Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2394
Vragen van de leden Van den Hil en Van Campen (beiden VVD) en Sahla
(D66) aan de Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het bericht «Veel vraag naar
kinderopvang bij boer, maar regels belemmeren uitbreiding» (ingezonden
9 februari 2023).
Antwoord van Minister Van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) en
van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen
24 april 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023,
nr. 1643.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Veel vraag naar kinderopvang bij boer, maar
regels belemmeren uitbreiding»?1
Antwoord 1
Ja, daar zijn wij mee bekend.
Vraag 2
In antwoord op eerdere schriftelijke vragen gaf u aan in gesprek te zijn met
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) om te kijken hoe belemmerende regelgeving weggenomen kan worden2; kunt u een opsomming
geven van de door de agrarische kinderopvangsector benoemde belemmeringen? Wat is de stand van zaken van deze gesprekken, kunt u per belemmering aangeven op welke wijze u deze voornemens bent weg te nemen en
wanneer wordt de Kamer nader geïnformeerd over de uitkomsten?
Antwoord 2
Door de Verenigde Agrarische Kinderopvang (VAK) en de Land en Tuinbouw
Organisatie (LTO) zijn belemmeringen en knelpunten met betrekking tot weten regelgeving aangedragen, die kunt u vinden in bijlage 1. Met de betrokken
partijen zijn we in gesprek over de belemmeringen die zijn aangekaart. Dit is
ook onderdeel van gesprek aan de sectortafel Multifunctionele landbouw van
het Landbouwakkoord.
1

NOS, 5 februari 2023, «Veel vraag naar kinderopvang bij boer, maar regels belemmeren
uitbreiding», (https://nos.nl/artikel/2462669-veel-vraag-naar-kinderopvang-bij-boer-maar-regelsbelemmeren-uitbreiding).
2
Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 945.

ah-tk-20222023-2394
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Daarnaast wordt door de Ministeries van LNV, SZW en EZK, de VNG en LTO
onder leiding van de Kamer van Koophandel de komende tijd een «Life
event»-traject3 opgezet. Dit traject heeft tot doel om belemmeringen bij
multifunctionele landbouw (waaronder agrarische kinderopvang) verder in
kaart te brengen en te inventariseren waar onnodige regeldruk kan worden
weggenomen. We willen eerst dit onderzoek afwachten om vervolgens
integraal te bezien welke eventuele acties nodig zijn om onnodige regeldruk
weg te nemen. Over de uitkomsten van dit «Life event»-traject en eventuele
vervolgstappen zal de Minister van LNV de Kamer dit najaar nader informeren.
Vraag 3
Wat vindt u ervan dat in sommige gevallen de vergunning voor een
agrarische kinderopvang gekoppeld is aan het uitoefenen van een actief
agrarisch bedrijf, waarbij een specifiek omzetpercentage is opgenomen? Is
het kabinet van mening dat deze koppeling onwenselijk is, aangezien dit deze
vorm van multifunctionele landbouw belemmert? Indien ja, welke bevoegdheden heeft het kabinet om deze koppeling weg te nemen in het ruimtelijk
ordeningsinstrumentarium?
Antwoord 3
Het kan zijn dat in sommige gemeenten de vergunning voor agrarische
kinderopvang of kleinschalig kamperen gekoppeld is aan het uitoefenen van
een actief agrarisch bedrijf, en dat daarbij een specifiek omzetpercentage is
opgenomen. Eén van de redenen hiervoor is mogelijk de wens tot behoud
van de agrarische hoofdfunctie van een gebied. Gemeenten kunnen die
koppeling heroverwegen.
Vanuit het ruimtelijk ordeningsinstrumentarium heeft het Rijk de mogelijkheid
om rijksbeleid via instructieregels door te laten werken in de gemeentelijke
besluitvorming over omgevingsvergunningen en -plannen.
Daarbij geldt wel het beginsel van subsidiariteit en proportionaliteit waarbij
regelstelling vanuit het Rijk in beginsel alleen aan de orde is als decentrale
overheden het nationaal belang niet doelmatig en doeltreffend kunnen
behartigen.
Hierbij moet opgemerkt worden dat er ruimte voor gemeenten moet zijn om
te kunnen besluiten wat het beste is voor inwoners en bedrijven, op basis
van zowel lokale als nationale opgaven. Door middel van de Handreiking
Multifunctionele Landbouw en Ruimtelijke Ordening en de uitkomsten van
het Life event-traject, kunnen we gemeenten ondersteunen in het maken van
de juiste afwegingen hierbij.
De Minister van LNV heeft de VNG gevraagd of een omzetpercentage
gebruikelijk is bij gemeenten. Op basis van een kleine verkenning ontstaat
daaruit niet het beeld dat een dergelijk omzetpercentage op grote schaal
wordt toegepast door de gemeenten. Wel wil de Minister van LNV ook dit als
aandachtspunt terug laten komen in een bredere uitvraag en in het traject
rond belemmerende wet- en regelgeving, omdat dit inderdaad bepaalde
vormen van multifunctionele landbouw zou kunnen belemmeren.
Vraag 4
In antwoord op eerdere vragen gaf u aan agrarische kinderopvang als een
kans te zien om enerzijds het aantal kinderopvangplekken te vergroten en
anderzijds mogelijkheden aan agrariërs te bieden om het verdienmodel te
verbreden en daarover te spreken met Land- en Tuinbouworganisatie (LTO)
Nederland, Vereniging Agrarische Kinderopvang (VAK) en VNG4; hoe
verlopen deze gesprekken en welke oplossingen dragen deze organisaties aan
om eventuele knellende wet- en regelgeving weg te nemen en hoe neemt u
deze aanbevelingen mee?
Antwoord 4
Zoals aangegeven in reactie op vraag 2 zijn we in goed overleg met
betrokken partijen en wordt gestart met het «Life event»-traject. Als dit traject
afgerond is, verwacht ik meer zicht te hebben op hoe eventueel belemme-

3
4

Aanpakken regeldruk life events bedrijven | Regeldruk | Rijksoverheid.nl.
Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2022–2023, nr. 945.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

rende regeldruk kan worden weggenomen. Bij de publicatie van de uitkomsten van dit traject dit najaar zal ik hier nader op ingaan.
Daarnaast wordt op dit moment in opdracht van en gefinancierd door de
VNG de «Handreiking Multifunctionele Landbouw en Ruimtelijke Ordening»
uit 2011 geactualiseerd. De verwachting is dat deze handreiking later dit
voorjaar wordt gepubliceerd. De hoofdgedachte van de handreiking is dat een
duidelijk afwegingskader geboden wordt aan (gemeente)ambtenaren,
waarmee een goed doordachte keuze kan worden gemaakt in lokaal beleid,
rekening houdend met lokale autonomie. Dit kan leiden tot een efficiënter en
eenduidiger besluitvormingsproces bij vergunningverlening. De publicatie
van de handreiking wordt gevolgd door workshops voor ambtenaren en
multifunctionele landbouw-ondernemers.
Vraag 5
Hoe kijkt u naar de huisvesting van kinderopvangorganisaties en de eisen die
daaraan gesteld worden, ook als het om kinderopvanglocaties op boerenbedrijven gaan? Zorgen deze eisen aantoonbaar voor kwaliteit en toegankelijkheid van kinderopvanglocaties? Zo ja, waar blijkt dat uit?
Antwoord 5
Vanuit de Wet kinderopvang worden eisen gesteld ten aanzien van huisvesting. Deze zien onder andere op de minimale oppervlakte aan speelruimte en
de veiligheid en gezondheid op een kinderopvanglocatie. Het veiligheid- en
gezondheidsbeleid is locatie-afhankelijk. De GGD houdt toezicht op deze
kwaliteitseisen. Deze eisen acht ik van belang om te zorgen voor kwalitatief
goede opvang waarbij kinderen voldoende, veilige en toegankelijke ruimtes
hebben om te spelen en zich te ontwikkelen. Overigens heb ik geen signalen
ontvangen dat deze eisen uit de Wet kinderopvang belemmerend zijn voor de
sector of voor agrarische kinderopvanglocaties in het bijzonder.
Naast deze eisen uit de Wet kinderopvang worden er nog enkele andere eisen
gesteld ten aanzien van de huisvesting, zoals dat het in het bestemmingsplan
van de gemeente moet passen en er een vergunning voor brandveiligheid
moet zijn als er meer dan tien kinderen worden opgevangen. Vanuit het
Besluit gevoelige bestemmingen worden er voor het waarborgen van een
goede luchtkwaliteit regels gesteld ten aanzien van de afstand van een
kinderopvanglocatie tot een rijksweg of provinciale weg.
Op gemeentelijk niveau kunnen nadere regels worden gesteld rondom
luchtkwaliteit die bijvoorbeeld mee kunnen worden gewogen bij het
bestemmingsplan. Gemeenten kunnen een afweging maken van welke
nadere regels zij willen stellen die passend zijn in hun context.
Vraag 6
Bent u bereid om te kijken naar de gedifferentieerde impact van wet- en
regelgeving op grote- en kleine boerenbedrijven die een (gedeeltelijke)
transitie willen maken naar de kinderopvang? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
welke stappen is het kabinet voornemens concreet te zetten om deze transitie
zo goed als mogelijk te faciliteren?
Antwoord 6
Ja, in het «Life event»-traject wordt ook de tussenschaligheid van de diverse
activiteiten op een multifunctioneel bedrijf meegenomen als aandachtspunt.
Aan de hand van het «Life event»-traject wordt verder gekeken waar
onnodige regeldruk kan worden weggenomen en wat mogelijke oplossingsrichtingen zijn. Zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 2 zal de Minister
van LNV uw Kamer hier dit najaar over informeren.
Vraag 7
Bent u bereid om in kaart te brengen of agrarische kinderopvanginstellingen
makkelijker personeel weten aan te trekken dan stedelijke kinderopvanginstellingen? Zo nee, waarom niet? Hoeveel agrarische kinderopvanginstellingen
zijn dit jaar in de markt actief?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 7
Er is geen exact beeld van het aantal agrarische kinderopvangstellingen dat
actief is in de markt. De Verenigde Agrarische Kinderopvang heeft mij
desgevraagd een inschatting gegeven: circa 140 locaties voor kinderdagopvang of buitenschoolse opvang en ruim 100 voorzieningen voor gastouderopvang.
Er zijn geen gegevens waaruit blijkt of agrarische kinderopvanginstellingen
makkelijker personeel weten aan te trekken dan stedelijke kinderopvanginstellingen. Op dit moment zie ik geen meerwaarde en een rol voor het Ministerie
van SZW weggelegd om te onderzoeken of specifiek agrarische kinderopvanginstellingen makkelijker personeel weten aan te trekken dan reguliere
kinderopvanginstellingen. Ik richt mij op de hele kinderopvangsector, als het
gaat om aanpak van het personeelstekort. In mijn brief van september 2022
ben ik ingegaan op deze aanpak. Deze maand verwacht ik uw Kamer hier een
voortgangsbrief over te sturen. Het beeld vanuit de VAK is dat het bij de
agrarische kinderopvang nog wat beter lukt om personeel aan te trekken en
te behouden. Mogelijk spreekt het concept medewerkers aan, waardoor zij
makkelijker dan andere organisaties nieuw personeel aan zich kunnen binden.
Vraag 8
U doet in het eerdergenoemde artikel een oproep aan gemeenten om het
openen van een dagverblijf door boeren te stimuleren; aan wat voor concrete
maatregelen denkt u daarbij? Bent u bereid zelf ook concrete stappen te
zetten om dit te stimuleren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Samen met de betrokken partijen worden op dit moment diverse stappen
gezet om mogelijke belemmeringen voor agrarische kinderopvang op te
lossen. Denk aan de actualisering van de Handreiking Multifunctionele
Landbouw en Ruimtelijke Ordening en het eerdergenoemde «Life event»traject.
Er wordt geïnventariseerd welke mogelijke knelpunten er in wet- en regelgeving zijn en hoe hiermee kan worden omgegaan. Daarnaast zie ik juist een rol
voor gemeenten weggelegd in het bedenken van maatregelen om agrarische
kinderopvang te stimuleren.
Vraag 9
Wat is de positieve gezondheidsimpact op kinderen die naar de agrarische
kinderopvang gaan in plaats van naar een stedelijke kinderopvanginstelling?
Antwoord 9
Er is geen onderzoek gedaan naar de gezondheidsimpact op kinderen die
naar de agrarische kinderopvang gaan versus een stedelijke kinderopvanginstelling in Nederland. Wel zijn er onderzoeken die aantonen dat kinderen in
een omgeving met veel ruimte, dieren en natuur meer bewegen, waardoor de
kans op overgewicht afneemt. Door activiteiten als klimmen, klauteren,
graven en rennen ontdekken kinderen hun eigen kunnen en grenzen beter,
wat de ontwikkeling van de motoriek stimuleert. Contact met dieren heeft
positieve effecten op de ontwikkeling van een kind. Ook leren kinderen waar
voedselproducten, zoals melk en eieren, vandaan komen. In het artikel van
het RIVM «Agrarische kinderopvang? Gezond en veilig»5 staat ook meer over
eventuele risico’s voor de gezondheid en hoe die te voorkomen.
Sinds 2011 wordt grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de gezondheid van
omwonenden van veehouderijen, middels het onderzoeksprogramma
Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO). Dit onderzoek laat zien dat
het wonen nabij een veehouderij zowel positieve als negatieve gezondheidseffecten heeft. COPD-patiënten die in de buurt van veehouderijen wonen
hebben vaker en/of meer last van hun aandoening. In het algemeen is de
longfunctie verminderd van mensen die bij veel veehouderijen wonen en
komen in de buurt van pluimvee- en geitenhouderijen longontstekingen iets
vaker voor. Astma en allergie komen daarentegen minder vaak voor rondom
veehouderijen.

5

Infectieziektebulletin: Agrarische kinderopvang? Gezond en veilig! / IB 05-2013 | RIVM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Iedere kinderopvang moet een veiligheids- en gezondheidsbeleid hebben. Dit
beleid gaat over hoe de organisatie kinderen beschermt tegen risico’s en
beschrijft bijvoorbeeld de afspraken over hygiëne. De GGD controleert op dit
beleid en houdt toezicht.
Vraag 10
Welke stappen worden er voor het zomerreces nog gezet om het aanbieden
van agrarische kinderopvang te vergemakkelijken? Hoe sluit dat aan bij
maatregelen om het aanbieden van een niet-agrarische kinderopvang
eenvoudiger en toegankelijker te maken?
Antwoord 10
Zoals eerder vermeld wordt er een «Life event»-traject opgestart. Daarnaast
wordt op dit moment in opdracht van de VNG de Handreiking Multifunctionele Landbouw en Ruimtelijke Ordening uit 2011 geactualiseerd. De
verwachting is dat deze handreiking later dit voorjaar wordt gepubliceerd. De
informatie uit deze handreiking kan door gemeenten worden toegepast bij
gemeentelijke beleidsafwegingen en bij het maken van plannen op het terrein
van ruimtelijke ordening, economie en milieu op het gebied van multifunctionele landbouw.
Het kabinet heeft in het coalitieakkoord een herziening van het financieringsstelsel van de kinderopvang afgesproken. De herziening van het financieringsstelsel geldt voor de hele kinderopvang, dus inclusief agrarische kinderopvang. Door deze herziening wordt het stelsel eenvoudiger en begrijpelijk voor
ouders. Daarnaast wordt de kinderopvang betaalbaarder en financieel
toegankelijker, zodat ouders makkelijker arbeid en zorg kunnen combineren.
Een betaalbaardere kinderopvang en een eenvoudiger stelsel dragen eraan bij
dat meer ouders en hun kinderen gebruik kunnen maken van kinderopvang.
Vraag 11
Bij beantwoording van eerdere vragen geeft u aan een eerste stap te zetten in
het actualiseren van de Handreiking Multifunctionele Landbouw en Ruimtelijke Ordening; wat is de stand van zaken van deze actualisering en welke
stappen onderneemt u het komende jaar voor deze actualisering?
Antwoord 11
De actualisering van de Handreiking Multifunctionele Landbouw en Ruimtelijke Ordening wordt op dit moment uitgevoerd in opdracht van de VNG. De
verwachting is dat deze handreiking dit voorjaar wordt gepubliceerd. Het
Ministerie van LNV en VNG zullen vervolgens na de publicatie van de
handreiking workshops voor ambtenaren en multifunctionele landbouwondernemers organiseren om de handreiking onder de aandacht te brengen.
Vraag 12
Bent u het in algemene zin eens met de uitspraak dat agrarische kinderopvang een onderdeel is van het ondernemerschap in de kinderopvang en dat
wet- en regelgeving ondernemerschap niet in de weg mag zitten zolang de
kwaliteit en toegankelijkheid behouden blijven?
Antwoord 12
Dit soort innovatieve vormen van kinderopvang zijn een goede toevoeging
aan de kinderopvangsector, zeker in deze tijd van arbeidsmarktkrapte. Het is
uiteraard wel van belang dat de kinderopvang veilig en van hoge kwaliteit is
en dus voldoet aan de kwaliteitseisen die vanuit de Wet kinderopvang
worden gesteld. Deze gelden voor alle vormen van kinderopvang, dus ook
voor agrarische kinderopvang.
Daar waar wet- en regelgeving houders in de kinderopvang onnodig
belemmert, moeten we proberen dat op te lossen. Specifiek voor de
agrarische kinderopvang gaan we daar ook mee aan de slag middels de
genoemde «Life Event» traject.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5