juni 2019

Uitval van studenten met een
administratieve economische
mbo-opleiding in het hbo
EEN KWALITATIEF ONDERZOEK NAAR REDENEN VAN UITVAL EN HET VOORKOMEN ERVAN

Onderzoek in opdracht van Commissie macrodoelmatigheid mbo
José Mulder | Clarie Ramakers | Anja van den Broek | Danny Brukx
Kyra de Korte | Kristel Nas | Tessa Termorshuizen | Sara Wiertsema

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo
Een kwalitatief onderzoek naar redenen van uitval en het voorkomen ervan
Onderzoek in opdracht van Commissie macrodoelmatigheid mbo
José Mulder, Clarie Ramakers, Anja van den Broek, Danny Brukx, Kyra de Korte, Kristel Nas, Tessa
Termorshuizen en Sara Wiertsema
Juni 2019

© 2019 ResearchNed Nijmegen in opdracht van Commissie macrodoelmatigheid mbo. Alle rechten voorbehouden. Het is
niet geoorloofd gegevens uit dit rapport te gebruiken in publicaties zonder nauwkeurige bronvermelding. ResearchNed
werkt conform de kwaliteitsnormen NEN-EN-ISO 9001:2008 voor kwaliteitsmanagementsystemen en NEN-ISO 20252:2012
voor markt-, opinie- en maatschappelijk onderzoek.

ii | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

Inhoudsopgave

Managementsamenvatting

5

1

Inleiding

9

2

Onderzoeksopzet

13

Doel van het onderzoek
Onderzoeksopzet
Respons onderzoek
Respondenten naar achtergrondkenmerken

13
13
15
15

3

Reden doorstroom naar hbo

17

4

Reden van stoppen met hbo

19

5

Verwachtingen van hbo-opleiding

21

Welke verwachtingen kwamen uit, welke niet?
Betekenis van niet uitgekomen verwachtingen

22
23

6

Moment van stoppen

25

7

Voorkomen van uitval

27

Voorkomen van uitval persoonlijk
Betere aansluiting algemeen

27
29

Samenvatting en conclusies

31

8

Bijlage A: Tabellen

35

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | iii

Managementsamenvatting

Doorstroom mbo economie naar hbo
Toegankelijkheid van het hoger onderwijs is een belangrijk maatschappelijk thema. Speciale aandacht is er
voor de overgang mbo-hbo, die voor veel (eerste generatie) studenten een belangrijke weg is om het hoger
onderwijs te bereiken. De sector Economie vervult hierin een speciale functie: de meeste mbo-studenten
volgen namelijk een opleiding in het economische domein. Niet-westerse studenten zijn in deze sector
oververtegenwoordigd. Relatief veel mbo economiestudenten (ook met name niet-westerse studenten)
stromen bovendien door naar het hbo.
Toch bestaan er zorgen over de sector Economie, aangezien juist de overgang van mbo economie naar hbo
economie de meeste uitval en switch kent in het eerste jaar: ongeveer de helft valt uit of switcht. Ook
vallen specifiek mbo economiestudenten en niet-westerse studenten vaker uit in andere soorten hboopleidingen. Tegelijkertijd is het arbeidsperspectief van mbo economieopleidingen matig, waardoor
doorstroom naar het hbo wel degelijk een wijze stap lijkt. Waarom juist deze studenten vaak uitvallen of
switchen en wat hier aan gedaan kan worden, zijn zaken waar dit onderzoek helderheid in probeert te
scheppen.
Ondanks de vele aandacht voor de overgang mbo-hbo de laatste jaren is namelijk weinig bekend over
specifiek mbo-studenten economie die doorstromen. Gemiddeld genomen wordt ‘verkeerde studiekeuze’
als belangrijkste reden gegeven voor switch of uitval in het hbo, gevolgd door ‘verwachtingen niet
uitgekomen’ en ‘studie te zwaar’.1 Zaak is te achterhalen welke factoren bepalend zijn voor de groep mbo
economiestudenten die doorstromen, zodat effectieve maatregelen ingericht kunnen worden om deze
doorstroom beter te laten verlopen.
Onderzoeksopzet
Studenten die een administratieve economische (AE) opleiding hebben gevolgd en vervolgens zijn
uitgevallen in het eerste jaar van de hbo-opleiding, staan centraal in dit onderzoek. Zij worden vergeleken
met studenten die een andere mbo-opleiding hebben gedaan. Doel is om helder te krijgen hoe de overgang
vanuit AE-opleidingen naar het hbo volgens studenten zelf verbeterd kan worden zodat de kansen van deze
studenten op het hbo vergroot worden. Hiervoor is een online diepte-interview (open vragen) afgenomen
bij in totaal 238 studenten (62 AE-studenten en 176 mbo-studenten uit andere studies), met als doel
antwoord te geven op de volgende onderzoeksvragen:
1.
2.
3.

Welke verklaringen geven studenten van AE-opleidingen voor hun uitval in eerste jaar hbo?
Zijn er verschillen in redenen voor uitval tussen AE-studenten en studenten die een andere mboopleiding hebben gevolgd?
Hoe kan de overgang naar hbo volgens studenten verbeterd worden? Zijn hierin verschillen te
benoemen tussen AE-studenten en studenten die een andere mbo-opleiding hebben gevolgd?

De volgende onderwerpen kwamen in het online diepte-interview aan bod:
▪
▪
▪
▪
▪
▪

1

redenen doorstroom;
redenen uitval;
verwachtingen hbo-studie;
wanneer beslissing genomen om te stoppen;
terugkijken op beslissing te stoppen;
voorkomen van stoppen/switchen.

Zie van den Broek et al. (2018), Monitor Beleidsmaatregelen 2017. Nijmegen: ResearchNed.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 5

Gekeken is naar eventuele verschillen in antwoorden tussen AE-studenten en niet-AE-studenten, tussen
studenten die zijn gestopt dan wel geswitcht en studenten met ouders die wel of niet in het buitenland zijn
geboren.
Belangrijk om bij deze kwalitatieve onderzoeksopzet te vermelden is dat de gegeven antwoorden niet
generaliseerbaar zijn; het gaat om de verhalen en ervaringen van een relatief beperkte groep.
Daartegenover staat dat de uniciteit van de ervaringen weergeeft hoe studenten over dit onderwerp denken
en welke zaken zij belangrijk vinden te belichten. Door de ervaringen zo eenduidig mogelijk te analyseren
(door middel van trefwoorden en categorisatie) ontstaat een breed en verdiepend inzicht in de
ondervraagde problematiek. Op deze manier wordt een waardevolle inkijk verkregen in de
aansluitingsproblematiek tussen het mbo en hbo.
Resultaten
Waarom stromen AE-studenten door naar het hbo?
De redenen van AE-studenten om van mbo naar hbo te gaan, zijn divers. Veelal worden er meerdere
redenen gegeven. De antwoorden zijn in categorieën ingedeeld; de meest genoemde zijn ‘kennisverrijking’,
‘betere positie arbeidsmarkt’ en ‘ambitie en uitdaging’. Een opvallend verschil met studenten van andere
mbo-opleidingen is dat de bevraagde AE-studenten minder vaak arbeidsperspectieven als doorstroomreden
noemen, terwijl dat juist voor hen interessant zou kunnen zijn. Doorstroom naar het hbo wordt door
sommige AE-studenten zelfs gezien als middel om nog niet te hoeven gaan werken.
Waarom stoppen AE-studenten met hun hbo-studie, dan wel switchen ze naar een andere opleiding?
De meest genoemde antwoordcategorieën zijn hier: ‘opleiding (lesstof) niet interessant’,
‘aansluitingsproblemen’ en ‘persoonlijke omstandigheden’. Zowel AE-studenten als niet-AE-studenten
geven het vaakst als reden voor uitval dat er aansluitproblemen waren; het verschil tussen mbo en hbo
wordt als te groot ervaren waardoor bijvoorbeeld te weinig positieve resultaten worden behaald.
Welke verwachtingen hadden studenten van de hbo-studie? Welke kwamen wel uit en welke niet? Wat
betekende dat voor de studenten?
Verwachtingen die de studenten noemen passen vooral in de categorieën ‘lesinhoud, vervolgopleiding’
(interessante lesstof op niveau en passend vervolg op mbo-studie) en ‘zelfstandigheid en autonomie’. Uit de
antwoorden blijkt dat deze verwachtingen ongeveer net zo vaak wel, als niet uitkwamen. De verwachting
dat er op het hbo meer sprake zou zijn van zelfstandigheid kwam voor AE-studenten vaker uit dan voor
niet-AE-studenten, en vaker voor studenten die switchen dan voor studenten die stoppen (alle opleidingen).
De verwachtingen die studenten hadden van de docenten en begeleiding kwamen vaker niet dan wel uit;
niet altijd werden er gemotiveerde docenten getroffen en de mate van persoonlijk contact viel tegen. Dit
werd door AE-studenten wel minder vaak benoemd dan door niet-AE-studenten. In het algemeen gold voor
de meeste studenten dat het niet uitkomen van hun verwachtingen negatieve gevoelens tot gevolg had.
Wat kenmerkt het moment waarop de beslissing te stoppen/switchen definitief wordt genomen, wat geeft
hierbij de doorslag en hoe kijken studenten op deze beslissing terug?
De meeste studenten beschrijven het stopmoment als een eindpunt van een proces waarbij ze tot inzicht
kwamen dat de studie niet bij hen past of dat ze het niet aankunnen. Slechte cijfers geven vaak de
doorslag. Bij niet-AE-studenten geven slechte cijfers vaker de doorslag tot stoppen dan bij AE-studenten.
Het moment van stoppen wordt omschreven als het moment waarbij men ervaart dat er lange tijd met
tegenzin naar school wordt gegaan en men het gevoel heeft het niet meer te kunnen volhouden. Opvallend
is dat onder niet-AE-studenten ook wordt aangegeven dat de kans op een baan met het behaalde mbodiploma een rol heeft gespeeld bij de keuze te stoppen. AE-studenten noemen deze reden beduidend
minder vaak. Reacties op het stopmoment betekent bij alle opleidingen veelal een gevoel van opluchting,
maar bij enkelen ook teleurstelling.

6 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

Hoe kan de uitval van mbo-studenten op het hbo volgens studenten voorkomen worden?
De bevraagde AE-studenten geven aan dat zij een betere voorbereiding op het hbo in de mbo-opleiding
hadden kunnen gebruiken. Dit wordt vaker genoemd door AE-studenten die zijn gestopt dan zij die zijn
geswitcht, en vaker door AE-studenten met Nederlandse dan met buitenlandse ouders. Bij niet-AEstudenten zijn deze verschillen kleiner. In alle groepen wordt daarbij ook genoemd dat de voorbereiding bij
aanvang van de hbo-studie verbeterd moet worden. Opvallend is dat niet-AE-studenten vaker wijzen op
verbeteringen in het hbo, waar AE-studenten meer naar het mbo kijken.
In het algemeen zeggen zowel AE-studenten als niet-AE-studenten dat een betere aansluiting tussen mbo en
hbo belangrijk is in het voorkomen van uitval. Dit zou volgens studenten gerealiseerd kunnen worden door
enerzijds het mbo-niveau dan wel studietempo te verhogen en anderzijds het hbo-niveau dan wel
studietempo te verlagen. Daarnaast wordt ook vaak het belang van meer en betere begeleiding op het hbo
genoemd.
Beantwoorden van de onderzoeksvragen
1.

Welke verklaringen geven studenten van AE-opleidingen voor hun uitval in eerste jaar hbo?

De belangrijkste reden om te stoppen in het eerste jaar van de hbo-opleiding of te switchen naar een
andere opleiding is vanwege de inhoud van de studie: deze is niet interessant en/of uitdagend genoeg. Een
tweede belangrijke verklaring is de aansluiting van het hbo op het mbo: de verschillen tussen de niveaus
zijn te groot en de studiebelasting op het hbo is te hoog.
2.

Zijn er verschillen in redenen voor uitval tussen AE-studenten en studenten die een andere mboopleiding hebben gevolgd?

Er zijn weinig verschillen tussen AE-studenten en niet-AE-studenten waar het gaat om redenen voor stoppen
of switchen in het eerste jaar hbo. Inhoudelijke, studiegerelateerde zaken worden zowel door AE- als nietAE studenten het vaakst genoemd. Wel is het zo dat AE-studenten die zijn geswitcht of ouders hebben
waarvan er minstens één in het buitenland geboren is, vaker aansluitingsproblemen noemen in plaats van
inhoudelijke redenen.
3.

Hoe kan de overgang naar hbo volgens studenten verbeterd worden? Zijn hierin verschillen te
benoemen tussen AE-studenten en studenten die een andere mbo-opleiding hebben gevolgd?

Voor het voorkomen van uitval/switch worden een betere voorbereiding op het hbo tijdens de mboopleiding en betere begeleiding op het hbo het vaakst genoemd. In het algemeen wordt de aansluiting
tussen het mbo en het hbo regelmatig aangehaald. Door de verschillende niveaus beter op elkaar te laten
aansluiten, kan volgens de studenten uitval voorkomen worden. Daarbij is opvallend dat niet-AE-studenten
vaker wijzen op zaken die binnen het hbo veranderd zouden kunnen worden dan AE-studenten. Deze
studenten focussen meer op voorbereiding binnen het mbo en begeleiding bij aanvang van het hbo.
Conclusies
De belangrijkste bevindingen op basis van dit onderzoek zijn als volgt:
I Er zijn knelpunten in de aansluiting tussen mbo en hbo. Hier ligt volgens studenten zelf de sleutel
om uitval op het hbo te voorkomen; zowel in het mbo als in het hbo kan hieraan gewerkt worden.
Gesuggereerd wordt de mogelijkheid om op het mbo vakken op hbo-niveau te kunnen volgen.
Opvallend is dat niet-AE-studenten vooral naar het hbo wijzen voor verbeteringen, waar AEstudenten met name verbeteringen op het mbo noemen.
II Er lijkt onbenut potentieel te zitten onder AE-studenten. Ze gaan naar het hbo om zich verder te
ontwikkelen en hun kennis te verrijken. Ook lijken ze realistische verwachtingen te hebben, maar
ervaren ze de studie toch als onvoldoende interessant en niet uitdagend genoeg. Kennelijk lukt het
niet deze studenten op passende wijze tegemoet te komen in hun scholingsbehoeftes.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 7

III Dit onderzoek geeft nadere duiding aan de eerder vastgestelde redenen voor uitval en switch op
het hbo (‘verkeerde studiekeuze’ en ‘verwachtingen niet uitgekomen’). Op basis van dit onderzoek
kan gesteld worden dat het veelal gaat om inhoudelijke aspecten van de hbo-studie als
oninteressante lesstof en te weinig (persoonlijke) begeleiding van docenten. Ook de opzet van de
studie voldoet niet altijd aan de verwachtingen, bijvoorbeeld het aantal contacturen, het niveau en
tempo.
IV AE-studenten lijken zich met name op het hier en nu te focussen; arbeidsmarktperspectief staat
relatief ver van ze af. Zij noemen arbeidsmarktperspectief minder vaak als motief om door te
stromen naar het hbo dan niet-AE-studenten, en noemen een roep van de arbeidsmarkt ook niet als
reden om te stoppen. Het speelt mogelijkerwijs wel een rol, maar de primaire redenen liggen bij
de studie zelf.
V Hoewel eerder onderzoek uitwees dat er verschillen bestaan in uitval/switchpercentages tussen
studenten met en zonder migratieachtergrond, zien we deze verschillen in dit onderzoek niet
terug. Wel geven studenten met een of beide ouders geboren in het buitenland vaker aan dat meer
begeleiding uitval of switch had kunnen voorkomen. Studenten met in Nederland geboren ouders
geven daarentegen vaker aan dat een betere aansluiting dit had kunnen voorkomen.
VI Bevraagde studenten zijn behoorlijk serieus over hun keuze om door te stromen naar het hbo, en
zijn niet zomaar gestopt omdat ze het niet leuk vonden. Er gaat een intensief afwegingsproces aan
vooraf voor besloten wordt te stoppen met de hbo-studie. Het lijkt dan ook wenselijk om meer met
studenten te praten over hun verwachtingen van en ervaringen met de hbo-studie. Het is ook
denkbaar dat er (te) veel van eerstejaars hbo-studenten wordt verwacht; meer en betere
begeleiding kan daar bij helpen. Dit onderzoek wijst erop dat een situatie waarbij studenten meer
bij de hand worden genomen, zeker als blijkt dat de studie niet goed loopt, mogelijk veel uitval en
switch kan voorkomen, met name onder studenten met een migratieachtergrond.

8 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

1

Inleiding

Toegankelijkheid van het hoger onderwijs is een belangrijk maatschappelijk thema. Op 25 oktober 2019
stuurde de minister van Onderwijs een brief aan de Tweede Kamer waarin ze uiteenzette welke
maatregelen de komende tijd genomen gaan worden om de toegankelijkheid van het hoger onderwijs te
waarborgen en de kansengelijkheid verder te stimuleren (Kamerstukken II, 31288-664).
Wat betreft de situatie ‘voor de poort’, wil de minister een betere aansluiting vanuit het voortgezet
onderwijs en het middelbaarberoepsonderwijs op het hoger onderwijs. Zo stelt ze: ‘Ik wil dat er bij de
overgang naar het hoger onderwijs zo min mogelijk belemmeringen zijn, waarbij iedere student kan
rekenen op voldoende en passende ondersteuning’ (Kamerstukken II, 31288-664, p. 4).
Speciale aandacht is er voor de overgang mbo-hbo. De minister wil daarbij zo min mogelijk beperkingen (p.
6), onder meer omdat de route mbo-hbo van oudsher een belangrijke emancipatoire functie vervult. Voor
veel studenten, met name voor eerstegeneratiestudenten, is het een belangrijke weg om het hoger
onderwijs te bereiken (p. 6).
De sector Economie vervult een speciale functie in de overgang van mbo naar hbo. Hiervoor zijn vier
redenen. Ten eerste volgen de meeste mbo-studenten een opleiding in het economische domein. Jaarlijks
behalen zo’n 15.000 mbo-studenten een niveau 4 opleiding binnen dit domein dat bestaat uit Economie &
Administratie en Handel & Ondernemerschap. Bij elkaar opgesteld vertegenwoordigen de economische
opleidingen tussen de 25 en 30 procent van de mbo-4 diploma’s.2
12.000
10.000

18%

19%

18%

17%

15%

8.000
6.000

9%

10%

9%

9%

9%

12-13

13-14

14-15

15-16

16-17

4.000
2.000
0
Economie en administratie

Figuur 1:

Handel en ondernemerschap

Aantal mbo-studenten dat per jaar een niveau 4 diploma haalt binnen het economisch domein,
met daarbij het percentage diploma’s dat deze opleidingen van alle mbo-4 opleidingen
vertegenwoordigen. (bron: 1CfrHO 2018, bewerking ResearchNed)

Ten tweede blijken met name niet-westerse studenten veelal een economische studie te volgen. Zoals
figuur 2 laat zien heeft zo’n zeventien procent van alle mbo-4 studenten een niet-westerse achtergrond.
Onder studenten in het domein Handel & Ondernemerschap is dat 23 procent en onder studenten in het
domein Economie & Administratie zelfs 32 procent. In de economische domeinen zijn de studenten met een
niet-westerse achtergrond dan ook duidelijk oververtegenwoordigd.

2

De overige veertien mbo-domeinen vertegenwoordigen gezamenlijk 75 procent van de studenten en zijn dus per
domein beduidend kleiner dan de twee economische domeinen.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 9

40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%
12-13

13-14

Economie en administratie

Figuur 2:

14-15

15-16

Handel en ondernemerschap

16-17
Totaal mbo

Aandeel mbo-4 studenten met een niet-westerse migratieachtergrond. (bron: 1CfrHO 2018,
bewerking ResearchNed)

Ten derde stromen relatief veel mbo economiestudenten door naar het hbo. Waar gemiddeld genomen zo’n
veertig procent van de mbo-4 studenten direct doorstroomt naar het hbo, ligt dat bij studenten uit het
domein Handel & Ondernemerschap tegen de 50 procent en bij studenten Economie & Administratie zelfs
rond de 55 procent (zie figuur 3).
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
12-13

13-14

Economie en administratie

Figuur 3:

14-15

15-16

Handel en ondernemerschap

16-17
Totaal mbo

Aandeel mbo-4 studenten dat doorstroomt naar het hbo. (bron: 1CfrHO 2018, bewerking
ResearchNed)

Ten vierde zijn het met name studenten met een niet-westerse achtergrond die vanuit de economische
domeinen vaak doorstromen. Zoals figuur 4 laat zien stroomt meer dan 60 procent van de studenten met
een niet-westerse achtergrond direct door naar het hbo, tegen zo’n 50 procent van de autochtone
studenten. Van de studenten uit het domein Handel & Ondernemerschap stroomt zo’n 50 à 55 procent van
de studenten met een niet-westerse migratieachtergrond door, tegen 45 procent van de autochtone
studenten. De doorstroom naar het hbo ligt daarmee in de economische domeinen aanzienlijk hoger dan
gemiddeld.
Zorgen zijn er ook wat betreft de sector Economie. Juist de overgang van mbo economie naar hbo economie
kent de meeste uitval en switch in het eerste jaar van de studie; de helft valt uit of switcht (Mulder &
Cuppen, 2016; Cuppen & Mulder, 2018). Daarnaast verlopen de overgangen vanuit mbo economie naar niet
economische hbo-sectoren niet goed; economiestudenten vallen in alle gevallen vaker uit en switchen vaker
dan mbo-studenten uit andere mbo-domeinen. Een andere zorg vormen met name niet-westerse studenten
die vaak uitvallen of switchen bij de overgang mbo-hbo (Van den Broek, 2018). Algemene maatregelen zoals
nadere vooropleidingseisen bieden daarbij geen oplossing om het studiesucces vanuit economische
opleidingen te verbeteren (Mulder et al. 2018).

10 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

75%

60%

45%

30%
12-13

13-14

Economie en administratie (aut.)
Handel en ondernemerschap (aut.)
Totaal mbo (aut.)

Figuur 4:

14-15

15-16

16-17

Economie en administratie (migr.)
Handel en ondernemerschap (migr.)
Totaal mbo (migr.)

Doorstroom naar het hbo van mbo-4 studenten vanuit economisch domein naar
migratieachtergrond. (bron: 1CfrHO 2018, bewerking ResearchNed)

Tegelijkertijd constateert de Commissie macrodoelmatigheid mbo dat het arbeidsmarktperspectief van
mbo-opleidingen in het domein Economie & Administratie matig is: het beweegt zich gemiddeld rond de
signaleringswaarde in de Beleidsregel macrodoelmatigheid beroepsonderwijs. Daarnaast zijn ook
verwachtingen over de toekomstige, structurele ontwikkeling van het arbeidsmarktperspectief matig (o.a.
ROA, UWV). Dit omdat met name administratieve beroepen onder druk staan door automatisering.
Doorstroom naar het hbo lijkt dan ook een wijze stap voor deze mbo-studenten met een economische
opleiding. Des te belangrijker de vraag: waarom vallen nu juist deze studenten zo vaak uit en switchen ze
zo vaak? Wat kan daar aan gedaan worden?
Ondanks de vele aandacht voor de overgang mbo-hbo de afgelopen jaren is weinig bekend over de
studenten met een economische opleiding die doorstromen. Veelal ligt de focus van onderzoek op dé mbostudent die doorstroomt naar het hbo, zonder daarbij onderscheid te maken naar type mbo- dan wel hboopleiding. Zo blijkt bijvoorbeeld uit de Monitor Beleidsmaatregelen dat gemiddeld genomen ‘verkeerde
studiekeuze’ als belangrijkste reden wordt gegeven voor switch of uitval in het hbo (52%), gevolgd door ‘de
verwachtingen zijn niet uit gekomen’ (43%) en ‘de studie is te zwaar’ (30%). Studenten met een mboachtergrond en een migratieachtergrond blijken daarbij significant vaker aan te geven de verkeerde
studiekeuze te hebben gemaakt en/of dat de studie te zwaar is (Van den Broek et al. 2018, p. 162). Vraag
bij deze uitkomsten is: wat betekent ‘verkeerde studiekeuze’ en ‘verwachtingen zijn niet uitgekomen’? Om
welke verwachtingen gaat het? Dat de studie inhoudelijk minder interessant is dan gedacht? Dat de
opleiding te massaal is en de student (te) weinig binding ervaart? Of dat het hem/haar ontbreekt aan de
benodigde (voor)kennis om goed mee te komen? Tal van redenen kunnen een rol spelen. Zaak is te
achterhalen welke redenen dat zijn en welke redenen bepalend zijn zodat er zicht kan komen op effectieve
maatregelen.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 11

2

Onderzoeksopzet

Doel van het onderzoek
Doel van het onderzoek is helder te krijgen hoe de overgang vanuit mbo-economie naar hbo volgens
studenten zelf verbeterd kan worden en zo hun kansen op het hbo vergroten.
Specifiek gaat het daarbij om de volgende beroepsopleidingen 3:
▪
▪
▪
▪
▪

Commercie;
Financieel administratieve beroepen;
Financiële dienstverlening;
Juridisch-administratieve beroepen;
Office- en managementsupport.

Deze opleidingen worden in dit rapport aangeduid als administratieve economische opleidingen, afgekort
AE-opleidingen. Studenten die deze opleidingen gevolgd hebben worden aangeduid als studenten AE.
Het onderzoek dient antwoord te geven op de volgende vragen:
1.
2.
3.

Welke verklaringen geven studenten van een administratieve economische opleiding aan voor hun
uitval of switch in het eerste jaar van het hbo?
Zijn er verschillen in redenen van uitval of switch tussen studenten van een administratieve
economische opleiding en studenten die een andere mbo-opleiding hebben gevolgd?
Hoe kan de overgang naar het hbo volgens studenten verbeterd worden? Wat is volgens hen nodig om
uitval en switch tegen te gaan? En zijn er verschillen te benoemen tussen AE-studenten en studenten
die een andere mbo-opleiding hebben gevolgd?

Studenten die een administratieve economische opleiding hebben gevolgd staan centraal in het onderzoek.
Zij worden vergeleken met studenten die een andere mbo-opleiding hebben gedaan: niet-AE-studenten of
‘de andere groep studenten’.
Het doel van dit onderzoek is zo diepgaand mogelijk informatie op te halen bij de studenten zelf, zodat
inzichtelijk wordt hoe zij tot het besluit zijn gekomen om te stoppen met de hbo-opleiding, iets anders zijn
gaan doen en waar het volgens hen aan heeft ontbroken.
Onderzoeksopzet
Het onderzoek is uitgevoerd onder afgestudeerde mbo-studenten die naar het hbo zijn gegaan en daar het
eerste jaar zijn gestopt met de opleiding of iets anders zijn gaan doen. We hebben hiervoor gebruik
gemaakt van het Studentenpanel van ResearchNed.
De opzet van het onderzoek is relatief simpel: studenten met mbo-opleiding en doorgestroomd naar het
hbo, zijn online benaderd voor deelname aan het onderzoek. Aan hen is voorgelegd dat het onderzoek zich
richt op studenten die tijdens of gelijk na het eerste jaar op het hbo, besluiten niet door te gaan met hun
hbo-opleiding. En vervolgens is gevraagd welke situatie op hen van toepassing is:

3

Mbo-opleidingen worden op verschillende wijzen geadministreerd. Alle kwalificaties die worden vastgesteld krijgen
een crebonummer. Crebo staat voor Centraal Register Beroepsopleidingen. Instellingen gebruiken crebonummers
maar geven opleidingen vaak andere namen. Studenten herkennen daardoor meestal de officiele ‘crebonaam’ niet.
Om de link met de arbeidsmarkt te kunnen maken worden beroepscodes gebruikt. Onder beroepscodes vallen één of
meerde crebonummers die opleiden voor een bepaald beroep. Opleidingsnamen, crebonummers en beroepscodes
kunnen gelijk zijn, maar zijn dat vaak ook niet.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 13

1.

2.

Ik ben tijdens/na het eerste jaar gestopt met de hbo-opleiding omdat:
–
Ik een andere hbo-opleiding ben gaan doen.
–
Ik een andere mbo-opleiding ben gaan doen.
–
Ik naar de universiteit ben gegaan.
–
Ik ben gestopt ben met studeren.
–
Anders, namelijk …
Ik ben na het eerste jaar dezelfde hbo-opleiding blijven volgen.

Studenten die een antwoord onder 1 hebben aangekruist, zijn aanvullende vragen voorgelegd in de vorm
van een online diepte-interview. Deze ‘mass qualitative method’ gaat dieper in op de materie dan een
regulier online-onderzoek. Bij een online diepte-interview wordt de meerderheid van de vragen ‘open’
gesteld zodat de respondent de vrijheid heeft om zijn/haar eigen antwoorden te formuleren. Zoals gezegd
is dit een significant andere aanpak dan veelal gekozen wordt bij een online-survey. Die bestaat meestal uit
gesloten vragen waarbij de antwoordmogelijkheden vooraf door de onderzoekers zijn bepaald. De
respondent heeft in zo’n geval niet de mogelijkheid zelf het antwoord te formulieren en kan door de vooraf
geformuleerde antwoorden een bepaalde kant uitgestuurd worden.
Bij dit onderzoek wilden we juist zo veel mogelijk informatie ophalen bij de studenten zelf. Daarom hebben
wij gekozen voor een open variant waarbij de studenten tevens de mogelijkheid hadden om hun eigen
teksten aan de hand van ‘markers’ te duiden. Deze ‘markers’ of categorieën zijn door de onderzoekers
geformuleerd op basis van inzichten uit de literatuur.
Er zijn in totaal twaalf vragen gesteld die betrekking hebben op de volgende onderwerpen:
1.
2.
3.

4.
5.
6.

Redenen doorstroom;
Redenen uitval;
Verwachtingen hbo-studie:
a. wel uitgekomen verwachtingen;
b. niet uitgekomen verwachtingen;
c. betekenis niet uitgekomen verwachtingen;
Wanneer beslissing genomen om te stoppen?
a. wat gaf doorslag?
Terugkijken op beslissing te stoppen;
Voorkomen van stoppen/switchen:
a. zelf;
b. nodig gehad;
c. algemeen.

Een online diepte-interview kent ook een andere kant. De verhalen kunnen door de eigenheid van de
antwoorden, dan wel de specifieke persoonlijke ervaringen, moeilijk vergelijkbaar zijn. Dit wordt
grotendeels weggenomen door de verhalen c.q. open antwoorden te analyseren op inhoud en daar
trefwoorden aan toe te voegen. Hierdoor worden de antwoorden achteraf gecategoriseerd en kunnen
vergelijkbaar in overzichten of tabellen gepresenteerd worden. Door de gegroepeerde antwoorden te
illustreren met woordelijke citaten van de respondenten, wordt de uniciteit en persoonlijke ervaringen
bewaard en aan de lezer getoond.
De gegeven antwoorden zijn niet generaliseerbaar. Het gaat immers om de verhalen en ervaringen van een
relatief beperkte groep. Dit kan als een beperking gezien worden van deze open manier van bevragen.
Daartegenover staat dat de uniciteit van de ervaringen juist weergeeft hoe studenten erin staan en welke
zaken ze belangrijk vinden om te melden. Door de ervaringen vervolgens zo eenduidig mogelijk te
analyseren, ontstaat een breed en verdiepend inzicht in de ondervraagde problematiek: in dit geval de
reden waarom mbo-studenten uitvallen in het hbo en hoe dat volgens deze studenten voorkomen had
kunnen worden. Op deze manier is een waardevolle doorkijk verkregen in de aansluitingsproblematiek
tussen het mbo en hbo.

14 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

Belangrijk om in het achterhoofd te houden bij het lezen van het rapport is dat de inhoud van de
antwoorden centraal staat en niet het aandeel of aantal studenten dat een bepaald antwoord heeft
gegeven. De antwoorden die studenten gegeven hebben zijn, middels door de onderzoekers geformuleerde
trefwoorden, verwerkt tot antwoordcategorieën. Wanneer studenten meerdere antwoorden op een vraag
gaven, zijn alle antwoorden afzonderlijk geteld. Bijvoorbeeld bij de vraag naar de reden waarom studenten
na afronding van het mbo naar het hbo zijn gegaan, zijn er 99 redenen gegeven door 62 studenten AE. In
het rapport wordt op basis van alle gegeven antwoorden de kwalitatieve informatie beschreven.
Bijbehorende tabellen zijn in Bijlage I opgenomen. Waar relevant worden in de tekst vergelijkingen
gemaakt met niet-AE-studenten, tussen uitvallers en switchers en studenten wier ouders in het buitenland
zijn geboren.
Respons onderzoek
Aanvankelijk is een specifieke doelgroep geformuleerd, namelijk de mbo-student met een afgeronde AEopleiding die is doorgestroomd naar het hbo en daar het eerste jaar is uitgevallen of geswitcht van
opleiding. Er zijn 4.500 studenten benaderd, waarvan 2.800 de uitnodigingsmail openden. Die mail
omschreef waar het onderzoek over ging en voor wie het bedoeld was. Dit om studenten buiten de
doelgroep niet onnodig te belasten met het beantwoorden van vragen. Het resulteerde echter in een zeer
beperkte groep die doorklikte naar de vragenlijst. Mogelijke verklaring was dat de uitnodiging te veel
toegespitst was de genoemde AE-beroepsopleidingen en studenten zich daar niet goed in herkenden. Dit
ondanks de uitleg van de domeinen en namen van studies met voorbeelden. Zoals we eerder aangegeven
hebben, hanteren mbo-instellingen vaak uiteenlopende namen voor hun opleidingen, die niet altijd direct
te herleiden zijn naar de namen van beroepsopleidingen.
Om respons te bevorderen is besloten alle studenten die niet hadden doorgeklikt naar de enquête opnieuw
aan te schrijven. Een ieder die het eerste jaar was uitgevallen of geswitcht kon de vragenlijst invullen. Er is
open gevraagd naar de afgeronde mbo-opleiding. Op basis hiervan konden twee onderzoeksgroepen worden
samengesteld: 1) studenten uit administratieve economische mbo-opleidingen en 2) een vergelijkingsgroep
die bestaat uit studenten die andere mbo-opleidingen hebben gevolgd. De totale response is: 62 AEstudenten en 176 mbo-studenten uit andere studies.
Respondenten naar achtergrondkenmerken
Om onderscheid te kunnen maken tussen studenten is in de enquête gevraagd naar achter-grondkenmerken.
Dit omdat eerder onderzoek heeft laten zien hoe uitval- en switchpercentages verschillen tussen
mannelijke en vrouwelijke studenten, studenten met en zonder migratieachtergrond, studenten met en
zonder hoog opgeleide ouders en naar leeftijd.4
Niet alle mbo-studenten hebben de vragen over achtergrondkenmerken ingevuld, tabel 1 geeft een
overzicht. Zo is te zien dat slechts 37 van de 62 AE-studenten hun leeftijd hebben ingevuld. Gemiddeld zijn
zij 22 jaar oud. De vergelijkingsgroep is gemiddeld een half jaartje ouder, namelijk 22,5 jaar. Bij beide
groepen hebben beduidend meer vrouwen dan mannen meegedaan aan het onderzoek (gepercenteerd op
het aantal studenten dat deze vraag heeft ingevuld).
Alle respondenten hebben wel hun afgeronde mbo-opleiding ingevuld. Van de AE groep heeft circa een
derde Commercie gedaan en eveneens een derde een Juridisch administratieve opleiding afgerond alvorens
zij doorgingen naar het hbo (zie tabel 1). In de vergelijkingsgroep is Zorg & Welzijn de vaakst afgeronde
opleiding op het mbo, gevolgd door ICT, Toerisme en recreatie en Techniek en procesindustrie. Andere
opleidingen kwamen bij minder dan zes procent voor en zijn samengevoegd tot de categorie Overig (zie
tabel 1).
4

Zie bijvoorbeeld: Mulder, J. & Cuppen, J. (2016). Mbo-studenten die uitvallen op het hbo: wie zijn ze en waar vallen
zij uit? Analyse van studentenstromen over periode 2005-2015. Den Bosch: ECBO. En Cuppen, J. & Mulder, J. (2016).
Uitval en switch in het hbo. De invloed van sociaaleconomische kenmerken op uitval en switch in het eerste jaar.
Nijmegen: ResearchNed.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 15

De meeste mbo-studenten die meegedaan hebben aan dit onderzoek, zijn in Nederland geboren. In de
onderzoeksgroep heeft een derde een ouder die in een ander land is geboren. In de vergelijkingsgroep is
dat een op de vijf.
Tabel 1: Achtergrondkenmerken mbo-studenten, naar onderzoeksgroep

Respondenten
Uitval/switch

Aandeel uitvallers
Aandeel switchers
Onbekend

Gemiddelde leeftijd

Onderzoeksgroep
Economie & Administratie

Vergelijkingsgroep
Overige opleidingen

n=62

n=176

34%
58%
8%

35%
46%
19%

22 jaar (n=37)

22,5 jaar (n=136)

26%
74%
(n=38)

32%
67%
1%
(n=136)

Geslacht

Man
Vrouw
Kan niet toewijzen

Mbo-opleiding AE

Commercie
Financieel administratief
Financiële dienstverlening
Juridisch administratief
Office en
managementsupport

34%
15%
3%
32%

-

16%

-

Mbo-opleiding

Zorg & Welzijn
ICT
Media en vormgeving
Toerisme en recreatie
Techniek en procesindustrie
Overig (minder dan 6%)

-

36%
7%
7%
6%
6%
38%

Geboorteland student

Nederland
Ander land

95%
5%
(n=38)

96%
4%
(n=136)

Geboorteland ouders

Nederland
Ander land

66%
34%
(n=38)

79%
21%
(n=136)

Bron: ResearchNed 2019.

16 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

3

Reden doorstroom naar hbo

Waarom stromen AE-studenten door naar het hbo? De redenen AE-studenten geven zijn divers. Veelal geven
ze meerdere redenen, gemiddeld 1,6 per respondent. Studenten verwoorden hun redenen als volgt:
▪

▪
▪
▪
▪
▪
▪

‘Op het mbo had ik niet genoeg uitdaging. Ik hoefde eigenlijk nooit wat voor school te doen en daar
wou ik verandering in brengen. Tijdens mijn stage op het mbo ben ik er ook achter gekomen dat een
hulpje van .. niet mijn ding is. Ik wou eigen verantwoordelijkheid hebben en zelf kunnen bepalen wat
ik ging doen.’
‘Omdat het mbo mij best makkelijk afging wilde ik verder studeren. Met hbo heb je ook meer
baankans, dit speelde ook een grote rol bij de keuze om hbo te gaan doen.’
‘Ik wil mijn kans op een baan vergroten en meer ervaring, kennis en vaardigheden opdoen.’
‘Omdat ik mijzelf te jong vond om al te gaan werken na het MBO en ik wil graag nog een ander vak
erbij leren.’
‘Ik kon het niveau van hbo naar verwachting makkelijk aan. Daarnaast zou het meer kans op een
goede baan geven.’
‘Om meer kennis op te doen en alles uit mezelf te halen. Leuke uitdaging en opleiding.’
‘Ik vind het belangrijk om door te studeren nu je nog jong bent. Zo heb je later veel meer kansen op
de arbeidsmarkt.’

De antwoorden zijn in verschillende categorieën te plaatsen; van kennisverrijking, betere positie op de
arbeidsmarkt tot ambitie en uitdaging. De meest genoemde worden hieronder beschreven.
Kennisverrijking
De meest genoemde redenen om naar het hbo te gaan zijn de wens zich verder te ontwikkelen, verder te
willen studeren en meer kennis te vergaren. De volgende citaten zijn illustratief.
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪

‘Ik wilde mijn wereld vergroten.’
‘De reden dat ik naar het hbo ben gegaan, is omdat ik alles uit mezelf wilde halen.’
‘Ik wil doorstuderen en de moeilijkheidsgraad ophogen.’
‘Ontwikkeling van mijzelf en simpelweg was er geen reden waarom ik het niet zou doen.’
‘Ik wilde graag mijzelf verder ontwikkelen. Voelde dat ik meer kan en verder wil groeien.’
‘Omdat ik graag iets wilde leren. Het mbo is een slap aftreksel van het vmbo.’
‘De mbo-opleiding die ik heb afgerond was niet in de richting die ik wilde volgen. Ik zocht meer
verdieping en ben om die reden naar het hbo gegaan.’

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 17

Er zijn geen opvallende verschillen waarneembaar tussen AE-studenten zijn uitgevallen of geswitcht. AEstudenten met ouders die in het buitenland zijn geboren geven kennisverrijking even vaak aan als reden om
door te stromen als een betere positie op de arbeidsmarkt.
Voor de niet-AE-studenten geldt dat kennisverrijking het belangrijkste motief is om verder te studeren.
Niet-AE-studenten met ouders die in het buitenland zijn geboren geven een betere positie op de
arbeidsmarkt juist vaker aan dan kennisverrijking.
Betere positie arbeidsmarkt
AE-studenten gaan ook naar het hbo omdat ze daarmee hopen hun positie op de arbeidsmarkt te verbeteren
of later een betere baan te krijgen met een hoger salaris, zoals blijkt uit deze citaten:
▪
▪

‘Betere baankans en hoger startsalaris. Daarnaast vond ik het mbo best makkelijk.’
‘Omdat ik nog niet wilde gaan werken en een andere richting op wilde.’

Opvallend is dat de bevraagde AE-studenten minder vaak arbeidsmarktperspectieven als doorstroomreden
noemen dan de niet-AE-studenten. AE-studenten lijken minder vaak geneigd door te studeren om hun
carrièrepositie te verbeteren, terwijl dat wat betreft kans op de arbeidsmarkt juist voor hen wel
interessant zou zijn. Sterker nog, doorstroom naar het hbo wordt door sommige AE-studenten juist gezien
als een middel om nog niet te hoeven gaan werken.
Zoals eerder aangegeven geldt voor AE-studenten met ouders die in het buitenland zijn geboren een betere
positie op de arbeidsmarkt, samen met kennisverrijking, het meest genoemde motief is. Niet-AE-studenten
met ouders die in het buitenland zijn geboren geven een betere positie op de arbeidsmarkt juist vaker aan
dan kennisverrijking.
Ambitie en uitdaging
Een verschil tussen beide groepen studenten ligt in het motief ‘ambitie en uitdaging’. Dit wordt door de
niet-AE-studenten vaker als motief genoemd om naar het hbo te gaan dan door de AE-studenten.
Daarbij geldt dat AE-studenten die uit zijn gevallen ‘ambitie en uitdaging’ beduidend vaker noemen dan AEstudenten die zijn geswitcht. Dit verschil tussen uitvallers en switchers zien we echter ook bij niet-AEstudenten.

18 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

4

Reden van stoppen met hbo

Waarom stoppen AE-studenten met hun studie op het hbo, dan wel switchen ze naar een andere opleiding?
Op deze vraag hadden we lange, uiteenlopende antwoorden verwacht. Studenten zijn echter opvallend
beknopt en helder in hun antwoord. De volgende citaten geven dit weer:
▪
▪

▪

▪

‘De opleiding voldeed niet aan het beeld dat ik erover had. Hierdoor was ik niet gemotiveerd en deed
ik niet meer mijn best om goede cijfers te halen.’
‘Ik ben gestopt met deze opleiding omdat ik de opleiding niet leuk vond. Hij sloot wel aan op mijn
opleiding die ik op het mbo had gedaan, alleen de hbo-opleiding was té theoretisch. Daarnaast vond ik
de school waar ik op zat ook niet leuk, daar werd je echt gezien als een nummer en de sfeer vond ik
ook niet fijn.’
‘Het beleid van de school sprak me niet aan: Te weinig lesuren in de week (max. 6) en te weinig
contact met docenten. Mijn slb’er had na 3 maanden nog geen idee wat mijn naam was. Ook sprak de
studie mij niet echt aan.’
‘Ik had privé (problemen) die thuis in het gezin niet goed gingen, waardoor ik totaal niet lekker in
mijn vel zat. Daarnaast had ik geen kloppend beeld van de opleiding. Het was veel socialer dan
theoretisch. Vandaar dat ik ook de meeste vakken helemaal niet leuk vond. Nog een reden was dat de
zelfstandigheid een veel grotere stap was dan verwacht.’

De gegeven antwoorden zijn in de verschillende categorieën te plaatsen van “opleiding niet interessant” tot
“aansluitingsproblemen” en van “doorstroom naar universiteit” tot “organisatie studie en contacturen”. De
meest genoemde worden hieronder besproken.
Opleiding (lesstof) niet interessant
De meest genoemde reden waarom bevraagde AE-studenten stoppen met de hbo-opleiding is dat er iets
schortte aan de inhoud van de opleiding. Ze vinden de lesstof niet interessant genoeg, de studie niet
uitdagend genoeg is of er is geen goede balans tussen theorie- en praktijkonderwijs.
▪

▪
▪
▪

‘De inhoud van de opleiding (commerciële economie) beviel me een stuk minder dan ik had gedacht.
Ook waren de lessen regelmatig chaotisch, met docenten die bij sommige sheets van een powerpoint
geen uitleg konden geven.’
‘Ik ben verkeerd voorgelicht over de opleiding. Uiteindelijk volgde ik hele andere projecten en vakken
dan mij werd verteld.’
‘Ik volgde de opleiding social work. Ik vond de vakken niet passen bij de opleiding.’
‘Er werd direct gezegd dat als je Strafrecht het leukste rechtsgebied vond je maar beter kon stoppen.
Dit had mij erg aan het denken gezet. En terwijl ik aan het leren was voor een tentamen merkte ik dat
ik de stof droog en saai vond. Ik merkte dus al gauw dat het niet naar mijn interesse was. Daarnaast
was het natuurlijk heel theoretisch en ik vond juist de praktijk dingen op het MBO altijd heel leuk.’

In het verlengde hiervan wordt door een aanzienlijk deel van de bevraagde studenten organisatorische
zaken genoemd, zoals studie- en contacturen, de manier van studeren en onvrede over docenten,
docentencontact en begeleiding.
AE-studenten die zijn geswitcht noemen de inhoud van de opleiding het vaakst als reden om van studie te
wisselen. Degene die zijn gestopt noemen (net iets vaker) aansluitingsproblemen. Studenten wier ouders in
het buitenland zijn geboren noemen aansluitingsproblemen ook het vaakst.
Voor de niet-AE-studenten geldt dat aansluitingsproblemen altijd het vaakst genoemd is, zowel onder
stoppers, switchers als studenten met ouders die in het buitenland zijn geboren.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 19

Aansluitingsproblemen
Aansluitingsproblemen worden door AE-studenten ook genoemd als een belangrijke reden voor uitval. Het
gaat hierbij om het niveauverschil tussen mbo en hbo, dat veelal als te groot wordt ervaren. Ook wordt
genoemd dat de studie te zwaar is en er te weinig positieve resultaten worden behaald.
▪

▪
▪

‘Verkeerde studiekeuze gedaan, had op het mbo commerciële economie gedaan. De hbo- opleiding
waarmee ik begonnen ben was Logopedie. Dit was moeilijker dan ik gedacht had. De voorkennis van
biologie bijvoorbeeld had ik niet vergeleken met de andere studenten die wel een achtergrond hadden
met biologie. Ik merkte dat ik een achterstand had op bepaalde vakken. Denk aan economie en
finance. Ik had om begeleiding gevraagd en niet op tijd gekregen. Ik kreeg pas hulp aangereikt nadat
ik een onvoldoende had behaald. Ik zat toen ik mijn onvoldoende behaalde in een negatieve spiraal
ook i.v.m. persoonlijke omstandigheden, en heb toen besloten om toch te kijken of er niet een andere
opleiding mij beter zou liggen. Zonder dat ik al bij voorbaat weet dat ik een achterstand zou hebben.
Want ik zou anders de komende 3 jaar nog moeite houden met deze vakken.’
‘Ik merkte dat ik heel erg achterliep met kennis en tempo. Ik denk omdat de overstap van mbo naar
hbo te groot was voor mij.’
‘De overstap van mbo naar hbo is rampzalig, zelfs als je de meest gemotiveerde student bent. Het
niveauverschil is enorm, er is 0.0 voorbereiding of begeleiding.’

Zoals aangegeven zijn aansluitingsproblemen de meest genoemde reden onder AE-studenten die zijn
gestopt, en AE-studenten wier ouders in het buitenland zijn geboren, net als voor alle groepen niet-AEstudenten.
Persoonlijke omstandigheden
Persoonlijke omstandigheden zoals ziekte of een disbalans tussen privé, werk en studie is ook een vaak
genoemde reden voor uitval.
▪

‘Ik was ziek in de derde tentamenperiode. Door de strenge toelatingseisen van het tweede jaar was ik
genoodzaakt om te stoppen.’

Hierbij zijn geen noemenswaardige verschillen tussen AE- en niet-AE-studenten, studenten die switchen of
uitvallen of studenten wier ouders in het buitenland zijn geboren.

20 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

5

Verwachtingen van hbo-opleiding

De veronderstelling is dat de verwachtingen die de studenten hadden voorafgaand aan de opleiding, van
invloed zijn op het uiteindelijke besluit om te stoppen met de studie. Vandaar dat studenten gevraagd is:
welke verwachtingen had je van de hbo-studie? Hierop kwamen uiteenlopende antwoorden.
▪

▪

▪

▪
▪

‘Ik verwachtte een grote school met veel faciliteiten. Veel colleges en weinig praktische lessen. Ik
verwachtte ook dat er een goede band met de klas zou ontstaan tijdens de introductie en dat de slb’er
de klas zou begeleiden en dat het een begripvol persoon zou zijn.’
‘Ik had verwacht dat de moeilijkheidsgraad van de opleiding veel hoger zou zijn ten opzichte van het
mbo. Ik had niet veel verwacht van de faciliteiten, maar het hbo heeft veel meer faciliteiten dan het
mbo. Ik had gedacht dat het hbo veel lijkt op het mbo.’
‘Mijn beeld over het hbo was dat het moeilijk zou worden, maar je samen met de groep opgaven kon
bespreken. Dit gebeurde ook. Alleen had ik met de open dag rondvraag gedaan of mijn opleiding goed
zou aansluiten. Het antwoord hierop was ja, en ik kreeg een aantal voorbeelden. Hierdoor dacht ik er
eigenlijk te makkelijk over.’
‘Interessante lesstof met gemotiveerde leraren en een gebouw waar alle faciliteiten aanwezig zijn.’
‘Ik had niet echt verwachtingen. Ik heb het allemaal gewoon over me heen laten komen. Ik had wel
verwacht dat de lesstof zwaar zou zijn.’

De gegeven antwoorden zijn in de verschillende categorieën te plaatsen van “inhoud studie” tot
“begeleiding” en van “mensen ontmoeten” tot “zelfstandigheid/autonomie”. De meest genoemde worden
hieronder besproken.
Lesinhoud, vervolgopleiding
De meest genoemde verwachtingen liggen op het vlak van lesinhoud. Bevraagde AE-studenten verwachtten
dat de studie interessant en van goed niveau zou zijn, net als hun medestudenten. Ook was de verwachting
dat de opleiding een passende vervolgstudie zou zijn op hun afgeronde studie op het mbo.
▪
▪

▪

‘Ik had verwacht dat ik de studie net zo leuk zou vinden op het MBO. Ik had verwacht dat ik een leuke
klas zou krijgen en leuke docenten. Mijn klas viel tegen en de lesstof vond ik minder interessant.’
‘Ik had verwacht dat deze studie heel erg bij mij zou passen omdat ik mijn mbo diploma zo leuk vond.
Helaas was dit niet het geval. Ook had ik mij het studeren op die school heel anders voorgesteld.
Bijvoorbeeld dat je met respect zou worden behandeld door de docenten en dat ze je naam ook
zouden kennen.’
‘Mijn verwachtingen waren dat ik begeleid zou worden en dat de lessen duidelijk zouden zijn, dat de
leerstof duidelijk aangegeven zou worden.’

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 21

▪

▪
▪

‘Ik had verwacht dat zwaarder zou zijn dan het mbo. Ik vond wel meevallen, het is vooral meer stof in
een kortere tijd waardoor minder herhaling. De contacturen had ik wel beetje zo verwacht omdat ik
dat vaker hoor van vrienden en kennissen. Vind dat ze goede faciliteiten hebben, meer dan ik dacht.
De leerstof vond ik wel interessant voor de helft van de opleiding.’
‘Ik verwachtte dat de lesstof ongeveer twee keer zo zwaar zou zijn als op het mbo, dit klopte ook.
Daarnaast had ik verwacht minder goed contact te hebben met docenten en dit viel gelukkig mee.’
‘Ik heb op het MBO niks uitgevoerd en ik ben uiteindelijk cum laude afgestudeerd. Ik wist dat het HBO
zwaar zou worden maar het verschil is niet te beschrijven.’

AE-studenten die zijn gestopt met de studie noemen vaker verwachtingen ten aanzien van de ‘lesinhoud
vervolgopleiding’ dan AE-studenten die geswitcht zijn. AE-studenten met ouders die geboren zijn in het
buitenland hebben dit juist minder vaak dan AE-studenten wier ouders niet in het buitenland zijn geboren.
Bij de niet-AE-studenten zien we deze verschillen niet of nauwelijks.
Zelfstandigheid en autonomie
Daarnaast, maar in mindere mate, had men verwacht dat er op het hbo meer zelfstandigheid aan de dag
gelegd moest worden en dat je als student meer autonomie zou hebben. Ook verwachtte men gemotiveerde
docenten aan te treffen en dat ze met docenten op het hbo meer persoonlijk contact zouden hebben dan
met docenten op het mbo.
▪
▪
▪
▪

‘Grotere zelfstandigheid bij studeren en een hoger tempo bij de behandeling van studiestof enz.’
‘Dat we meer in het diepe werden gegooid om een eigen zaak te beginnen, maar het was vanaf het
begin af aan al te theoretisch.’
‘Ik had het idee dat opleidingen aan het hbo onpersoonlijker waren, dit was uiteindelijk niet zo.’
‘Ik had een heel andere omgeving verwacht waar ik moeite mee zou hebben om aan te sluiten. Dit was
echter niet het geval, ik voelde mij erg thuis. Wel was de begeleiding vanuit het hbo erg slecht. Er
werden begeleidingstrajecten beloofd, deze beloften zijn nooit nagekomen.’

AE-studenten die zijn geswitcht van studie noemen vaker verwachtingen ten aanzien van ‘zelfstandigheid
en autonomie’ dan AE-studenten die gestopt zijn. Dit verschil zien we ook bij niet-AE-studenten die zijn
geswitcht en gestopt.
AE-studenten met ouders die in het buitenland zijn geboren, noemen minder vaak verwachtingen ten
aanzien van ‘zelfstandigheid en autonomie’ dan AE-studenten wier ouders in Nederland zijn geboren. Dit
verschil zien we niet bij niet-AE-studenten.
Welke verwachtingen kwamen uit, welke niet?

Niet uitgekomen verwachtingen

Wel uitgekomen verwachtingen

22 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

Inhoud opleiding, opzet studie
Uit de antwoorden van de studenten blijkt dat de verwachtingen over de inhoud van de opleiding bijna net
zo vaak wel als niet zijn uitgekomen. De verwachtingen ten aanzien van de opzet van de studie zijn even
vaak wel als niet uitgekomen. Ook de verwachting dat de opleiding goed zou passen en aansluiten wordt
even vaak wel als niet aangetroffen.
Studenten die vonden dat hun verwachtingen over de opleiding waren uitgekomen, verwoorden het als
volgt:
▪
▪
▪

‘De faciliteiten van de school waren uitstekend. Daarnaast was er een goede verhouding tussen theorie
en praktijk.’
‘Interessante lesstof en een leuke manier van studeren.’
‘De lesstof is erg interessant, meer zelfstandigheid.’

Anderen verwoorden het niet uitkomen van hun verwachtingen op de volgende wijze:
▪
▪

‘Dat de lesstof aansluit op de voorgaande opleiding.’
‘Ik had verwacht dat je de stof die je thuis moet leren op school ook nog uitgelegd kreeg. Dit was niet
het geval. Je moest in de les opdrachten maken en dat was het. Dit paste ook niet bij mij. De groepen
waren veel te groot. Het eerste halfjaar zaten we met 72 studenten in een lokaal met maar drie
docenten. De docenten hoorde je amper praten. Na dat eerste halfjaar hebben ze de groepen nog
groter gemaakt. Namelijk 108 studenten per klas.’

We zien hierbij geen noemenswaardige verschillen tussen groepen AE- en niet-AE-studenten.
Zelfstandigheid en autonomie
Dat men meer zelfstandigheid en autonomie zou ervaren, is wel redelijk uitgekomen.
▪
▪

‘Mijn verwachting dat ik veel vrijheid zou hebben is uitgekomen. Maar dat is eigenlijk meer negatief
dan positief.
‘Je bent 80 procent van de tijd bezig met projecten thuis afmaken waar je uiteindelijk pas na een
periode van drie maanden een geheel plaatje bij kreeg. Hierdoor was er tijdens deze drie maanden
veel verwarring qua structuur over hoe en wat er nou van je verwacht wordt.’

Dit wordt door AE-studenten vaker genoemd dan niet-AE-studenten. En door studenten die switchen vaker
dan studenten die stoppen, dit geldt zowel voor AE-switchers als niet-AE switchers.
Begeleiding & docenten
De verwachtingen die studenten hadden van de docenten en begeleiding zijn vaker niet uitgekomen dan
wel uitgekomen. Niet altijd werden er gemotiveerde docenten aangetroffen en de mate van persoonlijk
contact met docenten - waar men op had gehoopt - viel eveneens tegen. De verwachting dat ze meer en
betere begeleiding zouden krijgen op het hbo kwam in de meeste gevallen ook niet uit.
▪

‘Niet uitgekomen: De slb'er was totaal niet begripvol en de klas was geen eenheid. De sfeer was veel
minder sociaal dan dat ik verwacht had.’

Dit wordt door AE-studenten wel minder vaak genoemd dan door niet-AE-studenten.
Betekenis van niet uitgekomen verwachtingen
Wat betekent het voor studenten als hun verwachtingen niet uitkomen? Studenten zijn uitgenodigd om in
hun eigen bewoordingen betekenis te geven aan de niet uitgekomen verwachtingen.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 23

Voor de meeste van de bevraagde studenten geldt dat zij negatieve reacties ervaarden. Studenten hebben
stress ervaren, zich ongelukkig gevoeld, enorm gebaald of waren simpelweg teleurgesteld. Demotivatie en
met tegenzin naar school gaan, waren ook vaak genoemde ervaringen als gevolg van het niet uitkomen van
wat ze van de studie hadden verwacht. Voor anderen was dit het uitgekozen moment om te stoppen.
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪
▪

‘Ik werd er ongelukkig van.’
‘Balen, want je begint niet voor niks aan een opleiding en had hem heel graag af willen maken.’
‘Dat ik de verkeerde keuze had gedaan. Als ik het eerder wist dat het zo zou zijn, zou ik de keuze niet
hebben gedaan om te beginnen.’
‘Ik vond dat heel vervelend en daardoor had ik geen motivatie meer om daar te gaan studeren en
aanwezig te zijn in de lessen.’
‘Dat ik me niet op mijn plek voelde en ik met tegenzin naar school ging.’
‘Het bracht stress mee vanwege het betaalde studiegeld en ook omdat ik niet wist wat ik moest doen
als ik ging stoppen.’
‘Ik vond het vreselijk en moest echt met pijn in mijn hart stoppen. Uiteindelijk kreeg ik een burn-out.’
‘Ik vond het best jammer maar uiteindelijk ben ik wel blij dat ik ben gestopt.’

Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen de groepen; de betekenis die mbo-studenten AE geven aan
deze ervaringen zijn niet anders dan die van de andere groep studenten. Noch die van switchers of
uitvallers.

24 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

6

Moment van stoppen

Wat kenmerkt nu het moment waarop de beslissing definitief genomen wordt om met een studie te
stoppen? Wat geeft daarbij de doorslag? De antwoorden op deze twee vragen laten zien dat het niet zo
maar een impulsieve beslissing is van studenten om te stoppen en dat het gepaard gaat met emotionele
reacties.
Inzicht van onvermogen
De meeste studenten beschrijven het stopmoment als een eindpunt van een proces waarbij ze gaandeweg
tot het inzicht zijn gekomen dat de studie niet bij hen past of dat ze het niet (meer) aankunnen. Slechte
cijfers geven vaak de doorslag.
▪

▪
▪

▪
▪
▪
▪

‘Vanaf de eerste lesdag voelde ik dat deze studie niet bij mij paste. Hierdoor begon ik direct te
twijfelen. Ik wilde de studie wel een eerlijke kans geven, daarom heb ik de eerste periode afgemaakt.
Gedurende deze maanden bleef dit gevoel. Ik vond de lesstof niet leuk, en ik zag mijzelf later niet in
deze functie werkzaam zijn. De eerste tentamenweek had ik overigens wel gehaald, maar ik werd echt
ongelukkig van de studie.’
‘Het moment dat ik na twee maanden lessen mijn draai nog niet gevonden had. Ik had er met mijn
ouders over gesproken en die waren het er mee eens dat ik beter op zoek kon gaan naar iets anders.’
‘Dat was het moment na de examens van het tweede blok. Ik had mijn cijfers nog niet terug, maar er
was een moment in mijn gedachte dat het niet uitmaakte welke cijfer ik zou halen. Dit was het
moment dat ik wist dat het niet de opleiding voor mij is. Dat gevoel gaf mij een rustgevend gevoel.’
‘Ik ben gestopt toen ik voor de zoveelste keer algemene economie niet had gehaald en toen ik mijn
BSA niet gehaald had van het tweede jaar.’
‘In januari 2017 kwam ik tot de conclusie om een andere opleiding te volgen, omdat het juridische
gebied mij toch niet lekker zat. Het was veel theorie, ik ben meer een praktijk persoon.’
‘Toen ik het aantal punten wat vereist was niet meer kon halen.’
‘Na mijn eerste toetsweek moest ik erg wennen en was het allemaal heel anders en erg veel. Toen heb
ik ook veel toetsen niet gehaald, naar de herkansingen uiteindelijk wel. In mijn tweede toetsweek was
ik al minder gemotiveerd om te leren, doordat ik de opleiding saai vond. Als je voor 1 februari stopte
hoefde je niks terug te betalen en daarom stopte ik op dat moment.’

Opvallend is dat de niet-AE-studenten vaker ‘slechte cijfers’ noemen als een element bij de doorslag dan
de AE-studenten. Dit geldt zowel voor stoppers als switchers. Ook blijken ‘slechte cijfers’ een belangrijke
doorslag te geven bij studenten met ouders die in het buitenland zijn geboren. Dit geldt zowel voor AEstudenten als niet-AE-studenten.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 25

Betekenis van stopmoment
Het moment van stoppen wordt ook wel omschreven als het moment waarbij men ervaart dat er lange tijd
met tegenzin naar school wordt gegaan. Ook het gevoel het niet meer langer te kunnen volhouden, geeft
het stopmoment aan.
▪
▪
▪

▪

‘Op het moment dat ik me realiseerde dat ik dit niet nog 3,5 jaar zou gaan volhouden en ik iedere dag
met lood in mijn schoenen naar school ging.’
‘Ik was huiswerk aan het maken in bed. Ik was gewoon kapot en kon niet verder.’
‘Ik zat al 1,5 maand te twijfelen over de opleiding. Ik wist niet zo goed wat ik nou precies ervan vond.
Tijdens de kerstvakantie toen ik wat meer vrije tijd voor mezelf had, had ik de beslissing genomen om
te gaan stoppen.’
‘Op het moment dat ik hulp zocht en die niet kreeg toen werd het teveel.’

Opvallend is dat bij de andere groep studenten ook kans op een baan met het reeds behaalde mbo-diploma
een rol heeft gespeeld bij het stoppen. Bevraagde AE-studenten geven dat beduidend minder vaak aan. Dit
geldt zowel voor stoppers als switchers en studenten met ouders die in het buitenland zijn geboren en
studenten wier ouders in Nederland zijn geboren.
Evaluatie stopmoment

De reacties op het stopmoment: het is een opluchting, ze zijn blij en vinden het achteraf nog steeds een
goed besluit. Bij enkelen overheerst nog de teleurstelling dat het niet gelukt is op het hbo.
▪
▪
▪
▪

▪

‘Ik heb geen spijt. Het was de juiste keuze.’
‘Ben blij dat ik gestopt ben, en ga volgend studiejaar iets doen, wat meer bij mij past’.
‘Af en toe heb ik wel spijt dat ik ben gestopt omdat ik eigenlijk best wel veel tentamens had gehaald.’
‘Ik ben blij dat ik ben gestopt en vooral ook dat ik op tijd ben gestopt. Ik heb hierdoor meer tijd gehad
om echt goed te verdiepen in wat voor opleiding mij wel leuk lijkt. Maar door deze ervaring weet ik in
ieder geval wel dat ik Leisure & Events Management niet leuk vind.’
‘Er moeilijk mee vanwege het verspilde geld. Daarnaast ook dat ik een half jaar in een gat val.’

Deze reacties zijn voor alle groepen ongeveer gelijk.

26 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

7

Voorkomen van uitval

Hoe kan de uitval van mbo-studenten op het hbo volgens studenten voorkomen worden? Dit is op twee
manieren uitgevraagd. Eerst is gevraagd: hoe had uitval bij jou voorkomen kunnen worden en wat had jij
nodig gehad? Vervolgens is een algemene vraag gesteld over het voorkomen van uitval van mbo-studenten
op het hbo.
Voorkomen van uitval persoonlijk

Voorbereiding op mbo
De bevraagde AE-studenten geven aan dat zij een betere voorbereiding ten tijde van de mbo-opleiding
hadden kunnen gebruiken. Dit had naar hun eigen zeggen uitval op het hbo kunnen voorkomen. Een
voorbeeld hiervan is dat sommigen zeggen dat het goed was geweest als ze op het mbo al vakken op hboniveau hadden kunnen volgen.
De volgende antwoorden zijn illustratief:
▪

▪
▪
▪

▪

‘Ik denk dat ik beter voorbereid had moeten worden op het mbo. Van het mbo naar het hbo is echt
een hele grote stap. Vooral het leren is heel anders. Op het mbo zouden ze in het laatste jaar
aandacht moeten geven aan hoe je op het hbo studeert e.d. Daarnaast had het verholpen kunnen
worden door de docenten die mij les gaven op het hbo. Zij hadden meer respect kunnen hebben voor
de mbo'ers. In een van de eerste lessen werd namelijk door mijn slb’er gezegd dat bijna alle mbo'ers
zouden afvallen. Dat is totaal niet motiverend.’
‘Als er meer informatie was gegeven over hoe groot de overstap werkelijk is, had ik hier wel meer
rekening mee kunnen houden. Dan had ik werk, school en privé beter kunnen gaan combineren.’
‘Het had kunnen worden voorkomen als er bijvoorbeeld voorbereidingslessen met stof zouden zijn wat
betreft de vakken die je op het mbo niet krijgt en op de havo wel.’
‘Vanuit het mbo heb ik een slechte voorbereiding gehad. Leerlingen worden totaal niet op de goede
manier klaargestoomd voor het hbo. De leerlingen moeten ruim van te voren proefstuderen bij studies
en de boeken goed inzien en alvast beginnen met lesstof te leren. Ook zouden er proeftentamens
gemaakt moeten worden zodat mbo-leerlingen een beeld krijgen van hoe examinering en toetsing op
het hbo anders is dan op het mbo. Als ik dit allemaal op tijd had gedaan, wist ik wat ik kon
verwachten.’
‘Ik had vanuit het mbo veel meer begeleiding nodig om door te stromen naar het hbo. Bijvoorbeeld bij
het studeren van tentamens.’

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 27

AE-studenten die stoppen met de studie noemen voorbereiding op het mbo beduidend vaker dan dat AEswitchers doen. Bij niet-AE-studenten is dit verschil veel kleiner. AE-studenten met ouders die in Nederland
zijn geboren noemen dit ook beduidend vaker dan AE-studenten wier ouders in het buitenland zijn geboren,
bij niet-AE-studenten zien we dit verschil niet. Waarbij opgemerkt dient te worden dat AE-studenten wier
ouders in het buitenland zijn geboren “voorbereiding op het hbo” het vaakst noemen.
Voorbereiding voor aanvang hbo-studie
In het verlengde van een betere voorbereiding op het mbo, ligt de voorbereiding vóór aanvang van de hbostudie. Studenten AE zouden die graag verbeterd zien zodat ze enerzijds beter weten waar ze aan beginnen
en anderzijds zowel inhoudelijk als qua studievaardigheden beter voorbereid zijn.
▪
▪
▪
▪

‘Duidelijke informatie, kritischer bij de intakegesprekken. De mbo-studenten meer steun geven of
extra lessen aanbieden.’
‘Meer begeleiding en misschien een mini-cursus waarbij je je kan bijscholen omdat het niveauverschil
tussen mbo en hbo zo groot is.’
‘Een betere begeleiding bij het opstarten van de studie. Duidelijke uitleg over de leerprocessen en
hoe je contact kan hebben met de juiste mensen.’
‘Ruim van te voren VOOR aanvang van de studie, de boeken doornemen en proeftentamens maken.
Weten welke vakken je krijgt en wat deze precies inhouden.’

Dit zien we bij alle groepen terug.
Meer begeleiding tijdens hbo-studie
Studenten AE geven duidelijk aan dat ze meer en een betere begeleiding op het hbo nodig hadden gehad
om uitval te voorkomen.
▪

▪
▪

▪

‘In onderwijsperiode twee had ik in week één om een peercoach gevraagd voor finance. Omdat ik wist
dat dit niet goed zou lopen. Echter, ik heb nooit reactie terug ontvangen. Ik was altijd aanwezig in de
lessen en deed mijn best maar mijn docent had niet tijd genoeg om mij te ondersteunen. Ook wist de
docent op heel veel vragen geen antwoord wat ik heel slordig vond. De docenten moeten alle vakken
kunnen, maar zijn niet goed in één vak. Ze kunnen van alles maar een beetje. Hierdoor miste ik
ondersteuning. Hulp kwam pas na mijn onvoldoende en toen was het eigenlijk al te laat. Hierdoor ging
ik twijfelen aan mijn studiekeuze en aan mijzelf waardoor ik tot de conclusie ben gekomen om te
stoppen.’
‘Motivatie vanuit de slb’er. Vooruitzichten op leerjaar twee konden ze mij niet bieden (in december).
Aandacht voor de student zoals je bent.’
‘Ik zat in een groepje en dat viel een voor een uit elkaar en ik en een andere student gingen
uiteindelijk met z’n tweeën keihard aan de bak. Maar uiteindelijk haalden we het project ook niet. De
docent van project was ook niet echt behulpzaam en snauwde ons af. Hierdoor kreeg ik al een niet fijn
gevoel in mijn maag en ook het gevoel dat ik te dom ben voor hbo.’
‘Niet, ik heb goede begeleiding gehad van mijn slb’er en enorm lieve docenten waar ik mee heb
kunnen praten. Wel moet ik erbij zeggen dat er meer open gestaan mag worden wanneer studenten
moeite hebben met het leren an sich. Dit is bij mij namelijk niet het geval geweest. Tussentijds heb ik
een nieuwe slb’er gekregen, maar mijn eerste slb’er heeft mij niet geholpen met het feit dat ik last
had van alle lesstof bijhouden en leren voor tentamens.’

AE-studenten wier ouders in het buitenland zijn geboren noemen ‘meer en betere begeleiding’ als
voornaamste middel dat hen had kunnen helpen. Dit geldt ook voor niet-AE-studenten wier ouders in het
buitenland zijn geboren.
De groep bevraagde studenten die geen administratieve economische opleiding hebben gedaan, laat een
enigszins ander geluid horen. Zij leggen vaker de nadruk op veranderingen binnen het hbo. Zo geven zij
vaker aan behoefte te hebben gehad aan meer of betere begeleiding op het hbo, dat de omstandigheden
van de studie beter zouden moeten en er meer oog zou moeten zijn voor individuele omstandigheden.

28 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

Betere aansluiting algemeen

Heel in het algemeen zeggen AE-studenten dat een betere aansluiting mbo-hbo belangrijk is in het
voorkomen van uitval. Dit zou volgens de studenten gerealiseerd kunnen worden door enerzijds het mboniveau dan wel studietempo te verhogen of anderzijds het hbo-niveau dan wel studietempo te verlagen.
Aparte klassen voor studenten afkomstig uit het mbo en havo wordt ook genoemd als het gaat om een beter
aansluiting. Er is geen goede match tussen studenten afkomstig uit het mbo en havo.
Daarnaast wordt meer dan wel betere begeleiding op het hbo ook vaak genoemd.
▪

▪

▪

▪

▪

▪

‘Door meer aansluiting van mbo naar hbo te bieden, de verwachtingen stapsgewijs om hoog te gooien
in plaats van meteen in het diepe. Mensen moeten ook hard werken naast hun studie en er wordt
nergens rekening mee gehouden.’
‘Uitval van mbo studenten kan tegen worden gehouden als er hier cursussen voor worden aangeboden
met de vakken die mbo-studenten missen. Het moet wel mogelijk blijven, maar de sprong moet
minder groot worden. Je kan niet verwachten als iemand nooit economie heeft gehad alleen op mavo4, dan opeens meekomt met de klas die op havo-5 examen heeft gedaan. Dat is niet realistisch, ik had
mijzelf wel voorbereid en geoefend waar kon, maar je mist een grote basis.’
‘Misschien klassen van mbo en havo apart. En de mbo-klassen wat langzamer uitleg geven. Ik merkte
dat de docenten redelijk snel gingen en hier 1x uitleg bij gaven. Voor de havisten was dit allemaal bij
te houden maar de mbo-leerlingen hadden er echt nog moeite mee.’
‘Het niveau op mbo-opleidingen verhogen zodat de overstap minder groot is. Als ik vaak om me heen
kijk, is het mbo-niveau wel erg laag en hebben ze bijna geen les. Als zij op een normale hbo komen
waar er wel volgens normale normen les gegeven wordt, weten zij niet wat hen overkomt.’
‘De overgang van mbo naar hbo moet minder zwaar worden door een schakelmaand tussen behaalde
diploma en hbo een programma te volgen om beter te kunnen voorbereiden. Of iets van hbo-lessen of
stof erbij doen zodat je makkelijker het hbo kan doen.’
‘Op mbo meer beginnen met stof van hbo zodat studenten zich al bezig kunnen houden met de
eventuele stof die ze op het hbo kunnen verwachten. Hierdoor kunnen ze voor zich zelf gaan bepalen
hoe groot het verschil is qua inhoudelijke stof en manier van toetsen.’

Er zijn geen noemenswaardige verschillen waarneembaar tussen de verschillende AE-studenten en niet-AEstudenten.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 29

8

Samenvatting en conclusies

Aanleiding voor onderzoek
De afgelopen jaren staat de overgang mbo-hbo breed in de belangstelling en wordt erkend dat het met
name de overgang van mbo Economie naar hbo Economie is die veel uitval kent (Mulder & Cuppen, 2019).
Niettemin is er vooralsnog weinig bekend over de studenten die vanuit deze richtingen door- en instromen.
Veelal ligt de focus van onderzoek op dé mbo-student die doorstroomt naar het hbo, zonder daarbij
onderscheid te maken naar type mbo- dan wel hbo-opleiding.
Opvallend daarbij is dat er in het onderzoek dat gedaan wordt veelal wel óver studenten gesproken wordt
maar nauwelijks mét studenten (Mulder & Cuppen, 2019; uitzonderingen zijn Slijper, 2017; Klatter, de
Bruin en Slijper, 2019). Wanneer dit wel gebeurt, is vaak lastig te duiden waar het volgens hen precies aan
schort. Zo blijkt bijvoorbeeld uit de Monitor Beleidsmaatregelen dat gemiddeld genomen ‘verkeerde
studiekeuze’ als belangrijkste reden wordt gegeven voor switch of uitval in het hbo (52%), gevolgd door ‘de
verwachtingen zijn niet uit gekomen’ (43%) en ‘de studie is te zwaar’ (30%). Studenten met een mboachtergrond en een migratieachtergrond blijken daarbij significant vaker aan te geven een verkeerde
studiekeuze te hebben gemaakt en/of dat de studie te zwaar is (Van den Broek et al. 2018, p. 162).
Vraag bij dit soort uitkomsten is: wat betekent ‘verkeerde studiekeuze’ en ‘verwachtingen zijn niet
uitgekomen’? Om welke verwachtingen gaat het? Dat de studie inhoudelijk minder interessant is dan
gedacht? Dat de opleiding te massaal is en de student (te) weinig binding ervaart? Of dat het hem/haar
ontbreekt aan de benodigde (voor)kennis om goed mee te komen? Tal van redenen kunnen een rol spelen.
Zowel op mbo- als hbo-instellingen worden uiteenlopende initiatieven ontplooid om uitval terug te dringen.
Daarbij is het vaak onduidelijk welke redenen werkelijk een rol spelen bij uitval en welke daarvan bepalend
zijn (Mulder, 2017). Dit onderzoek is opgezet om deze kennislacune op te vullen door te onderzoeken hoe
de overgang mbo-economie naar hbo volgens studenten zelf verbeterd kan worden.
Doel en opzet onderzoek
Doel is zicht te krijgen op de redenen waarom mbo-studenten vanuit administratieve economische
opleidingen (AE) stoppen met hun hbo-opleiding en hoe uitval het beste voorkomen kan worden. Het gaat
daarbij specifiek om de volgende beroepsopleidingen:
▪
▪
▪
▪
▪

Commercie;
Financieel administratieve beroepen;
Financiële dienstverlening;
Juridisch-administratieve beroepen;
Office- en managementsupport.

Alleen studenten die helemaal gestopt zijn met studeren op het hbo of die een andere opleiding zijn gaan
doen, konden meedoen aan dit onderzoek. 62 AE-studenten hebben de vragenlijst ingevuld en 176 mbostudenten uit de overige domeinen van het hbo hebben dat gedaan.
Om zo veel mogelijk, diepgaande, informatie op te halen, had de vragenlijst de vorm van een online
diepte-interview. Bij deze ‘mass qualitative method’ wordt de meerderheid van de vragen ‘open’ gesteld
zodat de respondent de vrijheid heeft om zijn/haar eigen antwoorden te formuleren.
Er zijn vragen gesteld over de volgende onderwerpen: 1) reden doorstroom; 2) reden uitval; 3)
verwachtingen; 4) moment van stoppen en 5) voorkomen uitval.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 31

De studenten is gevraagd antwoorden in hun eigen bewoordingen op te schrijven. Er waren alleen open
vragen, soms onderscheiden in stapsgewijze deelvragen om een verdiepingsslag te maken. Zo zijn
respondenten uitgedaagd verder te gaan dan hun eerste, algemene, antwoord. Alle antwoorden zijn
gecodeerd door de onderzoekers aan de hand van een trefwoordenlijst. Vervolgens zijn hiervan cijfermatige
overzichten gemaakt waardoor de antwoorden van beide groepen studenten met elkaar vergelijkbaar zijn.
Samenvatting uitkomsten
De belangrijkste reden die bevraagde AE-studenten noemen om van het mbo naar het hbo te gaan is de
wens om verder te studeren, zichzelf verder te ontwikkelen en meer kennis op te doen. Ook het verbeteren
van de positie op de arbeidsmarkt, het vergroten van de kans op een betere baan met een hoger salaris is
een reden om van het mbo door te stromen naar het hbo. Opvallend hierbij is dat arbeidsmarktperspectief
door studenten uit andere mbo-domeinen vaker genoemd wordt dan door AE-studenten. Uitzondering zijn
de AE-studenten van wie (één van) beide ouders in het buitenland zijn geboren; zij noemen
arbeidsmarktperspectieven even vaak als ‘kennisverrijking’.
Dat het dan uiteindelijk toch niet lukt en men stopt, ligt vooral aan de beoordeling van de inhoud van de
opleiding. De lesstof wordt onvoldoende interessant of uitdagend gevonden. Ook is men ontevreden over de
balans tussen theorie- en praktijkgericht onderwijs. Andere redenen voor het stoppen met de hboopleidingen hebben te maken met de problemen in de aansluiting tussen het mbo en het hbo. De
niveauverschillen zijn te groot, de studie is te zwaar of de belasting is te hoog op het hbo in vergelijking
met het mbo. Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen AE-studenten en niet-AE studenten, noch
tussen studenten die zijn uitgevallen of geswitcht of wiens ouders in het buitenland geboren zijn. Er zijn
louter accentverschillen tussen de eerste of tweede genoemde reden voor uitval.
De verwachtingen die AE-studenten hebben voor ze naar het hbo gaan, zijn niet overdreven hoog gespannen
of onrealistisch te noemen. Ze verwachten een passende vervolgopleiding die van goed niveau is. Deze
verwachting is even vaak wel als niet uitgekomen. Ook verwachtte men gemotiveerde docenten aan te
treffen waarmee men meer persoonlijk contact zou hebben tijdens de studie. Deze verwachting is
beduidend vaker niet als wel uitgekomen. Waarbij geldt dat niet-AE-studenten beduidend vaker klachten
over docenten en begeleiding naar voren brengen dan AE-studenten. Dat er binnen het hbo meer ruimte is
voor zelfstandigheid en autonomie is een verwachting die doorgaans wel is uitgekomen voor AE-studenten,
vaker dan voor niet-AE-studenten.
Het niet uitkomen van de verwachtingen heeft vooral geleid tot negatieve reacties. AE-studenten raakten
gedemotiveerd en gingen lange tijd met tegenzin naar school. Dit leidde tot gevoelens van stress,
teleurstelling en zich ongelukkig voelen. Een deel van de studenten wond er geen doekjes om: het moment
van besef dat verwachtingen niet uitkwamen, betekende stoppen. Niet-AE-studenten ervaarden soortgelijke
reacties.
Het moment van stoppen is echter niet iets impulsiefs. Het is veelal een proces waarin de studenten
gaandeweg tot inzicht komen dat de opleiding toch niet past, dat het te zwaar is en het gevoel overheerst
dat het niet meer vol te houden is. Slechte cijfers geven dan vaak de doorslag om definitief te stoppen.
Hierbij is noemenswaardig dat bevraagde niet-AE-studenten vaker aangeven dat slechte cijfers halen de
doorslaggevende factor was om te stoppen, dan dat AE-studenten doen. Ook geven AE- én niet AEstudenten wiens ouders in het buitenland zijn geboren vaker aan dat slechte cijfers de doorslag gaven.
De reacties op het stoppen laten eveneens zien dat het niet iedereen gemakkelijk is af gegaan. Hoewel
blijdschap en opluchting overheersen, zijn er ook AE-studenten die nog steeds met een teleurstellend
gevoel terugkijken op het stoppen met de hbo-opleiding.

32 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

Duidelijk zijn de AE-studenten in hoe voorkomen had kunnen worden dat zij met de studie zijn gestopt. Een
betere voorbereiding ten tijde van het mbo, wordt het vaakst genoemd. Ook zeggen studenten dat meer en
een betere begeleiding op het hbo had kunnen voorkomen dat ze gestopt zijn. Daarbij geldt dat studenten
van wie (één van) de ouders in het buitenland zijn geboren meer- en betere begeleiding als belangrijkste
factor noemen om uitval te voorkomen (die geldt zowel voor AE-studenten als niet-AE-studenten wiens
ouders in het buitenland zijn geboren).
Als er in het algemeen gesproken wordt over het voorkomen van uitval, dan hebben de antwoorden
betrekking op problemen in de aansluiting tussen het mbo en het hbo. Door de verschillende niveaus beter
op elkaar te laten aansluiten, kan naar de mening van studenten uitval van mbo-studenten op het hbo
voorkomen worden. Hierbij is opvallend dat niet-AE-studenten vaker wijzen op zaken die op het hbo gedaan
zouden kunnen worden om uitval te voorkomen, dan dat AE-studenten doen.
Beantwoording onderzoekvragen
De onderzoeksvragen worden als volgt beantwoord:
1.

Welke verklaringen geven studenten van een administratieve economische opleiding aan voor hun
uitval of switch in het eerste jaar van het hbo?

De belangrijkste reden om te stoppen met de hbo opleiding dan wel te switchen van studie is vanwege de
inhoud van de studie. De lesstof is niet interessant en/of de studie is niet uitdagend genoeg. Een tweede
belangrijke verklaring voor stoppen met of switchen van studie heft te maken met de aansluiting tussen het
mbo en hbo. De verschillen tussen de niveaus zijn te groot en de studiebelasting op het hbo is te hoog. Ook
privéomstandigheden kunnen aanleiding zijn om de stoppen met de studie.
2.

Zijn er verschillen in redenen van uitval of switch tussen studenten van een administratieve
economische opleiding en studenten die een andere mbo-opleiding hebben gevolgd?

Er zijn nauwelijks verschillen tussen redenen van AE-studenten en niet AE-studenten om te stoppen met de
opleiding of te switchen van studie. Aansluitingsproblemen is de meest genoemde reden onder AEstudenten die zijn gestopt, en onder AE-studenten wier ouders in het buitenland zijn geboren, net als voor
alle groepen niet-AE-studenten. Het enige verschil is dat bij de niet-AE studenten aansluitingsprobleem
altijd als voornaamste reden wordt genoemd.
3.

Hoe kan de overgang naar het hbo volgens studenten verbeterd worden? Wat is volgens hen nodig om
uitval en switch tegen te gaan? En zijn er verschillen te benoemen tussen AE-studenten en studenten
die een andere mbo-opleiding hebben gevolgd?

Een betere voorbereiding op het hbo ten tijde van het mbo, wordt het vaakst genoemd. Ook zeggen
studenten dat meer en een betere begeleiding op het hbo had kunnen voorkomen dat ze gestopt zijn. Als er
in het algemeen gesproken wordt over het voorkomen van uitval, dan hebben de antwoorden betrekking op
problemen in de aansluiting tussen het mbo en het hbo. Door de verschillende niveaus beter op elkaar te
laten aansluiten, kan naar de mening van studenten uitval van mbo-studenten op het hbo voorkomen
worden. Hierbij is opvallend dat niet-AE-studenten vaker wijzen op zaken die op het hbo gedaan zouden
kunnen worden om uitval te voorkomen, dan dat AE-studenten doen.
Daarbij geldt dat studenten van wie (één van) de ouders in het buitenland zijn geboren meer- en betere
begeleiding als belangrijkste factor noemen om uitval te voorkomen (die geldt zowel voor AE-studenten als
niet-AE-studenten wiens ouders in het buitenland zijn geboren).
Conclusies
Uit dit kwalitatief onderzoek komt naar voren dat er in de aansluiting tussen mbo en hbo het een en ander
niet goed gaat. AE-studenten zijn zowel inhoudelijk als qua niveau en tempo niet goed voorbereid op de
hbo opleiding. Daar ligt volgens studenten zelf de sleutel om uitval te voorkomen. Zowel aan mbo- als hbozijde. Het volgen van vakken op hbo-niveau tijdens de studie op het mbo wordt aangedragen als een
mogelijkheid om de aansluiting te verbeteren.

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 33

Daarnaast komt uit het onderzoek het beeld naar voren dat er onder de AE-studenten onbenut potentieel
zit. Ze gaan naar het hbo omdat ze zich verder willen ontwikkelen, zich te verrijken met meer kennis en
vaardigheden. Ook lijken ze realistische verwachtingen te hebben van de studie, maar vinden de studie dan
toch onvoldoende interessant en niet uitdagend genoeg. Kennelijk lukt het niet om deze ambitieuze en
gemotiveerde studenten om op een passende wijze tegemoet te komen in zijn/haar kennisbehoefte.
Dit onderzoek geeft tevens nadere invulling en duiding van uitkomsten uit eerdere onderzoeken. Uit die
onderzoeken blijkt dat studenten uitvallen of switchen vanwege ‘verkeerde studiekeuze’ en ‘verwachtingen
die niet uitkomen’. We weten aan de hand van dit onderzoek beter waar dat om gaat. Er ligt veel aan de
inhoudelijke aspecten van de studie: lesstof niet interessant of volgt niet op wat ze al geleerd hebben,
disbalans tussen theorie- en praktijkgerichtheid van het onderwijs, te weinig begeleiding en contact met
docenten. Ook de opzet van de studie voldoet niet altijd aan de verwachtingen. Denk hierbij aan het aantal
contacturen dat als te laag wordt bevonden en de studiebelasting, het niveau en het tempo worden
daarentegen als te hoog ervaren.
In lijn met het onderzoek van Slijper (2017), blijkt dat AE-studenten zich met name op het hier en nu
focussen. Arbeidsmarktperspectief staat relatief ver van ze af. AE-studenten noemen
arbeidsmarktperspectieven wel als reden om door te stromen naar het hbo, maar minder vaak dan niet-AEstudenten doen. Overigens noemen AE-studenten van wie één van de ouders in het buitenland is geboren
vaker arbeidsmarktperspectieven dan AE-studenten van wie beide ouders in Nederland zijn geboren.
Ook wat betreft de niet uitgekomen verwachtingen zien we een focus op het hier en nu. Studenten AE
noemen vooral zaken die op de studie betrekking hebben: de studie is niet interessant, de medestudenten
niet geïnteresseerd genoeg, docenten weinig beschikbaar etc. Een roep van de arbeidsmarkt, die vaak
wordt verondersteld een reden te zijn dat mbo-studenten stoppen op het hbo, is door geen van de
studenten genoemd. Mogelijk speelt de arbeidsmarkt wel een rol, maar niet als primaire reden om de
studie te verlaten. Die redenen liggen bij de studie zelf.
Als het gaat om de doorstroom verbeteren wijzen AE-studenten er in grote mate op dat de aansluiting mbohbo verbeterd zou moeten worden. Ze geven aan dat het zowel inhoudelijk als qua niveau niet duidelijk is
wat ze kunnen verwachten. Opvallend is feit dat niet-AE-studenten vaker naar verbeteringen op hbo wijzen
dan AE-studenten. Die benoemen met name verbeteringen op het mbo.
Hoewel eerder onderzoek heeft laten zien dat er (aanzienlijke) verschillen bestaan in uitval- en
switchpercentages tussen studenten met en zonder migratie-achtergrond, zien we in dit onderzoek geen
grote verschillen tussen deze twee groepen. Wel blijken studenten van wie (een van) de ouders is geboren
in het buitenland vaker aan dat meer en betere begeleiding ervoor gezorgd zou hebben dat zij niet zouden
zijn geswitcht of uitgevallen (dit geldt zowel voor AE-studenten als voor niet-AE studenten). Studenten
wiens ouders in Nederland zijn geboren wijzen vooral op verbetering van de aansluiting.
Een onderbouwing voor de veronderstelling die in het veld gehoord wordt dat economie studenten ‘het hbo
gewoon eens proberen” hebben we niet gevonden. Bevraagde studenten lijken behoorlijk serieus, stoppen
niet zomaar omdat ze het niet leuk genoeg vinden. Er gaat een heel intensief afwegingsproces aan vooraf
voordat ze tot het inzicht komen dat stoppen beter is dan doorgaan met een studie die niet voldoet aan de
verwachtingen, tegenvalt en stress en onbehagen met zich meebrengt. Het lijkt dan ook wenselijk dat meer
met studenten gepraat wordt over wat hen bewogen heeft voor het hbo te kiezen en waarom het dan toch
een moeizame weg lijkt te zijn. Het is ook denkbaar dat er te veel van de eerstejaarsstudenten wordt
verwacht. Meer en betere begeleiding, alsmede (meer) contactmomenten met docenten in de startfase van
hun studie, kan daarbij veel helpen. Studenten geven zelf aan dat meer en betere begeleiding het stoppen
had kunnen voorkomen. Dit onderzoek wijst erop dat een situatie waarin studenten (iets) meer bij de hand
worden genomen, zeker als blijkt dat het niet goed gaat en de prestaties in het eerste semester
tegenvallen, mogelijk veel uitval en switch kan voorkomen, met name bij studenten met een
migratieachtergrond.

34 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

Bijlage A: Tabellen

Tabel 2: Redenen om door te stromen
AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

▪ Kennis vergaren/verder ontwikkelen/verder studeren
▪ Arbeidsmarktperspectief/baankans; diploma hoger niveau; hogere
functie/salaris
▪ Ambitie/uitdaging
▪ Overig (naar universiteit/aanraden anderen/leerplicht)
▪ Nog niet werken/geen werk vinden

33

39%

95

39%

25
13
7
6

30%
15%
8%
7%

93
26
16
12

38%
11%
7%
5%

Totaal aantal antwoorden (n)

84

242

AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

Tabel 3: Redenen om te stoppen

▪ Lesstof niet interessant; balans theorie/praktijk; studie niet leuk uitdagend
▪ Aansluitingsprobleem mbo-hbo, te groot niveauverschil, te hoge
studiebelasting
▪ Privéomstandigheden, ziek, disbalans werk
▪ Overig
▪ Naar universiteit gegaan
▪ Organisatie studie/contacturen
▪ Manier van studeren; tempo te hoog; opleiding niet passend
▪ Docenten/docentencontact/gebrek aan begeleiding

23

27%

48

21%

19
10
8
7
7
7
4

22%
12%
9%
8%
8%
8%
5%

70
26
39
6
8
17
11

31%
12%
17%
3%
4%
8%
5%

Totaal aantal antwoorden (n)

85

225

AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

▪ Interessante lesstof, hoog niveau, medestudenten goed niveau passende
vervolgstudie, praktijk/beroepsgericht, theoretisch gericht, opzet studie
▪ Zelfstandigheid/autonomie/onpersoonlijker
▪ Begeleiding
▪ Gemotiveerde docenten, persoonlijk contact docenten
▪ Mensen ontmoeten
▪ Aanwezigheid faciliteiten
▪ Sfeer
▪ Persoonlijke ontwikkeling
▪ Samenwerken
▪ Combineren werk

39
9
8
7
4
4
3
1
1
1

119
22
27
17
10
6
4
3
8
0

Totaal aantal antwoorden (n)

77

Tabel 4: Verwachtingen studie

51%
12%
10%
9%
5%
5%
4%
1%
1%
1%

55%
10%
13%
8%
5%
3%
2%
1%
4%
0%

216

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 35

Tabel 5: Wel uitgekomen verwachtingen
AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

▪ Interessante lesstof, medestudenten goed niveau, hoog niveau, passende
vervolgstudie, praktijk/beroepsgericht, theoretisch gericht, opzet studie
▪ Zelfstandigheid/autonomie
▪ Gemotiveerde docenten, persoonlijk contact docenten
▪ Voldoende faciliteiten
▪ Mensen ontmoeten
▪ Sfeer
▪ Voldoende samenwerking
▪ Persoonlijke ontwikkeling
▪ Overig
▪ Combineren werk
▪ Voldoende begeleiding/hulp

21
10
4
3
3
1
1
1
1
0
0

Totaal aantal antwoorden (n)

45

148

AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

47%
22%
9%
7%
7%
2%
2%
2%
2%
0%
0%

82
15
9
5
6
5
1
5
12
0
8

55%
10%
6%
3%
4%
3%
1%
3%
8%
0%
5%

Tabel 6: Niet uitgekomen verwachtingen

▪ Interessante lesstof, medestudenten goed niveau, hoog niveau, passende
vervolgstudie, praktijk/beroepsgericht, theoretisch gericht, opzet studie
▪ Onvoldoende hulp/aandacht
▪ Te hoge/lage studielast
▪ Contact klas/medestudenten
▪ Ongemotiveerde docenten, onvoldoende persoonlijk contact docenten
▪ Faciliteiten

22
5
5
5
4
1

Totaal aantal antwoorden (n)

42

139

AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

52%
12%
12%
12%
10%
2%

77
20
17
7
15
3

55%
14%
12%
5%
11%
2%

Tabel 7: Betekenis niet uitgekomen verwachtingen

▪ Stress/ongelukkig/balen/vervelend/teleurstelling
▪ Demotivatie/tegenzin
▪ Overig
▪ Stoppen
▪ Slechte studieresultaten
▪ Meer aandacht/inzet voor school

16
10
7
4
1
0

Totaal aantal antwoorden (n)

38

36 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

42%
26%
18%
11%
3%
0%

46
19
28
20
0
4
117

39%
16%
24%
17%
0%
3%

Tabel 8: Moment van stoppen
AE-studenten
Aantal
%
39%
19%
15%
13%
7%
7%
0%

Overige
studenten
Aantal
%

▪ Realiseren eigen onvermogen/tot inzicht komen
▪ Prestaties/slechte cijfers
▪ Niet meer kunnen volhouden/tegenzin hebben
▪ Mening anderen/draagvlak omgeving
▪ Organisatie opleiding
▪ BSA/P/leenvoorwaarden
▪ Niet genoeg tijd

21
10
8
7
4
4
0

61
43
28
4
19
7
5

37%
26%
17%
2%
11%
4%
3%

Totaal aantal antwoorden (n)

54

167

AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

Tabel 9: Wat gaf de doorslag?

▪ Opleiding niet passend (besef, inzicht, zekerheid)
▪ Prestaties/cijfers
▪ Zelf niet meer kunnen
▪ P/leningvoorwaarden/bsa
▪ Overig: baankansen, info andere studie,
▪ Geen reactie krijgen (docenten, opleiding)
▪ Mening omgeving

13
9
6
4
3
3
3

32%
22%
15%
10%
7%
7%
7%

35
39
5
6
47
9
16

22%
25%
3%
4%
30%
6%
10%

Totaal aantal antwoorden (n)

41

157

AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

Tabel 10: Hoe kijken studenten terug op de beslissing te stoppen/switchen?

▪ Goede keuze/beslissing
▪ Blij/opgelucht
▪ Teleurgesteld/jammer/spijt
▪ Onzeker/strijd
▪ Zonde

20
13
5
3
2

Totaal aantal antwoorden (n)

43

47%
30%
12%
7%
5%

91
32
17
1
8

61%
21%
11%
1%
5%

149

Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo | 37

Tabel 11: Hoe had uitval/switch voorkomen kunnen worden?
AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

▪ Meer/betere begeleiding op hbo
▪ Betere voorbereiding/begeleiding op mbo
▪ Overig (meer respect voor mbo, balans praktijk/theorie, rekening houden in
div omstandigheden, hoger niveau hbo, betere voorzieningen
▪ Voorlichting
▪ Betere aansluiting mbo-hbo
▪ Niet
▪ Zelf beter voorbereiden

11
10

22%
20%

47
22

27%
13%

7
7
6
5
5

14%
14%
12%
10%
10%

34
17
21
26
8

19%
10%
12%
15%
5%

Totaal aantal antwoorden (n)

51

175

AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

Tabel 12: Wat had student zelf nodig gehad?

▪ Meer/betere begeleiding
▪ Niets
▪ Betere voorlichting
▪ Omstandigheden studie
▪ Meer respect voor mbo'ers
▪ Niveau mbo verhogen
▪ Betere voorbereiding
▪ (Meer) herkansingen
▪ Niveau hbo verhogen

14
8
8
6
1
1
1
1
1

34%
20%
20%
15%
2%
2%
2%
2%
2%

56
9
17
30
2
2
23
1
0

40%
6%
12%
21%
1%
1%
16%
1%
0%

Totaal aantal antwoorden (n)

41

140

AE-studenten
Aantal
%

Overige
studenten
Aantal
%

Tabel 13: Hoe kan uitval in het algemeen worden voorkomen?

▪ Verbeteren aansluiting, verbeteren voorbereiding, verhogen mbo-niveau en
studielast, verlagen hbo niveau/tempo, aparte klas mbo, ingaan op mbo-stof
▪ Meer begeleiding
▪ Voorlichting verbeteren
▪ Overig: leenstelsel afschaffen, strengere intake, mentaliteit mbo-ers
verbeteren, meer herkansingen, verbeteren combi studie/werk
Totaal aantal antwoorden (n)

23
9
8

49%
19%
17%

84
44
21

49%
26%
12%

7

15%

22

13%

47

38 | Uitval van studenten met een administratieve economische mbo-opleiding in het hbo

171