Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 943

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 juni 2021
In deze brief ga ik in op de moties en toezeggingen die zijn gedaan in het
nota-overleg CBR van 19 april over de Taskforce Examenafname van het
CBR (Kamerstuk 29 398, nr. 932), het advies verbetering autorijscholenbranche en het stelsel van medische rijgeschiktheid. Tevens infomeer ik u
over de bijgesloten maandrapportage «corona-inhaalslag examens» van
het CBR over de maand mei1. De belangrijkste constatering is dat het CBR
concludeert dat de inzet van tijdelijke noodmaatregelen op dit moment
niet nodig is. Tot slot informeer ik u over een aantal overige gerelateerde
onderwerpen.
1. Taskforce Examenafname CBR
Maandrapportage mei CBR «Corona-inhaalslag examens»
Zoals toegezegd in het notaoverleg CBR van 19 april jl. ontvangt u
maandelijks de maandrapportage «corona-inhaalslag examens» van het
CBR. Bijgesloten is de maandrapportage over de maand mei. Zoals ik in
mijn brief van 25 mei (Kamerstuk 29 398, nr. 939) aangaf, besluit het CBR
op basis van deze maandrapportages of het nodig is noodmaatregelen te
nemen om de reserveringstermijnen voor praktijkexamens omlaag te
brengen.
Het streven is om in januari 2022 een gemiddelde reserveringstermijn
voor het eerste B-praktijkexamen te bereiken van 10–14 weken en aan het
einde van 2022 een gemiddelde reserveringstermijn van 7 weken (de
afgesproken kpi). Zoals toegezegd in het notaoverleg CBR van 19 april
wordt de Kamer geïnformeerd over het voornemen noodmaatregelen te
nemen voordat deze plaats gaan vinden.

1

kst-29398-943
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 943

1

Zoals uit de maandrapportage blijkt, liggen de reserveringstermijnen
landelijk momenteel binnen de norm van 7 weken voor het eerst
praktijkexamen B en is er geen reden om de noodmaatregelen in te zetten.
Een belangrijke oorzaak daarvoor is gelegen in het feit dat de vraag naar
rijlessen bij rijscholen tot nu toe minder is toegenomen dan door het CBR
werd verwacht op basis van een inventarisatie in maart onder rijscholen.
Daaruit bleek een verwachte stijging van 30% boven de normale vraag.
Een mogelijke verklaring is dat kandidaten in eerste instantie nog
afwachtend waren om aan de rijopleiding te beginnen omdat de theorieexaminering voor het B-rijbewijs nog niet mogelijk was (dit kan weer
sinds 28 april). Nu de theorie-examens weer worden afgenomen,
verwacht het CBR dat er ook meer gelest zal gaan worden en daarmee het
aanbod van examenkandidaten zal toenemen.
Daarnaast is een belangrijke constatering dat de slagingspercentages na
een aanvankelijke stijging na heropening van het CBR nu dalen. Bij de
herstart van de dienstverlening van het CBR was dit 56%, eind mei was dit
52,8%. Een hoog slagingspercentage is van belang omdat iedere 1%-punt
dat het slagingspercentage stijgt, een extra capaciteit voor praktijkexamens van 8.000 betekent. De branche heeft laten zien dat dit kan. Met
het CBR roep ik de rijschoolbranche op om zich in te zetten om de
slagingspercentages te verhogen.
Eén van de mogelijke noodmaatregelen uit het plan van aanpak van de
Taskforce Examenafname is het tijdelijk niet afnemen van het faalangstexamen.
De aangehouden moties van de leden Stoffer en Geurts (Kamerstuk
29 398, nr. 922) en de motie van het lid De Hoop c.s. (Kamerstuk 29 398,
nr. 920) strekken ertoe dat deze noodmaatregel uit het plan wordt gehaald.
De aangehouden motie van de leden Van Baarle en Stoffer (Kamerstuk
29 398, nr. 924) vraagt de regering af te zien van de mogelijkheid de
examenleeftijd tijdelijk te verhogen naar 18 jaar.
Zoals ook uit het plan van de Taskforce blijkt, is het inzetten van tijdelijke
noodmaatregelen niet wenselijk. Het CBR wil de mogelijkheid hiertoe in
geval van nood wel behouden. Zoals uit de maandrapportage blijkt zal dit
naar de huidige inzichten niet snel nodig zijn. Dit besluit zal afhangen van
de actuele reserveringstermijnen, de slagingspercentages en de ontwikkeling van de marktvraag naar examens.
Voorliggend aan het nemen van noodmaatregelen is het verhogen van de
examencapaciteit door overwerk en het aannemen van extra examinatoren, het verhogen van de slagingspercentages door inzet van de
rijschoolbranche en, indien noodzakelijk, het tijdelijk niet aanbieden van
de tussentijdse toets. Pas als dit onvoldoende effect sorteert komt het
tijdelijk niet aanbieden van het faalangstexamen en ten slotte het tijdelijk
verhogen van de examenleeftijd naar 18 jaar in beeld. Zoals het CBR ook
in de technische briefing heeft aangegeven zijn deze maatregelen niet
wenselijk gezien de negatieve gevolgen voor examenkandidaten. De
inbreng van de Kamer in het notaoverleg CBR van 19 april sterkt mij in de
overtuiging dat deze eventuele noodmaatregelen alleen genomen moeten
worden als er geen andere manier is om de reserveringstermijnen in de
hand te houden.
Ik heb de Kamer toegezegd dat zij op de hoogte wordt gesteld over het
eventuele voornemen om noodmaatregelen te nemen vóórdat deze
daadwerkelijk worden ingezet. Het bij voorbaat uitsluiten van deze
tijdelijke noodmaatregelen acht ik echter onverstandig. Met de inzet van
het CBR om de capaciteit te verhogen en de inzet van de rijschoolbranche
om de slagingspercentages te verhogen wordt alles op alles gezet om te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 943

2

voorkomen dat de reserveringstermijnen beheersbaar houden. De
noodmaatregelen worden alleen ingezet als bovengenoemde acties
onvoldoende soelaas bieden. Het snel op orde hebben van de reserveringstermijnen is in het belang van de examenkandidaten. Alles overwegende ontraad ik daarom de drie bovengenoemde moties.
Overleg CBR en rijschoolhouders
Hieronder geef ik aan hoe ik invulling geef aan de motie van de leden De
Groot en Geurts (Kamerstuk 29 398, nr. 918). Op 25 mei heb ik u per brief
(Kamerstuk 293 98, nr. 938) aangegeven dat er conform de motie
constructief overleg plaatsvindt tussen het CBR en de brancheverenigingen over het plan van aanpak van de Taskforce Examenafname.
Daarnaast heeft het CBR op 21 mei per brief de voorstellen van de
branche ontvangen over hoe zij de slagingspercentages denken te kunnen
verhogen.
Vanuit de rijschoolbranche is voorgesteld een pilot te starten rond
collegiale toetsing waarmee hogere slagingspercentages worden beoogd,
waarbij het CBR een faciliterende en monitorende rol speelt. Dit voorstel
van en door de rijschoolbranche is gericht op een experiment waarin
rijinstructeurs worden geschoold en begeleid in het examen-gereedverklaren van een kandidaat, zo luidt het voorstel. Dit voorstel wordt op
dit moment besproken met het CBR. Het CBR geeft aan positief tegenover
een pilot rond collegiale toetsing te staan. Het examen-gereed-verklaren
kan dan een volgende stap zijn, als de resultaten van de pilot bekend zijn.
Ook ik zie dit als een waardevol voorstel, omdat dit kan bijdragen aan
hogere slagingspercentages. Daarnaast is het in lijn met het advies van de
heer Roemer waarin wordt geadviseerd modulair examineren de norm te
maken. Ook heeft het gesprek opgeleverd dat de meest gemaakte fouten
op examens worden gedeeld, om zo de kwaliteit van de rijlessen te
bevorderen.
De rijschoolbranche heeft aanvullend twee verzoeken gedaan die
betrekking hebben op de tussentijdse toets. Ten eerste de vraag of het
mogelijk kan worden gemaakt de tussentijdse toets af te leggen vóórdat
het theorie-examen succesvol is afgerond. Dit verzoek was ingegeven
door het feit dat op dat moment nog geen theorie-examen kon worden
afgelegd bij het CBR. Daardoor kon voor mensen die een tussentijdse
toets wilden doen vertraging in de rijopleiding ontstaan. Het theorieexamen kan nu wel weer worden afgelegd. Daarmee is dit verzoek niet
meer actueel. Ten tweede is het verzoek gedaan om de vrijstelling voor
bijzondere manoeuvres onbeperkt geldig te laten zijn, in plaats van tot het
eerstvolgende examen. Dit voorstel vergt mogelijk wijziging van regelgeving en wordt nader bekeken door het CBR en mij.
Overige moties
De motie van het lid Van Baarle (Kamerstuk 29 398, nr. 927), die oproept in
gesprek te blijven met verzekeringsmaatschappijen en leasemaatschappijen teneinde voor rijschoolhouders en taxichauffeurs met omzetverlies
betalingen op te schorten of uit te stellen is beantwoord in de Kamerbrief
van 10 mei (Kamerstuk 29 398 nr. 934). Ik heb hierin onder meer aangegeven dat de signalen van de rijschoolbranche zijn gedeeld met de
verzekerings- en leasemaatschappijen.
Het Verbond van Verzekeraars heeft mij laten weten dat het raamwerk
voor ondernemers in financiële nood niet is verlengd. Het Verbond geeft
aan dat de regeling duidelijkheid en rust heeft gebracht en partijen de tijd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 943

3

heeft geboden om tot maatwerk te komen. Daar waar nodig blijven
verzekeraars ook in de toekomst ondernemers met maatwerk ondersteunen, zo geeft het verbond aan. De motie is hiermee uitgevoerd.
2. Advies Verbetering Autorijscholenbranche
Op 14 april heb ik u het advies van de heer Roemer aangeboden over
verbeteringen in de autorijscholenbranche (Kamerstuk 29 398, nr. 917). In
mijn brief heb ik een onderscheid gemaakt tussen de maatregelen die dit
demissionaire kabinet op korte termijn kan nemen en de lange termijn
maatregelen die politieke besluitvorming vergen van een nieuw, missionair kabinet.
Korte termijn acties
Voor wat betreft de korte termijn acties heb ik aangegeven dat ik zal
stimuleren dat deze door de rijschoolbranche, IBKI en het CBR worden
opgepakt. In het nota- overleg heb ik toegezegd u rond de zomer over de
voortgang van de korte termijn acties te rapporteren. Bovengenoemde
pilot ten behoeve van collegiale toetsing is één van de korte termijn acties
die nu lopen.
Aanvullend verken ik met de RDW welke stappen kunnen worden gezet
voor een keuring van de dubbele bediening in lesauto’s.
Met IBKI ben ik in gesprek over de vraag hoe het bestaande register dat
IBKI bijhoudt toegankelijker kan worden gemaakt voor de burger en welke
relevante informatie hieraan nu al kan worden toegevoegd zonder
wijziging van wet- en regelgeving. IBKI beziet tevens of de vindbaarheid
voor de consument van de zogenaamde bevoegdheidschecker – is een
instructeur bevoegd op grond van de WRM 1993- kan worden verbeterd.
Daarnaast zal IBKI het effectiever inzetten van een kwaliteitscontrole op de
uitvoering van de theoretische bijscholing van rijinstructeurs voorbereiden.
Ook de overige leden van de begeleidingsgroep die betrokken waren bij
de totstandkoming van het advies «van Rijles naar Rijonderwijs» worden
op reguliere basis betrokken bij de voortgang. Zo is er op 18 juni een
bijeenkomst waarin deze leden worden bijgepraat over de lopende korteen lange termijn acties.
Lange termijn acties
De Kamer heeft met de motie van de leden Hagen en De Hoop (Kamerstuk
29 398, nr. 919) opgeroepen voortvarend aan de slag te gaan met de
adviezen uit het rapport van de heer Roemer. Hier geef ik invulling aan
door een aantal voorbereidende stappen te zetten die nodig zijn zodat het
nieuwe kabinet zo spoedig mogelijk een besluit kan nemen over de
verdere opvolging van het advies van de heer Roemer.
Er is een projectteam samengesteld dat gaat kijken naar verschillende
aspecten van de lange termijn acties, zoals uitvoerbaarheid, gevolgen
voor wet- en regelgeving, financiën en hoe implementatie eruit zou zien.
We werken daarbij samen met de branche, IBKI en het CBR.
De besluitvorming om de lange termijn acties daadwerkelijk uit te voeren
is vervolgens aan een volgend kabinet. Hier zijn we de komende maanden
mee aan de slag, wat het volgende kabinet in staat stelt zo snel als
mogelijk met een integrale kabinetsreactie op het advies van de heer
Roemer te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 943

4

Een belangrijk onderdeel van het advies dat ik hier wil noemen is het
modulair opleiden en examineren. Dit houdt in dat de rijopleiding in fasen
of modules is opgebouwd en meervoudige toetsmomenten kent: van
eenvoudige naar meer complexe taken en van eenvoudige naar meer
complexe verkeerssituaties. Door modulair te examineren is het examen
minder een momentopname (een foto) en wordt beoogd de examenkandidaat tussentijds feedback te geven en kennis- en vaardigheden
stapsgewijs eigen te maken (een film).
Dit is ook in de technische briefing op 25 mei door de heer Roemer
benoemd als belangrijk onderdeel van het advies. Voor het modulair
opleiden bestaan al methodes in de markt waarmee ervaring op wordt
gedaan. Voor wat betreft het modulair examineren gaan naar verwachting
vanaf september de zogenaamde «Proeftuinen Beginnend Bestuurder»
van start. Dit is één van de maatregelen van het landelijk actieplan
verkeersveiligheid 2019–2021 (LAP) als uitwerking van het strategisch plan
verkeersveiligheid (SPV) waarover u een stand van zaken heeft ontvangen
met de brief van 20 mei 2021 (Kamerstuk 29 398, nr. 936).
Het gaat hierbij om een grootschalig onderzoeksproject waarin wordt
onderzocht welke aanpassingen in het huidige examenmodel bijdragen
aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. Hierbij wordt gekeken naar
begeleid rijden, verlengd examen en modulair examineren. Deze laatste
proeftuin, modulair examineren, heeft een directe relatie met modulair
opleiden en sluit daarmee aan op deze aanbeveling uit het advies van de
heer Roemer. De resultaten van de Proeftuinen worden meegenomen in
de verdere implementatie en uitwerking van dit advies.
Over de motie van het lid Alkaya (Kamerstuk 29 398, nr. 928) die vraagt de
maatschappelijke kosten en baten uit het advies in kaart te brengen en de
motie van de leden Van Baarle en Stoffer (Kamerstuk 29 398, nr. 926) die
vraagt de effecten van het advies op de consumentenprijs voor het
behalen van een rijbewijs te onderzoeken heb ik u in het notaoverleg van
19 april aangegeven deze te betrekken bij het vervolgtraject. Voor beide
moties geldt dat de gevolgen mede afhankelijk zijn van de definitieve
keuzes die een volgend kabinet maakt.
3. Medische rijgeschiktheid
Tot slot zijn er nog enkele moties op het onderwerp medische rijgeschiktheid aangenomen. Hierbij merk ik ook op dat de online raadpleging
met oog op de optimalisatie van het stelsel medische rijgeschiktheid in de
tweede helft van juni van start gaat.
Advies gezondheidsraad stabiele ziektebeelden
De motie van de leden Geurts en Stoffer (Kamerstuk 29 398, nr. 922)
vraagt bij de herziening van het stelsel van de medische rijgeschiktheid te
onderzoeken of de periodieke medische keuring of andere restricties voor
mensen met een stabiel ziektebeeld kunnen vervallen. Hieraan geef ik op
de volgende wijze invulling.
Zoals eerder aan uw Kamer toegezegd, werk ik aan een meerjarenplanning waarin ik opneem welke adviesaanvragen ik bij de Gezondheidsraad (GR) voornemens ben in te dienen. Zo blijft gewaarborgd dat de
REG2000 continu geactualiseerd wordt.
Afgelopen jaar heb ik de GR advies gevraagd over de eisen die gesteld
worden aan mensen met een pacemaker, ADHD en een autismespectrumstoornis (ASS). Dit heeft geleid tot de afschaffing van de verplichte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 943

5

herkeuring voor mensen met een pacemaker en de afschaffing van de
verplichte rijtest voor mensen met ADHD (per april) en ASS (per juli). Dit
kan zonder dat de verkeersveiligheid hiermee in het geding komt.
Daarmee is tevens voldaan aan de toezegging de Kamer voor de zomer te
informeren over het onderzoek van de GR naar de verplichte rijtest voor
mensen met een autismespectrumstoornis.
Op basis van bovengenoemde motie werk ik aan een nieuwe adviesaanvraag waarbij de eerste stap is de GR te vragen welke stabiele aandoeningen of ziektebeelden uit de REG2000 te identificeren zijn.
Daarnaast werk ik aan een adviesaanvraag omtrent de medische keuring
voor mensen die te maken hebben gehad met een psychose. De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) heeft mij onlangs geadviseerd
om de eisen inzake deze keuring onder de loep te nemen. Ik vraag de GR
mij te adviseren over de gevolgen van het advies van de NVvP voor de
verkeersveiligheid. Ik verwacht de Kamer hierover eind dit jaar nader te
kunnen informeren.
Pilot diabetes en oogmetingen
In de Kamerbrief inzake de stand van zaken CBR van 25 september 2020
(Kamerstuk 29 398, nr. 858) heb ik uw Kamer toegezegd een verkenning te
starten naar een pilot rondom diabetes en oogmetingen. Ik koppel hierbij
de uitkomsten aan uw Kamer terug en hiermee beschouw ik de motie van
het lid Postma (Kamerstuk 29 398, nr. 852) als afgedaan.
Het initiatief van deze pilot lag bij de Diabetes Vereniging Nederland
(DVN) die signaleerde dat mensen met diabetes mellitus het idee hebben
dubbele keuringen te moeten doen: een keuring specifiek voor hun
medische rijgeschiktheid en een reguliere oogmeting bij hun eigen arts.
Samen met DVN, het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap (NOG) en
het CBR heb ik verkend wat voor alternatieven hiervoor mogelijk zijn.
Uit deze verkenning is gebleken dat reguliere oograpporten niet zomaar
voor de medische keuring gebruikt kunnen worden, omdat bij de
medische keuring andere waarden gemeten worden dan bij het reguliere
consult. Een binoculair gezichtsveld meting is hier een voorbeeld van. Het
meten van deze extra waarden past niet binnen de tijd en omschrijving
van een regulier consult van de oogarts. Als hiervoor extra tijd gereserveerd zou moeten worden, kan dit tot gevolg hebben dat de patiënt
alsnog met dubbele kosten zit.
Er is daarnaast een grote variatie in de frequentie waarmee mensen met
diabetes mellitus op controle komen bij de oogarts. Soms is er geen
sprake van een fysiek bezoek aan een oogarts, maar wordt er gebruik
gemaakt van fundusfotografie. Dit instrument voldoet volgens het CBR
niet aan de vereisten die nodig zijn voor de beoordeling van de rijgeschiktheid.
Samen met het CBR, het NOG en DVN is derhalve geconcludeerd dat de
twee oogmetingen te verschillend van aard zijn en het voor oogartsen in
de praktijk niet uitvoerbaar is om de oogmeting in het kader van het
reguliere diabetesconsult om te vormen naar een bredere oogmeting die
ook benut kan worden voor de rijbewijskeuring.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 943

6

4. Overige onderwerpen
Cijfermatig beeld VOG in de WRM 1993
Ik heb toegezegd u jaarlijks te informeren over de relevante cijfers rond de
introductie van de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) in de Wet
Rijonderricht Motorvoertuigen (WRM 1993)2.
Op 1 april 2020 is de wijziging van de WRM 1993 in werking getreden. Een
van de wijzigingen in deze wet betrof de plicht voor het overleggen van
een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) in de volgende situaties:
1. WRM-kandidaten die stage willen gaan lopen;
2. Rijinstructeurs die hun WRM-bevoegdheid met vijf jaar willen
verlengen;
3. Rijinstructeurs die een eerste verlenging van hun WRM-bevoegdheid
met zes maanden krijgen;
4. Rijinstructeurs die hun WRM-bevoegdheid hebben laten verlopen en
weer, via het herintrederstraject, WRM-bevoegd willen zijn;
5. Rijinstructeurs die op dit moment rijinstructie geven in het buitenland
en die in het bezit willen komen van een Nederlandse lesbevoegdheid.
Justis voert de VOG-screening uit onder de verantwoordelijkheid van de
Minister voor Rechtsbescherming.
Onderstaande tabel geeft inzicht in de aantallen ontvangen aanvragen
VOG, afgegeven VOG’s en geweigerde VOG’s over de periode 1 april
2020–1 april 20213.
Ontvangen
Afgegeven
Geweigerd

4.631 (100%)
4.574 (98,77%)
47 (1,01%)

Verzoek Europese Commissie coulance code 95 (beroepschauffeurs)
Tot slot informeer ik u hierbij over een verzoek dat ik recent heb gedaan
aan de Europese Commissie om coulance voor code 95 te verlengen. De
Europese Commissie besluit hierover naar verwachting eind juni
aanstaande.
Het verzoek is gericht op een verlenging van maximaal tien maanden van
rijbewijzen met code 95 die verlopen in de periode vanaf 1 juli 2021 tot
1 november 2021. Deze verlenging acht ik noodzakelijk omdat een groot
aantal wegtransportchauffeurs uiterlijk 10 september 2021 hun periodieke
nascholing moet hebben afgerond. Daarnaast is nascholingscapaciteit
nodig voor buschauffeurs. De opleidingscapaciteit is door de COVID-19
maatregelen behoorlijk ingeperkt. Door de voorgestane verlenging van de
coulance voor code 95 krijgen alle beroepschauffeurs voldoende tijd hun
nascholing tijdig te voltooien.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga
2

deze toezegging is gedaan in het kader van behandeling door de Tweede Kamer op
27 september 2018 van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet rijonderricht motorrijtuigen 1993
(wijzigingen naar aanleiding van evaluatie, nascholing beroepschauffeurs, bestuursrechtelijke
handhaving en enkele verbeteringen) (Kamerstuk 34 182). Handelingen II 2018/19, nr. 6, item 4
3
De cijfers in de tabel zijn onder voorbehoud in verband met lopende (bezwaar- en beroeps)procedures. Het aantal geweigerde VOG’s per maand verschilt soms ten opzichte van het aantal
aanvragen in die maand. Dat komt omdat een behandeling van de aanvraag soms doorloopt in
een andere maand. De aanvraag kan hierdoor in een andere maand afgewezen worden dan in
de maand waarin de aanvraag is binnengekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 398, nr. 943

7