Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 IXB

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2010

Nr. 16

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 juni 2010
Met deze brief wil ik u, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken,
informeren over de kapitaalverhoging van de Europese Bank voor
Wederopbouw en Ontwikkeling (European Bank for Reconstruction and
Development, EBRD).
De EBRD
Doelstelling van de EBRD is het bevorderen van de overgang naar een
markteconomie en het private ondernemerschap in landen in Midden- en
Oost-Europa, de voormalige Sovjet Unie, Mongolië en Turkije, met
speciale aandacht voor hun integratie in de wereldeconomie, de principes
van een meerpartijen democratie, pluralisme en een gezond milieubeleid.
De EBRD verstrekt daartoe middelen in de vorm van vooral leningen en
participaties.
Akkoord over een kapitaalverhoging voor de EBRD
Tijdens de Jaarvergadering van de EBRD in Zagreb, op 14 en 15 mei jl.,
hebben de Gouverneurs ingestemd met een kapitaalverhoging voor de
EBRD. De kapitaalverhoging is onderdeel van bredere besluitvorming over
de zogenaamde vierde Capital Resources Review (CCR4), het middellange
termijn kader van de EBRD dat de prioriteiten en bijbehorende middelen
vastlegt voor de periode 2011 tot en met 2015. In het kader van CRR4 is
besloten het kapitaal met 50% (€ 10 mld) te verhogen, bestaande uit
€ 9 mld garantiekapitaal en € 1 mld. overheveling uit de reserves van de
Bank naar het gestorte (paid-in) kapitaal. Voor deze kapitaalverhoging is
geen aanpassing nodig van de Statuten (Articles of Agreement) van de
EBRD.
De EBRD geeft met dit besluit zichtbaar gevolg aan de oproep van de G20
in april 2009 om zeker te stellen dat er voldoende kapitaal beschikbaar is

kst-32123-IXB-16
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 IXB, nr. 16

1

voor een adequate crisisrespons en het begeleiden van het economisch
herstel. De EBRD-regio is onevenredig zwaar getroffen door de financiële
en economische crisis. De Bank heeft snel en adequaat op de crisis
gereageerd, onder andere door haar leidende rol in het zogenaamde
Vienna Initiative, waarmee het samen met andere Internationale Financiële Instellingen systeemrelevante banken in de regio ondersteunt. In het
kader van de crisisrespons is het jaarlijkse uitleenvolume stapsgewijs
verhoogd tot € 8 mld in 2009. De EBRD kan, als dat nodig is, door de
kapitaalverhoging het volume in 2010 verhogen tot maximaal € 9 mld.
Afgesproken is dat de jaarlijkse uitleenvolumes als plafonds moeten
worden beschouwd. De planning is dat het volume in 2013, wanneer de
economische situatie genormaliseerd zou moeten zijn en de EBRD minder
additioneel is geworden ten opzichte van de markt, weer zal afnemen.
Tenslotte is ook afgesproken dat de landen in Midden- en Oost-Europa,
die oorspronkelijk in 2010 zouden gradueren (uitfaseren van EBRD-steun),
maar daartoe door de crisis niet in staat zijn, daarvoor tot uiterlijk 2015 de
tijd krijgen. Uiteraard is dit afhankelijk van het economisch herstel in de
regio. Alleen Tsjechië is al eerder gegradueerd.
Vormgeving van de kapitaalverhoging
De kapitaalverhoging is sterk toegesneden op crisis en herstel en heeft
een expliciet tijdelijk karakter. Tijdens de onderhandelingen is die
tijdelijkheid, onder andere door Nederland, sterk benadrukt omdat het
past bij de aard van de financieringsbehoefte en het transitiemandaat van
de Bank. Het tijdelijke karakter blijkt onder andere uit het feit dat de nieuw
uit te geven aandelen aflosbaar zijn. Afgesproken is dat in 2016, op basis
van een vaste formule (tot 87% van de kapitaalbenutting) een deel van de
kapitaalverhoging weer ongedaan wordt gemaakt. Mocht de financiële
positie van de Bank of de economische situatie in de EBRD-regio daar te
zijner tijd aanleiding toe geven, dan kunnen de Gouverneurs in 2015
anders besluiten. Verder zal in 2015 worden besloten op welke basis het
resterende deel van de kapitaalverhoging zal worden afgelost. Belangrijk
is verder dat na de beslissing in 2015 alle aandeelhouders verplicht zijn
hun deelname in de Bank proportioneel te verminderen, zodat geen der
aandeelhouders in staat zal zijn door weigering van de aflossing zijn
aandeel te verhogen ten koste van degenen die wel aflossen.
Budgettaire verwerking
De kapitaalverhoging van de EBRD betreft dus een tijdelijke verhoging van
het garantiekapitaal. Voor de aandeelhouders betekent dit dat er nu niet
direct hoeft te worden inbetaald. Bij garantiekapitaal wordt pas inbetaald
in het hoogst onwaarschijnlijke geval van dreigende insolvabiliteit van de
instelling. Wel zullen de aandeelhouders de garantieverplichting die zij
voor de EBRD hebben getroffen verhogen.
Nederland is één van de 63 aandeelhouders van de EBRD en heeft een
aandeel van 2,51% in het kapitaal van de Bank. De overeengekomen
kapitaalverhoging betekent dat de bestaande garantieverplichting voor de
EBRD, op de begroting van het Ministerie van Financiën, zal worden
verhoogd met € 225.600.000 tot een totaal van € 591.400.000. Na 2015
kan deze garantieverplichting weer worden verlaagd. De uit de kapitaalverhoging voortvloeiende budgettaire wijziging wordt verwerkt in de
ontwerpbegroting 2011 (IX B).
Zoals eerder vermeld neemt het paid-in (gestorte) kapitaal van de Bank
met € 1 mld toe. Ook het Nederlandse deel daarin neemt dus toe en wel
met € 25,1 mln. Het betreft hier evenwel geen storting van de aandeel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 IXB, nr. 16

2

houders, maar een overheveling uit de reserves van de Bank. Budgettair
heeft dit voor Nederland dus geen consequenties.
De EBRD vraagt haar aandeelhouders om uiterlijk 30 april 2011 de
benodigde documenten ter inschrijving op de aandelen naar de Bank te
sturen. De Raad van Bewindvoerders mag deze termijn nog verlengen tot
31 december 2011. De kapitaalverhoging zal in werking treden wanneer is
ingeschreven op de helft van de € 9 mld aan extra garantiekapitaal.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 IXB, nr. 16

3