Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 214

Subsidiebeleid VWS

Nr. 65

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 oktober 2012
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond bij
enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van
18 juni 2012 inzake Aanpassing subsidiekader patiënten- en gehandicaptenorganisaties (Kamerstuk 29 214, nr. 64).
De op 13 juli 2012 toegezonden vragen en opmerkingen zijn met de door
de minister bij brief van 3 oktober 2012 toegezonden antwoorden
hieronder afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Elias
Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

kst-29214-65
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

1

Inhoudsopgave
Blz.
I
II

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de minister

2
5

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief over de aanpassing van het subsidiekader PG-organisaties.
Deze leden vinden nog steeds, dat het korten van het budget voor de
PG-organisaties met 40 procent niet proportioneel is. Zij hebben
menigmaal beklemtoond, dat sterke pg-organisaties onontbeerlijk zijn.
Genoemde leden pleiten voor een regionale organisatie van de zorg,
waarbij alle betrokkenen binnen een regio samen het optimale
zorgaanbod vaststellen. Dit voorstel sluit aan bij een ontwikkeling die nu
al in het veld wordt gewenst en plaatsvindt. Deze leden menen dat juist
ook in het licht van een dergelijke organisatie van de zorg sterke
pg-organisaties een belangrijke rol zullen spelen bij de democratische
legitimering van het vaststellen van het zorgaanbod.
De leden van de PvdA-fractie achten het overigens positief, dat de
minister, in tweede instantie, een langere overgangstermijn wil gaan
hanteren voor het bouwen van samenwerkingsconstructies tussen
PG-organisaties. Zij vinden het terecht dat het veld meer ruimte en tijd
krijgt om samenwerking vorm te geven. Verschillende organisaties maken
zich zorgen over de definitie van het begrip aandoening en beperking en
de gevolgen van een te strikte hantering van de definitie. Kan aangegeven
worden welke organisaties met name problemen verwachten te ondervinden ten gevolge van de nieuwe werkwijze en op welke wijze hier mee
omgegaan kan worden?
De leden van de PvdA-fractie willen specifieke aandacht vragen voor
KansPlus. Dit is een organisatie, die eigenlijk trendsettend was als het
gaat om de eisen ten aanzien van samenwerking, die nu worden gesteld.
Genoemde leden zijn blij dat organisaties die hun krachten al eerder
hebben gebundeld door te fuseren daarvoor niet worden gestraft. De
grens die nu bij het jaar 2009 wordt gelegd vinden deze leden echter
arbitrair. WOI en VOGG zijn al in 2007 gefuseerd tot de nieuwe Vereniging
KansPlus, met nu 10 000 leden en KansPlus onderhoudt structureel
contacten met VWS en verzekeraars. De wens om tot organisaties te
komen met een brede achterban die een stevige gesprekspartner kunnen
vormen voor overheid, zorgaanbieders en verzekeraars onderschrijven
deze leden. Daarom vragen zij de minister om haar oordeel omtrent
KansPlus te heroverwegen en deze organisatie toch voor subsidie in
aanmerking te laten komen. Zij zien graag een uitgebreide argumentatie
waarom KansPlus niet voor subsidie in aanmerking zou komen, gezien het
uiteindelijke doel van de regeling.
De ontwikkelingen rond het aanvragen en benutten van de zogenaamde
vouchers zullen door deze leden nauwlettend worden gevolgd. Tot slot
willen zij benadrukken, dat de expertise van de PG-organisaties bij de
totstandkoming van een nieuw kabinet dient te worden benut.
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de minister, waarin zij aangeeft dat patiënten- en
gehandicaptenorganisaties meer ruimte en tijd krijgen om tot krachten-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

2

bundeling te komen. Wat voor deze leden echter onduidelijk blijft, is of er
nu sprake is van een tijdelijke versoepeling van het beleidskader voor
2013, of dat er sprake is van een langdurige wijziging van het beleidskader. Kan de minister dit toelichten?
Vervolgens geeft de minister aan dat er in de toekomst nog maximaal één
organisatie per aandoening of beperking voor subsidie in aanmerking zal
komen. Maar een groot aantal organisaties heeft hun zorgen, ook richting
deze leden, geuit over de definitie van het begrip aandoening en
beperking en de consequenties van een te strikte hantering van deze
begrippen. Kan de minister een toelichting geven hoe zij de begrippen
aandoening en beperking, in het licht van de subsidievoorwaarden, ziet?
Betekent dit dat meerdere organisaties die zich voor een bepaalde
doelgroep (achterban) hard maken voor een subsidie in 2013 (alsnog) in
aanmerking komen?
Voor een aantal organisaties is in 2011 besloten dat zij geen onderdeel
meer uit zouden maken van de nieuwe systematiek en dat de subsidierelatie in 2 jaar wordt afgebouwd, zoals de ouderenorganisaties & VCP.
Heeft de verruiming van het beleidskader voor deze organisaties (en
andere organisaties in hetzelfde schuitje) nog consequenties?
In de brief schrijft de minister dat zij organisaties, die meerdere aandoeningen vertegenwoordigen, wil belonen als zij al een slag in de gewenste
richting van krachtenbundeling hebben gemaakt door te fuseren. Kan de
minister aangeven waarom de grens hiervoor bij het jaar 2009 is gelegd?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met onvrede kennisgenomen van de
brief over het beleidskader voor de subsidiering van patiënten- en
gehandicaptenorganisaties. Zij stellen vast dat er mooie woorden worden
gesproken over het belang van de beweging, maar dat dit niet wordt
gevolgd door middelen en beleid. Graag horen zij hoe de minister op deze
vaststelling reageert.
De leden van de SP-fractie constateren dat patiënten- en gehandicaptenorganisaties gekort worden en onder het motto van die korting op zoek
moeten gaan naar bundeling van krachten. De genoemde leden vinden
deze bezuinigingsmaatregel waarin patiëntenorganisaties gekort worden
door middel van krachtenbundeling een eufemistische zalving van de
kaalslag die zal plaatsvinden. Zij vragen of het de bedoeling is om de
veelzijdigheid van de PG-beweging definitief de nek om te draaien. Zij
vragen de minister eerlijk te zijn over de bezuiniging en niet meer met
grote woorden te spreken over het belang van de patiënten en gehandicaptenorganisaties.
Herkent de minister de belangen van de patiëntenorganisaties voldoende?
Met welke reden bezuinigt zij dan op de patiëntenorganisaties? Deze leden
vragen de minister of zij het wenselijk acht dat organisaties als KansPlus
straks moeten verdwijnen door deze bezuinigingsmaatregel. Zij wensen
hier graag een reactie op te ontvangen. Hoe legt de minister deze forse
korting uit aan patiënten die niet meer gehoord dreigen te worden, zodra
organisaties onvoldoende middelen krijgen deze mensen te helpen?
Genoemde leden vragen hoe de minister ervoor gaat zorgen dat organisaties hun contributies niet moeten verhogen, zodat mensen gebruik
kunnen blijven maken van deze organisaties. Erkent de minister nu wel
dat een contributieverhoging ertoe kan leiden dat organisaties leden
verliezen, met het gevolg dat zij niet voldoende leden overhouden voor
subsidie? Hoe gaat de minister dit voorkomen?
De leden van de SP-fractie willen weten hoeveel patiënten- en gehandicaptenorganisaties werken met vouchers. Zij willen daarbij weten wat de
ervaringen zijn van organisaties met het werken van deze vouchers.
Voorts vragen deze leden op basis van welke gegevens in 2015 een
oordeel gegeven gaat worden over het wel of niet aanpassen van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

3

subsidiekader. Zij willen weten hoe dit toetsingskader eruit ziet en willen
hier meer duidelijkheid over.
De leden van de SP-fractie willen weten of alle patiënten- en gehandicaptenorganisaties een vereenvoudiging krijgen voor het activiteitenplan en
de begroting die zij bij de subsidieaanvraag moeten indienen, of dat dit
bestemd is voor een beperkte groep. Indien dit een beperkte groep is,
willen genoemde leden weten welke organisaties hieraan werken.
Tot slot vragen zij de minister geen contracten af te sluiten totdat de
nieuwe verhouding van een volgend kabinet duidelijk is.
Vragen en opmerkingen van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de brief inzake aanpassing van het subsidiekader voor
patiënten- en gehandicaptenorganisaties. Zij hebben nog behoefte aan het
stellen van vragen.
Genoemde leden begrijpen dat de minister organisaties die tussen 2009
en 2011 een slag gemaakt hebben in de gewenste richting van krachtenbundeling wil belonen. Zij vragen de minister waarom ervoor gekozen is
alleen organisaties die tussen 2009 en 2011 gefuseerd zijn toch in
aanmerking te laten komen voor instellingssubsidies en vouchers. Is er
gekeken naar organisaties die al eerder, dus voor 2009 deze slag hebben
gemaakt en door het stellen van deze grens mogelijk in problemen
komen? De leden van de GroenLinks-fractie krijgen hiervoor graag een
nadere onderbouwing en vragen of daarmee bewust organisaties zijn
uitgesloten die al voor 2009 gefuseerd zijn en of de minister zicht heeft op
voor hoeveel organisaties dit geldt. Is de minister bereid te kijken of ook
die organisaties in aanmerking kunnen blijven komen voor instellingsubsidies of vouchers?
Vragen en opmerkingen van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
aanpassing subsidiekader patiënten- en gehandicaptenorganisaties.
Patiënten- en gehandicaptenorganisaties krijgen tot 2015 zelf de ruimte
om te kunnen bepalen hoe zij verdere krachtenbundeling willen realiseren. De forse bezuiniging op patiënten- en gehandicaptenorganisaties
komt hard aan. Dat er ruimer de tijd wordt genomen om het veld te
reorganiseren is van groot belang. De stem van de «derde partij» moet
ook in de toekomst gehoord worden. Deze leden hebben hierover enkele
vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met waardering kennisgenomen, dat de minister de opmerkingen van het veld ter harte heeft
genomen en daarom heeft besloten om het beleid te versoepelen. Als in
2015 blijkt dat de samenwerking niet (of onvoldoende) tot stand is
gekomen zal het subsidiekader zo worden aangepast dat de samenwerking alsnog meer directief wordt voorgeschreven. Welke criteria
worden er gehandhaafd om te kunnen bepalen of een samenwerking
voldoende tot stand gekomen is?
Genoemde leden lezen dat pg-organisaties die tussen 2009 en 2011 zijn
gefuseerd in aanmerking komen voor een instellingsubsidie en vouchers
op basis van het oorspronkelijke aantal organisaties, hoe zit dit met
organisaties die voor 2009 zijn gefuseerd? Zo is bijvoorbeeld de organisatie KansPlus reeds in 2007 gefuseerd; komt deze organisatie ook in
aanmerking voor een dubbele instellingsubsidie?
Deze leden vragen voorts hoeveel van de 240 organisaties nu niet voldoen
aan het criteria voor het minimum aantal leden. Wat is de visie van de
minister op het lokaal ondersteunen van cliënten? Hoe zal in de toekomst
lokale belangenbehartiging plaatsvinden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

4

Ten slotte lezen de leden van de ChristenUnie-fractie in de nieuwsbrief
van het Fonds PGO van mei jl., dat het Fonds PGO samen met patiëntenen gehandicaptenorganisaties heeft nagedacht over het herdefiniëren van
de termen «aandoening» en «beperking». Op basis van deze definities zou
er eventueel een hergroepering van pg-organisaties plaatsvinden. Deze
leden vragen de minister wat de uitkomst van deze discussie is.
II. Reactie van de minister
Het verheugt mij dat de leden van de fracties positief reageren op de
versoepelingen binnen het beleidskader. Ik concludeer hieruit dat de
aanpassing van het beleidskader wordt gesteund.
In de inbreng van de verschillende fracties worden ook opmerkingen
gemaakt over de eerder doorgevoerde bezuiniging op het budget voor
patiënten- en gehandicaptenorganisaties (pg-organisaties). Deze
bezuiniging staat op dit moment niet ter discussie. In de brief «Bundel je
kracht, samen sterk» van 25 mei 2011wordt de visie van dit kabinet op de
maatschappelijke rol van pg-organisaties toegelicht, met een bijpassende
financieringssystematiek. Over deze visie en financieringssystematiek heb
ik vervolgens met u gedebatteerd op 29 juni 2011, wat heeft geleid tot het
beleidskader voor pg-organisaties dat is vastgesteld op 1 juli 20111.
Reactie op de vragen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie wijzen op het belang van pg-organisaties om
bij aanbodgestuurde zorg een rol te kunnen spelen in een democratische
legitimatie van het vast te stellen zorgaanbod.
Zoals u bekend is, ben ik geen voorstander van aanbodgestuurde zorg. De
ervaringen in het verleden met aanbodsturing laten zien dat dit onder
meer leidt tot lange wachttijden en dat aanbodsturing geen positieve
invloed heeft op innovatie in de zorg. Ik ben van mening dat zorg moet
aansluiten op de zorgbehoefte van mensen. De rol die ik daarbij voor
pg-organisaties zie is dat zij een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan
de vraag wat gepaste zorg is en wanneer er sprake is van over- en
onderbehandeling. Pg-organisaties kunnen op basis van hun ervaringsdeskundigheid vanuit het cliëntperspectief bijdragen aan de verbetering
van de kwaliteit en de cliëntvriendelijkheid van de zorg.
De leden van de PvdA-fractie vragen of aangegeven kan worden welke
organisaties met name problemen verwachten te ondervinden ten
gevolge van de nieuwe werkwijze en op welke wijze hiermee omgegaan
kan worden ingeval van een strikte hantering van het begrip aandoening
en beperking.
Als bij de toekenning van subsidies uitsluitend subsidie zou worden
verstrekt aan organisaties die zich op specifieke aandoeningen of
beperkingen richten, heeft dit negatieve consequenties voor organisaties
die hun doelgroep op een andere wijze hebben afgebakend. Dit betreft
met name organisaties die gericht zijn op bepaalde symptomen of
bepaalde hulpmiddelen en organisaties die zich op meerdere aandoeningen of beperkingen richten. Zonder de doorgevoerde aanpassing van
het subsidiekader zouden deze organisaties, zoals bijvoorbeeld de
Stomavereniging, de Vereniging Ouders van een Overleden Kind (VOOK)
of Ypsilon vanaf 1 januari 2014 niet meer in aanmerking komen voor
subsidie. Om het veld meer tijd en ruimte geven om zelf bundeling en
samenwerking tot stand te brengen, heb ik besloten de subsidievoorwaarden te versoepelen.

1

TK (2010–2011, 29 214 nr. 60)

Desalniettemin komt een beperkt aantal andere organisaties vanaf
1 januari 2014 niet meer in aanmerking voor subsidie uit subsidiestroom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

5

1, omdat zij niet voldoen aan de criteria die de strikte definitie van
aandoening of beperking vervangen. Deze criteria zijn:
– de organisatie richt zich op een groep mensen met een aandoening of
beperking (niet noodzakelijkerwijs dezelfde aandoening of beperking);
– met als doel: de cliënt kan zijn rol in stelsels van zorg en ondersteuning
spelen en optimaal maatschappelijk participeren;
– de organisatie werkt vanuit ervaringsdeskundigheid/ het perspectief
van de cliënt.
– het betreft een bestaande, nationaal werkende organisatie.
De organisaties die dit betreft zijn in juli 2012 hierover geïnformeerd. Zij
zijn ook geïnformeerd over welke overgangsregeling voor hen geldt.
De leden van de PvdA-fractie vragen om het oordeel omtrent KansPlus te
heroverwegen en deze organisatie toch voor subsidie in aanmerking te
laten komen.
Voordat de aanpassing van het beleidskader werd doorgevoerd liep
KansPlus het risico om vanaf 1 januari 2013 niet meer in aanmerking te
komen voor subsidie. Er zijn immers meerdere organisaties die zich net
als KansPlus grotendeels richten op mensen met een verstandelijke
beperking (onder meer LFB, Dit Koningskind, VG Netwerken, SIEN
(Philadelphia) en Helpende Handen). Door de aanpassing van het
beleidskader – waardoor het veld meer tijd en ruimte krijgt om de
krachtenbundeling zelf te realiseren – blijft KansPlus de komende jaren in
aanmerking komen voor de instellingssubsidie van maximaal € 35 000
voor lotgenotencontact en informatievoorziening en een voucher van
€ 18 000 voor het gezamenlijk bijdragen aan betere zorg vanuit het
cliëntperspectief.
Reactie op de vragen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie vinden het onduidelijk of er nu sprake is van
een tijdelijke versoepeling van het beleidskader voor 2013, of dat er
sprake is van een langdurige wijziging van het beleidskader?
Ik heb de opmerkingen van de patiënten- en gehandicaptenorganisaties
ter harte genomen en besloten om het voornemen om vanaf 1 januari
2014 nog maar maximaal één organisatie per aandoening of beperking te
subsidiëren, te versoepelen. Ik wil het veld meer tijd en ruimte geven om
zelf bundeling en samenwerking tot stand te brengen. Dat betekent dat
zonder actieve aanpassingen van mijzelf of toekomstige bewindslieden
van VWS de versoepeling van kracht blijft. De patiënten- en gehandicaptenorganisaties moeten deze uitdaging om de gewenste krachtenbundeling zelf te realiseren, dan wel gaan oppakken. Mede aangezet door de
vouchersystematiek en de ondersteuning van PGOsupport zien de
staatssecretaris en ik dat pg-organisaties zelf deze nadere samenwerking
thans al beginnen te zoeken. Ik heb er vertrouwen in dat die verdere
samenwerking en krachtenbundeling tot stand komt.
De leden van de CDA-fractie vragen om een toelichting op de begrippen
aandoening en beperking in het licht van de subsidievoorwaarden en of
dit betekent dat meerdere organisaties die zich voor een bepaalde
doelgroep hard maken (alsnog) in aanmerking komen voor subsidie in
2013.
Zoals in het vorige antwoord al aangegeven, heb ik besloten het
voornemen om vanaf 1 januari 2014 nog maar maximaal één organisatie
per aandoening of beperking te subsidiëren, te versoepelen. Één van de
voorwaarden om momenteel in aanmerking te komen voor subsidie is dat
een organisatie zich moet richten op mensen met een aandoening of
beperking. Door de versoepeling van het beleidskader hoeft dit niet een
groep mensen te zijn met dezelfde aandoening of beperking. Hierdoor
blijven organisaties die zich rond een thema of hulpmiddel georganiseerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

6

hebben in aanmerking komen voor subsidie. Daarnaast kunnen door de
versoepeling meerdere organisaties die zich op overlappende
doelgroepen richten in aanmerking blijven komen voor subsidie in 2013.
De leden van de CDA-fractie vragen of de verruiming van het beleidskader
nog consequenties heeft voor de organisaties waarvan in 2011 is besloten
dat de subsidierelatie wordt afgebouwd, zoals de ouderenorganisaties en
VCP.
De verruiming van het beleidskader heeft geen consequenties voor de
organisaties waarvan in 2011 is vastgesteld dat deze niet onder de
reikwijdte van het beleidskader vallen.
De afbouw van de ouderenorganisaties en VCP blijft gehandhaafd.
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de grens bij het jaar 2009 is
gelegd, bij de beloning van de organisaties die al een slag in de gewenste
richting van krachtenbundeling hebben gemaakt.
Naar aanleiding van vragen van uw Kamer1 is besloten om de datum
vanaf welke organisaties bij fusie de subsidie behouden naar voren te
halen. Daarbij is als grens het jaar 2009 gekozen, omdat dit een duidelijk
omslagpunt in het subsidiebeleid voor pg-organisaties markeert. De
toenmalige minister van VWS heeft na overleg met uw Kamer eind 2008
bij ministeriele regeling een nieuwe subsidiesystematiek voor de
patiënten-, gehandicapten- en ouderenorganisaties vastgesteld, waarin
het streven naar meer samenwerking voor het eerst was opgenomen. De
kern van de nieuwe systematiek betrof twee te onderscheiden subsidies:
instellingssubsidie en projectsubsidie. Tegelijkertijd werd een Programmaraad ingesteld voor de advisering over de projectsubsidies. Ook
werden de taken van het zelfstandig bestuursorgaan Stichting Fonds PGO
toen aan het agentschap CIBG overgedragen.
Een beperkt aantal organisaties is reeds na de publicatie van de subsidieregeling PGO in 2009 gefuseerd omdat daarin werd opgeroepen tot
samenwerking. Dit betrof een tweetal organisaties (VKS en de Hart &
Vaatgroep). Het is te rechtvaardigen dat deze organisaties geen nadeel
zullen ondervinden van het feit dat zij conform deze oproep hun krachten
in 2009 of 2010 gebundeld hebben.
Reactie op de vragen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie vragen een reactie op hun stelling, dat mijn
woorden over het belang van de beweging niet worden gevolgd door
middelen en beleid.
De staatssecretaris en ik hechten veel waarde aan organisaties van
patiënten- en gehandicapten. Wij betrekken deze organisaties bij ons
beleid en stellen organisaties in staat om ook op de andere beleidsterreinen invloed uit te oefenen, onder andere door hen te ondersteunen
bij het verder professionaliseren van hun inbreng. Ik ben van mening dat
het ongericht geven van middelen niet bijdraagt aan het versterken van de
cliëntenbeweging. Ik zet mij in om de invloed van de cliëntenbeweging te
vergroten, bijvoorbeeld door het cliëntenperspectief te borgen bij de
professionele standaarden van het Kwaliteitsinstituut en pg-organisaties
meer te betrekken bij de risicoverevening.
De leden van de SP-fractie vragen of het de bedoeling is om de veelzijdigheid van de PG-beweging definitief de nek om te draaien.
Integendeel, pg-organisaties vertegenwoordigen cliënten als sterke partij
in het zorgstelsel en leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan het
bieden van zorg die past bij de individuele cliënt. Met de aangepaste
subsidiesystematiek streven wij juist naar effectief en efficiënt werkende
1

TK (2011–2012, 29 214 nr. 63)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

7

organisaties, die samen activiteiten uitvoeren, zodat cliënten hun rol in het
zorgstelsel optimaal kunnen spelen.
De SP-leden vragen of het wenselijk wordt geacht dat organisaties als
KansPlus straks moeten verdwijnen door deze bezuinigingsmaatregel.
Door de aanpassing van het beleidskader, waardoor het veld meer tijd en
ruimte krijgt om de krachtenbundeling zelf te realiseren, blijft KansPlus de
komende jaren in aanmerking komen voor de instellingssubsidie voor
lotgenotencontact en informatievoorziening van maximaal € 35 000 en
een voucher voor het gezamenlijk bijdragen aan betere zorg vanuit het
cliëntperspectief van € 18 000.
Ik ben mij er terdege van bewust dat een organisatie als KansPlus voor
een grote uitdaging staat. Organisaties zijn echter zelf verantwoordelijk
voor hun instandhouding en ontlenen daarbij hun legitimiteit en zeggingskracht aan het feit dat zij leden en donateurs hebben die bereid zijn bij te
dragen aan hun instandhouding.
De SP-leden vragen hoe de minister deze forse korting uitlegt aan
patiënten die niet meer gehoord dreigen te worden, zodra organisaties
onvoldoende middelen krijgen om deze mensen te helpen.
Ik verwijs deze leden daarvoor graag naar de toelichting in mijn eerdergenoemde brief »Bundel je kracht, samen sterk».
De leden van de SP-fractie verzoeken ervoor te zorgen dat pg-organisaties
hun contributies niet hoeven te verhogen, omdat dit ertoe kan leiden dat
organisaties mogelijk leden verliezen en mogelijk te weinig leden
overhouden om in aanmerking te komen voor subsidie.
De eisen dat een organisatie in 2014 (peildatum 1 september 2013)
tenminste honderd unieke leden en/of donateurs moet hebben die per
kalenderjaar elk tenminste € 25 bijdragen om voor subsidie in aanmerking
te komen zijn reeds op
1 juni 2011 vastgesteld en geen onderdeel van de recente aanpassing van
het subsidiekader. Deze eisen zijn opgenomen, omdat de staatssecretaris
en ik van mening zijn dat de leden/donateurs van een pg-organisatie de
activiteiten hiervan zodanig dienen te waarderen dat zij bereid zijn
hiervoor een bijdrage te betalen. Dat leden bereid zijn te betalen of te
doneren versterkt tevens de zeggingskracht en legitimiteit van
pg-organisaties. Bij het vaststellen van de hoogte van de minimale
bijdrage is rekening gehouden met de hoogte van de bijdragen die
pg-organisaties nu al aan hun leden vragen en de hoogte van de
vergoeding van dit soort kosten door verzekeraars. Veel aanvullende
verzekeringen vergoeden namelijk de lidmaatschapskosten van
pg-organisaties geheel of gedeeltelijk.
Organisaties die niet in staat blijken om honderd leden of donateurs te
vinden die jaarlijks € 25 willen betalen komen in 2014 niet meer in
aanmerking voor subsidie. Gezien de beperkte omvang van deze
organisaties en het gebleken onvermogen om zich goed te organiseren,
kunnen deze beter worden geholpen met praktische ondersteuning dan
met geld. PGOsupport zal de betreffende organisaties deze ondersteuning
bieden.
De leden van de SP-fractie willen weten hoeveel patiënten- en gehandicaptenorganisaties werken met vouchers en wat de ervaringen van deze
organisaties met de vouchers zijn.
In totaal hebben bijna 200 patiënten- en gehandicaptenorganisaties ervoor
gekozen om te gaan samenwerken en hebben daarvoor hun vouchers
ingezet. Er zijn met deze vouchers op dit moment achttien projecten
ingediend. Deze projecten worden momenteel beoordeeld door het Fonds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

8

PGO. De subsidies worden uiterlijk in oktober 2012 toegekend en de
projecten zullen starten per 1 januari 2013.
Voor wat betreft de ervaringen van de organisaties met de vouchers het
volgende. Op dit moment zie ik de ontwikkeling dat pg-organisaties
samenwerkings-mogelijkheden onderzoeken, mede als gevolg van de
vouchers (waardoor minimaal zeven pg-organisaties gezamenlijk
projectsubsidies kunnen aanvragen voor de onderwerpen die zij zelf van
belang achten) en de inzet van PGOsupport. Ik heb begrepen van
PGOsupport dat er een tiental nieuwe samenwerkingsinitiatieven begeleid
worden. Ik ben zelf actief geïnformeerd verdergaande samenwerkingsplannen tussen de verschillende organisaties voor doven- en slechthorenden en de voortgang in de bundeling van zeven pg-organisaties in één
Oogvereniging. Ik vind dat positieve ontwikkelingen.
Ik constateer daarnaast dat het de organisaties de nodige tijd en energie
gekost heeft om te komen tot gezamenlijke projecten met minimaal zeven
andere organisaties. Ik besef dat samenwerking veel vraagt van organisaties en dat dit niet altijd eenvoudig zal zijn. Samenwerking is echter een
essentieel begin om te komen tot de gewenste krachtenbundeling binnen
het veld van pg-organisaties voor een sterke vertegenwoordiging van de
cliënt in de zorg.
De leden van de SP-fractie vragen op basis van welke gegevens in 2015
een oordeel gegeven gaat worden over het wel of niet aanpassen van het
subsidiekader.
In 2015 zal de huidige subsidieregeling worden geëvalueerd. Eén van de
onderwerpen die zal worden geëvalueerd, is of er voldoende sprake is van
krachtenbundeling. Aangezien de pg-beweging zelf om meer ruimte heeft
verzocht om deze krachtenbundeling vorm te geven, verwacht ik dat deze
organisaties ook zelf de nodige stappen gaan zetten om dit te realiseren.
In de evaluatie zal dus worden gekeken naar de samenwerkingsverbanden, de mate waarin deze samenwerkingsverbanden het totaal van
pg-organisaties vertegenwoordigen, de eerste resultaten van de samenwerkingsprojecten (voucherprojecten) en signalen en andere informatie
van pg-organisaties zelf.
De leden van de SP-fractie vragen voor welke patiënten- en gehandicaptenorganisaties het eenvoudiger wordt om een subsidieaanvraag in te
dienen.
Voor alle patiënten- en gehandicaptenorganisaties die een subsidieaanvraag indienen komt er een vereenvoudiging van de aanvraagprocedure.
De eisen die aan het activiteitenplan en de begroting worden gesteld zijn
vereenvoudigd. Organisaties moeten op hoofdlijnen inhoudelijk en
financieel inzichtelijk maken voor welke activiteiten ze de subsidie zullen
aanwenden. Fonds PGO stelt hiervoor een gebruiksvriendelijk aanvraagformulier beschikbaar.
Alleen organisaties die een instellingssubsidie aanvragen voor meer dan
€ 125 000 moeten voldoen aan zwaardere eisen, maar ook die zijn
vereenvoudigd. Dit betreft overigens een zeer beperkt aantal organisaties.
De leden van de SP-fractie vragen geen contracten af te sluiten totdat de
nieuwe verhouding van een volgend kabinet duidelijk is.
Ik neem aan dat de leden van de SP-fractie hiermee een contract bedoelen
als voor de aanbesteding van de kennis- en ondersteuningsfunctie
cliëntenorganisaties. De procedure voor de aanbesteding van deze functie
is doorlopen en op 10 april 2012 is het contract met PGOsupport
getekend. Dit contract geldt voor 2 jaar, met de mogelijkheid voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

9

verlenging. Ik ga ervan uit dat er een nieuw kabinet is aangetreden
voordat de besluitvorming hierover opnieuw aan de orde is.
Reactie op de vragen van de GroenLinks -fractie
De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom er gekozen is om
alleen de organisaties die tussen 2009 en 2011 zijn gefuseerd te belonen
en niet naar organisaties die de gewenste slag al eerder hebben gemaakt.
De datum van 1 januari 2009 markeert zoals ik hiervoor reeds in antwoord
op vragen van de CDA-fractie heb toegelicht, een duidelijk omslagpunt in
de subsidiesystematiek voor pg-organisaties, vanaf welke het streven naar
samenwerken in het beleidskader is opgenomen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen daarbij of er zicht is op hoeveel
organisaties al voor 2009 zijn gefuseerd en of organisaties bewust zijn
uitgesloten. Tot slot vragen zij of deze organisaties ook in aanmerking
kunnen blijven komen voor instellingssubsidies of vouchers.
De datum van 1 januari 2009 heb ik bewust gekozen, omdat in de regeling
die op die datum in werking trad, voor het eerst de wens tot samenwerking tussen de organisaties in de subsidiesystematiek is opgenomen.
Natuurlijk zijn er in de jaren voor die datum organisaties samengegaan of
gesplitst; dat stond echter los van een gericht overheidsbeleid. Deze
organisaties blijven in aanmerking komen voor een instellingssubsidie en
een voucher, niet op extra subsidie of vouchers.
Reactie op de vragen van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke criteria er gebruikt
worden om te bepalen of de samenwerking voldoende tot stand is
gekomen.
Zoals ik heb geantwoord op vragen van de SP-fractie hierover zal in 2015
de huidige subsidieregeling worden geëvalueerd. Eén van de onderwerpen die zal worden geëvalueerd is of er voldoende sprake is van
krachtenbundeling. In de evaluatie wordt onder meer gekeken naar de
samenwerkingsverbanden, de mate waarin deze samenwerkingsverbanden het totaal van pg-organisaties vertegenwoordigen, de eerste
resultaten van de samenwerkingsprojecten (voucherprojecten) en
signalen en andere informatie van pg-organisaties zelf.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of organisaties die voor 2009
zijn gefuseerd, zoals KansPlus die reeds in 2007 is gefuseerd, in
aanmerking komen voor subsidie.
De datum van 1 januari 2009 heb ik bewust gekozen, omdat in de regeling
die op die datum in werking trad, voor het eerst de wens tot samenwerking tussen de organisaties in de subsidiesystematiek is opgenomen.
Organisaties die voor 2009 zijn gefuseerd, komen in aanmerking voor de
instellingssubsidie van maximaal
€ 35 000 voor lotgenotencontact en informatievoorziening en een voucher
van
€ 18 000 voor het gezamenlijk bijdragen aan betere zorg vanuit het
cliëntperspectief.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoeveel organisaties die nu
subsidie ontvangen niet voldoen aan het criterium voor het minimum
aantal leden.
De eis dat een organisatie tenminste honderd unieke leden en/of
donateurs moet hebben die per kalenderjaar elk tenminste 25 euro
bijdragen om voor subsidie in aanmerking te komen, gaat gelden per 2014
(peildatum 1 september 2013).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

10

Op dit moment voldoen tien van de gesubsidieerde organisaties die
natuurlijke personen als leden of donateurs hebben niet aan de eis dat zij
minimaal 100 leden hebben. Het Fonds PGO en PGOsupport zijn in
gesprek met de betreffende organisaties over de eventuele mogelijkheden
tot ledenwerving en ledenbehoud.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de visie op de lokale
ondersteuning van cliënten en hoe in de toekomst de lokale belangenbehartiging plaats zal vinden.
De lokale belangenbehartiging van de cliënt is in mijn visie een verantwoordelijkheid van de gemeente zoals vastgelegd in artikel 11 van de
Wmo (cliëntenparticipatie). Dit artikel omvat vier voorschriften:
• B en W betrekken de ingezetenen en de belanghebbende natuurlijke en
rechtspersonen bij de voorbereiding van het beleid betreffende
maatschappelijke ondersteuning;
• B en W stellen ingezetenen en de belanghebbenden vroegtijdig in de
gelegenheid voor dit beleid zelfstandig voorstellen te doen;
• B en W verschaffen ingezetenen en belanghebbenden de benodigde
informatie.
• Bovendien stellen B en W zich bij de beleidsvoorbereiding ook op de
hoogte van de belangen en behoeften van ingezetenen die hun
belangen en behoeften niet goed kenbaar kunnen maken.
Omdat de belangenbehartiging op het lokale niveau, onder andere
vanwege de decentralisatie van de functie begeleiding, versterking nodig
had, heb ik aan de samenwerkende landelijke (koepels van) cliënten- en
patiëntenorganisaties en Wmo-raden een tijdelijke subsidie beschikbaar
gesteld. Die landelijke koepels (waaronder onder meer NPCF, CG-raad,
Landelijk Platform GGZ en Platform VG) hebben een programma
opgesteld «Aandacht voor Iedereen» en dat programma is erop gericht de
lokale patiënten- en cliëntenorganisaties en de Wmo-raden te versterken.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de uitkomst van de
discussie over de herdefiniëring van de termen «aandoening» en
«beperking».
De uitkomst van de discussie over de herdefiniëring van de termen
«aandoening» en «beperking» is dat het streven om de krachtenbundeling
van de pg-organisaties te realiseren op verzoek van de pg-organisaties is
gewijzigd. Ik heb de opmerkingen van de patiënten- en gehandicaptenorganisaties ter harte genomen en besloten om het voornemen om vanaf
1 januari 2014 nog maar maximaal één organisatie per aandoening of
beperking te subsidiëren, te versoepelen. Ik wil het veld meer tijd en
ruimte geven om zelf bundeling en samenwerking tot stand te brengen.
Organisaties hoeven zich bovendien niet meer te richten op een
doelgroep van mensen met dezelfde aandoening of beperking, maar
kunnen zich ook organiseren rond bijvoorbeeld hulpmiddelen of
symptomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 214, nr. 65

11