Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 066

Belastingdienst

Nr. 1051

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 20 juni 2022
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van 12 april 2022
inzake het handhavingsbesluit Autoriteit Persoonsgegevens FSV
(Kamerstuk 31 066, nr. 1001).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 16 juni
2022. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De griffier van de commissie,
Weeber

kst-31066-1051
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

1

Vraag 1
Hoort een handhavingsbesluit niet vergezeld te gaan van een deadline
voor het anders inrichten van de gegevensverwerking in het signalenproces voor het toezicht, zodat wordt voldaan aan de wet- en regelgeving?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord vraag 1
Een handhavingsbesluit is het juridische vervolg (sanctie) op de bevindingen van een onderzoek. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft
vanaf maart 2020 onderzoek gedaan naar het gebruik van de fraudesignaleringsvoorziening (FSV) door de Belastingdienst. De AP doet zelfstandig
onderzoek. In oktober 2021 heeft de AP de onderzoeksfase afgerond. In
april 2022 heeft de AP het handhavingsbesluit genomen en aan de
Belastingdienst een boete opgelegd.
In dit handhavingsbesluit van de AP is geen deadline meegegeven, maar
de Belastingdienst is sinds 2020 bezig met het realiseren van interne
verbeteringen om processen en systemen in dit aandachtsgebied te
verbeteren, waarbij de wettelijke kaders als uitgangspunt worden
genomen. Zo is in februari 2020 de fraude signaleringsvoorziening (FSV)
stopgezet. Ook is gestart met het programma Herstellen, Verbeteren en
Borgen (HVB). In het kader van het programma HVB zijn verbetermaatregelen genomen. In de voortgangsrapportage HVB van 30 mei 20221 bent u
over de stand van zaken geïnformeerd.
De Belastingdienst is bezig het proces voor het behandelen van signalen
opnieuw in te richten. Daarvoor is een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (GEB) uitgevoerd. Deze is voor voorafgaande raadpleging
voorgelegd aan de AP. Wij zijn nog in afwachting van een reactie van de
AP. Het signalenproces zal opgestart worden met inachtneming van de
uitkomsten van de raadpleging van de AP.
Vraag 2
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft vastgesteld dat de Belastingdienst de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) op tal van
punten heeft overtreden en overweegt daarbij: «De AP stelt vast dat dit
wijst op aanhoudende problemen van structurele aard die tot geen andere
conclusie kunnen leiden dan dat bij de Belastingdienst, de ambtelijke
leiding van departement en de Minister jarenlang sprake is (geweest) van
een brede onachtzaamheid, nalatigheid en zélfs discriminatoir en daarmee
onbehoorlijk handelen bij de toepassing van wettelijke regels omtrent
gegevensbescherming.»
Wordt de civielrechtelijke onrechtmatigheid van het handelen en/of
nalaten van de Belastingdienst jegens de betrokkenen van wie persoonsgegevens in de Fraudesignaleringsvoorziening (FSV) zijn verwerkt, erkend
en zal de werkelijk door betrokkenen geleden schade worden vergoed?
Antwoord vraag 2
De Belastingdienst gebruikt (verwerkt) ter uitvoering van zijn publieke taak
persoonsgegevens. Voor de verwerking van persoonsgegevens in FSV
ontbrak echter voldoende rechtsgrondslag. Deze verwerking is door de
Autoriteit Persoonsgegevens (AP) als onrechtmatig aangemerkt. Betrokkenen hebben ingevolge artikel 82 van de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG) recht op vergoeding van materiële of
immateriële schade die ze hebben geleden als gevolg van overtredingen
van de AVG. Of bij een handelen van de Belastingdienst (tevens) sprake is
van een onrechtmatige daad zal in beginsel van geval tot geval moeten
1

Kamerstuk 31 066, nr. 1030.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

2

worden beoordeeld. Daarbij zal tevens moeten worden beoordeeld of ook
aan de overige criteria voor een onrechtmatige daad wordt voldaan, zoals
het bestaan van schade en causaal verband. De bewijslast hiervoor ligt in
beginsel bij de burger. Juist omdat het vaststellen van een recht op
schadevergoeding – via de civiele rechter, de bestuursrechter of een
vaststellingsovereenkomst – een bewerkelijk, langdurig en onzeker traject
kan zijn voor de betrokken partijen, kan het volgens het kabinet de
voorkeur verdienen om in specifieke situaties waarin onterecht handelen
van de Belastingdienst tot (onevenredige) nadelen voor groepen burgers
of bedrijven heeft geleid, een daarop toegespitste tegemoetkomingsregeling te treffen. Het – op individuele basis – vaststellen van een (civielrechtelijke) aansprakelijkheid is dan in beginsel niet nodig om in
aanmerking te kunnen komen voor een tegemoetkoming.
Zoals ik uw Kamer op 24 mei jl.2 schreef, informeer ik uw Kamer deze
maand nader over de contouren van het tegemoetkomingsbeleid FSV.
Vraag 3
Klopt het dat het kabinet zich niet verzet tegen de in de vorige vraag
geciteerde conclusie van de AP, niet in beroep gaat tegen de boete en
deze conclusie dus vast staat en wordt overgenomen door het kabinet?
Antwoord vraag 3
Het oordeel van de AP ten aanzien van FSV is hard en onmiskenbaar en
laat nogmaals zien dat fundamentele verbeteringen bij de Belastingdienst
noodzakelijk zijn. Zoals mijn voorgangers en ik al vaker hebben aangegeven, had FSV nooit op deze manier ingezet mogen worden. De
opgelegde boetes ervaar ik als een pijnlijke, maar begrijpelijke gevolgtrekking gezien de ernst van de bevindingen. Zoals ik in mijn brief van
12 april jl.3 heb aangegeven zal ik mij niet verzetten tegen de boetes en
deze voldoen.
Vraag 4
Worden betrokken (rechts)personen die opgenomen zijn (geweest) in de
FSV per ommegaande daarover schriftelijk geïnformeerd?
Antwoord vraag 4
Voor mij is primair van belang dat conform de motie waarnaar u verwijst
(Kamerstuk 35 510, nr. 21) en de vervolgmotie Marijnissen van 29 april
20214, mensen die in FSV staan geregistreerd, worden geïnformeerd. Dit
is geïnterpreteerd als natuurlijke personen, waaronder ook ondernemers
in de zin van de Wet Inkomstenbelasting 2001. Er wordt momenteel
onderzocht of ook rechtspersonen geïnformeerd moeten worden.
Overigens is een substantieel gedeelte van de natuurlijke personen met
een registratie in FSV reeds geïnformeerd.
Vraag 5
In het onderzoeksrapport van de AP wordt onder 3.4.2 een medewerker
van het team Intensief Toezicht binnen Particulieren als volgt geciteerd:
«In de loop van de jaren is onder andere het CAF ontstaan binnen de
Belastingdienst. Ook in 2013. Met de samenwerking tussen CAF en
systeemfraude IH, dus binnen Particulieren, zijn er ook bepaalde verbeterslagen gemaakt en andere applicaties gebruikt voor het onderkennen van
georganiseerd systeemfraude. Daarom was het niet meer nodig om
bijvoorbeeld in FSV per BSN het IP-adres op te nemen en zo te onderkennen als samenhang zou kunnen zijn tussen individuele signalen.
Daarvoor was FSV voor ons achterhaald als Particulieren zijnde.[...]».
2

Kamerstuk 31 066, nr. 1021.
Kamerstuk 31 066, nr. 1001.
4
Kamerstuk 28 362, nr. 55.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

3

Welke andere applicaties zijn of worden gebruikt voor het onderkennen
van georganiseerde systeemfraude en worden in deze applicaties
bijzondere persoonsgegevens verwerkt? Kunt u een uitputtende lijst
geven van applicaties die sinds 2010 zijn gebruikt?
Antwoord vraag 5
Bij het onderzoeken van mogelijke georganiseerde systeemfraude kunnen
vanuit de systemen die de Belastingdienst gebruikte voor onder meer het
opleggen van aanslagen, het uitvoeren van toezicht en het vastleggen van
correspondentie, andere berichten en uitgevoerde werkzaamheden
geraadpleegd zijn. Welke applicaties specifiek voor het onderzoek naar
mogelijke georganiseerde systeemfraude geraadpleegd zijn, valt niet te
zeggen.
Er is geen uitputtend overzicht van de applicaties die sinds 2010 gebruikt
zijn. Gelijktijdig met de antwoorden op de feitelijke vragen in reactie op
nadere verzoeken m.b.t. Fraudesignaleringvoorziening5 zal ik uw Kamer
informeren of het mogelijk is dit te maken
Vraag 6
Worden in de in de vorige vraag bedoelde andere applicaties persoonsgegevens verwerkt die informatie geven over etniciteit, nationaliteit,
afkomst, gezondheid, strafrechtelijke veroordeling? Zo ja, in welke
applicaties worden of werden deze gegevens verwerkt?
Antwoord vraag 6
Voor het uitvoeren van de taken van de Belastingdienst worden gegevens
verwerkt waaruit informatie over de door de belastingplichtige aangehangen religie of zijn gezondheidstoestand afgeleid zouden kunnen
worden. Voor de inkomstenbelasting kan bijvoorbeeld de aftrek van giften
aan een bepaald kerkgenootschap iets zeggen over iemands godsdienstige overtuiging. Over de inventarisatie van applicaties waarin bijzondere
persoonsgegevens voorkomen is uw Kamer met de meest recente
voortgangsrapportage HVB op 30 mei jl. geïnformeerd in bijlage 1a6.
Vraag 7
Welke applicaties binnen de Belastingdienst maken of maakten gebruik
van profilering in de zin van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)? Van welke profileringscriteria was sprake?
Antwoord vraag 7
Onder geautomatiseerde besluitvorming (waaronder profilering) verstaat
de AVG het geautomatiseerd verwerken van persoonsgegevens zonder
noemenswaardige tussenkomst van een mens. Bij profilering worden
persoonsgegevens geautomatiseerd verwerkt met de bedoeling om
persoonlijke aspecten, bijvoorbeeld de economische situatie, betrouwbaarheid of het gedrag van een persoon, te beoordelen of te voorspellen.
Bij geautomatiseerde besluitvorming zonder profilering worden persoonlijke aspecten voor het beoordelen of voorspellen, buiten beschouwing
gelaten.
De Belastingdienst neemt besluiten over belastingen en toeslagen voor
miljoenen Nederlanders. Daarom is het onvermijdelijk dat geautomatiseerde besluitvorming wordt toegepast. Voorbeelden van geautomatiseerde besluiten zijn de toekenning en jaarlijkse continuering van
toeslagen, het vaststellen dat iemand te laat is met het doen van aangifte
of betalen van belasting (verzuim) en het corrigeren van een aangifte
omzetbelasting. Deze besluiten neemt de Belastingdienst automatisch op
5
6

Kamerstuk 31 066, nr. 1030.
Kamerstuk 31 066, nr. 1030.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

4

basis van de persoonsgegevens die worden verstrekt. Voor sommige
besluiten gebruiken we ook informatie die we van andere organisaties
krijgen. Geautomatiseerd besluiten zonder gebruik van profilering is
toegestaan op grond van de Uitvoeringswet AVG.
De Belastingdienst streeft ernaar om transparant te zijn over de manier
waarop geautomatiseerde besluiten tot stand komen. De Belastingdienst
stelt bijvoorbeeld hulpmiddelen ter beschikking voor het doen van online
aangifte via MijnBelastingdienst, de aanvraagformulieren en module voor
proefberekeningen op MijnToeslagen, en de papieren aangiftebiljetten
voor verschillende soorten belastingen. Die hulpmiddelen zijn zo ingericht
dat ze zo veel mogelijk inzicht geven in de beslis- en rekenregels die de
Belastingdienst toepast bij het nemen van besluiten.
De Belastingdienst neemt geen geautomatiseerde besluiten op basis van
profilering in de zin van de AVG. De Belastingdienst maakt wel gebruik
van persoonlijke aspecten om dossiers te selecteren voor toezicht op de
juistheid van een aangifte of van een toegekende toeslag. Dossiers die op
die manier zijn geselecteerd worden altijd door een mens beoordeeld en
die persoon neemt ook het besluit.
Vraag 8
Is er, nu de AP discriminatoire verwerking heeft geconstateerd, aanleiding
om opnieuw aangifte wegens het plegen van strafbare feiten te doen?
Waarop baseert u uw conclusie in uw antwoord?
Antwoord vraag 8
Ik zie op dit moment geen aanleiding om aangifte te doen. Alle relevante
informatie die ik heb, is openbaar gemaakt. Het Openbaar Ministerie kan
op basis hiervan beslissen een onderzoek in te stellen. Burgers die
vermoeden dat zij gediscrimineerd zijn, kunnen hiervan aangifte doen.
Vraag 9
Kunnen alle verslagen van overleg van betrokken teams (waaronder mede
begrepen, zonder hiertoe beperkt te zijn, Bi&a, Landelijke Stuurgroep
Interventieteams, Expertisecentrum Fraude, Manifestgroep en Broedkamer), managementverslagen en besluitvorming betreffende de
vaststelling van selectiecriteria, frauderisicocriteria, risicoclassificatiemodellen en profileringscriteria beschikbaar worden gesteld?
Vraag 10
Kunnen ook de handleidingen die in gebruik zijn of waren bij de in de
vorige vraag bedoelde teams betreffende selectiecriteria, frauderisico
criteria, risicoclassificatiemodellen en profileringscriteria beschikbaar
worden gesteld?
Vraag 12
Kunnen alle notulen van de vergaderingen van de Landelijke Stuurgroep
Interventieteams ter beschikking worden gesteld?
Antwoord vraag 9, 10 en 12
Ja, de verslagen van betrokken teams kunnen conform artikel 68
Grondwet ter beschikbaar worden gesteld.
Op 3 februari 2022 is de parlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid
en Dienstverlening van start gegaan. Alle verslagen waarin fraude en
risicoselectie zijn behandeld maken deel uit van de parlementaire
enquête. In het kader van de vorderingen van de parlementaire enquêtecommissie worden deze documenten momenteel verzameld. Wanneer het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

5

vergaren en gereedmaken van de documenten voltooid is, zullen de
gevraagde verslagen met uw Kamer worden gedeeld.
Vraag 11
Heeft de toenmalige Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in 2004 deelgenomen of sturing gegeven aan de Landelijke
Stuurgroep Interventieteams, naar welke is verwezen in het rapport van
de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid uit 2016 («Big Data
voor Fraudebestrijding»)?
Antwoord vraag 11
De directeur van de directie Stelsel & Volksverzekeringen van het
Ministerie van SZW verzorgt namens de verantwoordelijke bewindspersoon van SZW het voorzitterschap en secretariaat van de LSI. Ondanks
een naamswijziging van de betreffende beleidsdirectie in 2015 is de wijze
van afvaardiging niet veranderd. De situatie zoals deze in 2004 was, is dus
nog altijd actueel.
De LSI is een samenwerkingsverband bestaande uit vertegenwoordigers
van UWV, SVB, Nederlandse Arbeidsinspectie, Belastingdienst, IND,
politie en OM. De LSI werkt samen op basis van de «Samenwerkingsovereenkomst voor Interventieteams». Het doel hiervan is oneigenlijk gebruik
en misbruik van sociale zekerheidsvoorzieningen, belasting- en arbeidswetgeving en bijbehorende problematiek terug te dringen, waardoor
onder andere de leefbaarheid in wijken verbeterd kan worden. De LSI is
dus geen zelfstandige entiteit: de individuele partners blijven ieder voor
zich verwerkingsverantwoordelijk.
Vraag 13
Welke rol heeft de Manifestgroep-fraude analyse bij het vaststellen van
frauderisicoprofielen? Zijn deze risicoprofielen gebruikt bij het project
Detectie aan de Poort?
Antwoord vraag 13
Binnen de Manifestgroep Fraude werd met name kennis uitgewisseld
omtrent nieuwe fenomenen dan wel nieuwe varianten van reeds bekende
fenomenen. Het was vervolgens aan de deelnemers zelf om te bepalen
wat zij met deze kennis gingen doen. Voor de kennis die de Belastingdienst ontving is, indien van toepassing en er meerwaarde was, de fiscale
risicoanalyse aangepast. Er is echter geen relatie tussen de werking van
de Manifestgroep Fraude en de Detectie aan de Poort. De Detectie aan de
Poort was puur gericht op het onderkennen van fiscale risico’s in
binnenkomende aangiftes inkomstenbelasting. Dat was geen onderwerp
van de Manifestgroep Fraude.
Vraag 14
Bent u bekend met de uitspraken van een medewerker van de Vereniging
Nederlandse Gemeenten (VNG) die betrokken is bij de Landelijke
Stuurgroep Interventieteams in het artikel «Met de LSI kom je echt achter
de voordeur» september 20207: «Een gemeente kan namelijk door een
project te starten onder de vlag van de LSI toegang krijgen tot relevante
informatie van ketenpartners zoals de Belastingdienst, Inspectie SZW,
UWV, IND, SVB en ook de politie kan aansluiten. Je kunt je voorstellen dat
er dan een veel completer beeld ontstaat over misstanden en problematiek in een wijk of op een adres. Je komt echt achter de voordeur en
daarmee kun je als gemeente in samenwerking met de ketenpartners veel
gerichter actie ondernemen.»? Kunt u op deze uitspraken reageren?

7

https://vng.nl/nieuws/met-de-lsi-kom-je-echt-achter-de-voordeur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

6

Antwoord vraag 14
Ja, ik ben bekend met het aangehaalde artikel en de daarin vermelde
uitspraken. Op basis van artikel 64 SUWI mogen bovengenoemde partijen
samenwerken. De afspraken daarvoor liggen vast in de Samenwerkingsovereenkomst voor Interventieteams 2017. Hierin zijn ook criteria
opgenomen om een LSI-project te starten. Het verkrijgen van een
integrale informatiepositie – binnen geldende juridische kaders – kan
bijdragen aan het inzichtelijk maken van overtredingen van wet- en
regelgeving. Middels de interventiemogelijkheden van de gezamenlijke
LSI-partners kunnen in voorkomende gevallen interventies worden
uitgevoerd om overtredingen van wet- en regelgeving te voorkomen of
aan te pakken. Ook andere problematiek, zoals zorgvragen, kan op deze
manier aan het licht komen, waarna samenwerkende partners daar gericht
op kunnen acteren.
Vraag 15
Tot welke informatie van de Belastingdienst heeft de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI) toegang? Is informatie uit de FSV via de weg
van de LSI gedeeld? Zo ja, welke informatie? Zijn er door of met de
Belastingdienst binnen het LSI algoritmen, risicoselectiecriteria, profileringen en/of profileringscriteria gedeeld? Zo ja, welke?
Antwoord vraag 15
Bij ieder LSI-project wordt een projectplan opgesteld waarin beschreven
staat welke informatie gedeeld wordt. Op deze projectmatige casustafels
kunnen individuele gegevens besproken worden. Het gaat hier vanuit de
Belastingdienst bijvoorbeeld om inkomensgegevens. Hierbij hebben enkel
de bij het project betrokken partijen zitting, en niet alle LSI-partners.
Binnen specifieke LSI-projecten leveren alle projectpartners signalen aan
die betrekking hebben op het projectgebied van het desbetreffende
LSI-project. Dit projectgebied is bijvoorbeeld een bepaalde postcoderange (één of meerdere wijken of de gemeente als geheel). Partners
hanteren hun eigen interne risicomodel om tot signalen te komen. Bij de
start van een project worden door alle partners signalen aangeleverd. Dit
doen zij via een beveiligd systeem (externe samenwerkfunctionaliteit,
e-SWF). Dit systeem wordt beheerd door de Nederlandse Arbeidsinspectie
(NLA), en voldoet aan de relevante veiligheidseisen. De Belastingdienst
heeft informatie gedeeld over de inkomens- en vermogenspositie en
(fiscale) schuldpositie van betrokkenen binnen een bepaald project.
In het kader van afgeronde en nog lopende LSI-projecten hanteerde
Toeslagen een standaard set aan gegevens die intern als uitgangspunt
worden gebruikt voor selectie van adressen, oftewel de query. Op basis
van de set aan gegevens worden adressen door Toeslagen geselecteerd.
De deelnemende partners aan een LSI-project komen derhalve intern en
afzonderlijk van de andere partners, binnen de context en de doelen van
het specifieke project, tot de risicosignalen.
Vraag 16
Kunt u aangeven waarom al deze informatie niet boven tafel gekomen is
bij de onderzoeken naar de Broedkamer in 2017 naar aanleiding van de
uitzending van Zembla?
Antwoord vraag 16
De onderzoeken naar de Broedkamer n.a.v. de uitzending van Zembla
(februari 2017) hadden niet te maken met gegevensdeling maar met
informatiebeveiliging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

7

Vraag 17
Wordt bestuursrechtelijke aansprakelijkheid voor het onrechtmatig
verwerken van persoonsgegevens in de FSV erkend en zal de werkelijk
door betrokkenen geleden schade worden vergoed?
Antwoord vraag 17
De verwerking van persoonsgegevens in FSV is door de Autoriteit
Persoonsgegevens (AP) als onrechtmatig aangemerkt. Artikel 82 lid 1 van
de AVG stelt dat eenieder die materiële of immateriële schade heeft
geleden ten gevolge van een inbreuk op de AVG, het recht heeft om van
de verwerkingsverantwoordelijke of de verwerker schadevergoeding te
ontvangen voor de geleden schade. Voor schadevergoeding op grond van
de AVG is vereist dat de schade reëel is en daadwerkelijk moet zijn
geleden. Zie hiervoor bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 1 april 2020,
ECLI:NL:RVS:2020:899. Zoals ik uw Kamer op 24 mei jl.8 schreef, informeer
ik uw Kamer deze maand nader over de contouren van het tegemoetkomingsbeleid FSV.
Vraag 18
Zijn voor Black Box of het Systeem Risico Indicatie (SyRI) ontwikkelde
algoritmen, risicoclassificatiemodellen, profilerings- of selectiecriteria
gebruikt in de Detectie aan de Poort systemen? Zo ja, welke en over welke
periode?
Antwoord vraag 18
De voor het Systeem Risico Indicatie (SyRI) en Black Box ontwikkelde
algoritmen, risicoclassificatiemodellen, profilerings- of selectiecriteria zijn
niet gebruikt in de Detectie aan de Poort.
Vraag 19
Worden data die in de systemen Black Box en SyRi werden verwerkt nog
in nadere systemen van de Belastingdienst, de LSI of het Inlichtingenbureau opgeslagen of verwerkt? Zo ja, in welke periode zijn die data
opgeslagen en verwerkt in elk van die systemen?
Antwoord vraag 19
Op 30 augustus 2021 heeft de toenmalige Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid een brief9 aan uw Kamer gestuurd over het
gebruik van data uit FSV bij het Inlichtingenbureau in het algemeen, en
ten behoeve van SyRI in het bijzonder. Daarin is uitgelegd hoe SyRI
werkte.
Het Inlichtingenbureau vroeg in opdracht van de LSI – en later onder SyRI
in opdracht van de Minister van SZW – persoonsgegevens uit bij de
verschillende partijen die deelnamen aan een Black Box- of SyRI-project.
Deze gegevens werden versleuteld en vervolgens getoetst aan de hand
van door de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA), (vooraf) geformuleerde
risico-indicatoren. Alleen gegevens van personen voor wie op basis van
de risico-indicatoren een reden was om deze nader te bezien, werden
ontsleuteld en verstrekt. Door de verantwoordelijke bestuursorganen zijn
geen besluiten genomen op basis van gegevens die uit SyRI voortkwamen. Alle gegevens die in verband met SyRI verwerkt zijn, zijn
inmiddels vernietigd.
Gelet op tijdsverloop en vernietigingstermijnen geldt hetzelfde voor
gegevens die verwerkt zijn in het kader van Black Box.
8
9

Kamerstuk 31 066, nr. 1021.
Kamerstuk 17 050, nr. 599.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

8

Vraag 20
Tot welke systemen en/of data (informatie) – bij de Belastingdienst en de
Belastingdienst/Toeslagen en andere instellingen – heeft het Inlichtingenbureau toegang gehad of nog steeds toegang?
Antwoord vraag 20
Het Inlichtingenbureau heeft geen toegang (gehad) tot de systemen van
de Belastingdienst. De actuele data die het Inlichtingenbureau van de
Belastingdienst ontvangt staat vermeld in de Dienstencatalogus en het
Gegevensregister, zoals openbaar gemaakt op de website van het
Inlichtingenbureau.
Gemeenten kunnen bij een verzoek om kwijtschelding van lokale
belastingen, via het Inlichtingenbureau, informatie opvragen bij
Toeslagen. Het betreft de aanvraag- en toekenningsgegevens inzake huur-,
zorg- en kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget voor de cliënten
die een verzoek om kwijtschelding doen.
Vraag 21
Kunt u in een organogram weergeven welke activiteiten en verantwoordelijkheden de organisaties Belastingdienst, Landelijke Stuurgroep Interventieteams, Manifestgroep, Expertisecentrum Fraudebestrijding, VNG,
politie, Inspectie SZW en Inlichtingenbureau hebben?
Antwoord vraag 21
Het organogram van de gevraagde activiteiten en verantwoordelijkheden
bestaat niet. Er zal een organogram worden opgesteld, wat uw Kamer
gelijktijdig met de antwoorden op de feitelijke vragen in reactie op nadere
verzoeken m.b.t. Fraudesignaleringvoorziening10 kan verwachten.
Vraag 22
Kunt u schematisch weergeven welke data en informatie de organisaties
Belastingdienst, Landelijke Stuurgroep Interventieteams, Manifestgroep,
Expertisecentrum Fraudebestrijding, VNG, politie, Inspectie SZW en
Inlichtingenbureau met elkaar uitwisselen of met elkaar uitgewisseld
hebben?
Antwoord vraag 22
Een schematische weergave van gegevens die zijn uitgewisseld in het
kader van de wettelijke taken van genoemde organisaties – al dan niet via
samenwerkingsverbanden als de LSI – is niet voorhanden. Dit zal worden
opgesteld, wat uw Kamer gelijktijdig met de antwoorden op de feitelijke
vragen in reactie op nadere verzoeken m.b.t. Fraudesignaleringvoorziening11 kan verwachten.
Vraag 23
Kunt u in een organogram weergeven welke van de volgende organisaties
Belastingdienst, LSI, Manifestgroep, Expertisecentrum Fraudebestrijding,
VNG, politie, Inspectie SZW en Inlichtingenbureau risicoclassificatiemodellen, profilerings- of selectiecriteria vaststellen en met elkaar uitwisselen
en met elkaar uitgewisseld hebben?
Antwoord vraag 23
Een schematische weergave van risicoclassificatiemodellen, profileringsof selectiecriteria die zijn vastgesteld en die al dan niet zijn uitgewisseld is
niet voorhanden. Er zal een organogram worden opgesteld, wat uw

10
11

Kamerstuk 31 066, nr. 1030.
Kamerstuk 31 066, nr. 1030.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

9

Kamer gelijktijdig met de antwoorden op de feitelijke vragen in reactie op
nadere verzoeken m.b.t. Fraudesignaleringvoorziening12 kan verwachten.
Vraag 24
Welke algoritmen en beslismodellen zijn er binnen de Belastingdienst
vanaf 2010 gebruikt en met wie is output uit die modellen gedeeld in de
periode van 2010 tot nu?
Antwoord vraag 24
De Belastingdienst maakt in vrijwel alle processen gebruik van algoritmen
en beslismodellen, omdat zonder dat de verschuldigde belasting niet
berekend en geheven kan worden. Er is geen centraal overzicht van waar
deze gebruikt zijn sinds 2010. In navolging van de Motie Klaver13
onderzoekt de Belastingdienst de inrichting van een algoritmeregister om
het inzicht voor burgers en bedrijven in gebruikte algoritmen te realiseren.
Specifiek voor de modellen die binnen Toeslagen werden gebruikt geldt
het volgende. Zoals eerder aan uw Kamer vermeld, werd binnen
Toeslagen gebruik gemaakt van het risicoclassificatiemodel. In de brieven
van 26 november 2021 en 8 december 2021 aan uw Kamer is een
toelichting gegeven op het model en de werking ervan.14 Voor een
overzicht van de door de jaren heen gebruikte indicatoren voor het model
verwijs ik naar de bijlagen bij de brief aan uw Kamer van 21 april jl.15 In de
brief van 21 april 2022 is ook vermeld dat uit nader onderzoek is gebleken
dat de risicoscores van dit model breder zijn gebruikt dan enkel voor het
selecteren van aanvragen die voor handmatige behandeling in
aanmerking kwamen. Omdat het belangrijk is om met zekerheid te kunnen
vaststellen dat alle hierover relevante informatie bekend wordt, laat
Toeslagen een extern onderzoek uitvoeren onder andere om te proberen
te achterhalen hoe breed het gebruik van de risicoscores heeft plaatsgevonden, met wie het is gedeeld en welke gevolgen dit voor burgers heeft
gehad.
Met de brief van 24 februari 202216 is uw Kamer geïnformeerd over het
voorspellend model problematische terugvorderingen dat eveneens werkt
met risicoscores en/of indicateren. Voor zover bekend zijn er naast deze
twee modellen geen andere vergelijkbare modellen in beeld bij Toeslagen
die werken met risicoscores en/of indicatoren. In de brief van 24 februari
2022 is aangegeven dat Toeslagen werkt aan een inventarisatie waaruit
moet blijken of er nog andere modellen zijn die werken met risicoscores
en/of indicatoren. Uw Kamer wordt geïnformeerd indien uit deze
inventarisatie relevante informatie naar voren komt.

12

Kamerstuk 31 066, nr. 1030.
Kamerstuk 35 510, nr 16.
Kamerstuk 31 066, nrs. 923 en 938.
15
Kamerstuk 31 066, nr. 1008.
16
Kamerstuk 31 066, nr. 976.
13
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 1051

10