Geweld hoort nergens thuis
Eerste voortgangsrapportage

Een nationaal meerjarenprogramma in opdracht van de ministeries van VWS en JenV en de VNG

2 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

Inhoud
1

Inleiding 	
1.1
Aanleiding
1.2
Actielijnen en bouwstenen
1.3
Fasering
1.4
Volgen van de voortgang

3
3
3
4
5

2	Fase 0: Inrichten noodzakelijke rand-voorwaarden programma  	
2.1
Uitgangspunten aanpak in de regio’s
2.2
Regiovorming
2.3
Regionale projectleiders
2.4
Startfoto
2.5
Leerkringen
2.6
Projectenaanpak

6
6
6
6
7
7
7

3	Hoofdlijnen stand van zaken regionale aanpak 	
3.1
Inrichting regionale aanpak
3.2
Actielijn 1: Eerder en beter in beeld
3.3
Actielijn 2: Stoppen en duurzaam oplossen
3.4
Actielijn 3: Aandacht voor specifieke groepen
3.5
Leerkringen en projectenaanpak

8
8
8
9
9
9

4	Fase 1: Concretiseren acties 	

11

5	Fase 2: Uitvoering acties 	
5.1
Bespreekbaar maken
5.2
Zorgen dat professionals met de meldcode werken
5.3
Versterken Veilig Thuis
5.4
Verbeteren feitenonderzoek
5.5
Plegers strenger aanpakken
5.6
Slachtoffers van loverboys en mensenhandel
5.7
Kinderen in kwetsbare opvoedingssituaties
5.8
Slachtoffers ouderenmishandeling
5.9
Vooruitblik tot medio 2019

15
15
15
16
17
17
18
18
19
19

6	‘Inzicht als basis voor handelen’ 	

20

Bijlage 1 Programma inrichting 	

21

Bijlage 2 Regio-indeling 	

22

Bijlage 3 Inventarisatie regio’s  	

24

Bijlage 4 Fasering acties programmaplan 	

25

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 3

1 Inleiding
1.1 Aanleiding
Eind april 2018 is door de ministeries van Justitie en Veiligheid (JenV) en Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (VWS) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) het meerjarenprogramma ‘Geweld hoort
nergens thuis’ gepresenteerd.1 Het programma kent een doorlooptijd tot en met 2021. Ambitie is
­huiselijk geweld en kindermishandeling terug te dringen, de schade van geweld te beperken en de
­cirkel van geweld, de overdracht van generatie op generatie, duurzaam te doorbreken.
De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling raakt meerdere niveaus tegelijk en oplossingen
liggen niet in het bereik van één overheidslaag. Het programma zal als een olievlek zijn werk doen:
­voortbouwend op bestaande regionale en landelijke afspraken, gebruikmakend van nieuwe inzichten.
Dit alles om te bereiken dat steeds meer slachtoffers de juiste hulp en ondersteuning snel krijgen,
dat de ingezette interventies leiden tot het stoppen en duurzaam oplossen van geweld en dat de
­gezamenlijke norm wordt uitgedragen: geweld hoort nergens thuis.

1.2 Actielijnen en bouwstenen
Het programma is opgebouwd langs drie actielijnen. Elke actielijn is opgebouwd uit een aantal elementen
(‘bouwstenen’), waarmee knelpunten en belemmeringen in de aanpak van kindermishandeling en huiselijk
geweld worden weggenomen.
1 Eerder en beter in beeld
Door het geweld eerder en beter in beeld te hebben, kan de duur van het geweld worden verkort en kan
erger worden voorkomen. Door het geweld beter in beeld te hebben, weten we beter hoe het slachtoffer
en diens omgeving het beste kan worden geholpen.
2 Stoppen en duurzaam oplossen
Het geweld wordt zo snel mogelijk gestopt. Samenwerkende hulpverleners bieden samenhangende hulp,
gericht op duurzaam herstel van veiligheid. Plegers worden passend aangepakt. Voor het hele gezins­
systeem wordt steun of hulp georganiseerd die bijdraagt aan herstel en veerkracht. Alle gezinsleden
en hun sociale netwerk zijn betrokken (systeemgericht) in een optimaal samenspel met zorg- en
justitie­­­organisaties.
3 Specifieke groepen
Voor een aantal specifieke doelgroepen met specifieke problemen is extra aandacht nodig. Het gaat
dan om slachtoffers van huiselijk geweld, van loverboys en mensenhandel, van eergerelateerd geweld/
schadelijke traditionele gebruiken en van ouderenmishandeling. Ook gaat het om kinderen in kwetsbare
opvoedingssituaties en kinderen die te maken krijgen met complexe scheidingen.

1

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/huiselijk-geweld/documenten/beleidsnota-s/2018/04/25/
geweld-hoort-nergens-thuis-aanpak-huiselijk-geweld-en-kindermishandeling

4 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

Eerder en beter
in beeld

Bespreekbaar maken

Stoppen en
duurzaam oplossen

Specifieke
groepen

Multidisciplinair en systeemgericht
samenwerken

Slachtoffers seksueel geweld

Werkgevers alerter maken
Traumascreening en passende hulp
Zorgen dat professionals met de
meldcode werken

Plegeraanpak

Veilig Thuis versterken

Scholen sneller informeren

Verbeteren feiten-onderzoek

Opvang en passende ondersteuning
voor slachtoffers verbeteren

Slachtoffers loverboys en
mensenhandel
Slachtoffers eergerelateerd geweld
en huwelijksdwang
Kinderen in kwetsbare
opvoedingssituaties

Lokale teams versterken

Complexe scheidingen

Forensisch medische expertise
versterken

Slachtoffers ouderenmishandeling

De doelen uit het programma zijn niet vrijblijvend: in elke regio moeten de inhoudelijke ambities worden
gerealiseerd. Wel kan de vorm van de aanpak per regio verschillen. Wanneer de voortgang achterblijft ten
aanzien van de ambities, komt het programma in actie door inzicht te bieden en de stagnatie te bespreken
in het daarvoor geschikte gremium (onder andere gemeente, regio, organisatie). Indien nodig schaalt het
programma op naar de stuurgroep en/of het opdrachtgeversoverleg. Ook zal de bestuurlijke governance
waar nodig benut worden.

1.3 Fasering
Het programma Geweld hoort nergens thuis kent de volgende fasering om invulling te geven aan de
stadia van richten, inrichten en verrichten.
2018
Start programma
Fase 0: inrichten randvoorwaarden
Fase 1: concretiseren acties
Fase 2: uitvoeren acties
Fase 3: afronding en overdracht

2019

2020

2021

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 5

Met het programmaplan is invulling gegeven aan het ‘richten’. Met fases 0 en 1 wordt invulling gegeven
aan het ‘inrichten’. In fase 2 en 3 wordt invulling gegeven aan het ‘verrichten’. Hieronder worden deze
fases nader toegelicht.
Fase 0: Inrichtingen noodzakelijke randvoorwaarden (april 2018 – oktober 2018)
In de eerste maanden van het programma is gefocust op het creëren van de noodzakelijke randvoor­
waarden om daadwerkelijk het verschil te kunnen maken, zoals het inrichten van het programmateam,
het vormgeven van de aanpak in de regio’s, het faciliteren van leerkringen en het inrichten van een kern­
team en de stuurgroep. In hoofdstuk 2 van deze voortgangsrapportage wordt hier nader op ingegaan.
Fase 1: Concretiseren acties (september 2018 – mei 2019)
Waar nodig worden de ruim 100 acties uit het programmaplan uitgewerkt in plannen van aanpak.
Dit wordt gedaan door de ministeries van VWS en JenV en de VNG voor die maatregelen waar zij zelf
de verantwoordelijkheid voor dragen. Voor die maatregelen waar het programmateam voor aan de lat
staat, gebeurt dit samen met de voor het specifieke onderwerp relevante partners. Uitgangspunt is dat
in de concretisering duidelijk wordt gemaakt hoe de betrokken partijen en het programma gedurende
de looptijd van het programma met elkaar vaststellen aan welke eisen het gewenste eindresultaat moet
voldoen en welke stappen daarvoor nodig zijn. In de concretisering is een prioritering aangebracht.
Zo is met voorrang gestart met de concretisering van de pilots ‘multidisciplinaire centra onder één dak’,
het versterken van forensisch medische expertise en de beschikbaarheid van traumascreening.
In hoofdstuk 3 wordt hier nader op ingegaan.
Fase 2: Uitvoering acties (oktober 2018 – eind programma)
Op basis van de concretisering wordt uitvoering gegeven aan de acties. Een aantal acties bevinden zich al
in deze fase, zoals het meerjarenuitvoeringsprogramma Veilig Thuis, de implementatie van de verbeterde
meldcode en de landelijke publiekscampagne. In hoofdstuk 4 wordt hier nader op ingegaan.
Fase 3: Afronding en overdracht (januari 2021 – eind programma)
In deze fase ziet het programmateam erop toe dat de bereikte resultaten duurzaam worden geborgd.
Het is nog te vroeg om in deze voortgangsrapportage hier op in te gaan.

1.4 Volgen van de voortgang
De minister van VWS, de minister voor Rechtsbescherming en de algemeen directeur van de VNG
­ontvangen als opdrachtgevers elk half jaar een voortgangsrapportage. Deze bevat zowel de inspanningen
van het programmateam Geweld hoort nergens thuis als de inspanningen van de ministeries van VWS,
JenV en de VNG op de maatregelen zoals opgenomen in het programma Geweld hoort nergens thuis.
De voortgangsrapportages bieden ook een beeld van de stand van zaken van de regionale aanpak van
huiselijk geweld en kindermishandeling. In de voorliggende voortgangsrapportage wordt de stand van
zaken van het programma inzichtelijk gemaakt: wat is er sinds de bekendmaking van het programma
gebeurd? Op basis hiervan wordt de focus bepaald voor het komende half jaar: op welke bouwstenen
is inzet in deze fase cruciaal?

6 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

2	Fase 0: Inrichten
noodzakelijke randvoorwaarden programma
Dit hoofdstuk beschrijft de activiteiten die randvoorwaardelijk zijn voor een succesvolle uitvoering van
het programma (fase 0). Naast het inrichten van de stuurgroep, het kernteam, de betrokkenheid van
ervaringsdeskundigen en het programmateam (zie bijlage 1), waren deze activiteiten met name gericht
op het inrichten van de regionale aanpak. Deze activiteiten hebben met name plaats gevonden in de
periode april – oktober 2018. Fase 0 is inmiddels afgerond.

2.1 Uitgangspunten aanpak in de regio’s
Het uitgangspunt van het programma is dat de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling in de
lokale praktijk tot stand moet komen, zo dicht mogelijk bij de betrokkenen: slachtoffer(s), pleger(s) en hun
sociale netwerk. De aanpak krijgt vorm in de samenwerking tussen gemeenten, uitvoerings­organisaties
en hun professionals in de regio, voortbouwend op bestaande landelijke en regionale afspraken.
Bij deze partners ligt de sleutel om echt verschil te maken. De inhoudelijke ambities uit het programma­
plan Geweld hoort nergens thuis en ‘dat wat werkt’ moeten op regionale schaal worden georganiseerd
en duurzaam worden geborgd. Dit is immers de schaal waarop deze partijen samenwerken en hun
krachten kunnen bundelen. Om de ambities te realiseren hebben VNG, VWS en JenV afgesproken dat
gemeenten lokaal/regionaal een sluitende aanpak inrichten om deze vormen van geweld te voorkomen
of duurzaam te stoppen. Dit heeft ook een plek gekregen in het Interbestuurlijk Programma (IBP).
Hoewel de vorm van de aanpak per regio kan en zal verschillen, zijn de doelen helder en niet vrijblijvend:
in elke regio moeten de inhoudelijke ambities uit het programma worden gerealiseerd.

2.2 Regiovorming
De schaal waarop door gemeenten en andere partners die betrokken zijn bij de aanpak van kinder­
mishandeling en huiselijk geweld wordt samengewerkt, is niet eenduidig voor heel Nederland te definiëren.
Nederland kent 26 Veilig Thuis-regio’s. De vrouwenopvang wordt vanuit 35 centrumgemeenten vorm­
gegeven. Het is aan de gemeenten en partners overgelaten om een keuze te maken op welke schaal de
samenwerking in het kader van het programma Geweld hoort nergens thuis werd ingericht. Voorwaarde
was dat er sprake is van een landelijk dekkend netwerk van regionale plannen van aanpak.
De gemeenten hebben in totaal 30 regio’s geformeerd. Over het algemeen is gekozen voor de schaal
van de Veilig Thuis-regio (in 23 regio’s). In zeven regio’s is de schaal van de centrumgemeente vrouwen­
opvang leidend geweest. In bijlage 2 is een overzicht van de regio’s opgenomen. Het programmateam
heeft elke regio minimaal één keer bezocht.

2.3 Regionale projectleiders
De VNG, het ministerie van VWS en het ministerie van JenV hebben afgesproken dat in elke regio een
regionale projectleider wordt aangesteld om uitvoering te geven aan de regionale aanpak. Hiertoe zijn
middelen beschikbaar gesteld. De projectleider werkt voor gemeenten in de regio, maar heeft ook de
opdracht de regionale samenwerking tussen gemeenten en andere partners te ondersteunen en te
­verbeteren. Dit betekent dat de projectleider, ondanks dat deze wordt aangesteld door de centrum­
gemeente, een onafhankelijke rol moet vervullen voor alle betrokken partijen.
Inmiddels is in de helft van de 30 regio’s een regionaal projectleider aangesteld. In de overige vijftien
regio’s volgen deze naar verwachting nog dit jaar.

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 7

2.4 Startfoto
De regionaal projectleiders worden periodiek verzocht om het landelijk programmateam te informeren
over de stand van zaken van de regionale aanpak. In de tweede helft van 2018 zijn deze vragenlijsten
voor het eerst uitgezet. De resultaten van deze eerste inventarisatie door de regio’s, worden in bijlage 3
op geaggregeerd niveau weergegeven. In hoofdstuk 3 zijn een analyse en belangrijkste conclusies
­opgenomen. Dit deel van de rapportage is aan de leden van het wethoudersoverleg ‘Centrumgemeenten
Vrouwenopvang’ voorgelegd. De opbrengsten geven richting aan de benodigde ondersteuning vanuit en
prioritering door het programmateam en de opdrachtgevers. Ook houdt het programmateam hiermee
een vinger aan de pols en heeft ze zicht op de voortgang of juist het gebrek daaraan.
De vragenlijsten zijn door de regionaal projectleiders ingevuld. Waar de regionaal projectleiders nog niet
actief waren, is dit gedaan door een door de regio aangewezen vertegenwoordiger op ambtelijk niveau.
Alle regio’s hebben de vragenlijst ingevuld en geretourneerd. Een deel van de respondenten heeft aan­
gegeven dat het niet altijd is gelukt om in de beantwoording een compleet beeld van de hele regio te
schetsen, deels omdat de betreffende functionaris recent is aangesteld, deels omdat de benodigde tijd
ontbrak om met alle gemeenten in de regio af te stemmen. Het programmateam gaat ervan uit dat dit
bij de volgende voortgangsrapportages wel het geval is, en zal dit waar nodig faciliteren. Gedurende de
looptijd van het programma worden de eisen waaraan de gewenste eindresultaten moeten voldoen,
door de betrokken partijen nader geconcretiseerd. Dit kan van invloed zijn op de manier waarop regio’s
de stand van zaken in hun regio beoordelen.

2.5 Leerkringen
De regionale projectleiders hebben een belangrijke rol in het bijdragen aan het gezamenlijk leren en
ontwikkelen. Zowel in de regio zelf, als regio-overstijgend en op landelijk niveau. Het programmateam
faciliteert dit door het organiseren van regio-overstijgende leerkringen en een aantal landelijke thema­
sessies per jaar. De 30 regio’s zijn, rekeninghoudend met de grenzen van politie-eenheden en OM
­arrondissementen, ingedeeld in zes leerkringen. Jaarlijks worden vier rondes van leerkringbijeenkomsten
georganiseerd. De eerste ronde van leerkringbijeenkomsten heeft in de maand oktober plaatsgevonden.
Deze bijeenkomsten stonden in het teken van kennismaken, inrichten randvoorwaarden en startfoto.
Tijdens deze bijeenkomsten hebben regio’s aangegeven welke acties in het programma op landelijk
niveau met voorrang moeten worden uitgewerkt (zie ook hoofdstuk 3) en welke knelpunten als het
meest prangend worden ervaren. De tweede ronde vindt plaats in december.

2.6 Projectenaanpak
Met het inrichten van een projectenaanpak per 1 januari 2019 faciliteert het programma regio’s,
gemeenten en uitvoeringspartners om ‘van papier naar praktijk’ en ‘van denken naar doen’ te gaan.
Op lokaal en/of regionaal niveau komen initiatiefnemers uit de regio tot projecten waarmee een impuls
wordt gegeven aan een duurzame verbetering van de aanpak van kindermishandeling en huiselijk
geweld. Van belang is dat deze projecten toekomstbestendig zijn en ook na afloop van het programma
zelfstandig kunnen voortbestaan. Het programmateam ondersteunt de uitvoering van de projecten,
en kan onder andere meedenken over de opzet van projectvoorstellen en het leggen van verbindingen
tussen partijen. Het programmateam bewaakt het overzicht en draagt er zorg voor dat projecten elkaar
versterken en van elkaar leren.
De drie actielijnen en bijbehorende bouwstenen van het programma vormen de leidraad voor de
­inrichting van de ondersteuning door het programma. Per half jaar wordt aan een selectie hiervan
de focus gegeven. Het kernteam en de leerkringen hebben hier een belangrijke stem in. De focus voor
de eerste helft van 2019 wordt in december 2018 in het kernteam en de leerkringen besproken.

8 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

3	Hoofdlijnen stand van zaken
regionale aanpak
In bijlage 3 is de startfoto opgenomen die is gemaakt op basis van de vragenlijsten die door de regionale
projectleiders zijn ingevuld. In dit hoofdstuk wordt per actielijn ingegaan op de hoofdlijnen van deze
startfoto.

3.1 Inrichting regionale aanpak
Het is van belang dat de integrale aansturing van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling
is belegd. Uit de startfoto komt naar voren dat dit in slechts een beperkt aantal regio’s momenteel het
geval is. Over het algemeen wordt in verschillende bestuurlijke netwerken gestuurd op onderdelen van
de aanpak, zoals Veilig Thuis, vrouwenopvang en/of jeugdhulp. In de door regio’s genoemde regionale
bestuurlijke netwerken zijn de gemeentelijke en justitiële partners sterk vertegenwoordigd. Dit geldt in
mindere mate voor zorgpartners en onderwijsinstellingen. Het stoppen en duurzaam oplossen van
­kindermishandeling en huiselijk geweld vraagt niet alleen om samenwerking op het niveau van profes­
sionals, maar ook om een bestuurlijk netwerk dat gezamenlijk randvoorwaarden creëert waarin de
­professionele samenwerking tot stand kan komen, prioriteiten stelt en knelpunten en dilemma’s in
de samenwerking adresseert.
Uit de startfoto komt naar voren dat (nog) niet alle inhoudelijke ambities (speerpunten) uit het programma
Geweld hoort nergens thuis een plek hebben gekregen in de verschillende regiovisies.

Naar aanleiding van de bevindingen uit de startfoto doet het programmateam het komende
half jaar het volgende:
• 	In onder andere gesprekken met de regionaal projectleiders en de volgende inventarisatie in
de regio’s nader ingaan op het belang van het expliciet beleggen van de verantwoordelijkheid
voor de integrale aansturing van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.
• 	In de regio’s bespreken welke keuzes ten grondslag liggen aan de samenstelling van de
bestuurlijke netwerken en het belang onderstrepen van het verbinden van de zorg- en de
justitiële partners.
• 	Het samen met de regio’s bekijken hoe de speerpunten uit het programma Geweld hoort
nergens thuis een plek kunnen krijgen in de eigen regionale aanpak. De regio’s die momen­
teel nog niet over een actuele regiovisie / regionaal plan van aanpak beschikken en/of deze
nog niet hebben uitgewerkt in een uitvoeringsplan, worden gestimuleerd en waar nodig
geholpen om dit in de eerste helft van 2019 gereed te hebben.

3.2 Actielijn 1: Eerder en beter in beeld
Uit de startfoto komt naar voren dat de bekendheid van de werkwijze van Veilig Thuis bij een aantal
partners verbetering behoeft. Dit geldt met name voor scholen, huisartsen en kinderopvangorganisaties.
Daarnaast geven regio’s aan dat er ruimte voor verbetering is waar het de samenwerking tussen Veilig
Thuis en de lokale teams betreft. De mogelijkheden voor verbetering die regio’s zien, lopen uiteen van
het investeren in wederzijds begrip en het spreken in dezelfde taal tot deskundigheidsbevordering bij
lokale teams, en van het expliciet maken van verwachtingen, verantwoordelijkheden en (on)mogelijk­
heden tot het wegwerken van wachtlijsten.

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 9

Op basis van bovenstaande doet het programmateam het komende half jaar het volgende:
• 	Het stimuleren en waar nodig ondersteunen van de regio’s, Veilig Thuis-organisaties en de
Beweging tegen kindermishandeling om met onder andere scholen, huisartsen en kinder­
opvang in gesprek te gaan over het bespreekbaar maken van huiselijk geweld en kinder­
mishandeling, en elkaars rollen en verantwoordelijkheden hierbij.
• 	Het stimuleren dat de Veilig Thuis-organisaties in de eigen regio’s sessies organiseren met
vertegenwoordigers van de lokale teams. Waar nodig ondersteunt het programmateam
hierbij. Het programmateam neemt de genoemde verbetermogelijkheden hierin mee.
• 	Het betrekken van de door de regio’s genoemde verbetermogelijkheden in de samenwerking
tussen lokale teams en Veilig Thuis, en de bevindingen ten aanzien van de werkwijze van
lokale teams bij het ontwikkelen van de criteria waaraan lokale teams minimaal moeten
voldoen (zie ook hoofdstuk 3).

3.3 Actielijn 2: Stoppen en duurzaam oplossen
Uit de startfoto komt naar voren dat met name het inrichten van de multidisciplinaire en systeemgerichte
samenwerking zowel in de reguliere als complexe casuïstiek aandacht behoeft. Er lijkt geen sprake te zijn
van een eenduidig beeld van wat er nodig is om tot deze samenwerking te komen en hoe de visie ‘eerst
samenwerken voor veiligheid, dan samenwerken voor risicogestuurde zorg’ concreet daarin een plek kan
krijgen. Dit is een cruciaal element in het effectiever maken van de aanpak van huiselijk geweld en
kindermishandeling.

Daarom ondersteunt het programmateam de regio’s bij het scherp krijgen, ontwikkelen
en vorm­geven van de multidisciplinaire en systeemgerichte samenwerking. Voor complexe
­casuïstiek wordt deze aanpak MDA++ genoemd.

3.4 Actielijn 3: Aandacht voor specifieke groepen
De inspanningen die regio’s plegen binnen actielijnen 1 en 2 vormen een fundament voor de aanpak
voor de in het programma genoemde specifieke groepen. Het is daarnaast van belang dat deze specifieke
groepen een plek krijgen in de regiovisies / regionale plannen van aanpak. Uit de inventarisatie komt naar
voren dat dit nu nog niet altijd het geval is.

Het programmateam stimuleert de regio’s om de aanpak voor deze specifieke doelgroepen op
te nemen in de regionale aanpak.

3.5 Leerkringen en projectenaanpak
De uitwerking van de acties, de agendering in leerkringen en de projectenaanpak zijn nauw verbonden.
Deelnemers aan de leerkringen kunnen aangeven wat volgens hen met voorrang uitwerking behoeft, en
de uitwerking van de acties uit het programma krijgt onder andere vorm in de leerkringen. De projecten­
aanpak kent eveneens een relatie met de leerkringen: de deelnemers denken mee over de invulling van
de halfjaarlijkse focus, en bespreken hoe de opbrengsten van de projecten een bijdrage leveren aan het
versterken van hun eigen regionale aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.

10 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

Op basis van de voortgangsrapportage, inclusief de startfoto van de regio’s, worden in de
komende rondes van leerkringbijeenkomsten in ieder geval de volgende onderwerpen
geagendeerd:
• 	Het inrichten van de regionale aanpak, inclusief de inrichting en samenstelling van een
­regionaal bestuurlijk en inhoudelijk netwerk ten behoeve van integrale sturing op en
­uitvoering van de aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld; en het opstellen/­
actualiseren van een regio-visie/regionaal plan van aanpak in verbinding met de speerpunten
van het programma.
• 	(Door)ontwikkeling en duiding van MDA++ en/of aanpak structurele onveiligheid.
• 	Versterken van het lokale veld en verbeteren samenwerking van lokale teams,
­onderwijsinstellingen en huisartsen met Veilig Thuis.
• 	De regionale uitwerking van de ontwikkelagenda tussen Veilig Thuis, de politie, het OM,
de RvdK en 3RO.
• 	Informatie over en verdieping van de aanpak voor specifieke doelgroepen, zoals kinderen
in complexe scheidingen en slachtoffers van mensenhandel.
• 	Mogelijkheden voor gemeenten en regio’s om te sturen op het gebruik van de meldcode
en de beschikbaarheid/inzet van aandachtsfunctionarissen.

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 11

4	Fase 1: Concretiseren acties
Het programmaplan Geweld hoort nergens thuis bevat een groot aantal acties op de drie verschillende
actielijnen. Een aantal van deze acties bouwt voort op reeds ingezette initiatieven, zoals het meerjaren­
uitvoeringsprogramma Veilig Thuis, de aanpak van ouderenmishandeling en het Actieplan verbeteren
feitenonderzoek. In fase 1 worden de resterende acties geconcretiseerd. Dit wordt gedaan samen met
de voor het specifieke onderwerp relevante partners en in afstemming met aanverwante landelijke
programma’s.
Door de opdrachtgevers en de stuurgroep is een prioritering voor de uitwerking van de acties tot en met
eind 2018 vastgesteld. Hieronder zijn deze opgenomen. In bijlage 4 is voor alle acties uit het programma­
plan opgenomen in welke fase deze zich bevinden.
Multidisciplinair en systeemgericht samenwerken
De bij het programma betrokken partijen hebben met elkaar afgesproken dat overal multidisciplinair en
systeemgericht moet worden gewerkt. Dit volgens de visie dat eerst samen wordt gewerkt voor veilig­
heid, en vervolgens samen wordt gewerkt om de oorzaken die ten grondslag liggen aan de onveiligheid
aan te pakken middels risicogestuurde en herstelgerichte zorg. De doelstelling is dat elke regio een eigen
aanpak heeft waarbinnen het multidisciplinaire en systeemgerichte samenwerken wordt opgepakt.
Voor gezinnen die op meerdere leefdomeinen problemen ervaren, die ook nog eens onderling samen­
hangen en van generatie op generatie kunnen overgaan is nog een aanvullende aanpak nodig.
De ­complexiteit, de ernst en de hardnekkigheid van deze problematiek vraagt om specifieke kennis,
­passende werkwijzen, een geïntegreerde aanpak en het nemen van gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Deze aanpak wordt aangeduid als ‘Multidisciplinaire Aanpak ++ (MDA++)’, een aanpak waarbij de ver­
schillende sectoren, specialisten, het lokaal team en het gezin met haar sociale netwerk samenwerken.2
MDA++ staat voor een multidisciplinaire aanpak voor gezinnen, die op meerdere leefdomeinen
­problemen ervaren, die onderling samenhangen en van generatie op generatie overgaan. Het voorziet
in een bundeling van psychosociale, medische, forensische en justitiële expertise in de aanpak van
­kindermishandeling, huiselijk en seksueel geweld. In deze aanpak werken deze experts samen met
het lokale team en het gezin met haar sociale netwerk.
Uit de startfoto (zie bijlage 3) blijkt dat twintig van de 30 regio’s aangeven multidisciplinair en systeem­
gericht samenwerken als speerpunt in hun regiovisie / regionale plan van aanpak te (gaan) benoemen.
Ook blijkt dat er in de regio’s geen eenduidig beeld is wat onder de inrichting van MDA++ wordt verstaan.
3
De opvattingen hierover lopen uiteen: van het inrichten van een (fysiek) multidisciplinair centrum tot
het voorzien in een ad hoc acuut casusoverleg. Dit komt overeen met de bevindingen uit het onderzoek
dat door NJI en Movisie eerder dit jaar is opgeleverd.4
Het ondersteunen van de regio’s bij het scherp krijgen, ontwikkelen en vormgeven van de MDA++ aanpak
heeft de komende zes maanden prioriteit voor het programmateam. Daartoe stelt het programmateam
samen met de VNG, Veilig Thuis, justitiepartners en experts een set van criteria op voor de inrichting van
MDA++. Doel is dat gemeenten en regio’s deze criteria gebruiken bij de inrichting van MDA++.

2

Kwaliteitskader MDA++. Een effectieve aanpak van kindermishandeling, huiselijk geweld en seksueel geweld in Nederland
(2017). Utrecht: Movisie / NJi, programma Duurzame veiligheid in gezin en relatie; naar een integrale aanpak van huiselijk
geweld en kindermishandeling.

3

Idem

4

Doen wat nodig is bij kindermishandeling, huiselijk en seksueel geweld. Een onderzoek naar de regionale ontwikkeling van
de multidisciplinaire aanpak en de ondersteuningsbehoefte van gemeenten (2018). Utrecht: NJi / Movisie.

12 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

De criteria geven richting aan het ‘wat’ en niet het ‘hoe’. Dit is aan de gemeenten en regio’s zelf.
De criteria zijn geworteld in:
• Het kwaliteitskader MDA++
• De visie ‘eerst samenwerken voor veiligheid, dan samenwerken voor risicogestuurde zorg’
• Het vernieuwde handelingsprotocol van Veilig Thuis (per 1 januari 2019)
• De landelijke samenwerkingsafspraken tussen justitiepartners en Veilig Thuis
Ook is oog voor knelpunten die regio’s nu al ervaren in de implementatie en uitvoering van MDA++,
bijvoorbeeld ten aanzien van de bekostiging en beschikbare capaciteit van betrokken partners.
Pilots multidisciplinaire centra onder één dak
In het programmaplan Geweld hoort nergens thuis is aangekondigd dat het programma twee regio’s
ondersteunt met een pilot om multidisciplinair en systeemgericht werken onder één dak door te ont­
wikkelen: Hart van Brabant en Rotterdam-Rijnmond. Het programmateam heeft besloten om daarnaast
ook de regio Kennemerland te ondersteunen met de doorontwikkeling van het Multidisciplinair Centrum
Kindermishandeling Kennemerland naar een centrum voor kindermishandeling en huiselijk geweld.
In deze drie pilots wordt de werkwijze van de MDA++ doorontwikkeld tot een centrum voor huiselijk
geweld en kindermishandeling onder één dak. Hiermee wordt het volgende beoogd:
• Eerder stoppen van acuut geweld en structureel ernstig geweld
• Vergroten van veiligheid slachtoffers
• Duurzaam stoppen van geweld
• Vergroten samenwerking (strategisch, tactisch en operationeel) tussen betrokken organisaties
Dit moet ertoe leiden dat betrokkenen een verbetering ervaren van de effectiviteit van de interventie(s).
De werkwijzen in de regio’s Friesland en West-Brabant, waar niet onder één dak wordt samengewerkt,
worden als referentie gebruikt. Voor het einde van dit jaar hebben deze vijf regio’s hun projectvoorstellen
opgesteld. Voorwaarde hierbij is dat elk voorstel voldoende bestuurlijk draagvlak heeft onder gemeenten
en betrokken organisaties. De start van de pilots is voorzien voor het eerste kwartaal van 2019. De pilots
en de referentiewerkwijzen worden gemonitord, zodat leer- en knelpunten al gedurende de pilot gedeeld
en opgepakt kunnen worden.
Versterken forensisch medische expertise
Forensisch medische expertise ten behoeve van forensisch medisch onderzoek speelt een belangrijke rol
bij het signaleren, duiden en aanpakken van huiselijk geweld en kindermishandeling. Letsel moet goed
kunnen worden vastgelegd en geduid; is er een medische oorzaak, of is er een niet-medische of verwijt­
bare oorzaak, en past wat gezien is bijvoorbeeld bij huiselijk geweld of kindermishandeling? Zonder deze
duiding is geen goede rapportage mogelijk. Een goede rapportage heeft tot doel om te dienen als bewijs
in een strafzaak of voor een beschermingsonderzoek. Voor het onderzoeken en duiden van letsel en het
rapporteren hierover is zowel medische als forensische expertise nodig. Het doel moet altijd zijn dat het
kind de nodige medische zorg kan worden geboden, dat een onderzoek maar één keer hoeft plaats te
vinden om het slachtoffer zo min mogelijk te belasten, dat het onderzoek snel plaatsvindt en dat sporen
niet worden gemist. In de handreiking ‘Samenwerken bij strafbare kindermishandeling’ zijn afspraken
vastgelegd over welke instantie en/of functionaris wanneer aan zet is.
Om ervoor te zorgen dat forensisch medische expertise voor kinderen (FMEK) altijd in lokale netwerken
beschikbaar is, heeft de minister van VWS aan GGD GHOR Nederland gevraagd om deze expertise regio­
naal te borgen. GGD GHOR Nederland gaat dit organiseren in tien regio’s, aansluitend bij de politie­
regio’s. Binnen elke regio neemt één GGD de rol op zich van coördinerend GGD. Het project betreft onder
meer het beschikbaar stellen van expertise in de regio’s, het met het veld opstellen van kwaliteitseisen
ten aanzien van forensisch artsen op het gebied van FMEK en de rapportages en het inregelen van
deze expertise. Daarnaast start GGD GHOR Nederland, in afstemming met het veld, een project
Letselspreekuur Plus. Het startpunt voor alle locaties is de implementatie in alle regio’s van het
­handelingskader zoals vastgelegd in de handreiking ‘Samenwerken bij strafbare kindermishandeling’.
Voor dit inregelen wordt samengewerkt met het programmateam Geweld hoort nergens thuis.

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 13

Omdat de forensische geneeskunde wordt aangemerkt als kwetsbare discipline worden door het kabinet
verschillende maatregelen genomen gericht op het versterken van de positie van de forensische genees­
kunde en het vak forensisch arts.5,6 Dit betreft onder meer het vormgeven van de opleiding van foren­
sisch arts via een profiel binnen de opleiding Arts Maatschappij en Gezondheid. Er wordt op dit moment
een specifieke module over FMEK ontwikkeld voor deze opleiding.
Forensisch medische expertise bij kinderen is een specifieke expertise: kinderen kunnen veelal niet
­vertellen wat er is gebeurd. Dit kan echter ook bij andere kwetsbare doelgroepen het geval zijn, zoals bij
ouderen of mensen met een psychische beperking. Daarom is de ambitie om de expertise geleidelijk
uit te bouwen, zodat deze voor kwetsbare groepen altijd beschikbaar is.
Traumascreening en aanbod traumabehandeling
Slachtoffers en plegers van huiselijk geweld kampen bovengemiddeld vaak met trauma’s. Dit vormt een
van de verklaringen voor het van generatie op generatie overdragen van huiselijk geweld. De betrokken
partijen hebben daarom in het programmaplan afgesproken dat, als blijkt dat er sprake is van huiselijk
geweld en kindermishandeling, altijd een afweging dient te worden gemaakt of traumascreening nodig
is. Daarnaast dient lokaal of regionaal altijd een bijpassend (trauma)behandelaanbod beschikbaar te zijn.
Uit de startfoto blijkt dat hier op dit moment nog geen sprake van is. Zo verschillen de vorm waarin en
de doelgroepen waarvoor traumascreening momenteel worden toegepast per regio. Op initiatief van
het Verwey Jonker Instituut heeft recent een expertmeeting plaatsgevonden over dit onderwerp. Hierin is
door verschillende experts en een vertegenwoordiging van het programmateam onder andere gesproken
over het moment waarop traumascreening kan worden ingezet en hoe thema’s als veiligheid en herstel
zich in de praktijk tot elkaar moeten verhouden. Deze sessie krijgt op verzoek van het programmateam
eind 2018 een vervolg. Hierin wordt besproken aan welke vereisten passende traumascreening en –
behandeling moet voldoen, of het huidige aanbod voldoet en of differentiatie voor verschillende doel­
groepen gewenst en/of noodzakelijk is. Daarnaast verzamelt het programmateam in het eerste kwartaal
van 2019 via de projectleiders de concrete ervaringen met de inzet van traumascreening tot nu toe in de
verschillende regio’s, en het lokaal en/of regionaal beschikbare behandelaanbod. Doel van beide inven­
tarisaties is om een ‘routekaart’ op te stellen voor professionals: van welke professional wordt wanneer
verwacht dat deze in actie moet komen (afweging maken of traumascreening nodig is – traumascreening
uitvoeren – doorgeleiden naar behandelaanbod), en hoe ze dit kunnen doen.
Daarnaast faciliteert het programmateam op basis van deze informatie in 2019 een aantal pilots, om te
verkennen of deze routekaart in de praktijk werkt en uitvoerbaar is. Op basis van de resultaten van en
ervaringen binnen deze pilots volgt vervolgens een voorstel voor de verdere uitrol van traumascreening.
Het programmateam zoekt hierbij de aansluiting met de ontwikkeling van de richtlijn voor jeugdhulp
en jeugdbescherming over het signaleren en aanpakken van trauma.7 Om het inzicht bij professionals
en gemeenten in de impact van de schadelijke gevolgen van trauma’s te vergroten, organiseert het
­programmateam in 2019 een landelijk congres over dit onderwerp.
Versterken lokale teams
Een effectieve aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling vraagt om een krachtige eerstelijns­
aanpak in elke gemeente. In het programmaplan is afgesproken dat alle professionals in lokale teams
moeten kunnen werken met een veiligheidsplan en screeningsinstrumenten huiselijk geweld en kinder­
mishandeling en deze toe kunnen passen. Professionals werken outreachend, durven geweld bespreek­
baar te maken en zorgen dat altijd met betrokkenen een veiligheidsplan is gemaakt. Er is een goede
verbinding tussen lokale teams en de JGZ met Veilig Thuis en er zijn heldere samenwerkingsafspraken.

5

Toekomst voor de forensische geneeskunde; Advies van de Commissie Forensisch Medisch Onderzoek en Medische
Arrestantenzorg.

6

TK 2017-2018, 33628, nr.38.

7

Deze richtlijn wordt samen met cliënten, professionals en deskundigen ontwikkeld, en voorjaar 2021 verwacht.

14 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

Uit de startfoto blijkt dat het momenteel nog per regio sterk kan verschillen in welke mate professionals
in lokale teams onder andere outreachend werken, geweld bespreekbaar kunnen maken en werken met
een veiligheidsplan.
Conform het programmaplan worden in samen¬hang met het programma Zorg voor de Jeugd en het
­programma Complexe scheidingen in het eerste kwartaal van 2019 criteria ontwikkeld waaraan een lokaal
team moet voldoen vanuit het perspectief van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hiervoor wordt
gebruik gemaakt van al bestaande kwaliteitsafspraken, zoals in het Kwaliteitskader Veilig Thuis – zicht
op veiligheid en de relevante toezichtskaders van Toezicht Sociaal Domein.8
Het programmateam zet hiertoe de volgende stappen:
• In samenwerking met het NJI, het ondersteuningsteam van het programma Zorg voor de Jeugd en de
Associatie Wijkteams aanscherpen van de ‘leidende principes voor het wijkgericht werken’ op de thema’s
veiligheid, kindermishandeling en huiselijk geweld. Doel is om de principes uit te werken in criteria
voor de lokale teams.
• Het kernteam van het programma en de leerkringen leveren input voor de criteria waaraan een lokaal
team volgens hen moet voldoen.
• Deze input vormt de basis voor een landelijke bijeenkomst van vertegenwoordigers van Veilig Thuis,
de gemeenten, de Associatie Wijkteams, het ondersteuningsteam van het programma Zorg voor de
Jeugd en het programmateam. Hierin wordt een concreet voorstel voor criteria geagendeerd. Deze
criteria hebben betrekking op de kwaliteit van de te leveren bijdragen, niet op de wijze waarop de
lokale teams georganiseerd zijn.
Scholen sneller informeren
Scholen en kinderopvang dienen snel op de hoogte te zijn van door andere professionals gesignaleerde
geweldsescalaties in het gezin van hun leerling, bijvoorbeeld wanneer een acute vlucht naar de opvang
noodzakelijk is. Hierdoor kunnen leerlingen beter worden opgevangen en sociale steun worden geboden,
die hun veerkracht versterkt.
Met dit doel voert Augeo met gemeenten, scholen en politie momenteel twee pilots uit genaamd
‘Handle with care’; in Heerlen en in Wageningen. Steeds is het doel om binnen 24 uur na een geconsta­
teerd geweldsincident een signaal door te geven aan de school dat een kind mogelijk steun nodig heeft.
Deze pilots worden in opdracht van Augeo gemonitord en geëvalueerd. De resultaten worden in het
eerste kwartaal van 2019 aan de opdrachtgevers van het programma Geweld hoort nergens thuis
aangeboden.
De pilot in Heerlen wordt begin 2019 uitgebreid met alle 26 scholen in het primair onderwijs. Daarnaast
worden momenteel met drie gemeenten afspraken gemaakt over het inrichten van een werkproces voor
deze werkwijze. Verschillende andere gemeenten hebben aangegeven eveneens interesse te hebben.
Augeo verkent wat hiervoor de mogelijkheden zijn en welke organisaties hierbij aan willen sluiten.
Het programmateam ondersteunt hen hierbij.

Vooruitblik tot medio 2019
De komende zes maanden wordt uitvoering gegeven aan:
• 	het opstellen van criteria voor de inrichting van MDA++
• 	de start pilots multidisciplinaire centra onder één dak
• 	de regionale borging van forensisch medische expertise voor kinderen
• 	het opstellen van vereisten aan de afweging voor het toepassen van traumascreening
• 	het opstellen van criteria voor lokale teams
• 	de eerste uitbreiding van de pilots ‘Handle with care’

8

Kwaliteitskader Veilig Thuis – zicht op veiligheid, VNG, 2016

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 15

5	Fase 2: Uitvoering acties
Een aantal acties uit het programma Geweld hoort nergens thuis bouwt voort op initiatieven van voor de
start van het programma, zoals het meerjarenuitvoeringsprogramma Veilig Thuis, de implementatie van
de verbeterde meldcode en de landelijke publiekscampagne. Dit hoofdstuk beschrijft de resultaten die in
de afgelopen maanden op deze onderwerpen zijn gerealiseerd. Ook wordt aangegeven welke aanvullende
activiteiten voortkomen uit de uitvoering van deze initiatieven.

5.1 Bespreekbaar maken
In het voorjaar van 2019 wordt de landelijke publiekscampagne gelanceerd door de ministeries van
VWS en JenV. Deze campagne is gericht op het in actie laten komen van omstanders bij vermoedens
van huiselijk geweld en kindermishandeling. De campagne is meerjarig en richt zich op zowel kindermis­
handeling, ouderenmishandeling als huiselijk geweld. Het programmateam werkt in het komende half
jaar uit wat er aanvullend op deze campagne nodig is om het bespreekbaar maken van (aanleidingen
voor) huiselijk geweld en kindermishandeling te normaliseren, en wat nodig is om de norm dat huiselijk
geweld en kindermishandeling nergens thuis horen tot een brede maatschappelijke norm te maken.

5.2 Zorgen dat professionals met de meldcode werken
In 2018 zijn professionals ondersteund in hun voorbereidingen om vanaf 1 januari 2019 met de verbeterde
meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling te werken. Deze ondersteuning maakt sinds april 2018
onderdeel uit van het programma Geweld hoort nergens thuis. De meldcode geldt voor professionals en
organisaties die werkzaam zijn in de sectoren gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappe­
lijke ondersteuning, jeugdhulp en justitie. Het wordt een professionele norm om een melding te doen bij
Veilig Thuis als er vermoedens zijn van acute en structurele onveiligheid. Om beroepskrachten te helpen
bij het bepalen of hier sprake van is, worden afwegingskaders per beroepsgroep aan de meldcode
toegevoegd.
Ondersteuning beroepsgroepen
Beroepsgroepen hebben de wettelijke taak gekregen om de inhoudelijke afwegingskaders in de meld­
code op te stellen. Het ministerie van VWS heeft acht clusters van de diverse beroepsgroepen hiertoe
financieel ondersteund. Als uitgangspunt voor de afwegingskaders is een basisdocument afwegingskader
in de meldcode beschikbaar gesteld. Alle beroepsgroepen hebben vanaf 1 juli 2018 een afwegingskader
in de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling beschikbaar.
Voorlichting en instrumenten
Het ministerie van VWS heeft onder andere de volgende voorlichtingsmaterialen ontwikkeld en verspreid
om zoveel mogelijk professionals en organisaties te informeren over de verbeterde meldcode:
• Film over de verbeterde meldcode;
• Stappenplan meldcode voor beroepsgroepen en organisaties;
• Brief organisaties. Organisaties hebben de wettelijke taak om de huidige meldcode aan te passen
door het toevoegen van de afwegingskaders aan de huidige meldcode en de kennis en het gebruik
van de verbeterde meldcode bij hun medewerkers en personeelsleden te bevorderen. Om organisaties
hierover te informeren en te ondersteunen is vanuit de Rijksoverheid een brief verstuurd de organisaties
van de verschillende sectoren.
Ook heeft het ministerie van VWS diverse instrumenten ontwikkeld en beschikbaar gesteld voor
­professionals en organisaties om ze te ondersteunen bij het gebruik van de verbeterde meldcode.
• Helpdesk voor vragen over de verbeterde meldcode voor professionals en organisaties;
• App meldcode voor professionals is aangepast aan de verbeterde meldcode;
• Toolkit. Om organisaties te ondersteunen bij de implementatie van de verbeterde meldcode zijn
een aantal documenten opgesteld, zoals een standaardpresentatie en een checklist voor managers;
• Financiering van de aanpassing van de e-learning meldcode voor professionals, zodat professionals
worden geschoold over de verbeterde meldcode.

16 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

Vanuit het ministerie van VWS en het programmateam is een bijdrage geleverd aan diverse bijeenkomsten
voor beleidsmakers en professionals en zijn bijeenkomsten voor trainers en beroepsgroepen gefaciliteerd
en/of financieel ondersteund.
Het gebruik van de verbeterde meldcode door professionals moet leiden tot het eerder en beter in beeld
krijgen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit vraagt om meer dan informatieoverdracht en
voorlichting over de verbeterde meldcode. Het gaat om het voeren van het juiste gesprek met de cliënt,
of de professional voldoende steun krijgt van de organisatie en om verandering in denkwijze en gedrag.
Om de implementatie van de verbeterde meldcode verder te stimuleren wordt met de beroepsgroepen
bekeken of en hoe veldnormen over het signaleren en melden van huiselijk geweld en kindermishande­
ling bij organisaties kunnen worden opgesteld (inclusief de rol van aandachtsfunctionarissen). Daarnaast
biedt het programmateam elke regio een aantal bijeenkomsten aan, waarin professionals van de ver­
schillende sectoren instrumenten krijgen aangereikt die hen helpen bij het toepassen van de meldcode
(de ‘meldcodetour’).
Kindcheck
De kindcheck is onderdeel van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. De afgelopen
jaren is ingezet op de implementatie van de kindcheck en het vergroten van de bekendheid ervan.
Door het ministerie van VWS is een projectleider implementatie kindcheck gefinancierd.
De volgende resultaten zijn onder andere bereikt:9
• Van alle grote volwassen GGZ-instellingen heeft meer dan 90% een aandachtsfunctionaris
kindermishandeling
• Van alle grote volwassen GGZ-instellingen maakt bij 94% de kindcheck onderdeel uit van het
beleid meldcode binnen de instelling
• 68% van de instellingen is geschoold in de kindcheck
In 2019 wordt de implementatie van de kindcheck binnen de GGZ voortgezet, opdat elke
­GGZ-instelling gaat voldoen aan de basiseisen, te weten:
• De kindcheck maakt deel uit van de meldcode van instelling
• Er is een route en een adequaat tijdspad voor gevallen van acute onveiligheid
• Er wordt minimaal één maal per jaar scholing gegeven over de kindcheck
Ook wordt bekeken welke andere sectoren extra aandacht of ondersteuning behoeven.

5.3 Versterken Veilig Thuis
Het ministerie van VWS heeft middelen beschikbaar gesteld voor het ‘Meerjarenprogramma Veilig
Thuis 2017-2020’. Het ministerie van JenV en de VNG zijn van het programma mede-opdrachtgever.
De directe aanleiding vormen de uitkomsten van de twee toezichtrondes door de Inspectie voor de
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) naar de kwaliteit van de 26 Veilig Thuis-organisaties die zijn uitgevoerd
in de tweede helft van 2015 en begin 2017 en de adviezen van de programma’s ‘Veilig Thuis: de basis
op orde’ en ‘Aanscherping en verbetering meldcode en werkwijze Veilig Thuis’ (beide zomer 2017).
Het Meerjarenprogramma wordt uitgevoerd door het Landelijk Netwerk Veilig Thuis, waarin de 26 Veilig
Thuis-organisaties zich hebben verenigd. Het is gericht op uniformering van de werkwijze van de Veilig
Thuis-organisaties, en het tot stand brengen van een kwaliteitsimpuls. Het Landelijk Netwerk is in het
najaar van 2017 gestart met de uitvoering van het Meerjarenprogramma, wat bestaat uit de volgende
inhoudelijke deelprojecten:
1. Een vernieuwd Handelingsprotocol
2. De implementatie van een vernieuwd triage-instrument
3. De inrichting van de radarfunctie van Veilig Thuis

9

Projectgroep implementatie impuls kindcheck bij de GGZ, 18 oktober 2018

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 17

4. Een vernieuwd Informatieprotocol
5. Het verstevigen van de samenwerking tussen de keten zorg en straf en MDA++
6. Het ontwikkelen van een werkwijze voor de aanpak van ouderenmishandeling
7. Het ontwikkelen van een opleidingscurriculum voor professionals van Veilig Thuis
De afgelopen maanden hebben in het teken gestaan van het ontwikkelen van de nieuwe werkwijze,
de voorbereiding op de komst van de ‘radarfunctie’ van Veilig Thuis en de implementatie hiervan bij
de 26 Veilig Thuis-organisaties door onder andere de uniforme inrichting van de ICT-registratiesystemen
en het opleiden van medewerkers. Met ingang van 1 januari 2019 gaan alle Veilig Thuis-organisaties op
dezelfde wijze werken. Het Handelingsprotocol beschrijft deze werkwijze en vormt daarmee een belang­
rijk instrument in de kwaliteitsverbetering. Het draagt bij aan het vergroten van eenduidigheid in het
optreden van de Veilig Thuis-organisaties. Ook voor het cliëntsysteem en de betrokken professionals
biedt de nieuwe werkwijze duidelijkheid en transparantie over de kwaliteit die zij van Veilig Thuis mogen
verwachten.
De nieuwe werkwijze van Veilig Thuis is tot stand gekomen in samenwerking met gemeenten,
de beroepsgroepen die vallen onder de Wet Meldcode en justitiepartners. De ontwikkeling van de
afwegings­kaders die onderdeel uitmaken van de verbeterde Wet Meldcode en de ontwikkeling van
de nieuwe werkwijze van Veilig Thuis zijn in nauwe afstemming tot stand gekomen. Het ministerie van
VWS heeft in een aantal regio’s leertafels gefaciliteerd waarbij vooruitlopend op de inwerkingtreding
is geoefend met de afwegingskaders en de nieuwe werkwijze van Veilig Thuis.
In 2019 blijven inspanningen nodig voor de verdere implementatie van de nieuwe werkwijze. Het ministerie
van VWS, JenV en de VNG zijn met het Landelijk Netwerk Veilig Thuis in gesprek over de noodzakelijke
inzet en de bijbehorende invulling van het Meerjarenprogramma Veilig Thuis voor 2019 en verder.
Verbeterslag politiemeldingen aan Veilig Thuis
Sinds vorig jaar is een nieuw Veilig Thuis-meldingsformulier beschikbaar voor de politie. De melding
bevat kwalitatieve informatie die noodzakelijk is voor de veiligheidsbeoordeling (voorheen triage) door
Veilig Thuis en wordt uitgewisseld op een beveiligde manier. Beide partijen werken aan het gebruik van
dit formulier in alle politie-eenheden en werken aan oplossingen voor knelpunten in de informatiedeling
(met name wanneer er samenloop is met de opsporing). In 2019 wordt gewerkt aan een verbeterde
inrichting van het berichtenverkeer tussen politie en Veilig Thuis via CORV.10

5.4 Verbeteren feitenonderzoek
Het actieplan verbeteren feitenonderzoek wordt uitgevoerd door de Raad voor de Kinderbescherming,
Gecertificeerde Instellingen en Veilig Thuis. Het uitvoeringstraject loopt tot en met 2021. Het actieplan
maakt deel uit van actielijn 5 in het programma Zorg voor Jeugd. Via de voortgangsrapportage van
genoemd programma is de Tweede Kamer geïnformeerd.11 Waar het aan de uitvoering van de aanpak
van huiselijk geweld en kindermishandeling raakt zal uiteraard gezamenlijk worden opgetrokken.

5.5 Plegers strenger aanpakken
Een effectieve aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling vereist niet alleen aandacht en zorg
voor slachtoffers, maar ook voor plegers. Hulpverlening, justitiepartners en gemeenten hebben een
gezamenlijke taak bij de inzet van interventies die de pleger hulp bieden en aanpakken en slachtoffers
steunen. Ook dit maakt onderdeel uit van de systeemgerichte aanpak. In dit kader zijn de volgende
­activiteiten ontplooid.
Wetgeving: wetsvoorstel aanpassing actuele delictsvormen
Het wetsvoorstel herwaardering strafbaarstelling actuele delictsvormen is op 13 november 2018
door de minister van JenV ingediend bij de Tweede Kamer. Het wetsvoorstel beoogt om stelselmatige

10

Collectieve Opdrachten Routeer Voorziening

11

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2018/11/05/voortgangsrapportage-zorg-voor-de-jeugd

18 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

kinder­mishandeling op te nemen als een strafverzwarende omstandigheid, waardoor de maximumstraf
met een derde kan worden verhoogd. Tevens wordt voorgesteld dat de verjaringstermijn van mishandeling
van kinderen pas aanvangt op de dag dat het kind achttien jaar wordt.
Huisverbod
De G4 is samen met het ministerie van JenV een onderzoek gestart naar aanleiding van de terugloop
van het aantal opgelegde huisverboden in de G4. Het onderzoek focust op de verbetering van de
­uitvoeringspraktijk in de vier gemeenten. Tegelijkertijd biedt het aanknopingspunten om te investeren in
het huisverbod als een van de instrumenten voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Het eindrapport wordt naar verwachting medio 2019 opgeleverd.
Ontwikkelagenda justitieorganisaties en Veilig Thuis
Begin september 2018 is de ontwikkelagenda van de justitieorganisaties (politie, Reclassering, Raad
voor de Kinderbescherming, Openbaar Ministerie) en Veilig Thuis vastgesteld door betrokken bestuurders.
De ontwikkelagenda ‘Veiligheid voorop’ biedt een gezamenlijk meerjarig perspectief op noodzakelijke
verbeteractiviteiten voor de samenwerking tussen justitieorganisaties, politie en Veilig Thuis. De agenda
is tot stand gekomen op basis van inzichten en met medewerking van uitvoerende professionals. Voor
de verbeteractiviteiten worden business cases uitgewerkt met het oog op de impact op ontwikkelingsen uitvoeringskosten van betrokken organisaties. Voorbeelden van de verbeteractiviteiten zijn
implemen­tatie van de handreiking samenwerking bij strafbare kindermishandeling en het ontwikkelen van
handelingskader voor crisissituaties huiselijk geweld (waar justitie, politie en Veilig Thuis bij betrokken zijn).
Huiselijk geweld spreekuur
Het Huiselijk Geweld Spreekuur in de regio Oost-Nederland is een project van het Openbaar Ministerie
en de drie landelijke reclasseringsorganisaties (3RO: Reclassering Nederland, Stichting Leger des Heils
Jeugdbescherming & Reclassering, Stichting Verslavingsreclassering GGZ). Het doel van het spreekuur
is om verdachten van huiselijk geweld zo vroeg mogelijk in de strafrechtketen in het vizier te krijgen.
Hierdoor kan sneller dan voorheen een interventie ingezet worden en begeleiding of toezicht door de
reclassering starten. Ook sluit het strafrechtelijk besluit zo beter aan bij de systeemgerichte aanpak en
de ingezette zorg. In Oost Brabant wordt komend jaar deze werkwijze beproefd in een bredere samen­
werking met Veilig Thuis. Zo wordt uitvoering gegeven aan gezamenlijke afstemming en inzet van
­interventies voor veiligheid in gezinnen (daders en slachtoffers) vanuit zowel justitie als zorg.

5.6 Slachtoffers van loverboys en mensenhandel
In het op 13 november 2018 gepresenteerde programma “Samen tegen mensenhandel” is een breed
scala aan trajecten, projecten en initiatieven opgenomen die de aanpak van mensenhandel (waaronder
loverboyproblematiek) en de zorg aan slachtoffers versterken. Zo worden extra specialistische opvang­
plekken voor slachtoffers met multiproblematiek gerealiseerd, zodat zij adequate hulp en opvang krijgen.
Ook wordt er ingezet op het verbeteren van het behandelaanbod in jeugdhulpinstellingen. Daarnaast is
een kwartiermaker aangesteld die de gemeenten zal ondersteunen bij het versterken van het lokale
beleid en wordt de opsporing versterkt. Omdat slachtoffers veelal onzichtbaar zijn wordt ook ingezet op
het verbeteren van signalering. Slachtoffers durven nog te vaak geen aangifte durven te doen start de
politie onder andere een pilot om drempels voor het doen van aangifte of een melding weg te nemen.
Het programma Geweld hoort nergens thuis en het programma Samen tegen mensenhandel stemmen
nauw af over de uitvoering van activiteiten.

5.7 Kinderen in kwetsbare opvoedingssituaties
Het buitenhuisproject voor kinderen van ouders met psychische problemen, verslaving of een
­licht­verstandelijke beperking is medio 2018 van start gegaan. Kinderen krijgen gedurende twee jaar
kinder­opvang of buitenschoolse opvang aangeboden en voor oudere kinderen is er huiswerkbegeleiding
of een vrijetijdsclub. Het doel hiervan is om het welbevinden van kinderen te vergroten en de kans
op kindermishandeling of (latere) psychische problemen te verkleinen. Elf gemeenten doen met een
minimale deelname van tien kinderen per gemeente mee aan het buitenhuisproject.

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 19

5.8 Slachtoffers ouderenmishandeling
Op 27 september 2018 heeft de minister van VWS de Tweede Kamer geïnformeerd over de vervolg­aanpak
van ouderenmishandeling, genaamd Veilig Ouder worden.12 Deze aanpak maakt deel uit van het programma
Geweld hoort nergens thuis. De komende jaren wordt geïnvesteerd in het verder doorbreken van het
taboe dat er nog altijd op ouderenmishandeling rust, het verbeteren van de ‘awareness’ binnen organisaties
in de ouderenzorg en de aanpak van daders. In de Kamerbrief zijn hiertoe verschillende concrete maat­
regelen aangekondigd.

5.9 Vooruitblik tot medio 2019
De komende zes maanden wordt in ieder geval uitvoering gegeven aan de volgende
­aanvullende activiteiten:
• 	lancering landelijke publiekscampagne
• 	versterken samenwerking Veilig Thuis, beroepsgroepen en professionals,
­bijvoorbeeld ­uit­mondend in een gezamenlijke agenda
• 	ontwikkelen van veldnormen signaleren en melden huiselijk geweld en kindermishandeling
• 	start meldcodetour
• 	voortzetting implementatie kindcheck binnen GGZ en kraamzorg
• 	inrichten verbeterd berichtenverkeer tussen politie en Veilig Thuis via CORV
• 	uitwerken en uitvoeren verbetervoorstellen uit ontwikkelagenda ‘Veiligheid Voorop’
in samen­werking van justitieorganisaties, politie en Veilig Thuis
• 	behandeling wetsvoorstel aanpassing actuele delictsvormen
• 	uitvoeren pilot huiselijk geweld spreekuur voor verdachten door 3RO, OM en Veilig Thuis

12

Kamerstukken II, 2018/19, TK 28 345, 203

20 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

6	Inzicht als basis
voor handelen
De commissie ‘Onderzoeksprogramma Geweld hoort nergens thuis’ heeft tot taak om een gedragen en
samenhangend onderzoeksprogramma vast te stellen en uit te (laten) voeren, dat bestaat uit de volgende
onderdelen:
• het bundelen, analyseren, toepasbaar maken en delen van de bestaande kennis over de aanpak van
kindermishandeling en huiselijk geweld met professionals, organisaties en gemeenten (kennissynthese).
Dit mondt met ingang van 2019 in ieder geval uit in een jaarlijkse publicatie met toepasbare kennis
voor het veld.
• het vanuit een bundeling van kennisbehoeften van de professionals en op basis van de kennissynthese
voorzien in een kennisprogramma, waarin wordt bepaald welk (soort) onderzoek nodig is en wie dat
uitvoert (of al doet). De focus ligt op het helpen van gemeenten en professionals door hun handelings­
perspectieven te verbreden om daadwerkelijk herstel van veiligheid te kunnen realiseren.
• het ontwikkelen, inrichten en uitvoeren van een effectmonitor, waarmee wordt gemeten of er een wezen­
lijk verschil wordt gemaakt met de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling in de levens van
mensen die het raakt. De effectmonitor bestaat uit indicatoren waarmee de (maatschappelijke) impact
van de inzet van de betrokken organisaties, professionals en overheden wordt gemonitord en onder­
zocht. Dit wordt in ieder geval uitgevraagd bij de mensen die het raakt. Het uitgangspunt is dat de
effectmonitor niet leidt tot onnodige registratiedruk voor professionals en organisaties.
• het één keer per jaar aan de bewindspersonen rapporteren over de resultaten van de effectmonitor.
Een ‘dummy’ van de monitor is eind 2018 op hoofdlijnen gereed. Deze wordt separaat verzonden.

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 21

Bijlage 1 Programma inrichting
Programmateam
Een deel van de maatregelen zoals opgenomen in het programma Geweld hoort nergens thuis wordt
uitgevoerd door de opdrachtgevers zelf. Voor de uitwerking en uitvoering van de overige maatregelen
is een programmateam geformeerd. Het programmateam is per 1 juli 2018 operationeel en richt zich
met name op het inrichten en ondersteunen van de aanpak in de regio’s.
Kernteam
Er is een landelijk kernteam ingericht, waarin relevante organisaties en expertises zijn vertegenwoordigd
op operationeel en/of tactisch niveau. Het kernteam bewaakt de aansluiting van de eigen organisaties op
de gezamenlijke aanpak in de regio’s en agendeert knelpunten en best practices uit de regio’s. De deel­
nemers stimuleren en ondersteunen regio’s met kennis in het uitvoeren van het eigen actieplan.
Daarnaast ondersteunt het kernteam bij het realiseren van doorbraken als het proces of de samenwerking
stokt, jaagt het aan en spreekt zij de partners aan die een taak en verantwoordelijkheid hebben in de
aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Wanneer knelpunten of vraagstukken om een breder
antwoord vragen, kan de programmadirecteur als voorzitter van het kernteam vraagstukken agenderen
in de landelijke stuurgroep. Het kernteam komt in principe zes keer per jaar bijeen.
Ervaringsdeskundigen
Het programmateam laat zich niet alleen bijstaan door professionals, maar ook door een vertegenwoor­
diging van ervaringsdeskundigen. Deze komen samen in een eigen verband, onder voorzitterschap van
de programmadirecteur. De verhalen van ervaringsdeskundigen laten zien wat wel en niet goed gaat.
De deelnemers stimuleren en ondersteunen regio’s met kennis in het uitvoeren van het eigen actieplan.
Stuurgroep
De landelijke stuurgroep is dé plek waar vraagstukken die de regionale schaal overstijgen of om antwoorden
op landelijk niveau vragen op tafel komen. Dit ziet ook op de spanning tussen de lokale/regionale
behoeften aan maatwerk en de behoefte van de landelijk georganiseerde organisaties aan uniformiteit.
Wanneer de voortgang van het programma achterblijft bij de ambities maakt het programma dit inzichte­
lijk en bespreekt ze de stagnatie eerst met de betrokkenen, vervolgens in het daarvoor geschikte gremium
(onder andere gemeente, regio, individuele organisatie, de bestuurlijke governance van de VNG en het
landelijk kernteam). Indien nodig schaalt het programmateam op naar de stuurgroep.
De leden van de stuurgroep agenderen eventuele knelpunten in wet- of regelgeving, spreken de eigen
achterban aan en dragen de doelen en successen van het programma uit. De stuurgroep maakt waar
nodig nieuwe landelijke (samenwerkings-)afspraken en forceert doorbraken. Via de stuurgroep worden
best practices waar mogelijk door de verantwoordelijke organisaties vertaald naar (professionele) normen,
die worden nageleefd.
Opdrachtgeversoverleg
Het opdrachtgeversoverleg draagt de verantwoordelijkheid voor het gehele programma. Het bewaakt
de voortgang, geeft richting aan het programma en creëert de bestuurlijke en politieke randvoorwaarden.
De drie opdrachtgevers onderhouden hun banden met het veld en achterban ter ondersteuning van hun
rol als opdrachtgever van het programma. Vier keer per jaar is er een opdrachtgeveroverleg met de
minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de minister voor Rechtsbescherming en de algemeen
directeur van de VNG.

22 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

Bijlage 2 Regio-indeling
1

Regio

Centrumgemeente(n) Gemeenten

1

Amsterdam-Amstelland

Amsterdam

Amsterdam, Amstelveen, Aalsmeer, Diemen, Uithoorn, Ouder-Amstel

2

Brabant Noordoost

‘s Hertogenbosch

Bernheeze, Boekel, Boxmeer, Boxtel, Cuyk, Mill en St. Hubert,
Landerd, Meierijstad, Oss, St. Michielgestel, ‘s Hertogenbosch,
St. Anthonis, St. Michielsgestel, Uden, Veghel

3

Brabant West

Breda

Aalburg, Alphen-Chaam, Baarle-Nassau, Bergen op Zoom, Breda,
Drimmelen, Etten-Leur, Geertruidenberg, Halderberge, Moerdijk,
Oosterhout, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Werkendam,
Woensdrecht, Woudrichem

4

Drenthe

Emmen

Aa en Hunze, Assen, Borger-Odoorn, Coevorden, Emmen, Hoogeveen,
Meppel, Midden-Drenthe, Noordenveld, Tynaarlo, Westerveld,
De Wolden

5

Flevoland

Almere

Almere, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk, Zeewolde

6

Friesland

Leeuwarden

Achtkarspelen, Ameland, Dantumadeel , Dongeradeel, Ferwerdera­
deel, De Friese Meren, Harlingen, Heerenveen, Kollumerland en
Nieuwkruisland, Leeuwarden, Ooststellingwerf, Opsterland,
Schiermonnikoog, Smallingerland, Súdwest-Fryslân, Terschelling,
Tietjerksteradeel, Vlieland, Waadhoeke, Weststellingwerf

Flevoland

Almere

Almere, Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk, Zeewolde

7

West- Veluwe Vallei

Ede

Barneveld, Ede, Nijkerk, Scherpenzeel, Wageningen

8

Arnhem-Achterhoek

Arnhem

Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum,
Rheden, Rozendaal, Westervoort en Zevenaar, Aalten, Berkelland,
Bronckhorst, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJssel­
streek, Winterswijk

9

Gelderland-Zuid

Nijmegen

Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Geldermalsen, Gennep,
Berg en Dal, Heumen, Lingewaal, Maasdriel, Mook en Middelaar,
Neder-Betuwe, Neerijnen, Nijmegen, Tiel, West Maas en Waal,
Wijchen en Zaltbommel

10

Gooi en Vechtstreek

Hilversum

Blaricum, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren, Weesp,
Wijdemeren, Eemnes

11

Groningen

Groningen

Appingedam, Bedum, Ten Boer, Delfzijl, Eemsmond, Groningen,
Grootegast, Haren, Leek, Loppersum, De Marne, Marum, MiddenGroningen, Oldambt, Pekela, Stadskanaal, Veendam, Westerwolde,
Winsum, Zuidhorn

Arnhem-Achterhoek
12

Haaglanden

Den Haag, Delft

Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland,
Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland, Zoetermeer

13

Hollands-Midden

Gouda, Leiden

Holland Rijnland: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem,
Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk,
Noordwijkerhout, Oegstgeest, Teylingen, Voorschoten, Zoeterwoude,
Midden-Holland: Gouda, Waddinxveen, Zuidplas, BodegravenReeuwijk, Krimpenerwaard

14

IJsselland

Zwolle

Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen,
Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland, Zwolle

15

Kennemerland

Haarlem

Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Haarlemmer­
liede, Heemstede, Heemskerk, Velsen, Zandvoort

16

Noord- en Midden Limburg Venlo

Bergen, Beesel, Echt-Susteren, Gennep, Horst aan de Maas, Leudal,
Maasgouw, Nederweert, Peel en Maas, Roerdalen, Roermond, Venlo,
Venray, Weert.

17

Noord- en Oost Gelderland

Apeldoorn, Brummen, Epe, Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem,
Heerde, Lochem, Nunspeet, Oldebroek, Putten, Voorst en Zutphen

Apeldoorn

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 23

1

Regio

Centrumgemeente(n) Gemeenten

18

Hart van Brabant

Tilburg

Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Heusden, Hilvarenbeek, Loon op
Zand, Oisterwijk, Tilburg en Waalwijk

19

Alkmaar – West Friesland

Alkmaar

Alkmaar, Bergen, Castricum, Heerhugowaard, Heiloo, Langedijk,
Uitgeest, Stede Broec, Enkhuizen, Drechterland, Koggenland,
Opmeer, Medemblik, Hoorn

20

Kop van Noord-Holland

Den Helder

Den Helder, Schagen, Texel, Hollands Kroon

21

Rotterdam

Rotterdam

Rotterdam, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel,
Barendrecht, Albrandswaard, Ridderkerk, Lansingerland

22

Zuid Hollandse eilanden

Nissewaard

Binnenmaas, Cromstrijen, Korendijk, Oud-Beijerland en Strijen,
Brielle, Goeree Overflakkee, Hellevoetsluis, Nissewaard

23

Nieuwe Waterweg Noord

Vlaardingen

Maassluis, Vlaardingen, Schiedam

24

Twente

Enschede

Enschede, Almelo, Hengelo, Hof van Twente, Haaksbergen, Losser,
Wierden, Borne, Dinkelland, Oldenzaal, Hellendoorn, Twenterand,
Rijssen-Holten en Tubbergen

25

Utrecht

Utrecht, Amersfoort

Utrecht, De Ronde Venen, Stichtse Vecht, Montfoort, Oudewater,
Weesp, Woerden, IJsselstein, Lopik, Nieuwegein, Houten, Vianen,
De Bilt, Bunnik, Utrechtse Heuvelrug, Wijk bij Duurstede, Zeist,
Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest , Wouden­
berg, Veenendaal, Rhenen, Renswoude

26

Zaanstreek-Waterland

Zaanstad

Beemster, Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend,
Waterland, Wormenland, Zaanstad

27

Zeeland

Vlissingen

Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland, Reimerswaal, SchouwenDuiveland, Tholen; Middelburg, Veere, Vlissingen; Hulst, Sluis,
Terneuzen

28

Drechtsteden-AV

Dordrecht

Dordrecht, Zwijndrecht, Hendrik-Ido-Ambacht, Papendrecht,
Sliedrecht, Alblasserdam, Hardinxveld-Giessendam, Leerdam,
Zederik, Giessenlanden, Molenwaard, Gorinchem

29

Zuid-Limburg

Heerlen, Maastricht

Sittard-Geleen, Maastricht, Heerlen, Voerendaal, Beek, Vaals,
Schinnen, Nuth, Onderbanken, Brunssum, Landgraaf, Valkenburg aan
de Geul, Meerssen, Stein, Kerkrade, Gulpen-Wittem, Simpelveld en
Eijsden-Margraten

30

Zuidoost-Brabant

Helmond, Eindhoven

Asten, Someren, Laarbeek, Gemert-Bakel, Deurne, Best, Oirschot,
Veldoven, Eersel, Bladel, Reusel-De Mierden, Bergeijk, Valkenswaard,
Heeze-Leende, Cranendonck, Geldrop-Mierlo, Nuenen, Waalre, Son
en Breugel, Helmond, Eindhoven

24 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

Bijlage 3 Inventarisatie regio’s
Deze bijlage wordt separaat verzonden.

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 25

Bijlage 4 Fasering acties programmaplan
1

ACTIELIJN EERDER EN BETER IN BEELD

1.1

Bespreekbaar maken

Fase

1.1.1

Publiekscampagne gericht op omstanders starten

Fase 2 – uitvoering acties

1.1.2

Met ervaringsdeskundigen en maatschappelijke organisaties bekijken
welke rol zij kunnen spelen in het bespreekbaar maken van KIMI en HG
op basis van ‘welk geweld telt?’.

Fase 1 – concretiseren acties

1.1.3

In gesprek met Sensoor/correlatie
Acties formuleren en samen uitvoeren

Fase 1 – concretiseren acties

1.1.4

Trainingen over gespreksvaardigheden voor professionals onder de
aandacht brengen van regio’s

Fase 1 – concretiseren acties

1.1.5

Samen met JGZ intensiveren trainingen signaleren en trainingen
gespreksvoering

Fase 1 – concretiseren acties

1.1.6

Ontwikkelen en starten project ‘Ieder kind geïnformeerd’

Fase 1 – concretiseren acties

1.1.7

Ontwikkelen en stimuleren gebruik van handreiking voor professionals
ter ondersteuning praten met kinderen

Fase 1 – concretiseren acties

1.1.8

In gesprek met Kindertelefoon. Acties formuleren en samen uitvoeren

Fase 1 – concretiseren acties

1.2

Werkgevers alert maken
1.2.1

1.3

In gesprek met werkgevers en werkgeversorganisaties over ondersteu­
nen in signaleren en bespreekbaar maken.

Fase 1 – concretiseren acties

Meldcode
1.3.1

Gebruik meldcode en implementatie aangepaste meldcode

Fase 1 – concretiseren acties

1.3.2

Evaluatie binnen 3 jaar van aangepaste meldcode (afwegingskaders) en Fase 1 – concretiseren acties
het gebruik ervan

1.3.3

Evalueren wet verwijsindex risicojongeren in 2018

Fase 2 – uitvoering acties

1.3.4

e-learning huisartsen onder de aandacht brengen in de regio’s

Fase 1 – concretiseren acties

Kindcheck
1.4.1

Projectleider implementatie kindcheck. Deze begeleidt professionals

Fase 2 – uitvoering acties

1.4.2

Organisatie landelijk congres over kindcheck en samenwerking tussen
GGZ en VT

Fase 1 – concretiseren acties

Scholing/opleidingen

1.6

1.7

1.5.1

Inventariseren aanbod scholing meldcode in lerarenopleidingen en
opleidingen professionals zorg en welzijn

Fase 1 – concretiseren acties

1.5.2

Gesprek met opleidingsinstellingen over toevoegen module in regulier
curriculum opleidingen

Fase 1 – concretiseren acties

1.5.3

Inventariseren scholing kindcheck bij opleidingen psychologen/
psychiaters

Fase 1 – concretiseren acties

Aandachtsfunctionarissen
1.6.1

Financieel ondersteunen professionalisering aandachtsfunctionarissen
en gebruik van aandachtsfunctionarissen in kleine organisaties/
vrijgevestigden

Fase 2 – uitvoering acties

1.6.2

In elke regio organiseert VT jaarlijkse trainingssessies voor aandachts­
functionarissen

Fase 2 – uitvoering acties

Doorbreken terughoudendheid
1.7.1

Kennis delen en gesprekken over delen van informatie over casussen
tussen professionals

Fase 1 – concretisering acties

1.7.2

Organiseren leerateliers in de regio’s over het delen van informatie
Fase 1 – concretisering acties
binnen casussen en het gebruik van de meldcode en het vervolg daarop

1.7.3

Inrichten landelijke casustafel voor regio’s

Fase 1 – concretisering acties

26 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

1.7.4
1.8

1.9

Wetgeving ten aanzien van gegevensuitwisseling

Fase 2 – uitvoering acties

VT versterken
1.8.1

Uitvoeren meerjarenprogramma inclusief radarfunctie en overige
vernieuwingen

Fase 2 – uitvoering acties

1.8.2

Gesprek met VT en gemeenten over voorlichting over HG en KiMi en
werkwijze VT aan scholen, verenigingen etc.

Fase 1 – concretisering acties

1.8.3

Beter bekend maken VT en haar werkwijze

Fase 1 – concretisering acties

1.8.4

Verkennen mogelijkheden om huisartsen beter te informeren over evt.
interventies

Fase 1 – concretisering acties

Aanpak arbeidsmarktknelpunten VT
1.9.1

Uitvoeren arbeidsmarktverkenning en acties in gang zetten

Fase 2 – uitvoering acties

1.10 Rapportages en communicatie verbeteren
1.10.1 Actieplan verbetering feitenonderzoek

Fase 2 – uitvoering acties

1.11 Lokale teams versterken
1.11.1 Ontwikkelen criteria waaraan lokaal team moet voldoen

Fase 1 – concretiseren acties

1.11.2 Ieder VT organiseert scholing wijkteams

Fase 1 – concretiseren acties

1.12 Forensisch medische expertise
1.12.1 Versterken FME financiering

Fase 1 – concretiseren acties

1.12.2 Zorgen voor voldoende expertise voor FM onderzoek

Fase 1 – concretiseren acties

1.12.3 Financieren LECK

Fase 2 – uitvoering acties

2

ACTIELIJN STOPPEN EN DUURZAAM OPLOSSEN

2.1

MD en systeemgericht werken

2.2

2.3

2.4

2.5

2.1.1

Inventariseren aanbod trainingen rondom multidisciplinair werken

Fase 1 – concretiseren acties

2.1.2

Zorgen voor trainingen voor professionals in multidisciplinair werken

Fase 1 – concretiseren acties

2.1.3

Faciliteren leerkringen

Fase 2 – uitvoering acties

2.1.4

Elke regio heeft een aanpak multidisciplinair en systeemgericht
samenwerken (MDA++)

Fase 1 – concretiseren acties

2.1.5

Financieren life action game

Fase 1 – concretiseren acties

Multidisciplinair centrum voor huiselijk geweld en kindermishandeling
2.2.1

3 pilots en 2 referentiewerkwijzes

Fase 1 – concretiseren acties

2.2.2

Delen ervaringen, organiseren jaarlijks congres

Fase 1 – concretiseren acties

Traumascreening en passende hulp
2.3.1

Altijd afweging traumascreening, en traumascreening altijd beschikbaar Fase 1 – concretiseren acties
voor kinderen in de vrouwenopvang

2.3.2

Lokaal of regionaal altijd bijpassend aanbod (trauma)behandeling

Fase 1 – concretiseren acties

2.3.3

Monitoren inzet traumascreening en -aanbod beschikbaar

Fase 1 – concretiseren acties

Meer passende ondersteuning
2.4.1

Passende ondersteuning zelfstandig wonen

Fase 1 – concretiseren acties

2.4.2

Methodiek Nieuwe Toekomst wordt in alle regio’s onder de aandacht
gebracht

Fase 2 – uitvoering acties

Plegeraanpak
2.5.1

Optimaliseren opsporing

Fase 2 – uitvoering acties

2.5.2

Aanpassing strafverzwaringsgrond

Fase 2 – uitvoering acties

2.5.3

Verlenging verjaringstermijn

Fase 2 – uitvoering acties

2.5.4

Verbeteren nazorg en re-integratie

Fase 2 – uitvoering acties

2.5.5

Investeren in huisverbod

Fase 2 – uitvoering acties

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 27

2.5.6

VT strafbare feiten op de radar

Fase 2 – uitvoering acties

2.5.7

Afwegingskader inzetten juridisch instrumentarium voor politie en OM

Fase 2 – uitvoering acties

2.5.8

Afspraken acties hoog-risico partnergeweld

Fase 2 – uitvoering acties

2.5.9

Onderzoeken en publiceren overzicht effectiviteit justitiële interventies

Fase 2 – uitvoering acties

2.5.10 Iedere gemeente aanbod plegers
2.6

2.7

Scholen sneller informeren
2.6.1

Uitbreiden pilots ‘handle with care’

Fase 2 – uitvoering acties

2.6.2

Onafhankelijk onderzoek evalueren ervaringen

Fase 2 – uitvoering acties

Opvang slachtoffers verbeteren
2.7.1

Ondersteunen gemeenten bij maken voorstel oplossen knelpunten
Inspecties

2.7.2

Werkgroep SZW, BZK, Belastingdienst, VNG, Federatie Opvang landelijke Fase 2 – uitvoering acties
knelpunten (VWS, JenV)

2.7.3

Ondersteunen experimenten vrouwenopvang

Fase 1 – concretiseren acties

2.7.4

Professionaliseringsagenda van vrouwenopvang

Fase 1 – concretiseren acties

2.7.5

Verbeteren leveren gegevens door en uitstroom vrouwenopvang

Fase 1 – concretiseren acties

2.7.6

In gesprek met gemeenten in vrouwenopvang over aanbevelingen
Lenferink

Fase 1 – concretiseren acties

3

ACTIELIJN SPECIFIEKE DOELGROEPEN

3.1

Slachtoffers seksueel geweld

3.2

Fase 1 – concretiseren acties

3.1.1

Onderzoeken hoe toerusten professionals (in onderzoekslijn)

Fase 1 – concretiseren acties

3.1.2

Bekendheid CSG vergroten voor hulpverleners

Fase 1 – concretiseren acties

Slachtoffers loverboys en mensenhandel
3.2.1

Overleg met netwerk VT over herkennen signalen loverboy­problematiek en seksuele uitbuiting door professionals VT

Fase 2 – uitvoering acties

3.2.2

Vanuit VWS gesprekken met KNMG over signalerende rol artsen

Fase 2 – uitvoering acties

3.2.3

In 2018/19 geld beschikbaar voor zorgcoördinatie mensenhandel

Fase 2 – uitvoering acties

3.2.4

VWS bespreekt met VNG doorverwijzen specialistische hulp loverboys
binnen programma zorglandschap

Fase 2 – uitvoering acties

3.2.5

Structurele middelen regeerakkoord benutten voor extra opvang­
plekken slachtoffers mensenhandel (in aanpak mensenhandel)

Fase 2 – uitvoering acties

3.2.6

Zorgen dat hulp en opvang is gericht op meest kwetsbare groepen (LVB, Fase 1 – concretiseren acties
jongens, psychische problematiek)

3.2.7

VWS financiert onderzoekslijn in programma ZonMw

3.2.8

Kennis(deling) in lokale teams door onderzoek naar ketenbreed leren in Fase 1 – concretiseren acties
programma Zorg voor de Jeugd

3.2.9

Leerbijeenkomsten goede lokale voorbeelden delen signaleren en
doorverwijzen naar specialistische hulp

3.2.10 In plan van aanpak mensenhandel verwerken knelpunten uit expert­
meeting
3.3

Fase 1 – concretiseren acties

Fase 2 – uitvoering acties

Fase 1 – concretiseren acties
Fase 2 – uitvoering acties

Eergerelateerd geweld
3.3.1

Onderzoek bespreekbaar maken JGZ/Huisarts/ verloskundige

Fase 1 – concretiseren acties

3.3.2

Voorlichting en samenwerken ‘zelforganisaties’

Fase 1 – concretiseren acties

3.3.3

VWS geeft subsidie aan FSAN (training sleutelfiguren Somaliërs)

Fase 2 – uitvoering acties

3.3.4

e-learning JGZ

Fase 1 – concretiseren acties

3.3.5

In onderzoeksprogramma: hoe verhogen meldingsbereidheid

Fase 1 – concretiseren acties

28 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

3.3.6

3.4

3.5

3.6

3.7

Fase 1 – concretiseren acties

Kinderen in kwetsbare opvoedsituaties
3.4.1

‘Betrokken’ gemeenten financieren gratis (buitenschoolse) opvang,
VWS financiert onderzoek

Fase 2 – uitvoering acties

3.4.2

Vragen regio’s te organiseren gesprek zorgverzekeraars, gemeenten en
GGZ-instellingen verbeteren systeemgerichte hulp

Fase 1 – concretiseren acties

3.4.3

In gesprek met HALT, RvK, politie en VT over verbeteren herkenning LVB Fase 1 – concretiseren acties

3.4.4

In programma ‘zorg voor jeugd’ oppakken ‘kindcheck’ bij zorg aan
volwassenen LVB

Fase 1 – concretiseren acties

Complexe scheidingen
3.5.1

Verbeteren triage VT

Fase 1 – concretiseren acties

3.5.2

Ontwikkelen/benutten effectieve interventies

Fase 1 – concretiseren acties

Aanpak ouderenmishandeling
3.6.1

Basisaanpak ontspoorde mantelzorg krijgt plek in programma ‘langer
thuis’

Fase 2 – uitvoering acties

3.6.2

Met ouderenbonden, gemeenten en partners zorg/veiligheidsketen
aanpak maken om onderwerp bespreekbaar maken

Fase 1 – concretiseren acties

3.6.3

Inhuren extern ondersteuningsbureau voor 1 jaar om impuls te geven
aan allianties

Fase 2 – uitvoering acties

Ondersteuning regio’s
3.7.1

4

In eerste fase van programma bezien welke acties nodig zijn in
aanvulling op o.a. Platform Eer en Vrijheid, Alliantie Verandering van
Binnenuit, Alliantie Act4Respect

Ondersteunen regioaanpak

Fase 2 – uitvoering acties

INZICHT ALS BASIS
4.1

Opzetten onderzoeksprogramma onder leiding van een commissie, met Fase 2 – uitvoering acties
als doelen kennissynthese, kennisprogramma, outcome –monitoring

4.2

Monitoring programma

Fase 2 – uitvoering acties

Eerste voortgangsrapportage Geweld hoort nergens thuis | 29

30 | Ministeries van VWS en JenV en de VNG

Meer info
Nationaal Programma ‘Geweld hoort nergens thuis’
Bezoekadres: Parnassusplein 5, 3511 VX Den Haag
Postadres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag
www.vng.nl/geweldnergensthuis
info@geweldnergensthuis.nl

Dit is een uitgave van

December 2018