
Begroting

Huidig

2015

1

0

–1

7

7

2014

2014

16

4

2

–2

6

6

2015

2015

17

0

0

19

1

– 18

678

678

2016

2016

48

45

–3

64

59

2017

Regio

10

0

– 10

270

270

2015

2017

19

19

0

316

321

2014

2015

12

12

337

2019–2021

0

0

15

2018

64

0
1

0
– 63

120

31
n.v.t.

2017

2016–2018
n.v.t.

24

23

–1

194

217

2015

2014

9

9

20
0
7
5
1

0
0
–3
0
1

108
27
40
25
2

109
0
37
25
0

645

544

– 101

9.824

12.108

117

56

– 61

Programma
Realisatie (IF
12.03.01)

763

600

– 163

Budget Realisatie (IF
12.03.01)

613

600

– 13

Overprogrammering
(–)

– 150

0

150

Totaal uitvoeringsprogramma
Realisatieuitgaven
op IF 12.03.01 mbt
planuitwerking

20
10
5

154

2013

666

2019–2021

18

19

20

21

22

23

24

Toelichting:
Ad 1) Hieronder worden kleine projecten en projecten na openstelling (in
afronding) geschaard. – Bij het project N50 Ramspol – Ens zijn minder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

22

Produktartikelen

risico’s opgetreden dan geraamd. Bij verschillende projecten zoals
bijvoorbeeld A12 Den Haag – Gouda, N9 Koedijk – de Stolpen, A2 Den
Bosch – Eindhoven en A74 Venlo, is sprake van langer lopende juridische
procedures, vertraagde afstemming over kleine werkzaamheden welke
met derden worden uitgevoerd en afrondende werkzaamheden. Dit leidt
tot een lagere realisatie in 2015.
Ad 2) De lagere uitgaven zijn ten eerste het gevolg van een regionale
uitbreiding van de scope van de aansluiting A16/N3 waardoor de
uitvoering later plaatsvindt en anderzijds van vertraging in het project
A15/N3 als gevolg van niet voorziene verlegging van een gasleiding.
Ad 3) De mutatie betreft het doorschuiven van het voor Noord-Nederland
bestemde resterende knooppuntenbudget. Er is meer tijd nodig voor de
planuitwerking.
Ad 4) ZSM 1+ 2 (spoedwet wegverbreding): het project knooppunt Gouwe
is de voornaamste veroorzaker van de lagere uitgaven in 2015. Het project
is inmiddels opengesteld voor verkeer, maar enkele resterende werkzaamheden worden later uitgevoerd, waardoor ook de facturering hierdoor
mee naar achter schuift.
Ad 5) De lagere realisatie is met name veroorzaakt door verschuivingen in
het spoor «in car» en door verschuiving van het go/no-go moment
waardoor betalingen in 2015 doorschuiven naar 2016.
Ad 6) Er is een lagere realisatie door de DBFM conversie van het
deeltraject A9 Gaasperdammerweg en overboeking naar artikel 12.04
Geïntegreerde contractvormen.
Ad 7) De hogere uitgaven in 2015 zijn voornamelijk het gevolg van de
indiening van een nieuwe termijnstaat door de aannemer eind 2014.
Daarnaast zijn een paar grote facturen uit 2014 pas in 2015 betaald.
Ad 8) Uitvoering van een deel van de restwerkzaamheden schuift door
naar de jaren 2016 en 2017.
Ad 9) Bij dit project wordt de markt vroeg betrokken; de planuitwerking en
realisatie zijn gegund aan één marktpartij. Met de vervroegde aanbesteding zijn eerder uitgaven gedaan.
Ad 10) Het project N50 Ens–Emmeloord is overgegaan naar de realisatie
en begin 2015 is gestart met de uitvoering.
Ad 11) Het project A7/A8 Purmerend – Zaandam – Coenplein is
overgegaan van de planuitwerkingsfase naar de realisatiefase waarbij het
project ook sneller is uitgevoerd dan verwacht.
Ad 12) Het project A27/A1 Utrecht Eemnes Bunschoten is overgegaan
naar de realisatiefase.
Ad 13) Met de aannemer is overeenstemming bereikt over verschillende
betalingen, waaronder een doorgeschoven betaling uit 2014 voor
tunneltechnische installaties, waardoor de uitgaven in 2015 hoger
uitvallen dan verwacht.
Ad 14) Afwikkeling van kabels en leidingen is doorgeschoven naar 2016
en de laatste betalingen aan de aannemer zijn doorgeschoven naar 2016
in verband met de uitloop van afwikkeling restpunten.
Ad 15) Een deel van de afrondende werkzaamheden, onder andere het
aanbrengen van deklagen en het afkopen van nieuw areaal, zijn sneller
uitgevoerd.
Ad 16) De realisatie betreft afgerond 0.
Ad 17) Een groot deel van de werkzaamheden is in 2014 reeds uitgevoerd
en betaald.
Ad 18) Door een versnelling is een deel van de betalingen al in 2014
voldaan. Daarnaast schuift budget naar achteren, omdat Rijkswaterstaat
personele inzet in de projectbijdrage verrekent conform de bestuursovereenkomst. Deze inzet wordt vanuit het agentschap Rijkswaterstaat betaald
en blijft vooruitlopend op verrekening nog op het aanlegartikel staan. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

23

Produktartikelen

effect wordt nader uitgewerkt en meegenomen in de afrekening van meeen tegenvallers na de openstelling van tunnel. Vooruitlopend op de
afrekening wordt het budget naar 2018 geschoven.
Ad 19) De renovatie van de oude Waalbrug (A50) is vertraagd en daarom
is afronding voorzien in 2016. De openstelling van 2x4 op de A50, over de
oude en de nieuwe Waalbrug wordt in 2017 verwacht.
Ad 20) Het project N18 Varsseveld – Enschede is overgegaan van de
planuitwerkingsfase naar de realisatiefase.
Ad 21) Het project is overgeboekt naar artikel 12.04 Geïntegreerde
contractvormen, op enkele restwerkzaamheden na.
Ad 22) Het project is overgegaan naar de realisatiefase.
Ad 23) De uitvoering van de Meer Veilig 3 maatregelen vindt plaats in de
periode 2015–2018. De opstart van deze maatregelen is iets vertraagd. Dit
heeft geen gevolgen voor de opleverdatum.
Ad 24) De vooraf ingeschatte autonome vertraging heeft zich voorgedaan,
waardoor de realisatie in lijn met het budget is uitgekomen.
12.03.02 Verkenningen en Planuitwerkingen
Hieronder is het Projectoverzicht behorende bij 12.03.02 Verkenningen en
Planuitwerkingen opgenomen.
Projectoverzicht verkenningen en planuitwerkingen Hoofdwegennet (12.03.02) (bedragen x € 1 mln)
Projectbudget

Planning
TB

Projectomschrijving
Verplicht
Realisatieuitgaven op IF12.03.01
mbt planuitwerkingsprojecten
Projecten Nationaal
Beter Benutten
Geluidsaneringprogramma – weg
Lucht – weg (NSL hoofdwegennet)
Bijdrage aan agentschap t.b.v.
externe kosten planuitwerkingen
Projecten Noord-Holland, Utrecht
en Flevoland
A1/A6/A9 Schiphol – Amsterdam –
Almere, deeltraject A9 Amstelveen
(deel 4) en A6 Almere (deel 5)

A10 Knooppunten De Nieuwe
Meer en Amstel
A12/A27 Ring Utrecht
Rijksbijdrage aan de Noordelijke
Randweg Utrecht
A27/A1 Utrecht.N. – knp. Eemnes –
asl.Bunschoten
Stedelijke Bereikbaarheid Almere
A7/A8 Purmerend – Zaandam –
Coenplein (spitsstrook)
Projecten Zuidvleugel
A13/A16 Rotterdam (excl.
tolopbrengsten)
A24 Blankenburgverbinding (excl.
tolopgave)

Begroting
2015

Huidig

– 355

– 286

301
258
235

298
260
212

nvt
nvt
nvt

nvt
nvt
nvt

235

122

nvt

nvt

992

596

296
1.134

1.138

2016
2016

2028
2024–2026

2024–2026

165

166

nvt

2026–2028

Regio

264
28

26

2014
nvt

2018–2020
nvt

nvt

25

Begroting
2015

Huidig

Open- Toestelling lichting
Begroting
2015

Huidig

nvt

Deel 4:
2024–2026
Deel 5:
2020–2022

2015

975

979

2016

854

857

2015

2014

2016

2024–2026

2015–2017

1

2021–2023

2021–2023

2022–2024

2022–2024

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

2

24

Produktartikelen

Projectbudget

Planning
TB

Projectomschrijving
A4–A44 Rijnlandroute
A4 Vlietland – N14
Projecten Brabant
A27 Houten – Hooipolder
Projecten Zuidwestelijke Delta
A58 Aansluiting Goes
Projecten Oost-Nederland
A1 Apeldoorn Zuid – Beekbergen
A12/A15 Ressen – Oudbroeken
(excl. tolopbrengsten) (ViA15)
N18 Varsseveld – Enschede
N35 Zwolle – Wijthmen
N35 Nijverdal – Wierden
A1 Apeldoorn – Azelo

Projecten Noord-Nederland
A7 Zuidelijke Ringweg Groning,
fase 2
Projecten Limburg
A2 ’t Vonderen – Kerensheide
Gebonden
Projecten Nationaal
Beter Benutten
Reservering tolopgave
DBFM-aanbestedingen Blankenburgverbinding en ViA15
Reservering tegenvallende
tolopbrengsten A12/A15
Reserveringen voor LCC
Reservering BenO Blankenburgverbinding
Tolreservering Blankenburgverbinding en ViA15
Projecten Noord-Holland, Utrecht
en Flevoland
A7/A8 Corridor Amsterdam–Hoorn
Landzijdige Bereikbaarheid
Lelystad Airport
Projecten Zuidvleugel
A4 Haaglanden (passage en
poorten & inprikkers)
Reservering BenO A4
Vlietland–N14
Reservering BenO Rijnlandroute
Reservering BenO Blankenburgverbinding
Projecten Brabant
A58 Eindhoven – Tilburg
A58 Sint Annabosch – Galder
Landzijdige Bereikbaarheid
Eindhoven Airport
N65 Vught – Haaren 1)
Projecten Noord-Nederland
N33 Zuidbroek–Appingedam
Reservering BenO N33 Zuidbroek–
Appingedam
Projecten Oost-Nederland

Begroting
2015

Huidig

550
12
787

810

Begroting
2015

Huidig

Open- Toestelling lichting
Begroting
2015

2014

Regio
2020–2022

2017

2023–2025

9
36
553
336
48

555

420

421

48
122

608
256

2015

2015

2016–2018

2015
2013
2015

2016

2019–2021
2019–2021
2016–2018

2015

fase 1:
2019–2021
fase 2:
2026–2028

2017

2017

2014

2025–2027

nvt

47

nvt

127

79

nvt
nvt

2

2017–2018
nnb
fase 1:
2019–2021
fase 2:
2026–2028

1
2025–2027

nvt

nvt
108

300

2019–2021

2019–2021

50

61
148

2023–2025
nvt

2015
261

Huidig

nvt

300
51

446

447
0
15

0
nvt

79

nvt

317
116

318
117

46

25
46
11
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

nvt

25

Produktartikelen

Projectbudget

Planning
TB

Projectomschrijving

Begroting
2015

Huidig

N35 Nijverdal – Wierden
Reservering Landzijdige Bereikbaarheid Lelystad
Reservering BenO N35 Nijverdal–
Wierden
Reservering BenO N35 Wijthmen–
Nijverdal
Reservering BenO A1 Apeldoorn –
Azelo
Reservering Terugbetaling
voorfinanciering A1 Apeldoorn –
Azelo
Projecten Limburg
A67/A73 Knooppunt Zaarderheiken

50

Bestemd
Projecten in voorbereiding
Projecten Nationaal
Reservering nalevingskosten
SWUNG
Studiebudget Verkenningen / MIRT
onderzoeken
Projecten Zuidvleugel
A20 Nieuwerkerk – Gouwe
Overige projecten in voorbereiding
Gesignaleerde Risico’s

383

355

Totaal programma planuitwerking
en verkenning

11.154

8.652

Begroting (IF 12.03.02)

11.154

8.652

Begroting
2015

Huidig

Open- Toestelling lichting
Begroting
2015

Huidig

51
1

nvt

1

nvt

19

19

nvt

28

29

nvt

5

Toelichting:
Ad 1) Voor deze projecten is het Tracébesluit eerder genomen dan
gepland, namelijk in 2014.
Ad 2) In het MIRT Overzicht 2016 is de nieuwe planning opgenomen voor
de projecten A24 Blankenburgverbinding en de A12/A15 Ressen –
Oudbroeken (ViA15).
Voor de A24 Blankenburgverbinding is de planning aangepast vanwege
afstemming met de regio en het ingewikkelde ontwerpproces is de
planning voor het Tracébesluit aangepast. Voor de A12/A15 Ressen –
Oudbroek (ViA15) is vanwege onverwacht netwerkeffect met extra
onderzoek naar stikstof tot gevolg.
12.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
Motivering

Bij infrastructuurprojecten waarbij sprake is van publiek-private samenwerking (PPS) bestaat de betaling uit een geïntegreerd bedrag voor
aanleg, onderhoud én financiering gedurende een langdurige periode. De
meest toegepaste vorm is DBFM (Design, Build, Finance, Maintain)
waarbij de overheid pas na oplevering betaalt voor een dienst (beschikbaarheid) in plaats van mijlpalen voor een product tijdens de bouwfase.
Het beheer van de reeds bestaande infrastructuur gaat direct na

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

26

Produktartikelen

aanvangscertificaat over naar de opdrachtnemer, welke hier een partiële
beschikbaarheidsvergoeding voor ontvangt.
Producten

De projecten A1/A6 Diemen–Almere Havendreef, A9 Holendrecht–Diemen
(Gaasperdammerweg) en A12 Ede–Grijsoord verkeren in de bouwfase en
kennen een partiële beschikbaarheidsvergoeding. De volledige beschikbaarheidsvergoeding wordt na openstelling betaald.
Bij de projecten N31 Leeuwarden Drachten, A12 Lunetten–Veenendaal, 2e
Coentunnel en N33 Assen–Zuidbroek, A15 Maasvlakte–Vaanplein is sprake
is van volledige beschikbaarheidsvergoedingen.
Het afgelopen jaar zijn er geen projecten op het Hoofdwegennet
afgesloten met een Financial close mijlpaal. De projecten die de komende
jaren op deze wijze worden aanbesteed (N18 Varsseveld–Enschede,
A27/A1 Utrecht–Eemnes–Bunschoten en de SAA A6 Almere) leiden pas in
latere jaren tot betalingen op dit begrotingsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

27

Produktartikelen

Projectoverzicht Geintegreerde contractvormen Hoofdwegennet (12.04) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting
Projectomschrijving
Projecten NoordHolland, Utrecht en
Flevoland
Aflossing tunnels
A10 Tweede
Coentunnel
A1/A6/A9 Schiphol –
Amsterdam –
Almere (deeltraject
A1/A6)
A1/A6/A9 Schiphol –
Amsterdam –
Almere (deeltraject
A9 Gaasperdammerweg)
A12 Lunetten –
Veenendaal
Projecten
Zuidvleugel
A15 Maasvlakte –
Vaanplein
Projecten Brabant
A59 Rosmalen –
Geffen, PPS
Projecten
Oost-Nederland
A12 Ede – Grijsoord
Projecten NoordNederland
N31 Leeuwarden –
Drachten
N33 Assen –
Zuidbroek
Afrondingen

Realisatie

Verschil

2015

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Open- Toestelling lichting
Begroting

Huidig

2015

59

47

– 12

1.234

1.237

–

–

1

74

59

– 15

2.213

2.221

2013

2013

2

17

36

19

2.017

1.731

2019

2019

3

14

14

2021

4

24

25

1

636

641

2012

2012

352

446

94

2.053

2.058

2015

2015

0

0

288

288

2005

2005

2

2

6

6

0

166

166

2007

2007

13

21

8

340

350

2015

2014

Totaal

545

656

111

8.947

9.924

Begroting (IF 12.04)

545

656

111

1.066

166

2016

5

6

7

Toelichting:
Ad 1) De jaarlijks aflossing van de Wijkertunnel wordt bepaald op basis
van het tarief en de passerende voertuigen. Als gevolg van minder
voertuigpassages vallen de uitgaven voor de aflossing van de Tunnel de
Noord en de Wijkertunnel lager uit dan geraamd.
Ad 2) De lagere realisatie is het gevolg van vastgoeduitgaven en is
veroorzaakt door het eerder afrekenen van de financieringskosten die
voortvloeien uit de afspraken van WO 002 (packagedeal) en definitief
worden bij de inverdienbonus.
Ad 3) Ondermeer door vertraging bij spoorbrug door het wijzigings
Tracébesluit is budget doorgeschoven van 2014 naar 2015. Daarnaast is bij
de aanleg van het aquaduct op verzoek van RWS een andere betonsoort
gebruikt. Hierdoor is er sprake van hogere uitgaven in 2015.
Ad 4) In 2015 heeft de DBFM-conversie plaatsgevonden bij SAA A9
Gaasperdammerweg. Het project is daarbij in 2015 overgegaan van artikel
12.03 Aanleg naar artikel 12.04 Geïntegreerde contractvormen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

28

Produktartikelen

Ad 5) Door een aangepaste overeenkomst met de aannemers is het
kasritme gewijzigd.
Ad 6) In 2014 heeft op dit project een DBFM conversie plaatsgevonden.
Het volledige budget is toen overgeheveld naar artikel 12.04 Geïntegreerde contractvormen.
Ad 7) De hogere realisatie is het gevolg van Betaling verplichting volgend
uit vaststellingsovereenkomst en extra uitgaven voor kabels en leidingen.
12.06 Netwerkgebonden kosten Hoofdwegennet
Motivering

Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten van RWS en de overige netwerkgebonden kosten verantwoord. Dit
artikelonderdeel is in de Voorjaarsnota 2011 ingesteld als gevolg van de
herstructurering van de bekostiging van RWS per 1 januari 2011. De
Tweede Kamer is op 10 januari 2011 en 3 maart 2011 over de herstructurering van de bekostiging nader geïnformeerd (Kamerstukken II, 30 119,
nrs. 4 en 5).
12.07 Investeringsruimte

Motivering

Op dit artikelonderdeel wordt de voor dit artikel beschikbare investeringsruimte verantwoord.
Zie toelichting bij Ad 9) onder Tabel Budgettaire gevolgen van uitvoering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

29

Produktartikelen

Artikel 13 Spoorwegen
Op dit artikel worden de producten op het gebied van Spoorwegen
verantwoord. Het productartikel Spoorwegen is gerelateerd aan de
beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in het
jaarverslag Hoofdstuk XII over 2015 bij beleidsartikel 16 Spoor.

Omschrijving van de samenhang
met het beleid

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1.000)
13. Spoorwegen

Verplichtingen
Uitgaven
13.02 Beheer, onderhoud en
vervanging
13.03 Aanleg
13.03.01 Realisatieprogramma
personenvervoer
13.03.02 Realisatieprogramma
goederenvervoer
13.03.04 Verk. en planuitw.
personenvervoer
13.03.05 Verk. en planuitw.
goederenvervoer
13.04 Geïntegreerde
contractvormen/PPS
13.07 Rente en aflossing
13.08 Investeringsruimte
13.09 Ontvangsten

Financiële toelichting

Realisatie

Begroting

Verschil

2011

2012

2013

2014

2015

2015

2015

2.017.923
2.670.403

2.050.436
2.185.220

2.727.691
2.384.292

1.635.883
2.241.221

2.727.356
1.999.985

1.733.921
2.387.881

993.435
– 387.896

1)

1.797.911
719.050

1.463.595
540.608

1.346.811
886.190

1.304.521
784.844

1.225.522
625.037

1.240.257
952.335

– 14.735
– 327.298

2)

701.011

527.978

801.687

710.202

540.437

662.580

– 122.143

3)

18.039

12.630

64.829

51.621

57.291

65.436

– 8.145

4)

0

18.360

17.307

22.441

210.246

– 187.805

5)

1.314

5.714

4.868

14.073

– 9.205

6)
7)
8)

125.768

129.943

134.675
16.616
0

135.279
16.577
0

132.285
17.141
0

147.026
48.397
– 134

– 14.741
– 31.256
134

144.781

72.526

202.042

117.966

240.852

232.720

8.132

Ad 1) De realisatie op de verplichtingen is € 993 miljoen hoger dan
begroot. De belangrijkste oorzaak hiervoor is dat de subsidieverlening
voor beheer, onderhoud en vervanging (13.02) en rente (13.07) voor het
jaar 2016 ad € 1,1 miljard in december 2015 heeft plaatsgevonden. In de
begroting was er nog van uit gegaan dat dit pas in januari 2016 zou
plaatsvinden. Daarnaast is er op artikel 13 sprake van diverse kleinere
plussen en minnen op de afzonderlijke projecten binnen de realisatie en
planstudieprogramma’s, en de beschikbaarheidvergoeding HSL-Zuid (met
name rentebijstellingen).
Ad 2) De lagere realisatie wordt veroorzaakt doordat aan ProRail in 2015
€ 4,7 miljoen minder betaald is dan begroot. De belangrijkste oorzaak
hiervoor is de overheveling van € 6 miljoen van BOV naar MIRT-aanleg
voor het project «ATB-Vv». ATB-Vv maakt niet langer deel uit van BOV,
hiervoor is een separate subsidiebeschikking afgegeven.
Daarnaast zijn er ten opzichte van het begrote budget ad. € 10 miljoen
geen uitgaven voor het actieplan groei op het spoor gedaan. In 2015 heeft
de laatste overheveling van budget naar Hoofdstuk XII/Brede Doel
Uitkeringen plaatsgevonden. Daarmee is het actieplan groei op het spoor
afgesloten. Het restant van het budget is toegevoegd aan de investeringsruimte spoor.
Ad 3 t/m 6) Voor een toelichting op de artikelonderdelen wordt verwezen
naar de specifieke toelichtingen (per project) bij deze artikelonderdelen.
Ad 7) De lagere realisatie wordt met name veroorzaakt doordat rentebijstellingen in 2015 hebben geleid tot lagere betalingen aan Infraspeed, de
afwikkeling van de belastingaanpassing doorgeschoven is naar 2016 en
het restant van de «pilot geluid» is overgeheveld naar het projectbudget
HSL-Zuid (artikel 17.03).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

30

Produktartikelen

Ad 8) De lagere realisatie wordt met name veroorzaakt doordat IenM de
compensatie aan ProRail voor de door ProRail eind 2012 voorgefinancierde aflossing van een lening niet in 2015 heeft uitgekeerd. Begin 2016
(bij het opmaken van de jaarrekening ProRail 2015) zal worden bepaald of
deze compensatie nog noodzakelijk is, of dat het hiervoor destijds
vrijgemaakte bedrag teruggeboekt kan worden naar beheer, onderhoud
en vervanging.
Ad 9) Zie toelichting onder 13.09 Ontvangsten.
13.02 Beheer, onderhoud en vervanging
Motivering

Op grond van richtlijn nr. 91/440/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschap van 29 juli 1991 wordt de taakorganisatie ProRail via de
beheerconcessie belast met het beheer en onderhoud van de landelijke
spoorweginfrastructuur.
De subsidie aan ProRail wordt jaarlijks vastgesteld met een beschikking
overeenkomstig het bepaalde in de Wet en Besluit Infrastructuurfonds. De
subsidie wordt door ProRail aangewend voor het in goede gebruikstoestand houden van de landelijke spoorweginfrastructuur. Per 1 januari 2008
wordt ProRail aangestuurd op output. Dat betekent dat de Minister van
IenM afspraken maakt met ProRail over de te realiseren prestaties op
basis van een resultaatsverplichting. Met ingang van de Beheerconcessie
2015–2025 worden voor de kernprestatie indicatoren (KPI’s) bodemwaarden afgesproken. Die prestaties worden jaarlijks opgenomen in het
beheerplan van ProRail. De Minister van IenM moet instemmen met de
prestaties waarvoor bodemwaarden gelden. Het beheerplan wordt aan de
Tweede Kamer toegezonden.
ProRail is, via de beheerconcessie van IenM, verantwoordelijk voor het
beheer, onderhoud en vervanging van de hoofdspoorweginfrastructuur.
Het bestaande spoornet vertegenwoordigt een groot maatschappelijk
geïnvesteerd kapitaal. Instandhouding en waar nodig verbetering daarvan
is noodzakelijk om de kwaliteit van het spoor verder te verbeteren en de
kerntaak van het spoor te kunnen waarmaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

31

Produktartikelen

Prestaties ProRail 2015
In 2015 zijn de volgende prestaties overeengekomen en gerealiseerd:

Meetbare gegevens

Prestaties ProRail 2015

Algemeen
Betrouwbaarheid

Klantoordeel reizigers-vervoerders
Klantoordeel goederen-vervoerders
Punctualiteit <3 min reizigersverkeer totaal
Reizigerspunctualiteit <5 min HRN (gezamenlijke
KPI met NS)
Punctualiteit regionale series (<3 min)
Punctualiteit <3 min HSL-producten en ICE
Punctualiteit goederenverkeer
Geleverde treinpaden
Aandachtstrajecten (gezamenlijke KPI met NS)
Aantal beïnvloedbare TAO’s (techniek en
processen)
Klanthinder door storingen infra

Realisatie
2015

Bodemwaarde
2015

Realisatie
2014

6
6
89,5%

6
6
87,0%

–
–
90,2%

91,0%
95,0%
79,8%
80,0%
97,9%
94,1%

90,0%
93,0%
79,5%
80,0%
97,5%
93,7%

92,3%
94,9%
84,7%
83,0%
97,9%
95,1%

4.628
639

5.900
–

4.766
–

Bron: vierde kwartaalrapportage ProRail 2015

Ad 1) Vanaf 2015 geldt een nieuwe beheerconcessie. Met deze concessie
wordt er niet meer gewerkt met grenswaarden.
Toelichting:
In het jaarverslag 2015 worden de prestaties van ProRail vergeleken met
de bodemwaarden die zijn vastgelegd in de nieuwe Beheerconcesessie
2015–2025 (Kamerstukken II, 2014/15, 29 984, nr. 573) en het Beheerplan
2015 (Kamerstukken II, 2014/15, 29 984, nr. 574). Als gevolg van de nieuwe
concessie wijken deze af van de in de begroting 2015 opgenomen
indicatoren. De gerealiseerde prestaties liggen allemaal op of boven de
afgesproken bodemwaarde voor 2015. De toelichtingen op de realisaties
worden voor de zomer middels de Handhavingbrief NS en Prorail aan de
kamer voorgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

32

Produktartikelen

Besteding door ProRail
Van de in 2015 ontvangen subsidie heeft ProRail € 144 miljoen nog niet
verdeeld:
Bestedingen (bedragen x € 1 mln)

Grootschalig
onderhoud
Kleinschalig onderhoud
Onderhoud transfer
Onderhoud Betuweroute
Beheer en calamiteitenorganisatie
Verkenning en innovatie
Uitbesteed werk
Doorbelaste kosten aan
derde-partijen
Gebruiksvergoeding
vervoerders
Doorbelaste kosten aan
geoormerkte projecten
Beheer en onderhoud
Geoormerkte projecten
Geoormerkte projecten
Bovenbouwvernieuwingen
Vervanging overige
systemen
Saldo afschrijvingen EF
Vervangingsinvesteringen
Apparaatskosten BOV
Apparaatskosten
Rijksbijdrage aan
ProRail (IF 13.02)
Rente leningen
Aflossing leningen
Rijksbijdrage aan
ProRail (IF 13.07)
Totaal IF 13.02 een
13.07

Begroting
IF 2015
(o.b.v.
beheerplan
2014)

Beheerplanmutaties
ProRail

Realisatie IF
2015
(o.b.v.
beheerplan
2015)

Overlopende
subsidie
ProRail
uit 2014

Beschikbaar
ProRail
2015,
inclusief
BTW

Afdracht
BTW

Beschikbaar
ProRail
2015,
exclusief
BTW

Realisatie
ProRail
2015,
exclusief
BTW

Niet
bestede
subsidie
2015,
exclusief
BTW

155
307
84

6
69
0

161
376
84

15
0
0

176
376
84

31
64
15

145
312
69

137
265
69

–8
– 47
0

0

0

0

0

0

0

0

19

19

204
4
754

23
0
98

227
4
852

1
0
16

228
4
868

40
1
151

188
3
717

152
9
651

– 36
6
– 66

– 40

–2

– 42

0

– 42

–7

– 35

– 41

–6

– 343

31

– 312

0

– 312

0

– 312

– 320

–8

0
371

0
127

0
498

0
16

0
514

0
144

0
370

–7
283

–7
– 87

0
0

0
0

0
0

39
39

39
39

7
7

32
32

7
7

– 25
– 25

220

– 93

127

8

135

23

112

112

0

301
0

– 45
0

256
0

28
0

284
0

49
0

235
0

165
54

– 70
54

521

– 138

383

36

419

72

347

331

– 16

338
338

6
6

344
344

2
2

346
346

60
60

286
286

272
272

– 14
– 14

1.230

–5

1.225

93

1.318

283

1.035

893

– 142

17
32

0
– 32

17
0

0
0

17
0

3
0

14
0

12
0

–2
0

49

– 32

17

0

17

3

14

12

–2

1.279

– 37

1.242

93

1.335

286

1.049

905

– 144

Bron: concept jaarrekening ProRail 2015

Toelichting:
Er is voor € 112 miljoen aan maatregelen doorgeschoven naar 2016 en
betreft met name grootschalig onderhoud en vervangingsinvesteringen
en (voormalig) geoormerkte projecten:
– Programma Vervangen Treinbeveiliging (Mistral)
– aanbrengen «broken rail» detectie
– specialistische werkzaamheden stations
– vervangen luidsprekernet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

33

Produktartikelen

–

ICT-projecten GSM-R, PVC (Post-21 Vervangen Cluster), ASTRIS en
PTI-Donna
– nieuwe werken VLTC door vertraging inventarisatie
– STS-verbeterprogramma
Daarnaast is er sprake van € 32 miljoen aan vervallen maatregelen en
exploitatiemeevallers:
– scopeverlagingen
– vrijval en afwikkeling kostenreserveringen
– aanbestedingsmeevallers
– indexatiemeevallers
– lagere energiekosten
– lagere bezetting personeel en een hogere doorbelasting aan projecten
In de spoorbijlage zijn nadere gegevens opgenomen m.b.t. de besteding
door ProRail.
13.03 Aanleg spoor
IenM is verantwoordelijk voor de uitbreiding van de hoofdspoorweginfrastructuur. Deze wordt in belangrijke mate gefinancierd met middelen uit
de Rijksbegroting. Op dit artikelonderdeel worden alle uitgaven begroot
die noodzakelijk zijn voor:

Motivering

•
•
•
•

uitvoering van nieuwbouwprojecten spoor
voorbereiding van de uitvoering van deze projecten
door ProRail uit te voeren planuitwerkingen en verkenningen
door IenM uit te voeren planuitwerkingen en verkenningen.

Producten
Projectoverzicht realisatieprogramma Personenvervoer (13.03.01) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
Projecten nationaal
Benutten
ERTMS-pilot
Amsterdam–Utrecht
en ERTMS expertisecentrum 1)
Geluidsanering
Spoorwegen
Uitvoeringsprogramma geluid
emplacementen
(UPGE)
Cameratoezicht op
stations
Niet Actief Beveiligde Overwegen
(NaBo’s)
Programma
Hoogfrequent
Spoorvervoer
PHS realisatie
Kleine stations

Projectbudget

Begroting

Huidig

Begroting

2015

2015

9 2012/2013/2014

0

2

2

28

6

3

–3

626

628

9

0

–9

29

29

1

1

13

0

0

10

36
2

– 33
0

69
2

Opleve- Toering lichting

283
78

324
78

Huidig

2012–2015

1)

divers

divers

2)

divers

divers

3)

2017

4)

5)

2015
divers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

2016
divers

6)

34

Produktartikelen

Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
Overige projecten/
programma’s
/lijndelen etc.
AKI-plan en
veiligheidsknelpunten
Fietsparkeren bij
stations
Nazorg gereedgekomen lijnen/halten
Ontsnippering
Programma Kleine
Functiewijzigingen
Punctualiteits-/
capaciteitsknelpunten
Reistijdverbetering
Toegankelijkheid
stations
Aanleg ATBvv op A2
corridor en
Brabantroute
Kleine projecten
personenvervoer
Projecten NoordHolland, Utrecht en
Flevoland
Amsterdam–
Almere–Lelystad
OV SAAL korte
termijn
Stations en
stationsaanpassingen
Amsterdam CS,
Cuypershal
Amsterdam CS,
Fietsenstalling
Overige projecten/
lijndelen etc.
Regionet (inclusief
verkeersmaatregelen Schiphol)
Vleuten – Geldermalsen 4/6 sporen
(incl. RSS)
Stations en
stationsaanpassingen
OV-terminal
stationsgebied
Utrecht (VINEX/NSP)
Overige projecten/
lijndelen etc.
Spoorwegovergang
Soestdijkseweg te
Bilthoven
Projecten
Zuidvleugel

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Opleve- Toering lichting
Begroting

Huidig

2015

22

8

– 14

395

392

divers

divers

14

14

0

221

222

divers

divers

8
4

13
3

5
–1

46
81

38
82

divers
divers

divers
divers

8)

82

26

– 56

540

507

divers

divers

9)

39
1

29
0

– 10
–1

308
15

252
15

divers
2014

divers
2015

10)
11)

47

44

–3

503

504

divers

divers

0

0

0

0

0

14

18

183

149

– 34

776

5

0

–5

9

1

8

19

7)

2017

12)

divers

divers

13)

777

2016

2016

14)

26

26

2014/2016

2014–2016

15)

–8

35

35

2013/2018

2016–2019

16)

5

–3

188

189

divers

divers

17)

36

54

18

956

930

2005 e.v.

2005 e.v.

18)

34

43

9

346

411

2016

2016

19)

6

6

0

32

31

2013/2015

2013–2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

35

Produktartikelen

Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
Stations en
stationsaanpassingen
Den Haag CS (t.b.v.
NSP
Rotterdam Centraal
(t.b.v. NSP)
Den Haag CS
perronsporen 11 en
12
Overige projecten/
lijndelen etc.
Rijswijk – Schiedam
incl. spoorcorridor
Delft
Projecten Brabant
Stations en
stationsaanpassingen
Breda Centraal (t.b.v.
NSP)
Projecten Oost
Nederland
Utrecht–Arnhem–
Zevenaar
Arnhem Centraal
(t.b.v. NSP)
Traject Oost uitv.
convenant DMB
Overige projecten/
lijndelen etc.
Regionale lijnen
Gelderland
Projecten Noord
Nederland
Partiële spooruitbreiding Groningen–
Leeuwarden
Sporendriehoek
Noord-Nederland
Totaal ProRail
projecten
Overige (niet
ProRail) projecten
Afdekking risico’s
spoorprogramma’s
Intensivering Spoor
in steden (I)
Spoorzone Ede
Totaal overige (niet
ProRail) projecten
Totaal uitvoeringsprogramma
Realisatieuitgaven
op IF 13.03.01 mbt
planuitwerking

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Opleve- Toering lichting
Begroting

Huidig

2015

0

0

0

123

0

2014

20)

0

0

0

275

0

2013

21)

1

0

–1

38

38

2018

2020–2021

22)

14

25

11

553

553

2015/2017

2015–2017

23)

12

19

7

75

88

2016/2017

2016–2017

24)

9

10

1

108

108

2011/2015

2011–2015

21

22

1

239

233

2020

divers

25)

3

5

2

14

18

divers

divers

26)

0

2

2

8

49

divers

27)

18

9

–9

134

135

divers

28)

663

531

– 132

7.093

6.761

8

0

–8

29

0

10
6

6
0

–4
–6

246
42

244
42

24

6

– 18

317

286

687

537

– 150

7.410

7.047

divers

n.v.t.

29)
30)
31)

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

36

Produktartikelen

Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015

Projectbudget

Begroting
2015

Programma
Realisatie (IF
13.03.01)

687

540

– 150

Budget Realisatie (IF
13.03.01)

663

540

– 150

Overprogrammering
(–)

– 24

0

0

Huidig

Opleve- Toering lichting
Begroting

Huidig

2015

Toelichting:
Ad 1) ERTMS-pilot Amsterdam–Utrecht en ERTMS expertisecentrum
Ten tijde van het opstellen van de begroting 2015 was het de verwachting
dat de pilot zou zijn afgerond. De instroom van materieel (treinen met
ERTMS) is echter vertraagd waardoor er later begonnen kon worden met
rijden. Als gevolg hiervan kon op een aantal factoren (onder andere
ontbreken de seizoensinvloeden van de herfst en winter) onvoldoende
data verkregen worden. Om deze invloeden alsnog toe te voegen aan de
data is de pilot verlengd tot medio 2015. De onderzoeksresultaten zijn
uiteindelijk volledig opgeleverd. De daling van het totale projectbudget
wordt verklaard door het feit dat de door NS gerealiseerde uitgaven voor
de pilot op de operationele doelstelling 13.03 in het Infrastructuurfonds
zijn geraamd maar op de begroting van Hoofdstuk XII worden verantwoord.
Ad 2) Geluidsanering Spoorwegen
De opstart van het Meerjarenprogramma Geluidsanering spoor (MJPG)
duurt langer dan eerder aangenomen. Er moet eerst akoestisch onderzoek
worden uitgevoerd alvorens saneringsplannen opgesteld kunnen worden.
Hierdoor verschuiven de geplande uitgaven.
Ad 3) Uitvoeringsprogramma geluid emplacementen (UPGE)
De locaties Heerlen (beroepszaak bij de rechter), Venlo (gemeente niet
akkoord met de uitgangspunten voor de milieuvergunning), Dordrecht
(gemeente is in gesprek met bewoners m.b.t. vormgeving en hoogte van
de schermen) en Maastricht (gemeente pas zeer laat akkoord met
milieuvergunning) zijn vertraagd. Dit leidt tot verschuiving van de
uitgaven van 2015 naar latere jaren.
Ad 4) Cameratoezicht op stations
Medio 2015 is de subsidiebeschikking «Cameratoezicht op stations en
pilot beeldschermen» aan ProRail verstrekt (Kamerstukken II, 2014/15,
28 642, nr. 63). Bij het opstellen van de begroting 2015 was dit project nog
niet voorzien.
Ad 5) Niet Actief Beveiligde Overwegen (NaBo’s)
Voor de aanpak van Niet-actief beveiligde overwegen (NABO’s) is € 10
miljoen overgeboekt vanuit het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen
(LVO) naar het nieuw in het realisatieprogramma opgenomen Programma
Niet-actief beveiligde overwegen.
Ad 6) PHS realisatie
De lagere kasrealisatie in 2015 is het gevolg van het verschuiven van de
belangrijkste realisatiewerkzaamheden van DSSU van eind 2015 naar
begin 2016. Daarnaast wordt de bovenbouw scope van het project
VleuGel/RSS samen met de DSSU scope in één geïntegreerd contract

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

37

Produktartikelen

uitgevoerd. In 2015 is er voor gekozen om de administratieve afwikkeling
van dit contract te wijzigen zonder dat dit consequenties heeft voor de
totale projectbudgetten van beide projecten. Deze wijziging heeft er toe
geleid dat de uitgaven in 2015 op het project DSSU € 15 miljoen lager zijn
dan geprognosticeerd en op Vleuten – Geldermalsen € 15 miljoen hoger.
Daarnaast is het totale projectbudget opgehoogd met 30 miljoen in
verband met de gevolgkosten van ontwerpaanpassingen voor het
waarborgen van de veiligheid en aanpassing van de complexe bouwfasering om de mate van hinder voor reizigerstreinen gedurende de bouw
terug te dringen. Ook is in verband met de fase overgang van planstudienaar realisatiefase het projectbudget opgehoogd met € 9 miljoen ten
behoeve van het project Veenendaal Klompersteeg.
Ad 7) AKI-plan en veiligheidsknelpunten
Het programma Aki-plan en veiligheidsknelpunten bestaat uit een groot
aantal deelprojecten. Dit programma heeft in 2015 te maken gehad met te
laat verkrijgen van aangevraagde Trein Vrije Periodes (TVP) en vertraging
in de besluitvorming bij projecten. Daarnaast zijn werkzaamheden voor
diverse deelprojecten uit kostenoverweging gecombineerd met andere
werkzaamheden waardoor uitgaven anders verlopen dan eerder aangenomen. Tevens is de planologische procedure voor het deelproject
Dolderseweg later gestart dan aangenomen en zijn de gronden later
beschikbaar gekomen waardoor de uitgaven verschuiven.
Ad 8) Nazorg gereedgekomen lijnen/halten
Uitgaven op de post nazorg zijn onzeker en derhalve lastig te prognosticeren in een specifiek kasjaar. Het betreft een reservering voor met name
afwikkeling van claims, geschillen, grond juridische zaken en geluidsanering.
Op basis van een inventarisatie van nog uit te voeren werkzaamheden en
rekening houdend met de mogelijke risico’s bleek het verantwoord het
totale projectbudget te verlagen. De vrijvallende gelden zijn toegevoegd
aan de investeringsruimte.
Ad 9) Programma Kleine Functiewijzigingen
Het programma Kleine Functiewijzigingen bestaat uit een grote
hoeveelheid kleinere deelprojecten en programma’s. De lagere realisatie
wordt onder andere verklaard doordat het deelproject Uitgeest opstelcapaciteit is ondergebracht bij PHS, het deelproject «Hoofddorp opstelcapaciteit» in verband met de «Herijking» on hold is gezet en het programma
«Emplacementen op Orde» later wordt gerealiseerd dan gepland omdat
het eerder bedachte meeliften in bestaande plannen en Trein Vrije
perioden maar beperkt mogelijk bleek. Daarnaast is er bij een aantal
deelprojecten sprake van een aanbestedingsmeevaller en is bij een aantal
projecten sprake van een langere voorbereidingstijd dan eerder aangenomen waardoor de uitgaven verschuiven.
Ad 10) Punctualiteits-/capaciteitsknelpunten
Het programma Punctualiteits- en capaciteitsknelpunten bestaat uit een
aantal deelprojecten. Bij het deelproject Spooruitbreiding Amersfoort
speelt een arbitragezaak en zijn op advies van de gecontracteerde
advocaat de betalingen on hold gezet. Met betrekking tot het deelproject
Vrijleggen Merwede Lingelijn Geldermalsen is besloten tot een
gezamenlijk Tracébesluit met PHS Geldermalsen waardoor de planstudiefase langer doorloopt en de realisatiefase later gestart kan worden. Als
gevolg van deze oorzaken is de realisatie 2015 achtergebleven bij de in de
begroting 2015 opgenomen prognose 2015.
Binnen het programma Punctualiteits- en capaciteitsknelpunten was
rekening gehouden met 53,1 miljoen voor de aanleg van de vrije kruising
Transformatorweg. Deze aanleg is niet meer aan de orde, omdat in de
plaats daarvan in het kader van PHS Amsterdam Centraal een vrije

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

38

Produktartikelen

kruising bij Dijksgracht wordt aangelegd. Om die reden is het resterende
budget ad € 53,1 miljoen toegevoegd aan PHS ter dekking van de kosten
van de integrale aanpak van Amsterdam Centraal. Deze wijziging is
opgenomen in de begroting 2016.
Ad 11) Reistijdverbetering
Op het project Reistijdverbetering is in 2015 € 0,418 miljoen gerealiseerd.
Het project is per 1 januari 2016 afgesloten. Van het resterende bedrag
gaat € 0,072 miljoen naar de MIRT post Nazorg en € 0,699 miljoen naar de
investeringsruimte.
Ad 12) Aanleg ATBvv op A2 corridor en Brabantroute
Het project is nieuw opgenomen in de begroting 2016. De totale kosten
van de aanleg worden geraamd op € 19,4 miljoen. Dekking heeft voor
€ 2,1 miljoen plaatsgevonden vanuit het programma BOV (vanuit de
reguliere gereserveerde middelen ten behoeve van de vervanging van
beveiligingsinstallaties) en voor € 7,3 miljoen vanuit de bestaande
reservering voor ATB-Vv-seinen in PHS omdat de aanleg gedeeltelijk
veroorzaakt wordt door intensivering van het treinverkeer als gevolg van
PHS.
Ad 13) Kleine projecten personenvervoer
In 2015 is besloten € 3,7 miljoen in het MIRT planstudieproject «Grensoverschrijdend spoorvervoer» te oormerken voor de vervanging van het
verouderde treinbeïnvloedingssysteem «Memor/Krokodil» op het traject
Maastricht–Belgische grens. Om de volgende twee redenen is dit project
niet ondergebracht binnen de voorkeursbeslissing ERTMS van het
MIRT-project «ERTMS-implementatie»:
• Het grensbaanvak Maastricht–Visé maakt geen onderdeel uit van de in
de ERTMS-voorkeursbeslissing vastgelegde corridors in de brede
Randstad waarop ERTMS-implementatie voorzien is.
• In de ERTMS-voorkeursbeslissing is aangegeven dat de implementatie
van ERTMS level 2 uitgangspunt is. Op het traject Maastricht–Visé zal
echter een ander systeem worden aangelegd.»
Dit project is in de begroting 2016 overgeboekt naar het realisatieprogramma en, gelet op de omvang van het projectbudget, ondergebracht
onder de post «Kleine Projecten». Dit verklaard de stijging van het
projectbudget van deze post ten opzichte van het budget zoals
opgenomen in de begroting 2015.
Ad 14) OV SAAL korte termijn
De financiële afwikkeling van een aantal termijnen welke ten tijde van het
opstellen van de begroting 2015 waren voorzien in 2015 zijn in 2014
gerealiseerd. Daarnaast is er sprake van optimalisaties in de bouwwerkzaamheden en is er vertraging opgetreden bij de aanbesteding bij Cluster
A Flevolijn waardoor uitgaven verschoven zijn in de tijd.
Ad 15) Amsterdam CS, Cuypershal
Als gevolg van een niet sluitende businesscase zijn de werkzaamheden
ten aanzien van het Cuypersgebouw on hold gezet. Hierdoor verschuift de
start van de werkzaamheden en verschuiven eveneens de geprognosticeerde uitgaven.
Ad 16) Amsterdam CS, Fietsenstalling
In 2014 is in overleg het project Fietsenstallingen Amsterdam gesplitst in
twee kleine door Prorail te bouwen stallingen (samen 3.000 plaatsen) en
een grote door de gemeente Amsterdam te bouwen stalling (7.000
plaatsen). Dat leidde tot herziening van de kasreeks. Op basis van de
gemaakte afspraken met de gemeente Amsterdam zijn de gereserveerde
kasuitgaven 2015 verschoven naar 2016. Deze gelden zullen beschikbaar
worden gesteld middels een BDU uitkering.
Ad 17) Regionet (inclusief verkeersmaatregelen Schiphol)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

39

Produktartikelen

Het programma Regionet bestaat uit een groot aantal deelprojecten. De
lagere realisatie in 2015 bestaat uit een saldo van een aantal kleinere
afwijkingen met name veroorzaakt doordat in 2015 minder aanspraak is
gemaakt op het projectbudget onvoorzien binnen de diverse deelprojecten dan geprognosticeerd.
Ad 18) Vleuten – Geldermalsen 4/6 sporen (incl. RSS)
De bovenbouw scope van het project Vleuten – Geldermalsen/
Randstadspoor wordt samen met het project DSSU in één geïntegreerd
contract uitgevoerd. In 2015 is er voor gekozen om de administratieve
afwikkeling van dit contract te wijzigen zonder dat dit consequenties heeft
voor de totale projectbudgetten van beide projecten. Deze wijziging heeft
er toe geleid dat de uitgaven in 2015 op het project Vleuten – Geldermalsen € 15 miljoen hoger zijn dan geprognosticeerd en op DSSU € 15
miljoen lager. Daarnaast was binnen het totale projectbudget € 20,9
miljoen gereserveerd voor risico’s en onvoorziene uitgaven op de lopende
deelprojecten. Aangezien de meeste aanbestedingen hebben plaatsgevonden en het de verwachting is dat de resterende risico’s, indien deze
zich voordoen, opgevangen kunnen worden binnen het huidige projectbudget is het niet noodzakelijk deze € 20,9 miljoen binnen het projectbudget Vleugel gereserveerd te houden. De vrijvallende gelden zijn
toegevoegd aan de investeringsruimte (IF 13.08).
Ad 19) OV-terminal stationsgebied Utrecht (VINEX/NSP)
In de begroting 2016 is toegelicht dat het projectbudget is verhoogd als
gevolg van indexeringsverschillen, een langere doorlooptijd van 2 jaar
waardoor de kosten voor administratie en toezicht zijn toegenomen als
ook de toegenomen kosten van de aannemer door opgelopen vertragingen en omzetderving. Deze meerkosten zijn, zoals eveneens toegelicht
in de begroting 2016, gedekt vanuit de Investeringsruimte en de post
reservering BC NSP’s. De hogere realisatie in 2015 wordt verklaard
doordat de genoemde toevoegingen nog niet waren verwerkt in de
budgetten zoals opgenomen in de begroting 2015.
Ad 20) Den Haag CS (t.b.v. NSP)
Het project is financieel afgerond. Om die reden is er in de kolom «huidig
projectbudget» geen bedrag meer opgenomen.
Ad 21) Rotterdam Centraal (t.b.v. NSP)
Het project is financieel afgerond en om die reden niet meer opgenomen.
Ad 22) Den Haag CS perronsporen 11 en 12
Er is in 2015 € 0,4 miljoen gerealiseerd ten opzichte van het budget ad 1,2
miljoen. Het niet in 2015 tot betaling gekomen budget wordt aan het
budget 2016 toegevoegd.
Ad 23) Rijswijk – Schiedam incl. spoorcorridor Delft
De hogere realisatie in 2015 wordt voornamelijk verklaard doordat als
gevolg van vertraging bij de beveiligingswerkzaamheden in 2014 een deel
van deze werkzaamheden en bijbehorende uitgaven is doorgeschoven
naar 2015. Dit was niet voorzien ten tijde van het opstellen van de
begroting 2015.
Ad 24) Breda Centraal (t.b.v. NSP)
Medio 2015 is een aanvullende subsidiebeschikking aan ProRail verleend
(dekking vanuit de investeringsruimte) voor de claimafhandeling met de
aannemer (meerwerk en vertragingskosten) en de ophoging van het
projectbudget voor het opvangen van risico’s. Dit heeft naast de
verhoging van het projectbudget ook geresulteerd in hogere uitgaven
2015.
Ad 25) Traject Oost uitv. Convenant DMB
Als gevolg van een gerealiseerde aanbestedingsmeevaller is het budget
van het deelproject Bunnik verlaagd met € 6,8 miljoen. Deze gelden zijn
toegevoegd aan de investeringsruimte (IF 13.08).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

40

Produktartikelen

Ad 26) Regionale lijnen Gelderland
In verband met de afgifte van de realisatiebeschikking Valleilijn is het
bijbehorende projectbudget overgeboekt van het planstudieprogramma
naar het realisatieprogramma.
Ad 27) Partiële spooruitbreiding Groningen–Leeuwarden
De resterende middelen voor dit project zijn geraamd binnen artikelonderdeel IF 14.03.01. Op het moment dat er een (aanvullende) subsidiebeschikking wordt verleend worden de hiervoor benodigde middelen
overgeboekt vanuit 14.03.01 en toegevoegd aan dit projectbudget. Het
projectbudget is in 2015 met € 40,3 miljoen verhoogd door overboeking
vanuit IF 14.03.01.
Ad 28) Sporendriehoek Noord-Nederland
Het programma Sporendriehoek bestaat uit een aantal deelprojecten. De
lagere realisatie wordt voornamelijk verklaard door de volgende oorzaken.
Bij het deelproject Hoogeveen is sprake van een herziening van de scope
waardoor de uitvoering is vertraagd. Het project Blokverdichting Zwolle –
Meppel is on hold gezet in afwachting van de uitkomst van de studie
dienstregeling Zwolle–Leeuwarden. Ten tijde van het opstellen van de
begroting 2015 werd er nog vanuit gegaan dat voor het project Groningen
Spoorknoop de uitgaven 2015 ten laste van dit programma zouden
worden gebracht maar deze uitgaven zijn uiteindelijk voor rekening van
de Provincie Groningen gekomen.
Ad 29) Afdekking risico’s spoorprogramma’s
De binnen artikel 13.03 gereserveerde gelden zijn overgeboekt naar IF 17
HSL (geluid).
Ad 30) Intensivering Spoor in steden (I)
IenM is voor de uitputting van het budget volledig afhankelijk van
gemeenten die, om voor een uitkering in aanmerking te komen, eerst een
startverklaring moeten indienen. In 2015 zijn er minder uitkeringen
aangevraagd dan geraamd.
Ad 31) Spoorzone Ede
De werkzaamheden in 2014 verliepen voorspoediger dan verwacht ten
tijde van het opstellen van de begroting 2015. Hierdoor zijn de voor 2015
geplande uitgaven reeds in 2014 gerealiseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

41

Produktartikelen

Projectoverzicht realisatieprogramma Goederenvervoer (13.03.02) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
ProRail Projecten
Uitgaven mbt
planuitwerking op IF
13.03.05
Projecten nationaal
PAGE risico reductie
Optimalisering
Goederencorridor
Rotterdam–Genua
Aslasten Cluster III
realisatie
Projecten Oost
Nederland
Uitv.progr Goederenroute
Elst–Deventer–
Twente (NaNov)
Projecten Zuidwestelijke delta
Geluidmaatregelen
Zeeuwselijn
Spooraansluiting 2e
Maasvlakte
achterlandverbinding
Overige projecten
Nazorg gereedgekomen projecten
Afrondingen

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Opleve- Toering lichting
Begroting

Huidig

2015

–6

–4

2

– 33

1

0

–1

18

18

divers

divers

47

45

–2

170

173

2013 e.v.

2014 e.v.

0

0

0

1

1

9

11

2

154

138

divers

divers

2)

7

0

–7

27

27

2014/2016

2014–2017

3)

6

4

–2

217

217

2014 e.v.

2014 e.v.

1

0
1

–1
1

4
–1

2

divers

divers

Totaal ProRail
Projecten

65

57

–8

557

576

Overige (niet
ProRail) Projecten

0

0

0

0

0

Programma
Realisatie (IF
13.03.02)

65

57

–8

557

576

Budget Realisatie (IF
13.03.02)

65

57

–8

Overprogrammering
(–)

0

0

0

1)

4)

Toelichting:
Ad 1) PAGE risico reductie
Voor de uitvoering van het deelproject Page emplacementen Delfzijl bleek
het noodzakelijk een spooraansluiting in eigendom te verkrijgen. Het heeft
meer tijd gevergd dan verwacht om de exacte extra kosten hiervan in
beeld te brengen waardoor de aanvullende subsidieaanvraag later is
ingediend dan gepland.
Ad 2) Uitv.progr Goederenroute Elst/Deventer–Twente (NaNov)
In het budget van het programma NaNov was onder andere een reservering opgenomen voor het bouwen van een extra spoor bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

42

Produktartikelen

Deventer-Oost om keren en kopmaken van goederentreinen uit Zutphen
naar Oldenzaal/grens en andersom mogelijk te maken. Bij de start van het
PHS-project Goederenroute Oost-Nederland is de reservering in het
NaNov-budget «bevroren» omdat het kopmaken te Deventer een van de
varianten was die in het kader van PHS-GON werd onderzocht. Bij de
besluitvorming over PHS-onderdelen in juni 2014 (Kamerstukken II,
2013/14, 32 404, nr. 74) is besloten dat de Goederenroute Oost-Nederland
(inclusief kopmaken te Deventer) in ieder geval tot rond 2030 niet nodig is.
De reservering in het NaNov-budget is daardoor niet meer nodig; de
vrijvallende gelden ad € 16 miljoen zijn toegevoegd aan de investeringsruimte (IF 13.08).
Ad 3) Geluidmaatregelen Zeeuwselijn
De voorbereiding (ontwerp en conditionering, inclusief het verkrijgen van
bouwvergunningen) vergt een langere doorlooptijd dan eerder aangenomen. De aanleg van de geluidschermen en werkzaamheden voor
gevelisolatie verschuiven hierdoor naar eind 2017.
Ad 4) Nazorg gereedgekomen projecten
Uitgaven op de post nazorg zijn onzeker en derhalve lastig te prognosticeren in een specifiek kasjaar. Het betreft een reservering voor met name
afwikkeling van claims, geschillen, grond juridische zaken. Op basis van
een inventarisatie van nog uit te voeren werkzaamheden en rekening
houdend met de mogelijke risico’s bleek het verantwoord het totale
projectbudget te verlagen. De vrijvallende gelden zijn toegevoegd aan de
investeringsruimte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

43

Produktartikelen

Projectoverzicht planuitwerkingsprogramma Personenvervoer (13.03.04) (bedragen x € 1 mln)
Projectbudget

Planning
TB

Begroting
Projectomschrijving
Verplicht
Realisatieuitgaven op IF 13.03.01
mbt planuitwerkingsprojecten
Projecten Nationaal
Kleine projecten Personenvervoer
Reservering opbouw compensatie
NS
Projecten Oost-Nederland
Quick scan decentraal spoor
Gelderland
Lenteakkoordimpuls voor 4
spoorlijnen Oost-Nederland
Zwolle – Herfte 1)

Huidig

2015

Begroting
2015

Huidig

Indienst- Toestelling lichting
Begroting

Huidig

2015

0

– 34

nvt

5

5

nvt

divers

157

158

nvt

divers

19

15

2011–2016

2011–2017

1)

25
189

0
190

2015–2018

2015–2018
2017–2021

2)

29

18

divers

divers

3)

90

85

divers

divers

43
1.320
12

43
2.428
0

2014–2018
divers
nvt

2014–2018
divers

202

193

divers

divers

448

404

2021–2022

Bestemd
Projecten in voorbereding
Overige projecten in voorbereiding
Gesignaleerde risico’s

168

10

Totaal planuitwerkingsprogramma

2.707

3.515

Begroting (IF 13.03.04)

2.707

3.515

Gebonden
Projecten Nationaal
Grensoverschr. Spoorvervoer
Beter Benutten Decentraal Spoor
(Decentraal Spoor, fase 2 (NMCA))
Grensoverschr. Spoorvervoer, fase
2
Progr.Hoogfreq.Spoor (PHS)
Reservering Businesscase NSP
Landelijk Verbeterprogramma
Overwegen (LVO)
Projecten Noordwest-Nederland
OV Schiphol–Amsterdam–Almere–
Lelystad

4)
5)
6)

7)
8)

Toelichting:
Ad 1) Quick scan decentraal spoor Gelderland
In verband met de afgifte van de realisatiebeschikking Valleilijn is het
bijbehorende projectbudget overgeboekt van het planstudieprogramma
naar het realisatieprogramma.
Ad 2) Lenteakkoordimpuls voor 4 spoorlijnen Oost-Nederland
Naar aanleiding van de gemaakte afspraken met de provincie Gelderland
en Overijssel zijn de gereserveerde gelden overgeboekt naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en worden uitgekeerd via de BDU en het
Provinciefonds.
Ad 3) Grensoverschr. Spoorvervoer
Naar aanleiding van de gemaakte afspraken met de provincie Limburg zijn
de gereserveerde gelden ad € 7,5 miljoen voor het project Heerlen – Aken
beschikbaar gesteld via de BDU en het Provinciefonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

44

Produktartikelen

Daarnaast is in 2015 besloten € 3,7 miljoen in het MIRT-project «grensoverschrijdend spoorvervoer» te oormerken voor de vervanging van het
verouderde treinbeïnvloedingssysteem «Memor/Krokodil» op het traject
Maastricht–Belgische grens. Om de volgende twee redenen is dit project
niet ondergebracht binnen de voorkeursbeslissing ERTMS van het
MIRT-project «ERTMS-implementatie»:
• Het grensbaanvak Maastricht–Visé maakt geen onderdeel uit van de in
de ERTMS-voorkeursbeslissing vastgelegde corridors in de brede
Randstad waarop ERTMS-implementatie voorzien is.
• In de ERTMS-voorkeursbeslissing is aangegeven dat de implementatie
van ERTMS level 2 uitgangspunt is. Op het traject Maastricht–Visé zal
echter een ander systeem worden aangelegd.»
Het project Aanleg ERTMS op het grensbaanvak Maastricht – Vise is in de
begroting 2016 overgeboekt naar het realisatieprogramma en, gelet op de
omvang van het projectbudget, ondergebracht in de MIRTpost «Kleine
Projecten».
Ad 4) Programma Hoogfrequent Spoor (PHS)
Op het projectbudget PHS hebben meerdere mutaties plaatsgevonden;
het projectbudget is ondermeer verhoogd met de bijdrage van de
Provincie Noord Brabant en de gemeente Vught (127 miljoen), de bijdrage
vanuit Financiën naar aanleiding van het besluit niet te werken met de
eerder bedachte leenfaciliteit (€ 675 miljoen), de binnen het IF gereserveerde rente en aflossing voor deze leenfaciliteit (€ 116,2 miljoen) de
vrijval vanuit het programma Punctualiteits- en capaciteitsknelpunten
(€ 53 miljoen), de toevoeging vanuit OV SAAL MLT (€ 45,4 miljoen) de
overboeking vanuit het programma Kleine Functiewijzigingen (€ 14,6
miljoen), toevoeging vanuit de investeringsruimte ter dekking meerkosten
Rijswijk Delft Zuid (€ 85,9 miljoen). Daarnaast is het planstudiebudget
verlaagd in verband afgeven van de realisatiebeschikking Veenendaal
Klompersteeg (– € 8,7 miljoen).
Ad 5) Reservering Businesscase NSP
De gereserveerde gelden binnen de post reservering Businesscase NSP
zijn toegevoegd aan het project OV terminal stationsgebied Utrecht (zie
ook de toelichting ad. 19 bij Projectoverzicht 13.03.01).
Ad 6) Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO)
Voor de aanpak van Niet-actief beveiligde overwegen (Nabo’s) is € 10
miljoen overgeboekt vanuit het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen
(LVO) naar het nieuw in het realisatieprogramma opgenomen programma
Aanpak Niet-actief beveiligde overwegen.
Ad 7) OV Schiphol–Amsterdam–Almere–Lelystad
Vanuit het OV SAAL MLT budget is € 45,4 miljoen overgeboekt naar het
budget van het programma PHS, waar OV SAAL onderdeel van is, omdat
de binnen het projectbudget OV SAAL MLT gereserveerde middelen voor
de uitbreiding op de Flevolijn in Almere, met uitzondering van € 1,5
miljoen voor de aanpak van het fietsparkeren in Almere Centrum en
Almere Poort, niet nodig blijken.
Ad 8) Bestemd
De verlaging van het bedrag bij «Bestemd» wordt voornamelijk veroorzaakt door het toevoegen van de gereserveerde middelen voor Rente en
aflossing PHS leenfaciliteit (116 miljoen) aan het projectbudget PHS.
Daarnaast zijn de gereserveerde middelen (€ 35 miljoen) voor de
compensatie van NS voor de exploitatie van de treinverbindingen naar
Antwerpen (Kamerstukken II, 2012/13, 22 026, nr. 371) in mindering
gebracht op de te ontvangen Concessieprijs HRN (IF 13.09), conform
artikel 66 van de Vervoerconcessie HRN 2015–2025.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

45

Produktartikelen

Projectoverzicht planuitwerkingsprogramma Goederenvervoer (13.03.05) (bedragen x € 1 mln)
Projectbudget

Planning
TB

Begroting
Projectomschrijving
Verplicht
Planuitwerkingskosten van
realisatieprogramma IF 13.03.02
Gebonden
Projecten Nationaal
Aslastencluster III
Projecten Zuidvleugel
Kleine project Goed
Calandbrug

Huidig

2015

17

Begroting

Huidig

2015

Indienst- Toestelling lichting
Begroting

Huidig

2015

13

17
157

17
158

Bestemd
Projecten in voorbereiding
Overige projecten in voorbereiding
Gesignaleerde Risico’s

1

0

Totaal planuitwerkingsprogramma

192

188

Begroting (IF 13.03.05)

192

188

divers

divers

divers
2019

divers
2020

13.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
Motivering

De Staat betaalt voor de beschikbaarheid van de HSL-infrastructuur, zoals
deze door het consortium Infraspeed is ontworpen, gebouwd (enkel de
bovenbouw) en wordt onderhouden (onder- en bovenbouw), conform de
contractuele overeenkomst tussen beide partijen. Het contractbeheer
wordt uitgevoerd door ProRail, onder regie van IenM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

46

Produktartikelen

Projectoverzicht Geïntegreerde contractvormen Spoorwegen (13.04) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
Projecten nationaal
Infraprovider
HSL-Zuid
Reguliere beschikbaarheidsvergoeding
Rente- en belastingaanpassingen
Werkzaamheden ex
artikel 17.03 (pilot
geluid)
Diverse afrekeningen

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Opleve- Toering lichting
Begroting

Huidig

2015

2007

148

149

1

3.577

–3

– 19

– 17

– 37

0

0

13

1

2

1

36

Totaal

147

132

– 15

Begroting (IF 13.04)

147

132

– 15

3.577

3.626

3.638

13.07 Rente en Aflossing
Motivering

Producten

Onder deze categorie uitgaven vallen de rente en aflossing van de bij
ProRail uitstaande leningen, waarmee in het verleden spoorinfrastructuur
gefinancierd is.

Bedragen x € 1.000
Realisatie
2015

Begroting
2015

Verschil

Rente leningen
Schuldreductie aflossing 2012

17.141

16.597
31.800

544
– 31.800

Totaal rente en aflossingen ProRail

17.141

48.397

– 31.256

Toelichting:
Per eind 2015 heeft ProRail nog voor € 314 miljoen aan leningen uitstaan,
waarvan € 241 miljoen bij het Ministerie van Financiën en € 73 miljoen bij
banken. IenM staat garant voor de rentebetalingen en aflossingen door
ProRail. Zie hiervoor ook de saldibalans van IenM, onderdeel garantstellingen.
13.08 Investeringsruimte
Motivering

Op dit artikelonderdeel wordt de voor dit artikel beschikbare investeringsruimte verantwoord. In 2015 was er geen investeringsruimte beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

47

Produktartikelen

13.09 Ontvangsten
Motivering

Op dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derdepartijen voor
spooruitgaven verantwoord. De gebruiksvergoeding die vervoerders
betalen wordt door ProRail vastgesteld en geïnd (zie artikelonderdeel
13.02) en wordt daarom gesaldeerd met de uitgaven opgenomen in de
begroting.

Bedragen x € 1.000
Realisatie
2015

Begroting
2015

Verschil Toelichting

Concessievergoedingen NS
Boetes NS en ProRail
Afrekeningen ProRail
Projectbijdragen decentrale overheden
EU-bijdragen

169.907
5.575
64.282
590
498

232.547
0
0
173
0

– 62.640
5.575
64.282
417
498

Totaal Ontvangsten

240.852

232.720

8.132

1)
2)
3)

Toelichting:
Ad 1) De betaaldatum voor de HSL-heffing is verschoven van 1 december
2015 naar 1 februari 2016. Hierdoor vallen de ontvangsten in 2015 € 58,5
miljoen lager uit dan begroot. Daarnaast heeft de afrekening met NS/HSA
inzake niet geleverde treinpaden HSL in 2013 en 2014 geleid tot een lagere
vordering op NS/HSA in 2015 van € 4 miljoen.
Ad 2) In 2015 zijn de prestatieboetes NS en ProRail over 2013 en 2014
ontvangen ad € 5,6 miljoen. Deze ontvangsten zijn toegevoegd aan de
investeringsruimte spoor.
Ad 3) In 2015 zijn de subsidies voor beheer, onderhoud en vervanging
over 2013 en 2014 vastgesteld. Deze hebben geleid tot terugbetalingen
door ProRail ad € 58 miljoen en zijn toegevoegd aan de investeringsruimte spoor. Daarnaast hebben in 2015 verrekeningen voor aanlegprojecten plaatsgevonden over 2014 ad € 6,8 miljoen. Deze ontvangsten zijn
aan de desbetreffende projectbudgetten toegevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

48

Produktartikelen

Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
Op dit artikel worden de producten op het gebied van regionale/lokale
infrastructuur, de impulsen inzake de Regionale Mobiliteitsfondsen en het
Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP-ZZL) toegelicht. De producten
van dit artikel zijn gerelateerd aan de beleidsdoelstellingen en beleidsinstrumenten zoals beschreven in de Begroting hoofdstuk XII 2015 bij
beleidsartikel 15 OV-keten.

Omschrijving van de samenhang
met het beleid

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1.000)
14. Regionaal, lokale
infrastructuur

Realisatie

Begroting

Verschil

2011

2012

2013

2014

2015

2015

2015

Verplichtingen

164.588

65.062

602.679

240.876

2.994

67.024

– 64.030

Uitgaven

338.572

238.852

215.678

163.374

134.964

181.447

– 46.483

138.107

142.033

58.664

149.178

128.658

118.082

10.576

69

0

0

11.159

25

0

25

2)

138.038

142.033
41.580

138.019
0
9.334

128.633
0
0

115.079
3.003
0

13.554
– 3.003
0

3)
4)

30.592

58.664
0
45.185

169.873

55.239

111.829

4.862

6.306

63.365

– 57.059

9.873

2.539

3.432

4.862

6.306

47.158

– 40.852

5)

160.000
0

52.700
0

108.397
0

0
0

0
0

0
16.207

0
– 16.207

6)

0

0

0

1.210

844

0

844

14.01 Grote regionaal/lokale
projecten
14.01.02 Planuitw.progr.
Reg/lok
14.01.03 Realisatieprogr.
Reg/lok
14.01.04 Investeringsruimte
14.02 Regionale Mob. Fondsen
14.03 RSP – ZZL: Pakket
Bereikbaarheid
14.03.01 RSP – ZZL: RB
projecten
14.03.02 RSP – ZZL: RB
mob.fondsen
14.03.03 RSP – ZZL: REP
14.09 Ontvangsten

Financiële toelichting

1)

Ad 1) In 2015 heeft budgetoverheveling plaatsgevonden naar het
Mobiliteitsfonds, Provincie- en gemeentefonds en het BTW compensatiefonds waardoor zowel de kas als de verplichting in 2015 is verlaagd.
Daarnaast is € 37,5 miljoen overgeboekt naar IF 13.03.01 ten behoeve van
het project Partiële Spoorverdubbeling Groningen–Leeuwarden. De
uitgaven voor dit project zijn geraamd op op 14.03.01 maar worden
verantwoord op 13.03.01. Tevens is € 3,6 miljoen overgeboekt via de BDU
voor het project BleiZo.
Ad 2 t/m 6) Voor een toelichting op de artikelonderdelen wordt verwezen
naar de specifieke toelichtingen (per project) bij deze artikelonderdelen.
14.01 Grote regionale/lokale projecten
Binnen dit artikel zijn de budgetten opgenomen voor de aanlegprojecten
waarvoor een aparte projectsubsidie wordt of is verleend. Om in
aanmerking te komen voor een aparte projectsubsidie moeten de kosten
van de meest kosteneffectieve oplossing hoger zijn dan de grenswaarden
voor de ontvangers buiten de G3 (de drie grote steden) en voor de G3
(respectievelijk € 112,5 miljoen en € 225 miljoen) en moet het project
passen binnen de beleidsdoelstellingen voor regionale bereikbaarheid
zoals verwoord in het jaarverslag Hoofdstuk XII 2015 bij beleidsartikelen
14 Wegen en Verkeersveiligheid en 15 OV-keten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

49

Produktartikelen

Producten

Algemeen
Regionale/lokale projecten worden uitgevoerd onder de verantwoordelijkheid van de regionale overheid. IenM levert een bijdrage in de
aanlegkosten van die projecten. Dit betekent ook dat de uitvoeringsperiode van een project niet gelijk hoeft te lopen met de periode waarin de
rijksbijdrage beschikbaar komt in het MIRT.
Verkenningen
Voor regionale/lokale infrastructuurprojecten wordt geen apart verkenningenprogramma opgenomen in het MIRT. In de begroting zijn dan ook
geen middelen voor dit product opgenomen. De verkenningen worden
onder verantwoordelijkheid van de regionale overheid uitgevoerd en pas
na toetsing al dan niet opgenomen in het planuitwerkingsprogramma.
14.01.02 Planuitwerkingsprogramma regionaal/lokaal

Projectoverzicht planuitwerkingsprogramma Regionaal, lokale infrastructuur (14.01.02) (bedragen x € 1 mln)
Projectbudget

Planning
TB

Begroting
Projectomschrijving
Verplicht
Projecten Brabant
Verkeersruit Eindhoven (Noordoostcorridor)
Gebonden
Projecten Noord-Holland, Utrecht
en Flevoland
Ombouw Amstelveenlijn
Bestemd

Huidig

2015

Begroting
2015

Huidig

Open- Toestelling lichting
Begroting

Huidig

2015

271

272

2019–2021

76
71

77
51

2020

Totaal programma planuitwerking
en verkenning

418

400

Begroting (IF 14.01.02)

418

400

2020
1

Projecten in voorbereiding
Overige projecten in voorbereiding
Gesignaleerde risico’s
Afronding

Toelichting:
Ad 1) De verlaging van het bedrag bij «Bestemd» wordt veroorzaakt door
het overboeken van de voor HOV Amstelveenlijn gereserveerde middelen
naar de investeringsruimte (€ 25 miljoen) en het toevoegen van € 16
miljoen ter dekking van de BOV kosten HOV net Zuid Holland Noord voor
de periode 2019–2028.
Verder voor wat betreft het project Verkeersruit Eindhoven, deze wordt
niet voortgezet. In 2015 heeft de Minister met de provincie Noord-Brabant
afspraken gemaakt over het programma Bereikbaarheid Zuid-Nederland,
en daarmee de inzet van deze middelen (Kamerstukken II, 2015/16,
34 300-A, nr. 16).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

50

Produktartikelen

14.01.03 Realisatieprogramma regionaal/lokaal
Hieronder vallen de uitgaven (subsidies) voor de realisatie van grote
infrastructuurprojecten die door derden worden aangelegd.
Projectoverzicht realisatieprogramma Regionale/lokale infrastructuur (14.01.03) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting
Projectomschrijving
Projecten
Zuidvleugel
Rotterdamsebaan
A12/A20 Parallelstructuur Gouwe
HOV netwerk
Zuid-Holland Noord
(voorheen
Rijn–Gouwelijn)
Randstadrail (incl.
voorbereidingskosten
en aanlanding RR op
Den Haag HSE)
Projecten NoordHolland, Utrecht en
Flevoland
Utrecht Trams naar
De Uithof
N201
Noord/Zuidlijn
Noord–WTC
Afronding

Realisatie

Verschil

2015

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Begroting

Huidig

2015

304

305

2020–2022

Regio

28

29

1

113

107

2019–2021

Regio

12

12

0

202

203

2018

2018

12

12

0

894

894

2006–2016

2006–2016

0

0

110
178

110

2018
2014

2018

2017

2017

64

75
1

11
1

1.185

1.186

Programma

116

129

12

2.986

2.805

Begroting (IF
14.01.03)

116

129

12

0

0

0

Overprogrammering
(–)

Opleve- Toering lichting

1)

2)
3)

Toelichting:
Ad 1) A12/A20 Parallelstructuur Gouwe
Op basis van de betalingen van de subsidie aan de provincie Zuid-Holland
wordt een bedrag overgeboekt naar het BTW-compensatiefonds. Het
projectbudget is met dit bedrag verlaagd.
Ad 2) N201
Het project onder aansturing van de provincie Noord-Holland is opengesteld. Het Rijk heeft haar subsidie voor dit project geheel aan de regio
beschikbaar gesteld.
Ad 3) Noord/Zuidlijn Noord-WTC
In verband met het eerder realiseren van mijlpalen is de kasreeks hierop
aangepast.
14.01.04 Investeringsruimte
Motivering

Op dit artikelonderdeel wordt de voor dit artikel beschikbare investeringsruimte verantwoord. In 2015 was er geen investeringsruimte beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

51

Produktartikelen

14.02 Regionale mobiliteitsfondsen
In 2015 zijn conform de begroting geen uitgaven gedaan op dit artikelonderdeel.

Motivering

14.03 RSP Zuiderzeelijn, pakket Regionale Bereikbaarheid
Betreft het RSP-convenant Rijk-regio (Kamerstukken II, 2007/08, 27 658,
nr. 43). Het pakket omvat projecten ter verbetering van de regionale
bereikbaarheid (concrete bereikbaarheidsprojecten en regionaal mobiliteitsfonds) en een Ruimtelijk Economisch Programma (REP).

Motivering

Producten
Projectoverzicht Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (14.03) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting
Projectomschrijving
Projecten NoordNederland
14.03.01 Concrete
bereikbaarheidsprojecten
14.03.02 Regionaal
Mobiliteitsfonds
14.03.03 Ruimtelijk
economisch
programma
Afronding

Realisatie

Verschil

2015

47

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Opleve- Toering lichting
Begroting

Huidig

2015

6

– 41

483

379

0

0

534

534

16

0

– 16

98
–1

82

Begroting (IF 14.03)

63

6

– 57

1.114

995

LMCA Spoor:
spoordriehoek

18

9

–9

134

135

Totale rijksbijdrage
Noord-Nederland

81

15

– 66

1.248

1.130

1)

2)

3)

Toelichting:
Ad 1) Concrete bereikbaarheidsprojecten
De lagere realisatie wordt verklaard doordat de op dit artikelonderdeel
geraamde uitgaven voor het project Partiële spooruitbreiding Groningen
Leeuwarden ad € 37,4 miljoen zijn overgeboekt naar artikelonderdeel
13.03.01. Daarnaast is vertraging ontstaan bij het sluiten van de realisatie
overeenkomst voor het project Leeuwarden Werpsterhoek waardoor een
deel van de geplande uitgaven niet in 2015 zijn gerealiseerd. De verlaging
van het totale projectbudget wordt verklaard door de bovengenoemde
overboeking ten behoeve van het project Partiële spooruitbreiding
Groningen Leeuwarden, een overboeking van € 14 miljoen naar IF 12 tbv
de aanleg van de N33 Assen–Zuidbroek en een storting van in totaal € 51
miljoen in zowel Provinciefonds, gemeentefonds als het BTW compensatiefonds.
Ad 2) Ruimtelijk economisch programma
De REP-middelen worden via het Provinciefonds uitgekeerd. Dit maakt dat
de begroting van IenM geen realisatie laat zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

52

Produktartikelen

Ad 3) LMCA Spoor: spoordriehoek
Zie de toelichting ad. 28 bij Projectoverzicht 13.03.01).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

53

Produktartikelen

Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Omschrijving van de samenhang
met het beleid

Op dit artikel worden de producten op het gebied van Rijksvaarwegen
verantwoord. Dit betreffen de onderdelen verkeersmanagement, beheer
en onderhoud, aanleg, netwerkgebonden kosten en de investeringsruimte. De realisatie van de doelstellingen van het onderliggende beleid
zijn terug te vinden in het jaarverslag van Hoofdstuk XII 2015 en vinden
hun oorsprong in de SVIR en de Nota Mobiliteit (NoMo) (Kamerstukken II,
2004/05, 29 644, nr. 6). Het artikel Hoofdvaarwegennet op het Infrastructuurfonds is gerelateerd aan beleidsartikel 18 Scheepvaart en havens op
de begroting van Hoofdstuk XII.

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1.000)
15. Hoofdvaarwegennet

Realisatie

Begroting

Verschil

2011

2012

2013

2014

2015

2015

2015

Verplichtingen

918.852

679.932

818.272

468.336

1.660.126

825.542

834.584

Uitgaven

829.016

823.026

864.431

894.465

871.615

883.428

– 11.813

23.366

19.525

13.722

13.986

7.545

7.516

29

343.239

308.851

304.567

363.939

401.328

394.852

6.476

202.585

136.650

183.968

202.742

208.340

175.541

32.799

105.026
35.628
193.644
193.644

110.847
61.354
226.954
226.954

0
120.599
290.785
287.424

0
161.197
269.264
264.018

0
192.988
210.556
196.320

0
219.311
251.126
201.604

0
– 26.323
– 40.570
– 5.284

0

0

3.361

5.246

14.236

49.522

– 35.286

5)

0

0

0

0

679

0

679

6)

260.217

256.760

255.357

247.276

251.507

246.589

4.918

247.352

244.421

242.391

233.811

225.493

222.769

2.724

12.865

12.339

12.966

13.465

26.014

23.820

2.194

29.456

51.704

0
10.853

0
48.344

0
213.179

– 16.655
26.980

16.655
186.199

15.01 Verkeersmanagement
15.02 Beheer,
onderhoud en
vervanging
15.02.01 Beheer en
onderhoud
15.02.02 Servicepakket B&O
15.02.04 Vervanging
15.03 Aanleg
15.03.01 Realisatie
15.03.02 Verkenningen en planuitwerkingen
15.04 Geïntegreerde
Contractvormen/PPS
15.06 Netwerkgebonden kosten
HVWN
15.06.01 Apparaatskosten RWS
15.06.02 Overige
netwerkgebonden
kosten
15.07 Investeringsruimte
15.09 Ontvangsten

Financiële toelichting

1)

2)

3)
4)

7)
8)

Ad 1) De verplichtingenrealisatie is hoger dan geraamd. Dit wordt
voornamelijk veroorzaakt doordat in 2015 al contract close voor het
project Zeetoegang IJmond (€ 967 miljoen) heeft plaatsgevonden.
Daartegenover staan lagere verplichtingen welke met name worden
veroorzaakt door het project Maasroute modernisering fase 2 (€ – 59
miljoen), waar de doorwerking 2014 volgens de projectplanning niet in
2015 nodig was, De Baltic Ace (€ – 38 miljoen) waarbij verplichtingen
reeds in 2014 in plaats van 2015 zijn aangegaan, en bij de projecten Risico
Inventarisatie Natte Kunstwerken (RINK) Utrecht en Limburg (Stuwen
Maas) waarbij de geplande verplichtingen niet in 2015, maar in 2016 en
latere jaren worden aangegaan (€ – 15 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

54

Produktartikelen

Ad 2) De verhoging van dit artikelonderdeel wordt voornamelijk veroorzaakt door de bijdrage van het Ministerie van Defensie aan het meerjarige
Search and Rescue (SAR) contract. Daarnaast is het artikelonderdeel
verhoogd als gevolg van de verwerking van het saldo 2014.
Ad 3) Het faseren van verschillende renovaties binnen het pakket
RINK-maatregelen Limburg, leidt tot het doorschuiven van circa € 17
miljoen naar latere jaren. De tegenvallende staat van twee objecten leidt
tot latere uitvoering van de RINK-maatregelen in Utrecht (circa € 6
miljoen), terwijl meevallers en versnelling bij de Dr. Deelenbrug tot lagere
realisatie leiden (circa € 4 miljoen).
Ad 4) De realisatie ligt lager dan verwacht doordat bij de Zuid Willemsvaart aanleg Maximakanaal en opwaardering tot Veghel betalingen uit
2015 reeds in 2014 zijn voldaan. Verder betreft het een desaldering waarbij
een niet meer verwachte bijdrage uit 2013 alsnog is gerealiseerd.
Daarnaast is bij het DBFM project Keersluis Limmel de budgettaire reeks
omgezet om aan de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen.
Ad 5) Het verschil in realisatie wordt vooral veroorzaakt door vertragingen
in de bestemmingsplanprocedures bij de projecten ligplaatsen
Beneden-Lek en sluis Eefde, een vertraagde start van de realisatie van het
project Eemshaven–Noordzee als gevolg van een verlengde Raad van
State procedure en het feit dat er bij het project Lichteren IJmuiden met
regionale partijen wordt gezocht naar mogelijkheden om de nieuwe
lichterlocatie te combineren met nieuwe havenontwikkelingen.
Ad 6) De budgettaire reeksen van Keersluis Limmel zijn omgezet om de
beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen.
Ad 7) De minregel als gevolg van het niet (volledig) toekennen van de
prijscompensatie 2013 en 2014 is vanuit de Investeringsruime in 2015 bij
Miljoenennota ingevuld.
Ad 8) Het verschil wordt vooral veroorzaakt door een bijdrage van
Vlaanderen aan het project Kanaal Gent–Terneuzen en een bijdrage van de
provincie Noord-Holland aan het project Zeetoegang IJmond. Verder zijn
ontvangsten van de berging Baltic Ace eerder dan gepland binnengekomen.
15.01 Verkeersmanagement
Motivering

De activiteiten binnen verkeersmanagement worden uitgevoerd om een
vlotter en veiliger scheepvaartverkeer op het hoofdvaarwegennet te
realiseren.
Voor de periode 2013–2016 zijn met RWS ten behoeve van het verkeersmanagement en Beheer en Onderhoud prestatieafspraken gemaakt en zijn
indicatoren opgesteld om beter aan te sluiten op de beleidsdoelen.

Producten

Bij verkeersmanagement gaat het voornamelijk om de volgende activiteiten:
• Verkeersbegeleiding, bediening van objecten en vaarwegmarkering
• Monitoring en informatieverstrekking
• Vergunningverlening en handhaving
• Crisisbeheersing en preventie
Voor de bediening van sluizen en beweegbare bruggen wordt gewerkt aan
de invulling van de rijkstaakstelling op het apparaat (vanuit Rutte 1) van
17,5% zoals deze voor alle uitvoerende taken van RWS wordt ingevuld. In
bestuurlijk overleg zijn afspraken gemaakt die in 2014 zijn uitgewerkt en,
waar nodig, in overleg met de sector aangepast. Het nieuwe bedienregime is per 1 januari 2015 geldig en heeft in 2015 niet geleid tot
structureel langere wachttijden. Doelstelling is voor alle vaarwegen tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

55

Produktartikelen

een optimale invulling van de taakstelling te komen. Eind 2015 is de
Tweede Kamer geïnformeerd over het «vergezicht bediening sluizen en
bruggen» (Kamerstukken II, 2015–2016, 34 300, nr. A/56) waarin is
opgenomen hoe er op de midden en lange termijn met bediening wordt
omgegaan. Samenwerking met andere vaarwegbeheerders is hierin
opgenomen. Uitgangspunt is dat de belangrijkste verbindingen op het
internationaal kernnet goederenvervoer en de hoofdvaarwegen uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), waarover de grootste
volumes worden vervoerd, prioriteit blijven houden.
Meetbare gegevens
Specificatie bedieningsareaal

Begeleide vaarweg in km (1)
Bediende objecten in aantallen (2)

Eenheid

2013

2014

Begroot 2015

Realisatie
2015

km
aantal

594
250

594
251

594
248

594
245

Bron: Rijkswaterstaat, 2015

Toelichting:
Ad 1) Alleen de vaarwegen die vanuit vaste verkeersposten worden
begeleid, zijn in het hierboven opgenomen areaal meegeteld. De
vaarwegen in beheer bij RWS die met patrouillevaartuigen worden
bestreken zijn niet meegerekend.
Ad 2) In de begroting 2015 was rekening gehouden met de overdracht aan
’s Hertogenbosch van de bediening van één schutssluis en één
beweegbare brug bij de gekanaliseerde Dieze (niet-begeleide vaarweg); de
hele traverse van de Zuid-Willemsvaart door ’s-Hertogenbosch is echter
aan ’s Hertogenbosch overgedragen. Hierin vallen alle objecten vanaf de
Dungense brug, tot en met Sluis Engelen, met in totaal twee schutsluizen
en zes beweegbare bruggen. De overdracht van de Keersluis bij Limmel is
uitgesteld tot 2018 en de overdracht van het Wilhelminakanaal Tilburg is
uitgesteld tot 2016. In 2015 zijn drie beweegbare bruggen overgedragen
aan RWS vanuit de Provincie Noord-Brabant en gemeente Weert. En bij de
Volkeraksluizen zijn twee (deel)basculebruggen administratief samengevoegd tot één beweegbare brug.
De indicator passeertijden sluizen is opgenomen in beleidsartikel 18
Scheepvaart en havens in de begroting van Hoofdstuk XII.
15.02 Beheer, onderhoud en vervanging
Motivering

Beheer en onderhoud wordt uitgevoerd om het hoofdvaarwegennet in
een staat te houden, die noodzakelijk is voor het faciliteren van vlot, veilig,
duurzaam en efficiënt vervoer van goederen. Wat betreft de vervanging
voert RWS nader onderzoek uit, waarmee steeds concreter wordt,
wanneer kunstwerken in aanmerking komen voor vervanging of renovatie
en wat de precieze omvang van de problematiek is.
15.02.01 Beheer en Onderhoud

Producten

Met het budget voor beheer en onderhoud is het hoofdvaarwegennet en
de directe omgeving daarvan, in 2015 op een niveau gehouden om de
bedrijfszekerheid voldoende te waarborgen.
Dit heeft plaatsgevonden via preventief beheer en onderhoud. Daarnaast
heeft correctief onderhoud plaatsgevonden, wanneer de beheerder
geconfronteerd werd met onverwacht functieverlies en aan de gebruiker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

56

Produktartikelen

ongewild minder service kon worden geboden (stremmingen, beperkingen). Zowel het preventief als het correctief onderhoud valt onder
Beheer en Onderhoud.
De activiteiten waren erop gericht, om de scheepvaart (beroeps- en
recreatievaart) zo goed mogelijk te faciliteren. Het betrof maatregelen om
de breedte en diepte van de vaarweg te handhaven. Daarnaast betrof het
maatregelen om de kunstwerken (sluizen en bruggen) en verkeersvoorzieningen te laten functioneren. Om verkeersoverlast tot een minimum te
beperken, worden de werkzaamheden goed afgestemd; zowel onderling
als met werkzaamheden die voortkomen uit het aanlegprogramma en/of
het hoofdwatersysteem.
Kustwacht
De Kustwacht Nederland is een organisatie met eigen taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden. De directeur Kustwacht maakt jaarlijks
een Activiteitenplan en Begroting (APB) en legt dit voor aan de raad voor
de kustwacht. De ministerraad stelt het APB vervolgens vast.
De directeur Kustwacht heeft onvoorwaardelijke zeggenschap over vier
schepen, die (vrijwel) full time kustwachttaken uitvoeren. Daarnaast heeft
de directeur trekkingsrechten voor een aantal dagen per jaar op schepen
van de Rijksrederij en schepen, vliegtuigen en helikopters van het
Ministerie van Defensie.
De Minister van IenM is als coördinerend Minister voor Noordzeeaangelegenheden verantwoordelijk voor het proces van totstandkoming
van geïntegreerd beleid en het activiteitenplan en de begroting voor de
Noordzee.
Overdracht Brokx-Nat
De nog over te dragen vaarwegen in het kader van Brokx-nat zijn in beeld
gebracht in een eindbalans, op basis waarvan de Tweede Kamer in 2002 is
geïnformeerd (Kamerstukken II, 2002/03, 28 600 XII, nr. 17). Nog slechts
enkele kleinschalige verplichtingen resteren, die op dit artikel worden
geboekt.
Meetbare gegevens
Areaal

Vaarwegen

Beheer en onderhoud kent het volgende areaal:
Eenheid

2013

2014

Begroot 2015

Realisatie
2015

km

6.594

6.975

6.957

7.004

Bron: Rijkswaterstaat, 2015

Toelichting:
Het areaal bestaat enerzijds uit de hoofdtransportassen (HTA), hoofdvaarwegen (HVW) en overige vaarwegen (OVW), die voor de binnenvaart in
beheer zijn bij RWS en die in totaal 3.460 kilometer meten en anderzijds
het aantal kilometer zeevaarweg van in totaal 3.544 kilometer. Hierin is
meegenomen de overdracht van ca 2 km gekanaliseerde Dieze in 2015.
Ten opzichte van de begroting 2015 is er sprake van een toename van ca
50 km op de totale lengte vaarwegen. Dit is het gevolg van de verandering
van lengten als gevolg van wijzigingen in de vaargeulen Westerschelde,
Waddenzee en de Tweede Maasvlakte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

57

Produktartikelen

Indicatoren Beheer en Onderhoud
Indicator

2013

2014

streefwaarde
2015

Realisatie
2015 (%)

Gerealiseerd
2015 uren
gestremd

Technische Beschikbaarheid (1) (gehele areaal)
Geplande stremmingen (2) (gehele areaal)
Ongeplande stremmingen (3) (gehele areaal)

100%
0,23%
0,15%

99,3%
0,2%
0,5%

99,0%
0,8%
0,2%

98,9%
0,9%
0,2%

n.v.t.
5.055
993

Bron: Rijkswaterstaat, 2015

Toelichting:
Ad 1) De technische beschikbaarheid geeft aan in welke mate het
vaarwegennet beschikbaar is voor veilig gebruik. De verschillen tussen de
streefwaarde en de realisatie zijn zeer beperkt.
Ad 2) De geplande en ongeplande stremmingen geven een beeld van de
betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de sluizen en bruggen op deze
vaarwegen. De percentages zijn berekend door de stremmingen af te
zetten tegen de totale bedientijd van deze objecten.
Voor de geplande stremmingen ligt de gerealiseerde score voor het
gehele areaal net iets boven, en dus ongunstiger dan, de streefwaarde. In
2015 is er groot onderhoud geweest aan onder andere de Koninginnensluis, de Wilhelminasluis en de Zandkreeksluis welke hebben bijgedragen
aan de iets te hoge stremmingen.
Ad 3) De ongeplande stremmingen voor het gehele areaal voldoen met
0,2% aan de norm.
Op basis van proefmetingen zijn streefwaarden vastgesteld. Gedurende
de jaren worden de daadwerkelijke prestaties gemonitord en wordt
vastgesteld of een bijstelling van de prestatieafspraken nodig is.
15.02.04 Vervanging
De veiligheid en de beschikbaarheid van het hoofdvaarwegennet moeten
in stand worden gehouden tegen de achtergrond van een beperkte
technische levensduur van kunstwerken. Het einde van de levensduur kan
ontstaan door de ouderdom van het kunstwerk of door intensiever
gebruik dan bij het ontwerp is voorzien.
Vervangingen en renovaties van kunstwerken worden ondergebracht
binnen het programma Vervanging en Renovatie. De scope van het
programma omvat alle kunstwerken waar zich binnen de duur van het
programma een levensduurproblematiek voordoet met mogelijke ernstige
gevolgen voor de veiligheid en beschikbaarheid van het hoofdvaarwegennet. De projecten in het Programma verlengen de levensduur van de
kunstwerken zodat de veiligheid en de beschikbaarheid van de bestaande
infrastructuur in stand wordt gehouden. Het resterende deel van het Plan
van Aanpak Beheer en Onderhoud (Impuls) en het programma NoMo
achterstallig onderhoud vaarwegen (NoMo AOV) is in het programma
vervangingen en renovaties opgenomen en onderdeel van onderstaande
tabel met een overzicht van objecten die worden aangepakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

58

Produktartikelen

Meetbare gegevens
Vaarweg

Objecten/maatregel

Rotterdam–België/
Zeeland (MOBZ)

Modernisering Object Bediening Zeeland (MOBZ):
Rotterdam–België/ Zeeland: renovatie o.a. Volkeraksluizen en
baggeren (impuls)
IMPULS/NoMo AOV: Renovatie stalen boogbruggen
Amsterdam–Rijnkanaal (KARGO)
NoMo AOV: Onderhoud damwanden en vaarwegen Zeeland
NoMo AOV: Oevers Amsterdam–Rijnkanaal (damwanden en
meerplaatsen)
NoMo AOV: Achterstallig basisonderhoud diverse regio’s
NoMo AOV: Onderhoud oevers en bodems Brabantse
kanalen
NoMo AOV: Onderhoud Oevers en bodems vaarwegen Zuid
Holland
NoMo AOV: Renovatie kunstwerken Limburg en IJsselmeergebied
NoMo AOV: Onderhoud Oevers en bodems Maasroute
NoMo AOV: Aanpassing bodembescherming, sluizen en
bruggen en overige kunstwerken i.v.m. hogere belasting
Noord-Holland
NoMo AOV: Onderhoud vaargeulen NederRijn, IJssel,
Twentekanalen/Meppelerdiep en Zwarte Water
Nijkerkerbrug
Wilhelminakanaal/Dr. Deelenbrug
RINK-maatregelen Utrecht
RINK-maatregelen Limburg
Berging Baltic Ace
RINK-maatregelen Zeeland

Utrecht
Zeeland
Amsterdam–
Rijnkanaal
Diverse
Brabantse kanalen
Zuid-Holland
Limburg en
IJsselmeergebied
Maasroute
Noord-Holland

Oost-Nederland
IJsselmeergebied
Noord-Brabant
Utrecht
Limburg
Noordzee
Zeeland

Uitvoeringsperiode
Begroting 2015

Uitvoeringsperiode
Ultimo 2015

2019

2017 (1)

2016
2017

2016
2017

2016
2016

2016
2016

2016

2016

2016

2016

2015
2016

gereed
2016

2016

2016

2018/2020
2017
2015
2016
2016
2015
2016

2018/2020
2017
gereed
2016
2018 (2)
gereed
2016

Bron: Rijkswaterstaat

Toelichting:
Ad 1) De uitvoering van MOBZ is gesplitst in twee deelprojecten.
Afronding van deelproject 1 wordt in 2017 voorzien. Deelproject 2 wordt
hierna apart aanbesteed.
Ad 2) Gefaseerde aanpak van verschillende Stuwen in Limburg leidt tot
een latere oplevering zoals gemeld in begroting 2016.
15.03 Aanleg
Onder dit programma vallen alle activiteiten die noodzakelijk zijn voor de
aanleg- en planuitwerking activiteiten bij het hoofdvaarwegen netwerk.

Motivering

15.03.01 Realisatie
In 2015 zijn de volgende mijlpalen gerealiseerd:

Producten
Mijlpaal

Project

Openstelling

– Dynamisch Verkeersmanagement (een aantal maatregelen loopt nog door)
– Diverse projecten in het kader van Quick-wins regeling Binnenhavens
– Amsterdam–Rijnkanaal (keersluis Zeeburg)
– Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Lemmer–Delfzijl
– Zuid-Willemsvaart, omleggen en opwaarderen (Maas–Veghel)
– Vaarweg Eemshaven–Noordzee
– Ligplaatsen Rijn–Scheldeverbinding
– Quick winmaatregel Volkeraksluizen

Start realisatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

59

Produktartikelen

Toelichting:
Binnen het project Dynamisch Verkeersmanagement zijn in 2015 de
laatste onderdelen van spoor twee afgerond, is het eindresultaat van het
onderzoeksprogramma opgeleverd en is de evaluatie van het programma
afgerond.
Projectoverzicht realisatieprogramma Hoofdvaarwegennet (15.03.01) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting
Projectomschrijving
Projecten Nationaal
Quick Wins
Binnenhavens
Dynamisch
verkeersmanagement
Subsidieprogr.
Zeehaveninnovatieproj. voor
Duurzaamheid (ZIP)
Walradarsystemen
Beter Benutten
Projecten NoordHolland, Utrecht en
Flevoland
Amsterdam –
Rijnkanaal,
verwijderen
keersluis Zeeburg
De Zaan (Wilhelminasluis)
Lekkanaal: 3e kolk
Beatrixsluis en
verbreding
kanaalzijde/
uitbreiding
ligplaatsen
Projecten Brabant
Wilhelminakanaal
Tilburg
Zuid-Willemsvaart;
aanleg Maximakanaal en opwaardering tot Veghel
Projecten Zuidwestelijke Delta
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Rijn Scheldeverbinding
Quick wins
Volkeraksluizen
Projecten Limburg
Bouw 4e sluiskolk
Ternaaien
Maasroute,
modernisering fase
2
Projecten Oost
Nederland

Realisatie

Verschil

2015

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Open- Toestelling lichting
Begroting

Huidig

2015

6

3

–3

80

63

2009–2015

2009–2016

1

8

15

7

99

99

2015

2015

2

0
3
10

1
3
4

1
0
–6

5
24
12

5
24
20

2014
divers

2015
divers
0

3

0

1

1

14

14

2015

2015

5

0

0

13

13

2015

2016–2017

6

2

2

17

234

2020

2020

21

20

–1

79

81

2016

2016

43

25

– 18

452

454

2015

2015

2

0

–2

2

2

2015

2016

0

0

0

0

10

10

2015

2015

44

– 23

667

636

2018

2018

67

3

4

7

2016–2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

8

60

Produktartikelen

Kasbudget 2015

Begroting
Projectomschrijving
Vaarweg Meppel–
Ramspol (keersluis
Zwartsluis)
Vaarweg Meppel–
Ramspol
(keersluis Zwartsluis)
Capaciteitsuitbreiding sluis Eefde
Projecten NoordNederland
Vaarweg Lemmer –
Delfzijl fase 1;
verbetering tot
klasse Va
Verruiming vaarweg
Eemshaven–
Noordzee
Overige projecten
Amendement
ligplaatsen
Kleine/afgeronde
projecten
Afronding

Realisatie

Verschil

2015

Begroting

Huidig

2015

Begroting

2

2

64

2017

33

0

1

1

2

1

–1

6

6

divers

1

0
1

–1
1

172
1

3
0

nvt

203

162

– 41

1.989

2.120

29

34

5

Programma
Realisatie (IF
15.03.01)

232

196

– 36

Begroting Realisatie
(IF 15.03.01)

202

196

–5

Overprogrammering
(–)

– 31

0

31

75

283

Huidig

2015

–1

33

53

Open- Toestelling lichting

6

Totaal uitvoeringsprogramma
Realisatieuitgaven
op IF 15.03.01 mbt
planuitwerkingsprojecten

7

Projectbudget

284

2017
2019–2020

2017

30

2017

2017

9

divers

10

Toelichting:
Ad 1) Door aanbestedingsmeevallers bij enkele subsidieprojecten zijn er
lagere kasuitgaven (€ 1 miljoen). Ook het doorschuiven van de afronding
van enkele projecten naar 2016 droeg bij aan lagere uitputting in 2015 (€ 2
miljoen).
Ad 2) De realisatie in 2015 is hoger doordat werkzaamheden uit 2013 en
2014 zijn doorgeschoven naar 2015.
Ad 3) Het laatste project is in 2015 afgerond, maar de evaluatie van het
programma is vertraagd naar 2016.
Ad 4) De lagere uitgaven in 2015 worden veroorzaakt door een scopewijzing binnen het project Zuid-Willemsvaart–Wilhelminakanaal.
Ad 5) De hogere uitgaven zijn veroorzaakt doordat een deel van de
werkzaamheden uit 2013 en 2014 is doorgeschoven naar 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

61

Produktartikelen

Ad 6) De voortgang van de lopende uitvoeringswerkzaamheden wordt
gehinderd door complexiteit van de ontwerpwerkzaamheden. De
oplevering van het werk is voorzien eind 2016/begin 2017
Ad 7) De lagere uitgaven hebben voor een deel betrekking op betalingen
uit 2015 welke reeds in 2014 zijn voldaan. Verder betreft het een desaldering waarbij een niet meer verwachte bijdrage uit 2013 alsnog is
gerealiseerd.
Ad 8) In 2014 is de DBFM-aanbesteding afgerond van het project Keersluis
Limmel. De budgettaire reeksen zijn omgezet om de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen.
Ad 9) In 2015 is dit project overgegaan van de planuitwerkingsfase naar
de realisatiefase, waardoor het kasritme is aangepast.
Ad 10) De vooraf ingeschatte autonome ontwikkeling heeft zich
voorgedaan, waardoor de realisatie in lijn met het budget is uitgekomen.
15.03.02 Verkenningen en planuitwerkingen
Projectoverzicht Verkenningen en planuitwerkingen Hoofdvaarwegennet (15.03.02) (bedragen x € 1 mln)
Projectbudget

Planning
TB

Begroting
Projectomschrijving
Verplicht
Realisatieuitgaven op IF 15.03.01
mbt planuitwerkingsprojecten
Projecten Noord-Holland, Utrecht
en Flevoland
Zeetoegang IJmond
Lekkkanaal/3e kolk Beatrixsluis
Projecten Zuidwestelijke Delta
Grote zeesluis in het kanaal
Gent–Terneuzen
Max. bijdrage aan Vlaanderen
kanaalaanpassingen t.b.v. Zeesluis
Projecten Limburg
Maasroute, modernisering fase 2,
verbreding Julianakanaal
Projecten Noord-Nederland
Vaarweg Lemmer–Delfzijl fase 2
Verruiming vaarweg Eemshaven–
Noordzee
Gebonden
Projecten Noord-Holland, Utrecht
en Flevoland
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Amsterdam–Lemmer
Lichteren buitenhaven IJmuiden
Vaarweg IJsselmeer–Meppel
Projecten Zuidvleugel
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Beneden-Lek
Capaciteitsuitbreiding overnachtingplaatsen Merwedes
Verkeerssituatie splitsing
Hollandsch Diep–Dordtsche Kil
Projecten Zuidwestelijke Delta
Capaciteit Volkeraksluizen

Huidig

2015

Begroting
2015

– 44

– 74

601
216

661

2015
2014

176

294

2015

157

165

33
102

Huidig

102

42

Open- Toestelling lichting
Begroting

Huidig

2015

n.v.t.

nvt

1

2019
2020

2019

2
3

nnb

2021

4

nvt

nvt

nnb

2009

2018

2014/2015

2023

2014

2017

2016

5
2023
6

6
65
36

6
65
36

2015

2016

2025–2027
2018
2023

2025–2027
2018
2023

7

12

12

2015

2016

2016

2017

8

20

20

2016

2017

na 2017

10

10

2010

2025–2027

2025–2027

157

152

2024–2026

2024–2026

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

9

62

Produktartikelen

Projectbudget

Planning
TB

Begroting
Projectomschrijving
Projecten Oost-Nederland
Bovenloop IJssel (IJsselkop tot
Zutphen)
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
IJssel
Toekomstvisie Waal
Verruiming Twentekanalen fase 2
Capaciteitsuitbreiding sluis Eefde
Projecten Nationaal
Bijdrage aan agentschap tbv
planuitwerkingen
Bestemd
Projecten in voorbereiding
Projecten Nationaal
– Reservering consequenties
areaaluitbreiding op beheer en
onderhoud
Projecten Zuidwestelijke Delta
– Kreekraksluizen
Projecten Noordwest-Nederland
– Reservering BTW Zeetoegang
IJmond
Projecten Oost-Nederland
– Verkenning IJssel, fase 2
– Reservering garantstelling
Twentekanalen
Gesignaleerde risico’s

Huidig

2015

Begroting

Huidig

2015

36

36

28
131
27
75

28
131
27

61

19

508

499

Totaal programma planuitwerking
en verkenning

2.455

2.189

Begroting (IF 15.03.02)

2.455

2.189

2016
2016
2015
2014

Open- Toestelling lichting
Begroting

Huidig

2015

2018
2016

2026–2028

2026–2028

2018–2020
2019–2021
2018–2020
2018–2020

2019–2020
2019–2021
2018–2020

2026–2028

2026–2028

2025–2028
(rijksd.)

2025–2028
(rijksd.)

2028

2028

2018–2020

2018–2020

10
11
12

Toelichting:
Ad 1) Het verschil wordt verklaard doordat enkele projecten zijn
overgegaan naar de realisatiefase.
Ad 2) Het budget van het project Zeetoegang IJmond is verhoogd door
een ontvangst vanuit de provincie Noord-Holland.
Ad 3) Het project Lekkanaal/ 3e kolk Beatrixsluis is in 2015 van de
planuitwerking- naar de realisatiefase gegaan.
Ad 4) Voor het project Nieuwe Sluis Terneuzen (voorheen Grote zeesluis in
kanaal Gent–Terneuzen) is op 5 februari 2015 een verdrag met Vlaanderen
gesloten. Door complexiteit van het project is het geplande tracébesluit
een kwartaal vertraagd naar begin 2016. Het budget is hoger vanwege een
ontvangst vanuit Vlaanderen. Er is geen verandering in de oplevering.
Ad 5) Het project Maasroute, modernisering fase/Verbreding Julianakanaal is in 2015 van de planuitwerking- naar de realisatiefase gegaan.
Ad 6) Voor het project Verruiming vaarweg Eemshaven–Noordzee is het
tracébesluit in augustus 2015 onherroepelijk geworden en is het project
overgegaan naar de realisatiefase.
Ad 7) De planning van het project Lichteren IJmuiden is vertraagd doordat
regionale partijen en het Havenbedrijf Amsterdam zoeken naar mogelijk-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

63

Produktartikelen

heden om het verplaatsen van de lichterlocatie te combineren met nieuwe
havenontwikkeling.
Ad 8) De planning van het project capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Beneden-Lek is vertraagd omdat voor de voorbereiding meer tijd nodig
was en er rekening gehouden moest worden met het broedseizoen.
Ad 9) Het deelproject Quick Wins Volkeraksluizen is naar de realisatiefase
gegaan vanuit het project Capaciteit Volkeraksluizen.
Ad 10) De planuitwerking van het project capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
IJssel is later gestart omdat het samenstellen van een team voor de
planuitwerking extra tijd heeft gekost.
Ad 11) De planning van de planuitwerking van het project Verruiming
Twentekanalen fase 2 is vertraagd tot begin 2016.
Ad 12) Het project capaciteitsuitbreiding sluis Eefde is eind 2015
overgegaan naar de realisatiefase.
15.04 Geïntegreerde contractvormen/PPS
Motivering

Bij infrastructuurprojecten waar sprake is van PPS hanteert RWS de
contractvorm DBFM (Design, Build, Finance en Maintain), waarbij de
overheid pas na oplevering betaalt voor een dienst (beschikbaarheid) in
plaats van mijlpalen voor een product tijdens de bouwfase. DBFM
garandeert een efficiënte en effectieve beschikbaarheid van de noodzakelijke capaciteit om, rekening houdend met de aspecten van veiligheid en
leefomgeving, een betrouwbaar netwerk te realiseren. In bijlage 3 van de
nota Prioritering Investeringen Mobiliteit en Water is een lijst van in totaal
32 potentiële DBFM-projecten opgenomen. In de Voortgangsrapportage
DBFM(O) wordt hierover periodiek gerapporteerd.

Producten

De projecten keersluis Limmel en Zeetoegang IJmond verkeren in de
bouwfase en kennen een partiële beschikbaarheidsvergoeding. De
volledige beschikbaarheidsvergoeding wordt pas na oplevering betaald.
De aanbestedingen van de 3e Kolk Beatrixsluis en de Sluis bij Eefde zijn in
volle gang. Deze projecten leiden pas in latere jaren tot betalingen op dit
begrotingsartikel.

Projectoverzicht Geïntegreerde contractvormen Hoofdvaarwegennet (15.04) (bedragen x € 1 mln.)
Kasbudget
2016

Projectbudget

Openstelling

Begroting
2016

Realisatie

Verschil

Begroting
2016

Huidig

0

1
1

1
1

0

80
80

Begroting
2016

Toelichting

Huidig

Projectomschrijving
Projecten Limburg
Sluis Limmel
Totaal

2013

1

Toelichting:
Ad 1) In 2014 is de DBFM-aanbesteding afgerond van het project Keersluis
Limmel. De budgettaire reeksen zijn omgezet om de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

64

Produktartikelen

15.06 Netwerkgebonden kosten Hoofdvaarwegennet
Motivering

Op dit artikelonderdeel worden de aan het netwerk te relateren apparaatskosten van RWS en de overige netwerkgebonden kosten verantwoord. Dit
artikelonderdeel is in de Voorjaarsnota 2011 ingesteld als gevolg van de
herstructurering van de bekostiging van RWS per 1 januari 2011. De
Tweede Kamer is op 10 januari 2011 en 3 maart 2011 over de herstructurering van de bekostiging nader geïnformeerd (Kamerstukken II, 30 119,
nrs. 4 en 5).
15.07 Investeringsruimte

Motivering

Op dit artikelonderdeel wordt de voor dit artikel beschikbare investeringsruimte verantwoord.
Zie toelichting bij Ad 7) onder Tabel Budgettaire gevolgen van uitvoering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

65

Produktartikelen

Artikel 17 Megaprojecten verkeer en Vervoer
Omschrijving van de samenhang in
het beleid

Onder dit artikel vallen de megaprojecten Verkeer en Vervoer:
•
•
•
•
•
•

Westerscheldetunnel;
Betuweroute;
Hogesnelheidslijn-Zuid;
Project Mainport Rotterdam;
ERTMS Landelijke invoer;
ZuidasDok.

Megaprojecten betreffen projecten die door de Tweede Kamer zijn
aangewezen als Groot Project.
Dit productartikel is gerelateerd aan de beleidsartikelen 16 Spoor en 18
Scheepvaart en havens in het jaarverslag van Hoofdstuk XII.
Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1.000)
17. Megaprojecten
verkeer en vervoer

Verplichtingen
Uitgaven
17.01 Westerscheldetunnel
17.02 Betuweroute
17.03
Hogesnelheidslijn-Zuid
17.03.01 Realisatie
HSL-zuid
17.06 Project
Mainportontwikkeling Rotterdam
17.07 ERTMS
17.08 Zuidasdok
17.09 Ontvangsten

Financiële toelichting

Realisatie

Begroting

Verschil

2011

2012

2013

2014

2015

2015

2015

61.057
72.348

22.247
463.739

14.159
14.761

5.505
8.473

168.273
82.329

96.890
143.740

71.383
– 61.411

53
4.105

290
9.147

183
6.044

182
1.709

0
778

0
5.055

0
– 4.277

67.313

16.329

4.345

751

383

614

– 231

67.313

16.329

4.345

751

383

614

– 231

445.834

437.973

4.189

2.993
2.838

4.650
18.921
57.597
32.932

3.482
40.000
94.589
40.347

1.168
– 21.079
– 36.992
– 7.415

4.090

1.901

2.346

1)

2)

3)
4)
5)

Ad 1) De hogere verplichtingenrealisatie heeft de volgende oorzaken. Bij
ERTMS is in 2015 een beter inzicht verkregen in het benodigde verplichtingenbudget voor 2015. Ook is de inzet van Prorail voor ERTMS in 2015
vastgelegd voor de jaren 2015 en 2016. Voor ZuidasDok was sprake van
een forse overloop van verplichtingen die oorspronkelijk voor 2014 waren
voorzien, maar uiteindelijk in 2015 zijn vastgelegd. Verder is bij PMR een
verplichting voor Breeddiep aangegaan. Dit was in de begroting 2015 nog
voorzien.
Ad 2) t/m ad 5) Voor een toelichting op de artikelonderdelen wordt
verwezen naar de specifieke toelichtingen (per project) bij deze artikelen.
17.02 Betuweroute

Motivering

De Betuweroute is een 160 kilometer lange, tweesporige spoorlijn die
exclusief bestemd is voor het goederenvervoer. De spoorlijn is aangelegd
tussen de Rotterdamse haven en de Duitse grens bij Zevenaar–Emmerich
en is in gebruik sinds juni 2007.
De status van Groot Project is formeel beëindigd op 28 april 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

66

Produktartikelen

Producten
Projectoverzicht Betuweroute (17.02) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
Betuweroute
– Reguliere SVV
middelen (incl. FES
BOR)
– Fes regulier
– Privaat
– Financiering
ProRail
– Bijdrage
Gelderland
– Bijdrage VROM
– EU ontvangsten
Totaal
Begroting (IF 17.02)

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Opleve- Toering lichting
Begroting
2015
2007

5

5
5

1

1
1

–4

–4
–4

Huidig

933
2.826
843

933
2.826
843

97

97

8
14
175
4.896

8
14
175
4.896

2007

1)

Toelichting:
Ad 1) De realisatie in 2015 valt € 4,2 miljoen lager uit dan begroot doordat
de restwerkzaamheden op het gebied van herverdeling van gronden en
bodemsanering langzamer verlopen dan verwacht.
17.03 Hogesnelheidslijn-Zuid
Motivering

Met het vaststellen van de Planologische Kernbeslissing (PKB) HSL-Zuid is
besloten tot aansluiting van Nederland op het Europese net van hogesnelheidslijnen. De HSL-Zuid bewerkstelligt een milieuvriendelijke verbinding
tussen de Europese mainports en vormt daarmee een belangrijke schakel
in het internationale en nationale lange afstandsverkeer.

Producten

De status van Groot Project is in 2015 nog van kracht. In de halfjaarlijkse
Voortgangsrapportage HSL-Zuid wordt de Tweede Kamer separaat en
uitgebreid geïnformeerd over het gehele HSL-Zuid vervoersysteem. In het
najaar van 2015 is de 37e Voortgangsrapportage (Kamerstukken II,
2014/15, 22 026, nr. 485) aan de Tweede Kamer verstuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

67

Produktartikelen

Projectoverzicht HSL-Zuid (17.03) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
HSL-Zuid
– Reguliere SVV
middelen (incl. FES
BOR)
– Fes regulier
– Privaat
– EU-ontvangsten
– Ontvangsten
derden
– Risicoreservering
HSL-Zuid spoorwegen (17.03.02)
HSL-Zuid hoofdwegen (17.03.03)
Totaal (excl. reeks
Infraprovider)
Begroting (IF 17.03)

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Begroting

Huidig

2015

1

0

–1

6.151

6.226

1

0

–1

2.635
1.710
940
193

2.680
1.710
940
193

0

0

144
529

145
558

0

0

115

115

0

0

1.012

1.012

0
0

–1
–1

7.278

7.353

1
1

Opleve- Toering lichting

1)

2)

Toelichting:
Ad 1 en 2) De realisatie in 2015 valt € 0,3 miljoen lager uit dan begroot
doordat een onteigeningsprocedure en een nadeelcompensatie nog niet
tot afwikkeling zijn gekomen.
17.06 Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Motivering

Het Project Mainportontwikkeling Rotterdam (PMR) heeft een tweeledige
doelstelling:•het versterken van de positie van de mainport Rotterdam
en•het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving in Rijnmond.
In drie deelprojecten wordt deze dubbele doelstelling verwezenlijkt. Dat
zijn «Bestaand Rotterdams Gebied (BRG)» (uitgevoerd door de gemeente
Rotterdam), «750 hectare natuur- en recreatiegebied» (uitgevoerd door de
provincie Zuid-Holland) en «Landaanwinning» (uitgevoerd door Havenbedrijf Rotterdam NV (HbR)). In samenhang met de Landaanwinning dient
voldoende natuurcompensatie te worden gerealiseerd.

Producten

De Tweede Kamer ontvangt één keer per jaar een Voortgangsrapportage.
Voor 1 oktober 2015 betreft dit de veertiende Voortgangsrapportage
(dertiende voortgangsrapportage: Kamerstukken II, 2014–2015, 24 691 nr.
121/122).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

68

Produktartikelen

Projectoverzicht Project Mainportontwikkeling Rotterdam (17.06) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
Project Mainportontwikkeling
Rotterdam
Uitvoeringsorganisatie
750 ha
Groene verbinding
Bestaand
Rotterdams Gebied
(BRG)
Landaanwinning
Voorfinanciering
FES monitoringsprogramma
Voorfinanciering
FES natuurcompensatie
Landaanwinning
BTW Buitencontour
Onvoorzien
Afrondingsverschillen

1

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

0

–1

24
30
31

Opleve- Toering lichting
Begroting

Huidig

2015

25
30
31

pm
pm
2011

pm
pm
2011

0
0

2021

2021
0

2

2

2007

2007

114
742
138
73

pm
2013
2013
pm

pm
2013
2013
pm

1.155

2

3

1

1

2

1

114
742
138
73

Programma

4

5

1

1.153

Begroting (IF 17.06)

4

5

1

1)

2)

3)

Toelichting:
Ad 1) Door lagere uitgaven voor de uitvoeringsorganisatie is niet het
volledig beschikbare budget besteed. Het onbestede begrotingsbedrag
schuift door naar 2016.
Ad 2) Ten opzichte van de begroting 2015 zijn de uitgaven voor de
natuurcompensatie gerealiseerd conform de planning BOA 2015 met de
nader gemaakte budgettaire afspraken. Zo is naar aanleiding van de
MEP-evaluatie Natuurcompensatie Voordelta geconcludeerd dat aan de
hand van de huidige monitoring de beoogde positieve effecten van de
natuurcompensatiemaatregelen in het bodembeschermingsgebied niet
statistisch significant kunnen worden aangetoond. Als beheersmaatregel
zal onder meer het monitoringsprogramma op specifieke onderdelen
worden bijgesteld.
Ad 3) De uitgave van de post onvoorzien betreft een deel van verbreding
van het Breeddiep, waarvoor 1 juli 2015 de overeenkomst is gesloten.
17.07 ERTMS
Motivering

Het hoofddoel van het Rijk in de Lange Termijn Spooragenda (LTSa) voor
het spoorsysteem is de kwaliteit van het spoor als vervoersproduct te
verbeteren zodat de reizigers en verladers de trein in toenemende mate
als een aantrekkelijke vervoersoptie zien en gaan/blijven gebruiken. Om in
Nederland een stap voorwaarts te kunnen zetten in de prestaties van het
spoorsysteem, zal ERTMS ingezet kunnen worden als deel van het
complete verkeersmanagement systeem. ERTMS is in de eerste plaats

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

69

Produktartikelen

tevens bedoeld ter vervanging van het beveiligingssysteem en voor de
verhoging van de spoorwegveiligheid. Daarnaast moet tijdig zijn voldaan
aan de Europese eisen ten aanzien van de invoering van ERTMS voor de
TEN corridors.
Het programma bevindt zich in de Planuitwerkingsfase. Het Programma
heeft een Groot Projectstatus op grond waarvan aan de Tweede Kamer
twee keer per jaar een voortgangsrapportage wordt gestuurd. De tweede
Voortgangsrapportage (Kamerstukken II, 2014/15, 33 652, nr. 31) is in het
voorjaar 2015 aan de Tweede Kamer verstuurd en de derde voortgangsrapportage is in het najaar verstuurd (Kamerstukken II, 2015/16, 33 652 nr.
36).

Producten

Het afgelopen jaar heeft het programma naast de inhoudelijke werkzaamheden ten aanzien van de projectbeslissingen materieel en infra met name
aandacht moeten hebben voor de organisatie en bemensing van het
programma, mede gelet op een afkeurende controleverklaring van de
ADR over 2014. In de eerste helft van 2015 is veel aandacht besteed aan
het bemensen van de werkpakketen door medewerkers van IenM, ProRail
en NS, een proces dat langer heeft geduurd dan voorzien. In de tweede
helft van het jaar heeft de kwaliteit van de programmabeheersing veel
aandacht gevraagd. Dit heeft ertoe geleid dat eind 2015 besloten is het
programma meer tijd te geven voor de Planuitwerkingsfase en een
kanteling van de organisatiestructuur, waarbij de indeling in werkpakketen
wordt verlaten voor een structuur gebaseerd op het Integraal Project
Management model, zoals dat ook wordt gehanteerd door Rijkswaterstaat. Tevens is, mede in het licht van de het tempo waarin in omringende
landen ERTMS wordt ingevoerd, besloten om in 2016 een voorstel uit te
werken voor een herziene uitrolstrategie.
Op de inhoudelijke onderwerpen is in het bijzonder voortgang geboekt in
de werkzaamheden rond de Aanbesteding- en Contracteringsstrategie. In
2015 is ook de dual-signalling pilot op het traject Amsterdam–Utrecht met
succes afgerond (Kamerstukken II, 2015/16, 33 652, nr. 37).
Projectoverzicht ERTMS (17.07) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
ERTMS
Realisatiefase
(17.07.01)
Planuitwerkingsfase
(17.07.02)
Studiekosten
Pilotkosten
Overige planuitwerking OV-SAAL
Overige planuitwerking (excl.
OV-SAAL)

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

0

0

0

0

40
40

19
19

– 21
– 21

2.570
95

2.566
91

225

226

2.250

2.249

2.570

2.566

40

19

– 21

Begroting (IF 17.07)

40

19

– 21

Begroting

Huidig

2015

0

Programma

Opleve- Toering lichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

1)

70

Produktartikelen

Toelichting:
Ad 1) De uitgaven in 2015 voor ERTMS Planuitwerkingsfase waren
hoofdzakelijk gericht op de bekostiging van de inzet van de betrokken
partijen ProRail, NS en specialistische ondersteuning door marktpartijen
ten aanzien van proces- en systeemanalyse, spoortechniek en programmabeheersing. De lagere kasrealisatie dan geprognosticeerd wordt
voornamelijk veroorzaakt door het later op gang komen van de inhoudelijke werkzaamheden in het programma en daarmee ook het moment
waarop specifieke werkzaamheden bij ProRail, NS en externe expertise
van start zijn gegaan. Daarnaast vindt de vergoeding aan NS voor door
haar in 2015 gemaakte kosten, door de gekozen bekostigingssystematiek,
begin 2016 plaats. Het projectbudget is aangepast in verband met een
ontvangen subsidie vanuit Brussel en een overboeking naar HXII waar de
apparaatskosten worden verantwoord.
17.08 ZuidasDok
Motivering

De ruimtelijke ontwikkelingen in de corridor Haarlemmermeer–Almere en
op de Zuidas versterken de toename van reizigers en verkeer. Door
opening van de Noord-Zuidlijn, Hanzelijn en OV-SAAL neemt het aantal
reizigers op station Amsterdam Zuid toe. De vergroting en kwalitatieve
opwaardering van de stationscapaciteit is nodig om de groeiende
reizigerstrein te accommoderen en te voldoen aan de NSP kwaliteitsnorm.
Om ruimte te bieden aan de uitbreiding van de OV-terminal en de
wegcapaciteit te vergroten, wordt de A10 ondergronds gebracht en
verbreed. De investering in de ruimtelijke kwaliteit van de Zuidas draagt
verder bij aan de versterking van een internationale toplocatie.

Producten

In 2012 is de voorkeursbeslissing genomen voor het project Zuidasdok. In
deze begroting zijn de uitgaven van het project volledig begroot op dit
artikel van het Infrastructuurfonds. Hiertoe zijn de Rijksbudgetten
overgeheveld vanuit artikel 12 Hoofdwegennet en artikel 13 Spoorwegen.
Het integrale project Zuidasdok is te onderscheiden in verschillende
projectonderdelen.

Overzicht van de bijdragen (bedragen x € 1 mln)
Bijdrage IenM
Bijdrage Provincie Noord-Holland
Bijdrage Stadsregio Amsterdam
Bijdrage gemeente Amsterdam
EU-ontvangsten
Totaal

Realisatie 2015

Begroting 2015

Afwijking

27
0
13
18
0
58

62

35
0
8
–7
0
36

21
11
94

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

71

Produktartikelen

Projectoverzicht ZuidasDok (17.08) (bedragen x € 1 mln.)
Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
ZuidasDok
Projectorganisatie
en voorbereiding
OVT incl. keerspoor
Tunnel en A10
Generiek en
ruimtelijke inrichting
Afrondingsverschillen

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Opleve- Toering lichting
Begroting

Huidig

2015
2028

23
23
10

44
7
0

21
– 16
– 10

191
260
780

250
330
772

1
2
3

38

7

– 31

229

215

4

1

0

–1

–1

Programma

95

58

– 37

1.459

Begroting (IF 17.08)

95

58

– 37

1.567

Toelichting:
Ad 1) In 2015 heeft een afrekening plaatsgevonden met de gemeente
Amsterdam over de door hen betaalde projectkosten in 2012 t/m 2014.
Ad 2) De uitvoeringsplanning is in 2015 geactualiseerd op basis van
nieuwe inzichten. Daarmee is ook het kasritme geactualiseerd. Er zijn
uitgaven gedaan ten behoeve van een fietsparkeergarage; de overige
geplande uitgaven schuiven door naar latere jaren.
Ad 3) De werkzaamheden aan de A10 en Tunnel zullen pas in 2017
beginnen. In 2015 zijn hiervoor geen uitgaven gedaan.
Ad 4) De in 2015 geplande uitgave voor de aankoop van een parkeergarage is niet gerealiseerd; deze wordt nu in 2016 verwacht. Tevens
nemen administratieve afrekeningen met eigenaren van kabels en
leidingen meer tijd in beslag dan gepland, waardoor deze kasuitgaven
doorschuiven naar latere jaren.
17.09 Ontvangsten
Motivering

Op dit artikelonderdeel worden de bijdragen van derde-partijen voor de
realisatie van de Megaprojecten verkeer en vervoer, die rechtstreeks aan
IenM worden betaald, verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

72

Produktartikelen

Producten
Ontvangsten
(bedragen x 1.000)
Megaprojecten verkeer en vervoer
Project Mainport Rotterdam
ERTMS
ZuidasDok

Realisatie
2015

Begroting
2015

Verschil

588
37
850
31.457

455
1.000
0
38.892

133
– 963
850
– 7.435

Toelichting:
De voorziene ontvangsten voor Project Mainport Rotterdam zijn niet
binnengekomen in 2015. De ontvangsten voor ERTMS zijn te verklaren
doordat er een EU subsidie is ontvangen. De lagere ontvangsten in 2015
voor ZuidasDok zijn het gevolg van een aangepaste projectplanning naar
aanleiding van het overleg met de Gemeente Amsterdam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

73

Produktartikelen

Artikel 18 Overige uitgaven
Omschrijving van de samenhang
met het beleid

Dit artikel bevat een aantal uiteenlopende onderwerpen.
Het projectartikel is gerelateerd aan de beleidsartikelen 18 Scheepvaart en
havens (Intermodaal vervoer) en 22 Externe veiligheid en risico’s (Externe
veiligheid) van het jaarverslag hoofdstuk XII.

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1.000)
18. Overige uitgaven
en ontvangsten

Realisatie

Begroting

Verschil

2011

2012

2013

2014

2015

2015

2015

Verplichtingen

299.446

291.863

279.524

219.465

227.281

271.880

– 44.599

Uitgaven

406.395

292.612

287.566

231.754

235.889

272.602

– 36.713

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

49.872

– 49.872

122

2.312

795

1.437

1.272

852

420

826

3.162

843

118

1

0

1

120.527

0

0

0

0

0

0

6

1.058

104

186

1.085

1.995

– 910

0

0

0

0

0

42

– 42

0

0

0

0

0

42

– 42

0

0

0

0

0

0

0

284.914

286.080

285.824

230.013

233.531

219.841

13.690

222.124

225.938

218.425

205.329

212.266

200.208

12.058

62.790

60.142

67.399

24.684

21.265

19.633

1.632

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

0

0

0

0

0

18.01 Saldo van de
afgesloten
rekeningen
18.02 Beter
Benutten
18.03 Intermodaal
vervoer
18.04 Gebiedsgerichte aanpak (UPR)
18.05 Railinfrabeheer
18.06 Externe
veiligheid
18.07 Mobiliteitsonafhankelijke kennis
en expertise
18.07.01 Nationale
basisinform.voorz.
en ov.uitgaven
18.07.02 Subsidies
algemeen
18.08 Netwerkoverstijgende kosten
18.08.01 Apparaatskosten RWS
18.08.02 Overige
netwerkoverstijgende kosten
18.11 Investeringsruimte
18.11.01 Programmaruimte
18.11.02 Beleidsruimte
18.12 Nader toe te
wijzen BenO en
Vervanging
18.12.01 Beheer en
onderhoud
18.12.02 Vervanging
18.13 Tol gefinancierde uitgaven
18.14 Minregel:
rentevrijval
18.09 Ontvangsten
18.09.01
Ontvangsten
18.09.02 Tolopgave

120.527

0

0

0

0

0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

1)

2)

3)

4)

5)

74

Produktartikelen

18. Overige uitgaven
en ontvangsten

18.10 Saldo van de
afgesloten
rekeningen

Financiële toelichting

Realisatie

Begroting

Verschil

2011

2012

2013

2014

2015

2015

2015

354.762

103.188

147.319

– 12.260

24.166

0

24.166

6)

Ad 1) Voor een toelichting wordt verwezen naar Ad 2 (Beter Benutten
18.02).
Ad 2) In 2015 is € 43 miljoen uitgekeerd aan de Beter Benutten regio’s via
de BDU (via artikel 25 van hoofdstuk HXII)voor de uitvoering van de
regionale maatregelen. Regio’s ontvangen de liquiditeiten op basis van
getekende plannen van aanpak en de voortgang van de maatregelen. Het
restant van het budget van bijna € 7 miljoen is doorgeschoven naar de
volgende jaren en zal later tot betaling komen.
Ad 3) Ten laste van deze post komt de Uitvoering aankoopregeling
basisnet, aankoop kwetsbare objecten die bij de initiële vaststelling van
Basisnet binnen de risicozone van een basisnet route liggen. De onderuitputting komt doordat de gesprekken en onderhandelingen over de
aankoop van woningen langer hebben geduurd dan was voorzien. Het
gevolg hiervan is dat de voorgenomen aankopen pas in 2016 worden
gedaan en een deel van het beschikbare budget daardoor niet in 2015 is
gerealiseerd.
Ad 4) De middelen op artikelonderdeel 18.07 mobiliteitsafhankelijke
kennis en expertise worden niet meer besteed en zijn via de eindejaarsmarge meegenomen naar latere jaren in de investeringsruimte binnen de
modaliteiten.
Ad 5) De verhoging van de bijdrage aan RWS ten behoeve van de
apparaatskosten wordt met name veroorzaakt door de teruggave door het
Rijksvastgoedbedrijf als gevolg van een doorgevoerde tariefsverlaging
2015, de verwerking van het CAO-akkoord en bijdragen van het Ministerie
van Economische Zaken voor diverse projecten.
Ad 6) De begroting van het Infrastructuurfonds vertoont over het jaar 2014
een voordelig saldo van circa € 24,2 miljoen. Dit saldo wordt gevormd
door de saldering van de in dat jaar gerealiseerde uitgaven en
ontvangsten op het fonds. Het voordelig saldo (circa € 24,2 miljoen) is ten
gunste van ontvangstenartikel 18.10 (Saldo van de afgesloten rekeningen)
gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

75

Produktartikelen

18.03 Intermodaal vervoer
Producten
Projectoverzicht Intermodaal Vervoer (18.03) (bedragen x € 1 mln)
Kasbudget 2015

Begroting

Realisatie

Verschil

2015
Multi- en modaalvervoer
Container Transferium Alblasserdam
RSC Maasvlakte
Afronding

Projectbudget

Begroting

Huidig

2015

Opleve- Toering lichting
Begroting

Huidig

2015

–2
3

1
0

3
–3

3
8

3
8

Programma

1

1

0

11

11

Begroting (IF 18.03)

1

1

0

2015
2014

2015
2014

1
2

Toelichting:
Ad 1) Het Container Transferium Alblasserdam is inmiddels in gebruik
genomen en de subsidievaststelling inclusief eindafrekening van € 1
miljoen heeft eind 2015 plaatsgevonden.
Ad 2) De uitgaven voor de tijdelijke subsidieregeling bundeling goederenstromen voor vervoer op het spoor (op de post RSC Maasvlakte) zijn lager
uitgevallen dan begroot. Dit in verband met achterblijvende (gehonoreerde) aanvragen voor deze subsidieregeling.
18.08 Netwerkoverstijgende kosten
Motivering

Op dit artikelonderdeel worden de netwerkoverstijgende apparaatskosten
(inclusief afschrijving en rente) en overige netwerkoverstijgende kosten
van RWS verantwoord. Het gaat hierbij om zowel de kosten die met de
overhead van RWS gemoeid zijn als bepaalde onderdelen van Landelijke
taken die een netwerk overstijgend karakter kennen. Deze kosten hebben
niet alleen betrekking op de activiteiten die verricht worden voor het
Infrastructuurfonds, maar hebben tevens betrekking op de activiteiten
voor het Deltafonds.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

76

Produktartikelen

Artikel 19 Bijdragen andere begrotingen Rijk
Omschrijving van de samenhang
met het beleid

Op dit artikel worden de ontvangen bijdragen verantwoord die ten laste
van de begroting Hoofdstuk XII komen. De doelstellingen van het
onderliggende beleid zijn terug te vinden in het jaarverslag Hoofdstuk XII
2015.
Het productartikel is gerelateerd aan artikel 26 Bijdrage Investeringsfondsen van het jaarverslag van Hoofdstuk XII.

Overzicht van budgettaire gevolgen van uitvoering (x € 1.000)
19. Bijdragen andere
begrotingen Rijk

Ontvangsten
19.09 Ten laste van
begroting IenM

Financiële toelichting

Realisatie

Begroting

Verschil

2011
7.682.832

2012
7.163.030

2013
5.722.871

2014
5.834.916

2015
4.821.159

2015
5.329.360

2015
– 508.201

7.682.832

7.163.030

5.722.871

5.834.916

4.821.159

5.329.360

– 508.201

1

Ad 1) Het verschil tussen de begroting en de realisatie is het gevolg van
een groot aantal mutaties die in het verslagjaar op de in de oorspronkelijke begroting opgenomen raming zijn aangebracht. De belangrijkste
oorzaken hebben betrekking op de hieronder vermelde oorzaken. Een
volledig inzicht is verstrekt in de verschillende suppletoire begrotingen
over 2015.
–
–

–

–

Verwerking van de generale kasschuif (€ 250 miljoen uit 2015 naar
2016, 2018 en 2019).
Omzetting van de budgettaire reeksen van de DBFM-projecten A12
Ede–Grijsoord, A9 Gaasperdammerweg en Keersluis Limmel om aan
de beschikbaarheidsvergoedingen te kunnen voldoen (€ 131 miljoen).
Overboekingen van diverse artikelen op het IF naar HXII artikel 25
Brede Doeluitkering voor het programma Beter Benutten, het
toekennen aan de provincie Gelderland van de tranche 2015 voor de in
het Lenteakkoord van 2012 afgesproken bijdrage aan 3 spoorlijnen in
Oost-Nederland, een tweetal toezeggingen aan de gemeente Utrecht,
de decentralisatie bijdrage Zwolle–Enschede en een bijdrage aan de
aanleg van P+R voorzieningen (€ 86 miljoen).
Overboekingen van IF artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur naar
het Provinciefonds, Gemeentefonds en het BTW-compensatiefonds in
het kader van het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (€ 67 miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

77

Bedrijfsvoeringsparagraaf

5. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF 2015 INFRASTRUCTUURFONDS
Rechtmatigheid
Uit de controlebevindingen van de Auditdienst Rijk (ADR) is naar voren
gekomen dat bij de financiële verantwoording (inclusief de batenlastendiensten) van het Infrastructuurfonds over 2015 geen sprake is van
overschrijding van de rapportagegrenzen (1% voor onjuistheden en 3%
voor onzekerheden).
Totstandkoming beleidsinformatie
De indicatoren en kengetallen in het Infrastructuurfonds zijn gericht op de
productie (output). Evenals de beleidsdoelen staan de indicatoren en
kengetallen behorende bij de beleidsmatige doelen (outcome) op de
departementale begroting van IenM, Hoofdstuk XII.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

78

2

1

5.206.259

Subtotaal
Voordelig eindsaldo (cumulatief)
vorig jaar
Subtotaal
Voordelig eindsaldo (cumulatief)
huidig jaar
Totaal
6.163.077

6.163.077

5.206.259

5.206.259

6.163.077

2.293.979
2.387.881
181.447
883.428
143.740
272.602

6.163.077

6.163.077

6.163.077

533.670
232.720
0
26.980
40.347
0
5.329.360

Uitgaven Ontvangsten

De gerealiseerde bedragen zijn steeds naar boven afgerond (EUR 1.000)
Exclusief artikelonderdeel 18.10 Saldo van de afgesloten rekeningen

18.10

2.211.002
1.733.921
67.024
825.542
96.890
271.880

Hoofdwegennet
Spoorwegen
Regionaal, lokale infrastructuur
Hoofdvaarwegennet
Megaprojecten Verkeer en Vervoer
Overige uitgaven en ontvangsten
Bijdragen andere begrotingen Rijk

12
13
14
15
17
182
19

Verplichtingen

Oorspronkelijk vastgestelde begroting

Omschrijving

Art.

(1)

6.894.184

6.894.184

6.894.184

2.108.154
2.727.356
2.994
1.660.126
168.273
227.281

Verplichtingen

5.718.451

5.718.451

5.718.451

2.393.669
1.999.985
134.964
871.615
82.329
235.889

1.687.925

1.687.925

– 207.607
5.718.451

1.687.925

– 102.848
993.435
– 64.030
834.584
71.383
– 44.599

24.166
5.926.058

5.901.892

4.821.159

592.926
240.852
844
213.179
32.932

– 444.626

– 444.626

– 444.626

99.690
– 387.896
– 46.483
– 11.813
– 61.411
– 36.713

– 207.607
– 444.626

24.166
– 237.019

– 261.185

59.256
8.132
844
186.199
– 7.415
0
– 508.201

Uitgaven Ontvangsten

Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting

Realisatie1

Verplichtingen

(3)=(2)-(1)

(2)

Uitgaven Ontvangsten

6.1 De verantwoordingsstaat 2015 van het Infrastructuurfonds (bedragen in € 1.000)

DEEL C. DE JAARREKENING

Jaarrekening

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

79

Jaarrekening

6.2 Saldibalans per 31 december 2015 van het Infrastructuurfonds en de bij die saldibalans behorende toelichting (bedragen x
€ 1.000).
Activa:
Begrotingsuitgaven
Extra-comptabele
vorderingen
Deelnemingen

2015

2014

€

5.718.449

€

6.108.158

–

302.887

–

506.720

–

1.714.477

–

1.714.477

–

1.645.493

–

1.812.013

–

15.467.814

–

14.292.081

–
–

403.605
207.606

–
–

403.605
24.166

€

25.460.331

€

24.861.220

Voorschotten
Tegenrek. openstaande
verplichtingen
Tegenrek. openstaande
garantieverplichtingen
Sluitrekening IenM

Totaal-activa

Passiva:

2015

2014

Begrotingsontvangsten
Tegenrek. extracomptabele vorderingen
Tegenrekening deelnemingen
Tegenrekening
voorschotten
Openstaande verplichtingen
Openstaande garantieverplichtingen
Sluitrekening IenM
Afrondingsverschil

€

5.926.055

€

6.132.323

–

302.887

–

506.720

–

1.714.477

–

1.714.477

–

1.645.493

–

1.812.013

–

15.467.814

–

14.292.081

–
–

403.605
0

–
–

403.605
0
1

Totaal-passiva

€

25.460.331

€

24.861.220

6.2.1 Inleiding
Samenstelling

Als een Minister meer dan één begroting beheert, in dit geval Infrastructuur en Milieu (XII), het Infrastructuurfonds en het Deltafonds, wordt
per begroting een saldibalans opgesteld. Daarom zijn er drie overzichten
opgesteld. Hierbij is gebruik gemaakt van de in de begrotingsadministratie van het SAP vastgelegde gegevensstructuur, waarin voor iedere
begroting afzonderlijk een hoofdstuknummer is opgenomen.
Voor de begroting van Hoofdstuk XII, het Infrastructuurfonds en het
Deltafonds worden geen gescheiden administraties gevoerd waardoor
posten die niet zonder meer toewijsbaar zijn aan een bepaalde begroting,
zijn opgenomen in de saldibalans van het Ministerie van Infrastructuur en
Milieu (XII).
Daarmee is de saldibalans volgens het gestelde in de RDB samengesteld.
Uitzonderingen daarop zijn de leningen u/g en de openstaande garantieverplichtingen. Hoewel deze een onderdeel vormen van de extracomptabele vorderingen respectievelijk de openstaande verplichtingen
zijn deze omwille van de inzichtelijkheid afzonderlijk gepresenteerd.
6.2.2 Activa
6.2.2.1 Begrotingsuitgaven € 5.718.449

Grondslag

De begrotingsuitgaven van het Infrastructuurfonds sluiten aan op de
Rekening. Ze zijn artikelsgewijs verdeeld in kolom 2 (realisatie) van de
Rekening van het fonds welke Rekening als verantwoordingsstaat bij de
financiële verantwoording behoort.
6.2.2.2 Extra-comptabele vorderingen € 302.887

De cijfers

Tabel 1 geeft een nadere detaillering in aantallen en openstaande
bedragen per 31 december 2015 verdeeld naar ouderdom. Daarnaast is
een meerjarig historisch perspectief gegeven door de jaren 2013 en 2014
te vermelden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

80

Jaarrekening

Tabel 1: Extra-comptabele vorderingen (bedragen x € 1.000)
Openstaand

2015

2014

2013

aantal

bedrag

aantal

bedrag

aantal

bedrag

posten ≤ 1 jaar
posten > 1 jaar

25
10

20.163
282.724

30
15

356.058
150.662

20
15

74.175
191.336

Totaal

35

302.887

45

506.720

35

265.511

Toelichting

De extra-comptabele vorderingen zijn deels direct opeisbaar. Daar waar
sprake is van dubieuze vorderingen of op termijn opeisbare vorderingen,
is dat expliciet vermeld.

Toelichting

Artikel 12 Hoofdwegennet
Op het ontwikkelingsbedrijf gemeente Amsterdam staat een vordering
open van ruim € 5 miljoen met betrekking tot de ontsluitingsweg Science
Park naar de op- en afrit S113. Ook op de gemeente Zoeterwoude staat
een vordering open van ruim € 5 miljoen betreffende de aanleg en
inpassing A4. Naar verwachting worden beide bedragen in 2016
ontvangen.
Artikel 13 Spoorwegen
Op 1 juli 2009 is de Vervoerconcessie voor het hogesnelheidsnet ingegaan
en vanaf 1 januari 2015 is het vervoer over het hogesnelheidsnet
geïntegreerd in de Vervoerconcessie voor het hoofdrailnet.
In het Memorandum van Overeenstemming (2008), het Onderhandelakkoord (2012) en de Uitvoeringsovereenkomst bij de Vervoerconcessie
2015–2025 (2014) tussen de Staat, HSA Beheer en NS is vastgelegd dat
HSA Beheer van de concessievergoeding HSL-Zuid over de periode 1 juli
2009 tot en met 31 december 2014 € 120 miljoen (prijspeil 2010) betaalt in
de jaren tot en met 2014 en dat NS garant staat voor de betaling van de
uitgestelde concessievergoeding vanaf 2015. De uitgestelde concessievergoeding HSL-Zuid wordt in gelijke termijnen betaald in de periode
1 januari 2015 tot en met 30 juni 2024, waarbij over het uitgestelde deel
van de betalingen 3,027% rente wordt vergoed.
Op 31 december 2014 bedroeg de vordering van de Staat op HSA Beheer
€ 341,2 miljoen, waarbij nog geen rekening was gehouden met de
afrekeningen over de jaren 2013 en 2014 voor niet-verschuldigde
treinpaden. In 2015 is het bedrag voor niet verschuldigde treinpaden voor
de jaren 2013 en 2014 vastgesteld op € 29,8 miljoen waardoor de
uitgestelde concessievergoeding tot en met 2014 uitkomt op € 311,4
miljoen.
HSA is begin 2015 ontbonden. NS garandeert jegens de Staat de volledige
nakoming van alle betalingsverplichtingen van HSA jegens de Staat en
jegens ProRail uit hoofde van de afgesproken betalingsregelingen.
NS heeft van deze vordering in 2015 1/9,5-deel betaald aan de Staat
(€ 32,8 miljoen) plus 3,027% rente over 2015 (€ 8,6 miljoen). De
openstaande vordering op NS bedraagt ultimo 2015 derhalve € 278,6
miljoen.
6.2.2.3 Deelnemingen € 1.714.477

Grondslag

De verworven aandelen door de Staat der Nederlanden in privaatrechtelijke ondernemingen en nationale instellingen zijn, conform de RDB, tegen
de oorspronkelijke aankoopprijs extra-comptabel vastgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

81

Jaarrekening

De cijfers

Tabel 2 geeft de deelnemingen weer per privaatrechtelijke onderneming
of nationale instelling.
Tabel 2: Deelnemingen (x € 1.000)
Naam

Toelichting

Bedrag

Railinfratrust B.V.

1.714.477

Totaal

1.714.477

In 2015 is het aandelenbezit in Railinfratrust B.V. ongewijzigd gebleven en
bestaat uit 44 aandelen met een nominale waarde van elk € 450,00.
6.2.2.4 Voorschotten € 1.645.493

Grondslag

De voorschotten betreffen betalingen waarvan nog niet is vastgesteld dat
aan alle relevante voorwaarden is voldaan en gaat voornamelijk om
subsidies en bijdragen.

De cijfers

Tabel 3 geeft een nadere detaillering in aantallen en openstaande
bedragen per 31 december 2015 verdeeld naar ouderdom. Daarnaast is
een meerjarig historisch perspectief gegeven door de jaren 2013 en 2014
te vermelden.

Tabel 3: Voorschotten (bedragen x € 1.000)
Openstaand

2015

2014

2013

aantal

bedrag

aantal

bedrag

aantal

bedrag

posten ≤ 1 jaar
posten > 1 jaar

115
130

866.032
779.461

100
190

1.000.806
811.207

190
495

895.071
1.151.897

Totaal

245

1.645.493

290

1.812.013

685

2.046.968

Tabel 4 verstrekt informatie over de in 2015 afgerekende voorschotten.
Tabel 4: Afgerekende voorschotten (x € 1.000)
Stand per 1 januari 2015
In 2015 vastgelegde voorschotten

1.812.013
1.031.015
2.843.028

In 2015 afgerekende voorschotten
Verdeeld naar ontstaansjaar:
• 2013 en eerder
• 2014
• 2015

– 1.197.535

– 122.201
– 911.854
– 163.480

Openstaand per 31 december 2015

Toelichting

1.645.493

Artikel 12 Hoofdwegennet
Op het gebied van de droge infrastructuur zijn voorschotten verstrekt aan
ProRail waarvan circa € 30 miljoen openstaat voor de spoortraverse
Nijverdal. Ook staat bij de provincie Zuid-Holland, voor de ongelijks-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

82

Jaarrekening

vloerse kruisingen N57–N218 te Brielle, € 9 miljoen aan voorschotten
open welke vermoedelijk in 2016 worden afgewikkeld.
Artikel 13 Spoorwegen
Van de aan ProRail betaalde vergoedingen staat eind 2015 nog voor ruim
€ 289 miljoen aan voorschotten open ten behoeve van het onderhoud van
het landelijke spoorwegennet op basis van afspraken opgenomen in het
Beheerplan van ProRail. De openstaande voorschotten worden na
ontvangst van de controleverklaring vastgesteld en afgerekend.
Bij ProRail en een aantal gemeenten zijn diverse aanlegprojecten voor
personen- en goederenvervoer, zoals opgenomen in het
MIRT-projectenboek, gefinancierd. In dit kader staat eind 2015 nog voor
een gezamenlijk bedrag van ruim € 744 miljoen aan voorschotten open
waarvan de afwikkeling in de jaren 2016/2022 plaatsvindt.
Aan ProRail zijn diverse voorschotten verstrekt waarvan eind 2015 nog
voor een gezamenlijk bedrag van ruim € 31 miljoen openstaat voor onder
andere planstudies ten behoeve aanlegprojecten voor de personen- en
goedereninfrastructuur. De verwachting is dat de voorschotten in de jaren
2016/2021 worden afgerekend.
Artikel 14 Regionaal, lokale infrastructuur
In het kader van onder andere het Bereikbaarheidsoffensief Randstad
(BOR) is een pakket van maatregelen getroffen welke zijn gericht op de
verbetering van de bereikbaarheid in het algemeen en de Randstad in het
bijzonder. Daartoe zijn aan kaderwetgebieden subsidies verstrekt. Eind
2015 staat nog voor een gezamenlijk bedrag van circa € 90 miljoen aan
voorschotten open. Dit betreft onder andere diverse provincies (ruim € 21
miljoen), Stadsgewest Haaglanden (ruim € 53 miljoen), het Bestuur regio
Utrecht (ruim € 6 miljoen) en de Stadsregio Rotterdam (circa € 5 miljoen).
Deze subsidies worden aan verkeer- en vervoerprojecten besteed en
moeten voldoen aan de door de regionale partijen vastgestelde criteria
die worden gebruikt bij de prioriteitenstelling. Afwikkeling wordt verwacht
in 2016/2021.
Aan ProRail zijn voor diverse planstudies van het Programma Noord
Nederland, waaronder het aanlegproject Leeuwarden Werpsterhoek,
voorschotten verstrekt waarvan eind 2015 nog circa € 8 miljoen
openstaat. Afwikkeling wordt verwacht in 2016/2017.
Voor het uitvoeren van decentrale projecten voor regiospecifieke
oplossingen ter verbetering van de bereikbaarheid conform het
RSP-convenant Rijk-Regio zijn aan het samenwerkingsverband Noord
Nederland gelden verstrekt, waarvan eind 2015 circa € 333 miljoen aan
voorschotten openstaat. De afwikkeling wordt verwacht in 2021.
Artikel 15 Hoofdvaarwegennet
Bij lagere overheden staan voorschotten open van ruim € 5 miljoen voor
de verbetering van de bereikbaarheid binnenhavens ten behoeve van de
binnenvaart waarvan de afwikkeling in 2016/2017 zal plaatsvinden.
Een verstrekt voorschot aan de provincie Noord Holland van ruim € 10
miljoen staat open voor het project «Vaart in de Zaan» betreffende de
verbreding van de Wilhelminasluis, de Wilhelminabrug, de Beatrixbrug en
de Zaanbrug voor het beter bevaarbaar maken van de Zaan. Afwikkeling
wordt verwacht in 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

83

Jaarrekening

De provincie Friesland heeft een subsidie ontvangen voor het project
realisatie brug Burgum/bochtafsnijding PMK. Ultimo 2015 staat nog € 26
miljoen open. De afwikkeling zal in 2016 plaatsvinden. Op de provincie
Groningen staat circa € 39 miljoen aan voorschotten open voor de
vervanging van de Noordzeebrug, een nieuwe hoge wegbrug bij Zuidhorn
en brug Dorkwerd. Afwikkeling wordt verwacht in 2016.
Artikel 17 Mega projecten Infrastructuur en Milieu
In het kader het project Mainportontwikkeling Rotterdam staan
voorschotten open van circa € 14 miljoen. Zo zijn ten behoeve van de
stimuleringsregeling Voordelta aan de provincies Zeeland en Zuid-Holland
voorschotten verstrekt van € 12 miljoen ter stimulering en versterking van
de sector recreatie en toerisme. Deze worden in 2016/2018 afgewikkeld.
Aan ProRail zijn voor het verrichten van planstudies European Rail Traffic
Management System (ERTMS) voorschotten verstrekt waarvan circa € 16
miljoen openstaat. Afwikkeling wordt verwacht in 2017.
6.2.2.5 Tegenrekeningen € 15.871.419
Grondslag

Voor de extra-comptabele rekeningen aan de passiva-zijde worden uit het
oogpunt van het evenwichtsverband verscheidene tegenrekeningen
gebruikt. Deze tegenrekeningen hoeven geen nadere toelichting.
6.2.2.6 Sluitrekening IenM (XII) € 207.606

Grondslag

Deze rekening dient als sluitrekening met de saldibalans, behorend tot de
begroting van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (Hoofdstuk XII),
omdat géén gescheiden administratie wordt gevoerd voor deze begroting.
6.2.3 Passiva
6.2.3.1 Begrotingsontvangsten € 5.926.055

Grondslag

De begrotingsontvangsten van het Infrastructuurfonds sluiten aan op de
Rekening. Deze zijn artikelsgewijs verdeeld in kolom 2 (realisatie) van de
Rekening van het fonds welke Rekening als verantwoordingsstaat bij de
financiële verantwoording behoort.
6.2.3.2 Openstaande verplichtingen € 15.467.814

Grondslag

Het saldo openstaande verplichtingen per 31 december 2015 is
opgebouwd uit de in het dienstjaar 2015 aangegane verplichtingen en de
in voorgaande jaren aangegane en nu nog lopende verplichtingen, welke
niet tot een kaseffect in het dienstjaar 2015 hebben geleid.

De cijfers

Tabel 5 geeft de samenstelling van de openstaande betalingsverplichtingen weer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

84

Jaarrekening

Tabel 5: Openstaande verplichtingen (x € 1.000)
Stand per 1 januari 2015
Aangegaan in 20151

14.292.081
6.894.182

Tot betaling gekomen in 2015

21.186.263
– 5.718.449

Openstaand per 31 december 2015

15.467.814

1
In het bedrag is de volgende noemenswaardige negatieve bijstelling verdisconteerd. Op artikel
13 is de verplichting Infraspeed beschikbaarheidvergoeding door de rente aanpassing op dit
contract van ruim € 52 miljoen bijgesteld.

In de Rijksbegrotingsvoorschriften wordt ingegaan op de zogenoemde
«Niet uit de saldibalans blijkende bestuurlijke verplichtingen» (NUBBBV),
bijvoorbeeld in geval van door het Rijk gesloten bestuursovereenkomsten
of – convenanten met decentrale overheden. Dergelijke bestuurlijke
verplichtingen kunnen niet altijd als juridische verplichtingen worden
aangemerkt en maken daardoor geen deel uit van de openstaande
verplichtingen, zoals opgenomen in de saldibalans.
Dit is ook bij IenM het geval. Voornamelijk in het kader van infrastructurele werken op het terrein van regionale en lokale infrastructuur, maar
ook op het terrein van het waterbeheer, het hoofdwegen- en spoorwegennet worden bestuurlijke afspraken gemaakt. Deze afspraken staan in
het MIRT Projectenboek, welke jaarlijks als bijlage bij de begroting
Infrastructuurfonds wordt uitgebracht.
In het kader van de NUBBBV zijn de bestuurlijke afspraken geïnventariseerd voor zover al niet deel uitmakend van de juridische verplichtingen,
zoals opgenomen in de financiële administratie. Deze bestuurlijke
afspraken zijn zeer divers in aard en omvang. Soms zijn bestuurlijke
afspraken enkel samenwerkingsafspraken, soms in meer of mindere mate
concrete afspraken over te realiseren projecten of beleidsdoelstellingen,
waarvoor het financieel belang nog niet is gekwantificeerd, ofwel sprake
is van een raming, dan wel een maximum of van een zeker bedrag. Gezien
de bestuurlijke toezeggingen in financiële termen in hardheid verschillen
zijn deze niet optelbaar. Hierdoor is geen totaalbedrag aan bestuurlijke
toezeggingen te geven. Indien sprake is van een zekere hardheid – en
bovendien juridisch gebonden – worden deze toezeggingen als
aangegane verplichting in de financiële administratie opgenomen.
6.2.3.3 Openstaande garantieverplichtingen € 403.605
Grondslag

In situaties waarbij geen bijdrage wordt verleend voor ondersteuning van
op zichzelf wel wenselijk geachte activiteiten, verleent het ministerie
garanties aan instellingen of particulieren. Met deze staatsgarantie achter
zich, zijn deze in staat leningen af te sluiten en kunnen bepaalde zaken
worden gefinancierd.

Toelichting

Ten opzichte van de saldibalans 2014 hebben er geen wijzigingen
plaatsgevonden.

De cijfers

Tabel 6 geeft de samenstelling van het uiteindelijke risico weer, op grond
van de uitstaande garantieverplichtingen per 31 december 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

85

Jaarrekening

Tabel 6: Garantieverplichtingen (x € 1.000)
Jaar

Looptijd

Organisatie

Aard garantstelling

Bedrag

1997
1997
1997
2001
2005
2009

2027
2027
2027
n.n.b.
2020
2017

Prorail
Prorail
Prorail
Prorail
Prorail
Prorail

Lening
Lening
Lening
RC krediet
Lening
Lening

6.807
9.075
56.723
90.000
75.000
166.000

Openstaand per 31 december
2015

403.605

Tabel 7 geeft de mutaties in het verantwoordingsjaar weer.
Tabel 7: Mutaties Garantieverplichtingen (x € 1.000)
Stand per 1 januari 2015
Nieuw verstrekt in 2015

403.605
0

Afname van het risico in 2015

403.605
0

Openstaand per 31 december 2015

403.605

6.2.3.4 Tegenrekeningen € 3.662.857
Grondslag

Voor extra-comptabele rekeningen aan de activa-zijde worden uit het
oogpunt van het evenwichtsverband verscheidene tegenrekeningen
gebruikt. Deze tegenrekeningen hoeven geen nadere toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

86

Bijlagen

DEEL D. BIJLAGEN
Bijlage 1. Artikel 13 Spoorwegen
In deze bijlage worden aanvullende gegevens opgenomen die betrekking
hebben op de betaling van subsidies aan ProRail en de besteding ervan
door ProRail. Deze spoorbijlage is onderdeel van de kabinetsreactie op het
rapport van de Tijdelijke Commissie Onderhoud en Innovatie Spoor
(Kamerstukken II, 2011/12, 32 707, nr. 16) waarin een pakket maatregelen
is genoemd om de informatievoorziening naar de Tweede Kamer beter en
transparanter te maken. Specifiek voor de verantwoording voor artikel 13
Spoorwegen gaat het om de volgende aanvullende gegevens:
A. Een overzichtstabel waarin per begrotingsnota de mutaties tussen
ontwerpbegroting en de realisatie worden gespecificeerd en toegelicht
(kabinetsreactie op aanbeveling 15, laatste bullet).
B. Aansluiting tussen de uitgaven op artikel 13 van het Infrastructuurfonds (de betalingen door IenM aan ProRail) en de totale ontvangsten
en bestedingen van ProRail (kabinetsreactie op aanbeveling 14,
zevende bullet).
C. Een specificatie van de financiële gegevens inzake de bestedingen
door ProRail (kabinetsreactie op aanbeveling 14, zesde bullet).
D. Daarnaast wordt onderdeel D, apparaat ProRail, toegevoegd ter
invulling van het monitoren van de apparaattaakstelling uit het
Regeerakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

87

Bijlagen

Onderdeel A – overzichtstabel mutaties artikel 13 Spoorwegen
Overzicht mutaties per begrotingsnota
Ontwerpbegroting 2015
Overheveling van/naar begroting HXII
Overheveling van/naar andere artikelen IF
Overheveling binnen artikel
Desalderingen binnen artikel
Kasschuif met eerdere jaren
Mutaties voorjaarsnota 2015
Stand eerste suppletoire wet 2015
Overheveling van/naar begroting HXII
Overheveling van/naar andere artikelen IF
Overheveling binnen artikel
Desalderingen binnen artikel
Kasschuif met latere jaren
Mutaties miljoenennota 2016
Overheveling van/naar begroting HXII
Overheveling van/naar andere artikelen IF
Overheveling binnen artikel
Desalderingen binnen artikel
Kasschuif met latere jaren
Mutaties najaarsnota 2015
Stand tweede suppletoire wet 2015
Overheveling van/naar begroting HXII
Overheveling van/naar andere artikelen IF
Overheveling binnen artikel
Desalderingen binnen artikel
Kasschuif met latere jaren
Slotwetmutaties 2015
Realisatie 2015

13.02

13.03

13.04

13.07

13.08

13.09

Totaal

1.240.257

952.335

147.026

48.397

– 134

– 232.720

2.155.161

– 6.609

– 29.607

22.506

30.152
23.543

5.540
81.616
57.549

14.591
37.097

1
1

28.006
7.770
35.776

– 33.546
– 2.624
– 36.170

– 13.710
0
0
0
131.506
117.796

1.263.800

1.009.884

184.123

48.398

35.642

– 268.890

2.272.957

273
– 17.768

– 14.269
31.552

– 2.500

– 18.100
– 35.595

– 233.335
– 216.052

– 13.500
– 16.000

– 466
65.478
65.012

8.653
– 16.579
0
0
– 207.566
– 215.492

90
454

– 4.353
– 3.809

– 2.881
666
3.633
1.867
– 170.511
– 167.226

– 11.936
– 11.936

0

– 3.633
35.090
– 53.733
– 22.276

– 36.957
– 1.045
– 38.002

– 2.791
1.120
0
0
– 241.578
– 243.249

1.224.396

626.606

156.187

48.907

0

– 241.880

1.814.216

936

198

– 900
1.090
1.126

– 151
22
– 1.638
– 1.569

– 23.902
– 23.902

– 31.766
– 31.766

– 1.051
0

– 22
1.050
1.028

1.134
0
0
0
– 56.217
– 55.083

1.225.522

625.037

132.285

17.141

0

– 240.852

1.759.133

509

509

8.653
– 83
– 14.293
466
– 8.109
– 13.366

1.051

(1) Overhevelingen van/naar begroting HXII
Per saldo is er € 7 miljoen uit IF artikel 13 overgeheveld naar begroting
HXII. Het betreft hier enerzijds de compensatie door Financiën van de
belastingaanpassingen beschikbaarheids-vergoeding HSL-Zuid (+ € 23
miljoen) en de prijscompensatie (+ € 9 miljoen) en anderzijds de
overhevelingen naar de BDU (– € 25 miljoen), naar de pilot ERTMS (– € 11
miljoen) en het BTW-compensatiefonds (– € 3 miljoen).
(2) Overheveling naar andere artikelen IF
Per saldo is er € 15 miljoen uit IF artikel 13 overgeheveld naar andere
artikelen op het IF. Deze overhevelingen hebben voornamelijk betrekking
op de geluidsmaatregelen HSL-Zuid (– € 17 miljoen).
(3) Overhevelingen binnen artikel 13
In totaal is er € 35 miljoen overgeheveld naar aanlegprojecten vanuit de
investeringsruimte en beheer, onderhoud en vervanging. Het betreft hier
met name NSP-Utrecht (€ 21 miljoen), NaNov (€ 6 miljoen), ATB-Vv (€ 6
miljoen) en NSP-Breda (€ 5 miljoen).
(4) Desalderingen binnen artikel 13
In totaal is er € 71 miljoen gedesaldeerd in de uitgaven en ontvangsten
opgenomen. Dit betreft voornamelijk de terugbetaling door ProRail op de
vaststelling van de subsidie voor onderhoud en kapitaallasten over 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

88

Bijlagen

en 2014 (€ 57 miljoen), afrekeningen met ProRail inzake aanlegprojecten
(€ 6 miljoen) en de prestatieboetes over 2013 en 2014 (€ 6 miljoen).
(5) Kasschuiven met andere jaren
Per saldo is er € 374 miljoen uit 2015 geschoven met eerdere en latere
jaren:
* Aanlegprojecten: € 324 miljoen (zie projectoverzichten)
* Investeringsruimte: € 55 miljoen (afrekeningen BOV subsidie 2013 en
2014)
* Beschikbaarheidsverg. HSL-Zuid: € 35 miljoen (rente- en belastingaanpassingen naar 2016)
* Rente en aflossing: € 32 miljoen (compensatie schuldreductie naar
2016)
* Beheer, onderhoud en vervanging: – € 9 miljoen (saldo actieplan groei
op het spoor 2014)
* Ontvangsten: – € 63 miljoen (betaaldatum HSL-heffing naar 1 feb.
2016)
Voor uitgebreide toelichtingen op de individuele mutaties wordt verwezen
naar de desbetreffende begrotingsnota’s en projectoverzichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

89

Bijlagen

Onderdeel B – aansluiting tussen Infrastructuurfonds en ProRail
Financiële kasstromen spoorinfrastructuur 2015

Bijdragen

Concessie-

Concessie-

aan

vergoeding en

vergoeding en

projecten

boete HRN

HSL-Zuid

€ 1 miljoen

€ 78 miljoen

€ 97 miljoen

Ministerie van IenM Infrastructuurfonds 2015

Artikel 13.04

€ 132 miljoen

Beschikbaarheidsvergoeding HSL-Zuid
€ 132 miljoen

Artikel 13.09

Artikel 13.09

-/- € 176 miljoen

-/- € 65 miljoen

Regionale

Compensatie

projecten

BTW

Artikel 13.02

€ 1.226 miljoen

Artikel 13.03

€ 625 miljoen

Artikel 13.07

€ 17 miljoen

Artikel 14/17*)

Decentrale

Vervoerders

overheden

gemengde net

Vervoerders

Vervoerders

en overige

en

HSL-Zuid

Betuweroute

derden

Betuweroute

€ 24 miljoen

Bijdragen
aanleg,
Bijdragen voor aanleg, beheer, onderhoud, vervanging en kapitaallasten

onderhoud en
apparaat

€ 9 miljoen

€ 372 miljoen

€ 1.446 miljoen

€ 308 miljoen

Gebruiks-

Gebruiks-

Gebruiks-

vergoeding

vergoeding

vergoeding

gemengde net

HSL-Zuid

Betuweroute

€ 313 miljoen

€ 7 miljoen

€ 6 miljoen

Decentrale
Infraspeed

overheden
en overige

ProRail

ProRail 2015: € 2.074 miljoen excl. btw

derden

Uitbesteed

Uitbesteed

Compensatie

werk

werk, beheer,

Apparaats-

BTW**)

nieuwbouw-

onderhoud en

kosten

projecten

vervanging

€ 694 miljoen

€ 893 miljoen

€ 372 miljoen

Belastingdienst

€ 399 miljoen

Financiële

Nog te

baten en

besteden en

lasten

te verrekenen

€ 12 miljoen

€ 76 miljoen

Onderhoud
Betuweroute

Keyrail***)

€ 19 miljoen

*) Dit betreft de bijdragen aan RSP-projecten (artikel 14), Nazorg Betuweroute en ERTMS (artikel 17).
**) IenM compenseert de BTW op subsidies en gebruiksvergoeding aan ProRail, welke ProRail vervolgens afdraagt aan de Belastingdienst.
***) Betreft de periode t/m 30 juni 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

90

Bijlagen

Onderdeel C – specificatie bestedingen ProRail
Onderstaand zijn de specificaties opgenomen van de bestedingen door
ProRail zoals opgenomen in het overzicht bij onderdeel B. Deze gegevens
zijn ontleend aan de voorlopige jaarcijfers ten behoeve van de concept
jaarrekening 2015 van ProRail. De concept jaarrekening is nog niet
vastgesteld door de RvC en de aandeelhouder. De vastgestelde jaarrekening van ProRail wordt nagezonden aan de Tweede Kamer.
Bestedingen ProRail (excl. BTW)

2015

2014

mutatie

Uitbesteed werk nieuwbouwprojecten
Uitbesteed werk beheer, onderhoud en vervangingen
Apparaatskosten
Financiële baten en lasten
Bestedingen door ProRail
Nog te besteden c.q. te verrekenen
Ontvangen door ProRail

694
893
399
12
1.998
76
2.074

832
972
412
11
2.227
4
2.231

– 138
– 79
– 13
1
– 229
72
– 157

Uitbesteed werk nieuwbouwprojecten

2015

2014

mutatie

MIRT-projecten
Omgevingswerken en FENS
Doorbelaste apparaatskosten
Totaal

482
304
– 92
694

627
292
– 87
832

– 145
12
–5
– 138

Uitbesteed werk beheer, onderhoud en vervangingen

2015

2014

mutatie

Grootschalig onderhoud
Kleinschalig onderhoud
Onderhoud transfer
Onderhoud Betuweroute
Beheer en calamiteiten
Verkenning en innovatie
Beheer en onderhoud

137
265
69
19
152
9
651

116
281
64
35
161
2
659

21
– 16
5
– 16
–9
7
–8

Bovenbouwvernieuwingen
Vervanging overige systemen
Doorbelaste apparaatskosten
Vervangingen

112
165
– 35
242

118
230
– 35
313

–6
– 65
0
– 71

Totaal

893

972

– 79

Apparaatskosten

2015

2014

mutatie

Lonen, sociale lasten en overige personeelskosten
Externe dienstverlening (incl. inhuur)
Huisvestingskosten
Totaal

304
43
52
399

301
43
68
412

3
0
– 16
– 13

Financiële baten en lasten

2015

2014

mutatie

12
0
12

11
0
11

1
0
1

Rentebaten- en lasten
Aflossing leningen
Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

91

Bijlagen

Nog te besteden, te verrekenen en te egaliseren

2015

2014

mutatie

Vooruitontvangen bijdragen rijksoverheid
Vooruitontvangen bijdragen omgevingswerken
Nog af te rekenen bijdragen rijksoverheid
Nog te egaliseren bedragen
Voorzieningen en reserves
Werkkapitaal (saldo schulden/vorderingen)
Liquide middelen

116
177
144
220
27
5
689

154
175
49
191
34
10
613

– 38
2
95
29
–7
–5
76

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

92

Bijlagen

Onderdeel D – apparaat ProRail
In het Regeerakkoord (Rutte I en II) is een taakstelling op de apparaatskosten afgesproken. Voor ProRail gaat het om € 57,975 miljoen structureel
vanaf 2018. ProRail vult deze taakstelling in door te besparen op huisvestingskosten en een FTE-reductie van ca. 600 FTE in de periode 2013–2018.
FTE’s ProRail ultimo jaar

2014

2015

2016

2017

2018

FTE’s ProRail per ultimo 2011
Overdracht reisinformatie NS
Insourcing en uitbreiding *)
Baseline-formatie
Invulling taakstelling
Doelstelling

4.421
– 236
93
4.278
– 225
4.053

4.421
– 236
273
4.458
– 339
4.119

4.421
– 236
273
4.458
– 507
3.951

4.421
– 236
273
4.458
– 553
3.905

4.421
– 236
273
4.458
– 563
3.895

Bezetting
Vacatures
Formatie

3.983
52
4.035

4.025
134
4.159

Afwijking van doelstelling

– 18

40

Per eind 2015 is er sprake van 40 «boventalligen». De verwachting is dat
dit aantal in 2016 wordt teruggedrongen tot ca. 10.
*) Insourcing personeel Keyrail (Betuweroute), insourcing personeel
Nedtrain (niet centraal bediende gebieden), insourcing personeel NS
(lokaal plan), Programma ERTMS, verkeersleiding Tweede Maasvlakte,
verkeersleiding derde spoor en grensdisponent, cameratoezicht en
meldkamer politie, uitwerking besparingsmaatregelen BOV.
Apparaatskosten ProRail 2015 (x € mln):

Realisatie

Begroting

399

399

– 127
272
57
329

– 120
279
59
338

Apparaatskosten jaarrekening ProRail 2015
Doorbelast aan investeringen en financiering vanuit
derden
Gefinancierd vanuit BOV-subsidie, excl. BTW
Compensatie BTW
Gefinancierd vanuit BOV-subsidie, incl. BTW

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

93

Bijlagen

Bijlage 2. Afkortingenlijst
AKI
AKOE
AOV
BCF
BDU
BenO
BZK
CBS
DBFM
DRIPs
DSSU
DVM
EMC
ERMTS
FES
GIV
GSMR
HOV
HSA
HSL
HTA
HVWN
HWN
IBOI
IDVV
IenM
IF
IMPULS
IV
KPI
LVO
MER
MJPO
MIRT
MOBZ
NDW
NOMO
NS
NSP
OTB
OV
OV SAAL
OVW
PBMA
PHS
PIP
PMR
PPS
REP
RINK
RMf
RSP
RSS
RWS

Automatische Knipperlichtinstallaties
Aanpak Kritische Ontwerp Elementen
Achterstallig Onderhoud Vaarwegen
BTW Compensatiefonds
Brede Doekuitkering
Beheer en Onderhoud
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Centraal Bureau voor de Statistiek
Design, build, finance and maintain
Dynamische Route-Informatie Panelen
Doorstroommaatregelen station Utrecht
Dynamisch Verkeersmanagement
Electromagnetic Compatibility
European Rail Traffic Management System
Fonds Economische Structuurversterking
Geïntegreerde contractvormen
Global System for Mobile Communications – Railway
Hoogwaardig Openbaar Vervoer
High Speed Alliance
Hogesnelheidslijn
Hoofdtransportassen
Hoofdvaarwegennet
Hoofdwegennet
Index bruto overheidsinvesteringen
Impuls Dynamisch Verkeersmanagement Vaarwegen
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Infrastructuurfonds
Plan van aanpak Beheer en Onderhoud
Informatievoorziening
Kernprestatie indicator
Landelijk Verbeterprogramma Overwegen
Milieu Effect Rapportage
Meerjarenprogramma Ontsnippering
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport
Modernisering Object Bediening Zeeland
Nationale Databank Wegverkeersgegevens
Nota Mobiliteit
Nederlandse Spoorwegen
Nieuwe Sleutelprojecten
Ontwerp Tracébesluit
Openbaar Vervoer
Openbaar Vervoer Schiphol–Amsterdam–Almere–Lelystad
Overige vaarwegen
Bestuurlijk platvorm metropool Amsterdam
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
Provinciaal Inpassing Plan
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Publiek-private samenwerking
Ruimtelijk Economisch Programma
Risico inventarisatie natte kunstwerken
Regionale Mobiliteitsfondsen
Regiospecifiek Pakket
RandStadSpoor
Rijkswaterstaat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

94

Bijlagen

SAA
SVIR
SWUNG
TB
UPGE
VOS
V&R
VRI
VTW
ZIP
ZSM
ZZL

Schiphol–Amsterdam–Almere
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
Samen Werken in de Uitvoering van Nieuw Geluidbeleid
Tracébesluit
Uitvoeringsprogramma geluid emplacementen
Verkeersmanagement Ondersteuning DataServices
Vervanging en renovatie
Verkeersregelinstallatie
Verzoeken tot wijziging
Zeehaven Innovatie Project voor duurzaamheid
Zichtbaar, Slim en Meetbaar
Zuiderzeelijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 A, nr. 1

95