Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 XIV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) en het
Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2023

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 november 2022
In het commissiedebat Landbouw, Klimaat en Voedsel d.d. 20 oktober
2022 (Kamerstukken 28 625, 32 813 en 31 532, nr. 346) heb ik toegezegd
om de resterende vragen van het lid Koekkoek (Volt) schriftelijk te
beantwoorden. Bij deze stuur ik de Tweede Kamer, mede namens de
Minister voor Natuur en Stikstof, de beantwoording van de betreffende
vragen.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
P. Adema

kst-36200-XIV-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XIV, nr. 7

1

Beantwoording resterende vragen van het lid Koekkoek (Volt) uit
het commissiedebat Landbouw, Klimaat en Voedsel d.d.
20 oktober 2022
Ik begrijp niet waarom dit kabinet geen natuurgebieden buiten de
beschermde Natura 2000-gebieden wil beschermen tegen
achteruitgang. Ik hoor graag een reactie van de Minister op dit
punt.
Volgens de voorgestelde natuurherstelverordening moeten voor, buiten
Natura 2000-gebieden voorkomende, op grond van de Vogel- en Habitatrichtlijn beschermde soorten en habitattypen in specifiek geselecteerde
gebieden herstelmaatregelen worden genomen. Toekomstige projecten
met gevolgen voor herstelde gebieden moeten van geval tot geval op hun
mogelijke gevolgen voor de daarin voorkomende Europese soorten en
habitattypen worden beoordeeld. Toestemmingverlening is enkel onder
zeer beperkte voorwaarden (zoals klimaatverandering, overmacht of een
dwingend groot belang) mogelijk. Het kabinet denkt dat voor de
bescherming van buiten Natura 2000-gebieden voorkomende beschermde
Europese soorten en habitattypen een nieuw vergunningstelsel in de Wet
natuurbescherming moet worden opgesteld dat is afgestemd op de uit dit
voorstel voortkomende vereisten.
Ook al onder de Wet natuurbescherming wordt er bij een project met
mogelijke gevolgen voor beschermde Europese soorten buiten Natura
2000-gebieden getoetst door bevoegd gezag of er een lokale of regionale
verslechtering van die soort of soorten optreedt. Zo ja, dan wordt
toestemming geweigerd of met mitigerende voorschriften verleend. Dit
betreft vaak het laatste. Dat blijft ook zo. De Wet natuurbescherming biedt
dus voldoende waarborgen om achteruitgang te voorkomen.
We lezen in de reactie van het kabinet dat het kabinet eerst alle
natuur in Nederland in kaart wil brengen en dat het kennis
omtrent habitattypen en soorten mist. Kan de Minister toezeggen
dat dit overzicht meegenomen wordt in de nieuwe rol van de
ecologische autoriteit?
De Ecologische Autoriteit zal de natuurdoelanalyses en gebiedsprogramma’s gaan toetsen. Daarbij zullen zij ook kijken naar de juistheid en
volledigheid van de natuurinformatie over habitattypen en soorten, ook
buiten Natura 2000-gebieden. Wanneer informatie ontbreekt, dan zal zij
willen zien wat er gedaan wordt om die informatie wel te verkrijgen. Het
verzamelen van de natuurinformatie zelf is geen rol van de Ecologische
Autoriteit. Dit gaat via verschillende kanalen, o.a. via het Netwerk
Ecologisch Monitoring (NEM) en de Nationale Database Flora en Fauna
(NDFF), waar de soortenorganisaties een belangrijke rol in spelen.
Het kabinet laat weten dat het verslechteringsverbod in de
natuurherstelverordening een spanningsveld gaat opleveren in de
energietransitie, ten opzichte van vergunningen voor omliggende
woningbouw, infrastructuur en projecten. Ik vraag de Minister
waar we het dan precies over hebben. Wat zijn de problemen die
dit gaat opleveren en kunnen we niet omdenken? Waarom zijn
onze vergunningen niet in balans met de natuur? Zou dat niet
juist het uitgangspunt moeten zijn? Volt vindt van wel. Ik hoor
hierop graag een reactie van de Minister.
Buiten Natura 2000-gebieden komen in het gehele land beschermde
Europese soorten en habitattypen voor. Alleen al zijn alle Europese
vogelsoorten beschermd op grond van de Vogelrichtlijn. De komende
jaren wacht Nederland een ingrijpende transitie van het platteland, waar
meerdere maatschappelijke opgaven (zoals op het gebied van
woningbouw en energietransitie) moeten worden gecombineerd. Dit
wordt uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). In

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XIV, nr. 7

2

de ruimtelijke uitwerking en bij de toetsing van concrete projecten zal er
geregeld een spanningsveld ontstaan tussen de bescherming van natuur
en de realisatie van maatschappelijke opgaven. Het is belangrijk om hier
een goede balans te vinden, maar het vinden van die balans is niet gebaat
bij een vergaande juridificering die het kabinet verwacht als gevolg van
voorgestelde onderdelen in de natuurherstelverordening. Een van de
kerndoelen van het NPLG is dat binnen en buiten Natura 2000-gebieden
aan een landelijk gunstige staat van instandhouding van Europees
beschermde soorten en habitattypen zal worden gewerkt. De inzet van het
kabinet is om hier met alle betrokken medeoverheden en stakeholders op
een zorgvuldige manier uitvoering aan te geven en daarbij juridificering
zo veel mogelijk te vermijden.
We lazen dat FrieslandCampina op dit moment intensivering
aanjaagt, terwijl er juist meer moet gebeuren om duurzaamheid
echt te belonen. Het bedrijf Arla pakt dat beter aan en beloont
bredere doelen. Ik mis de regie vanuit het kabinet. Kunnen we
bedrijven niet meer sturen op wat wél werkt en op hoe je
toekomstgericht te werk kan gaan?
Partijen in de keten spelen een belangrijke rol in de verduurzaming van
het voedselsysteem. Er zijn verschillende partijen die al goede stappen
zetten, bijvoorbeeld door het bieden van een meerprijs voor verduurzamingsinspanningen. Deze initiatieven verdienen steun. Om deze bijdrage
te versterken en te versnellen en ook andere partijen te bewegen, wil ik
met ketenpartijen niet-vrijblijvende afspraken maken over hun bijdrage
aan de transitie. In het Landbouwakkoord wil ik deze afspraken
vastleggen.
Volt zou graag een dashboard verbinden aan een afrekenbare
stoffenbalans, waarin de boer zelf keuzes kan maken om te
voldoen aan de doelen voor zijn gebied. Hij krijgt dan meer
inzicht in wat er op zijn eigen erf gebeurt, wat erop komt en wat
eraf gaat. We kunnen het dan ook breder trekken dan wat nu
wordt voorgesteld in de afrekenbare stoffenbalans. Ik hoor graag
hoe de Minister hierover denkt.
Het idee om op bedrijfsniveau inzichtelijk te maken of doelen worden
bereikt en door welke aanpassingen aan de bedrijfsvoering resultaten
kunnen worden verbeterd, sluit aan bij de «bredere» kpi-systematiek die
in opdracht van LNV wordt ontwikkeld. In de brief «Perspectieven voor
agrarische ondernemers» (Kamerstukken 30 252 en 35 334, nr. 28) heeft
mijn voorganger toegelicht hoe door de toepassing van een brede set
kpi’s, verduurzaming op bedrijfsniveau integraal kan worden gestimuleerd
en beloond. Dit kan alleen werken als een boer inzicht heeft in «hoe
zijn/haar bedrijf ervoor staat». Dit geldt evenzeer voor het werken met een
stoffenbalans, die de aanvoer en afvoer van nutriënten registreert en
inzichtelijk maakt wat mogelijk is om inputs te beperken en verliezen/
emissies te vermijden. Hiervoor moet hij over relevante data beschikken,
dus daar wordt ook op ingezet. Het werken met een stoffenballans of
-breder- sturing op kritische prestatie-indicatoren en een vorm van een
dashboard, waarvoor in de vraag wordt gepleit, gaan dus heel goed
samen.
Kan de Minister aangeven hoe de zeven mogelijkheden van
landbouw die in het landbouwakkoord staan, zich verhouden tot
en passen bij de zones die in het rapport-Remkes staan?
Ik zie net als de Sociaal-Economische Raad (SER), en overigens ook de
heer Remkes, verschillende transitiepaden waarlangs een boer zich kan
ontwikkelen. Welk transitiepad past, is afhankelijk van de situatie van de
boer, maar ook van de omstandigheden in het gebied. In het landbouwakkoord wil ik bespreken wat er per transitiepad voor afspraken nodig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XIV, nr. 7

3

In de gebiedsgerichte aanpak wordt dat verder uitgewerkt. Of zonering
behulpzaam is bij het realiseren
Ziet de Minister ook perspectief voor het creëren van meer
mogelijkheden om duurzame werklunches gratis of goedkoper
aan te bieden?
Duurzame lunches, zowel op scholen, thuis als op werk kunnen een
belangrijke rol vervullen in de transitie naar een duurzamer voedselsysteem. Het is hierbij belangrijk dat deze betaalbaar zijn. Gratis of
gesubsidieerde werklunches voorzien vraagt een ingewikkeld instrument
en kan niet zomaar ingeregeld worden. Ik zal onderzoeken welke
mogelijkheden er zijn om dit te bevorderen, in samenwerking met de
Ministeries van Financiën en Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Daarnaast ga ik nu al voortvarend aan de slag met een duurzamer aanbod
en duurzamere consumptie op scholen, werkplekken, out of home en
thuis. Uiteraard zal ik hierbij oog hebben voor de gevolgen die dit heeft
voor de betaalbaarheid van duurzaam voedsel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XIV, nr. 7

4