Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

30 420

Emancipatiebeleid

Nr. 123

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 juli 2008
In de emancipatienota «Meer kansen voor vrouwen, 2008–2011» heb ik
aangekondigd dat ik onderzoek zal doen naar de gevolgen van de seksualisering van de rol van meisjes en vrouwen op jongeren en op de maatschappij. Tijdens het AO Emancipatie van 12 november 2007 heb ik toegezegd u voor de zomer zal informeren over de resultaten van dit onderzoek.
In deze brief geef ik een stand van zaken van de twee onderzoeken die ik
laat uitvoeren en geef ik u vast enig inzicht in mijn plannen om met de
opbrengst aan de slag te gaan.
Twee onderzoeken
Er vindt een onderzoek plaats naar de effecten van de seksualisering op
jongeren en op de maatschappij. Dit onderzoek beoogt inzicht te geven in
de relatie tussen seksualisering, zelfbeeld, opvattingen en gedrag. Behalve
deze relatie, gaat het mij ook om welke groep(en) jongeren het meeste
risico lopen op grensoverschrijdend gedrag, welke risicofactoren daarbij
een rol spelen, hoe dit door ouders en jongeren beleefd wordt en welke
behoeften aan ondersteuning zij hebben. Uitvoerder van dit onderzoek is
de Rutger Nisso Groep in samenwerking met het Nederlands Jeugd Instituut en Movisie. Een tussenrapportage is op 9 juni opgeleverd. Deze
rapportage laat de witte vlekken van bestaande onderzoeken op dit terrein
zien en bevat de vragenlijsten zoals die onder 1000 jongeren en hun
ouders uitgezet worden. Op 3 november 2008 verwacht ik de eindrapportage.
Daarnaast is een inventarisatie gedaan van bestaande initiatieven en
projecten die de seksuele weerbaarheid van jongeren vergroten. Deze
inventarisatie heeft als doel een overzicht te geven van bestaande initiatieven en projecten op het terrein van seksuele weerbaarheid en inzicht te
verschaffen in hun succes en faalfactoren. Uitvoerder is het Internationaal
Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) in samenwerking met de Rutger Nisso Groep. Op 7 mei is een tussenrapportage
opgeleverd en op 23 juni heb ik de eindrapportage ontvangen.

KST121060
0708tkkst30420-123
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 123

1

Opbrengst van de onderzoeken
De inventarisatie van bestaande initiatieven die is opgeleverd bevat een
aantal aanbevelingen. Hieronder volgt een schets hoe ik met een aantal
aanbevelingen aan de slag wil gaan. Ik zal zoveel mogelijk aansluiten bij
bestaande initiatieven en ontwikkelingen van onder meer mijn collega
bewindspersonen (de staatssecretaris van VWS, de minister voor Jeugd
en Gezin en de minister voor Wonen, Wijken en Integratie). Uiteraard
moeten de meeste aanbevelingen in relatie tot het onderzoek naar aard en
omvang van de seksualisering beoordeeld worden.
Ik zal ervoor zorgen dat veelbelovende en succesvolle initiatieven in een
digitale databank worden opgenomen en dat het overzicht van succesfactoren en randvoorwaarden breder wordt bekend gemaakt. Ik zal daarbij
aansluiten bij de databanken en websites die er al zijn voor professionals
uit het onderwijs, (jeugd)gezondheidszorg en welzijnswerk.
Daarnaast zal ik de aanbevelingen voor een beter aanbod onder de
aandacht brengen van departementen, lokale overheden en het veld. Het
gaat onder meer om:
– een betere aansluiting op specifieke achtergrondkenmerken (sekse,
etniciteit en religie) van de doelgroep,
– een groter aanbod voor jongens, homojongeren en jongeren met een
verstandelijke en lichamelijke beperking,
– meer aandacht voor gedragsverandering,
– meer oog voor nieuwe media bij het effectief bereiken van jongeren,
– meer aandacht voor evaluaties, bereik en gebruik, effectonderzoek en
implementatie.
Samenwerking met departementen
Mogelijkheden voor verbetering van het aanbod worden gecreëerd met
het programma «seksuele gezondheid van de jeugd» dat ZonMw in
opdracht van de staatssecretaris van VWS uitvoert. Uit het TNO-rapport
Een inventarisatie van seksuele gezondheidsbevorderingsinterventies
voor de jeugd van 10 tot 21 jaar bleek onder meer dat weinig bekend is
over de effectiviteit van interventies op het gebied van seksuele vorming,
dat voor bepaalde doelgroepen geen aanbod beschikbaar is (bijvoorbeeld
jongeren op roc’s), dat sommige methoden aangepast moeten worden en
dat implementatie aandacht behoeft. Binnen het programma «seksuele
gezondheid van de jeugd» worden daarom de komende jaren bestaande
interventies op het gebied van seksuele gezondheid aangepast en op
effectiviteit onderzocht. De methode Relatie en seksualiteit en de methode
Lekker in je vel zullen bijvoorbeeld op effectiviteit worden onderzocht. De
methode Lang Leve de Liefde, veel gebruikt in het vmbo, is eerder onderzocht. Daar bleken positieve effecten op het gebied van kennis en attitudes duidelijk meetbaar. Ook de implementatie van de interventies wordt
gestimuleerd. Tevens is er ruimte om nieuwe interventies te ontwikkelen.
Het gaat om gezondheidsbevorderende interventies waarin weerbaarheid
ook een plek heeft. Het is gericht op jongeren en er is speciale aandacht
voor laagopgeleide en allochtone jongeren. Een belangrijk doel van het
programma is te komen tot een breed palet aan beschikbare interventies
voor de jeugd, waarmee zij gedurende de seksuele ontwikkeling passende
informatie en vaardigheidstrainingen krijgt. Hiermee ontstaat een zogenaamde «leerlijn» voor seksuele vorming. De staatssecretaris van VWS zal
u binnenkort ook informeren over de wijze waarop ze de seksuele gezondheid van allochtonen wil bevorderen.
Ook de ministers voor Jeugd en Gezin en voor Wonen, Wijken en Integratie hebben acties ingezet om migrantenkinderen en hun ouders beter
te bereiken. Naar verwachting wordt nog vóór de zomer de beleidsbrief
«Diversiteit in het Jeugdbeleid» van de beide bewindslieden naar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 123

2

Tweede Kamer gestuurd. Met diversiteit in het jeugdbeleid gaat het om
het voorkomen van problemen in de toekomst door een preventieve
aanpak. Door de acties moeten migrantenkinderen en hun ouders eerder
worden bereikt, bijvoorbeeld met algemene jeugdvoorzieningen en
opvoedingsondersteuning. Op lokaal niveau worden academische werkplaatsen opgezet, waarin kennis en praktijk met elkaar worden verbonden.
Professionals, gemeenten, wetenschap, jeugden migrantenorganisaties
en de migranten worden hierin betrokken. Er wordt ook aandacht besteed
aan vroegtijdig signaleren in de ontwikkeling van kinderen. De professionals worden toegerust met competenties om ze beter te bereiken. Daarnaast wordt het bereik van de verschillende doelgroepen verbeterd door
het versterken van het «frontliniewerk». Hierbij gaat het om effectieve
aanpakken van vrijwilligers en professionals om ook moeilijke bereikbare
jongeren en hun ouders te bereiken, en de brug wordt geslagen tussen
hen en de geïnstitutionaliseerde hulpverlening.
Ik ga verder verkennen op welke wijze seksuele weerbaarheid van
jongeren meer beleidsprioriteit van verantwoordelijke partijen op lokaal
en/of landelijk niveau kan krijgen zodat alle kwetsbare jongeren daadwerkelijk effectief bereikt kunnen worden. Aangezien de resultaten over de
aard en omvang van de seksualisering pas in november worden opgeleverd, kan ik u begin 2009 mijn aanpak inclusief beide onderzoeken
aanbieden. Ik zal in die aanpak nauw samenwerken met de staatssecretaris van VWS en de ministers voor Jeugd en Gezin en voor Wonen,
Wijken en Integratie.
Seksuele voorlichting en de kerndoelen van het basisonderwijs
Tot slot heb ik u naar aanleiding van motie 84 uit het AO d.d. 12 november
2007 toegezegd dat ik zal toelichten hoe seksuele voorlichting in het
primair onderwijs wordt ingevuld. Ik zal eerst aangeven onder welk kerndoel seksuele voorlichting in het primair onderwijs valt, om daarna aan te
geven wat er reeds gebeurt op dit gebied.
Aandacht voor seksuele voorlichting valt binnen het primair onderwijs
hoofdzakelijk onder kerndoel 34. Deze luidt: de leerlingen leren zorg te
dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en
anderen. Scholen bepalen zelf op welke wijze zij invulling geven aan dit
kerndoel. Zij kunnen daarbij ondersteund worden door de Gemeentelijke
Gezondheidsdienst (GGD). Gemeenten hebben de taak hebben om de
gezondheid te bevorderen op het gebied van seksualiteit. Deze taak wordt
uitgevoerd door de GGD. De GGD’en worden daarbij ondersteund door
verschillende, door het ministerie van VWS gefinancierde NGO’s waaronder de Rutger Nisso Groep en Soa Aids Nederland. Om de aandacht
voor seksuele vorming in het basisonderwijs te bevorderen organiseert de
GGD i.s.m. de Rutger Nisso Groep de Week van de lentekriebels. In 2007
werden met behulp van 19 GGD-en in totaal 250 basisscholen bereikt. In
de Week van de liefde gebeurt dit zelfde op de middelbare school, door de
GGD en Soa Aids Nederland.
Daarnaast is via de website http://www.seksuelevorming.nl een breed
overzicht beschikbaar van lespakketten en ander onderwijsmateriaal op
het gebied van seksuele vorming. Op deze site worden ook tips aangeboden hoe scholen het best kunnen omgaan met seksuele vorming. De
Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) ontwikkelt momenteel lesmateriaal
om mediawijsheid te bevorderen. Hieraan draagt de Rutger Nisso Groep
bij door materiaal over seksualiteit in de media te ontwikkelen.
Uit het eerder genoemde TNO-rapport Een inventarisatie van seksuele
gezondheidsbevorderingsinterventies voor de jeugd van 10 tot 21 jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 123

3

blijkt dat de geïnterviewde basisschooldocenten redelijk tevreden zijn over
het aanbod aan materiaal. Wel blijken bepaalde onderwerpen te worden
gemist en missen de geïnterviewde docenten beeldmateriaal en materiaal
voor ouderavonden. Eerder heb ik beschreven hoe ZonMw hierin wil
voorzien.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
mede namens de minister voor Jeugd en Gezin,
mede namens de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
R. H. A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 123

4