Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 292

Wijziging van de Wet op het financieel toezicht,
Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, de Wet
handhaving consumentenbescherming en de
Overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek ter
implementatie van richtlijn nr. 2014/17/EU van
het Europees parlement en de Raad van
4 februari 2014 inzake kredietovereenkomsten
voor consumenten met betrekking tot voor
bewoning bestemde onroerende goederen en tot
wijziging van de Richtlijnen 2008/48/EG en
2013/36/EU en Verordening (EU) nr. 1093/2010
(PbEU 2014, L 60/34)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 20 november 2015
De vaste commissie voor Financiën belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.

Inleiding
Harmonisatie
Wijze van implementatie
Aspecten van de richtlijn die reeds onderdeel zijn van
het bestaande recht
Gevolgen voor het bedrijfsleven
Consultatie
Transponeringstabel
Overige
Artikelsgewijs

Blz.
1
2
3
4
9
9
10
10
11

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben de volgende vragen.

kst-34292-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

1

De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden hebben hierover nog de
volgende vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
voorliggende wetsvoorstel. Ze hebben nog een aantal vragen die zij graag
aan de regering willen voorleggen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij zien aanleiding voor het stellen van een aantal vragen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Naar aanleiding hiervan hebben deze leden nog een aantal
vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Zij juichen de harmonisatie van de regelgeving rond hypotheken toe. Dit
maakt de markttoetreding van andere partijen dan de traditionele grote
Nederlandse banken eenvoudiger, wat de concurrentie vergroot. Dit zal de
prijs van hypotheken naar de verwachting van deze leden verlagen, wat
positief is voor huizenkopers. De leden van deze fractie hebben wel enkele
vragen over het wetsvoorstel.
2. Harmonisatie
De leden van de VVD-fractie vragen waar de nu voorliggende voorstellen
ter implementatie van de richtlijn wezenlijk verschillen van hoe het tot nu
toe in de Nederlandse wet- en regelgeving was geregeld. Kan daarvan een
overzicht komen? Vullen andere lidstaten dezelfde beleidsruimte in
dezelfde mate in, vragen de leden van deze fractie.
De genoemde leden lezen dat het doel van de richtlijn het tot stand
brengen van een goed functionerende interne markt voor kredietovereenkomsten is met betrekking tot voor bewoning bestemde onroerende
zaken. Welke problemen en knelpunten zijn er tot nu toe concreet
gesignaleerd bij het afsluiten van dit type kredietovereenkomsten in het
buitenland? Hoe draagt deze richtlijn daaraan bij en welke problemen
worden (nog) niet opgelost, vragen deze leden. Voor welke problemen is
deze richtlijn een oplossing? Hoe groot is de behoefte of wens van de
consument om kredietovereenkomsten met betrekking tot voor bewoning
bestemde onroerende zaken af te sluiten? Hoeveel extra kredietovereenkomsten zullen er naar verwachting in het buitenland gesloten gaan
worden door Nederlanders nu deze richtlijn er is? Hoe gaat dit gemonitord
worden en hoe wordt ook gemonitord welke voor- of nadelen dit
uiteindelijk voor de consument oplevert? Hoeveel grensoverschrijdende
overeenkomsten zijn er op dit moment? Hoeveel meer concurrentie
verwacht de regering, vragen de leden van deze fractie.
De genoemde leden merken op dat de richtlijn voornamelijk minimumharmonisatie betreft. Ten aanzien van verschillende aspecten is het de
lidstaten toegestaan om ter bescherming van de consument strengere
voorschriften dan in de richtlijn opgenomen te handhaven of in te voeren.
Waar is of wordt de regelgeving strenger geïmplementeerd dan de
richtlijn aangeeft (graag ontvangen zij een totaaloverzicht, casu quo een
lijst) en waarom? Ofwel waarom is niet gekozen voor maximumharmonisatie, vragen deze leden.
De leden van CDA-fractie zien dat onderdelen van de implementatie
kunnen bijdragen aan een betere werking van de interne markt voor
hypothecair krediet in Europa, maar aan de andere kant stellen zij grote
vraagtekens bij de noodzaak van onderhavige nieuwe wetgeving. Deze
leden merken op dat de regelgeving voor het verstrekken en informeren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

2

over hypothecair krediet in Nederland al zeer ver ontwikkeld is, dat zij
nieuwe wetgeving daarom met argusogen bekijken. De meerwaarde voor
het Europees regelen van deze regelgeving boven het gebruik maken van
Nederlandse wetgeving moet volgens deze leden altijd voldoende worden
aangetoond.
De genoemde leden begrijpen dat harmonisatie van regels omtrent het
verstrekken van hypothecair krediet kan bijdragen aan een grotere en
meer functionerende interne markt in Europa. Toch merken deze leden op
dat een zeer groot deel van de in de richtlijn opgenomen maatregelen
reeds bestaand beleid in Nederland zijn. Van de nieuwe wetgeving komt
maar een deel voort uit de wens om grensoverschrijdende activiteiten
mogelijk te maken. Deze leden vragen de regering om aan te geven welke
onderdelen van de richtlijn zij dermate nuttig acht, dat zij deze ook zouden
hebben omgezet in Nederlandse wetgeving als er geen Europese richtlijn
aan ten grondslag zou liggen. Tegelijkertijd vragen deze leden om
eenzelfde overzicht, waarin de regering inzichtelijk maakt welke regelgeving zij ook niet zelf zou hebben geïnitieerd, mocht er geen Europese
regelgeving ophanden zijn. Op die manier krijgen deze leden een beter
beeld van welke regelgeving daadwerkelijk voordelen voor Nederland
bevat en welke regelgeving beter in een Brusselse bureaula had kunnen
blijven liggen.
De leden van deze fractie vragen de regering waarom niet gekozen is voor
de handhaving van de huidige situatie, dat aanbieders van grensoverschrijdende diensten zich moeten schikken naar de bestaande regelgeving
in de betreffende lidstaat. Deze leden merken op dat dit misschien wel
meer recht kan doen aan de verschillende gebruiken en eigenheden van
de verschillende hypotheekmarkten. In dit licht stellen deze leden dat
regels die in onderhavig wetsvoorstel niet worden aangepast, zoals the
loan-to-value richtlijnen, van zeer grote invloed kunnen zijn op hoe
informatie wordt verstrekt en waarom er bepaalde regels voor consumentenbescherming zijn. Deze leden vragen hoe deze verschillen in hypothecaire wetgeving tot uiting zijn gekomen in onderhavig wetsvoorstel.
De leden van de PVV-fractie merken op dat de richtlijn voornamelijk
minimumharmonisatie betreft. Deze leden willen graag weten waarom
hiervoor gekozen is.
Voorts stellen deze leden vast dat in de richtlijn enkele kredietovereenkomsten opgesomd worden waarop de richtlijn niet van toepassing is.
Kunt u in een overzicht bij al deze kredietovereenkomsten aangeven welke
nationale regels er gelden en of er aan de bestaande nationale regels
vastgehouden zal worden of dat er nieuwe regels ingevoerd zullen
worden, zo vragen genoemde leden.
De leden van de D66-fractie lezen dat de richtlijn lidstaten de ruimte biedt
om binnen het model van het European Standardised Information Sheet
(ESIS) aanpassingen aan te brengen in het taalgebruik en de bijbehorende
invulinstructie aan te vullen. De regering maakt van deze ruimte gebruik.
Deze leden vragen welke aanpassingen zijn aangebracht. De leden vragen
of de regering een voorbeeld van het ESIS aan de Kamer kan sturen.
3. Wijze van implementatie
De leden van de CDA-fractie lezen op verschillende plaatsen in onderhavig
wetsvoorstel de frase «jaarlijks kostenpercentage». Deze leden vragen
naar welk kostenpercentage hier wordt bedoeld, aangezien naar opvatting
van deze leden op dit moment geen sprake is van jaarlijkse kosten als het
gaat om hypothecair krediet. Hier op volgend vragen deze leden welke rol
het «jaarlijks kostenpercentage» na implementatie gaat spelen in
bijvoorbeeld reclame-uitingen, adviesgesprekken en totale kosten voor de
hypotheek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

3

De genoemde leden vragen naar de meerwaarde van een ESIS dat na
implementatie zal moeten worden verstrekt. Waarom kan niet gewoon
worden aangesloten bij bestaande nationale wetgeving, zo vragen deze
leden. Ook vragen deze leden naar verschillen in taal bij de lidstaten,
worden aanbieders van hypotheken nu ook verplicht om het ESIS in
verschillende talen aan te bieden. Voorts vragen deze leden of de regering
als bijlage bij deze beantwoording een (voorbeeld-)model van ESIS
zouden kunnen voegen.
Ook vragen de leden van deze fractie de regering te beargumenteren
waarom ook reclame-uitingen en -waarschuwingen geharmoniseerd
dienen te worden. Betekent dit bijvoorbeeld dat de zin «let op, geld lenen
kost geld» wordt vervangen door een Europees afgestemde variant? Is de
regering voornemens om deze geharmoniseerde waarschuwing ook
onder de persberichten van president Draghi van de Europese Centrale
Bank over kwantitatieve verruiming te plaatsen, zo willen deze leden
weten.
De leden van de D66-fractie lezen dat de implementatie van de richtlijn
wel een verbod op koppelverkoop realiseert, maar dat gebundelde
verkoop wel blijft toegestaan. De betreffende leden zien in de praktijk dat
kredietverstrekkers vaak een korting bieden op de hypotheekrente als ook
een betaalrekening bij de betreffende kredietverstrekker wordt aangehouden. Mede gegeven de voortdurende onmogelijkheid om een
bankrekeningnummer mee te nemen bij de overstap naar een andere
bank, merken deze leden op dat een korting op de hypotheekrente bij het
tegelijkertijd aanhouden van een bankrekening een belemmering is voor
het afsluiten van een hypotheek bij een andere kredietverstrekker dan de
«huisbank». Dit kan de concurrentie beperken en komt naar het oordeel
van de aan het woord zijnde leden de transparantie van de markt niet ten
goede. De genoemde leden vragen wat het oordeel van de regering is
over deze praktijk en of zij redenen ziet om hier maatregelen te nemen.
4. Aspecten van de richtlijn
De leden van de VVD-fractie vragen welke lidstaatopties in de richtlijn
zitten. Van welke maakt Nederland gebruik en waarom? Kan hiervan een
overzicht worden verstrekt, zo vragen deze leden.
De genoemde leden merken op dat er een maximumharmonisatie geldt
ten aanzien van de verstrekking van precontractuele informatie door
middel van een gestandaardiseerd model ESIS. De richtlijn biedt lidstaten
de ruimte om binnen het model van ESIS aanpassingen aan te brengen in
het taalgebruik en de bijbehorende invulinstructie aan te vullen. Van deze
ruimte wordt gebruik gemaakt. Hoe wordt van deze ruimte gebruik
gemaakt? In hoeverre is dit nuttig en nodig, zo vragen deze leden.
Consumenten ervaren bij hypotheekovereenkomsten op dit moment al
dat ze heel veel informatie aan moeten leveren. In hoeverre verandert
daar nu iets in met ESIS en/of in hoeverre wordt het voor de consument
nu eenvoudiger en makkelijker (en hoeft er dus minder informatie of
minder dubbele informatie aangeleverd te worden)? Of moet de
consument nog meer informatie aanleveren dan nu al het geval is en zo
ja, welke? Hoe is er door de regering in het voortraject op gestuurd om de
administratieve rompslomp voor consumenten (en bedrijven) van deze
richtlijn zo klein mogelijk te houden, zo vragen de leden van deze fractie.
De genoemde leden vragen naar de keuze van de reikwijdte van de
richtlijn. In de richtlijn worden enkele kredietovereenkomsten opgesomd
waarop de richtlijn niet van toepassing. Nederland besluit equity release
kredietovereenkomsten, overbruggingskredieten en kredieten zonder
rente/kosten niet uit te zonderen. Wat doen andere lidstaten met dit type
kredietovereenkomsten? En in hoeverre worden er kredietovereenkomsten waarvoor in Nederland al nationale regels waren, nog extra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

4

typen kredietovereenkomsten nieuw onder de regelgeving gebracht en zo
ja, waarom, zo vragen deze leden. Waarom wordt voor de kredietovereenkomsten die onder de reikwijdte worden gebracht, maar daar niet
verplicht onder vallen, niet gekozen voor bijvoorbeeld een verlicht regime,
zo vragen zij.
In hoeverre is de gekozen reikwijdte breder dan de huidige definitie van
hypothecair krediet? Wat zijn daarvan de gevolgen? Bijvoorbeeld voor
«maatwerk hypotheken» of hypotheken voor consumenten die een
hypothecaire financiering hebben voor een woning die niet voor eigen
bewoning is, zo vragen de genoemde leden.
De richtlijn eist dat lidstaten maatregelen bevorderen met betrekking tot
financiële educatie en verantwoord lenen. Nederland doet dit vooral via
Wijzer in Geldzaken. De genoemde leden vragen hoe andere EU-landen
dat doen, hoe regelen andere landen dit onderdeel van de richtlijn. Waar
in de wet, zo vragen deze leden, (welk artikel) ofwel hoe in de wet is dit
onderdeel van de richtlijn in Nederland geïmplementeerd.
De Europese Commissie zal op grond van deze richtlijn een beoordeling
bekend maken van de financiële educatie die consumenten in verschillende lidstaten ter beschikking staat en «best practices» delen. In hoeverre
heeft de Europese Commissie dit al gedaan? Wat is daarvan de uitkomst?
Welke «best practices» zijn er? Hoe wordt de Kamer over de uitkomst
geïnformeerd, zo vragen deze leden.
Aan de separate vergunning van de Autoriteit financiële markten (AFM)
voor het aanbieden van hypothecair krediet is geen Europees paspoort
verbonden. Waarom niet? Is het wel een optie om dit wel mogelijk te
maken vragen de leden van de leden van deze fractie.
De genoemde leden lezen dat bij vervroegde aflossing de vergoeding
voor de vervroegde aflossing niet hoger mag zijn dan het nadeel dat de
aanbieder van het krediet heeft. Hoe wordt deze berekening inzichtelijk
gemaakt aan de klant en hoe moeten de instellingen de hiervoor nodige
transparantie bieden, zo vragen deze leden.
Wat wordt in de richtlijn verstaan onder een beheerst beloningsbeleid?
Hoe wordt dit elders in de EU ingevuld, willen de leden van deze fractie
weten.
Met betrekking tot de vakbekwaamheid van werknemers stelt de richtlijn
eveneens eisen. De leden van deze fractie vragen welke eisen en vorm
wordt gekozen in de andere landen of waarin verschillen deze van
Nederland. Met betrekking tot de reikwijdte qua personen wordt een
beperkte uitbreiding voorgesteld ten opzichte van de al geldende regels,
waardoor ook direct leidinggevenden van personen met klantcontact
moeten voldoen aan de vakbekwaamheidseisen. Waarom wordt er voor
gekozen de vakbekwaamheidseisen die nu gelden voor medewerkers ook
allemaal toe te passen op de direct leidinggevenden, want vereist dit juist
niet andere kennis en vaardigheden, vragen de genoemde leden. In
hoeverre is dat nuttig en noodzakelijk? De bestaande toets- en eindtermen
vakbekwaamheid worden ook uitgebreid. Geldt dat voor iedereen? En
waarom is dat nuttig en noodzakelijk? Waarom wordt er gekozen voor een
delegatiegrondslag?
In hoeverre moeten de direct leidinggevenden van personen met
klantcontact voldoen aan dezelfde wettelijke vakbekwaamheidseisen als
klantmedewerkers die niet zelf adviseren? Wat betekent de mogelijkheid
om minimumeisen te stellen aan de vakbekwaamheid aan instellingen die
hypothecaire kredieten aanbieden in Nederland zonder een bijkantoor in
Nederland? Zijn die minimumeisen gelijk of even zwaar aan de eisen die
we stellen aan Nederlandse adviseurs, zo vragen deze leden.
De genoemde leden lezen dat het in Nederland mogelijk is om een
separate vergunning aan te vragen voor het aanbieden van hypothecair
krediet en dat hieraan geen Europees paspoort is verbonden. Zou een
Europees paspoort voor deze groep instellingen meerwaarde bieden om
grensoverschrijdend te kunnen ondernemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

5

In het kader van zorgvuldige behandeling van klanten zal aanvullende
regelgeving worden opgenomen in het Besluit Gedragstoezicht financiële
ondernemingen (BGfo). Welke aanvullende regelgeving gaat of moet
opgenomen worden? In Nederland kennen we allang een zorgplicht voor
consumenten, waarom is dat daarnaast nog nuttig en nodig? In hoeverre
vloeit dit daadwerkelijk en rechtstreeks voort uit de richtlijn? Deze leden
vinden het overigens een goede zaak dat bij vervroegde aflossing de
vergoeding daarvoor niet hoger mag zijn dan het nadeel dat de aanbieder
van het krediet heeft en dat er een recht op vervroegde aflossing is voor
de consument. In hoeverre verschilt dit van de huidige regelgeving in
Nederland, zo vragen zij.
Waarom worden vergelijkbare normen ook opgenomen in het Burgerlijk
Wetboek (BW)? Welke problemen signaleert de AFM op dit moment in de
praktijk? Welke mogelijkheden krijgt de AFM daardoor extra? Welke
maatregelen worden daadwerkelijk opgenomen in lagere regelgeving?
Hoe wordt de Kamer daarover geïnformeerd, vragen de leden van deze
fractie.
Waarom moeten er wel nieuwe bepalingen in de nieuwe titel 7.2B BW
worden opgenomen, als er wordt geconstateerd dat voor het privaatrecht
geldt dat een groot deel van de richtlijnbepalingen op zichzelf niet nieuw
is? Welke echt nieuwe zaken worden in de nieuwe titel 7.2B BW
opgenomen, zo vragen de genoemde leden.
De leden van de PvdA-fractie vragen of het beschikbaar stellen van
informatie voldoet aan de in de richtlijn geformuleerde eis, dat lidstaten
maatregelen nemen om financiële educatie en verantwoord lenen te
bevorderen? De genoemde leden vragen of een overzicht gegeven kan
worden van initiatieven om financiële educatie te bevorderen? De leden
stellen dat financieel analfabetisme in Nederland nog steeds een groot
probleem is en wensen dat het kabinet initiatieven ontplooit die de
financiële onafhankelijkheid en de kennis van financiën vergroten, is het
kabinet hiertoe bereid? Welke goede voorbeelden zijn er te geven uit het
buitenland? In welke landen is de kennis van financiën op een hoger
niveau dan in Nederland en wat zijn daarvan de oorzaken? Wat kunnen we
van die landen leren, zo vragen deze leden.
De genoemde leden vragen welke aanvullende regelgeving in het kader
van zorgvuldige behandeling van klanten zal worden opgenomen in het
BGfo. Deze leden zijn van mening dat aanvullende regelgeving met
betrekking tot de behandeling bij achterstand van betaling of gedwongen
verkoop en vervroegde aflossing kan bijdragen aan de zorgvuldige
behandeling van de klant en zij vragen welke regels hiervoor nu al
gelden? De genoemde leden van de vragen de Kamer te informeren over
de wijzigingen in het BGfo.
Gesteld wordt dat de AFM momenteel problemen constateert in de
praktijk. Op welke problemen wordt gedoeld en hoe worden deze
aangepakt en verholpen, zo vragen deze leden.
De leden van deze fractie vragen om nader toe te lichten waarom wordt
gekozen voor normen neergelegd in zelfregulering. Zij vragen hoe deze
normen worden vastgesteld. De laatste jaren is in geval van gedwongen
verkoop van woningen veel discussie geweest over de onafhankelijkheid
van taxateurs; de leden van deze fractie vragen in hoeverre een centraal
register en een centraal tuchtcollege voor taxateurs bijdraagt aan en
voldoende is om de onafhankelijkheid van taxateurs te waarborgen.
De leden van de SP-fractie zijn blij dat de regering, na advies van de Raad
van State, de AFM de bevoegdheid heeft gegeven om toezicht te houden
op het verbod op koppelverkoop bij hypothecair krediet. Deze leden
zouden graag van de regering horen hoe het toezicht op het verbod van
koppelverkoop in de huidige situatie geregeld is en hoe dat door de
voorgestelde wetgeving zal veranderen. Hoe gaan in dit verband het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

6

toezicht door de Autoriteit Consument en Markt (ACM) in het kader van de
mededinging en het toezicht door de AFM zich tot elkaar verhouden, zo
vragen deze leden.
Meer in algemene zin is het de genoemde leden nog niet volledig duidelijk
hoe de situatie ten aanzien van koppelverkoop met de implementatie van
deze richtlijn verandert ten opzichte van de situatie zoals hij nu is. Nu is
het verbod op koppelverkoop in beginsel geregeld in artikel 33 van de Wet
op het Consumentenkrediet en komt het voor op de grijze lijst van artikel
6:237 BW. De voorgestelde nieuwe situatie zou koppelverkopen voor
hypotheken expliciet verbieden in artikel 7:121 BW. Kan de regering
uiteenzetten wat precies de juridische en praktische verschillen tussen de
oude en de (mogelijk) nieuwe situatie zijn? Kan het expliciete verbod van
koppelverkopen in artikel 7:121 BW worden beschouwd als een strenger
verbod op koppelverkoop dan waarvan in de huidige wetgeving sprake is?
Is het belangrijkste verschil dat het verbod op koppelverkoop in de nieuwe
situatie ook voor kredieten gaat gelden van boven de 40.000 euro, zo
vragen deze leden.
De genoemde leden vragen zich tevens af of er bij de regering veel
klachten bekend zijn over koppelverkopen.
De Europese Commissie zal op grond van deze richtlijn een beoordeling
bekend maken van de financiële educatie die consumenten in verschillende lidstaten ter beschikking staat, zo lezen deze leden op pagina zes
van de memorie van toelichting. Ook zullen voorbeelden van best
practices worden gedeeld, volgens Artikel 6, tweede lid van de Richtlijn.
Wat gaat er met deze best practices concreet gedaan worden? En wanneer
kan de beoordeling van de Europese Commissie verwacht worden, zo
willen deze leden weten.
Twee jaar geleden was een belangrijke conclusie van de AFM dat niet
zozeer de kennis van de adviseur het probleem zou zijn, maar meer zijn
handelen. Hij zou niet genoeg doorvragen, slecht luisteren en slecht
informeren. Graag vernemen de genoemde leden of deze praktijken
inmiddels verbeterd zijn. Te meer, omdat in artikel 9 van de Richtlijn geen
aandacht geschonken wordt aan al deze elementen. Wat gaat de regering
doen om niet alleen de kennis, maar vooral ook het goede handelen van
de adviseur toch te waarborgen, zo vragen zijn.
Op bladzijde acht van de memorie van toelichting lezen deze leden dat de
AFM constateert dat er op dit moment in de praktijk zich problemen
voordoen bij de zorgvuldige behandeling van de klant. Om welke
problemen gaat het hier? Kan de regering voorbeelden geven, zo
informeren de leden van de fractie van de SP.
Verder zijn deze leden benieuwd of er enig zicht is op het kennis- en
bekwaamheidsniveau van kredietbemiddelaars in andere lidstaten. Wat
nu, namelijk, als deze niveaus veel lager blijken te liggen dan in Nederland
het geval is? De richtlijn introduceert een Europees paspoort voor
bemiddelaars. De leden van deze fractie vragen zich af wat daarvan de
mogelijke consequenties zijn voor consumenten in Nederland. Kan dat
leiden tot minder consumentenbescherming omdat buitenlandse
bemiddelaars zich op de Nederlandse markt niet aan dezelfde normen
hoeven te houden als Nederlandse bemiddelaars, zo vragen deze leden.
De leden van deze fractie lezen dat de richtlijn stelt dat wanneer zónder
een bijkantoor in een andere lidstaat hypothecaire kredieten worden
aangeboden kan de lidstaat waarin de kredieten worden aangeboden,
naast de lidstaat waar de aanbieder is gevestigd, een beperkt aantal
minimumeisen stellen met betrekking tot de vakbekwaamheid. Betekent
dit dat de lidstaat waar de kredieten worden aangeboden die minimumeisen niet kan stellen wanneer er vanuit een ander land mét een
bijkantoor wordt gewerkt? Vindt de regering dat wenselijk? Wat zegt dit
volgens haar over de systematiek van het Europees paspoort, zo vragen
deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

7

In de memorie van toelichting wordt op pagina zeven genoemd dat
toezichthouders in de betrokken lidstaten taken en verantwoordelijkheden
aan elkaar kunnen overdragen in het kader van het toezicht op deze
vereisten. Onder welke omstandigheden zou dat het geval zijn? Welke
afspraken zijn er gemaakt met betrekking tot de mogelijke overdracht van
taken en verantwoordelijkheden tussen toezichthouders in verschillende
lidstaten, zo informeren de leden van deze fractie.
Wat betreft de taxatienormen vragen de genoemde leden aan de regering
hoe ver het centraal register voor taxateurs van onroerend goed
inmiddels is gevorderd. En hoe staat het met de oprichting van het
centraal tuchtcollege voor taxateurs? Gaat dit centrale tuchtcollege
gerealiseerd worden vóór het tijdstip waarop de richtlijn in nationaal recht
moet zijn omgezet, zo vragen genoemde leden.
De leden van deze fractie lezen dat er geen gebruik is gemaakt van de
mogelijkheid binnen de richtlijn om voorwaarden te stellen aan het
gebruik van de termen advies en adviseur. Kan de regering dit nader
onderbouwen, zo vragen zij.
De leden van de CDA-fractie lezen dat onderhavig wetsvoorstel er voor
kan zorgen dat instituten voor geschillenbeslechting internationaal beter
kunnen samenwerken. Deze leden vragen de regering aan te geven in
hoeverre deze grensoverschrijdende samenwerking op dit moment reeds
is vormgegeven en of er al voorbeelden bekend zijn van «grensoverschrijdende uitspraken».
De genoemde leden vragen naar de bepalingen over vervroegde
aflossing. Kan de regering aangeven welke problemen de AFM hier op dit
moment bij constateert in de praktijk? Hoe voorziet de implementatie van
deze richtlijn in oplossingen voor de geconstateerde problemen, zo
informeren deze leden.
De leden van de PVV-fractie merken op dat de richtlijn eisen stelt met
betrekking tot de vakbekwaamheid van werknemers. Met betrekking tot de
reikwijdte qua personen wordt een beperkte uitbreiding voorgesteld
waardoor ook direct leidinggevenden van personen met klantcontact
moeten voldoen aan de vakbekwaamheidseisen uit de richtlijn. Welke
vakbekwaamheidseisen zullen er voor direct leidinggevenden gaan
gelden? De genoemde leden vragen de regering tevens een schatting te
maken van de precieze nalevingkosten voor het bedrijfsleven.
Voorts merken de leden van deze fractie op dat de in de richtlijn
opgenomen minimale kennis- en bekwaamheidsvereisten vrijwel
helemaal overeenkomen met de reeds gestelde eisen met betrekking tot
de vakbekwaamheid bij het aanbieden van of bemiddelen in hypothecair
krediet. De genoemde leden willen weten op welke punten de richtlijn niet
overeenkomt met de reeds gestelde eisen.
Verder merken de leden van deze fractie op dat er gewerkt wordt aan een
centraal register voor taxateurs van onroerend goed en beroeps- en
gedragsregels en centraal tuchtcollege voor taxateurs. Kan de regering
hier nader op ingaan en is het al bekend wanneer dit precies gerealiseerd
wordt? Hoe wordt middels deze zelfregulering gegarandeerd dat er
betrouwbare normen voor taxatie worden gehanteerd en hoe worden
deze normen vastgesteld en gehandhaafd, zo vragen zij.
De leden van de D66-fractie lezen dat op grond van het voorgestelde
artikel 7:128a BW, tweede lid de consument wegens zijn verzuim in de
nakoming van de kredietovereenkomst nooit meer verschuldigd is aan de
kredietgever dan de schade die de kredietgever als gevolg van de
niet-nakoming heeft geleden. Deze leden vragen of zij het juist zien, dat dit
ook betekent dat bij voortijdig aflossen de boeterente nooit hoger mag
zijn dan de werkelijk door de kredietverstrekker gemaakte kosten. Ook
vragen zij op welke wijze dit door de consument controleerbaar is. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

8

leden van deze fractie lezen ook dat naar aanleiding van de consultatieronde in dit artikel is opgenomen dat dit artikel het recht op wettelijke
rente onverlet laat. Zij vragen wat deze toevoeging precies betekent.
5. Gevolgen voor het bedrijfsleven
De leden van de VVD-fractie merken op dat de nalevingskosten voor het
bedrijfsleven toenemen. Waarom heeft de regering weer niet de kans
gepakt om, nu er weer nieuwe regels bijkomen, ook te kijken waar we
eventueel (eigen nationale) regels hadden kunnen schrappen? Dit ook in
navolging van het Actal-rapport. Welke voorstellen staan daarin (inclusief
het EY-rapport dat er aan ten grondslag ligt) die dit onderwerp ook raken,
zo vragen de leden van deze fractie.
De genoemde leden willen wijzen op de veel gehoorde klacht van
consumenten van alle administratieve rompslomp bij hypotheekovereenkomsten. In hoeverre is er door de regering gekeken om tegelijkertijd de
informatie na de precontractuele informatie te verminderen om zo de
administratieve rompslomp daar te kunnen beperken? Zo nee, waarom
niet? Welke mogelijkheden ziet de regering daartoe wel? Waar zou in die
fase minder administratieve rompslomp aan de orde kunnen zijn voor
consumenten, zo vragen de genoemde leden.
Hoeveel van de nalevingskosten komen terecht bij de grote bedrijven en
hoeveel bij de kleinere bedrijven (bijvoorbeeld de financieel adviseurs)? In
hoeverre zijn de kleine aanbieders minder kwijt dan de grote aanbieders
dan de gemiddelde geschatte nalevingskosten, zo vragen deze leden.
De genoemde leden vragen of de regering toch een schatting zou kunnen
geven van de overige naleveringskosten voor de nieuwe verplichtingen bij
achterstallige betalingen en gedwongen verkoop, ook al is dat lastig. Wat
zijn de administratieve lasten voor het bedrijfsleven en de consumenten
van het wetsvoorstel, zo vragen de leden van deze fractie.
De leden van de CDA-fractie zien de regering beargumenteren dat de
verplichtingen voortvloeiende uit onderhavig wetsvoorstel geen gevolgen
hebben voor de lasten van burgers, en wel op die van bedrijven. Deze
leden wijzen de regering hierbij op uitspraken van onder andere
bestuurders van Rabobank, die aangaven dat door de stapeling aan
regelgeving op zowel prudentieel als gedragstoezicht, ervoor zorgen dat
hypotheken duurder worden. Uiteindelijk worden kosten doorberekend
aan de consument. Deelt de regering deze constatering, zo vragen zij.
De leden van de PVV-fractie willen weten waarom de regering ervoor
heeft gekozen niet de administratieve lasten te noemen. De genoemde
leden vragen wat de administratieve lasten zijn voor het bedrijfsleven en
voor de burger.
6. Consultatie
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan bevestigen en
garanderen dat crowdfunding niet wordt geraakt door deze wet- en
regelgeving. In hoeverre wordt er in dit soort Europese wet- en regelgeving voldoende rekening gehouden met bijvoorbeeld nieuwe financieringsvormen als crowdfunding? Wat heeft de regering daar in de het
voortraject van de totstandkoming van de richtlijn aan gedaan in de EU,
zo vragen de leden van deze fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

9

7. Transponeringstabel
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de regering artikel 22 lid 4
van de richtlijn niet implementeert in de Nederlandse wet. Hoe verschilt
artikel 4:23 en 4:25b Wft1 van hetgeen in de richtlijn is aangegeven? In
hoeverre klopt het dat indien de lidstaten het gebruik van de termen
«adviseur» en «advies» niet verbieden wel voorwaarden moeten
opleggen aan het gebruik van de term? Om welke voorwaarden gaat het
dan? En hoe is dit opgenomen in de Wft? In hoeverre is de term
«adviseur» en «advies» gekoppeld aan Wft-vakbekwaamheid, zo vragen
de genoemde leden.
De leden van de SP-fractie lezen in de transponeringstabel (blz. 15,
Kamerstuk 34 292 nr. 3) dat voor de opeethypotheek van de richtlijn
afwijkende precontractuele informatie eisen gaan gelden. De leden vragen
hoe deze afwijkende precontractuele informatie er dan precies anders
uitziet ten opzichte van de algemeen geldende precontractuele informatie
verstrekking van deze richtlijn.
De opeethypotheek valt onder art. 7:119 lid 2 sub a, wat inhoudt dat de
regels van (de nieuwe) titel 7.2B niet van toepassing zijn. De genoemde
leden vragen aan de regering of implementatie van deze richtlijn met zich
meebrengt dat consumenten geïnformeerd moeten worden over dit
product. Zo ja, hoe waarborgt de regering dat informatieverstrekking
omtrent dit, voor de consument, gevaarlijke product plaats zal vinden, zo
vragen deze leden.
De leden van de D66-fractie zijn er door de Organisatie van Financiële
Dienstverleners op geattendeerd dat de regering artikel 22 lid 4 van de
richtlijn mogelijk ten onrechte niet implementeert. Dit zou volgens de
regering al afdoende geregeld zijn in artikel 4:23 en 4:25b Wft. De
genoemde leden vragen of de regering dit nader kan beargumenteren.
Deze leden hebben begrip voor de kritiek op het feit dat medewerkers van
kredietverstrekkers zich «hypotheekadviseur» mogen noemen. Wekt dit
niet ten onrechte de indruk dat deze verkoopmedewerkers ook over
hypotheken van andere kredietverstrekkers adviseren, zo vragen deze
leden. Staat hiermee het belang van de klant centraal? Ook vragen deze
leden waarom er geen nadere regels worden gesteld geen voorwaarden
op aan het gebruik van de term «onafhankelijk advies» en «onafhankelijk
adviseur», terwijl de richtlijn stelt dat lidstaten die het gebruik van de
termen «adviseur» en «advies» niet verbieden, wel voorwaarden
(beschermingsmaatregelen) moeten opleggen aan het gebruik van deze
term.
8. Overige
De leden van de VVD-fractie krijgen signalen dat beheerders van (veelal
administratiekantoren) voor verenigingen van eigenaars (VvE’s) volgens
de AFM ook een vergunning moeten aanvragen voor bemiddeling, omdat
deze kantoren volgens de AFM zouden adviseren over verzekeringen.
Hierdoor zijn er diploma’s op basis van de Wft noodzakelijk zijn. De
bemoeienis bestaat in de praktijk uit het bij direct-writers en assurantie
tussenpersonen opvragen van offertes en daar één of meer van aan het
VvE bestuur voorleggen.
Klopt het dat dit in de praktijk de lijn van de AFM is? Vindt de regering dit
een wenselijke ontwikkeling, zo vragen deze leden.

1

Wet op het financieel toezicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

10

9. Artikelsgewijs
De leden van de VVD-fractie stellen nog een aantal artikelsgewijze vragen.
Artikel 1:20 Wft
De genoemde leden vragen wat er bedoeld wordt met kredieten met een
doelstelling van algemeen belang die krachtens een wettelijke bepaling
worden aangeboden aan een beperkt publiek.
In hoeverre vallen situaties en kredietovereenkomsten, waarbij ouders die
geld voor de hypotheek lenen aan hun kinderen onder de voorliggende
richtlijn en wet en zijn of kunnen deze worden vrijgesteld, zo vragen zij.
De private equity release kredietovereenkomsten (opeethypotheken)
worden wel onder reikwijdte van de richtlijn gebracht. Wat zijn daarvan de
gevolgen? In hoeverre zorgt dit ervoor dat ook bijvoorbeeld banken zich
weer meer actief om dit type product ook te gaan aanbieden, aangezien
het voor ouderen een aantrekkelijk product kan zijn? Wat is er nodig om
iets meer ruimte te creëren voor de zogenaamde opeet-hypotheek in
Nederland, zo infomeren de leden van deze fractie.
Artikel 4:35 Wft
De genoemde leden vragen of er verduidelijkt kan worden wat hier staat
of wat hier wordt bedoeld.
Artikel 7:119
De leden van deze fractie stellen dat op verschillende plekken, onder
andere hier wordt opgemerkt dat de interpretatie is voorbehouden aan de
rechter dan wel het Hof van Justitie van de EU. Dat is natuurlijk altijd het
geval. Maar in de memorie van toelichting van een wet moet je toch
gewoon zo helder mogelijk zelf aangeven wat de interpretatie is, zo willen
zij weten.
Artikel 7:120
Waarom wordt, zo vragen deze leden, er geen gebruik gemaakt van de
mogelijkheid om alleen het jaarlijks kostenpercentage in de reclame te
vermelden in plaats van de rentevoet en de cijfers betreffende de
kredietkosten.
Artikel 7:121
De genoemde leden merken op dat koppelverkoop of gebundelde verkoop
van een krediet aan een betaal- en spaarrekening in sommige gevallen het
overstappen moeilijker en/of onaantrekkelijker kan maken. Wanneer is dit
nu wel en niet toegestaan? Wat verandert er door de implementatie van
deze wet of richtlijn? Geldt het verbod op koppelverkoop ook in het geval
de klant een iets lagere hypotheekrente krijgt als het wordt gecombineerd
met een betaal-/spaarrekening, want dat is dan toch weer gunstiger voor
de klant? In welke gevallen is het wel toegestaan om een kredietovereenkomst samen met een betaal- of spaarrekening aan te bieden? Wanneer is
dit een wezenlijk onderdeel van het krediet, zo willen deze leden weten.
De genoemde leden lezen dat er geen gebruik wordt gemaakt van de
uitzondering in artikel 12 lid 3. Waarom niet? De reden die wordt
aangegeven is dat het achteraf niet mogelijk is. Maar wat als dit vooraf
kan gebeuren, bijvoorbeeld in het kader van het productontwikkelingsproces? Waarom is dat niet mogelijk, zo willen zij weten.
Welke sanctiemogelijkheden kan de AFM straks opleggen en voor welke
overtredingen? Waarom krijgt de AFM de bevoegdheid om te handhaven,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

11

terwijl voor het overige in het BW dit wordt overgelaten aan private
partijen, zo vragen deze leden.
Artikel 7:122
De leden van deze fractie menen dat de implementatie van artikel 14 van
de richtlijn er onvermijdelijk toeleidt dat het proces van hypotheekverlening meer tijd gaat vragen, omdat het doen van een bindend aanbod
een extra stap in dit proces mee brengt. In hoeverre is dit echt noodzakelijk dat dit leidt tot een langer traject? Deze leden krijgen namelijk
regelmatig klachten over de doorlooptijd van een hypotheektraject, veel
consumenten vinden de tijd nu al veel te lang. Welke maatregelen kunnen
genomen worden om elders in het traject dit weer «in te halen» door korte
doorlooptijden, zodat de totale doorlooptijd uiteindelijk korter zou kunnen
worden? Waarom kan er niet uitgesloten worden dat er doublures in de
informatie aan de consument zullen voorkomen, zo vragen zij.
Het is niet de bedoeling van de wetgever om het speelveld tussen
kredietaanbieders en kredietaanbieders te doorbreken. Na het uitbrengen
van de offerte onder opschortende voorwaarden kan alsnog de kredietwaardigheidstoetsing worden gedaan. Klopt het dat een offerte onder
opschortende voorwaarden in de zin van het BW-recht ook reeds een
bindend aanbod is? Hoe moet dit dan gezien worden tot elkaar? Waarom
wordt er gesproken van een offerte onder opschortende voorwaarden? In
hoeverre zou het hier niet moeten gaan om een onvoorwaardelijk aanbod
in plaats van een bindend aanbod, zo vragen de leden van deze fractie.
Waarom wordt er in de implementatiewet voor gekozen om de kredietwaardigheidsbeoordeling niet te doen voordat een kredietovereenkomst
wordt gesloten (en onherroepelijk is), maar voordat er een bindend
aanbod wordt gedaan? In hoeverre vloeit dit voort uit de richtlijn en kan
dit ook anders geregeld worden, zo vragen genoemde leden.
De leden van deze fractie vragen wat er verandert voor de consument.
Klopt het dat de consument straks nog eerder in het traject alle informatie
moet gaan leveren? Klopt het dat er zeer vroegtijdig in het traject al een
taxatierapport door de klant moet worden verstrekt en er dus ook al
kosten moeten worden gemaakt aan de voorkant van het proces? Wat is
het verschil met de huidige situatie? Welke andere oplossingen zouden
daarvoor denkbaar kunnen zijn, zo informeren zij.
Waarom, zo vragen genoemde leden, wordt er gekozen voor een
bedenktermijn van 14 dagen. Welke bedenktermijn staat er in de richtlijn?
Waarom wordt hiervan afgeweken? In hoeverre is er een bedenktermijn
van 14 dagen nadat de kredietaanbieder een bindend aanbod doet voor
een kredietovereenkomst en dat het gaat om een door de kredietaanbieder getekende offerte, zo willen deze leden weten.
Artikel 7:123
De genoemde leden lezen dat hier onder meer wordt gesproken over het
provisieverbod. Wanneer wordt dat provisieverbod geëvalueerd? Want
het is belangrijk om zicht te hebben op de gevolgen van het provisieverbod voor bijvoorbeeld hypotheken op de concurrentie en marktwerking, maar ook op verhouding tussen advisering en execution only.
Het gaat in dit artikel over het jaarlijkse kostenpercentage, om welke
kosten gaat het hier en hoe verhoudt deze verplichting zich tot het
marktmodel waarbij er een duidelijk onderscheid is tussen de kredietaanbieder en de adviseur?
Er is een sanctiemogelijkheid van het verlies van het recht op vergoeding.
In hoeverre is dit proportioneel? Ook als het gaat om geringe vormfouten
of niet verwijtbaar handelen, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

12

Artikel 7:123
De leden van deze fractie merken op dat voor de berekening van het
jaarlijks kostenpercentage geldt blijkens overweging 7 van de preambule
van de richtlijn en artikel 2 lid van de richtlijn maximumharmonisatie.
Alleen ten aanzien van het zesde lid van artikel 17 is het lidstaten
toegestaan, indien wenselijk, strengere voorschriften ter bescherming van
de consumenten te nemen. Waarom kiest de regering hiervoor? Wat
wordt er straks nu precies strenger voorgeschreven in de wet in
Nederland ten opzichte van de richtlijn, zo vragen zij.
Artikel 7:125
De genoemde leden merken op dat bij het aanleveren van niet juiste of
niet volledige informatie door de consument, er een zware bewijslast rust
op de kredietgever. Wat wordt daarmee bedoeld? Hoe kan een kredietverstrekker aantonen dat dit bewust gedaan is door de consument? Hoe is dit
precies geregeld dan wel geformuleerd in de richtlijn? Wat wordt gezien
als de eigen verantwoordelijkheid van de kredietnemer/consument? In
hoeverre heeft de kredietgever het recht om kredietovereenstemming aan
te passen bij het niet juiste of niet volledige informatie, ook als niet
aangetoond kan worden dat het bewust was? Want ook in zo’n geval bij te
positieve informatie is een dergelijk krediet toch nog steeds niet goed
voor een consument, zo vragen deze leden.
Artikel 7:126
De genoemde leden vragen wat er verstaan wordt onder «regelmatig» in
lid 5 als het gaat om het waarschuwen over het gevolg van de veranderende wisselkoers van de valuta?
In hoeverre wordt het nu mogelijk gemaakt dat consumenten gaan
speculeren op valuta met hun hypothecaire kredietovereenkomst?
Waarom is er het recht van de consument om gedurende looptijd van de
overeenkomst in bepaalde gevallen voor andere valuta te kiezen, en dus
een plicht van de kredietaanbieder? Wat kunnen hiervan de gevolgen zijn?
Hoe doen andere landen dit, zo informeren de leden van deze fractie.
Artikel 7:127
De genoemde leden lezen dat in dit artikel zaken geregeld worden over
geheel of gedeeltelijk vervroegd aflossen. Voorgesteld wordt om bij het
bepalen van de voorwaarden, waaronder het recht op vervroegde
aflossing, kan worden uitgeoefend bij de gedragscode hypothecaire
financieringen (GHF) aan te sluiten. Hoe is of wordt dit in andere landen
geregeld? Waar verschilt Nederland wezenlijk met andere landen, zo
vragen deze leden.
Artikel 7:128a
Wat wordt, zo informeren de leden van deze fractie, er in de richtlijn
verstaan onder een redelijke mate van tolerantie jegens de consument
voordat een procedure tot gedwongen verkoop wordt gestart door de
kredietgever?
Een aantal zaken uit de GHF wordt nu opgenomen in de wet. In hoeverre
wordt de regelgeving daar niet meer star en inflexibel? Wat vindt de
regering daarvan? Waarom worden in een memorie van toelichting nu al
opgenomen dat de kredietgever de consument bijvoorbeeld in een
persoon aan hem gerichte brief, per e-mail of telefonisch kan uitnodigen
voor een (eerste) gesprek? Vindt de regering dat dit details thuis horen in
een wet of memorie van toelichting, zo informeren zij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

13

Artikel 7:128b
De genoemde leden merken op dat alle informatie die uit hoofde van deze
richtlijn aan de consument wordt verstrekt voor de consument kosteloos
moet zijn. De kredietgevers mogen de kosten die zij maken ter zake van
hun informatieverplichtingen in de precontractuele fase of na de
totstandkoming van kredietovereenkomst niet aan de consument
doorberekenen. Hoe moet dit gezien worden tot het provisieverbod dat in
Nederland geldt, zo willen de leden van deze fractie weten.
ARTIKEL IV
De genoemde leden lezen dat kredietovereenkomsten die voor 21 maart
2016 zijn afgesloten niet onder de richtlijn vallen. Als de implementatiewet
niet tijdig voor die datum wordt vastgesteld geldt dat dan ook? Kan deze
implementatiewet tijdig voor 21 maart 2016 worden vastgesteld? In
hoeverre heeft het bedrijfsleven nog voldoende tijd om de wet en richtlijn
te kunnen implementeren, want medio november 2015 is de wet nog niet
eens vastgesteld door de Tweede Kamer, zo willen deze leden weten.
Waarom is er niet gekozen voor een overgangsregeling, maar onmiddellijke werking? Hoe hebben andere landen dit gedaan? In hoeverre worden
de nieuwe regels ook van toepassing verklaard op bestaande kredietovereenkomsten? Hoe volgt dit uit de richtlijn? Welke gevolgen heeft het als de
bedrijven niet tijdig aan alle verplichtingen uit deze wet kunnen voldoen,
zo vragen de leden van deze fractie.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De griffier van de commissie,
Van den Eeden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 292, nr. 5

14