Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1325
Vragen van het lid Heerts (PvdA) aan
de minister van Justitie over
strafrecht voor minderjarigen en
adolescenten. (Ingezonden 18
december 2009)
1
Kent u het artikel
«Procureur-Generaal: geef kinderen
geen celstraf»1 en de eerdere
Kamervragen over het artikel
«Jeugdcriminaliteit wordt schromelijk
overdreven» 2)?
2
Wat is uw mening over het door de in
het artikel geciteerde
procureur-generaal gestelde dat
celstraffen voor kinderen averechts
werken? Zijn er cijfers bekend over
recidive van minderjarigen die
celstraffen hebben ondergaan? Zo ja,
hoe verhouden die recidivecijfers zich
tot die van minderjarigen die andere
dan celstraffen hebben ondergaan?
Zo nee, kunt u die cijfers laten
vergaren?
3
Hoe verhoudt de mening van de
procureur-generaal dat
jongvolwassenen tussen de 18 en 23
jaar anders moeten worden
behandeld zich tot de antwoorden die
u gaf op de bovengenoemde
Kamervragen?
4
Deelt u de mening dat in het kader
van bijzondere voorwaarden die aan

KVR39101
2009Z24998
0910tkkvr1325
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

straffen worden gesteld er voor
minderjarigen en jongvolwassenen
andere voorwaarden mogelijk
moeten zijn dan voor volwassenen?
Geldt dit ook voor licht verstandelijk
gehandicapten? Zo ja, gaat u dit
uitwerken in het wetsvoorstel inzake
voorwaardelijke sancties met
bijzonder voorwaarden of andere
wetgeving? Zo nee, waarom niet?
5
Hoe zijn de leeftijdsgrenzen in het
strafrecht ten aanzien van
minderjarigen en jongvolwassenen in
de lidstaten van de Europese Unie?
6
Is het waar dat de hersens van
iemand pas na 23 jaar volledig
ontwikkeld zijn? Zo ja, rechtvaardigt
dit naar uw mening een andere vorm
van strafrecht voor personen tot die
leeftijd? Zo nee, waarom niet?
1

de Volkskrant, 17 december 2009.
Aanhangsel Handelingen, Ingezonden
3 december 2008, nr. 1211.

2

Antwoord
Antwoord van minister Hirsch Ballin
(Justitie) (ontvangen 21 januari 2010)
1
Ja.
2
De Procureur-Generaal heeft in het
betreffende artikel gewezen op het
risico van verharding als een jongere
vanwege detentie van zijn omgeving
geïsoleerd wordt en hard en
repressief wordt aangepakt. Dat risico

onderken ik. De hoge recidivecijfers
onder jeugdigen die in een justitiële
jeugdinrichting verbleven hebben,
hebben mijn volle aandacht. In het
programma Veiligheid begint bij
Voorkomen wordt gewerkt aan
terugdringing van de recidive. Uit het
recidivebericht 1997–2006 van het
WODC van december 2009 blijkt dat
58% van de jongeren die in 2006 uit
een justitiële jeugdinrichting
stroomden, binnen twee jaar
recidiveert. De recidivecijfers voor
taakstraffen liggen op 50% en voor
een geldstraf op 29%. Daarbij moet
bedacht worden dat de zwaarste
groep jeugdigen in een justitiële
jeugdinrichting wordt geplaatst zodat
de recidivecijfers van de
verschillende groepen niet goed
vergelijkbaar zijn, dat verreweg het
grootste deel van deze jongeren kort
in deze inrichtingen verblijft en dat de
recidivecijfers na verblijf in een
justitiële jeugdinrichting gedaald zijn
ten opzichte van eerdere cohorten.
Het recidivepercentage na verblijf in
een justitiële jeugdinrichting
schommelde jarenlang rond 60%. Zo
recidiveerde na twee jaar 61,9% van
de jeugdigen die in 1997
uitstroomden, van de uitstroom in
2005 recivideerde 60,1% en van de
uitstroom in 2006 58,2%.
Ik wijs er voorts op dat de justitiële
jeugdinrichtingen niet alleen
opsluiten en repressief reageren
maar met de andere partners in de
jeugdketen samenwerken aan
gedragsbeïnvloeding. In dat verband
noem ik de basismethodiek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2817

YOUTURN, de inzet van erkende
gedragsinterventies en het
aansluitende nazorgtraject. Met deze
samenhangende aanpak wordt een
positieve gedragsbeïnvloeding
bevorderd hetgeen bijdraagt aan
vermindering van de recidive. Het
personeel (ca. 2.500 medewerkers)
wordt sinds september 2008 getraind
in deze basismethodiek. In maart
2010 kan op alle groepen met
YOUTURN worden gewerkt.
Het kabinet heeft zich tot doel gesteld
de strafrechtelijke recidive onder
ex-gedetineerden en jeugdige
justitiabelen in de periode 2002–2010
met tien procentpunten te verlagen.
Deze doelstelling ziet toe op de
terugval die plaatsheeft in de periode
tot zeven jaar na de uitgangszaak.
Berekend is dat de 2-jarige recidive
bij jeugdige justitiabelen moet dalen
met 5,8% om de lange
termijndoelstelling te halen. In het
bovengenoemde recidivebericht van
het WODC is aangegeven dat voor de
groep uit 2002 het 2-jarig
recidivepercentage 39,6% bedroeg. In
2006 had 40,3 van de minderjarige
daders binnen twee jaar een nieuw
justitiecontact. Er is dus sprake van
een kleine toename van de
prevalentie van recidive ten opzichte
van 2002. In het laatste jaar van de
onderzoeksperiode is een afname te
zien. Over vier jaar zijn de resultaten
voor het cohort uit 2010 en de
eindstand bekend.
3
In mijn antwoord van 14 januari 2009
(TK 2008–2009, 1211) op kamervragen
van de leden Heerts en Bochibti
(beiden PvdA) heb ik aangegeven dat
ik geen aanleiding zag om het
volwassenenstrafrecht aan te passen
en te voorzien in een aparte categorie
voor de daders van 18 tot 23 jaar. Ik
ben dat standpunt nog steeds
toegedaan. Het beleid is gericht op
een persoonsgerichte aanpak. Dat
betekent dat bij de vervolging en
bestraffing niet alleen naar het delict
gekeken wordt, maar dat factoren die
van invloed zijn op het criminele
gedrag worden aangepakt. In het
jeugdstrafrecht heeft dat onder meer
geleid tot de nieuwe
gedragsbeïnvloedende maatregel.
Een persoonsgerichte aanpak kan ook
vorm krijgen door de (combinatie
van) onvoorwaardelijke en
voorwaardelijke straffen en
maatregelen. Het huidige stelsel biedt
de rechter voldoende mogelijkheden
om het noodzakelijke maatwerk te

bieden. Het gaat immers niet om één
standaardreactie maar om een
passende reactie die in
overeenstemming is met het beginsel
van proportionaliteit en die dient te
passen bij de persoon van de dader.
De opvatting van de
Procureur-Generaal is daarmee in lijn.
4
Zoals ik hiervoor heb aangegeven
dient een straf te beantwoorden aan
de beginselen van proporionaliteit en
passend te zijn ten opzichte van de
persoon van de dader. Bij het Besluit
Gedragsbeïnvloeding jeugdigen zijn
de bijzondere voorwaarden in het
kader van het jeugdstrafrecht
wettelijk bepaald. Wat volwassenen
betreft, zal op korte termijn het
wetsvoorstel voorwaardelijke
sancties bij uw Kamer worden
ingediend. In dat wetsvoorstel
worden onder meer in de praktijk
(veel) toegepaste bijzondere
voorwaarden vastgesteld in de
regeling van de voorwaardelijke
veroordeling. De invulling van de
bijzondere voorwaarden is maatwerk.
Hiervoor zijn voldoende wettelijke
mogelijkheden.
5
De minimum leeftijdsgrenzen in het
jeugdstrafrecht verschillen tussen de
lidstaten van 7 tot en met 15 jaar. In
het algemeen wordt een bovengrens
van 18 jaar gehanteerd voor
toepassing van jeugdstrafrecht.
Enkele landen kennen een apart
strafrecht voor jongvolwassenen.1
Nederland kent een minimum
leeftijdsgrens van 12 jaar. Onder
omstandigheden kan voor 16- en
17-jarigen het volwassenenrecht
worden toegepast en bij 18- tot
21-jarigen het jeugdstrafrecht
(artikelen 77b en 77c van het Wetboek
van Strafrecht).
6
Wetenschappelijk onderzoek wijst uit
dat de ontwikkeling van de hersenen
niet voltooid is op het 18e levensjaar,
waardoor jongvolwassenen
impulsiever kunnen reageren. Deze
ontwikkeling leidt mij niet tot het
oordeel dat een andere vorm van
strafrecht noodzakelijk is. Bij het
bepalen van de sanctie houdt de
rechter immers rekening met de
persoon van de dader.
1

Ido Weijers en Frank Imkamp,
Jeugdstrafrecht in internationaal perspectief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2818