Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1998
Vragen van het lid Gesthuizen (SP) aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over het bericht dat Human Rights Watch concludeert dat Bulgarije
asielzoekers mishandelt (ingezonden 9 mei 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
21 mei 2014).
Vraag 1, 2 en 3
Wat is uw reactie op het rapport van Human Rights Watch (HRW) over de
mensonterende situatie waar vreemdelingen in Bulgarije zich in bevinden?1
Welke conclusies trekt u uit het onderzoek van HRW en welke acties gaat u
ondernemen naar aanleiding van de uitkomsten uit datzelfde onderzoek?
Hoe verhoudt deze berichtgeving zich tot zowel het EASO (European Asylum
Support Office)-rapport over de asielsituatie in Bulgarije2 als de brief d.d.
22 januari 2104 van Bulgarije aan de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken,
waarin wordt gesproken over de (voorgenomen) verbeteringen in het
Bulgaarse vreemdelingenbeleid? Erkent u dat die beweringen haaks staan op
de bevindingen van HRW en kunt u aangeven wat daar de oorzaak van is?
Antwoord 1, 2 en 3
Op 29 april 2014 publiceerde Human Rights Watch (HRW) het rapport
«Containment Plan – Bulgaria’s pushbacks and detention of Syrian and other
asylum seekers and migrants». Het rapport is opgemaakt op basis van een
veldonderzoek in Bulgarije van 1 tot 15 december 2013, en een veldonderzoek
in Turkije van 12 tot 18 januari 2014. Het veldonderzoek bestond uit interviews met asielzoekers en illegale immigranten. HRW stelt dat vanuit dit
veldonderzoek naar voren is gekomen dat meerdere vreemdelingen bij
binnenkomst in Bulgarije door de grenspolitie zijn teruggebracht naar Turkije,
zonder dat zij in de gelegenheid werden gesteld een asielverzoek in te dienen.
Daarbij zou excessief geweld zijn gebruikt. Ook zouden enkele vreemdelingen
agressief zijn behandeld tijdens het verblijf in een gesloten centrum in
Bulgarije.
Op 29 april 2014 heeft de Bulgaarse minister van Binnenlandse Zaken
gereageerd op het rapport. In een brief aan HRW schrijft de minister dat de
feiten anders liggen dan geschetst in het HRW-rapport. De minister beklem-

1
2

ah-tk-20132014-1998
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.nrc.nl/nieuws/2014/04/29/human-rights-watch-bulgarije-mishandelt-asielzoekers/
«EASO Operating Plan to Bulgaria. Stock taking report on the asylum situation in Bulgaria»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

toont dat de Bulgaarse grenspolitie is getraind conform de EU- en Schengenstandaarden. De minister ontkent ten stelligste dat de Bulgaarse grenspolitie
geweld zou gebruiken, zoals wordt gesuggereerd in het HRW-rapport. De
minister wijst daarbij onder meer op de situatie dat in de afgelopen maanden
diverse (EU-) delegaties Bulgarije hebben bezocht en/of daar operationeel
aanwezig zijn geweest, doch dat geen van deze delegaties melding heeft
gemaakt van dergelijke excessen. In zijn brief benadrukt de minister ook de
verbeteringen die sedert eind 2013 zijn aangebracht in de opvangvoorzieningen voor vreemdelingen. Een afschrift van de brief heb ik als bijlage3 aan
deze antwoorden gevoegd. In het HRW-rapport wordt overigens niet
weersproken dat deze verbeteringen zijn gerealiseerd.
Ook het Rode Kruis heeft een verklaring opgesteld waarin afstand wordt
genomen van de beschuldigingen van geweld jegens asielzoekers zoals
opgetekend in het HRW-rapport.
Tijdens de dagelijkse werkzaamheden in de centra en in bijeenkomsten met
asielzoekers heeft het Rode Kruis nimmer dergelijke beschuldigingen gehoord
(http://www.redcross.bg/news/view.html?nid=19697).
Voor een actueel beeld van de asielsituatie in Bulgarije wijs ik tevens op een
rapport van UNHCR van 15 april 2014. In dat rapport beschrijft UNHCR de
verbeteringen die Bulgarije, in het eerste kwartaal van dit jaar, heeft
aangebracht in de asielprocedure en opvangvoorzieningen voor asielzoekers.
Het beeld dat uit dit rapport naar voren komt overeen met verslag van EASO
van februari dit jaar. In het rapport van 15 april meldt UNHCR dat het
Bulgaarse stelsel dusdanig is verbeterd dat UNHCR niet langer oproept tot
een opschorting van de EU-Dublinverordening ten opzichte van Bulgarije.
Uit de diverse rapporten blijkt overigens ook dat de grensbewaking is
aangescherpt na de eerste grote instroom via Turks-Bulgaarse grens. Iedere
lidstaat heeft de verantwoordelijkheid om zijn deel van de buitengrens goed
te bewaken. Daarbij is het voor Bulgarije, net als voor de andere lidstaten aan
de buitengrenzen van de EU, de uitdaging om een juiste balans te bewaren
tussen een goede grensbewaking en het recht voor asielzoekers om toegang
te krijgen tot een asielprocedure. Het beeld dat uit de brief van de Bulgaarse
minister van 29 april 2014 naar voren komt, is dat de Bulgaarse autoriteiten
geen onevenredige maatregelen treffen.
Gelet op het vorenstaande zie ik geen reden om naar aanleiding van het
HRW-rapport acties te ondernemen. Wel zullen wij Bulgarije blijven ondersteunen met de grensbewaking en het realiseren van verdere verbeteringen
in de asielprocedure. Dit door het aanbieden van onze experts voor de
operationele ondersteuning ter plekke door Frontex en EASO.
Vraag 4
Klopt het dat de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) intern beleid heeft
niet meer te claimen op Bulgarije? Zo ja, waarom wordt dit beleid niet
schriftelijk vastgelegd en naar de Kamer verzonden? Zo nee, bent u bereid
gehoor te geven aan de oproep van HRW om voorlopig niet meer te claimen
op Bulgarije en kunt u uw antwoord hierop toelichten?
Antwoord 4
Mede op basis van de eerdere UNHCR-rapporten over Bulgarije heb ik tijdelijk
een coulant beleid gevoerd betreffende het terugsturen van asielzoekers naar
Bulgarije. In het algemeen overleg van 4 december 2013 over de JBZ-Raad
van 5 en 6 december 2013, meldde ik u dat de situatie in Bulgarije voor mij
aanleiding was om in Bulgaarse Dublinzaken ruimhartig invulling te geven
aan de soevereiniteitsclausule uit de Dublinverordening, indien de individuele
omstandigheden van de vreemdeling daar aanleiding toe gaven.
Bij mijn brief van 15 mei 2014 heb ik u gemeld dat de sindsdien gerealiseerde
verbeteringen, zoals ook beschreven in het UNHCR-rapport van 15 april 2014,
aanleiding zijn om het beleid aan te passen. Een ruimhartige toepassing van
de soevereiniteitsclausule (en daarmee het afzien van een overdracht aan
Bulgarije) is niet langer het uitgangspunt van het beleid.
In beginsel wordt een asielzoeker vanuit Nederland overgedragen aan
Bulgarije, indien dat land op basis van de Dublinverordening verantwoordelijk
is voor de behandeling van het asielverzoek.
3

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Vraag 5
Bent u bereid uw antwoorden nog voor het algemeen overleg Aanpak illegale
immigratie EU van 20 mei 2014 aan de Kamer te doen toekomen?
Antwoord 5
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3