LTO-inbreng rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over het Comprehensive Economic and
Trade Agreement (CETA) op 6 november 2019
LTO Nederland steunt handelsakkoorden. Nederland heeft, als klein land met een open economie,
veel belang bij internationale handel. Van iedere vijf boeren en tuinders bestaan er zeker drie nog met
dank aan de export. Zonder export zou een gemiddeld Nederlands land- en tuinbouwbedrijf maar eenderde van zijn omvang kunnen behouden en daarmee bedrijfseconomisch niet meer levensvatbaar
zijn. Maar in elk handelsverdrag zijn er offensieve en defensieve belangen. Die belangen zijn daarom
divers en moeten tijdig en goed in kaart te gebracht worden en behartigd door de onderhandelaars
van de Europese Unie.
Samenvatting LTO-standpunt over CETA (zie voor achtergrondinformatie de bijlagen).
LTO steunt CETA, omdat:
-

Er liggen kansen voor de export van land- en tuinbouwproducten, o.a. tuinbouw en
zuivel
De EU en Canada zijn goede zakenpartners en dat is belangrijk in het huidige gure
handelsklimaat met voortdurende handelsoorlogen.
EU en Canada zijn óók partners als het gaat om hoge productiestandaarden die
rekening houden met consumenteneisen aan de bescherming van klimaat en milieu.
Een ‘nee’ van de Nederlandse politiek zou een slecht signaal geven naar andere
handelspartners van de EU. Een akkoord sluiten met de EU lijkt zo onmogelijk te
worden. Dit zou slecht zijn voor de afzet van Nederlandse land- en tuinbouwproducten.
Boeren en tuinders zijn voor een belangrijk deel van hun inkomen afhankelijk van de
export.

Bovendien:
-

-

-

Sinds het verdrag van kracht geworden is (21 september 2017) is de Nederlandse en
Europese export naar Canada toegenomen. Er wordt nu varkensvlees en kalfsvlees naar
Canada geëxporteerd. Er komt tot nu toe nauwelijks vlees uit Canada binnen.
De Canadese producten moeten voldoen aan EU-kwaliteitsstandaarden, zoals voor
voedselveiligheid (geen chloridebehandeling van karkassen), genetische modificatie,
hormoon-vrij en ractopamine-vrij rundvlees en varkensvlees, en etikettering.
Voor het bekritiseerde ISDS is mede op initiatief van Nederland een alternatief
dispuutmechanisme afgesproken, namelijk het Investment Court System.
CETA voldoet aan de eisen aan internationale handelsakkoorden zoals vastgesteld door de
SER (zie ook bijlage 5).

Bijlage 1: Nederlandse land- en tuinbouw en de internationale markten
De netto bijdrage van de land- en tuinbouw aan het Nederlands handelsoverschot bedraagt bijna € 30
miljard. De bruto exportwaarde bedroeg in 2018 € 90,3 miljard tegen € 61,4 miljard aan import. Dit is
exclusief de landbouw-gerelateerde export die in 2018 € 9,2 miljard bedroeg (bron: De Nederlandse
landbouwexport 2018 in breder perspectief, Wageningen Economic Research, januari 2019). De
Nederlandse agrosector is dus zeer exportgericht.
Vertaald naar boeren en tuinders: van iedere euro wordt 25 cent verdiend in Nederland, 52 cent in de
rest van de EU en 23 cent buiten de EU (zie onderstaande figuur).
Afzet van Nederlandse land- en tuinbouwproducten in 2018. Bron: Wageningen Economic
Research, januari 2019.

23

25

Nederland 25%

Rest van EU 52%

landen buiten EU 23%
52

Van de € 90,3 miljard exportwaarde is € 65,4 miljard van Nederlandse makelij. Landen buiten de
Europese Unie waren in 2018 goed voor 23% van de exportwaarde. Behoud van deze markten is dus
belangrijk voor vrijwel alle Nederlandse land- en tuinbouwsectoren. We kunnen niet zonder handel.
Een groot deel van de economische groei (consumptie) komt ook van buiten Europa. Daarbij komt dat
de WTO-onderhandelingen stilliggen. Goede EU-handelsakkoorden zijn dus in het belang van de
Nederlandse land- en tuinbouw.

Figuur: ontwikkeling van de Nederlandse land- en tuinbouwexport (2008-2017). Bron:
Wageningen Economic Research.

Figuur: exportwaarde inclusief weder-uitvoer per agrarische sector in 2017. Bron: Wageningen
Economic Research.

De EU sloot niet alleen akkoorden met Canada (CETA), maar ook met landen als Zuid Korea, Japan
(JEFTA), Mexico, Singapore en Vietnam. Er zijn al zo’n 40 EU-handelsakkoorden van kracht.
Een goed handelsakkoord houdt rekening met de verschillende belangen. Binnen handelsakkoorden
worden kwetsbare sectoren beschermd en daarom niet volledig vrijgegeven voor handel door middel
van contingenten en ‘safeguards’. Zo blijft de EU-markt tot op zekere hoogte beschermd tegen
aanbod van producten uit landen die minder duurzaam en goedkoper kunnen produceren. CETA is
een goed handelsakkoord want er zijn safeguards ingebouwd.

In het geval van CETA ziet LTO exportkansen voor de melkveehouderij en tuinbouw. Zo krijgt de
zuivel er 17.400 ton kaascontingent bij. Nederland exporteert al jaarlijks 1 miljoen kg paprika naar
Canada en nog 1 miljoen kg andere groenten. Er is bijvoorbeeld ook export van sierteeltproducten
naar Canada.
LTO ziet wel mogelijke problemen met de Canadese export van rundvlees en varkensvlees. Daarom
zijn voor beide contingenten afgesproken (zie bijlage). Ook zijn afspraken gemaakt over de
standaarden. Zo moet het Canadese vlees ‘hormoon-vrij’ zijn. De Europese Commissie geeft aan dat
er gecontroleerd wordt op de standaarden. Er is wel discussie over dierenwelzijn- en
milieu/klimaateisen. Op dit moment, drie jaar na de totstandkoming van CETA, importeert Nederland
echter nauwelijks vlees uit Canada. Nederland exporteert meer vlees naar Canada dan dat er uit dat
land wordt geïmporteerd. Zie de bijlage.
Het gewicht van Europa op het internationale toneel neemt geleidelijk af. Canada is een mogelijke
partner van Europa om onze hoge kwaliteitsnormen wereldwijd geaccepteerd te krijgen. Dit is in het
lange termijnbelang van Nederlandse boeren en tuinders. Doen we niet mee, dan bepalen China en
de VS straks het speelveld. Canada is één van de fatsoenlijkste landen waarmee je een
handelsverdrag kan afspreken. Als je met Canada al niet kan samenwerken, met wie dan nog wel?
Minister Liliane Ploumen schatte in 2014 dat het handelsakkoord de Nederlandse economie naar
verwachting € 0,6 - 1,2 miljard op gaat leveren. Na de VS is Nederland de grootste investeerder in
Canada.
Op initiatief van toenmalig minister Ploumen is een nieuw arbitragemechanisme met Canada
afgesproken, namelijk het Investment Court System. Dit vervangt ISDS.

Bijlage 2: samenvatting CETA-EU handelsakkoord
Hoofdpunten uit het akkoord, die voor Nederland van belang zijn:
-

-

-

Het verdrag is van kracht sinds september 2017. De nieuwe contingenten worden in vijf jaar
stapsgewijs ingevoerd en zijn vanaf 2022 volledig van kracht.
De EU mag ieder jaar in plaats van 13.741 ton, 29.000 ton kaas tariefvrij naar Canada gaan
exporteren. Daarbij komen nog 800 ton WTO-quotum en 1.700 ton industrieel kaas.
Canada mag 67.950 ton ‘hormoon-vrij’ en ‘chloor-vrij’ rundvlees tariefvrij naar de EU gaan
exporteren. Dit is 0,9% van de Europese markt (7,2 miljoen ton in 2016). Het contingent was
15.000 ton.
Canada mag 80.549 ton ‘ractopamine-vrij’ varkensvlees tariefvrij naar de EU gaan exporteren.
Karkas-wassen met chloor is niet toegestaan. De EU-productie bedraagt 24 miljoen ton en de
export is 4 miljoen ton. Het Canadese contingent bedraagt derhalve 0,4% van de Europese
markt. Het contingent was 6.000 ton.
Pluimveevlees en eieren blijven volledig buiten het akkoord.
De import en export van granen en koolzaad tussen EU en Canada wordt volledig
geliberaliseerd

De Canadese export moet voldoen aan de EU-kwaliteitseisen als het gaat om ‘hormoonvlees’,
genetische modificatie van gewassen en dieren en etikettering. Rundvlees en varkensvlees moet
hormoonvrij en ractopamine-vrij zijn.
EU-dierenwelzijnseisen zijn niet onverkort van toepassing op de Canadese export. Bijvoorbeeld:
groephuisvesting zeugen is EU-wetgeving, maar geldt niet in Canada.

Zie voor meer informatie:
https://ec.europa.eu/trade/policy/in-focus/ceta/ceta-in-your-town/netherlands_en.htm
http://www.agr.gc.ca/eng/industry-markets-and-trade/international-agri-food-marketintelligence/europe/ceta-for-agri-food-exporters/ceta-faqs/?id=1524060452570
https://trade.ec.europa.eu/doclib/press/index.cfm?id=2071

Bijlage 3: import- en exportcijfers Nederland – Canada (bron: CBS, 2018, miljoen euro)
Product

NL Import uit Canada

NL Export naar Canada

Levend vee

2,4

7,3 (voornamelijk fokpaarden)

Rundvlees

2,4

2,7

Pluimveevlees

0

0,2

Broedeieren kippen

0,2

0

Varkensvlees

0

6,5

Dierlijke vetten, restproducten

1,6

0,6

Vis

16,1

16,4

Zuivelproducten m.u.v. kaas

0,3

1,9

Kazen

0

11,4

Rundersperma

7,5

0,2

Bloembollen

0

31,7

Boomkwekerijproducten

0

5,8

Snijbloemen

0

8,3

Loof, bladeren etc voor de sier

3,5

0

Groenten, paddestoelen

5,5

16,5

Aardappelen (bevroren)

0

0,8

Fruit incl bereidingen

35,7 (vooral cranberries)

2,7

Granen

12,2

0

Sojabonen

15,3

0

Zaden hennep, mosterd, koolzaad

6,7

0,7

Zaden, in het bijzonder groente

9,7

39,2

Plantaardige vetten en vetzuren,
zonnebloemzaadolie

0,4

2,5

Broodwortel, bataat

12,6

Mosterdmeel

1,2

Suikers, iso-glucose, zetmeel

5,7

3,0

Perskoeken, afval zetmeelfabrieken

0,0

1,3

Dranken, vooral bier

1,2

86,5

Totaal

Bron: CBS-statline, https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/81267ned/table?dl=29443

Tabel: cijfers over de handel tussen Nederland en Canada (2018, bron: Coceral, miljoen euro)
Import uit Canada

Export naar Canada

Kunstmest

1,3

30,1

Granen

7,2

0

Oliezaden

15,6

0

Veevoer

0,4

1,1

Imports of Canadian Grains
900.000
800.000
700.000

767.129
681.463

Tonnes

600.000
500.000

432.700

400.000
300.000

267.717

262.241

200.000
100.000
0

42.373

8.649

Bijlage 4: ontwikkeling agri-handel tussen de Europese Unie en Canada, bron: Eurostat

EU28 Agri-food Imports from Canada
Chapters 01-24 (million €) - EuroStat
3.000
2.500
2.000
1.500
1.000
500

0
2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

EU28 Agri-food Exports to Canada
Chapters 01-24 (million €) - EuroStat
4.000
3.500
3.000
2.500
2.000
1.500
1.000
500
0
2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Bijlage 5: SER-uitgangspunten handelsakkoorden
De SER heeft in april 2016 een advies gepresenteerd over handelsakkoord TTIP. De zeven
uitgangspunten die hierbij naar voren komen, kunnen breder toegepast worden op alle toekomstige
handelsakkoorden. Op basis van vier van deze uitgangspunten kan de agrarische sector een
handelsakkoord beoordelen:
1. Het beleid moet het globaliseringsproces richten op het duurzaam vergroten van de
maatschappelijke welvaart ook in opkomende economieën en in ontwikkelingslanden. Het
streven moet zijn om tot een nieuw multilateraal akkoord te komen.
2. De EU moet haar hoge beschermingsniveau kunnen handhaven en indien nodig kunnen
verhogen.
3. Ook in de toekomst moet voldoende beleidsruimte behouden blijven voor overheden om de
beschermingsniveaus voor mens en milieu op een adequate wijze te kunnen borgen en
verbeteren.
4. De onderhandelingen moeten zo transparant mogelijk gevoerd worden.