Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

33 997

Vliegramp MH17

Nr. 177

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 februari 2023
Met referte aan het verzoek van de commissie voor Buitenlandse Zaken
d.d. 6 februari 2023 en in reactie op de motie van het Lid Omtzigt c.s. d.d.
9 februari jl. (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1925)antwoord ik, mede namens de
Minister van Justitie en Veiligheid, uw Kamer graag als volgt.
Uw Kamer is op 8 februari (zie Kamerstuk 33 997, nr. 176) geïnformeerd
over de volgende stappen in de statenklacht tegen Rusland bij het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) en de procedure
tegen Rusland bij de Raad van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO). Deze procedures dragen bij aan het bewerkstelligen van
waarheidsvinding, gerechtigheid en rekenschap voor alle 298 slachtoffers
van het neerhalen van vlucht MH17 en hun nabestaanden. Samen met
bondgenoten maakt het kabinet zich hier hard voor. Het kabinet heeft
steeds aangegeven geen enkele juridische optie uit te sluiten in dit
streven.
Het verzoek van het lid Omtzigt d.d. 9 februari jl. verwijst naar de
inspanningen die worden verricht in het kader van accountability voor het
Russische handelen in Oekraïne. Op dit moment vinden er internationale
besprekingen plaats over de mogelijke oprichting van een speciaal
tribunaal voor de vervolging en berechting van het misdrijf agressie. Deze
besprekingen bevinden zich vooralsnog in een initiële fase, waarbij onder
meer de juridische grondslag, het karakter en de afbakening van de
temporele, materiële en personele rechtsmacht van een dergelijk
toekomstig tribunaal worden verkend.
De uitkomst van deze besprekingen en van de juridische onderhandelingen over een oprichtingsdocument voor een mogelijk toekomstig
agressietribunaal zullen de kaders van de toekomstige vervolging en
berechting bepalen. Dit geldt onder meer voor de vraag of een toekomstig
tribunaal rechtsmacht zal hebben over het misdrijf agressie vanaf 2014
– met onder meer de annexatie van de Krim – of pas vanaf 24 februari
2022, het moment genoemd in Resolutie A/RES/ES-11/1 aangenomen

kst-33997-177
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 997, nr. 177

1

door de Algemene Vergadering van de VN op 2 maart 2022. Ook indien de
temporele jurisdictie (periode waarvoor het tribunaal bevoegd is
onderzoek te doen) van een toekomstig tribunaal over het misdrijf
agressie wordt vastgelegd met ingang van 2014, is het aan de toekomstige aanklager van een dergelijk agressietribunaal om te beslissen over
de vervolgingsstrategie, de afbakening van het strafrechtelijk onderzoek
(waarbij ook bepaald zal worden of het neerhalen van MH17 daarbinnen
valt) en de op basis van het verzamelde bewijs uit te brengen tenlasteleggingen. Individuele staten zullen hierin geen rol spelen.
Opgemerkt moet worden dat de oprichting van een internationaal
tribunaal voor MH17 eerder aan de orde is geweest. De landen wiens
opsporingsautoriteiten samenwerken in het Joint Investigation Team
hebben destijds besloten tot het vervolgen en berechten van de verantwoordelijken voor het neerhalen van vlucht MH17 in en door Nederland
nadat het voorstel voor een oprichting van een internationaal tribunaal
daarvoor door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties werd geblokkeerd door een veto van de Russische Federatie. Uw Kamer is over deze
zorgvuldige keuze geïnformeerd op 5 juli 2017 (zie Kamerstuk 33 997,
nr. 98). Voorstellen voor het oprichten van een speciaal tribunaal voor de
vervolging en berechting van het misdrijf van agressie naar aanleiding
van de invasie van Oekraïne zijn voor het kabinet geen reden op deze
keuze terug te komen.
Voorgenoemde keuze sloot overigens niet de vervolging en de berechting
van de verantwoordelijken door het Internationaal Strafhof uit indien het
neerhalen van vlucht MH17 zou kunnen worden aangemerkt als een
oorlogsmisdrijf.
Ten aanzien van de oprichting van een speciaal tribunaal voor de
vervolging en berechting van het misdrijf agressie kan nog worden
opgemerkt dat – in afwezigheid van een bindende resolutie van de VN
Veiligheidsraad – hierbij de kwestie van immuniteit (voor vervolging en
berechting) speelt. Staatshoofden, regeringsleiders en Ministers van
Buitenlandse Zaken kunnen een beroep doen op immuniteit zolang zij in
functie zijn.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 997, nr. 177

2