Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1247
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de fusie tussen Emergis en de Parnassia Bavo Groep
(ingezonden 22 december 2011).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 23 januari 2012). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2011–2012, nr. 1212.
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat Emergis en de Parnassia Bavo Groep
willen fuseren?1
Antwoord 1
Het is niet aan mij om een inhoudelijk oordeel te geven over individuele
fusievoornemens in de zorgsector. Dit is voorbehouden aan de daarvoor
verantwoordelijke toezichthouders. Het fusievoornemen is op 16 december
2011 gemeld bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en is daar op
dit moment nog in behandeling. Ik ben overigens niet van mening dat alle
fusies ongewenst zijn. Een fusie kan soms noodzakelijk zijn voor de continuïteit of de kwaliteit van de aangeboden zorg. Er zijn natuurlijk ook zorgen over
fusies, die worden ingegeven door ervaringen ten aanzien van de argumentatie van de noodzaak van fusie, de betrokkenheid van de cliënten, medewerkers en andere stakeholders bij de uitwerking van fusies en de wijze waarop
fusies in het verleden daadwerkelijk zijn uitgepakt. Vandaar dat de fusietoetsing zal worden aangescherpt. Om op dit moment al zoveel mogelijk aan de
wensen van de Kamer tegemoet te komen zal ik publiekelijk, en in de richting
van (koepels van) zorgaanbieders, aangeven dat de Kamer en ik van mening
zijn dat partijen uitermate zorgvuldig met fusies moeten omgaan. En dat ik
het zeer wenselijk vind dat zorgaanbieders ook nu al handelen in de geest
van de komende aanscherping van de regels. Ik zal partijen daartoe oproepen.

1

ah-tk-20112012-1247
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

http://www.zorgvisie.nl/Ondernemen/12936/Emergis-en-Parnassia-Bavo-Groep-willenfuseren.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Vraag 2
Erkent u dat grootschalige zorginstellingen tot op vandaag geen voordeel
hebben laten zien als het gaat om kostenbeheersing en goed bestuur; in die
zin dat het contact tussen de werkvloer en de bestuurlijke leiding goed
verloopt? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
Ik ben van mening dat er geen eenduidig verband bestaat tussen grootschaligheid van zorginstellingen aan de ene kant en kostenbeheersing of goed
bestuur aan de andere kant. Ook grote zorginstellingen kunnen zeer wel
doelmatig en klantgericht zorg aanbieden. Cruciaal daarbij is de wijze waarop
de instellingen de randvoorwaarden voor goede en doelmatige zorg creëren
en hoe zij vervolgens het zorgproces zelf vorm geven. Daarbij kan een grote
instelling de zorgverlening zeer wel kleinschalig organiseren en de verantwoordelijkheidsverdeling voor de zorgverlening zodanig vorm geven dat er
korte lijnen bestaan tussen de werkvloer en de bestuurlijke leiding. Andersom
is ook waar, grote instellingen kunnen heel inefficiënt zijn en daarmee
duurder en slechter van kwaliteit.
Vraag 3
Welk risico wordt gelopen door de grootte van de nieuwe zorginstelling
vanuit het oogpunt van continuïteit van zorg in het geval van een faillissement? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
Zowel grote als kleine zorgaanbieders kunnen failliet gaan, de risico’s
daarvoor worden vooral bepaald door enerzijds omgevingsfactoren en
anderzijds de wijze waarop bestuurders de instelling besturen.
In het geval zich onverhoopt problemen voordoen met betrekking tot de
continuïteit van de zorgaanbieder, dan ligt de verantwoordelijkheid voor het
garanderen van voldoende kwalitatief goede zorg bij het zorgkantoor of de
zorgverzekeraars. Zij hebben immers een zorgplicht. Let wel: die verantwoordelijkheid heeft betrekking op het garanderen van continuïteit van zorg, niet
op het in stand houden van zorgaanbieders. In dergelijke gevallen zijn
overnames van bestaande zorgaanbieders een mogelijkheid. Bij een
dergelijke overname na faillissement is niet zozeer de omvang van de
instelling alswel de omvang van de financiële en organisatorische problemen
bepalend. Die verschillen van geval tot geval. Een grote instelling kan na
faillissement ook in delen worden overgenomen waarmee ook de continuïteit
van zorg gewaarborgd kan worden.
Uiteraard zal de zorgverzekeraar meer problemen hebben met het garanderen
van continuïteit van zorg als er één aanbieder is in een regio dan als er mee
zijn. Grootschalige fusies, wanneer er slechts één aanbieder of heel weinig
verschillende aanbieders overblijven, is kwetsbaar in het licht van de
continuïteit van zorg en in het licht van keuzevrijheid.
Vraag 4
Is de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) en de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) om een advies voor de fusie gevraagd? Zo ja, hoe luidt
dit advies? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 4
Het fusievoornemen is op 16 december 2011 bij de NMa gemeld. De zaak is
op dit moment nog in behandeling bij de NMa. Zoals bij iedere fusiemelding
in de zorg stelt de NMa de NZa in de gelegenheid een zienswijze ten aanzien
van de fusie af te geven. Indien de NZa zo’n zienswijze afgeeft zal de NMa
deze betrekken bij haar beoordeling van de fusie in het kader van de
Mededingingswet.
De fusie is niet gemeld bij de NZa, instellingen zijn daartoe ook nog niet
verplicht. Het wetsvoorstel waarmee de zorgspecifieke fusietoetsing wordt
aangescherpt ligt op dit moment voor advies bij de Raad van State. Na het
advies van de Raad van State zullen de staatssecretaris en ik het wetsvoorstel
bij uw Kamer aanhangig maken. Totdat het wetsvoorstel tot wet wordt
verheven heeft de NZa nog geen bevoegdheden ten aanzien van het goed- of
afkeuren van fusies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Vraag 5
Is aan de cliëntenraad en de ondernemingsraad advies gevraagd over de
fusie? Zo ja, hoe luidt dit advies? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Zowel de cliëntenraad als de ondernemingsraad van Emergis en Parnassia is
om advies gevraagd over de fusie. Deze adviezen zijn, voor zover ons bekend,
op dit moment nog niet uitgebracht.
Vraag 6
Gaat u de fusie tegenhouden op basis van de aangenomen motie- Leijten, die
de regering verzoekt een moratorium in te stellen op fusies in de zorgsector,
totdat de inspraak van patiënten en personeel voldoende is geregeld? Zo ja,
hoe gaat u deze fusie tegenhouden, en hoe gaat u de Kamer hierover
informeren? Zo nee, op welke manier gaat u dan uitvoering geven aan de
aangenomen motie?2
Antwoord 6
In mijn brief van 7 november 2011 en tijdens de behandeling van de VWS
begroting voor 2012 in uw Kamer heb ik gereageerd op de door uw Kamer
aangenomen motie die was ingediend door mevrouw Leijten3, waarin de
regering wordt gevraagd een moratorium op fusies af te kondigen totdat de
inspraak van patiënten en personeel voldoende is geregeld. Ik heb aangegeven dat ik geen wettelijke bevoegdheden heb om een algemene fusiestop af
te kondigen. Daarbij heb ik aangegeven dat het ook niet waarschijnlijk is dat
nieuw te ontwikkelen wet- en regelgeving op dit punt sneller in werking zal
kunnen treden dan de reeds in gang gezette trajecten ter verbetering van de
positie van cliënten en medewerkers waar de motie op doelt. Om op dit
moment al zoveel als mogelijk aan de wensen van de Kamer tegemoet te
komen zal ik in mijn overleggen met de (koepels van) zorgaanbieders de
bestaande zorgen ten aanzien van fusies in de zorgsector nogmaals onder de
aandacht brengen en partijen op het hart drukken zorgvuldig om te gaan met
fusies en nu al te handelen naar wat de aanscherping van de zorgspecifieke
fusietoets straks formeel gaat voorschrijven.
Vraag 7
Gaat u de fusie tegenhouden op basis van het in de Ministerraad aangenomen voorstel om te komen tot scherpere regels voor fusies in de zorg, dat
nog door de Kamer behandeld moet worden? Zo ja, hoe gaat u dat doen en
op welke manier gaat u de Kamer informeren? Zo neen, erkent u dat het bizar
is dat twee dagen na de aankondiging van strengere fusieeisten deze
megafusie wordt aangekondigd?4 Vermoedt u een verband?
Antwoord 7
Het wetsvoorstel waar in de vraag op wordt gedoeld geeft de NZa de
bevoegdheid om in een voorkomend geval een fusie tegen te houden indien
de fusie grote risico’s voor de kwaliteit of de bereikbaarheid van zorg met
zich meebrengt. Totdat dit wetsvoorstel tot wet is verheven heeft de NZa die
bevoegdheid echter niet. Alleen de NMa kan een fusie tegenhouden indien
aannemelijk is dat de fusie de mededinging belemmert.
Wat ik zal doen is, zoals ook aangegeven in eerdere antwoorden op soortgelijke vragen, partijen oproepen nu al te handelen conform de aanscherping
van de regels met betrekking tot fusietoetsing. Echter, totdat het wetsvoorstel
in werking is getreden kunnen partijen daartoe niet worden gedwongen.
Ik heb geen reden om aan te nemen dat er een verband is tussen de
aankondiging van de aangescherpte fusietoetsing en de voorgenomen fusie
tussen Emergis en de Parnassia Bavo Groep, zeker omdat de aankondiging
van de aanscherping van de fusietoets op dezelfde dag plaatsvond als de
melding van het fusievoornemen bij de NMa.

2
3
4

Kamerstuk, 32 620, nr. 25.
Tweede Kamer, 2011–2012, 32 620, nr. 25.
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/persberichten/2011/12/16/scherpereregels-fusies-in-de-zorg.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3

Vraag 8
Hoe gaat u er voor zorgen dat – mocht de fusie doorgaan – de bestuurders
van de nieuwe organisatie keurig onder de Wet normering topinkomens
(semi) publieke sector (WNT) komen te vallen? Zo nee, waarom niet?5
Antwoord 8
De WNT is zodanig geformuleerd dat er geen aanvullende acties nodig zijn
om een gefuseerde instelling onder de WNT te laten vallen. De WNT is nog
niet van kracht. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel medio december
2011 aangenomen. Het is nu aan de Eerste Kamer om zich over het wetsvoorstel uit te spreken.
Vraag 9
Welke personele consequenties zijn er als Emergis en de Parnassia Bavo
Groep gaan fuseren? Staan er dan nog steeds 460 banen van medewerkers
bij Parnassia op de tocht, zoals eerder aangekondigd?6
Antwoord 9
Op de website van de Parnassia Bavo Groep wordt met betrekking tot de
personele gevolgen van de fusie medegedeeld dat de fusie geen directe
personele gevolgen heeft.

5
6

32 600.
http://www.leidschdagblad.nl/nieuws/regionaal/leidenenregio/article11975091.ece/Hardeklappen-bij-Parnassia-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

4