Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-20

Europese Raad

Nr. 442

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 september 2009
Graag bieden wij u hierbij, mede namens de minister-president, de geannoteerde agenda aan van de informele bijeenkomst van de staatshoofden
en regeringsleiders van de lidstaten van de Europese Unie te Brussel op
17 september 2009.
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST134571
0809tkkst21501-20-442
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-20, nr. 442

1

Geannoteerde agenda van de informele bijeenkomst van de
staatshoofden en regeringsleiders van de lidstaten van de
Europese Unie te Brussel op 17 september 2009
Inleiding
Het Zweedse Voorzitterschap heeft een extra informele bijeenkomst
bijeengeroepen om de Europese inzet voor de G20 Top in Pittsburgh van
24–25 september aanstaande te bespreken. De bedoeling is dat er een
gecoördineerde Europese inzet voor Pittsburgh wordt afgesproken. De
volgende onderwerpen zullen aan de orde komen:
– economische situatie;
– raamwerk voor duurzame en evenwichtige groei;
– versterking van het financiële systeem;
– IMF governance en middelen;
– werkgelegenheid;
– energie efficiency;
– handel;
– steun aan de armste ontwikkelingslanden;
– klimaatfinanciering.
Het kabinet hecht veel waarde aan de voorbereiding van de G20 vergaderingen in Europees kader, inclusief de komende G20 Top in Pittsburgh.
Nederland was tevreden over de Europese positie voor de bijeenkomst
van de G20 Ministers van Financiën in Londen op 4–5 september, en gaat
ervan uit dat die de basis zal vormen voor de Europese inbreng voor wat
betreft de financieel-economische onderwerpen op de Pittsburgh agenda.
Nederland heeft in de aanloop naar de Pittsburgh Top en naar de informele bijeenkomst veelvuldig informatie uitgewisseld met diverse EU- en
Benelux-partners
Over de Nederlandse inzet in Pittsburgh zal uw Kamer spoedig na de
informele bijeenkomst worden geïnformeerd. In de Kamerbrief over de
Nederlandse inzet in Pittsburgh kunt u ook het verslag verwachten van de
informele bijeenkomst op 17 september 2009.
Economische situatie
De informele bijeenkomst zal de economische situatie bespreken. Het
vertrouwen in de economie is de afgelopen tijd enigszins hersteld. De
gevolgen van de crisis voor de reële economie zullen echter eerst nog
sterker worden voordat de situatie verbetert. De laatste maanden begint
de krimp van de economie steeds meer zijn weerslag te krijgen op de
sociale situatie. Zo loopt de werkloosheid in de EU gestaag op in de richting van 10%. Tegen deze achtergrond waren de G20 ministers van Financiën in Londen het er over eens dat het expansieve beleid ook in de rest
van 2009 en in 2010 van kracht moest blijven.
Door de huidige crisis en de crisismaatregelen inclusief het expansieve
budgettaire beleid hebben veel (Europese en G20) landen te maken met
overheidstekorten en oplopende publieke schulden. Dit is in de huidige
situatie begrijpelijk, maar het is belangrijk dat er door overheden, ook
binnen de EU, gestreefd wordt naar houdbare overheidsbudgetten op
langere termijn. Een toekomstige situatie waarin rentelasten noodzakelijke
publieke investeringen wegdrukken moet zo veel mogelijk voorkomen
worden. Het kabinet zal er daarom voor pleiten dat, wanneer het economisch herstel intreedt, de juiste exit-strategieën met betrekking tot de
verleende steun aan de financiële sector en budgettaire stimuleringen
worden uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-20, nr. 442

2

Raamwerk voor duurzame en evenwichte groei
De VS streeft er naar om in Pittsburgh overeenstemming te bereiken over
een raamwerk voor duurzame en economische groei. Het behelst de
commitment van de G20 Leaders om individueel en gezamenlijk een
beleidsmix in te zetten die leidt tot een sterkere en evenwichtigere economische groei. Dit betreft bijvoorbeeld het verminderen van de betalingsbalansonevenwichtigheden door de vraag te stimuleren in overschoteconomiën, zoals China en de besparingen te stimuleren in tekortlanden,
zoals de VS. Ook stelt de VS voor om een peer review proces in te stellen
in G20 verband. Nederland zal zich in de EU inzetten om dit initiatief te
omarmen, waarbij de EU wel moet pleiten voor een centrale rol van het
IMF in het peer review proces.
Het kabinet is van mening dat het initiatief om binnen de G20 tot een
Charter on Sustainable Economic Activity te komen voorziet in de huidige
leemte in global economic governance. Gemeenschappelijke principes en
standaarden voor internationale economische en financiële activiteiten
zijn nu van cruciaal belang. Een belangrijk resultaat van Pittsburgh zou de
vaststelling van de contouren van een dergelijk Charter kunnen zijn.
Versterking van het financiële systeem
De informele bijeenkomst zal spreken over de maatregelen die in gang
zijn gezet om het toezicht op financiële instellingen te verbeteren. Het
kabinet steunt deze maatregelen. Over het algemeen vindt er ook over de
band van de G20 goede en concrete vooruitgang plaats op dit terrein. Zo
namen Europa en de VS krachtige maatregelen om het financieel toezicht
te versterken. Het kabinet moedigt de volledige implementatie hiervan
aan.
Het voorkomen van een herhaling van de crisis vraagt ook om structurele
gedragsaanpassingen in de financiële sector. Belangrijk punt hierbij is een
verdere verbetering van de beloningstructuren. Tijdens de bijeenkomst
van de G20 ministers van Financiën van 4–5 september jl. werd er naar
aanleiding van sterke Europese druk met betrekking tot excessieve
bonussen afgesproken dat de internationale beloningsprincipes worden
aangevuld met een raamwerk on corporate governance and compensation. De concrete invulling dient in Pittsburgh geaccordeerd te worden.
Het kabinet zal tijdens de informele bijeenkomst aandringen op voortgaande sterke Europese druk om in Pittsburgh tot duidelijke afspraken te
komen.
IMF governance en middelen
De Europese landen zijn prominent vertegenwoordigd in het IMF. Zo
hebben de Eurolanden Nederland, België, Duitsland, Frankrijk en Italië een
vaste plaats in de Board. Het kabinet is voorstander van hervorming van
de huidige governance van het IMF, en pleit hierbij voor een pakketbenadering waarbij over alle onderwerpen die met elkaar verband houden
tegelijk wordt beslist. De VS en de opkomende economieën pleiten echter
voor een snelle overeenkomst over één van de onderdelen van de governance discussie, namelijk de totaaluitkomst van de IMF quota review. De
EU-landen moeten er voor zorgen dat hun prioriteiten voldoende gereflecteerd worden in de Pittsburgh conclusies, en Nederland zet dan ook in op
een sterke Europese positie op dit vlak.
Tijdens de informele lunch van Ecofin-ministers van 2 september jl. werd
overeenstemming bereikt over een Europese versterking van het IMF tot
een bedrag van € 125 miljard afhankelijk van wat andere G20-landen nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-20, nr. 442

3

gaan bijdragen. Dit zal betekenen dat bijna aan de in Londen overeengekomen uitbreiding van de New Arrangements to Borrow (NAB) met USD
500 miljard is voldaan (USD 496 miljard is binnen). De Europese bijdrage
zal pas tot begrotingsgevolgen leiden als er op getrokken wordt; deze
gevolgen zijn beperkt daar het leningen betreft en de kosten met name
een gevolg zijn van de relatief lage rente die ontvangen wordt op
uitstaande NAB leningen.
Werkgelegenheid
Stimulering van de werkgelegenheid en het voorkomen van grootschalige
werkloosheid ten gevolge van de financieel-economische crisis is een
thema dat tijdens de Top in Pittsburgh ruime aandacht verdient. Het
kabinet zal in EU-verband aandringen op onderkenning van het belang
van stimulering van de werkgelegenheid. Een one size fits all benadering
acht het kabinet hierbij onwenselijk (landen zijn immers vanuit verschillende startposities de crisis ingegaan), evenals een eenzijdig op de korte
termijn gerichte focus.
Langetermijntrends zoals vergrijzing moeten niet vergeten worden. Het
kabinet is voorstander van het uitwisselen van best practices en van
samenwerking tussen landen op het gebied van werkgelegenheid. De ILO
(International Labour Organization) speelt hierbij een centrale rol op basis
van de Decent Work Agenda. De ILO dient hierbij wel nauw samen te
werken met andere relevante organisaties.
Energie
Het omlaag brengen van het energieverbruik en -verspilling zijn belangrijke doelen van de Europese Unie. Ook in tijden van crisis. Ter illustratie:
binnen het Europees Economisch Herstelplan is ruimte gecreëerd voor
diverse investeringen in energie (efficiency). Het kabinet zal in Brussel
aandringen op onderkenning van het feit dat investeringen in energie
efficiency, schone productie, innovatie en het gebruik van renewables
elkaar versterken en een belangrijke bijdrage leveren aan de oplossing
voor zowel energiezekerheid als klimaatverandering.
Daarnaast zal ook aandacht gevraagd worden voor toegang tot energie
voor de armsten op onze planeet (energy poverty). Zoals bekend is Nederland reeds zeer actief op dit gebied.
Handel
Nederland is, als open economie en belangrijk vervoersknooppunt, erg
gevoelig voor ontwikkelingen in de wereldhandel. Zo is de daling van het
Nederlandse BNP over het afgelopen jaar direct gerelateerd aan de sterke
krimp van de wereldhandel. De economische crisis heeft verschillende
landen er toe gebracht protectionistische maatregelen te nemen, maar
gelukkig is er nog geen sprake van een wereldwijde trend. Waakzaamheid
blijft echter geboden, aangezien dergelijke maatregelen de crisis verder
zullen verergeren.
Het kabinet is van mening dat het snel afsluiten van de Doharonde de
wereldhandel een broodnodige impuls zal geven. Het kabinet vindt dat de
Europese Commissie in Pittsburgh een krachtig pleidooi moet houden
tegen protectionisme en voor het belang van vrije wereldhandel. Concreet
moet gestreefd worden naar het opstellen van een realistische, ambitieuze
roadmap met als doel de Doharonde in 2010 af te ronden en dient de
standstill belofte van de London Summit te worden herbevestigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-20, nr. 442

4

Steun aan de armste ontwikkelingslanden
De Pittsburgh Top zal ook beraadslagen over het verzachten van de crisis
in de armste ontwikkelingslanden. De crisis heeft deze landen weliswaar
met vertraging geraakt vergeleken met de ontwikkelde economieën, maar
de gevolgen zijn nu al groter en zullen waarschijnlijk ook langduriger zijn.
Nederland acht van belang dat de armste ontwikkelingslanden hun structurele hervormingen kunnen voortzetten. Bij het verzachten van de crisis
in de armste ontwikkelingslanden zijn voor het kabinet met name voedselzekerheid, sociale vangnetten, private sectorontwikkeling en handelsfinanciering van groot belang.
Wereldwijd komen slechts enkele landen hun internationale verplichtingen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking na. Tijdens de
informele bijeenkomst zal Nederland aangeven dat Europa het goede
voorbeeld moet geven waar het gaat om het nakomen en implementeren
van de London Summit commitments, inclusief de ODA-norm van 0,7%
van BNP.
Klimaatfinanciering
Tijdens de G20 ministers van Financiën was er geen voortgang met betrekking tot klimaatfinanciering. Een aantal landen wenste alleen onderhandelingen in VN-verband en niet in G20-verband.
Nederland vindt dat de EU-landen zich er in Pittsburgh voor in moeten
zetten dat de internationale discussie over klimaatfinanciering op de
G20-agenda blijft staan. De G20 kan de discussie aanjagen, teneinde bij te
dragen aan een succesvolle uitkomst van Kopenhagen.
Het kabinet ziet in de diverse lopende internationale discussies over
klimaatfinanciering graag een signaal waaruit blijkt dat een raamwerk
voor de financiering van internationaal klimaatbeleid een aantal essentiële
elementen moet bevatten, zoals onder andere low carbon growth plans,
versterking van de koolstofmarkt en zoveel mogelijk nieuwe en additionele financiële ondersteuning. Ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden moeten worden opgeroepen om naar draagkracht en verantwoordelijkheid inspanningen te plegen – op het terrein van zowel financiering
als mitigatie – die vergelijkbaar zijn met die van de EU. De internationale
publieke financiering moet mondiaal zo veel mogelijk nieuw en additioneel zijn, zodat de realisatie van de millenniumontwikkelingsdoelstellingen niet in gevaar komt. De Kamer zal binnenkort een brief toegaan
over de Nederlandse inzet in Kopenhagen.
Daarnaast ziet het kabinet graag dat er richting Kopenhagen een concreet
werkbedrag komt dat de orde van grootte aangeeft van de totale benodigde internationale financiering per jaar in 2020. Om dit werkbedrag zo
robuust mogelijk te laten zijn is het van belang om met name de kosten
voor adaptatie beter in beeld te brengen.
Daarnaast kan in alle lopende overleggen een belangrijk politiek signaal
voor de klimaatonderhandelingen worden gegeven als de ontwikkelde
landen hun bereidheid uitspreken om de ondersteuning te verstrekken die
nodig is om landen optimaal voor te bereiden op het verkrijgen van financiering van hun acties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-20, nr. 442

5