2022D11547

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen voor te leggen aan
het kabinet over de Nederlandse inzet in de G20 in 2022 (Kamerstuk
32 429, nr. 21).
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De adjunct-griffier van de commissie,
Konings

nds-tk-2022D11547

1

Inhoudsopgave
I

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
PvdA-fractie

2
2
4

II

Antwoord/Reactie van het kabinet

7

III

Volledige agenda

7

6

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voorgenomen Nederlandse inbreng bij de G-20 vergaderingen.
Wel hebben zij hierover nog een aantal vragen en opmerkingen.
Veiligheid en de oorlog in Oekraïne
De leden van de VVD-fractie hebben opgemerkt dat in de Kamerbrief geen
opmerkingen zijn opgenomen over veiligheid of over de oorlog in
Oekraïne. Het is goed dat er over de vele onderwerpen op de brede
agenda gesproken wordt, maar volgens deze leden zouden veiligheidsprincipes bovenaan de agenda moeten staan. Is het kabinet voornemens
hierover te spreken tijdens de top? Binnen de G20 is er de laatste weken
veel discussie over hoe en wanneer de oorlog in Oekraïne te bespreken.
Indonesië, als voorzitter, geeft aan dit te willen doen, maar medelid China
heeft aangegeven überhaupt de oorlog niet te willen bespreken.
Nederland zet zich hard in om de oorlog in Oekraïne via diplomatieke
sporen en binnen internationale organisaties te bespreken. De G20 is hier
ook een belangrijk forum voor. Wil het kabinet aandringen, samen met
gelijkgestemde landen, om dit onderwerp wel op de agenda te krijgen?
Welke positie neemt Nederland in indien de oorlog besproken zal worden?
Indien bepaalde landen dit niet willen doen, hoe zorgt Nederland ervoor
dat het op andere manieren binnen de G20 besproken wordt? En welke
mogelijkheden biedt de G20 om landen die dat nu nog niet doen, te
bewegen zich zoveel mogelijk te laten aansluiten bij sancties of andere
maatregelen om druk te zetten op Rusland, zoals een mogelijke afbouw
van de olie-import? Wat is de inzet van het kabinet in deze, en hoe wordt
hierbij opgetrokken met andere landen? Is het kabinet het ermee eens dat
iedere diplomatieke weg bewandeld moet worden om te voorkomen dat
derde landen in het gat duiken, en sancties minder effectief maken door
juist nu de economische banden met Rusland op te voeren?
Ook constateren de leden van de VVD-fractie dat er geen informatie is
meegenomen omtrent de rol van Rusland binnen de oorlog, haar nieuwe
positie in het mondiale financiële systeem of binnen de G20. Sinds de
oorlog in Oekraïne is Rusland steeds geïsoleerder geworden binnen het
internationale toneel: zo is Rusland een paar dagen geleden uit de Raad
van Europa gestapt en wordt Rusland bij het Internationaal Gerechtshof
en het Internationaal Strafhof onderzocht. Rusland is nog altijd lid van de
G20. Vindt het kabinet dat dit, gezien de situatie, nog wenselijk is? Kan
Nederland zich inzetten om Rusland eventueel uit formele gesprekken
binnen de G20 te sluiten?

2

Milieu, klimaat en duurzaamheid
Ten aanzien van milieu, klimaat en duurzaamheid onderschrijven de leden
van de VVD-fractie net als het kabinet het belang van samenhang tussen
de klimaatdoelen en de milieu en duurzaamheidsagenda en daarmee de
noodzaak van een gezamenlijke aanpak. Deze leden zijn dan ook blij dat
Indonesië mondiaal groen herstel overneemt als prioriteit voor de G20. Zij
ondersteunen het voornemen van het kabinet om te blijven aansturen op
beleidsdiscussies over CO2-beprijzing. De leden van de VVD-fractie willen
het kabinet verzoeken in de discussie ook te bespreken wat mogelijkheden
zouden zijn voor het internationaal invoeren van een
CO2-beprijzingsmechanisme, vergelijkbaar met het Carbon Border
Adjustment Mechanism (CBAM) uit het fit-for-55-pakket van de EU. Als
andere landen een vergelijkbaar CO2-beprijzingsmechanisme invoeren,
vermindert dat de mondiale CO2-uitstoot en ontstaat er een gelijk(er)
speelveld voor onze bedrijven. Dit komt ook de export van Nederlandse
bedrijven ten goede.
De leden van de VVD-fractie willen het kabinet ook verzoeken om te
spreken over mogelijkheid om een internationale CO2-markt op te richten.
Tijdens de CoP26 zijn er al afspraken gemaakt over wereldwijde handel in
CO2-rechten. Tijdens de G20 kan er gesproken worden over de verdere
invulling hiervan en de inrichting van een wereldwijde markt hiervoor.
Tot slot willen de leden van de VVD-fractie het kabinet verzoeken om zich
ook in te spannen voor het versterken en het creëren van nieuwe
samenwerkingsverbanden voor de Nederlandse industrie, bijvoorbeeld op
het gebied van waterstof. De energietransitie is niet alleen noodzakelijk,
maar biedt ook kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Nederlandse
bedrijven kunnen koploper worden en zo ook bedrijven in andere landen
helpen te verduurzamen. Het Nederlandse kabinet kan het bedrijfsleven
hierin ondersteunen door tijdens de G20 samenwerkingsverbanden op te
zetten en te versterken.
Onderwijs
Ten aanzien van onderwijs vragen de leden van de VVD-fractie of er
voorbeelden zijn van samenwerking in zorgopleidingen waar door middel
van digitaal onderwijs kennis uitgewisseld wordt. Zo nee, hoe kunnen we
dit stimuleren?
Gezondheid
Ten aanzien van de wereldwijde aanpak Covid-19 is het voor de leden van
de VVD-fractie van belang dat er extra nadruk wordt gelegd op detectie en
opsporing, zoals genoemd, en de gezamenlijke inzet op het delen van
wetenschappelijke kennis en inzichten.
Deze leden stellen dat het van belang is dat iedereen in de wereld
gevaccineerd kan worden, zodat we zo snel mogelijk van de coronaellende af kunnen komen. Dat is in het belang van alle mensen in de
wereld, maar is ook in het belang van onze gezondheid, veiligheid en
economie. De vaccins zijn er. Het is nu zaak dat de distributie van de
vaccins in de lage- en middeninkomenslanden zal verbeteren. De
Wereldgezondheidsorganisatie kan hier een leidende rol pakken. Het is
ook logisch dat de EU de lagere inkomenslanden buiten de EU helpt met
vaccineren en hier eensgezind optrekt. De leden van de VVD-fractie vinden
het zinnig om de constructieve opstelling van de EU gericht op handel en
gezondheid te steunen. Na het uitbreken van de Covid 19-crisis was er
namelijk sprake van een mondiale toename aan exportbeperkingen op

3

medische producten. In reactie hierop heeft de EU, mede op aandringen
van Nederland, gewerkt aan voorstellen om in WTO-verband afspraken te
maken om handel in essentiële medische goederen zo open mogelijk te
laten lopen, en om bij te dragen aan weerbare waardeketen. Daar moeten
we mee door gaan en niet uit het oog verliezen dat het primair gaat om de
vaccinatie van mensen, niet over discussies over patenten. De leden van
de VVD-fractie vragen wel aandacht voor de bescherming van het
intellectueel eigendom. Laat bedrijven vaccins ontwikkelen en samenwerken met bedrijven in alle delen van de wereld, zodat er zo snel
mogelijk een middel is en we deze pandemie kunnen beëindigen.
Landbouw
De leden van de VVD-fractie constateren dat de huidige situatie van graanen olietekorten door de oorlog in Oekraïne het belang van goede voedselen landbouwsystemen laat zien. Het stemt deze leden positief dat het
Indonesische voorzitterschap hier drie prioriteiten voor heeft opgesteld.
Zij vragen zich echter af of de Nederlandse overheid niet een prioriteit
extra voor kan aandragen. Met name de tweede prioriteit blijft kwetsbaar
voor externe schokken zoals oorlog. Op welke manier wordt er tijdens de
G20 gesproken over het verhogen van de mondiale voedselproductie, en
met name het meer zelfvoorzienend maken van armere gebieden in
bijvoorbeeld Afrika die nu sterk van import afhankelijk zijn? Het is van
belang dat landen en regio’s, zoals de MENA-regio, zelfvoorzienend
worden in voedsel. Met Nederlandse kennis en kunde, van bijvoorbeeld
de Wageningen Universiteit, kunnen deze regio’s geholpen worden met
landbouwproductie, zodat zij minder gevoelig zijn voor externe schokken
bij bijvoorbeeld handelssystemen. De leden van de VVD-fractie willen aan
het kabinet vragen of, en zo ja hoe, zij zich hier voor gaat inzetten. Kan het
kabinet ook aandacht vragen voor schaalvergroting?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geagendeerde stukken voor de Nederlandse inzet in de G20 in 2022. Deze
leden hebben nog enkele vragen aan het kabinet.
De leden van de D66-fractie zijn verheugd met de uitnodiging van het
Indonesisch G20-voorzitterschap aan Nederland om in 2022 deel te nemen
aan de G20 top van regeringsleiders, alle ministeriële G20-bijeenkomsten
en de voorbereidende (ambtelijke) bijeenkomsten. Deze uitnodiging
onderstreept de bijzondere band tussen Indonesië en Nederland.
Rusland
De leden van de D66-fractie zijn bezorgd over de mogelijke invloed van
Rusland in de aankomende G20-bijeenkomsten. Kan het kabinet een
update geven over de huidige situatie wat betreft Rusland en de G20. Is er
bijvoorbeeld al besloten om Rusland voorlopig uit te sluiten van deze
bijeenkomsten? Zo nee, wat zijn de overwegingen hierbij? Kan het kabinet
toezeggen hier actief voor te zullen pleiten? Kan het kabinet verder
aangeven of er tijdens de aankomende bijeenkomsten gesproken zal
worden over de oorlog in Oekraïne? Zo ja, kan het kabinet aangeven wat
de inzet van Nederland op dit punt zal zijn?
Financiën
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de ontwikkelingen rondom
het aangenomen nieuwe raamwerk voor internationale belastingheffing,
inclusief afspraken voor een wereldwijd minimumniveau van belasting-

4

heffing bij multinationals. Kan het kabinet een update geven over de
ontwikkelingen rondom dit raamwerk? Hoe staat het bijvoorbeeld met
afspraken en maatregelen rondom koolstofbeprijzing? Welke mogelijke
belemmeringen spelen er nog in dit proces? Hoe denkt het kabinet deze
mogelijke belemmeringen in multilateraal verband te mitigeren?
Gezondheid
De leden van de D66-fractie zijn content met de prioritering van het thema
transformatie van de globale gezondheidsinfrastructuur. Kan het kabinet
uitweiden over de Nederlandse inzet omtrent het op te richten financiële
mechanisme voor de mondiale financiering van pandemic prevention,
preparedness and respons (PPR)? Deze leden zijn benieuwd naar de inzet
van de verschillende G20 landen om adequate toegang tot zowel
essentiële medische maatregelen (vaccins, antivirale middelen, geneesmiddelen, test voorzieningen en medische hulpmiddelen) als de expertise
die nodig is om volksgezondheidcrises te bestrijden sterk te verbeteren.
De leden achten het versterken van lokale productiecapaciteit een
elementair onderdeel van de wereldwijde pandemische paraatheid. Ter
bevordering van de lokale productiecapaciteit is tijdens de G20-top in
Rome opgeroepen tot het vrijgeven van tijdelijke patenten voor de
ontwikkeling van noodzakelijke vaccins en geneesmiddelen op mondiaal
gebied. Hoe beziet het kabinet de geopolitieke context op het verstevigen
van de lokale productiecapaciteit? Is dit een prioriteit in de Nederlandse
inzet?
Daarbij zijn de leden van de D66-fractie mening dat deze nieuwe fase van
de pandemie het moment is voor een kentering van het beleid. In plaats
van het oplossen van een gezondheidscrisis vraagt deze nieuwe fase veel
meer om investeringen in structurele gezondheidssystemen. Nederland is
expert en voorvechter op het gebied van Seksuele en Reproductieve
Rechten en Gezondheid (SRGR). Op welke manier bepleit Nederland in
G20 verband het belang van SRGR als onderdeel van structurele
gezondheidssystemen wereldwijd? Wat is de positie van de rest van de
G20 op dit punt? Welke kansen ziet het kabinet tot samenwerking binnen
de G20 om de Nederlandse doelen te bereiken?
Handel, investeringen en industrie
In de brief lezen de leden van de D66-fractie dat het Nederlandse kabinet
de aandacht voor gelijk speelveld, transparantie rondom staatssteun en
referentie aan een mogelijk Wereldhandelsorganisatie (WTO) akkoord op
visserijsubsidies miste. Hoe denkt het kabinet er alsnog voor te kunnen
zorgen dat deze onderwerpen de komende periode genoeg aan bod
komen? Welke resultaten verwacht het kabinet op dit gebied binnen G20
te kunnen behalen? Wat is het politieke krachtenveld hierbij?
Klimaat, milieu en duurzaamheid
De leden van de D66-fractie zijn verheugd met de inzet van het kabinet
wat betreft klimaat, milieu en duurzaamheid. Tegelijkertijd zijn deze leden
benieuwd naar de hernieuwde inzet van het kabinet om de nog niet
gerealiseerde doelen uit het vorige G20 voorzitterschap alsnog te
bereiken. Op welke manier gaat het kabinet zich bijvoorbeeld inzetten om
afspraken te maken over het uitfaseren van bestaande kolencentrales?
Deze leden zijn daarnaast benieuwd naar de langdurige energiesamenwerking met Indonesië in het kader van de energietransitie. Kan het
kabinet verder uitweiden over hoe deze samenwerking er mogelijk
concreet uit zal gaan zien?

5

Landbouw
De leden van de D66-fractie zijn te spreken over de inzet op het verduurzamen en het versterken van het mondiale voedselsysteem. Kan het
kabinet een update geven over de huidige status van het mondiale
voedselsysteem? Kan het kabinet daarbij verder uitweiden over de risico’s
omtrent de huidige stijgende mondiale voedselprijzen vanwege de oorlog
in Oekraïne? In hoeverre zal dit onderwerp besproken worden bij deze
bijeenkomsten? Wat zal de Nederlandse inzet bij aankomende
G20-bijeenkomsten zijn om deze risico’s mitigeren? Welke maatregelen
zullen er in G20-verband bijvoorbeeld genomen kunnen worden om
hieraan bij te dragen? In hoeverre kan de Nederlandse expertise zoals
bijvoorbeeld de kennis op het gebied van duurzame landbouw hierbij een
rol spelen? Welke andere geopolitieke elementen die bij dergelijke
stijgende voedselprijzen naar voren komen zullen er verder aan bod
komen bij deze bijeenkomsten? Hoe gaat Nederland een proactieve en
constructieve rol spelen om ook bij deze elementen in G20-verband tot
oplossingen te komen? Wat is het politieke krachtenveld hierbij?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Nederlandse inzet in de G20 in 2022. Zij hebben daarbij enige
vragen en opmerkingen.
Financiën
De leden van de PvdA-fractie onderschrijven het belang om de mondiale
vaccinatiegraad te verhogen. Waar in rijke landen inmiddels 73% van de
bevolking gevaccineerd is, blijven lage-inkomenslanden op 8% steken.
Tijdens de G20 in 2021 werd opgeroepen om manieren te zoeken om
mondiale vaccinatie te versnellen en werd de Access to COVID-19 Tools
Accelerator (ACT-A) genoemd als hét internationale samenwerkingsverband om vaccins te leveren en aan de bevolking toe te dienen. Tevens
steunt het kabinet de belofte om 70% van de wereldbevolking voor
september te vaccineren. Nederland draagt bij aan ACT-A, maar de door
de WHO vastgestelde hoogte van de bijdrage wordt niet gehaald. Op dit
moment wordt 20% van de beoogde bijdrage gedaan door Nederland.
Gaat het kabinet ervoor zorgen dat Nederland 100% van de vastgestelde
fair share bijdraagt aan ACT-A en is het kabinet bereid dit ook toe te
zeggen tijdens de G20? Zo nee, is het kabinet wel bereid een substantiële
stap te zetten met de bijdrage aan ACT-A, en wat gaat het kabinet doen
om zo snel mogelijk de gedane beloftes van 70% wereldwijde vaccinatiegraad na te komen?
De leden van de PvdA-fractie benadrukken verder het belang van een
eerder initiatief van de G20 om Special Drawing Rights (SDRs) van rijke
landen – die ze niet zelf gebruiken – beschikbaar te stellen aan onder
andere landen op het Afrikaanse continent. Zo kunnen zij investeren in
hun economie en de economische impact van de pandemie beheersen en
dempen. Waar landen als Frankrijk en Italië al de daad bij het woord
voegden en 20% van de in 2021 toegekende SDRs beschikbaar maakten,
blijft Nederland steken op een schamele 4%. Is het kabinet bereid het
voorbeeld van andere landen te volgen en ook minstens 20% van de
Nederlandse SDR-allocatie uit 2021 beschikbaar te maken voor landen die
dit nodig hebben? Zo ja, op welke termijn gaat u dat doen? Zo nee,
waarom niet?
Verder lezen de leden van de PvdA-fractie dat Nederland in het bijzonder
aandacht zal vragen voor het adresseren van kwetsbaarheden in de
publieke schuldenlast van opkomende- en lage-inkomenseconomieën en

6

het bevorderen van schuldentransparantie. Tijdens de Covid 19-crisis is
gesproken over het kwijtschelden van schulden, hoe zit dit nu? Kunt u hier
verder op ingaan? Wilt u zich tijdens de G20 hard maken dat economieën
van lage-en middeninkomens landen die hard geraakt zijn door de
pandemie extra financieel worden ondersteund?
Gezondheid
De leden van de PvdA-fractie lezen dat er een voorlopig akkoord is van
India en Zuid-Afrika met de Europese Unie en de Verenigde Staten over
patenten op coronavaccins. Kan het kabinet deze deal verder toelichten?
De leden van de PvdA-fractie onderschrijven het belang van het vrijgeven
van de patenten. Kan het kabinet toelichten waarom het zo lang heeft
geduurd dat dit akkoord er was? Wanneer treedt dit akkoord in werking? Is
het kabinet het ermee eens dat het vrijgeven van vaccins in de toekomst
een effectieve en nodige stap is in een vroeg stadium van de wereldwijde
pandemiebestrijding? Hoe gaat het kabinet dit meenemen in de Nederlandse inzet?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat er bij de G20 en de Nederlandse
inzet de ambitie bestaat om een transformatie van de globale gezondheidsinfrastructuur door te voeren. De adequate toegang tot zowel
essentiële medische maatregelen als de expertise die nodig is om
volksgezondheidcrises te bestrijden moet sterk worden verbeterd, zo
onderschrijft ook het kabinet. Deze leden zien hierin ook lokale productiecapaciteit als een essentieel onderdeel van de verbetering van een heldere
en krachtige gezondheidsinfrastructuur. Wordt er tijdens de G20 ook
gesproken over bestaande initiatieven van de WHO zoals de COVID-19
Technology Access Pool en de mRNA Technology Transfer Hub? Zo niet, is
het kabinet voornemens dit in te brengen en deze (financieel) te ondersteunen? Waarom wel/niet? Zo niet, welke andere initiatieven gaat
Nederland dan aandragen om expertise die nodig is om volksgezondheidcrises te bestrijden breed beschikbaar te stellen?
Handel, investeringen en industrie
De leden van de PvdA-fractie lezen dat Indonesië wenst de trade and
investment working group uit te breiden met industry, waarbij uitdagingen rondom adoptie van technologieën door de industrie en
waarborgen van sociale inclusie omtrent digitalisering centraal staan. Ook
lezen zij dat Nederland terughoudend tegenover dit voorstel staat. Zou het
kabinet dit kunnen toelichten? Als de genoemde waarborgen voor sociale
inclusie niet in deze werkgroep passen, gaat het kabinet deze dan op een
andere manier opnemen in de inzet? Waarom wel/niet?
II Antwoord/Reactie van het kabinet
III Volledige agenda
Nederlandse inzet in de G20 in 2022. Brief regering d.d. 25-02-2022,
Minister van Buitenlandse Zaken, W.B. Hoekstra (Kamerstuk 32 429,
nr. 21).
Uitkomsten G20-top (Rome, 30 en 31 oktober 2021). Brief regering
d.d. 17-12-2021, Minister van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
(Kamerstuk 32 429, nr. 20).

7