Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2022Z09229
Vragen van het lid Van Esch (PvdD) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Waterstaat over de naar schatting 400.000 mensen die al jarenlang in de
stank van de vee-industrie wonen (ingezonden 12 mei 2022).
Vraag 1
Kent u de tweeluik van Zembla genaamd Stank en strijd, waarin omwonenden van veehouderijen vertellen hoe zij in de stank van veehouderijen
moeten leven en dat zowel de lokale als de rijksoverheid hier niet tegen
optreedt?1
Vraag 2
Erkent u dat het leven in langdurige stank niet alleen zeer vervelend is en de
kwaliteit van leven vermindert, maar dat het volgens de GGD ook tot
gezondheidsklachten als stress, hoofdpijn en misselijkheid kan leiden?2
Vraag 3
Hoe beoordeelt u het dat de overheid niet ingrijpt om omwonenden van
veehouderijen van een schone lucht te voorzien, waardoor omwonenden zich
genoodzaakt zien om hiervoor naar de rechter te stappen?
Vraag 4
Hoe beoordeelt u het dat, omdat de overheid haar burgers niet beschermt,
omwonenden en veehouders tegenover elkaar in de rechtszaal komen te
staan, wat tot zeer slechte verhoudingen in de betreffende dorpen kan leiden?
Vraag 5
Hoe beoordeelt u het dat deze omwonenden zeggen dat zij door het gebrek
aan erkenning van hun klachten en maatregelen om deze tegen te gaan het
vertrouwen in de overheid te zijn verloren?

1

BNN-Vara. 22 april 2022, Stank en strijd – deel 1 (https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/
stank-en-strijd-deel-1) en 28 april 2022, Stank en strijd – deel 2 (https://www.bnnvara.nl/zembla/
artikelen/stank-en-strijd-deel-2)
2
Bovendien kunnen fijnstof en endotoxinen tot ernstige luchtwegaandoeningen leiden. Zie o.a.:
https://ggdleefomgeving.nl/omgeving/veebedrijven/veebedrijven-en-gezondheid/

kv-tk-2022Z09229
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

1

Vraag 6
Klopt het dat gemeentes aanvragen voor uitbreidingen van veehouderijen
vanwege landelijke wetgeving niet kúnnen weigeren als de veehouder
gebruikmaakt van technische lapmiddelen, zoals een luchtwasser? Zo ja, op
basis van welke wetgeving is dit het geval en hoe beoordeelt u dit? Zo nee,
waarom zijn er dan gemeentes die dit verkondigen?
Vraag 7
Kunt u bevestigen dat meerdere onderzoeken (onder andere van de Universiteit Wageningen en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)) concluderen
dat zogenaamde «innovatieve staltechnieken» in de regel veel minder stank
(en stikstof) reduceren dan door de stallenbouwers wordt beloofd?3 4
Vraag 8
Kunt u bevestigen dat zowel de rechtbank Noord-Nederland5 als de rechtbank
Midden-Nederland6 besluiten voor de uitbreidingen van veehouderijen recent
hebben vernietigd, omdat zij oordelen dat de effectiviteit van staltechnieken
zoals luchtwassers en emissiearme stalvloeren onvoldoende bewezen is om
de ammoniakuitstoot (dat stikstofneerslag en stank veroorzaakt) door
uitbreidingen te compenseren?
Vraag 9
Klopt het dat deze signalen van niet-functioneren al sinds 2010 bekend zijn bij
het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)?7 Waarom is daar niet
op geacteerd, waardoor er nog twaalf jaar lang veehouders hebben uit
kunnen breiden terwijl bekend was dat de stankoverlast niet zou verminderen?
Vraag 10
Gaat u dit nu stoppen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 11
Erkent u dat een investering in staltechnieken een bedrijf kapitaalintensiever
maakt, wat vaak alleen terugverdiend kan worden door meer dieren te gaan
houden? Erkent u dat als deze technieken dan niet blijken te werken, het
probleem alleen maar is vergroot? Zo nee, waarom niet?
Vraag 12
Deelt u het inzicht dat er al jaren een zeer hardnekkige vorm van wensdenken
aanwezig is op het Ministerie van IenW dat technische lapmiddelen de
schadelijke uitstoot van veestallen kunnen verminderen of teniet kunnen
doen? Erkent u dat die hardnekkige wens er de aanleiding voor kan zijn dat er
niet of nauwelijks in de werkelijkheid wordt getoetst of die technieken doen
wat ze beloven? Zo nee, waarom niet?
Vraag 13
Zo ja, wat gaat u hieraan veranderen om een realistischer beleid te voeren?
Vraag 14
Erkent u dat u tijdens het tweeminutendebat Leefomgeving zei: «Het is mijn
verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat we bij de dieren die er zijn, de
luchtkwaliteit en het tegengaan van de uitstoot van ongewenste stoffen goed

3

WUR, maart 2018, «Evaluatie geurverwijdering door luchtwassystemen bij stallen», https://
edepot.wur.nl/441649
4
CBS, 30 oktober 2019, «Stikstofverlies uit opgeslagen mest», https://www.cbs.nl/nl-nl/
maatwerk/2019/44/stikstofverlies-uit-opgeslagen-mest
5
Nieuwe Oogst, 13 maart 2021, Rechtbank vernietigt vergunning voor uitbreiding Friese
melkveehouderij (https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2021/03/13/rechtbank-vernietigtvergunning-voor-uitbreiding-friese-melkveehouderij)
6
Trouw https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/uitspraak-rechtbank-zet-vergunningen-voornieuwe-veestallen-op-de-tocht~b1d5ac56/
7
BNN-Vara, 5 mei 2022, Burgers in meer stallenstank door nalatigheid overheid (https://
www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/burgers-in-meer-stallenstank-door-nalatigheid-overheid)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

2

organiseren. Het gesprek over de aantallen dieren zal echt met LNV gevoerd
moeten worden»?8
Vraag 15
Kunt u uitleggen waarom u de dieraantallen in Nederland, het meest
vee-dichte land ter wereld, als een voldongen feit beschouwt, waarvan u als
Staatssecretaris voor milieu de onontkoombare schade maar van moet zien
op te ruimen?
Vraag 16
Erkent u dat u voor een onmogelijke opgave staat als u de uitstoot van
ongewenste stoffen moet terugdringen, zonder dat u over dieraantallen mag
spreken? Waarom is dat onderwerp voor u taboe? Is dit ergens afgesproken
of vastgelegd?
Vraag 17
Erkent u dat het in Vlaanderen de Minister van omgeving is – en niet de
Minister van landbouw – die de uitkoopregelingen voor veehouders in het
kader van de Vlaamse stikstofcrisis leidt, omdat zij eindverantwoordelijke is
voor een gezonde en schone leefomgeving?
Vraag 18
Heeft u gelezen dat de Vlaamse Minister van omgeving Demir tegen de NRC
heeft gezegd dat de belangen van de natuur beter door haar behartigd
kunnen worden dan door de Minister van landbouw, omdat die nauwe
banden heeft met de boeren?9 Hoe beoordeelt u deze uitspraak?
Vraag 19
Erkent u dat de VVD reeds in 1988 heeft gesteld dat de veestapel moet
krimpen indien technische maatregelen falen?10
Vraag 20
Wanneer komt voor u het moment dat u concludeert dat technische
maatregelen onvoldoende werken en dat u zich met de dieraantallen in de
vee-industrie gaat bemoeien?
Vraag 21
Klopt het dat de Wet Geurhinder en veehouderij uit 2007 omwonenden in de
praktijk niet blijkt te beschermen tegen stank, dat dit al zeker bekend is sinds
de evaluatie in 2016 en dat de stankoverlast sindsdien alleen maar is
toegenomen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 22
Klopt het dat u de Wet Geurhinder en veehouderij gaat herzien, zoals u tegen
Zembla heeft gezegd, zodat deze wet omwonenden wél gaat beschermen
tegen stank?11 Zo ja, gaat u daar een maximale stanknorm voor alle inwoners
van het buitengebied van maximaal 5 Odeur in opnemen? Zo nee, waarom
niet?
Vraag 23
Kunt u een tijdpad geven voor uw herziening van de Wet Geurhinder en
veehouderij?

8

Tweeminutendebat Leefomgeving van 20 april 2022
NRC, 26 april 2022, Vlaamse stikstofminister Demir: «Ik hou de Vlaamse boer niet langer aan
het lijntje» (https://www.nrc.nl/nieuws/2022/04/26/ik-gooi-de-boeren-niet-voor-de-bus-ik-hou-zejuist-niet-langer-aan-het-lijntje-a4118694)
10
Trouw, 1988, https://mobilisation.nl/assets/foundation-6/media/
Trouw%201988%20VVD%20waarschuwt%20boeren%201988%20copy.png
11
BNN-Vara, 28 april 2022, Burgers onvoldoende beschermd tegen stank, Staatssecretaris gaat
wet evalueren (https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/burgers-onvoldoende-beschermdtegen-stank-staatssecretaris-gaat-wet-evalueren)
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Vragen

3