11
Remigratiewet
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�wetsvoorstel�Wijziging�van�de�Remigratiewet�(heroverweging�Remigratiewet)�(33085).

slag�met�het�immigratieprobleem�en�de�daaruit�voortkomende�integratieproblemen,�dan�zullen�een�forse�beperking�van�de�immigratie,�stevige�versoberingen�van�de�sociale�voorzieningen�voor�nieuwe�immigranten,�gedwongen�remigratie�van�criminele�vreemdelingen�en,�waar�mogelijk,�na�denaturalisatie�ook�uitzetting�van�criminelen
met�een�dubbele�nationaliteit�een�hoop�meer�zoden�aan
de�dijk�zetten.

De�algemene�beraadslaging�wordt�geopend.

De�heer�Van�Klaveren�(PVV):
Voorzitter.�Vandaag�spreken�we�over�de�Remigratiewet,
een�wet�waarmee�de�vrijwillige�terugkeer�van�immigranten�wordt�geregeld.�Dit�zijn�voornamelijk�–�want�dat�zijn
de�grootste�groepen�–�Marokkanen,�Turken�en�Bosniërs.
De�PVV�vindt�de�huidige�Remigratiewet�verkeerd.�Van�de
voorgestelde�wijzigingen�werden�we�ook�niet�echt�enthousiast.�Het�is�meer�dan�onwenselijk�dat�immigranten
die�in�Nederland�al�enige�tijd�in�de�sociale�zekerheid�zitten�en�deze�dus�belasten,�daarvoor�worden�beloond�met
een�levenslange�uitkering�in�het�land�van�herkomst,�een
ziekteverzekering�krijgen�en�als�klap�op�de�vuurpijl�binnen
een�jaar�na�remigratie�ook�weer�mogen�terugkomen.�Dat
is�een�heel�dure�vakantie�op�kosten�van�hardwerkend�Nederland.�Helemaal�in�deze�tijd�van�crisis�is�deze�heel�luxe
heimweeregeling�extra�zuur.�Wat�de�PVV�betreft�kunnen
deze�vrijwillige�remigranten�–�het�gaat�bij�deze�wet�dus
om�mensen�die�hier�niet�meer�willen�zijn�–�een�enkeltje
naar�het�land�van�herkomst�krijgen.�Daar�houdt�het�verhaal�ook�op.�Verder�dient�men�afstand�te�doen�van�de�Nederlandse�nationaliteit�en�verdwijnt�de�terugkeerregeling
onder�het�motto�"weg�is�weg".
We�hebben�een�amendement�ingediend�om�de�remigratie-uitkering�te�schrappen�en�enkel�nog�een�versoberde�basisvoorziening�te�laten�bestaan.�Deze�staat�overigens�open�voor�alle�meerderjarigen�die�in�aanmerking
komen�voor�deze�regeling.�De�overheid�zou�het�signaal
moeten�afgeven�dat�eenieder�die�hier�niet�wil�zijn,�wat
haar�betreft�zo�spoedig�mogelijk�weer�gaat.�Zoals�gesteld
moet�dat�wel�op�onze�voorwaarden:�geen�levenslange�zak
geld�dus,�geen�door�Nederland�betaalde�ziektekostenverzekering�en�zeker�geen�terugkeerregeling.�Graag�hoort�de
PVV-fractie�van�de�minister�of�hij�van�mening�is�dat�deze
wet�is�gericht�op�permanente�remigratie�en�zo�ja,�wat�dan
de�beweegredenen�zijn�om�ook�in�deze�gewijzigde�wet
een�terugkeerregeling�op�te�nemen.
Verder�schaffen�wij�deze�wet,�in�tegenstelling�tot�het�kabinet,�niet�af�na�2025�en�stellen�wij�de�regeling�dus�open
voor�alle�meerderjarigen�die�ervoor�in�aanmerking�komen.�De�veronderstelling�dat�bijvoorbeeld�de�tweede�generatie�geen�of�een�zeer�beperkte�band�heeft�met�het�land
van�zijn�of�haar�ouders�is�namelijk�een�ernstige�misvatting.�Uit�het�rapport�Dichter�bij�elkaar?�van�het�Sociaal�en
Cultureel�Planbureau,�afgelopen�december�verschenen,
blijkt�bijvoorbeeld�dat�90%�van�de�tweede�generatie�Turken�en�Marokkanen�zich�zeer�sterk�verbonden�voelt�met
het�herkomstland�van�de�ouders.�Graag�horen�we�dan
ook�waar�de�minister�zich�op�baseert�als�hij�zegt�dat�er
vrijwel�geen�band�meer�is�met�de�herkomstlanden�van�de
ouders.
Ten�slotte�is�vrijwillige�remigratie�natuurlijk�niet�de
aangewezen�methode�om�de�negatieve�gevolgen�van�de
massa-immigratie�tegen�te�gaan.�Willen�we�echt�aan�de

De�heer�Azmani�(VVD):
Voorzitter.�Op�de�site�van�het�Nederlands�Migratie�Instituut�staat�een�remigratiewetzelftest.�Ik�dacht:�laat�ik�mijn
eigen�gegevens�daar�eens�even�invoeren.�De�uitkomst
is�dat�ik�onder�de�huidige�regels�in�aanmerking�zou�kunnen�komen�voor�de�basisvoorziening.�Ik�heb�op�de�site
van�de�SVB�berekend�wat�dit�betekent:�€ 4.050,44�als�ik
samen�met�mijn�echtgenote�afreis�naar�het�geboorteland
van�mijn�vader.�Dit�terwijl�ik�hier�ben�geboren,�hier�naar
school�ben�gegaan,�hier�ben�opgegroeid,�hier�mijn�studie�heb�doorlopen�en�ook�hier�werkzaam�ben.�Ik�snap�dan
ook�niet�waarom�iemand�zoals�ik�in�aanmerking�zou�moeten�komen�voor�een�remigratieondersteuning,�als�ik�de
wens�zou�hebben�om�af�te�reizen�naar�het�land�waar�mijn
vader�ooit�is�geboren.
Tegen�de�mensen�die�dat�mogelijk�zouden�wensen�–
ik�kan�mij�daar�misschien�iets�bij�voorstellen�–�zeg�ik:�die
wens�heb�ik�echt�niet.�De�VVD-fractie�kan�daarom�kort
zijn:�wij�kunnen�de�voorgestelde�aanpassing�van�de�Remigratiewet�ondersteunen.�Dit�wetsvoorstel�is�mede�mogelijk�gemaakt�op�verzoek�van�de�Kamer.�In�2008�is�de�motie-Van�Toorenburg�ingediend,�die�door�de�VVD-fractie�is
gesteund,�waarin�de�regering�werd�opgeroepen�om�te�komen�tot�een�heroverweging�van�deze�regeling,�mede�gelet�op�de�leeftijd�van�45�jaar.�Er�werd�ook�gevraagd�om
andere�grenzen�te�stellen.�Daarnaast�is�er�in�het�verleden
door�de�fractie�van�GroenLinks�een�motie�ingediend,�mede�namens�de�VVD-fractie�en�samen�met�de�fracties�van
CDA�en�D66.�Daarin�werd�de�regering�gevraagd,�de�remigratie�te�beperken�tot�de�eerste�generatie.
De�VVD-fractie�is�tevreden�met�het�feit�dat�de�basisvoorziening�vervalt.�Hiermee�wordt�ook�tegemoetgekomen�aan�de�eigen�verantwoordelijkheid�bij�remigratie.�Tevens�bevordert�dit�dat�er�een�weloverwogen�besluit�tot�terugkeer�wordt�genomen.�Het�is�daarnaast�een�goede�zaak
dat�de�leeftijdgrens�met�tien�jaar�wordt�verhoogd.�Het�al
op�45-jarige�leeftijd�afschrijven�van�mensen�die�korter�dan
zes�maanden�werkloos�zijn,�gaat�een�brug�te�ver.�Ook�is
het�goed�dat�de�termijn�van�het�ontvangen�van�een�uitkering�wordt�verlengd�van�zes�maanden�naar�een�jaar.�De
praktijk�leert�dat�een�jaar�als�omslagpunt�geldt�voor�verminderde�kansen�op�de�arbeidsmarkt.�Daarnaast�is�het
een�goede�zaak�dat�wij�de�wet�terugbrengen�tot�de�essentie,�de�eerste�generatie�migranten.�Deze�groep�heeft
minder�kansen�gehad�op�inburgering.�Indertijd�ontbraken
goede�inburgeringsfaciliteiten.�Ook�heeft�deze�groep�minder�zelf�het�initiatief�genomen�tot�inburgering�en�integratie.
Gelet�op�de�essentie,�kan�beëindiging�op�1 januari�2025
op�steun�van�de�VVD-fractie�rekenen.�Ten�slotte�kom�ik
op�het�sluitend�systeem,�het�opleggen�van�een�bestuurlijke�boete�en�het�schorsen,�intrekken�en�terugvorderen
van�emigratievoorzieningen�bij�fraude.�De�VVD-fractie�is
zeer�tevreden�over�de�derde�nota�van�wijziging.�Hiermee
worden�het�boeteregime�en�het�sanctieregime�van�de�Re-

Tweede�Kamer

24 januari 2013
TK�44

Remigratiewet

44-11-76

Azmani
migratiewet�bij�oneigenlijk�gebruik�geharmoniseerd,�met
forse�aanscherpingen�in�de�socialezekerheidswetgeving,
die�door�het�vorige�kabinet�zijn�ingediend.�Na�terugvordering�van�het�gehele�bedrag�krijgt�men�een�boete�van
hetzelfde�bedrag.�Bij�recidive�wordt,�naast�terugvordering,�een�boete�opgelegd�van�150%�van�het�benadelingsbedrag.
Ik�heb�hierbij�wel�een�vraag�aan�de�minister.�In�hoeverre�wordt�ook�de�voorziening�tot�nul�teruggebracht,�bijvoorbeeld�door�de�beslagvrije�voet�bij�te�stellen,�tot�nul�te
reduceren�of�te�verrekenen,�waarmee�een�en�ander�uiteindelijk�volledig�geharmoniseerd�zal�zijn?�Dat�was�de�strekking�van�de�aanscherping�van�de�wet.�Bij�herhaalde�misstap�of�fraude�zal�de�voorziening�uiteindelijk�tot�nul�worden�gereduceerd.�Graag�krijg�ik�daarop�een�reactie�van�de
minister.

Mevrouw�Karabulut�(SP):
Voorzitter.�Wij�spreken�vandaag�over�een�wijziging�van
de�Remigratiewet.�Deze�wet�is�in�het�jaar�2000�in�het�leven�geroepen�om�voormalige�gastarbeiders�die�in�een�uitzichtloze�situatie�van�afhankelijkheid�verkeerden,�financieel�in�staat�te�stellen�om�terug�te�keren�naar�hun�geboorteland.�Het�betreft�vaak�mensen�die�zitten�of�zaten�tussen�heimwee�en�teruggaan�of�hier�blijven�bij�de�familie.
Zij�zijn�echter�niet�in�staat�om�in�het�land�van�herkomst
een�toekomst�op�te�bouwen.�De�Staat�der�Nederlanden
voelde�en�voelt�zich�als�wervend�land�van�arbeidsmigranten�verantwoordelijk�om�ervoor�te�zorgen�dat�mensen
goed�verzorgd�terug�kunnen.�Hoewel�dit�geen�primaire
doelstelling�is�van�de�wet,�is�de�Staat�daarmee�ook�nog
eens�goedkoper�uit,�vanwege�het�woonlandbeginsel.�In
plaats�van�een�uitkering�aan�de�hand�van�de�Nederlandse
standaarden,�krijgt�men�een�uitkering�naar�de�levensstandaard�van�het�land�van�herkomst.�Dat�is�altijd�een�veel�lager�bedrag,�tot�zelfs�nul.
Gelukkig�ontwikkelt�de�visie�op�integratie�zich.�Vanuit
die�herijkte�visie�op�integratie�en�een�andere�politieke�discussie,�waar�het�betreft�integratie�en�meedoen,�wordt�deze�wet�nu�herzien.�Immers,�wij�willen�–�althans�bijna�iedereen�wil�–�dat�mensen�samenleven,�onderdeel�uitmaken�van�deze�maatschappij�en�dus�ervoor�zorgen�dat�iedereen,�migrant�of�niet-migrant,�gelijke�kansen�op�werk
krijgt,�een�belangrijke�voorwaarde�voor�integratie.�De�decennia�hiervoor�werden�beheerst�door�gedachten�in�de
trant�van:�men�komt,�en�men�gaat�weer�terug,�integratie
met�behoud�van�eigen�identiteit,�en�iedereen�apart�is�ook
goed.�Die�tijden�zijn�nu�gelukkig�voorbij.�Vanuit�deze�gedeelde�uitgangspunten�is�de�SP�het�op�hoofdlijnen�eens
met�de�voorgestelde�wijzigingen�en�deze�herijkte�visie
op�remigratie.�We�moeten�er�inderdaad�voor�zorgen�dat
mensen�de�kans�krijgen�om�te�integreren,�de�eigen�verantwoordelijkheid�pakken�en�ook�gestimuleerd�worden
om�onderdeel�te�zijn�en�te�kunnen�zijn�van�deze�samenleving.
Maar�wens�en�praktijk�komen�helaas�nog�niet�altijd
overeen.�Het�eerste�kabinet-Rutte�heeft�een�belangrijke
voorwaarde�voor�integratie�een�behoorlijke�deuk�doen
oplopen,�bijvoorbeeld�door�de�vrijwillige�inburgering�te
schrappen�en�het�aanbod�van�taallessen�te�verkleinen,
door�weinig�tot�niets�te�doen�aan�de�bestrijding�van�de
werkloosheid�onder�migranten�en�door�een�verdere�aanscherping�van�wetten�en�regels�jegens�migranten�die�eerder�segregatie�dan�integratie�bevorderen.�Onder�de�noe-

mer�–�natuurlijk,�daar�heb�je�hem�weer�–�eigen�kracht�en
verantwoordelijkheid,�ieder�voor�zich,�moest�en�moet�iedereen�maar�zijn�eigen�plek�zien�te�bevechten.�Dat�maakt
dat�een�deel�van�de�mensen�zich�minder�welkom�voelt�of
dat�de�integratie�van�deze�mensen�simpelweg�belemmerd
wordt.�Het�maakt�echter�ook�dat�de�echte�integratieproblemen�tot�op�heden�nog�altijd�blijven�liggen.�Dat�is�onnodig�en�jammer.
Voor�de�SP�is�het�belangrijk�dat�wij�als�land�verantwoording�blijven�nemen�voor�arbeidsmigranten�die�de
beste�jaren�van�hun�leven�hebben�gegeven�voor�de�economische�bloei�van�ons�land�en�de�wederopbouw,�maar
die�nu�in�een�uitzichtloze�situatie�zitten.�Wij�zijn�akkoord
met�de�voorgestelde�wijzigingen,�namelijk�het�verhogen
van�de�leeftijd,�het�stellen�van�nadere�eisen�aan�de�migratietermijnen�en�de�voorgenomen�beperking�tot�de�eerste�generatie�arbeidsmigranten�uit�landen�waarmee�er
speciale�wervingsovereenkomsten�zijn�aangegaan.�Daarom�hebben�wij�ook�de�moties-Dibi�en�-Van�Toorenburg
destijds�gesteund.�Er�zitten�echter�nog�wel�wat�haken�en
ogen�aan.
Ik�ga�achtereenvolgens�in�op�de�doelgroep,�de�termijn,
het�verhogen�van�de�leeftijd,�de�basisvoorziening�en�de
ingangsdatum.�Om�te�beginnen�de�doelgroep:�de�overheid�hoort�consistent�beleid�te�voeren�en�niet�gaandeweg
het�spel�de�spelregels�te�veranderen.�In�dat�opzicht�vinden�wij�het�jammer�dat�een�doelgroep,�de�Chinezen,�voorheen�wel�onder�de�regeling�viel,�maar�nu�ineens�te�horen�heeft�gekregen,�erbuiten�te�vallen.�De�SP-fractie�zou
het�prettig�vinden�en�vinden�getuigen�van�een�fatsoenlijke
overheid�als�er�voor�deze�groep�in�ieder�geval�een�overgangsperiode�van�twee�jaar�in�het�leven�wordt�geroepen,
zodat�zij�nog�wel�aanspraak�kunnen�maken�op�de�remigratieregeling.�Dat�geldt�vooral�voor�de�mensen�die�zich
nu�aan�het�voorbereiden�zijn�op�terugkeer.�Wij�hebben�op
dit�punt�een�amendement�ingediend.�Graag�hoor�ik�hierop�een�reactie�van�de�minister.
Dan�de�termijn.�De�voorwaarde�van�de�termijnen�van
rechtmatig�verblijf�in�Nederland�wordt�opgerekt�van�drie
naar�acht�jaar.�Mijn�vraag�aan�de�minister�is:�waarom�eigenlijk?�Het�argument�dat�de�minister�noemt,�namelijk�dat
de�inburgeringstermijn�drie�jaar�is�en�mensen�tijd�nodig
hebben�om�te�kunnen�integreren,�is�begrijpelijk,�maar�dat
argument�gaat�voor�het�overgrote�deel�van�deze�groep�–
eerste�generatie�arbeidsmigranten�–�niet�op.�Bovendien
sterft�deze�wet�eigenlijk�uit.�Het�is�een�soort�sterfhuisconstructie,�omdat�nieuwe�aanvragen�vanaf�januari�2025�onmogelijk�worden�gemaakt.�Dan�is�er�nog�de�voorwaarde
om�in�aanmerking�te�komen�voor�de�voorziening�ter�verhoging�van�de�uitkeringsduur�van�zes�maanden�naar�een
jaar.�Is�het�dan�in�het�licht�van�het�voorgaande�niet�veel
logischer�dat�je�iets�doet�aan�deze�termijn?�Graag�hoor�ik
hierop�een�reactie�van�de�minister.
Het�verhogen�van�de�leeftijd�van�45�jaar�naar�55�jaar�is
in�principe�akkoord.�Werk�is�natuurlijk�een�belangrijk�onderdeel�van�integratie.�De�kansen�van�mensen�om�aan�het
werk�te�komen,�moeten�dan�wel�reëel�zijn.�Wij�vinden�de
beantwoording�van�de�minister�van�de�vragen�over�de�reintegratiekansen�van�mensen�tussen�45�jaar�en�55�jaar�en
van�55-plussers�bedroevend.�Wat�zijn�die�nu�eigenlijk?�Het
rapport�van�Regioplan�laat�zien�dat�de�gemiddelde�leeftijd
van�de�remigrant�rond�de�53�jaar�ligt�en�dat�die�bij�vertrek
al�zeer�lang�in�een�uitkering�zit,�namelijk�gemiddeld�zeven
jaar.�Is�de�minister�het�met�ons�eens�dat�er�een�discrepantie�zit�tussen�zijn�beantwoording�en�de�realiteit?�Hoe
denkt�hij�over�de�kansen�van�mensen�boven�de�50�jaar?

Tweede�Kamer

24 januari 2013
TK�44

Remigratiewet

44-11-77

Karabulut
Wij�zouden�graag�zien�dat�de�leeftijd�wordt�verhoogd,
maar�dat�er�een�mogelijkheid�komt�om�voor�de�groep�van
50�jaar�tot�55�jaar�een�uitzondering�te�maken�op�die�regel�als�uit�alles�blijkt�dat�mensen�zo�ver�van�de�arbeidsmarkt�afstaan�dat�het�niet�langer�realistisch�is�om�te�denken�dat�zij�aan�het�werk�komen.�Ook�hierover�hebben�wij
een�amendement�ingediend.�Ik�noem�een�voorbeeld:�als
iemand�langer�dan�vijf�jaar�werkloos�is,�zou�hij�alsnog�gebruik�moeten�kunnen�maken�van�de�regeling.�Ik�hoor�hier
graag�een�reactie�op�van�de�minister.
Ik�kom�nu�op�de�basisvoorziening.�De�SP�vindt�het�een
ronduit�slecht�voorstel�van�de�regering�om�de�basisvoorziening�voor�verhuiskosten�en�de�eerste�verblijfskosten
af�te�schaffen.�De�Remigratiewet�is�in�het�leven�geroepen�om�mensen�die�zelf�te�weinig�middelen�hebben�om
terug�te�keren�naar�het�land�van�herkomst�een�mogelijkheid�daartoe�te�bieden.�Het�gaat�hier�dus�per�definitie�om
mensen�met�een�laag�inkomen.�De�regering�stelt�dat�ook
mensen�met�een�bijstandsuitkering�het�gemiddelde�bedrag�van�€ 2.100�best�zelf�kunnen�sparen.�Dat�antwoord
is�gegeven�door�de�vorige�minister�van�Integratie�in�een
tijd�dat�er�bijvoorbeeld�nog�niet�was�gekort�op�de�uitkeringen�en�dat�de�economie�er�beter�voor�stond.�Het�is�echter
ook�buiten�iedere�realiteit.�Kan�de�minister�mij,�gegeven
alle�koopkrachtplaatjes�en�de�armoedecijfers,�aangeven
hoe�dat�dan�moet?�De�vraag�hoeveel�langer�mensen�dan
in�een�uitkering�in�Nederland�moeten�blijven�om�dat�bedrag�om�te�kunnen�remigreren�bij�elkaar�te�sparen,�wordt
eigenlijk�niet�of�heel�summier�beantwoord.�Als�het�de�regering�om�de�kosten�te�doen�zou�zijn�–�dat�is�niet�zo,�maar
toch�–�merk�ik�op�dat�de�kosten�van�de�basisvoorziening
snel�terug�zijn�verdiend�als�mensen�eerder�teruggaan�en
daardoor�minder�uitkering�in�Nederland�krijgen.�Het�is
een�relatief�kleine�investering,�die�financieel�voordelig�is
en�voor�de�mensen�van�grote�waarde�is.
Het�is�ons�ook�niet�duidelijk�waarom�er�bij�de�basisvoorziening�opeens�sprake�is�van�de�eeuwige�–�ik�zou�het
een�mantra�willen�noemen�–�eigen�verantwoordelijkheid.
Als�wij�het�even�niet�meer�weten,�komt�die�eigen�verantwoordelijkheid�erbij.�Wij�verstrekken�de�mensen�vervolgens�immers�wel�structureel�een�uitkering�op�basis�van
het�woonlandbeginsel.�Dat�is�niet�vanwege�de�besparing
op�de�kosten,�zo�lezen�wij.�Waarom�dan�wel?�Is�dit�gewoon�een�beetje�pesten?�Ik�vraag�de�minister�om�mij�het
principiële�verschil�uit�te�leggen�tussen�de�basisvoorziening�en�de�remigratie-uitkering.�Ook�de�Raad�van�State
maakt�hier�gehakt�van.�Dat�valt�niet�uit�te�leggen.�Daarom
hebben�wij�ook�op�dit�punt�een�amendement�ingediend.
Wanneer�wil�de�regering�dit�wetsvoorstel�laten�ingaan?
Wij�zouden�het�redelijk�vinden�om�een�termijn�van�een
jaar�tussen�de�besluitvorming�en�de�ingangsdatum�te
hanteren,�zodat�mensen�kennis�kunnen�nemen�van�de
nieuwe�regeling�en�zich�erover�kunnen�laten�informeren.
Ik�hoor�hier�graag�een�reactie�van�de�minister�op.
Ik�wil�mijn�eerste�termijn�besluiten�met�het�uitspreken
van�mijn�teleurstelling�over�het�feit�dat�wij�helaas�van�deze�minister�tot�nu�toe�geen�enkele�eigen�inbreng�op�het
gehele�dossier�van�integratie�hebben�kunnen�vinden.�De
mantra�van�de�eigen�verantwoordelijkheid�zit�er�weer�dik
in.�Met�verlangen�keken�wij�uit�naar�de�vierde�nota�van
wijziging�bij�dit�wetsvoorstel�van�de�nieuwe�minister.�Die
kwam�er,�maar�helaas�zonder�inhoudelijke�veranderingen.
Ik�hoop�daarom�dat�de�minister�een�aantal�van�onze�suggesties�overneemt.�Er�was�toch�sprake�van�een�uitgestoken�hand?

Tweede�Kamer

Remigratiewet

Vandaag�kregen�we�helaas�ook�het�bericht�dat�de�minister�geen�visie�heeft.�Hij�zou�althans�met�een�visiestuk
naar�de�Kamer�komen,�zodat�wij�hierover�volgende�week
eindelijk�zouden�kunnen�debatteren.�Het�werken�aan�integratie�ligt�immers�eigenlijk�al�maanden�stil.�De�minister
heeft�echter�geen�visiestuk.�Ik�hoop�dat�we�de�visie�snel
horen�van�de�minister.�Ik�hoop�dat�we�niet�hoeven�zeggen
dat�we�te�maken�hebben�met�een�visieloze�minister.

Mevrouw�Arib�(PvdA):
Voorzitter.�Het�is�goed�dat�de�Kamer�nu�eindelijk�over�deze�wijziging�van�de�Remigratiewet�spreekt.�Het�voorstel
voor�wetswijziging�is�al�eind�2011�ingediend�en�wordt�nu
pas�behandeld.�Aangezien�het�hierbij�gaat�om�een�beperking�van�de�bestaande�remigratieregeling,�hebben�de
mensen�die�het�betreft�vele�vragen.�Het�is�mooi�dat�zij�nu
zo�langzamerhand�duidelijkheid�krijgen.
De�PvdA�steunt�de�aanpassing�van�de�Remigratiewet
en�de�beëindiging�van�de�regeling�in�2025.�De�PvdA�is
het�eens�met�het�doel�van�de�aanpassing�zoals�dat�al
in�2008�is�geformuleerd�in�de�motie�van�mevrouw�Van
Toorenburg.�Daarnaar�heeft�ook�de�heer�Azmani�verwezen.�Zowel�een�meerderheid�van�de�Kamer�als�mijn�fractie�stond�achter�deze�motie.�De�remigratieregeling,�de�tegemoetkoming�in�basisvoorzieningen�en�een�uitkering�bij
remigratie�hebben�een�tijd�lang�goed�gefunctioneerd�voor
mensen�uit�vele�generaties�migranten�die�in�Nederland
een�uitzichtloos�perspectief�op�de�arbeidsmarkt�hadden.
Zij�werden�met�deze�regelingen�geholpen�om�terug�te�keren.�De�Nederlandse�overheid�werd�daar�beter�van�en�de
mensen�die�gebruikmaakten�van�de�regeling�kregen�de
mogelijkheid�om�zonder�financiële�problemen�opnieuw
een�bestaan�op�te�bouwen�in�het�land�van�herkomst.
Inmiddels�zijn�we�bijna�vijftien�jaar�verder.�De�nieuwkomers�van�de�eerste�generatie�worden�ouder.�Dat�geldt
zeker�voor�de�traditionele�gastarbeiders�uit�Marokko�en
Turkije�en�voor�de�mensen�van�Surinaamse�en�Molukse
herkomst.�Ook�mijn�vader�behoort�tot�de�traditionele�gastarbeiders,�mijnheer�Azmani.�Ook�de�aantallen�nemen�af.
Het�grootste�deel�van�de�nieuwkomers�is�nu�van�de�tweede�of�de�derde�generatie.
Ondertussen�is�bovendien�in�de�Nederlandse�samenleving�steeds�meer�de�nadruk�komen�te�liggen�op�de�integratie�van�nieuwkomers�en�het�meedoen�op�de�arbeidsmarkt,�en�dat�is�maar�goed�ook.�Er�worden�eisen�gesteld
op�het�vlak�van�inburgering.�Mensen�worden�gestimuleerd�om�hun�energie�zo�veel�mogelijk�op�de�Nederlandse�samenleving�te�richten.�Bij�die�tijdgeest�past�een�uitgebreide�remigratieregeling�veel�minder.�Het�vizier�moet,
ook�op�de�lange�termijn,�gericht�zijn�op�meedoen�in�Nederland�en�niet�op�terugkeer�naar�het�land�van�herkomst.
Als�mensen�toch�willen�terugkeren�naar�het�land�van�herkomst,�wat�ook�mogelijk�is,�dan�is�dat�een�eigen�keuze�en
doen�zij�dat�vrijwillig.
Mijn�fractie�steunt�dus�de�wijziging�van�de�Remigratiewet.�Voor�mijn�fractie�was�het�zeer�belangrijk�dat�bij�de
wijziging�niet�zou�worden�getornd�aan�bestaande�uitkeringen.�Het�zou�onrechtvaardig�zijn�om�mensen,�die�op
grond�van,�en�met�behulp�van�bepaalde�voorzieningen
zijn�geremigreerd,�eenmaal�teruggekeerd�naar�het�land
van�herkomst�alsnog�te�confronteren�met�verlaging�of
stopzetting�van�de�remigratie-uitkering.�Dit�is�gelukkig�in
het�wetsvoorstel�geregeld.�Dat�haalt�een�belangrijke�angel
uit�het�voorstel.

24 januari 2013
TK�44

44-11-78

Arib
Mijn�fractie�vindt�het�verder�goed�dat�de�regeling�niet
direct�helemaal�wordt�afgeschaft,�maar�wordt�afgebouwd.
Door�de�regeling�nog�ruim�tien�jaar�in�stand�te�houden,
maar�de�criteria�wel�aan�te�scherpen,�wordt�een�goed
overgangsregime�geschapen.�Daarin�wordt�enerzijds
recht�gedaan�aan�de�veranderde�tijdsgeest,�maar�worden
anderzijds�de�ogen�niet�gesloten�voor�het�feit�dat�er�nu
nog�veel�migranten�van�de�eerste�generatie�in�ons�land
zijn.
Een�ander�belangrijk�punt�is�de�verhoging�van�de�leeftijd�om�in�aanmerking�te�komen�voor�remigratie�op�grond
van�de�regeling�naar�55�jaar.�Wij�herkennen�ons�in�de�keuze�voor�de�leeftijdsgrens�van�55�jaar.�Door�de�verhoging
met�tien�jaar�wordt�de�nadruk�gelegd�op�het�proberen�zo
lang�mogelijk�mee�te�doen�op�de�arbeidsmarkt.�Bovendien�nemen�boven�de�55�jaar�de�kansen�op�een�baan�voor
mensen�die�in�een�uitkering,�in�de�bijstand�zitten�of�die
arbeidsongeschikt�zijn,�sterk�af,�zeker�bij�deze�doelgroep.
Dan�is�het�logisch�om�mensen�een�steuntje�in�de�rug�te
geven�om�uit�een�uitzichtloze�situatie�te�komen,�zoals�ook
het�doel�van�de�Remigratiewet�was�en�is,�en�hen�zonder
veel�financiële�schade�te�laten�terugkeren�naar�landen�van
herkomst.
De�voorzitter:
Mevrouw�Karabulut�heeft�nog�een�vraag�voor�u.�U�kunt
van�de�gelegenheid�gebruik�maken�om�een�slokje�water
te�nemen,�mevrouw�Arib.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Mijn�vraag�gaat�over�de�leeftijd.�Ik�ben�het�in�principe
eens�met�die�verhoging.�Mevrouw�Arib�weet�echter�ook
dat�je�nu�vaak�eigenlijk�al�vanaf�de�leeftijd�van�45�jaar
kansloos�bent�en�dat�de�werkloosheidscijfers�onder�migranten�het�dubbele�zijn,�tot�15%.�Is�mevrouw�Arib�het
met�mij�eens�dat�je�een�uitzonderingsmogelijkheid�zou
moeten�creëren�op�de�regel,�waardoor�er�voor�mensen
voor�wie�de�situatie�echt�uitzichtloos�is,�mensen�die�boven�de�50�jaar�zijn�en�langer�dan�vijf�jaar�werkloos,�als�zij
willen�terugkeren,�de�mogelijkheid�moet�zijn�om�dat�te
doen?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Als�mensen�die�keuze�willen�maken,�is�dat�natuurlijk�mogelijk,�maar�dan�is�dat�ook�hun�eigen�keuze.�Ik�redeneer
anders�dan�mevrouw�Karabulut.�Als�mensen�boven�de�45
jaar�een�uitzichtloze�situatie�hebben,�is�dat�geen�reden�om
vanuit�de�overheid�te�zeggen�dat�zij�terug�mogen�en�dat
zij�ook�hun�uitkering�behouden.�Ik�vind�dat�de�overheid�er
alles�aan�moet�doen�om�mensen�die�hier�werkloos�zijn,
aan�een�baan�te�helpen.�Ik�zou�niet�weten�in�welke�uitzonderingssituatie�dit�mogelijk�moet�zijn.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Dat�vind�ik�ook.�Ik�heb�het�niet�over�een�grens�van�45�jaar
maar�over�de�grens�van�50�jaar,�omdat�het�tussen�de�50
jaar�en�55�jaar�ook�gigantisch�lastig�is.�Wanneer�mensen
nu�remigreren,�zitten�zij�gemiddeld�al�zeven�jaar�in�de�uitkering�en�is�de�gemiddelde�leeftijd�53�jaar.�Als�het�gaat
om�de�eerste�generatie,�zeg�maar�de�generatie�van�uw�en
mijn�ouders,�is�dit�alles�bij�elkaar�een�reden�om�niet�zo
star�te�zijn�maar�een�uitzonderingsmogelijkheid�te�bieden
voor�de�mensen�die�dit�zouden�willen,�omdat�dat�goed�is
voor�die�mensen�en�uiteindelijk�ook�goed�voor�ons�allemaal.

Tweede�Kamer

Remigratiewet

Mevrouw�Arib�(PvdA):
Vroeger�was�de�leeftijd�om�te�kunnen�remigreren�50�jaar.
Toen�is�die�verlaagd.�Mevrouw�Karabulut�zei�dat�de�gemiddelde�leeftijd�55�jaar�is,�op�basis�van�cijfers�die�zij�uit
het�onderzoek�van�Regioplan�citeert,�naar�ik�begrijp.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
53�jaar.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Mevrouw�Karabulut�zei�53�jaar,�sorry,�dat�klopt;�dat�wilde�ik�ook�zeggen.�In�het�antwoord�van�de�minister�over
de�gemiddelde�leeftijd�heb�ik�echter�gelezen�dat�de�gemiddelde�leeftijd�waarop�mensen�een�beroep�doen�op�de
remigratieregeling,�55�jaar�is.�Los�daarvan:�als�mensen
hier�zijn�–�ik�heb�het�echt�over�de�tweede�en�derde�generatie,�waartoe�ik�zelf�ook�behoor�–�maken�zij�een�keuze.
Als�je�hier�op�jonge�leeftijd�bent�gekomen,�tweede�en�derde�generatie,�en�dan�op�die�leeftijd�komt,�en�als�je�als�volwaardig�burger�wilt�worden�behandeld�en�beschouwd,
betekent�dit�dat�je�behandeld�wordt�zoals�alle�burgers
in�dit�land.�Dat�geldt�ook�voor�mensen�met�een�Marokkaanse,�Turkse,�Surinaamse�of�andere�nationaliteit.�Ook
al�stelt�mevrouw�Karabulut�dat�het�om�een�andere�leeftijd
gaat�dan�die�ik�heb�genoemd,�ik�houd�dezelfde�redenering
staande:�deze�regeling�is�echt�bedoeld�voor�de�mensen
van�de�eerste�generatie,�onze�ouders,�die�hier�hard�hebben�gewerkt�en�zijn�teruggegaan.�Ik�vind�het�ook�heel�legitiem�dat�de�overheid�voor�hen�deze�regeling�heeft�getroffen.�Die�was�echter�alleen�voor�die�generatie�bedoeld,
en�dat�moet�ook�zo�blijven.�Ze�is�niet�bedoeld�voor�de
tweede�en�derde�generatie.
De�voorzitter:
Ten�slotte,�en�kort,�mevrouw�Karabulut.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Volgens�mij�luistert�mevrouw�Arib�niet�goed,�of�ze�begrijpt�het�niet,�of�ik�kan�het�niet�goed�uitleggen;�dat�laatste�kan�ook�nog.�Ik�heb�het�niet�over�de�tweede�of�derde
generatie,�want�daarover�zijn�wij�het�eens.�Ik�heb�het�over
de�eerste�generatie.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
U�hebt�het�over�de�eerste�generatie.�Ik�ben�het�echter�helemaal�eens�met�deze�minister,�die�een�overgangsregeling
treft.�Het�gaat�niet�volgend�jaar�of�het�jaar�daarop�in.�Er
wordt�op�een�heel�nette�en�zorgvuldige�manier�gekeken
naar�een�afbouwperiode�tot�2025.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Ik�moet�dit�even�rechtzetten.
De�voorzitter:
Ik�wilde�interrupties�eigenlijk�in�drieën�doen.�U�mag�dus
twee�aanvullende�vragen�stellen.�Volgens�mij�moet�dat
voldoende�zijn.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Dat�is�ook�zo,�maar�mevrouw�Arib�verstrekt�hier,�ongetwijfeld�ongewild,�verkeerde�informatie.
De�voorzitter:
Dan�hebt�u�het�recht�om�dat�recht�te�zetten.

24 januari 2013
TK�44

44-11-79

Arib
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Er�is�geen�overgangsregeling.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Het�wordt�afgebouwd�en�niet�meteen�ingevoerd.�Er�wordt
een�termijn�voor�uitgetrokken�tot�2025.�Ik�weet�niet�welke
overgangsregeling�mevrouw�Karabulut�wil�treffen.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Voorzitter�…
De�voorzitter:
Dit�bewaren�we�even�tot�een�volgend�moment,�mevrouw
Karabulut.
De�heer�Van�Klaveren�(PVV):
We�horen�de�Partij�van�de�Arbeid�net�zeggen�dat�zij�blij�is
dat�de�remigratie-uitkering�voor�de�mensen�die�reeds�in
de�landen�van�herkomst�vertoeven,�onaangetast�blijft.�We
hoorden�in�2009�toenmalig�minister�Van�der�Laan�stellen
dat�hij�een�onbehagelijk�gevoel�kreeg�bij�het�gegeven�dat
veel�Marokkaanse�en�Turkse�mensen�nooit�in�Nederland
hebben�willen�investeren,�bijvoorbeeld�in�huizen,�maar
wel�in�Marokko�en�Turkije.�Hij�stelde�daarom�voor�om�juist
wel�de�uitkeringen�te�verlagen.�Hoe�duidt�mevrouw�Arib
die�woorden�van�de�heer�Van�der�Laan?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
De�eerste�generatie�bestaat�uit�mensen�die�naar�Nederland�zijn�gekomen�en�die�hard�hebben�gewerkt.�Zij�kwamen�met�het�idee�om�hier�te�werken,�geld�te�sparen�en
terug�te�gaan.�Dat�zijn�onze�ouders.�Zij�hebben�altijd�de
houding�gehad�van�"ik�ga�toch�ooit�terug".�Voor�die�mensen,�die�in�de�jaren�zestig�hier�zijn�gekomen�en�die�hard
hebben�gewerkt,�is�de�regeling�ooit�bedoeld.�Daar�is�niets
mis�mee.�Ik�verschil�met�u�van�mening.�U�vindt�het�kennelijk�een�luxe�regeling,�maar�die�mensen�hadden�geen
enkel�perspectief�op�een�baan�en�waren�helemaal�uitgeput.�Ik�vind�het�prima�dat�wij�onze�nek�hebben�uitgestoken�voor�hen.
De�heer�Van�Klaveren�(PVV):
Dat�antwoord�heeft�helemaal�niets�te�maken�met�mijn
vraag.�Die�was�of�u�de�woorden�van�de�heer�Van�der�Laan
wil�duiden.�Hij�is�lid�van�uw�partij,�hoewel�hij�dit�op�dat
moment�niet�was,�als�dienaar�van�de�Kroon.�Hij�gaf�aan
dat�hij�een�onbehagelijk�gevoel�kreeg�bij�het�gegeven�dat
de�Marokkanen�en�Turken�die�waren�vertrokken�niet�in
Nederland�wilden�investeren,�maar�wel�huizen�wilden�kopen�in�de�landen�van�herkomst.�Hij�gaf�daarom�aan�dat�de
remigratie-uitkeringen�verlaagd�moesten�worden�naar�het
niveau�van�die�landen.�Wat�vindt�u�daarvan?�U�hangt�namelijk�exact�het�tegenovergestelde�verhaal�op.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Volgens�mij�doe�ik�dat�niet.�Ik�zeg�precies�hetzelfde,�namelijk�dat�mensen�veel�meer�hebben�geïnvesteerd�in�hun
land�van�herkomst�omdat�zij�daarmee�een�veel�sterkere
binding�hebben.�De�woorden�van�de�heer�Van�der�Laan
zijn�de�zijne.�Ik�zeg�het�ook�op�mijn�manier�in�mijn�eigen
woorden.
De�heer�Van�Weyenberg�(D66):
Er�ontstond�bij�mij�net�enige�verwarring�over�de�overgangsregeling.�Bestaande�uitkeringen�worden�gerespecteerd.�We�zijn�dat�in�Nederland�gelukkig�ook�gewend.�Dat

Tweede�Kamer

Remigratiewet

is�prima;�daarover�verschillen�we�niet�van�mening.�Maar
hoeveel�tijd�geef�je�mensen�om�zich�voor�te�bereiden�op
de�wijziging�van�de�wet�die�nu�voorligt?�Remigratie�doe�je
immers�niet�van�vandaag�op�morgen.�Hoe�kijkt�mevrouw
Arib�daartegen�aan?�Wat�vindt�zij�een�redelijke�termijn�om
mensen�de�gelegenheid�te�geven�zich�te�kunnen�voorbereiden�op�deze�significante�verandering�van�deze�wet?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Het�is�al�heel�lang�bekend�dat�dit�wetsvoorstel�eraan�zat
te�komen.�Ik�begon�mijn�inbreng�met�te�zeggen�dat�het
er�al�heel�lang�ligt�en�dat�er�moties�over�zijn�ingediend.
Ik�neem�aan�dat,�zoals�voor�alle�wetsvoorstellen�geldt,�er
ingebouwd�is�dat�alle�mensen�geïnformeerd�worden.�Bestaande�gevallen�worden�ontzien�en�aan�nieuwe�gevallen�moet�heel�duidelijke�en�gerichte�voorlichting�worden
gegeven�over�wat�de�mogelijkheden�of�onmogelijkheden
zijn.�U�wilt�van�mij�een�termijn�horen,�maar�die�kan�ik�niet
zo�geven.�Ik�vind�het�wel�heel�zorgvuldig�dat�deze�regeling�tot�2025�langzaam�wordt�afgebouwd.�Dat�is�een�heel
goede�overgangsregeling.�U�noemt�het�anders,�maar�ik
vind�het�zelf�een�heel�goede�termijn.
De�heer�Van�Weyenberg�(D66):
Mevrouw�Arib�heeft�niet�mijn�vraag�beantwoord�wat�zij
een�goede�ingangsdatum�vindt�voor�deze�wet.�Dat�is�een
relevante�vraag.�Je�bedenkt�niet�van�vandaag�op�morgen
om�de�koffers�te�pakken�en�te�remigreren.�Wat�vindt�zij
een�nette�ingangsdatum�voor�deze�wet?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ik�kan�niet�zomaar�een�datum�noemen.�Misschien�hebt
u�die�klaar�wanneer�een�wet�ingaat.�Maar�het�moet�door
de�Kamers.�Daarvoor�zijn�allerlei�procedures.�Misschien
is�het�handig�dat�ik�deze�vraag�via�u�aan�de�minister�stel,
want�ik�ben�er�benieuwd�naar.�Ik�heb�verwezen�naar�de
motie�van�collega�Van�Toorenburg,�waar�wij�achter�stonden.�Wij�hebben�ook�de�motie�van�oud-collega�Dibi�gesteund.�In�die�motie�had�hij�heel�duidelijk�aangegeven�dat
de�migratieregeling�beperkt�is�tot�de�eerste�generatie�en
dat�de�tweede�en�derde�generaties�daarvan�zijn�uitgesloten,�mede�met�het�oog�op�de�discussie�die�ik�net�per�interruptie�met�de�collega's�van�de�SP�en�D66�heb�gevoerd.
Op�een�aantal�punten�hebben�wij�vragen.�Mijn�eerste
vraag�gaat�over�het�afschaffen�van�de�tegemoetkoming
in�de�reis-�en�verhuiskosten.�De�reden�die�gegeven�wordt
om�de�basisvoorziening�af�te�schaffen,�komt�op�mij�wat
merkwaardig�over.�Er�staat�letterlijk�in�de�tekst:�mensen
die�zelfs�geen�geld�voor�de�overtocht�hebben,�hebben
blijkbaar�zo�weinig�financiële�armslag�dat�zij�beter�niet
aan�migratie�kunnen�beginnen.�Het�argument�van�de�eigen�verantwoordelijkheid�en�het�kunnen�sparen�klinkt
mooi,�maar�de�doelgroep�heeft�vaak�al�lange�tijd�geen
baan�en�krijgt�een�uitkering.�Het�is�voor�die�mensen�niet
altijd�eenvoudig�om�gemiddeld�€ 2.000�op�tafel�te�leggen�voor�een�verhuizing�naar�een�ander�land.�Wij�vragen
de�minister�om�hierop�iets�uitgebreider�in�te�gaan,�mede
gezien�de�kritiek�die�de�Raad�van�State�hierop�in�zijn�advies�heeft�gegeven.�De�Raad�van�State�kan�kritiek�hebben
–�ik�weet�dat�dat�gebruikelijk�is�–�maar�ik�vind�de�onderbouwing�niet�helemaal�overtuigend.�Graag�hoor�ik�van�de
minister�hoe�hij�hiertegen�aankijkt�en�graag�hoor�ik�wat
meer�argumenten.

24 januari 2013
TK�44

44-11-80

Arib
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Ik�ben�het�helemaal�eens�met�mevrouw�Arib.�De�Raad�van
State�maakt�er�zelfs�gehakt�van,�want�het�valt�niet�uit�te
leggen.�Ik�heb�echter�niet�alleen�de�vraag�gesteld�aan�de
minister,�ik�wil�het�ook�graag�regelen.�Ik�heb�een�amendement�ingediend�op�dit�punt.�Mag�ik�uit�het�betoog�van
mevrouw�Arib�opmaken�dat�wij�op�steun�van�de�Partij�van
de�Arbeid�kunnen�rekenen?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Nee,�dat�heb�ik�niet�gezegd.�Ik�vraag�de�minister�om�hierop�inhoudelijk�in�te�gaan.�Ik�wil�mij�graag�laten�overtuigen
en�verneem�graag�de�reden�waarom�hij�een�en�ander�niet
doet.�De�argumentatie�die�nu�is�gegeven,�vind�ik�te�summier.�Als�de�minister�mij�niet�kan�overtuigen,�wil�ik�heel
graag�naar�het�amendement�van�mevrouw�Karabulut�kijken,�maar�ik�zeg�niet�op�voorhand�steun�toe.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Kan�mevrouw�Arib�nader�uitleggen�waarom�niet?�Zij�zegt
dat�zij�de�argumenten�van�de�minister�onvoldoende�vindt.
Zij�zegt�dat�deze�mensen�geen�€ 2.100�kunnen�sparen.�Op
welke�punten�kan�zij�dan�overtuigd�worden?�Waar�zit�haar
aarzeling?�Wanneer�zal�zij�dit�wel�of�niet�steunen?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Als�de�Raad�van�State�kritiek�geeft,�vind�ik�dat�je�daar�heel
inhoudelijk�op�moet�ingaan.�Misschien�zijn�er�andere�mogelijkheden.�Mevrouw�Karabulut�heeft�een�amendement
ingediend,�maar�ik�weet�niet�waar�zij�de�dekking�daarvoor
vandaan�haalt.�Dat�heb�ik�niet�kunnen�zien.�Ik�wil�graag
eerst�van�de�minister�horen�welke�argumenten�hij�heeft.
Misschien�heeft�hij�helemaal�gelijk.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Ik�vind�dit�ontzettend�mager.�Mevrouw�Arib�kan�niet�uitleggen�waarom�zij�mogelijk�voor�afschaffing�van�de�basisvoorziening�is�of�wanneer�zij�daartegen�zal�zijn.�Zij�vroeg
naar�de�dekking�van�mijn�amendement,�maar�dit�kost
geen�geld.�Mensen�kunnen�dan�eerder�teruggaan�en�daarmee�bespaar�je�op�de�uitkeringskosten.�Dat�smoesje,�dat
argument�of�die�zorgen�wil�ik�bij�dezen�wegnemen.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ik�verschil�gewoon�van�mening�met�mevrouw�Karabulut.
Zij�geeft�kennelijk�een�heel�andere�invulling�aan�dingen.
Zij�zegt�dat�zij�voor�het�voorstel�is�en�veel�dingen�steunt.
Op�bepaalde�punten�verschil�ik�echter�gewoon�met�haar
van�mening.�Ik�wil�graag�horen�wat�de�minister�vindt.�Op
basis�daarvan�vorm�ik�mij�een�oordeel.�Ik�zou�zeggen:
wacht�dat�eerst�af,�alvorens�mij�van�van�alles�te�beschuldigen.
De�voorzitter:
Bij�wijze�van�uitzondering�geef�ik�mevrouw�Karabulut
nogmaals�het�woord,�omdat�zij�iets�wil�rechtzetten,�naar
ik�heb�begrepen.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Natuurlijk�kunnen�wij�van�mening�verschillen.�Daarom
voeren�wij�debatten�en�wisselen�wij�argumenten�uit.�Mijn
probleem�met�het�antwoord�van�mevrouw�Arib�is�dat�ik�er
geen�argumenten�in�kan�terugvinden.�Zij�verschuilt�zich
achter�de�minister.�Dat�maakt�mij�niet�zo�vrolijk.

Tweede�Kamer

Remigratiewet

De�voorzitter:
Dat�was�niet�helemaal�het�rechtzetten�van�een�misverstand.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ik�kan�er�niets�aan�doen�dat�mevrouw�Karabulut�mijn�antwoord�niet�voldoende�vindt.�Ik�verschuil�mij�nergens�achter,�maar�ik�vraag�de�minister�gewoon�om�een�betere�onderbouwing.�Ik�kan�me�er�wel�iets�bij�voorstellen�dat�de
minister�zegt:�als�je�de�keuze�maakt,�moet�je�het�zelf�betalen.�Ik�vind�wel�dat�je�daar�meer�argumenten�voor�moet
hebben.�Als�hij�die�niet�heeft,�wil�ik�best�naar�het�amendement�van�mevrouw�Karabulut�kijken.�Als�de�minister�mij
echter�overtuigt,�steun�ik�het�amendement�van�mevrouw
Karabulut�niet.
De�heer�Van�Weyenberg�(D66):
In�de�schriftelijke�vragenronde,�het�verslag,�heeft�de
PvdA-fractie�heel�veel�kritische�vragen�gesteld�over�dit
wetsvoorstel,�afkomstig�van�het�vorige�kabinet.�De�PvdA
maakte�geen�deel�uit�van�dat�kabinet.�Een�van�de�goede
vragen�die�de�PvdA-fractie�stelde,�is�wat�de�kosten-batenafweging�bij�het�laten�verdwijnen�van�de�basisvoorziening
is.�Dat�scheelt�je�namelijk�ongeveer�€ 2.000,�het�gemiddelde�bedrag�voor�de�verhuizing,�maar�daar�staan�lagere
uitkeringslasten�tegenover.�Ik�heb�de�antwoorden�van�de
minister�gelezen,�maar�daarin�kwam�ik�het�antwoord�op
deze�vraag�niet�tegen.�Heeft�mevrouw�Arib�dat�antwoord
wel�gelezen?�Zo�nee,�is�zij�dan�met�mij�van�mening�dat
ook�wat�dat�betreft�nog�een�nadere�onderbouwing�noodzakelijk�is?
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ik�ben�het�met�dat�laatste�punt�eens:�eventueel�is�een�nadere�onderbouwing�gewenst.�Ook�in�de�discussie�over
de�remigratiewet�is�de�financiële�kant�niet�doorslaggevend�om�mensen�wel�of�niet�te�laten�teruggaan.�Mevrouw
Karabulut�kan�wel�vanuit�de�bankjes�roepen�dat�dit�wel
het�geval�is,�maar�dat�is�niet�waar.�Bij�de�remigratieregeling�gaat�het�eigenlijk�altijd�meer�om�de�eerste�generatie,
die�hier�is�gekomen�om�te�werken,�geld�te�sparen�en�terug�te�gaan.�Mogelijk�is�dat�sparen�niet�gelukt,�maar�heeft
men�wel�hard�gewerkt�en�een�binding�met�het�land�van
herkomst.�De�financiële�kant�is�ook�belangrijk,�maar�dat
is�niet�de�reden�waarom�de�remigratieregeling�tot�stand
is�gekomen.�Het�is�later�wat�breder�geworden,�waarna�de
Kamer�heeft�gezegd�dat�zij�er�een�grens�aan�wilde�stellen.�Dat�is�echter�de�kerngedachte�achter�dit�wetsvoorstel.�Daar�staan�wij�nog�steeds�achter.�Mijn�fractie�is�altijd�kritisch�in�schriftelijke�inbrengen,�om�terug�te�komen
op�de�vraag�van�de�heer�Van�Weyenberg.�Zij�heeft�echter
van�begin�af�aan,�ook�toen�de�PvdA�in�het�kabinet�zat,�moties�gesteund�waarin�de�regering�werd�verzocht�om�de
remigratieregeling�te�herzien.�Ik�doel�op�zowel�de�motie
van�collega�Van�Toorenburg�als�die�van�toenmalig�collega
Dibi,�die�in�de�oppositie�zat.
De�heer�Van�Weyenberg�(D66):
Mevrouw�Arib�heeft�het�goed�samengevat:�zij�was�buitengewoon�kritisch�in�het�verslag.�Wij�verschillen�niet�van
mening�over�de�richting�van�dit�wetsvoorstel.�Ik�vraag
haar�voor�het�vervolg�van�dit�debat�alleen�het�volgende.
Eén�van�de�argumenten�die�nu�het�eventueel�nog�eens�tegen�het�licht�houden�van�bijvoorbeeld�het�afschaffen�van
de�basisvoorziening�bemoeilijken,�is�dat�dit�geld�zou�kosten.�Nadat�ik�de�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�ge-

24 januari 2013
TK�44

44-11-81

Arib
lezen�heb,�begrijp�ik�eigenlijk�niet�waarom�dat�zo�zou�zijn.
Ik�vind�het�onbevredigend�om�deze�stap�te�zetten,�zonder
dat�daar�duidelijkheid�over�is.�Voorzitter,�sorry�voor�deze
lange�inleiding.�Ik�begrijp�dat�mevrouw�Arib�het�mij�eens
is�dat�er�meer�duidelijkheid�moet�komen.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ik�heb�niet�voor�niks�gezegd�dat�de�beantwoording�over
de�basisvoorziening�voor�ons�te�makkelijk�is�en�niet�voldoende�onderbouwd�is.�De�heer�Van�Weyenberg�interrumpeerde�mij,�maar�wij�zeggen�dus�eigenlijk�hetzelfde.
Ik�hoop�echt�dat�de�minister�wat�inhoudelijker�op�dit�punt
ingaat.
De�voorzitter:
Hiermee�zijn�wij�aan�het�einde�gekomen�van�de�eerste�termijn�van�de�Kamer.�Ach,�ik�ben�de�heer�Van�Weyenberg
vergeten.�Excuses�daarvoor.

De�heer�Van�Weyenberg�(D66):
Voorzitter.�Ook�mijn�fractie�steunt�de�richting�van�het
wetsvoorstel,�dat�is�ingediend�door�het�vorige�kabinet.�Ik
kom�aan�het�slot�van�mijn�inbreng�terug�op�de�koerswijziging�die�ik�van�deze�minister�op�het�integratiedossier�verwacht.
De�gastarbeiders�die�wij�in�de�jaren�zestig�en�zeventig
naar�Nederland�hebben�gehaald�om�onze�economie�te
helpen,�verdienen�een�nette�regeling�om�op�latere�leeftijd�terug�te�keren�als�zij�in�een�uitzichtloze�positie�op�de
arbeidsmarkt�zijn�terechtgekomen.�Dat�vond�mijn�fractie
ook,�maar�tijden�veranderen.�Collega�Karabulut�zei�het�net
poëtisch:�tijden�veranderen,�de�visie�op�integratie�verandert.�Daarom�steun�ik�ook�de�lijn�van�dit�wetsvoorstel�om
bijvoorbeeld�de�desbetreffende�wet�te�beëindigen�in�2025
en�om�ons�echt�te�focussen�op�de�eerste�generatie�immigranten,�die�wij�dan�nog�steeds�de�kans�geven�om�terug
te�keren.
Ik�heb�op�drie�punten�nog�een�aantal�vragen.�Ik�kom�op
de�verhoging�van�de�leeftijd.�Ik�begrijp�de�visie�achter�de
leeftijdsverhoging�en�die�steun�ik.�Het�is�echter�wel�buitengewoon�abrupt.�We�gaan�in�één�keer�van�45�jaar�naar
55�jaar.�Mensen�die�zich�soms�al�lang�aan�het�voorbereiden�zijn,�moeten�nu�opeens�misschien�tien�jaar�wachten.
Hoeveel�van�de�mensen�die,�gezien�hun�leeftijd,�nog�in
aanmerking�komen�voor�de�huidige�regeling,�kunnen�na
de�inwerkingtreding�van�dit�wetsvoorstel�niet�meer�gebruikmaken�van�de�remigratieregeling?�Heeft�de�minister�overwogen�om�deze�leeftijdsverhoging�bijvoorbeeld
in�twee�stappen�te�doen,�dus�eerst�een�verhoging�naar�50
jaar�en�dan�over�een�jaar�of�twee,�drie�een�verhoging�naar
55�jaar?�Heeft�de�minister�overwogen�om�het�wel�in�één
keer�naar�55�te�verhogen�maar�dit�element�van�de�wet
dan�bijvoorbeeld�pas�over�anderhalf�of�twee�jaar�te�laten
ingaan?
Ik�kom�op�de�basisvoorziening.�Ik�ben�het�eens�met�het
standpunt�van�mevrouw�Arib�dat�dit�geen�financieel�dossier�is.�Laten�we�dat�vooral�zo�houden.�We�constateren
wel�dat�er�nu�door�het�verdwijnen�van�de�basisvoorziening�een�bezuiniging�wordt�ingeboekt�in�de�stukken.�Ik
begrijp�de�richting:�als�je�het�zelf�kunt�betalen,�mag�van
je�worden�verwacht�dat�je�het�betaalt.�Maar�twee�vragen
werden�niet�beantwoord,�ook�niet�in�de�reactie�van�het�kabinet.

Tweede�Kamer

Remigratiewet

De�eerste�vraag�is:�hoe�kan�iemand�in�de�bijstand�die
€ 2.100�sparen?�Dat�is�een�optimistische�aanname.�Van�de
minister,�die�van�PvdA-huize�is,�verwacht�ik�hierbij�wellicht�een�iets�andere�toon�dan�die�van�zijn�voorganger�van
het�CDA. Vindt�de�minister�dit�ingewikkeld?�Ik�worstel�hier
namelijk�wel�mee.�Ik�geef�mensen�graag�eigen�verantwoordelijkheid,�maar�die�moeten�zij�dan�wel�kunnen�dragen�en�kunnen�opbrengen.
De�tweede�vraag�betreft�het�volgende.�Er�is�overwogen
om�de�basisvoorziening�wel�te�behouden�maar�om�dan
bijvoorbeeld�de�eisen�om�daarvoor�in�aanmerking�te�komen,�drastisch�aan�te�scherpen.�Als�iemand�vermogen
heeft,�komt�hij�er�dus�niet�voor�in�aanmerking,�maar�als
iemand�dat�niet�heeft,�komt�hij�er�wel�voor�in�aanmerking.
Het�betoog�van�het�kabinet�over�de�eigen�verantwoordelijkheid�spreekt�mij�aan,�maar�de�argumentatie�zou�wat
mij�betreft�toch�nog�wat�steviger�kunnen�zijn.�Ik�hoop
daarbij�een�antwoord�te�krijgen�op�de�vraag�waarom�het
geld�oplevert�als�je�die�voorziening�stopzet.�De�uitkering
in�het�land�van�terugkeer�is�toch�vaak�dusdanig�veel�lager
dat�er�bijna�een�positieve�businesscase�in�zit,�hoewel�dat
natuurlijk�niet�het�doel�van�dit�wetsvoorstel�is.
In�den�brede�heb�ik�een�vraag�over�de�invoeringstermijn�van�dit�wetsvoorstel.�Remigratie�is�een�zaak�van�lange�adem.�Ik�heb�al�lang�nagedacht�voordat�ik�naar�Den
Haag�verhuisde.�Hoe�lang�denkt�iemand�erover�na�om
naar�het�land�van�herkomst�terug�te�keren?�Wat�vindt�de
minister�een�redelijke�ingangstermijn�voor�dit�wetsvoorstel?
De�minister�heeft�ons�vandaag�inderdaad�laten�weten
dat�hij�nog�meer�overleg�nodig�heeft�om�zijn�visie�over
integratie�naar�de�Kamer�te�sturen.�Ik�hoop�dat�hij�daar
vaart�mee�maakt.�Het�is�een�belangrijk�onderwerp.�Daarbij
heeft�mijn�partij�hooggespannen�verwachtingen�van�deze�minister.�Hier�geldt�dus�voor:�wat�in�het�vat�zit,�verzuurt
niet.�Maar�ach,�de�lat�komt�wel�steeds�hoger�te�liggen,�zeg
ik�tegen�de�minister.
De�voorzitter:
We�zijn�nu�wel�aan�het�einde�van�de�eerste�termijn�van
de�Kamer�gekomen.�De�minister�heeft�gevraagd�om�een
schorsing�van�vijftien�minuten.
De�vergadering�wordt�van�20.18�uur�tot�20.35�uur�geschorst.

Minister�Asscher:
Voorzitter.�Ik�probeer�even�de�zakdoekjes�terzijde�te�leggen,�zodat�ik�kan�beginnen�aan�de�beantwoording.
De�voorzitter:
Ja,�we�hebben�veel�griep�in�deze�zaal�vandaag,�maar�we
gaan�het�redden�vanavond.�Dat�beloof�ik.
Minister�Asscher:
Zo�is�dat,�mijnheer�de�voorzitter.�Dank�u�wel�voor�die
wens.
Door�verschillende�partijen�is�terecht�gewezen�op�het
feit�dat�deze�wet�eigenlijk�veel�minder�past�bij�de�tijd
waarin�we�nu�leven.�Deze�wet�komt�uit�een�andere�tijd�en
is�ook�bedoeld�voor�mensen�die�in�die�heel�andere�tijd
naar�ons�land�zijn�gekomen,�onder�condities�waarvoor�wij
nu�niet�meer�zouden�kiezen.�Dit�soort�regelingen�bestaat
sinds�1985.�De�huidige�wet�is�in�2000�in�werking�getre-

24 januari 2013
TK�44

44-11-82

Asscher
den.�De�kern�en�de�aanleiding�zijn�altijd�geweest:�het�bieden�van�een�uitweg�aan�hen�die�ooit�hiernaartoe�kwamen
voor�arbeid�en�vestiging,�maar�nu,�doordat�zij�in�een�uitzichtloze�situatie�verkeren,�de�dringende�wens�hebben�om
terug�te�keren.�Dat�zijn�mensen�voor�wie�het�Rijk�een�bijzondere�verantwoordelijkheid�heeft.�Dat�vindt�dit�kabinet
ook.�Daarom�worden�zij�tegemoetgekomen�door�hun�een
voorziening�te�bieden�als�zij�vrijwillig�teruggaan�naar�het
land�van�herkomst.�Ik�leg�hierbij�de�nadruk�op�"vrijwillig".
Deze�mensen�zijn�geheel�vrij�om�van�die�voorziening�gebruik�te�maken.�In�de�afgelopen�vier�jaar�waren�er�jaarlijks
circa�1.000�aanvragen.�Daarvan�resulteerden�er�circa�700
in�een�voorziening�met�een�maandelijkse�uitkering.�Intussen�hebben�zo'n�12.000�mensen�gebruikgemaakt�van�de
regeling.
Deze�heroverweging,�zo�werd�door�de�heer�Azmani
en�mevrouw�Arib�aangestipt,�is�een�gevolg�van�de�motie
van�mevrouw�Van�Toorenburg�uit�2008.�Toen�werd�al�gevraagd�om�een�heroverweging�op�het�gebied�van�de�leeftijd,�de�voorwaarden,�de�landen�en�de�termijnen.�De�wet
kreeg�vervolgens�een�lange�geschiedenis.�Balkenende�IV
legde�in�2009�een�aantal�voornemens�aan�de�Kamer�voor.
In�2010�werd�in�de�motie-Dibi�expliciet�een�beperking�tot
de�mensen�van�de�allereerste�generatie�genoemd.�Die
werd�net�ook�door�verschillende�Kamerleden�betoogd�en
verdedigd.�Onder�anderen�de�heer�Azmani�deed�dat�op
treffende�wijze;�hij�had�gewoon�gekeken�of�hij�onder�de
huidige�regeling�zou�vallen.�Vervolgens�is�onder�het�vorige�kabinet-Rutte�het�wetsvoorstel�ingediend.
Ik�vind�het�volkomen�terecht�dat�je�verantwoordelijkheid�neemt�voor�mensen�die�hiernaartoe�zijn�gekomen.
Voor�hen�waren�er�inderdaad�geen�faciliteiten;�daarin�is
vaak�weinig�geïnvesteerd.�Er�waren�met�landen�wervingsovereenkomsten�afgesloten,�opdat�hiermee�op�een�verantwoordelijke�manier�werd�omgegaan.�Het�is�ook�terecht
dat�het�niet�past,�noch�bezien�vanuit�integratieoverwegingen,�noch�bezien�vanuit�doeleinden�op�het�gebied�van�de
arbeidsmarkt�en�participatie.�Je�wilt�immers�dat�mensen
hier�een�bestaan�opbouwen,�kiezen�voor�Nederland,�inburgeren�en�succesvol�zijn.�Je�wilt�mensen�niet�op�hun
40ste�of�45ste�afschrijven.�Je�wilt�dat�mensen�zo�lang�mogelijk�actief�zijn�en�zo�veel�mogelijk�hun�best�doen�om
deel�te�nemen�aan�de�samenleving.�Vandaar�dat�ook�dit
kabinet�deze�heroverweging,�deze�wetswijziging,�van�harte�ondersteunt�en�in�deze�Kamer�verdedigt.
De�elementen�–�ik�zeg�het�kernachtig�–�zijn�de�volgende:�de�verhoging�van�de�leeftijd�van�45�jaar�naar�55�jaar,
de�afbakening�van�de�doelgroepen,�de�verlenging�van�de
termijn�van�drie�jaar�naar�acht�jaar�en�het�fixeren�van�de
doelgroep�als�gevolg�van�de�motie-Dibi.�Ik�zal�zo�nog�iets
zeggen�over�het�verlengen�van�de�termijn�en�over�de�Chinezen.�Dat�is�eigenlijk�de�enige�doelgroep�die�in�het�debat
aan�de�orde�is�gekomen,�zij�het�dat�de�heer�Van�Klaveren
een�nog�breder�doelgroepenbeleid�leek�voor�te�staan.�Het
lijken�mij�gerechtvaardigde�aanpassingen.�Ik�zal�uitgebreider�ingaan�op�de�basisvoorziening.�Daar�zat�de�meeste�pijn�bij�de�Kamer.�Ik�zal�ook�ingaan�op�het�overgangsrecht,�de�ingangstermijn�en�de�ingangsdatum.�Hoe�zit�het
nou,�hoe�kunnen�mensen�zich�voorbereiden�en�is�het�redelijk�wat�daar�gebeurt?�Die�vraag�van�de�Kamer�is�volstrekt�begrijpelijk.�Ten�slotte�noem�ik�de�uitfasering�van
de�wet�in�2025.�De�Kamer,�maar�ook�het�kabinet,�vinden
deze�verantwoord,�juist�vanwege�het�huidige�selectievere
migratiebeleid�en�vanwege�de�inzet�op�inburgering�en�integratie.�Het�gaat�echt�niet�altijd�alleen�maar�om�de�financiële�inzet�op�inburgering�en�integratie.�Het�gaat�ook�over

Tweede�Kamer

Remigratiewet

de�inzet�in�heel�veel�gemeenten�en�van�mensen�zelf�en
om�een�ander�beleid.�Bovendien�past�het�bij�de�verantwoordelijkheid�van�mensen�zelf.�Het�staat�mensen�altijd
vrij�om�te�remigreren,�maar�een�dergelijke�voorziening�uit
de�collectieve�middelen�hoeft�daar�dan�niet�meer�bij�gebruikt�te�worden.�2025�is�bezien�vanaf�nu�toch�nog�betrekkelijk�ver�weg.
Ik�ga�in�op�een�aantal�meer�specifieke�vragen�en�ik�begin�bij�het�betoog�van�de�heer�Van�Klaveren.�Hij�maakt
bezwaar�tegen�de�terugkeeroptie�die�in�de�wet�zit.�Het�is
goed�om�even�toe�te�lichten�hoe�die�terugkeeroptie�in�elkaar�zit.�Ik�ben�het�geheel�eens�met�de�PVV�dat�de�Remigratiewet�uitgaat�van�permanent�vertrek,�dus�niet�even
weg�en�weer�terug,�zeg�ik�met�nadruk,�maar�permanent
vertrek.�Dat�blijkt�ook�uit�het�feit�dat�betrokkene�bereid
moet�zijn�afstand�te�doen�van�de�Nederlandse�nationaliteit.�De�terugkeeroptie�geldt�uitsluitend�voor�een�beperkte
tijd,�dat�wil�zeggen�binnen�een�jaar�na�de�remigratie.�De
regeling�is�vooral�bedoeld�voor�die�situaties�waarbij�de�remigrant�na�aankomst�in�het�bestemmingsland�wordt�geconfronteerd�met�omstandigheden�die�zijn�hervestiging
onmogelijk�of�onevenredig�ongunstig�maken.
Het�is�eigenlijk�meer�een�calamiteitenregeling�bij�aankomst�dan�dat�het�iets�is�waarvan�veel�gebruik�zou�moeten�worden�gemaakt.�De�voorlichting�via�het�Nederlands
Migratie�Instituut�(NMI)�voorkomt�ook�lichtvaardige�remigratie.�Het�is�een�zware�beslissing,�daar�hebben�vele�Kamerleden�ook�op�gewezen,�die�niet�over�één�nacht
ijs�wordt�genomen.�Dat�leidt�er�ook�toe�dat�het�niet�de
bedoeling�is�om�na�een�paar�jaar�te�zeggen:�nu�gaan�we
maar�weer�eens�de�andere�kant�op.�Dat�blijkt�ook�uit�de
praktijk.�In�de�afgelopen�vijf�jaar�waren�er�gemiddeld�een
tot�vijf�gevallen�per�jaar.�Daarbij�zal�men�willen�aannemen�dat�er�inderdaad�sprake�was�van�calamiteiten,�als�er
binnen�een�jaar�gebruik�is�gemaakt�van�de�terugkeer,�dus
ik�zie�geen�reden�om�die�regeling�nu�uit�de�wet�te�halen,
omdat�de�risico's�daarvan�beperkt�zijn.
Vervolgens�stelde�de�heer�Van�Klaveren�de�vraag�hoe
het�nu�toch�kan�dat�ook�de�tweede�en�derde�generatie�wel
binding�heeft�met�het�herkomstland.�Dat�verschilt,�zodat
het�moeilijk�is�om�er�in�algemene�zin�iets�over�te�zeggen.
Het�is�in�ieder�geval�zo�dat�de�tweede�en�derde�generatie
weliswaar�zegt�een�grote�binding�te�hebben,�maar�vaak
een�veel�minder�directe�binding�heeft�met�het�herkomstland.�Je�hebt�daar�niet�gewoond,�je�komt�er�niet�vandaan
en�de�neiging�om�daarnaar�terug�te�keren�is�veel�kleiner.
Bovendien�is�de�positie�op�de�arbeidsmarkt�in�het�land
van�herkomst�vaak�veel�slechter.�De�Nederlandse�taal�is
de�eerste�taal�in�plaats�van�de�taal�van�het�land�van�herkomst.�Het�kabinet�wil�dat�die�tweede�en�derde�generatie
zich�richt�op�Nederland�en�hier�een�toekomst�ziet.�Inburgeren,�de�taal�spreken,�meedoen�en�participeren,�dat�is
goed,�zowel�voor�de�tweede�en�derde�generatie�migranten�als�voor�ons�land.
De�heer�Van�Klaveren�(PVV):
Het�punt�is�dat�u�nu�aangeeft�dat�er�inderdaad�wel�een
band�is.�In�de�stukken�staat�namelijk�dat�het�kabinet�ervan
uitgaat�dat�er�geen�of�nauwelijks�een�band�is,�maar�u�zegt
nu�het�tegenovergestelde.�Zegt�het�kabinet�nu�dat�er�wel
een�band�is�met�het�land�van�herkomst�van�de�ouders�of
niet?�In�de�stukken�staat�expliciet�dat�dit�niet�zo�is.�Ik�haalde�net�een�rapport�aan�van�het�Sociaal�en�Cultureel�Planbureau�waaruit�blijkt�dat�dit�wel�zo�is�en�u�bevestigt�dat
nu.

24 januari 2013
TK�44

44-11-83

Asscher
Minister�Asscher:
Ik�reageer�op�de�lezing�van�de�heer�Van�Klaveren�van�die
rapporten�en�ik�leg�uit�dat�er�weliswaar�sprake�kan�zijn
van�een�zekere�band,�maar�dat�dit�niet�het�soort�band�is
dat�eerstegeneratiemigranten�hebben�met�het�land�van
herkomst�en�dat�daarom�het�verschil�in�behandeling�gerechtvaardigd�is�tussen�de�eerste�generatie,�conform�de
aangenomen�motie-Dibi,�en�de�tweede�en�latere�generaties.�Ik�deed�de�moeite�om�serieus�in�te�gaan�op�die
vraag,�dat�was�wat�er�aan�de�hand�was.
De�heer�Van�Klaveren�(PVV):
Ik�neem�aan�dat�er�altijd�serieus�wordt�ingegaan�op�vragen�uit�de�Kamer,�dus�dat�is�geen�verrassing.�U�spreekt
nu�over�een�soort�band.�In�de�nota�naar�aanleiding�van
het�verslag�lezen�wij�letterlijk�dat�de�tweede�en�derde�generaties�nauwelijks�of�geen�band�hebben�met�de�landen
van�herkomst�van�hun�ouders.�U�stelt�nu�dat�die�band�er
wel�is.�Wij�hebben�eigenlijk�geen�idee�wat�de�integratievisie�is�van�dit�kabinet.�Mijn�vraag�is�of�er�volgens�dit�kabinet�nu�wel�een�band�is�met�de�landen�van�herkomst,�als
het�gaat�om�de�tweede�en�derde�generatie,�of�niet.�Als�er
een�band�is,�wat�is�die�band�dan�volgens�u?
Minister�Asscher:
Volgens�het�kabinet�is�er�in�ieder�geval�bij�de�tweede�en
derde�generatie�sprake�van�een�onvoldoende�band�met
het�land�van�herkomst�om�ze�te�laten�blijven�vallen�onder
de�werking�van�de�Remigratiewet.
Ik�kom�bij�de�vragen�van�de�heer�Azmani.�Hij�spreekt
waardering�uit�voor�de�strenge�verrekeningsregels�en
vraagt�of�ook�geregeld�is�dat�bij�recidive�dezelfde�boetebepalingen�als�onder�de�nieuwe�Fraudewet�kunnen�worden�toegepast.�De�bestuurlijke�boete�en�de�verrekening
met�andere�uitkeringen�zijn�wel�geregeld,�maar�het�is�niet
geregeld�dat�ervoor�kan�worden�gezorgd�dat�er�totaal
geen�uitkering�wordt�opgelegd�zonder�daarbij�rekening
te�houden�met�de�beslagvrije�voet.�Op�dat�punt�spoort
het�dus�niet�helemaal�met�de�Fraudewet.�Dat�is�op�zichzelf�verklaarbaar,�omdat�dit�niet�hoort�bij�de�socialezekerheidswetgeving,�bij�de�gewone�sociale�zekerheid.�Dit
is�echt�een�apart�wetstraject,�dat�ook�voortkomt�uit�een
andere�doelstelling,�namelijk�de�remigratie.�Ik�denk�dat
het�verrekeningsartikel�in�de�praktijk�voldoende�effectief
zal�blijken�te�zijn�voor�deze�Remigratiewet,�zeker�met�een
goede�toepassing�door�de�Sociale�Verzekeringsbank�en
een�strenge�controle.�Ik�denk�dat�we�niet�terecht�zullen�komen�bij�de�gevallen�die�de�heer�Azmani�heeft�geschetst.
Hij�heeft�strikt�genomen�wel�gelijk�dat�de�wet�op�dit�punt
niet�helemaal�spoort�met�de�jongst�aangepaste�fraudewetgeving.
De�heer�Azmani�(VVD):
Daardoor�gaat�het�dan�juist�ook�mis.�In�de�derde�nota�van
wijziging�wordt�wel�aangegeven�dat�het,�in�het�belang
van�een�volledige�harmonisatie,�wenselijk�is�dat�de�uitvoering�van�de�socialezekerheidswetgeving�door�de�SVB
conform�het�regime�van�de�fraudeaanpak�in�de�Fraudewet
verloopt.�Mijn�vraag�aan�de�minister�is�de�volgende.�Is�hij
bereid�om�een�nota�van�wijziging�naar�de�Kamer�sturen
om�dat�gelijk�te�trekken?�Of�geeft�hij�aan�dat�ik�me�daar
geen�zorgen�over�hoef�te�maken,�omdat�er�de�facto�in�de
uitvoering�wel�degelijk�rekening�mee�zal�worden�gehouden,�zodat�de�uitkering�door�de�verrekening�van�de�boete
uiteindelijk�op�nul�wordt�gesteld?

Tweede�Kamer

Remigratiewet

Minister�Asscher:
Dat�laatste�is�het�geval.�Dat�is�ook�wat�de�Sociale�Verzekeringsbank�aangeeft.�Daarom�durf�ik�de�heer�Azmani�te�adviseren�om�het�hiermee�te�doen.�Wij�denken�dat�dit�voldoende�effectief�is�en�dat�de�Sociale�Verzekeringsbank
ook�voldoende�in�staat�zal�zijn�om�met�de�bestaande�instrumenten�in�de�hand�daar�effectief�op�te�reageren.
Ik�kom�bij�de�vraag�over�de�overgangsperiode�en�de�ingangsdatum.�Ik�heb�zojuist�al�even�gesproken�over�de�geschiedenis�van�het�wetstraject,�de�motie�uit�2008,�de�indiening�van�deze�wet�in�2011�en�de�in�ieder�geval�sinds
dat�moment�ook�bijzonder�actieve�voorlichting�over�de
aanstaande�veranderingen.�Dat�betekent�dat�mensen,�ook
gezien�de�ruime�meerderheden�voor�de�motie-Dibi�en�de
motie-Van�Toorenburg�in�eerdere�behandelingen,�al�heel
lang�rekening�hebben�kunnen�houden�met�de�aanpassing
van�de�wet�zoals�die�nu�voorligt.�Mevrouw�Arib�heeft�gelijk�dat�na�de�Tweede�Kamer�nog�de�Eerste�Kamer�aan�zet
is.�Vervolgens�zijn�er�altijd�twee�mogelijke�veranderdata.
Wij�sturen�nu�aan�op�1 juli.�Dat�is�de�eerst�mogelijke�ingangsdatum.�Dat�is�inderdaad�over�iets�minder�dan�zes
maanden.�Dat�geeft�mensen�dus�nog�een�flinke�ruimte
om�daarmee�rekening�te�houden.
Misschien�hoor�ik�in�tweede�termijn�hier�nog�iets�over,
maar�ik�wil�de�Kamer�graag�tegemoetkomen.�Als�de
grootste�zorg�van�Kamerleden�de�ingangsdatum�betreft,
dan�ben�ik�bereid�om�niet�voor�de�ingangsdatum�van�1 juli�maar�voor�de�ingangsdatum�van�1 januari�volgend�jaar
te�kiezen.�Dat�moet�ik�dan�wel�even�van�de�Kamer�horen.
Als�de�leden�dat�ook�niets�vinden,�als�zij�die�uitgestoken
hand�niet�willen�pakken,�dan�doen�we�het�niet,�dan�mikken�we�op�1 juli.�Ik�denk�zelf�dat�mensen�zich�voldoende
hebben�kunnen�voorbereiden,�maar�ik�ben�bereid�om�uit
te�wijken�naar�1 januari�2014.�Ik�hoor�in�tweede�termijn
wel�of�de�Kamer�dat�wenselijk�vindt.
Mevrouw�Karabulut�heeft�gevraagd�of�de�achtjaarstermijn�redelijk�is.�Het�past�bij�de�uitstraling�en�het�streven
van�het�kabinet�en�bij�de�inhoud�van�het�beleid�dat�je�wilt
dat�mensen�een�serieuze�inspanning�leveren�om�hier�in
te�burgeren�en�hier�een�toekomst�te�zoeken.�In�feite�is�de
hele�Remigratiewet�een�afwijking�van�het�principe�dat�je
mensen�niet�moet�afschrijven,�dat�je�het�niet�moet�opgeven�en�dat�mensen�hier�een�bestaan�en�een�toekomst�opbouwen,�ook�met�hun�nageslacht.�Die�afwijking,�die�in
mijn�ogen�terecht�verdwijnt�na�2025,�moet�bijzonder�goed
worden�beargumenteerd.�In�dat�licht�vind�ik�het�juist�verdedigbaar�–�en�sterker�–�om�te�zeggen�dat�iemand�pas�na
acht�jaar�in�aanmerking�komt�in�plaats�van�al�na�twee�jaar
of�drie�jaar.�Je�wilt�dat�mensen�hun�uiterste�best�doen�om
de�kansen�te�grijpen�die�er�zijn�om�hier�een�toekomst�op
te�bouwen.�Het�is�deel�van�mijn�argumentatie,�in�ieder�geval�rond�het�niet�toekennen�van�de�basisvoorziening,�dat
dit�nooit�mag�worden�gezien�als�"we�zijn�liever�van�jullie
af,�hier�is�een�businesscase�te�maken,�we�doen�een�oprotpremie".�Een�deel�van�het�enthousiasme�van�de�heer�Van
Klaveren�past�in�mijn�ogen�juist�niet�bij�de�bedoeling�van
deze�wet.�We�willen�blijven�uitstralen�dat�mensen�hier�een
toekomst�hebben�en�dat�we�ze�daarin�willen�faciliteren.
Leeftijd�op�zichzelf�is�geen�reden�om�iemand�af�te�schrijven.�We�hebben�echter�een�bijzondere�verantwoordelijkheid�voor�mensen�die�echt�in�de�knel�zitten�en�er�niet�uit
komen.�Daarom�doen�we�dit.�In�dat�licht�vind�ik�die�acht
jaar�juist�wel�verdedigbaar.

24 januari 2013
TK�44

44-11-84

Asscher
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Dat�begrijp�ik.�Over�de�derde�en�tweede�generatie�zijn�we
het�gewoon�eens.�De�minister�schrijft�echter�ook�zelf,�op
verschillende�manieren,�dat�juist�voor�de�eerste�generatie
geldt�dat�zij�nooit�kansen�en�mogelijkheden�heeft�gekregen�op�het�gebied�van�taal�en�inburgering.�Daar�is�een�hele�onderzoekscommissie�mee�bezig�geweest,�namelijk�de
commissie-Blok.�Lees�de�resultaten�daar�nog�eens�van.�In
die�zin�snap�ik�de�redenering�dus�weer�niet.
Minister�Asscher:
Ik�weet�dat�van�mensen�uit�de�eerste�generatie.�Dat�is�de
reden�dat�we�deze�wet�niet�in�één�keer�afschaffen,�dat�de
wet�er�überhaupt�is�gekomen�en�dat�we�een�mooie�termijn�hebben�gekozen�tot�2025.�Vervolgens�moet�je�grenzen�trekken�die�redelijk�vóórkomen.�Dat�zullen�we�straks
ook�zien�bij�de�discussie�over�55�jaar�versus�53�jaar�of�54
jaar.�In�mijn�ogen�is�dit�een�redelijke�grens�en�is�ook�deze
inspanningstermijn�redelijk,�omdat�er�een�uitstraling�van
uitgaat,�ook�naar�anderen,�dat�je�van�mensen�mag�verwachten�dat�ze�een�serieuze�inspanning�leveren�en�niet
te�snel�zeggen�dat�het�niet�lukt.�Het�is�eerder�een�vorm
van�barmhartigheid,�voortkomend�uit�onze�bijzondere�verantwoordelijkheid,�dan�dat�we�zeggen:�nee,�zo�vinden�we
het�wel�voldoende.�Daarom�vind�ik�het�echt�terecht�dat�de
grens�op�acht�jaar�ligt.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Ook�wat�de�inspanning�en�de�inspanningsplicht�betreft,
ook�vanuit�migranten,�ben�ik�het�volledig�eens�met�de�minister.�Als�ik�het�echter�goed�heb�–�als�het�anders�is�dan
hoor�ik�dat�graag�–�gaat�het�niet�om�de�inspanningstermijn�maar�om�de�termijn�van�rechtmatig�verblijf�om�überhaupt�een�beroep�te�kunnen�doen�op�de�remigratievoorziening.
Minister�Asscher:
Dat�is�ook�weer�niet�zo�gek,�vanwege�het�feit�dat�je�ook
weer�rechten�opbouwt.�We�stellen�in�Nederland�met�mijn
steun�heel�strenge�eisen�aan�mensen,�wat�hun�afkomst
ook�is,�die�aangewezen�zijn�op�een�uitkering.�We�hebben
een�heel�strenge�sollicitatieplicht�en�kennen�ook�in�de
IOAW�een�sollicitatieplicht�voor�mensen�boven�de�55�jaar.
In�dat�licht�vind�ik�het�heel�terecht�dat�de�remigratieregeling�niet�geldt�voor�mensen�die�hier�maar�kort�rechtmatig
verblijven.
Voorzitter.�Het�kabinet�heeft�de�visie�op�integratie�bij
de�begroting�wel�degelijk�weergegeven.�Het�is�alleen�de
vraag�wat�we�gaan�doen�met�de�agenda�en�de�uitwerking�daarvan.�Dat�betreur�ik,�want�ik�had�daarover�graag
al�volgende�week�met�de�Kamer�van�gedachten�gewisseld.�Het�onderwerp�integratie�kenmerkt�zich�erdoor�dat
er�altijd�veel�behoefte�is�aan�overleg.�Ik�zal�daar�zeker�niet
lang�over�doen,�zo�zeg�ik�de�Kamer�toe.�Het�zal�zo�snel�als
het�maar�kan�bij�de�Kamer�liggen.�Ik�begrijp�de�teleurstelling�en�deel�die�zelfs,�want�ik�zie�er�zeer�naar�uit.�Dat�de
lat�hoog�ligt,�zo�zeg�ik�tot�de�heer�Van�Weyenberg,�is�iets
waarvan�ik�uitga.�Ik�had�het�al�gemerkt�en�dat�stel�ik�alleen�maar�op�prijs.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Misschien�heeft�het�bericht�de�minister�nog�niet�bereikt,
maar�de�Kamer�zou�graag�in�de�tweede�week�van�februari
met�hem�het�debat�willen�aangaan.�Het�liefst�zouden�wij
in�de�eerste�week�van�februari,�dus�over�een�week�of

Tweede�Kamer

Remigratiewet

twee,�die�visie�ontvangen.�Misschien�kan�hij�daarmee�rekening�houden�in�zijn�planning.
Minister�Asscher:
Het�is�absoluut�niet�bedoeld�als�een�smoesje,�maar�ik�leef
ook�nog�in�een�wereld�met�allerlei�aanleveringstermijnen�voor�de�ministerraad.�Ik�ga�mijn�uiterste�best�doen,
maar�durf�u�niet�toe�te�zeggen�dat�ik�dit�haal.�Ik�heb�u�echter�heel�goed�begrepen,�en�ik�deel�uw�wens�om�daar�nu
snel�over�te�spreken.�Ik�durf�wel�te�zeggen�dat�het�februari
wordt,�maar�dat�is�niet�wat�u�vroeg.
Hoe�komen�wij�aan�het�idee�dat�de�basisvoorziening
geld�zou�opleveren?�Mensen�gaan�immers�later�emigreren.�Dat�is�op�zichzelf�genomen�juist.�Het�levert�geld�op�in
het�remigratiebudget,�te�weten�2�miljoen�euro.�Het�is�volkomen�juist�dat�er�een�inverdieneffect�is�in�de�sociale�zekerheid�als�mensen�remigreren.�Ik�maak�die�businesscase�niet.�Ik�heb�dat�afdoende�toegelicht.�In�het�budget�voor
de�Remigratiewet�levert�het�geld�op.�Omgekeerd�betekent
dit�–�daar�hoef�ik�de�heer�Van�Weyenberg�al�helemaal�niet
aan�te�herinneren�–�dat�je,�als�je�het�anders�zou�doen,�een
budgettair�probleem�hebt.�Op�grond�van�de�begrotingsregels�is�het�niet�toegestaan�om�de�uitgaven�in�de�sociale
zekerheid�ten�opzichte�van�deze�lasten�weg�te�strepen.�Dit
is�niet�bedoeld�als�een�"technicality",�maar�het�is�een�toelichting�op�de�vraag�hoe�wij�erbij�komen�dat�dit�geld�oplevert.
Dan�kom�ik�op�de�basisvoorziening.�Ik�voel�heel�goed
de�bezwaren�die�in�de�Kamer�zijn�geuit�tegen�het�afschaffen�daarvan.�Ik�heb�er�goede�nota�van�genomen�dat�de
heer�Van�Klaveren�juist�pleit�voor�een�basisvoorziening
die�ruim�kan�worden�uitgedeeld�aan�zoveel�mogelijk�mensen,�eventueel�aangevuld�met�een�verplichte�remigratie-paragraaf.�Ik�denk�dat�er�een�aantal�argumenten�zijn,
waaraan�niet�allemaal�hetzelfde�gewicht�kan�worden�toegekend,�die�mij�ertoe�hebben�gebracht�dat�ik�het�verdedigbaar�vind�om�die�basisvoorziening�af�te�schaffen.�Ik�leg
ze�aan�de�Kamer�voor.
Het�eerste�argument�betreft�de�eigen�verantwoordelijkheid.�Mevrouw�Karabulut�zegt�dan�dat�dit�flauw�is�en�dat
de�eigen�verantwoordelijkheid�te�pas�en�te�onpas�wordt
genoemd.�Toch�denk�ik�dat�daaraan�wel�iets�meer�gewicht
mag�worden�gehecht�dan�aan�een�algemeen�mantra.�Anders�zou�ik�het�ook�niet�in�de�mond�nemen.�Niet�voor
niets�heeft�de�Kamer�benadrukt�dat�het�besluit�om�te�remigreren�een�belangwekkend�besluit�is.�Het�is�een�levensbeslissing.�Dat�besluit�wordt�niet�over�één�nacht�ijs�genomen.�Het�heeft�allerlei�vergaande�consequenties�in�het�leven�van�mensen.�Dit�betekent�dat�mag�worden�verwacht
dat�mensen�daarvoor�gaan�sparen,�dat�zij�daarvoor�te�rade�gaan�in�hun�omgeving�en�dat�zij�daarvoor�hulp�zoeken�in�hun�netwerk.�Zeg�ik�dan�dat�dit�eenvoudig�is?�Absoluut�niet.�Ik�wil�dat�absoluut�niet�gezegd�hebben.�Ik�zeg
ook�niet�dat�mensen�terug�moeten.�Het�is�een�regeling�op
basis�van�vrijwilligheid.�Mensen�kunnen�teruggaan.�Vanwege�de�bijzondere�verantwoordelijkheid�geldt�de�regeling�van�de�Remigratiewet,�maar�het�hoeft�absoluut�niet.
Ik�vind�ook�niet�dat�wij�op�welke�manier�met�een�oprotpremie�of�op�welke�manier�dan�ook�moeten�uitstralen�dat
wij�willen�stimuleren�dat�mensen�gebruikmaken�van�die
regeling.
In�de�tweede�plaats�gaat�het�uitsluitend�om�een�eenmalige�bijdrage�in�de�verhuiskosten,�de�remigratiekosten
als�zodanig.�De�voorziening�in�de�maandelijkse�uitkering
biedt�blijvende�inkomsten.�Dat�is�uiteindelijk�vele�male
belangrijker�en�doorslaggevender�voor�de�vraag�of�je�een

24 januari 2013
TK�44

44-11-85

Asscher
toekomst�kunt�opbouwen�in�het�land�van�herkomst�dan
de�basisvoorziening�zelf.�Als�je�ervan�uitgaat�dat�mensen
een�tijd�lang�hier�geleefd�hebben,�maar�dat�het�hun�niet
gelukt�is�om�er�iets�van�te�maken�na�het�arbeidzame�leven,�en�dat�zij�nog�een�tijd�hun�leven�zullen�voortzetten
in�het�land�van�herkomst,�dan�neem�je�zo'n�drastische�beslissing.�Ik�vind�dan�dat�gevraagd�mag�worden�om�zelf�de
investering�te�doen,�hoe�moeilijk�ook,�om�die�remigratie
mogelijk�te�maken.�Mensen�zijn�dan�wel�verzekerd�van�die
blijvende�inkomsten.
Er�is�onderzoek�gedaan�in�de�periode�van�de�remigratieregeling�waaruit�blijkt�dat�de�basisvoorzieningen�op
zichzelf�geen�doorslaggevende�rol�vervullen�bij�het�remigratiebesluit,�maar�dat�deze�het�wel�gemakkelijker�maken.�Dat�erken�ik�graag,�maar�het�is�niet�het�doorslaggevende�element.�Mensen�nemen�hun�besluit�onafhankelijk�van�de�vraag�of�er�sprake�is�van�zo'n�basisvoorziening.
Dit�heeft�er�onder�andere�toe�geleid�dat�de�tegemoetkoming�voor�de�overbrugging�in�de�basisvoorziening�in�de
eerste�maanden�van�verblijf�al�eerder�is�teruggebracht
van�drie�maanden�naar�twee�maanden.�De�heer�Van�Weyenberg�vroeg,�en�die�vraag�heb�ik�nog�niet�beantwoord,
of�we�niet�een�toets�zouden�moeten�aanleggen�aan�mensen�die�het�echt�niet�kunnen�en�of�we�niet�voor�hen�een
uitzondering�zouden�moeten�maken.�Hoe�zou�je�moeten
beoordelen�of�mensen�het�echt�niet�kunnen?�Ik�vind�zelf
het�vermogen�onvoldoende.�Als�je�denkt�te�gaan�emigreren,�dan�neem�je�het�besluit�daartoe�niet�over�één�nacht
ijs.�Het�is�ook�vrij�gewoon�om�daar�hulp�bij�te�zoeken�in
je�omgeving.�Ik�vind�een�simpele�vermogenstoets�dan�eigenlijk�onvoldoende.�Zelfs�als�we�een�objectieve�maatstaf
zouden�kunnen�vinden�die�de�Kamer�en�ik�verdedigbaar
achten,�dan�weten�we�nog�dat�dit�in�de�uitvoering�tot�heel
veel�gedoe�en�tot�heel�veel�problemen�kan�leiden.�In�dat
geval�zeg�ik�liever:�laten�we�duidelijkheid�scheppen.�Laten�we�duidelijk�maken�dat�de�basisvoorziening�daar,�de
tegemoetkoming�in�het�levensonderhoud,�blijft�bestaan.
Maar�dan�vind�ik�het�wel�verdedigbaar�om,�niet�als�mantra,�maar�met�een�inhoudelijk�beroep�op�de�eigen�verantwoordelijkheid�die�basisvoorziening�niet�te�laten�gelden.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Ik�adviseer�de�minister�om�het�verslag�van�het�debat�dat
wij�gisteren�hadden�met�de�staatssecretaris�van�Sociale
Zaken�over�armoede�en�schulden�terug�te�lezen.�Ik�adviseer�hem�om�verslagen�van�de�ombudsman�terug�te�lezen.�Ik�adviseer�hem�om�eens�bij�voedselbanken�langs
te�gaan�om�te�zien�dat�mensen�met�een�laag�inkomen�–
over�hen�hebben�wij�het�hier�uitsluitend�–�gewoon�weinig
geld�hebben.�Die�situatie�is�ook�volgens�nieuwe�normen
gewoon�heel�lastig.�De�minister�schrijft�in�het�verlengde
van�de�eigen�verantwoordelijkheid�ook�dat�die�een�drempel�moet�zijn�ter�vermindering�van�het�risico�op�een�onvoldoende�doordachte�remigratiebesluit�ten�aanzien�van
de�financiële�positie�in�het�land�van�bestemming.�Waaruit
blijkt�dan,�zo�vraag�ik�aan�de�minister,�dat�deze�drempel
nodig�is?

een�zeer�beperkte�groep�van�de�mensen�die�nu�een�uitkering�genieten,�met�zo'n�voorziening�de�remigratie�gratis
en�van�overheidswege�gefinancierd�krijgt,�terwijl�er�van
alle�mensen�met�een�uitkering�eigen�verantwoordelijkheid
gevraagd�wordt�om�zelf�te�betalen�voor�dat�soort�beslissingen?�In�mijn�ogen�is�het�dat�niet.�Ik�heb�de�argumenten�daarvoor�gegeven�en�ik�heb�begrip�getoond�voor�het
feit�dat�mevrouw�Karabulut�daarin�een�andere�afweging
maakt,�maar�uiteindelijk�kom�ik�tot�het�oordeel�dat�het
rechtvaardig�is�om�die�voorziening�af�te�schaffen�en�niet
te�behouden.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Dat�is�helaas�nog�altijd�geen�antwoord�op�mijn�vraag.�Ik
wil�daar�wel�even�op�doorgaan.�De�minister�schrijft�elders
in�de�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag�dat�je�niet�appels�met�peren�moet�vergelijken.�Hij�deed�dat�in�antwoord
op�vragen�van�de�PvdA-fractie.�Die�vroeg�of�het�goed�uit
te�leggen�is�dat�je�migranten,�de�eerste�generatie�gastarbeiders�aan�wie�we�heel�veel�te�danken�hebben,�de�mogelijkheid�biedt�om�terug�te�keren.�Is�dat�niet�oneerlijk�ten
opzichte�van�anderen?�In�antwoord�daarop�schrijft�de�minister�terecht:�nee,�want�je�kunt�die�groepen�niet�met�elkaar�vergelijken.�We�hebben�een�speciale�plicht�en�vandaar�dit�besluit.�Dat�argument�vind�ik�niet�zo�passend,
eerlijk�gezegd.
Minister�Asscher:
Ik�ben�altijd�dol�op�debatten�over�de�groenteafdeling�bij
de�gemiddelde�supermarkt.�Appels�en�peren�moet�je�niet
met�elkaar�vergelijken,�maar�het�is�wel�allebei�fruit.�Er�bestaat�inderdaad�een�bijzondere�verantwoordelijkheid�jegens�deze�groep.�Dat�maakt�dat�we�deze�wet,�die�in�feite
een�uitzondering�is�op�al�het�beleid�dat�we�hebben,�niet
zomaar�afschaffen,�maar�aanpassen.�Dat�neemt�niet�weg
dat�je�kunt�zeggen�dat�er�geen�enkele�overeenkomst�is
tussen�mensen�die�nu�een�uitkering�ontvangen.�Dan�moet
je�wel�meewegen�of�het�nog�rechtvaardig�is�om�naast�die
permanente�inkomensvoorziening�in�het�land�van�herkomst�ook�remigratiekosten�te�vergoeden.�Die�afweging
maak�ik�anders�dan�u,�mevrouw�Karabulut.�Daarmee�geef
ik�wel�antwoord�op�uw�vraag,�alleen�bent�u�het�niet�eens
met�dat�antwoord.
De�voorzitter:
Mevrouw�Karabulut,�tot�slot.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Ik�kom�tot�de�conclusie�dat�de�regering�enerzijds�zegt�dat
zij�met�deze�aangepaste�regeling�kansloze�migranten,�dus
mensen�die�remigratie�niet�zelf�kunnen�bekostigen,�de
mogelijkheid�biedt�om�te�terug�te�keren.�Anderzijds�neemt
zij�een�belangrijke�voorziening�weg�waar�veel�mensen�die
een�zeer�lage�uitkering�krijgen,�gebruik�van�maken.�Ik�vind
dat�pijnlijk�en�jammer.

Minister�Asscher:
Ik�dank�mevrouw�Karabulut�voor�het�stellen�van�die
vraag.�Ik�wil�op�geen�enkele�manier�ook�maar�in�de�buurt
komen�van�bagatelliseren�in�wat�voor�benarde�positie
mensen�in�sommige�gevallen�zitten�als�ze�afhankelijk�zijn
van�een�uitkering.�Laten�we�het�daarover�in�ieder�geval
eens�zijn.�Of�het�nodig�is,�hangt�ook�samen�met�wat�je�uiteindelijk�rechtvaardig�acht.�Acht�je�het�rechtvaardig�dat

Minister�Asscher:
Mevrouw�Karabulut�trekt�natuurlijk�haar�eigen�conclusies.
Ik�heb�geen�vraag�gehoord.�Ik�kan�mijn�echter�in�elk�geval
niet�vinden�in�haar�samenvatting�van�mijn�woorden.�Het
gaat�niet�om�een�regeling�voor�kansloze�migranten.�Het
gaat�hier�om�een�regeling�voor�de�eerste�generatie�gastarbeiders,�voor�wie�wij�een�bijzondere�verantwoordelijkheid�hebben.�Wij�passen�op�een�fatsoenlijke�manier�de
wetgeving�aan�de�eisen�van�deze�tijd�aan.�Dat�is�wat�wij
hier�aan�het�doen�zijn.

Tweede�Kamer

24 januari 2013
TK�44

Remigratiewet

44-11-86

Asscher
De�voorzitter:
Wij�interrumperen�in�drieën,�mevrouw�Karabulut.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Ja,�maar�ik�wil�alleen�even�iets�rechtzetten.�Die�zin�"remigranten�in�een�uitzichtloze�situatie�mogelijkheid�geven�tot
terugkeer�wanneer�zij�zelf�hun�remigratie�niet�kunnen�bekostigen"�heb�ik�niet�zelf�verzonnen.�Die�staat�gewoon�in
de�wet.
Minister�Asscher:
Ja.�Het�is�dan�ook�een�andere�zin�dan�u�net�uitsprak,�mevrouw�Karabulut.�Dat�zult�u�moeten�erkennen.�En�anders
kunt�u�dat�later�op�de�band�horen.
De�voorzitter:
De�minister�kan�zijn�beantwoording�vervolgen.
Minister�Asscher:
De�heer�Van�Weyenberg�vroeg�hoeveel�mensen�als�gevolg�van�de�leeftijdsverhoging�geen�gebruik�meer�kunnen�maken�van�de�wet.�In�de�praktijk�blijkt�slechts�een
heel�gering�gedeelte�van�de�potentiële�doelgroep�van�de
Remigratiewet�gebruik�te�maken.�Het�is�moeilijk�te�bepalen�hoeveel�mensen�specifiek�door�die�leeftijdsverhoging
geen�gebruik�meer�kunnen�maken�van�de�wet.�Het�hangt
er�namelijk�erg�vanaf�hoeveel�mensen�van�de�potentiële
doelgroep�werkloos�zijn�en�blijven�of�bijstandsgerechtigd
raken,�waardoor�zij�aan�de�voorwaarden�voldoen.�Van�de
oorspronkelijke�groep�behoort�maar�een�heel�klein�deel
tot�de�doelgroep.�Omdat�wij�daar�veranderingen�in�aanbrengen,�durf�ik�daar�geen�schatting�van�te�maken.
Er�is�gevraagd�waarom�wij�het�dan�niet�in�twee�fasen
doen.�In�mijn�ogen�is�er�sinds�het�debat�van�2008/2009,�de
indiening�van�het�wetsvoorstel�in�2011�en�nu�het�een�en
ander�veranderd.�In�2011�is�voorgesteld�om�te�beginnen
met�53�jaar.�Dan�zou�je�nu,�in�2013,�kunnen�zeggen�dat�wij
toe�zijn�aan�55�jaar.�Dat�is�het�eerste�argument.�Het�tweede�argument�is�dat�ik�het�moeilijk�verdedigbaar�vind�om
onder�de�55�jaar�te�gaan,�gezien�onze�enorme�inzet�om�de
vooroordelen�te�bestrijden�ten�aanzien�van�de�kansloosheid�van�mensen�jonger�dan�55�jaar.�Dat�vind�ik�een�additioneel�argument�waarvan�ik�denk�dat�het�de�heer�Van
Weyenberg�mogelijkerwijs�zou�kunnen�aanspreken.
Ik�kijk�even�of�ik�hiermee�alle�vragen�van�de�Kamer�heb
beantwoord.�Ik�meen�dat�dit�het�geval�is.�Rest�mij�te�reageren�op�de�amendementen,�zij�het�dat�ik�dat�al�voor�een
groot�deel�in�mijn�beantwoording�heb�gedaan.
Ik�ontraad�het�amendement�van�het�lid�van�Klaveren�op
stuk�nr.�13.�Daar�heb�ik�net�de�argumenten�al�voor�gegeven.�Het�past�in�elk�geval�niet�in�de�Remigratiewet.
De�voorzitter:
De�heer�Van�Klaveren�heeft�twee�amendementen�ingediend.
Minister�Asscher:
Ik�zoek�het�erbij.�Dat�amendement,�het�amendement�op
stuk�nr.�14,�betreft�de�mogelijkheid�om�terug�te�keren.�Het
gaat�over�de�calamiteitenregeling.�Ik�heb�al�gezegd�dat
het�in�de�praktijk�1�tot�5�gevallen�per�jaar�betreft�op�een
totaal�van�1000.�Mensen�wordt�gevraagd�om�afstand�van
de�Nederlandse�nationaliteit�te�doen�als�zij�remigreren.�In
mijn�ogen�is�er�dan�daadwerkelijk�sprake�van�een�calamiteitenregeling,�dus�ontraad�ik�dit�amendement�ook.

Tweede�Kamer

Remigratiewet

Ik�ben�mevrouw�Karabulut�nog�een�reactie�schuldig
op�haar�vraag�over�de�Chinezen.�Die�zijn�sinds�november
2011�geen�doelgroep�meer�van�de�wet,�mede�als�gevolg
van�de�rechterlijke�uitspraak�van�toen.�De�reden�is�en�was
dat�wij�met�China�nooit�een�wervingsovereenkomst�hebben�gesloten�vergelijkbaar�met�de�wervingsovereenkomsten�die�aanleiding�geven�om�tot�de�doelgroep�te�behoren.�Er�bestaat�met�China�ook�geen�historische�band�zoals
met�sommige�andere�herkomstlanden�waaruit�hier�veel
mensen�wonen.�Ik�ben�het�zeer�met�haar�eens�dat�je�op
moet�passen�met�ongelijke�behandeling.�Door�de�groep
echter�alsnog�toe�te�voegen,�zou�je�je�op�zichzelf�schuldig
kunnen�maken�aan�ongelijke�behandeling.�Omdat�er�geen
inhoudelijke�rechtvaardiging�is�voor�het�toevoegen�van
de�groep,�zou�dat�kunnen�leiden�tot�een�onrechtvaardige
behandeling�van�groepen�die�niet�worden�toegevoegd.
Om�die�reden�ontraad�ik�het�amendement�hierover,�het
amendement�op�stuk�nr.�15.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Het�gaat�natuurlijk�niet�om�het�permanent�toevoegen�van
deze�groep.�Het�amendement�komt�ook�niet�uit�de�lucht
vallen.�Deze�groep�was�zelf�door�de�overheid�toegevoegd
en�is�er�plotseling�weer�uitgehaald.�Het�gaat�slechts�om
het�creëren�van�een�overgangstermijn�voor�deze�groep
van�twee�jaar.
Minister�Asscher:
Ook�al�gaat�het�om�een�beperkte�periode,�de�argumenten�blijven�dezelfde.�Ik�houd�vast�aan�het�ontraden�van�dit
amendement.
De�voorzitter:
Mevrouw�Karabulut�heeft�nog�twee�amendementen�ingediend.
Minister�Asscher:
Ja,�voorzitter.�Het�eerste�gaat�over�de�basisvoorziening.�Ik
heb�zojuist�omstandig�betoogd�dat�ik�het�juist�verdedigbaar�acht�om�die�basisvoorziening�te�schrappen,�met�alle
begrip�voor�de�aarzelingen�die�mevrouw�Karabulut�daarbij�heeft.�Ik�vind�dat�juist�verdedigbaar�nu�we�de�remigratievoorziening�zelf�in�stand�houden.�Ik�ontraad�daarom�dit
amendement.
Ik�zoek�het�amendement�op�stuk�nr.�12,�maar�kan�dat
nu�niet�vinden�tussen�mijn�papieren.�Ik�weet�wel�dat�ik�het
amendement�ga�ontraden,�want�ik�weet�dat�ik�alle�amendementen�zou�gaan�ontraden.�Als�"ontraden"�het�verlossende�woord�is,�kan�ik�dat�al�wel�geven.�Ik�snap�echter�dat
dat�voor�sommigen�een�teleurstelling�is,�dus�ik�zoek�nog
even�verder.
De�voorzitter:
Men�is�bezig�u�een�nieuwe�afdruk�te�bezorgen,�minister.
Minister�Asscher:
Voorzitter,�excuses�dat�ik�dit�niet�paraat�had.�Het�laatste
amendement�van�mevrouw�Karabulut�gaat�over�de�leeftijdsgrens.�Ik�heb�al�geprobeerd�duidelijk�te�maken�dat�wij
de�grens�van�55�jaar�belangrijk�vinden.�In�alle�toonaarden
betogen�wij�dat�mensen�hun�kansen�moeten�grijpen�en
dat�mensen�niet�te�snel�moeten�worden�afgeschreven.�De
pensioenleeftijd�gaat�omhoog.�We�gaan�langer�doorwerken.�Ja,�we�hebben�de�remigratieregeling�om�de�genoemde�redenen,�maar�we�moeten�de�leeftijd�niet�nu�weer�verlagen�van�55�jaar�naar�50�jaar.�Men�heeft�een�voorberei-

24 januari 2013
TK�44

44-11-87

Asscher
dingstijd�gehad.�Daarom�ontraden�wij�dit�amendement�op
stuk�nr.�12.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Kan�de�minister�dan�toezeggen�dat�migranten�van�de�eerste�generatie�die�tussen�de�50�jaar�en�55�jaar�oud�zijn,�die
langer�dan�5�jaar�werkloos�zijn,�en�die�dolgraag�een�baan
zouden�hebben�maar�bij�wie�het�niet�lukt�om�die�te�krijgen,�bij�de�minister�kunnen�aankloppen�voor�zo'n�baan?
Minister�Asscher:
De�minister�heeft�geen�banen�tot�zijn�beschikking.�Als
echter�de�vraag�van�mevrouw�Karabulut�erop�is�gericht
om�bevestiging�te�krijgen�van�het�principe�dat�we�hier
niemand�opgeven,�dat�we�blijven�zoeken�naar�mogelijkheden�om�voor�mensen�betaalde�arbeid�te�vinden�en�om
mensen�te�laten�deelnemen�aan�het�arbeidsproces,�dan
is�het�antwoord�op�de�vraag�van�mevrouw�Karabulut�volmondig�ja.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Ja.�Mag�ik�de�minister�erop�wijzen�dat�wij�met�een�gigantische�werkloosheid�te�maken�hebben?�De�minister
schrijft�zelf�in�zijn�stukken�dat�de�werkloosheid�onder�de
oudere�migranten�gigantisch�hoog�is.�Mag�ik�de�minister
erop�wijzen�dat�er�speciale�zorg�bestaat�en�er�een�speciale�regeling�is�voor�migranten�uit�de�eerste�generatie?�Het
enige�wat�ik�de�minister�vraag�is,�om�een�uitzondering�te
kunnen�maken�als�overduidelijk�is�dat�er�geen�kansen�zijn
en�als�mensen�de�wens�hebben�om�terug�te�keren.�Maar
zelfs�dat�vindt�de�minister�helaas�te�ver�gaan.
Minister�Asscher:
De�geachte�spreekster�vraagt�mij�of�mij�bekend�is�dat
de�werkloosheid�hoog�is.�Ja,�dat�is�mij�bekend.�Dat�is
een�grote�zorg�voor�de�regering.�Wij�werken�hard�aan�de
bestrijding�van�die�werkloosheid.�Dat�doen�wij�door�de
structuur�van�de�economie�te�veranderen,�door�op�de�korte�termijn�ervoor�te�zorgen�dat�er�weer�wordt�geïnvesteerd�in�het�in�contact�brengen�van�ook�oudere�werkzoekenden�met�werkgevers,�en�door�het�weer�mogelijk�maken�van�gerichte�en�effectieve�re-integratie,�juist�ook�voor
oudere�werkzoekenden.�Wij�doen�ons�uiterste�best�om�te
komen�tot�sectorplannen,�zodat�de�werkgelegenheid�in
sectoren�behouden�blijft�en�mensen�nieuwe�kansen�kunnen�krijgen.�Dus�zeker�is�dat�onze�zorg.�Het�is�ook�waar
dat�er�hier�en�daar�heel�schrijnende�gevallen�zijn,�waarbij�mensen�hun�uiterste�best�doen.�Daarbij�gaat�het�zowel
om�migranten�van�de�eerste�generatie�als�om�mensen�die
in�Nederland�geboren�en�getogen�zijn�en�toch�niet�aan�de
bak�komen.�In�dat�zuivere�feit�ziet�de�regering�echter�geen
reden�om�nu�af�te�wijken�van�het�leggen�van�de�grens�bij
55�jaar,�met�erkenning�van�het�feit�dat�iedere�grens�per
definitie�arbitrair�is.
De�voorzitter:
Ik�dank�de�minister�voor�zijn�bijdrage�in�de�eerste�termijn.
Ik�zie�dat�er�behoefte�is�aan�het�houden�van�een�tweede
termijn.�Het�woord�is�aan�de�heer�Van�Klaveren.

De�heer�Van�Klaveren�(PVV):
Voorzitter.�Het�gebeurt�niet�vaak�dat�ik�de�woorden�van
mijn�collega�van�de�SP�kan�onderschrijven.�Zij�zegt�dat�er
bij�het�kabinet�totaal�geen�visie�lijkt�te�zijn�op�het�integra-

Tweede�Kamer

Remigratiewet

tievraagstuk.�Daarmee�ben�ik�het�eens.�Het�kabinet�stelt
in�de�stukken�dat�de�mensen�uit�de�tweede�en�latere�generaties�geen�band�of�nauwelijks�een�band�hebben�met
het�land�van�herkomst�van�de�ouders.�Nadat�ik�de�minister�had�gewezen�op�het�rapport�van�het�Sociaal�en�Cultureel�Planbureau,�hoorden�wij�hem�zeggen�dat�die�band�er
toch�is.�Wat�die�band�precies�is,�bleef�dan�weer�onduidelijk.�Dat�is�toch�belangrijk,�omdat�dat�voor�dit�kabinet�een
reden�is�om�de�remigratievoorziening�niet�open�te�stellen
voor�volgende�generaties.�Dat�doen�wij�wel,�zij�het�in�een
zeer�versoberde�vorm.
Zoals�ik�zonet�ook�al�heb�aangegeven,�is�de�remigratieregeling�zoals�die�voorligt,�wat�ons�betreft�niets.�Wij�kunnen�er�eigenlijk�helemaal�niks�mee.�Verder�zijn�wij�in�tegenstelling�tot�anderen�in�deze�Kamer�niet�van�mening
dat�Nederland�de�voormalige�gastarbeiders�iets�verschuldigd�is.�Gastarbeiders�zijn�hier�vrijwillig�naartoe�gekomen
en�hebben�op�basis�van�een�contract�hun�werk�gedaan.
Dat�is�prima.�Deze�wet�is�in�het�leven�geroepen�voor�mensen�die�hier�niet�meer�willen�zijn,�en�wat�ons�betreft,�vertrekt�deze�groep�dan�ook�als�die�hier�niet�meer�wil�zijn.
Ook�volgende�generaties�die�hier�niet�willen�zijn,�mogen
wat�ons�betreft�vertrekken.
Wel�kleden�wij,�zoals�ik�zonet�al�aangaf,�de�remigratiemaatregel�uit:�een�enkeltje�land�van�herkomst,�geen�zak
geld�mee�voor�de�rest�van�je�leven,�en�geen�mogelijkheid
meer�om�terug�te�keren.�Dit�kabinet�maakt�dat�onmogelijk�en�dat�is�treurig�te�noemen.�Het�zou�wat�ons�betreft
prachtig�zijn�als�de�overheid�het�signaal�geeft�dat�eenieder�die�weg�wil,�weg�kan�en�ook�wegblijft.

De�heer�Azmani�(VVD):
Voorzitter.�Ik�kan�heel�kort�zijn.�Ik�dank�de�minister�voor
de�beantwoording�van�de�vragen.�Uit�het�debat�komt�duidelijk�naar�voren�dat�de�remigratieregeling�zoals�die�nu
is,�eigenlijk�niet�passend�is�in�deze�tijd�en�niet�past�bij�de
wijze�waarop�wij�in�dit�land�op�dit�moment�leven�en�bij
datgene�waarop�wij�gericht�zijn,�namelijk�integratie�in�dit
land.�Tegelijkertijd�willen�wij�wel�een�passende�regeling
voor�de�mensen�van�de�eerste�generatie�die�naar�Nederland�zijn�gekomen�en�die�hier�het�werk�hebben�gedaan
dat�er�in�de�jaren�zestig�en�zeventig�was�te�doen�en�dat
anderen�niet�wilden�doen.�Daarbij�hoort�naar�mijn�mening
een�passende�regeling.
Op�één�punt�kom�ik�nog�terug,�namelijk�de�gelijkschakeling�met�de�fraudewetgeving.�Zoals�ik�de�antwoorden
van�de�minister�proef,�ook�datgene�wat�hij�in�het�interruptiedebat�zei�dat�ik�met�hem�heb�gevoerd,�geeft�hij�te
kennen�dat�wij�ons�daar�geen�zorgen�over�moeten�maken�en�dat�het�daarmee�wel�goed�komt.�Waarom�vind�ik
dit�van�belang?�Naar�mijn�mening�kan�het�niet�zo�zijn�dat
je�anders�wordt�behandeld�wanneer�je�twee�keer�fraudeert�met�een�dergelijke�regeling�dan�wanneer�je�twee
keer�fraudeert�met�een�socialezekerheidsregeling�zoals�de
Wet�werk�en�bijstand�of�de�WW. Bij�die�laatste�regelingen
wordt�bijvoorbeeld�wel�de�beslagvrije�voet�buiten�werking
gesteld.�Ik�vind�dat�dit�ook�in�dit�wetgevingstraject�doorgevoerd�zou�moeten�worden;�dat�lijkt�mij�logisch.�Daarop�krijg�ik�graag�nog�een�reactie�in�tweede�termijn.�Ik�krijg
ook�graag�de�toezegging�dat�dit�in�ieder�geval�in�de�uitvoering�zo�wordt�gehanteerd�door�de�SVB,�die�deze�regeling�uitvoert.

24 januari 2013
TK�44

44-11-88

Azmani
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Wat�vindt�de�heer�Azmani�ervan�dat�zijn�collega�Potters
gisteren�in�een�ander�debat�samen�met�ons�en�eigenlijk
alle�andere�partijen�juist�pleitte�voor�het�te�allen�tijde�respecteren�door�de�overheid�van�de�beslagvrije�voet,�teneinde�nog�meer�ellendige�problemen�en�grotere�schuld�te
voorkomen?
De�heer�Azmani�(VVD):
Ik�was�niet�bij�dat�debat�aanwezig.�Ik�weet�dus�ook�niet�in
welke�context�de�heer�Potters�dat�heeft�aangegeven.�Het
is�dan�ook�heel�lastig�voor�mij�om�hierop�op�dit�moment
een�reactie�te�geven.�Maar�volgens�mij�hebben�wij�nog
niet�zo�lang�geleden�in�deze�Kamer�de�Fraudewet�vastgesteld,�waarin�dit�nadrukkelijk�naar�voren�is�gebracht.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Dat�is�correct.�Ik�was�toen�al�heel�ongelukkig�met�een�aantal�elementen�in�de�Fraudewet.�Inmiddels�heeft�de�Ombudsman�kritische�rapporten�geschreven�over�dat�onderdeel,�evenals�over�het�niet�respecteren�van�de�beslagvrije
voet�door�de�overheid.�Gisteren�heeft�ook�de�VVD-fractie
erop�gestaan�dat�wij�dat�in�de�toekomst�wel�gaan�doen.
Maar�misschien�moet�de�heer�Azmani�daarvan�eerst�kennisnemen�en�was�zijn�verzoek�eigenlijk�een�beetje�overbodig.
De�heer�Azmani�(VVD):
Volgens�mij�is�dit�niet�eens�een�vraag�maar�is�het�meer
een�constatering�van�mevrouw�Karabulut,�namelijk�dat
het�verzoek�eigenlijk�overbodig�is.�Ik�neem�daar�kennis
van�en�zal�eens�bekijken�in�welke�context�dit�geplaatst�is.
Het�punt�waarover�wij�het�hadden,�lijkt�mij�echter�wel�van
belang.�Als�mensen�twee�keer�moedwillig�hebben�gefraudeerd�op�basis�van�socialezekerheidsregelingen�die�wij
hier�kennen,�regelingen�waaraan�wij�als�gemeenschap�bijdragen,�heeft�dat�wat�mij�betreft�consequenties.�Als�mensen�dat�moedwillig�en�bewust�twee�keer�doen,�geeft�het
geen�pas�meer�om�een�beroep�te�doen�op�een�dergelijke
regeling.

Mevrouw�Karabulut�(SP):
Voorzitter.�Wat�een�deceptie,�wat�een�teleurstelling.�Achter�de�uitgangspunten�die�de�minister�zelf�herhaalde,�de
gewijzigde�visie�en�de�herijking�kunnen�wij�volledig�staan.
We�hebben�echter�grote�moeite�met�een�aantal�elementen,�voornamelijk�op�het�punt�van�een�basisvoorziening.
De�minister�heeft�allerlei�argumenten�genoemd�die�in
mijn�ogen�niet�overtuigend�zijn.�De�vraag�of�het�financieel
past�binnen�de�begroting�was�al�niet�leidend,�maar�je�zou
ook�binnen�de�begroting�van�SZW�kunnen�schuiven.�Uit
niets�is�gebleken�dat�mensen�de�eigen�verantwoordelijkheid�niet�nemen.�Daar�zijn�geen�andere�doorslaggevende�redenen�voor.�Maar�met�deze�forse�inperking�maakt�de
minister�het�onmogelijk�voor�een�heel�grote�groep,�juist
voor�de�eerste�generatie�migranten,�die�hij�een�bijzondere
en�speciale�verantwoordelijkheid�noemt.
Bovendien�toont�de�minister�van�Sociale�Zaken,�die�ook
over�inkomensbeleid,�armoede�en�koopkracht�gaat,�hiermee�niet�echt�dat�hij�gevoel�heeft�voor�mensen�met�lage�inkomens�en�dat�hij�weet�wat�zij�doormaken.�Daarmee
maakt�de�minister�het�voor�ons�verschrikkelijk�moeilijk
om�voor�dit�wetsvoorstel�te�stemmen.�Ik�vind�dat�jammer.

Tweede�Kamer

Remigratiewet

Als�het�kabinet�voortdurend�spreekt�van�uitgestoken
handen,�verwacht�ik�dat�wij�die�een�keer�mogen�zien.
Maar�we�zien�ze�niet�op�dit�punt,�ook�niet�wat�betreft�het
behoorlijk�handelen�van�de�overheid�rondom�de�doelgroep�Chinezen,�die�er�eerst�aan�zijn�toegevoegd�en�er
vervolgens�weer�zijn�uitgehaald.�Ik�vraag�om�een�redelijke
overgangsperiode�van�twee�jaar,�maar�ook�die�kan�er�niet
van�af.�Ook�wil�de�minister�niet�aan�een�uitzonderingsmogelijkheid�voor�mensen�van�boven�de�50�die�echt�geen
baan�kunnen�vinden�en�die�in�een�uitzichtloze�situatie�zitten.�Dan�rest�alleen�de�ingangsdatum.�Het�minste�wat�je
kunt�en�moet�doen�is�dat�je�een�redelijke�termijn�laat�tussen�de�besluitvorming�en�de�ingangsdatum.�Daarover�heb
ik�de�volgende�motie.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
verzoekt�de�regering�om�een�termijn�van�een�jaar�tussen
de�besluitvorming�over�de�nieuwe�wet�en�de�ingangsdatum�in�te�stellen,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�het�lid�Karabulut.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�16�(33085).

Mevrouw�Karabulut�(SP):
Voorzitter.�Ik�vind�het�jammer�dat�ik�vandaag�tot�de�conclusie�moet�komen�dat�we�niet�alleen�te�maken�hebben
met�een�visieloze�minister�van�integratie,�maar�vooral�ook
met�een�minister�van�integratie�die�de�lijn�van�Rutte�I�keihard�doorzet.

Mevrouw�Arib�(PvdA):
Voorzitter.�Ik�herken�mij�absoluut�niet�in�het�laatste�wat
collega�Karabulut�heeft�gezegd,�namelijk�dat�de�lijn�van
Rutte�I�wordt�voortgezet.�Ik�vind�het�ook�jammer�dat�zij�op
bijna�deprimerende�toon�over�dit�wetsvoorstel�spreekt.�Ik
zie�het�juist�als�een�heel�goede�ontwikkeling.�Het�is�ook
een�omslag�in�de�manier�waarop�tot�nu�toe�met�allochtonen�wordt�omgegaan.�In�plaats�van�dat�je�zielig�op�je
53ste�moet�worden�afgeschreven,�neem�je�gewoon�actief�deel�aan�de�samenleving.�Ik�ben�er�blij�mee�dat�wij,
ook�in�dit�debat,�die�omslag�hebben�gemaakt.�Ik�vind�het
heel�jammer�dat�mevrouw�Karabulut�het�neerzet�als�"visieloos".�Ik�herken�mij�absoluut�niet�in�het�beeld�dat�zij�net
heeft�neergezet.�Dat�moest�ik�even�kwijt.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
De�verleiding�is�groot�om�hier�het�integratiedebat�en�de
positie�van�de�Partij�van�de�Arbeid�daarin�voor�en�na�de
verkiezingen�aan�te�gaan.�Dat�zal�ik�niet�doen.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Nou,�ga�uw�gang.

24 januari 2013
TK�44

44-11-89

Arib
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Dat�komt�nog�wel.�Ik�moet�constateren�op�basis�van�de
simpele�feiten�dat�er�geen�visie�ligt,�dat�de�maatregelen
onder�Rutte�I�worden�voortgezet�en�dat�daar�waar�er�mogelijk�goede�voorstellen�liggen,�het�eigenlijk�onmogelijk
wordt�gemaakt�voor�een�heel�grote�groep�om�daar�fatsoenlijk�gebruik�van�te�maken.�Ik�begrijp�dat�u�zich�daar
niet�goed�uit�kunt�praten,�maar�ga�nu�niet�doen�alsof�ik
degene�ben�die�mensen�perspectief�en�daadwerkelijke
mogelijkheden�tot�integratie�en�samenleven�ontneem.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
Ik�vind�echt�dat�u�de�grootst�mogelijke�onzin�zit�uit�te�kramen.�U�hebt�van�het�begin�tot�het�einde�een�groep�mensen�afgeschilderd�als�zielig:�zij�kunnen�niet�deelnemen
aan�de�arbeidsmarkt,�zij�leven�allemaal�in�armoede,�zij
hebben�allemaal�schulden�enzovoorts.�Natuurlijk�zijn�er
problemen,�maar�er�is�gelukkig�ook�een�nieuwe�generatie
–�u�behoort�daar�ook�toe�–�die�gewoon�deelneemt�aan�de
Nederlandse�samenleving.�Deze�mensen�hebben�zich�een
eigen�positie�verworven�en�willen�niet�worden�behandeld
alsof�zij�zielig�zijn�en�alsof�zij�slachtoffers�zijn�voor�wie�de
overheid�elke�keer�een�regeling�moet�verzinnen.�Als�u�een
integratiedebat�wilt,�ga�ik�dat�met�alle�plezier�met�u�aan.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Ik�wijs�mevrouw�Arib�er�nogmaals�op�dat�wij�nu�niet�spreken�over�de�tweede�en�derde�generatie.�Daar�gaat�deze
wet�niet�over.�Als�mevrouw�Arib�van�mening�is�dat�mensen�het�vliegtuig�kunnen�pakken�en�zelf�kunnen�remigreren,�stel�ik�voor�dat�de�Partij�van�de�Arbeid�voorstelt�om
de�regeling�direct�af�te�schaffen.
Mevrouw�Arib�(PvdA):
De�Kamer�heeft�om�deze�regeling�gevraagd.�Dat�heeft
niets�met�Rutte�I�of�Rutte�II�te�maken.�Dat�verzoek�stamt�al
uit�2008.�Het�was�een�motie�van�collega�Van�Toorenburg,
die�ook�gesteund�werd�door�uw�eigen�fractie,�om�de�Remigratiewet�te�herzien.�Er�is�ook�een�motie�van�voormalig�collega�Dibi�waarin�staat�dat�de�tweede�en�derde�generatie�uitgesloten�zijn�van�die�regeling,�met�hetzelfde�argument�dat�ik�net�gaf.�Voor�de�eerste�generatie,�voor�bestaande�gevallen,�verandert�er�niets.�Ik�vind�het�heel�zorgvuldig�en�heel�gedegen�dat�er�een�langetermijnafbouw�is
voor�deze�regeling�en�dat�er�op�een�andere�manier�naar
remigratie�wordt�gekeken.
Ik�wijs�u,�mede�naar�aanleiding�van�de�interruptie�van
collega�Van�Klaveren,�ook�op�het�laatste�rapport�van�FORUM�en�van�het�CPB,�waaruit�blijkt�dat�de�nieuwe�generatie�een�totaal�andere�band�heeft�met�het�land�van�herkomst.�Mensen�van�de�nieuwe�generatie�hebben�de�overheid�helemaal�niet�nodig.�Zij�hebben�allemaal�projecten
in�Turkije�en�Marokko.�Zij�zijn�niet�afhankelijk�van�collectieve�middelen�van�wie�dan�ook.�Zij�doen�het�op�eigen
kracht�en�daar�ben�ik�heel�trots�op.�Ik�werp�het�beeld�dat
mevrouw�Karabulut�schetst�van�de�PvdA�dus�verre�van
mij.
Voorzitter.�Ik�ben�de�minister�zeer�erkentelijk�voor�zijn
antwoorden.�Ik�ben�erg�blij�met�de�toezegging�van�de�minister�dat�hij�bereid�is,�het�wetsvoorstel�niet�per�1 juli�2013
in�te�laten�gaan,�maar�per�1 januari�2014.�De�PvdA�is�daar
groot�voorstander�van.�Ik�ga�ervan�uit�dat�de�minister�dit
doet.
Ik�vind�de�argumenten�voor�het�afschaffen�van�de�basisvoorziening�heel�gerechtvaardigd.�Ik�zie�het�als�een�stimulans�voor�de�mensen�die�terug�willen�naar�het�land

Tweede�Kamer

Remigratiewet

van�herkomst�om�heel�goed�na�te�denken�over�die�keuze.
Remigreren�is�niet�altijd�zo�ideaal�als�het�vaak�wordt�afgeschilderd.�Ik�ken�situaties�waarin�kinderen�van�school
worden�gehaald�en�worden�meegenomen�en�waarin
vrouwen�die�daar�helemaal�niet�voor�hebben�gekozen,
mee�terug�worden�genomen�naar�Marokko�of�Turkije.�Remigratie�heeft�dus�ook�een�nare�kant.�Ik�ben�heel�blij�dat
er�nu�een�drempel�wordt�opgeworpen�waardoor�je�heel
goed�moet�nadenken�voor�je�aan�remigratie�begint.
Verder�verheug�ik�mij�erg�op�het�integratiedebat.�Ik
weet�niet�of�dat�gevoerd�zal�worden,�maar�ik�kijk�daar�vol
vertrouwen�naar�uit.
De�voorzitter:
We�zien�er�allemaal�naar�uit.

De�heer�Van�Weyenberg�(D66):
Voorzitter.�Ik�dank�de�minister�voor�zijn�beantwoording�in
eerste�termijn.�Hij�heeft�inderdaad�goed�begrepen�dat�de
lat�hoog�ligt,�wat�mij�betreft.�Mijn�fractie�steunt�de�richting�van�dit�wetsvoorstel,�maar�was�nog�op�zoek�naar�de
balans,�zoals�ik�in�eerste�termijn�heb�gezegd.�Daarom�heb
ik�in�mijn�eerste�termijn�een�aantal�mogelijkheden�benoemd�die�zouden�kunnen�helpen�om�de�minister�tot�enige�beweging�voor�met�name�de�maatvoering�te�verleiden.
De�minister�zegt�dat�hij�twee�van�de�drie�mogelijkheden
niet�uitvoerbaar�acht.�Ik�doel�op�de�leeftijdsgrens�en�de
instandhouding�van�de�basisvoorziening�met�een�vermogenstoets�of�iets�dergelijks.�Ik�begrijp�ook�dat�hij�daarmee
worstelt,�want�dat�doe�ik�zelf�ook.
Er�blijft�één�mogelijkheid�over,�namelijk�de�ingangsdatum.�Ook�ik�ben�blij�met�de�invoering�per�1 januari.�Dat
lijkt�mij�winst,�ook�gelet�op�de�waarschijnlijkheid�dat�dit
wetsvoorstel�pas�in�het�voorjaar�door�de�Eerste�Kamer
wordt�behandeld.�Ik�heb�alleen�nog�de�volgende�vraag,
in�het�verlengde�van�de�motie�van�mevrouw�Karabulut.
Is�een�invoeringsdatum�van�ongeveer�een�jaar�na�afronding�van�het�parlementaire�traject�volgens�de�minister
mogelijk?�Juist�remigratie�is�namelijk�een�proces�waarbij
je�niet�over�één�nacht�ijs�moet�gaan,�zoals�de�minister�het
zei.�Daarom�vind�ik�het�een�sympathiek�idee.�Ik�ben�ook
nieuwsgierig�in�hoeverre�het�mogelijk�is�zonder�dat�het
grote�budgettaire�consequenties�heeft.

Minister�Asscher:
Voorzitter.�Ik�dank�de�leden�van�de�Kamer.�De�heer�Van
Klaveren�merkte�op�dat�hij�het�tot�zijn�grote�verbazing
eens�is�met�de�SP. Dat�is�winst,�want�ik�juich�meer�consensus�over�dit�soort�soms�gevoelige�onderwerpen�toe.
U�leek�het,�met�een�lichte�somberte,�ook�eens�te�zijn�over
wat�het�kabinet�hier�op�de�mat�heeft�gelegd.�U�zei:�wat
een�deceptie,�wat�een�teleurstelling.�Dat�vind�ik�heel�jammer,�maar�ik�moet�zeggen�dat�ik�hierdoor�mijn�lust�om
met�u�erover�in�debat�te�gaan�niet�verlies.�Ik�verlies�ook
niet�mijn�overtuiging�dat�het�kabinet,�misschien�niet�altijd
met�alle�Kamerleden�maar�wel�met�grote�meerderheden,
debatten�over�integratie�tot�een�goed�einde�kan�brengen.
Wij�komen�vast�tot�een�rationeel�einde�als�wij�de�waarden�goed�benoemen,�de�keuzes�goed�beargumenteren�en
de�belangen�goed�wegen,�ook�al�gaat�het�om�gevoelige
kwesties�en�soms�moeilijke�keuzes.�Misschien�bent�u�van-

24 januari 2013
TK�44

44-11-90

Asscher
daag�teleurgesteld,�maar�bent�u�de�volgende�keer�weer
blij.�Daar�streef�ik�naar,�maar�dat�zal�niet�altijd�kunnen.
Ik�zeg�de�heer�Azmani�het�volgende�toe.�Ik�zal�me�nog
een�keer�met�de�Sociale�Verzekeringsbank�verstaan�om�te
toetsen�of�ik�hem�in�eerste�termijn�juist�heb�voorgelicht.
Ik�kan�hem�precies�de�toezegging�doen�die�hij�net�vroeg.
In�de�uitvoering,�de�praktijk,�mag�eigenlijk�van�een�dergelijke�aanvulling�weinig�meerwaarde�verwacht�worden
tegenover�de�mogelijkheden�die�bij�voorkomen�van�fraude�nu�al�voor�deze�bijzondere�groep�bij�de�Sociale�Verzekeringsbank�bestaan.�We�zullen�er�dus�niet�milder�mee
omgaan�dan�met�andere�fraudegevallen,�ook�al�zijn�het
appels�en�peren,�maar�op�dit�moment�acht�ik�een�wijziging�niet�noodzakelijk.�Dat�is�mijn�toezegging,�maar�zekerheidshalve�zal�ik�de�Sociale�Verzekeringsbank�er�nog�een
keer�op�bevragen.�Als�dit�tot�een�ander�antwoord�leidt,
kom�ik�daar�zelf�mee�naar�de�Kamer.
De�vraag�over�de�ingangsdatum�resteert.�Voor�het�overige�beproef�ik�duidelijke�steun�voor�het�wetsvoorstel�in
de�Kamer.�De�heer�Van�Weyenberg�heeft�de�Kamer�inmiddels�verlaten,�maar�het�lijkt�erop�dat�ik�dit�keer�over�de
hooggelegen�lat�heen�ben�gekomen.�Dat�geeft�ook�alweer
vertrouwen.�Men�weet�dat�ik�de�lat�net�als�hoogspringers
steeds�iets�hoger�probeer�te�leggen.�Dat�spreekt�ons�aan.
Er�werd�gevraagd�of�het�na�mijn�aanbod�niet�sympathiek
is�om�te�zeggen:�de�Kamer�moet�juist�een�motie�aannemen�waarin�staat�dat�het�wetsvoorstel�een�jaar�na�behandeling�in�werking�moet�treden.�Het�wetsvoorstel�is�in�november�2011�ingediend.�Als�je�voor�de�invoeringsdatum
van�1 januari�kiest,�wordt�de�wet�dus�ruim�twee�jaar�daarna�van�kracht.�Ik�denk�dat�je�dan�in�alle�opzichten�voor
een�heel�redelijke�termijn�kiest.�Volgens�mij�voegt�het�weinig�toe�als�de�inwerkingtreding�een�jaar�na�behandeling�in
de�Eerste�Kamer�volgt,�want�dan�schuif�je�waarschijnlijk
naar�1 juli�van�het�volgende�jaar.�In�mijn�ogen�was�1 juli�van�dit�jaar�gerechtvaardigd,�gezien�de�lange�wetsgeschiedenis�en�gezien�het�feit�dat�de�voorlichtingsactiviteiten�van�het�Nederlands�Migratie�Instituut�al�sinds�de�motie-Van�Toorenburg�(31700-XVIII,�nr.�20)�erop�gericht�zijn
om�mensen�te�waarschuwen�en�voor�te�bereiden�op�deze
verandering.�Dat�is�versterkt�na�de�motie-Dibi�c.s.�(32500VII,�nr.�39)�en�al�helemaal�na�de�indiening�van�dit�wetsvoorstel.�Maar�gelet�op�wat�de�Kamer�daarover�gezegd
heeft,�vond�ik�het�niet�onredelijk�om�toch�aan�te�bieden
om�voor�1 januari�te�kiezen.�Ik�denk�dat�het�weinig�toegevoegde�heeft,�behalve�misschien�dat�het�sympathiek�lijkt
om�die�termijn�nog�verder�op�te�rekken.�Om�die�reden�wil
ik�de�motie-Karabulut�op�stuk�nr.�16�ontraden.
De�algemene�beraadslaging�wordt�gesloten.
De�voorzitter:
De�stemmingen�over�dit�wetsvoorstel,�de�amendementen
en�de�motie�zijn�dinsdag�aanstaande.
Sluiting�21.34�uur.

Tweede�Kamer

Remigratiewet

24 januari 2013
TK�44

44-11-91