Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 000 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012

Nr. 120

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 november 2011
In het algemeen overleg over het actieplan «Basis voor Presteren»1 van
23 juni jl. heb ik toegezegd uw Kamer te informeren over de uitkomsten
van een nader overleg met de PO-Raad over de invoeringsmomenten in
het speciaal (so) en speciaal basisonderwijs (sbo) van een verplicht
gebruik van leerling- en onderwijsvolgsystemen (lovs) en van de centrale
eindtoets. In het actieplan is daarbij uitgegaan van 1 augustus 2012
respectievelijk het voorjaar van 20152.
De toezegging moet worden gezien tegen de achtergrond van de
verschillen van genoemde onderwijssoorten met het reguliere basisonderwijs. In het basisonderwijs is het werken met eindtoetsen en leerlingvolgsystemen gemeengoed. Dit is echter in het so en sbo nog niet (overal)
het geval.
Het overleg met de PO-Raad heeft geresulteerd in een aanpassing van het
tijdpad voor de voorgenomen invoering van beide instrumenten in het so
en sbo. Dit aangepaste tijdpad biedt deze schoolsoorten meer tijd voor de
invoering. Deze aanpassing wordt meegenomen in het wetsvoorstel tot
invoering van de centrale eindtoets primair onderwijs dat binnenkort bij
uw Kamer zal worden ingediend. Ter toelichting op het resultaat van het
overleg met de PO-Raad het volgende.

1
Bijlage bij stuk Tweede Kamer, 2010–2011,
32 500 VIII, nr. 176
2
De in het actieplan voorziene invoeringsmomenten voor het regulier basisonderwijs
blijven gehandhaafd op 1 augustus 2012
respectievelijk het voorjaar van 2013.

kst-33000-VIII-120
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Ook voor het speciaal (basis)onderwijs geldt dat het werken met een
leerling- en onderwijsvolgsysteem en de invoering een centrale eindtoets
gezien moeten worden als een middel om de kwaliteit te verbeteren. Deze
middelen zijn geen doel op zich, maar maken deel uit van een opbrengstgerichte manier van werken, waarbij het vakmanschap van de leerkracht
centraal staat. Het realiseren van een meer opbrengstgerichte cultuur is
een kernelement van het actieplan «Basis voor presteren» en één van de
doelstellingen van het wetsvoorstel kwaliteit (v)so. Dit omdat deze manier
van werken aantoonbaar leidt tot betere prestaties. Het (op maat) stellen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 120

1

van leerdoelen en het volgen van de vorderingen van leerlingen zijn nodig
om de leervorderingen van leerlingen in kaart te brengen, te analyseren,
bij te sturen en te verbeteren en daarover verantwoording af te leggen.
Daarmee zijn de leerlingen en hun ouders, en dus ook de school, gebaat.
In het speciaal onderwijs wordt een belangrijke stap in de richting van het
realiseren van een meer opbrengstgerichte cultuur gezet met de voorziene
inwerkingtreding van het wetsvoorstel Kwaliteit (v)so op 1 augustus 2012.
Dit wetsvoorstel ligt nu ter behandeling bij uw Kamer (TK 32 812,
nrs. 1–3). Voor het speciaal onderwijs wordt het dan verplicht een
voortgangsregistratie van de ontwikkeling van leerlingen bij te houden, in
het (speciaal) basisonderwijs geldt die verplichting al voor leerlingen die
extra zorg nodig hebben. Aan die voortgangsregistratie worden nog geen
eisen gesteld met betrekking tot de inhoud en het gebruik.
Een volgende stap wordt gezet met het stellen van eisen aan inhoud en
het gebruik van gegevens van deze registratie als onderdeel van het
werken met een lovs. Het voorgenomen tijdstip van invoering wordt
verschoven van 1 augustus 2012 naar 1 augustus 2014 zodat scholen voor
speciaal (basis)onderwijs de gelegenheid krijgen om het werken met een
lovs in hun dagelijkse praktijk te implementeren en de gegevens leren
benutten ter versterking van het onderwijsleerproces. De door scholen
gehanteerde leerlingvolgsystemen zullen vanaf het schooljaar 2014/2015
een reeks van toetsen op ten minste het terrein van de Nederlandse taal
en van rekenen/wiskunde moeten bevatten1. De resultaten en inzichten
over de leervorderingen van leerlingen zullen dan aantoonbaar moeten
worden gebruikt bij de inrichting van het onderwijsleerproces. Met het
opschuiven van het invoeringsmoment krijgen scholen voor speciaal
(basis)onderwijs de gelegenheid om ervaring op te doen met de toetsen
in het leerling- en onderwijsvolgsysteem. Met de PO-Raad ben ik van
oordeel dat dit in het belang van een goede invoering en gebruik van de
toetsen is.
Vanzelfsprekend wordt er voor gezorgd dat scholen voor speciaal
(basis)onderwijs bij de invoering van het leerling- en onderwijsvolgsysteem zorgvuldig worden begeleid en ondersteund. Bij de proeftoetsingen die door Cito in het speciaal (basis)onderwijs zijn uitgevoerd, is
ook gebleken dat hieraan veel behoefte is. Die proeftoetsingen leveren
informatie over de vragen die bij scholen leven over de wijze van toetsing
en het gebruik van de resultaten. Daarmee zal rekening worden gehouden
bij het bieden van de ondersteuning aan scholen bij de implementatie van
de toetsen.

1
Naast de al bestaande toetsen voor
leerlingen in het speciaal (basis) onderwijs die
functioneren op het niveau van groep 3, 4 en 5
komen in december 2011 toetsen beschikbaar
voor leerlingen die functioneren op het niveau
van groep 6, 7 en 8. Deze toetsen kunnen
gebruikt worden voor speciale leerlingen in
het regulier basisonderwijs.

Een derde stap ter bevordering van opbrengstgericht werken, is de
invoering van de centrale eindtoets. Daarvoor wordt gekoerst op het
schooljaar 2015/2016. Dit in plaats van het aanvankelijke voornemen om
hierbij uit te gaan van het schooljaar 2014/2015. Dat betekent dat de
centrale eindtoets in het speciaal (basis) onderwijs voor het eerst in het
voorjaar van 2016, in plaats van het voorjaar van 2015, zal worden
afgenomen. De scholen, maar ook het College voor Examens en het Cito
als toetsontwikkelaar, krijgen hierdoor meer tijd om zich voor te bereiden
op de centrale eindtoets. Deze tijd is ook nodig, gezien alles wat komt
kijken bij het ontwikkelen van een eindtoets. Het gaat dan bijvoorbeeld om
constructie van opgaven, het toesnijden van opgaven op de diverse
schoolsoorten in het speciaal onderwijs en het minimaal over twee
schooljaren – op vrijwillige basis – afnemen van proeftoetsen bij een
selectie van scholen om na te gaan of de voor specifieke doelgroepen
aangepaste versies van de toetsen geschikt zijn voor deze leerlingen
Bij de ontwikkeling van de centrale eindtoets in het speciaal (basis)onderwijs zal gebruik worden gemaakt van de ervaringen die zijn opgedaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 120

2

met de ontwikkeling van de voor het speciaal (basis)onderwijs aangepaste
toetsen in het lovs.
De inhoudelijke en organisatorische ontwikkelingen in het speciaal
(basis)onderwijs in relatie tot de invoering van de eisen voor het gebruik
van een leerling- en onderwijsvolgsysteem en de centrale eindtoets zullen
goed gevolgd worden. Het hiervoor aangekondigde wetsvoorstel, regelt
dat de uiteindelijke invoeringsmomenten bij Koninklijk Besluit worden
bepaald.
Bijstelling van de bovenstaande planning blijft dus altijd mogelijk
mochten inhoudelijke, organisatorische en/of ontwikkelingen in het veld
hiertoe aanleiding geven.
Dit laat onverlet dat ook het speciaal (basis) onderwijs beter dan nu de
leerresultaten dient te gebruiken om de kwaliteit van het onderwijs te
verbeteren en daarover verantwoording aflegt. Het bijgestelde tijdpad
biedt de scholen gelegenheid zich daarop goed voor te bereiden.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VIII, nr. 120

3