Maatschappelijk
Beeld en
Uitvoeringstoets
13 april 2022

Maatschappelijk Beeld - Selectie signalen uit de samenleving (SCP)*


Het SC P heeft geen nieuwe aandachtspunten ten opzichte van de eerdere reflecties uit de
brief van d.d. 11 februari jl.

Reflectie 11 februari 2022
•

•

•

•
•

Een aantal groepen in de samenleving blijkt harder te zijn geraakt door de coronacrisis
•
dan andere groepen. De verschillen namen op diverse gebieden toe, zoals in arbeid,
inkomen, scholing, eenzaamheid en welbevinden. De impact van de coronacrisis versterkt
bovendien kwetsbaarheden die we als samenleving daarvóór al hadden en hebben
•
gesignaleerd.
Er zijn veel zorgen over de gevolgen van de crisis voor jongeren en jongvolwassenen.
Veel maatregelen grijpen in op de kern van hun sociale leven, terwijl contacten met
leeftijdsgenoten juist voor hen belangrijk zijn vanwege de ontwikkeling van hun identiteit. •
Bij hen zien we een afname in het psychisch welbevinden en een hoog percentage met
enige tot sterke eenzaamheidsgevoelens. Langdurige eenzaamheid kan leiden tot
psychische klachten.
Jongeren zijn kwetsbaar vanwege hun kans op eenzaamheid en een grotere kans op
werkloosheid. Dat laatste geldt ook voor laagopgeleiden en voor mensen van niet•
westerse herkomst.
Er is nog veel onduidelijk over de (langdurige) gevolgen van de coronacrisis.
De sociaal-maatschappelijke gevolgen van de crisis – zoals een lager psychisch
•
welbevinden, eenzaamheidsgevoelens en opgelopen schulden - herstellen zich minder
snel dan de besmettingscijfers. Het is belangrijk de ontwikkeling in sociaal•
maatschappelijke effecten in het oog te houden.

•

Het sociaal vertrouwen is na een kleine opleving aan het begin van de coronacrisis, al in
de zomer van 2020 iets gedaald en sindsdien stabiel en weer terug rond het niveau van
voor de coronacrisis.
Ook het politiek vertrouwen was hoog aan het begin van de crisis, maar is daarna sterk
gedaald. Het vertrouwen in de politiek was laag in oktober 2021, en daarnaast maken
burgers zich zorgen over onder andere corona, stijgende prijzen, de woningmarkt en een
toenemende tweedeling in de maatschappij.
Uit onderzoek van het SC P blijkt dat het coronabeleid niet de enige verklarende factor is
voor afnemend vertrouwen in de politiek en draagvlak voor beleid. Al voor de zomer
constateerden wij dat ook de nasleep van de Toeslagenaffaire, discussies over de
Nederlandse bestuurscultuur na de verkiezing van de nieuwe Tweede Kamer en
opvattingen over het trage formatieproces daarvoor zwaarwegende verklaringen zijn.
Verschillende onderzoeken hebben laten zien dat mensen het steeds lastiger vinden om
te begrijpen waarom sommige gedragsregels in de ene situatie wel gelden en in de
andere situatie niet.
Heldere en transparante communicatie en toegankelijke informatievoorziening is
belangrijk voor draagvlak in de samenleving, vertrouwen in instituties.
Het blijft tevens belangrijk het doel en de effectiviteit van bestaande of nieuwe
maatregelen helder te onderbouwen. Daarbij dienen alle afwegingen bij de keuzes
inzichtelijk te zijn, ook inzichten over gedrag en samenleving, zeker als effectiviteit van
maatregelen onzeker is. Deze informatie moet voor iedereen te begrijpen en toegankelijk
zijn en moeten mensen de kosten van eventuele maatregelen ook kunnen dragen. Als dit
niet het geval is kan dit het draagvlak voor beleid ondermijnen en kan toenemend
onbegrip maatschappelijke tegenstellingen verscherpen.
We wijzen tevens op de risico’s van stigmatisering van groepen die in crisissituaties
ontstaat.

* Zie Adviesbrieven SC P Maatschappelijke effecten corona | Brief | Sociaal en C ultureel Planbureau

2

Bron: SCP

Hoofdlijnen Sociaal Maatschappelijke en Economische Reflectie
Trojka op maatregelen
Hoofdboodschap 1: Kom tot quarantaine - en isolatiebeleid op basis van een brede
overweging van zowel epidemiologische als sociaalmaatschappelijke en economische
aspecten. Het huidige quarantaine - en isolatiebeleid gaat gepaard met aanzienlijke
SME-kosten door personeelsuitval. Daarom is het verstandig om nu afschaffing (of in
ieder geval versoepeling) te overwegen.
• Het huidige quarantaine- en isolatiebeleid leidt tot ontwrichtende SME-lasten door
personeelsuitval, terwijl de druk van C OVID-zorg op de ziekenhuizen momenteel hanteerbaar
lijkt.
• Voor werkenden en bedrijven knellen de bestaande quarantaine - en isolatieregels door de
snelle rondgang van de omikronvariant. In veel sectoren is het lastig om de roosters rond te
krijgen, doordat veel werknemers in quarantaine of isolatie zitten. Ook personeel zonder
klachten zit thuis. De problemen spelen in bijzondere mate voor het onderwijs en de zorg,
maar worden ook breder in het bedrijfsleven ervaren. Werkgeversorganisatie AWVN schat
het verzuim door corona en quarantaine momenteel op 12%. Van alle ziekmeldingen was
60% het gevolg van corona (HumanC apitalC are).
• Er zijn een aantal aanpassingen binnen het huidige quarantaine- en isolatiebeleid denkbaar:

o Laat quarantaine e n isolatie een eigen verantwoordelijkheid. Ee n nadeel hiervan is dat dit k an

le ide n tot discussies op de we rk vloer tussen we rk nemers e n we rk gevers, e n we rk nemers
onde rling. Ook k an dit (het gevoel van) veiligheid van kwe tsbaren op de we rk vloer aantasten.
Ande rzijds: e r bestaan ook geen specifieke adviezen voor bijvoorbeeld de griep. Dit we rpt de
vraag op hoe lang we nog in adviezen specifiek gericht op corona wille n voorzien.
o Laat het quarantainebeleid vervallen, en versoepel het isolatiebeleid. Het isolatiebeleid kan
worde n ve rsoepeld door bijvoorbeeld de minimale 5 dagen isolatie te laten vervallen (of in te
k orte n), waardoor iedere en die 24 uur k lachtenvrij is uit isolatie k an.
o Advise er besmette m ensen om een mondkapje te dragen in plaats van in isolatie te gaan.

•

•

beleidsoptie om deze weer in te voeren. Het ligt voor de hand dat de maatregel dan effectiever
is, dan wanneer je deze continu in stand houdt.
De mondkapjesplicht in vliegtuigen moet in internationale context worden bezien. Het alleen
loslaten in Nederland kan leiden tot willekeurige verschillen tussen verschillende vluchten. Het
is bovendien van belang de gemaakte keuze op dit punt goed uit te leggen, inclusief de
keerzijde van de keuze.

Hoofdboodschap 3: Ook zelftesten na reizen brengt vanuit SME -perspectief relatief lage
kosten met zich mee, en zou bezien moeten worden in een bredere context.
• Inhoudelijk lijkt het voor de hand te liggen om zelftesten aan te raden op het moment dat een
kans op een positieve test hoog is. Dit kan na reizen het geval zijn, maar is dat niet altijd en
hoeft zich daar ook niet toe te beperken. In deze fase van de pandemie zou zelftesten daarom
meer generiek geadviseerd kunnen worden in combinatie met het laagdrempelig beschikbaar
stellen van zelftesten.
• Het nu laten vervallen van het specifieke zelftestadvies bij reizen geeft bovendien in de
toekomst de beleidsoptie om deze weer in te voeren. Het ligt voor de hand dat de maatregel
dan effectiever is, dan wanneer je deze continu in stand houdt.

Het is goed om helder te communiceren dat quarantaine- en isolatiebeleid dynamisch is en
weer kan worden aangescherpt als de epidemiologische situatie daarom vraagt. Het
quarantaine- en isolatiebeleid is in potentie een van de meest effectieve
virusbestrijdingsmaatregelen met relatief overzichtelijke SME-kosten (in vergelijking met bijv.
sluitingen). Het te lang vasthouden aan te stringente adviezen kan de effectiviteit, het
draagvlak en de legitimiteit echter uithollen.

Hoofdboodschap 2: Vanuit SME-perspectief zijn de kosten van het dragen van een
mondkapje relatief beperkt. Het loslaten van het generieke mondkapjesadvies en de
mondkapjesplicht in vliegtuigen moeten worden bezien in een bredere context.
• Het nu laten vervallen van het generieke mondkapjesadvies geeft in de toekomst de

3

Bron: EZK, FIN, SZW

Hoofdlijnen Sociaal Maatschappelijke Reflectie SCP op maatregelen*




4

Het SC P wijst erop dat het loslaten van deze adviezen en de mondkapjesplicht in de
luchtvaart consequenties kan hebben voor de gevoelens van veiligheid en
bewegingsvrijheid onder mensen met een kwetsbare gezondheid en hun naasten. Dit
punt heeft het SC P ook al benoemd in zijn brief van 10 september 2021.
Er is een groep mensen met een kwetsbare gezondheid voor wie vaccinatie niet mogelijk
is of onvoldoende beschermend werkt. Voor deze groep en hun naasten kan het loslaten
van de adviezen en mondkapjesplicht in de luchtvaart consequenties hebben voor de
gevoelens van veiligheid en bewegingsvrijheid. We adviseren rekening te houden met
deze groep mensen.

Bron: Sociaal en Cultureel
Planbureau

Hoofdlijnen Uitvoeringstoets

5

Hoofdlijnen Uitvoeringstoets: Uitvoering en Handhaving Rijk


6

Politie en OM zien in de huidige ontwikkelingen met betrekking tot C ovid-19 dat er
voornamelijk nog sprake is van (medische) adviezen en niet meer van strafrechtelijk te
handhaven maatregelen. Politie en OM zien dan ook geen uitvoeringsproblemen of andere
belangrijke punten/afwegingen die van belang zijn voor de genoemde versoepelingen.

Bron: Nationale Politie en
OM

Hoofdlijnen Uitvoeringstoets: Uitvoering en Handhaving Lokaal


7

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft geen aandachtspunten bij deze
versoepeling van adviezen en maatregel.

Bron: VNG

Hoofdlijnen Uitvoeringstoets: Juridisch (VR)
Algemene overwegingen







De VR’s vragen aandacht voor kwetsbaren, omdat de aanwezigheid van het virus hun
bewegingsvrijheid beperkt.
Daarnaast verwachten de VR’s dat het schrappen van de adviezen, met name het
isolatieadvies, het beeld kan oproepen dat het virus ‘weg’ is wat gevolgen kan hebben
voor de testbereidheid en vaccinatiebereidheid van mensen.
De VR’s zetten vraagtekens bij het (nu al) loslaten van het isolatieadvies en verzoeken
om een thuisblijfadvies indien het isolatieadvies wordt losgelaten, zodat kwetsbaren
worden beschermd, verspreiding wordt tegengegaan en mogelijke nieuwe varianten
voorkomen.
Tevens spreken de VR’s de behoefte uit aan heldere indicatoren voor opschaling en
voorspelbare maatregelen bij een eventuele opleving van het virus.

Bron: VNG en VR’s
8

Hoofdlijnen Uitvoeringstoets: Inspecties




De Nederlandse Arbeidsinspectie voorziet geen uitvoeringsproblemen. Met name het
laten vervallen van het isolatie-advies betekent dat de Arbeidsinspectie in de praktijk geen
meldingen (die er overigens nu al nauwelijks zijn) meer in behandeling zal nemen. Maar
dat verschilt niet of nauwelijks van de huidige situatie.
Naast het mogelijke voordeel voor de beschikbaarheid van (zorg-)personeel vanwege het
laten vervallen van het isolatieadvies ziet de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
(IGJ) ook mogelijke gevolgen voor goede en veilige zorg bij het loslaten van de
genoemde adviezen. Met name bij het loslaten van het isolatieadvies:
•

•
•





9

Voor kwetsbare mensen, die zich onveiliger kunnen gaan voelen en eventueel zelfs de
zorg gaan mijden vanwege inzet besmet personeel en andere patiënten met corona.
Vanwege oplopende druk in de zorg door toename van opnames en belasting
huisarts/thuiszorg met zieke mensen thuis.
Mogelijk op korte termijn een grotere uitval van personeel in de zorg door grotere
hoeveelheid besmettingen.

IGJ vindt het in ieder geval van belang dat in de situatie met loslaten van deze maatregelen,
duidelijk gecommuniceerd blijft worden wat mensen zelf kunnen doen om zich te
beschermen (vaccinatie, herhaalprikken, mondkapje, afstand houden) en dat de
basismaatregelen (handen wassen, hoesten in de elleboog, bij klachten blijf thuis/bescherm
kwetsbaren, gebruik zelftesten) steeds éénduidig onder de aandacht gebracht blijven
worden.
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft over het gebruiksjaar 2021 een
flinke toename gesignaleerd in het aantal passagiers die de orde verstoren, bijvoorbeeld
vanwege de mondkapjesplicht. Dat is een veiligheidsaspect. In de Staat van Schiphol is
inzichtelijk gemaakt welk aandeel van de voorvallen corona-gerelateerd was (60% van de
meldingen).

Bron: Arbeidsinspectie,
IGJ en ILT

Hoofdlijnen Uitvoeringstoets: Gedrag
Kernboodschap en recent onderzoek

Kernbevindingen
Gedragsonderzoek:
• Sociale activiteit en welzijn zijn toegenomen. Zorgen over het virus zijn afgenomen.

•

•

Draagvlak voor adviezen rondom ventilatie, hygiëne, thuisblijven/testen bij klachten en
deels thuiswerken is hoog en naleving nagenoeg stabiel. Een ruime meerderheid steunt
het aanhouden van deze adviezen.
Het voorkómen van uitgestelde zorg en operaties is voor burgers een belangrijk doel.

Strategie:
• Wees terughoudend met het afschalen van adviezen – en dus het doorbreken van
gewoontes - waarvoor ook in een rustig scenario hoog draagvlak bestaat. Als vanuit
epidemiologisch perspectief een maatregel of advies momenteel zeer weinig bijdraagt aan
het toegankelijk houden van de zorg, is het vanwege uitlegbaarheid raadzaam om
afschalen te overwegen.
•

•

•
•

•

•
Cijfers uit het 3-wekelijkse corona-gedragsonderzoek – laatste meting 29 maart – 4 april

•

10

Maak duidelijk wat de beleidsdoelen zijn van het afschalen van adviezen (kosten -baten
afweging), met name als deze weinig moeite kosten (zoals handen wassen of
(zelf)testen) en/of zeer effectief zijn (zoals isoleren)
Maak duidelijk wat het belang is van adviezen die nog wél blijven: Wat gaan die bijdragen
aan beleidsdoelen, zoals het voorkomen van uitgestelde zorg en operaties?
Maak duidelijk hoe dit beleid past binnen de lange termijn strategie.

Uitlegbaarheid en consistentie zijn van belang: bijvoorbeeld, afschalen van isolatieadvies
maar andere adviezen (bijv. zelftest, thuiswerken bij klachten) aanhouden is moeilijk
uitlegbaar.
Voor naleving en draagvlak van overblijvende adviezen is naast communicatie (landelijk
en lokaal) ook ondersteuning nodig van burgers en het maatschappelijk middenveld door
de overheid. Maak duidelijk wat de rol van de overheid is in het coronabeleid en welke
verantwoordelijkheid bij de burger wordt gelegd.
Breng in kaart wat de impact is van dit beleid op mensen met een kwetsbare gezondheid
(en hun naasten), en hoe zij effectief ondersteund/gefaciliteerd kunnen worden.
Legitimeer dat er mensen zijn die nog wel preventieve maatregelen willen nemen om
zichzelf te beschermen of anderen. Voorkom dus dat bijv. het wel dragen van een
mondkapje als afwijkend wordt gezien.

Bron: RIVM Corona
Gedragsunit

Hoofdlijnen Uitvoeringstoets: Gedrag
Uitvraag maatregelenpakket
Onderstaande adviezen loslaten:

Quarantaine advies (i.c.m. gezondheidsverklaring bij reis) en zelftestadvies dag 0 en 5 na reis
Geen reden vanuit gedragsperspectief om deze adviezen aan te houden – ervan uitgaande dat dit epidemiologisch gezien momenteel geen grote meerwaarde heeft.

•

Generiek mondkapjesadvies
Het percentage deelnemers dat een mondkapje draagt in een publieke binnenruimte is fors afgenomen na het vervallen van de ver plichting om deze te dragen (76 procentpunt
gedaald tussen begin en eind maart, zie plaatje 1). Ook is het draagvlak hiervoor laag en verder afgenomen.
• Indien het nut hiervan epidemiologisch beperkt is, past het in dit beeld om het advies af te schalen.

•
•

Tegelijk is het belangrijk dat het als legitiem wordt gezien dat mensen die dat willen (om zichzelf of anderen te beschermen) , wel een mondkapje blijven dragen.

Isolatie-advies
Veel mensen blijven voorzichtig na een positieve test en het draagvlak voor het isolatieadvies is hoog. Bij klachten test een groot deel van de bevolking en informeert zelf contacten.
Uit interviews komt naar voren dat geïnterviewden zich onbegrepen kunnen voelen, omdat ze zich nog (deels) isoleren of voorzi chtiger zijn. Het afschalen van het isolatie-advies kan
voor deze groep een onveilig gevoel geven bij het betreden van de openbare ruimte, wat deze locaties dan minder toegankelijk maakt voor meer kwetsbare en voorzichtige mensen.
• Het isolatie-advies is een hoeksteen van het maatregelenpakket. Met het afschalen hiervan zou het signaal gegeven worden dat de pandemie nu echt helemaal voorbij is. Het
afschalen van de deze maatregel is waarschijnlijk in de huidige epidemiologische situatie lastig uitlegbaar en zal bij een la tere opleving ook kunnen bijdragen aan de perceptie van
falend overheidsbeleid, met name als dan strikte maatregelen nodig blijken. De kans daarop zal kleiner zijn indien het isolatie-advies met enige vertraging wordt afgeschaald, op een
moment met duidelijke epidemiologische zekerheid.
• Er is vanuit gedragsperspectief geen aanleiding dit advies nu op te heffen.

•
•

Mondkapjesplicht luchtvaart
Het loslaten van de mondkapjesplicht in de luchtvaart zou een consistente stap zijn na het loslaten van deze verplichting op andere plekken zoals het openbaar vervoer. In
verschillende andere EU-landen is het dragen van een mondkapje echter nog onderdeel van het maatregelenpakket, ook buiten de luc htvaart. Vanuit oogpunt van uitlegbaarheid en
haalbaarheid, stem de mondkapjesplicht internationaal af.

•

11

Bron: RIVM Corona Gedragsunit

Hoofdlijnen Uitvoeringstoets: Gedrag
Aandachtspunten voor communicatie

C ommuniceer een haalbaar, breed gedragen en effectief (midden) lange termijn plan dat inhoudelijk aangeeft:
welke indicatoren (bijv. de R, besmettingscijfers, of ziekenhuisopnames) als criterium worden gebruikt en waarom (ziektelast zoals long-covid)
op welke criteria en evidentie (inclusief effectiviteit en haalbaarheid en impact op welzijn, ongelijkheid en rechtvaardighei d) dit plan is gebaseerd
hoe zich dat vertaalt in lokale of bredere maatregelen, en wie (bijv. burgers, organisaties, beleidsmakers, communicatie prof essionals) wat moet doen
wat het (middel)lange termijn perspectief is

•
•
•
•
•

communiceer dat/hoe overheid zich blijft voorbereiden op eventuele opleving van gevaarlijkere variant. De huidige pandemie li jkt voorbij, maar het virus blijft en kan nog altijd
muteren en voor ongewenste wendingen zorgen.

Specifieke aandachtspunten:

•
•

Maak duidelijk waarom bepaalde adviezen (vooralsnog) blijven.
C ommuniceer helder wat gedragsadvies is na contact met een positief getest persoon (wat moet je dan concreet doen); extra al ert zijn op klachten, laagdrempelig testen bij klachten
en contact met kwetsbare personen in de 10 dagen na het contact met de positieve persoon vermijden.

•

Ieders vrijheid om zichzelf te blijven beschermen. Het risico op infectie is weliswaar afgenomen en ook het risico op ernstig e gevolgen. Echter, niet voor iedereen zijn de risico’s
acceptabel en risico’s zijn mogelijk ook niet voor altijd weg (eventuele opleving in bijvoorbeeld najaar). Publiekscampagne k an helpen (met ook voorbeelden vanuit de overheid ).
Indien men naar buitenland gaat, benoem het checken vooraf van de regels in landen van doorreis/eindbestemming om niet voor v errassingen te komen staan.
Bied inreizigers informatie over welke adviezen in Nederland van toepassing zijn via bijvoorbeeld een pushbericht bij binnenkomst in Nederland (analoog aan de werkwijze bij een
aantal andere EU-landen).

•
•

12

Hoofdlijnen Uitvoeringstoets: Rijks Kernteam Communicatie Covid-19
Kernpunten
Quarantaine advies (i.c.m. gezondheidsverklaring bij reis)
 De ve rsoepelingen die aangekondigd we rden op 15 maart zijn door de samenleving snel
 Me nsen halen quarantaine e n isolatie vaak door e lkaar. In de communicatie wordt dan ook m eestal
ove rgenomen. Er lijk t e e n beeld te ontstaan dat corona achter de rug is en mensen gaan zich daar
ge sproken over ‘thuis blijve n’. Bij he t opheffen van het quarantaine advies kan verwarring ontstaan
ook naar gedragen. Het is belangrijk om te blijven benadrukken dat corona niet we g is e n nog altijd
bij m e nsen die positief getest zijn: zij k unnen denken dat zij ook niet meer thuis hoeven te blijven.
e e n e ffect op de maatschappij heeft.
He t ve rschil tussen isolatie e n quarantaine moet daarom duidelijk uitgelegd worden als het
quarantaine advies komt te ve rvallen. Hier zal met communicatie extra op worde n ingezet.
 De voorgestelde versoepelingen lijk en te kunnen re kenen op draagvlak e n in een aantal gevallen is
de naleving nu al niet groot meer. De voorgenomen verdere versoepelingen zijn goed te
onde rsteunen met communicatie.
Generiek mondkapjesadvies
 O m dat mensen het verschil tussen quarantaine en isolatie niet pre cies we ten, k an het versoepelen  In druk ke gebieden worden er nog we inig mondkapjes gedragen. Naar ve rwachting zullen mensen
van de quarantaine adviezen tot onduidelijkheid leiden. Hier zal met communicatie e xtra op worden
die zich zorgen maken om hun gezondheid een mondkapje blijven dragen in bijvoorbeeld het O V of
inge zet, onder andere met e en campagne voor de quarantainecheck.
in druk ke wink els. Afschaffen van het mondkapjesadvies kan opnieuw le iden tot onrust e n zorgen bij
 Voor m ensen die zich zorgen maken over hun gezondheid blijven de zorgen over corona groot. Zij
m e nsen met een kwe tsbare gezondheid. De verwachting is dat zij zich opnieuw nie t gezien of
voe le n zich niet altijd gehoord en gezien en vroegen ook na 15 maart al specifiek aandacht voor hun
ge hoord zullen voelen. Het is belangrijk om aandacht te houden voor het re specteren van ieders
situatie. Er wordt e x tra ingezet op communicatieve aandacht voor deze groep.
e ige n k euze om mondkapjes te dragen.

A lgemeen
Zelftest advies dag 0 en dag 5 na reizen
De ve rsoepelingen van 15 maart zijn door de samenleving snel overgenomen.
 O m dat het te stadvies bij k lachten blijft staan, zal deze versoepeling naar ve rwachting niet tot veel
vrage n leiden. Vragen hierover zullen grotendeels al naar voren komen bij het afschaffen van de
Me de ingegeven door de situatie in O ekraïne is corona naar de achtergrond ve rdreven en lijkt in de
confirm atietest per 11 april.
m aatschappij de indruk te ontstaan dat het allemaal achter de rug is.
 O ok in de m edia is e r minder aandacht voor corona. Men richt zich nu met name op de lange termijn
e n de nafase.
Mondkapjesplicht luchtvaart loslaten
 C orona is e chter niet we g: er zijn nog steeds ve el nieuwe besmettingen en er worde n nog steeds
 Nale ving (en handhaving) van het gebruik van mondneusmaskers op vliegvelden e n in vliegtuigen
dagelijks mensen in het ziekenhuis opgenomen. O ok zitten er ve el mensen thuis in quarantaine of
staat in toenemende mate onder druk. Tegelijkertijd zijn de re gels internationaal e n hanteren veel
isolatie.
landen deze verplichting nog. Afschaffen van de plicht in Ne derland kan leiden tot verwarring: bij
som mige maatschappijen e n naar sommige landen is het we l ve rplicht, bij anderen niet. Dit vraagt
 He t be langrijkste effect van het hoge aantal besmettingen is het hoge ziekteverzuim en dat heeft
e e n duidelijke toelichting.
im pact op bedrijven, organisaties e n ve renigingen.
 Als vlie gvelden e n luchtvaartmaatschappijen zelf k euzes k unnen m aken in het al dan niet verplichten
van m ondneusmaskers zijn zij ook verantwoordelijk voor het goed communiceren waar het we l of
Opiniebeeld (Bron: DVJ Insights Campagne-effectmonitor 31 maart – 3 april 2022)
nie t ve rplicht is.
 Minde r mensen maken zich zorgen over het virus. Het aantal mensen dat (heel erg) bezorgd is over
he t coronavirus daalt verder naar een op de vie r.
 De naleving van adviezen is gedaald. Na de versoepelingen in maart is er e en daling te zien van de
nale ving. Zo geeft nu 34% aan dat de meerderheid of vrijwe l ie dereen in hun dire cte omgeving zich
aan de huidige adviezen houdt. In februari lag dat nog op de helft (47 %).
 De he lft van de m ensen blijft het dragen van m ondkapje s bij drukte belangrijk, goed en nuttig
vinde n. Tegelijkertijd is e r ten opzichte van februari e en forse daling van het gebruik. Ve el mensen
vinde n het onprettig om e en mondkapje te dragen op drukke plekken .



13

Bron RKT CC-19