Overzicht van lopende experimenten en pilots
Omschrijving
Pilot instellingsaccreditatie met lichtere
opleidingsaccreditatie:
Experiment promotieonderwijs: het doel van het experiment is
te onderzoeken of met een nieuw promotietraject als derde cyclus in
het bachelor-mastersysteem, zoals dat in de Bologna-verklaring
wordt beschreven, het aantal gepromoveerden aan universiteiten
wordt vergroot, de mogelijkheid voor promovendi om eigen
onderzoeksvoorstellen in te dienen en te realiseren toeneemt en de
positie van gepromoveerden op de arbeidsmarkt wordt verbeterd en
daarmee de kennissamenleving verder kan worden ontwikkeld.
Experiment flexstuderen: studenten hebben de mogelijkheid om
collegegeld te betalen naar rato van het aantal studiepunten
waarvoor zij onderwijs volgen. Primaire doelgroep zijn studenten
die hun opleiding willen of moeten combineren met andere zaken,
zoals topsport, mantelzorg, vrijwilligers- of bestuurswerk of het
opzetten van een onderneming.
Experiment leeruitkomsten: werken met eenheden van
leeruitkomsten in plaats van vaste onderwijsprogramma’s. Biedt
ruimte voor flexibele inrichting van opleidingstrajecten.
Experiment vraagfinanciering: geen reguliere bekostiging, maar
vouchers die student per module van 30 studiepunten kan besteden
bij deelnemende opleidingen van publieke en private instellingen.
Experiment educatieve module: deelname aan educatieve
module is door dit experiment ook mogelijk nadat iemand is
afgestudeerd van zijn wo-bacheloropleiding (buiten experiment kan
dat alleen als je nog als student bent ingeschreven). Doel: mensen
interesseren voor het beroep van leraar.
Experiment accreditatie onvolledige opleidingen: nietbekostigde instellingen mogen in dit experiment onvolledige
opleidingen aanbieden, gericht op het behalen van een graad.
Onderzocht wordt of de kwaliteit en het eindniveau van de
onvolledige opleidingen goed is en of dit type aanbod voorziet in een
maatschappelijke behoefte.
Pilot ‘you share, we take care’: in 2019 is de VSNU gestart met
de pilot `You share, we take care’. Op basis van het Amendement
Taverne kregen onderzoekers de mogelijkheid om hun artikelen na
een embargoperiode van zes maanden open access beschikbaar te

Looptijd
September 2018 - September
2024
September 2016 – Augustus 2024

Evaluatiemoment(en)
2022

September 2017 – Augustus 2023

2021/2022

September 2016 – Augustus 2022

2021

September 2016 – Augustus 2024

2021

Juli 2016 - Juli 2022

2022

Juli 2016 - Juli 2022

2022

Januari 2019 – juni 2019

2019

2019 tussenevaluatie
2021 eindevaluatie

stellen in de lokale database van hun universiteit. Momenteel wordt
de pilot geëvalueerd.
Pilot wetenschapscommunicatie: pilot om onderzoekers die met
wetenschapscommunicatie aan de slag gaan te belonen. Momenteel
vinden er gesprekken plaats met de KNAW om de uitvoering uit te
werken.
Pilot Industrial doctorates: betreft promovendi die hun
onderzoek zowel bij een bedrijf als bij een onderzoeksinstelling
doen, met speciale aandacht voor het midden-en kleinbedrijven.
Bedrijven en instellingen matchen in geld of in kind.
Erkennen en waarderen: het versterken van de inspanningen van
de universiteiten, met een impulsfinanciering aan projecten van
universiteiten en bijdragen aan een congres van de universiteiten.
Doel is om verandering in erkennen en waarderen te versnellen.
Middelen zullen door universiteiten deels worden ingezet voor
experimenten of pilots.
Pilot huisvesting: Musea dragen met subsidie van OCW zelf zorg
voor huisvesting (ipv RVB)
Experiment Ruimte voor de Regio: regionale invulling geven aan
mbo-opleidingen op basis van bestaande kwalificaties door een
geregionaliseerde beroepsopleiding. Experiment beziet of deze
werkwijze de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt
verbetert, of het eigenaarschap over het onderwijs bij docenten en
regionale werkgevers vergroot en of het de kwaliteit en innovatie
van het onderwijs verbetert.
Experiment gemengde leerweg BOL-BBL: het mogelijk maken
de beroepsopleidende leerweg (bol) en beroepsbegeleidende
leerweg (bbl) in 1 opleiding te combineren. Het experiment beziet
het effect van een dergelijke gecombineerde opleiding op de
kwaliteit en toegankelijkheid van het beroepsonderwijs en de
aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt
Experiment cross-overs: de onderwijsinstellingen en het
(regionale) bedrijfsleven de mogelijkheid bieden om samen te
werken en beter in te spelen op ontwikkelingen op de arbeidsmarkt.
Een cross-over kwalificatie is opgebouwd uit een of meer
opleidingsdelen van een bestaande kwalificatie. Zo kunnen
instellingen snel een nieuwe opleiding ontwikkelen voor (nieuwe)
cross-sectorale beroepen waar in de regio vraag naar is, maar waar

Vanaf 2020

2018 - 2022

2019 - 2020

Januari 2017 – December 2021

2021

2020 - 2026

2020 nulmeting
2022 tussenmeting
2026 eindevaluatie

Augustus 2015 - Augustus 2021

2021

Augustus 2017 – Augustus 2025

2019 nulmeting
2021 tussenevaluatie
2025 eindevaluatie
2020, 2022, 2023 en 2024 jaarlijkse
voortgangsrapportages

nog geen passende kwalificatie voor bestaat.
Experiment academische werkplaatsen: academische
werkplaatsen zijn samenwerkingsverbanden van scholen (hier MBOinstellingen) en onderzoeksinstelling om de koppeling op onderzoek
en onderwijsvernieuwing goed vorm te geven. Voor het MBO zijn
deze vormgegeven voor ICT en burgerschap.

Pilot praktijkleren mbo met een praktijkverklaring: deze pilot
is bedoeld voor werkzoekenden en werkenden zonder
startkwalificatie voor wie het behalen van een volledig mbo-diploma
of certificaat vooralsnog niet haalbaar lijkt maar een stukje van de
relevante vaardigheden wel in de praktijk kan opdoen. Bezien wordt
of deze aanpak bijdraagt aan duurzaam werk voor deze doelgroep.
Pilot mbo-verklaring: in deze pilot testen 9 mbo-scholen een
model waarin wordt gespecificeerd welke gegevens in de mboverklaring zouden moeten worden opgenomen. Het doel is te kijken
of het model voor scholen werkbaar is. Daarnaast wordt ook
onderzocht of de mbo-verklaring herkenbaar (en waardevol) is voor
werkgevers en voor terugkeer naar het onderwijs.
Pilot certificaten mbo: in deze pilot onderzoekt SBB, op verzoek
van OCW, de methodiek voor het opstellen van certificaten voor
beroepsgerichte onderdelen van een mbo-opleiding die een
zelfstandige betekenis hebben op de arbeidsmarkt en op die manier
bijdragen aan een leven lang ontwikkelen voor werkenden en
werkzoekenden.
Pilot studenten begeleiden bij hun start op de arbeidsmarkt:
in deze pilot n.a.v. de motie Kwint/Özdil wordt bezien wat het
oplevert als studenten na het behalen van een entree-opleiding of
mbo – niveau 2 opleiding nog twee jaar door school worden begeleid
in hun tocht naar en op de arbeidsmarkt.
Pilot oud vsv naar werk: het lukt soms nog onvoldoende om
soepele overgang naar werk mogelijk te maken. In deze pilot wordt
binnen bestaande kaders met nieuwe werkwijzen geëxperimenteerd.
De succesfactoren van de experimenten worden in kaart gebracht.
Ook worden procesmaterialen gemaakt zoals interviewleidraden en

Academische werkplaats
ICT en leren:
Oktober 2018 – Oktober 2020.

Evaluatiemomenten: oktober 2019 en
oktober 2020

Community of Practice
Leren met ICT:
Augustus 2018 - December 2019
2018 – 2020

Evaluatiemomenten: oktober 2019 en
maart 2020
2020

2019 - juni 2020

2020

2018 en 2019

2019 nulmeting
2021 tussenevaluatie
2025 eindevaluatie

Augustus 2018 – Augustus 2020

2019 tussenrapportage
2020 eindrapportage

Augustus 2018 – Augustus 2019

2019 procesevaluatie

achtergrondinformatie.
Pilot innovatiecentra voor- en vroegschoolse educatie: het
doel van de innovatiecentra is om innovaties die de kwaliteit van
voor- en vroegschoolse educatie verbeteren te onderzoeken. De vijf
geselecteerde innovatiecentra, bestaande uit een gemeente en
voorschoolse instellingen, werken samen met een onderzoeksteam
een innovatieve maatregel uit en implementeren die. Tegelijkertijd
wordt onderzoek gedaan naar de werking en de effecten.
Pilot werkplaatsen onderwijsonderzoek
onderwijsachterstandenbeleid primair onderwijs: in vier
werkplaatsen gaan PO-schoolbesturen en onderzoekers van
hogescholen en universiteiten samen gedurende drie jaar aan de
slag met praktijkgericht onderzoek naar effectief
onderwijsachterstandenbeleid. In een werkplaats worden nieuwe of
bestaande interventies geïmplementeerd en doorontwikkeld. Dit
onderzoek moet inzicht bieden onder welke omstandigheden deze
interventies effectief zijn, waarom dat zo is en hoe ze het beste
kunnen worden ingezet.
Pilot 10 – 14: het kabinet wil dat de overstap van de basisschool
naar de middelbare school voor alle leerlingen makkelijk is. Soms
kan een school met 10-tot-14-onderwijs voor leerlingen een
oplossing zijn. In een pilot van 12 ‘Tienerscholen’ wordt deze nieuwe
onderwijsvorm onderzocht.
Pilot tweetalig onderwijs po (TPO): de pilot tpo meet bij 17
deelnemende scholen wat het effect is van de Engelstalige lessen op
de taalontwikkeling van kinderen.
Pilot PRO/VBO: deze pilot biedt de mogelijkheid voor scholen in
het praktijkonderwijs en voorbereidend beroepsonderwijs om
gemengde onderbouwklassen aan te bieden. De pilot beoogt scholen
meer ruimte te geven om maatwerk te leveren voor leerlingen, van
wie bij aanvang van hun eerste leerjaar in het voortgezet onderwijs
niet meteen duidelijk is of zij beter tot hun recht komen in het pro
dan wel in het vbo.
Experiment doorlopende leerlijnen vmbo/mbo: vmbo-scholen
en mbo-instellingen krijgen met dit experiment meer ruimte om
samen te werken en doorlopende leerroutes in te richten. Dit doen
zij door een gezamenlijk onderwijsprogramma tot stand te brengen

2017 t/m 2020

2020

2019 t/m 2022

2022

Vanaf 2017

2020

Schooljaar 2014/15 - schooljaar
2022/23
2019 – 2022

2022

t/m 2022

Jaarlijkse monitor
2022 eindevaluatie

vanaf het derde leerjaar vmbo tot en met een diploma in het
middelbaar beroepsonderwijs. Hiermee experimenteren zij met
‘Vakmanschap- en beroepsroutes’ om te onderzoeken of hiermee
het functioneren van de beroepskolom in het onderwijs kan worden
verbeterd.
Pilot technologie en toepassing: in de pilot kunnen scholen een
nieuw schoolexamenvak technologie & toepassing ontwikkelen
waarin de praktische leerstijl van leerlingen wordt aangesproken en
leerlingen zich oriënteren op verschillende beroepsmatige
vaardigheden. Scholen die deelnemen aan de pilot ontvangen een
ontheffing om het concept examenprogramma T&T aan te bieden in
plaats van een ander examenvak in het vrije deel van de gemengde
dan wel theoretische leerweg van het vmbo.
Experiment regelluwe scholen: dit experiment heeft als doel
scholen meer ruimte bieden voor innovatie. Deelnemende scholen in
het po en vo krijgen de mogelijkheid om af te wijken van wet en
regelgeving die belemmerend zijn in het vernieuwen van hun
onderwijs.
Pilot versneld/verrijkt VWO: deze pilot heeft als doel scholen de
kans te geven om excellente vwo’ers meer uitdaging te bieden.
Deelnemende scholen krijgen ontheffing van enkele wettelijke
bepalingen, waardoor zij kunnen schuiven met lesstof van de
bovenbouw naar de onderbouw. Scholen krijgen hierdoor de ruimte
om een verrijkt vwo-programma of een versneld vijfjarig vwo aan te
bieden
Experiment VO-VSO en SO-SBO: het experiment maakt het
mogelijk dat regulier onderwijs en scholen voor (voortgezet)
speciaal onderwijs voor vier jaar lang leerlingen mogen mengen.
Gedurende deze periode blijven beide scholen bestaan en zullen
beide scholen bekostiging ontvangen als zijnde twee aparte scholen.
Na vier jaar zullen de twee scholen verder gaan als één
geïntegreerde instellingen waarbij de (v)so school of –vestiging
wordt opgeheven.

2015 t/m 2023

Jaarlijkse monitor

2016 t/m 2021

2020 slotrapportage

t/m sept 2021

2021

t/m 2022