Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

41
Vragen van het lid Diks (GroenLinks) aan de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking over het drastisch versnellen van het
tempo waarop het Amazoneregenwoud wordt vernietigd (ingezonden 12 juli
2019).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen 19 september 2019). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 3555.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat de vernietiging van het Amazoneregenwoud met 60% is gestegen ten opzichte van dezelfde periode in 2018?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u een beeld van de consequenties van het verdwijnen van het
Amazonewoud voor de mondiale klimaatverandering? Zo ja, hoe ernstig zijn
volgens u de implicaties? Zo nee, bent u bereid hier onderzoek naar te laten
doen?
Antwoord 2
Over het grote belang van (tropische) bossen en in het bijzonder het
Amazonewoud voor het beperken van klimaatverandering (en het behoud van
kostbare biodiversiteit) wordt regelmatig gepubliceerd door gezaghebbende
instanties en kennisinstellingen, waaronder het International Panel on Climate
Change en het World Resources Institute (WRI). Volgens het WRI is ontbossing in tropische gebieden verantwoordelijk voor circa 8 procent van de
mondiale emissies. Hoewel een exacte berekening mij niet bekend is, wordt
uit dit soort cijfers wel duidelijk dat het wegvallen van het Amazonewoud, het
grootste tropische bosgebied ter wereld, grote consequenties zou hebben
voor het klimaat wereldwijd. Er zijn ook onderzoeken die erop wijzen dat bij
teveel boskap in de Amazone een «tipping point» zou kunnen worden bereikt,

1

ah-tk-20192020-41
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://edition.cnn.com/2019/07/02/americas/amazon-brazil-bolsonaro-deforestation-scli-intl/
index.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

waarna klimaat- en regenpatronen onherstelbaar zouden wijzigen, met
serieuze consequenties voor onder andere de landbouw in de regio.
Vraag 3
Klopt het dat op basis van de hoofdlijnen van het handelsverdrag tussen de
EU en de Mercosur-landen importtarieven worden verlaagd op producten die
tot stand zijn gekomen door Amazone-ontbossing, zoals bijvoorbeeld
landbouwproducten die op gekapt gebied zijn geproduceerd, of illegaal
gekapt hout? Zo ja, bent u bereid op basis hiervan namens Nederland niet
akkoord te gaan met het Mercosur-handelsverdrag?
Antwoord 3
Tariefliberalisatie binnen het ontwerp-handelsakkoord tussen de EU en
Mercosur heeft betrekking op producten en diensten. Een deel van de
tariefliberalisatie heeft betrekking op landbouwproducten. De Sustainability
Impact Assessment zal de verwachte milieueffecten van het handelsakkoord
in kaart brengen. Naar verwachting wordt deze eind 2019 gepubliceerd. Los
van de tariefliberalisatie onder het handelsakkoord, moeten de lidstaten van
de Mercosur en de Europese Unie zich aan hun verplichtingen onder het
Parijs Akkoord en andere klimaatdoelstellingen houden. Dat wordt in het
handelsakkoord nogmaals bevestigd. In het hoofdstuk over handel en
duurzame ontwikkeling zijn bepalingen over het tegengaan van ontbossing
opgenomen. Hierin zijn ook afspraken te vinden over biodiversiteit, milieu en
klimaat. De EU staat de import van illegaal gekapt hout niet toe en verwacht
gepaste zorgvuldigheid van importeurs, om te verzekeren dat hout op legale
wijze is gekapt en hierop ook controle kan worden uitgeoefend.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het onwenselijk is dat grootschalige bedrijfseconomische activiteiten ten koste gaan van het Amazonewoud, zijn bewoners en
mondiaal nuttige biodiversiteit? Zo ja, zijn dat voor de Nederlandse regering
redenen om niet akkoord te gaan met het Mercosur-verdrag? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 4
Het kabinet onderschrijft het belang van duurzame ontwikkeling en daarmee
ook van het duurzaam beheer van het Amazonewoud, ten behoeve van zowel
de (inheemse) Braziliaanse bevolking als de wereldbevolking, vanwege de
grote waarde van dit gebied voor het afremmen van klimaatverandering, het
behoud van biodiversiteit, duurzaam land- en waterbeheer, en het stimuleren
van duurzame landbouwproductiviteit.
Het kabinet zal de voor- en nadelen van het Mercosur-verdrag afwegen als de
formele teksten bekend zijn. In de standpuntbepaling van het kabinet zal
worden meegewogen in hoeverre het akkoord zal bijdragen aan duurzame
ontwikkeling, waaronder het behoud van biodiversiteit. Meer informatie over
duurzaamheidaspecten van het Mercosur-akkoord is te vinden op de EU
website.2
Vraag 5
Welke concrete activiteiten onderneemt u om de vernietiging van het
Amazonewoud te stoppen? Wat hebben deze activiteiten tot nu toe opgeleverd?
Antwoord 5
Nederland is de dialoog met de Braziliaanse overheid op het gebied van
landbouw, duurzaamheid en klimaat aan het intensiveren. Ook werkt
Nederland aan versterkte samenwerking met Brazilië en Europese partners op
het gebied van economie, duurzame landbouw en behoud van extreem
waardevolle bossen en biodiversiteit in de Amazone (en daarbuiten). Via het
Amsterdam Declarations Partnership en diverse, mede door Nederland
gefinancierde, programma’s van de Global Environment Facility, het Green
Climate Fund, Solidaridad, Initiatief Duurzame Handel (IDH), Kadaster en
andere partners, zet Nederland met concrete acties in op het tegengaan van
2

http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2019/july/tradoc_158131.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

ontbossing en het bevorderen van duurzame ontwikkeling, onder andere op
het gebied van land- en bosbouw. Daarnaast worden bedrijven in diverse
risicosectoren, zoals bijvoorbeeld de voedingsmiddelensector en de bancaire
sector, middels de convenanten voor internationaal maatschappelijk
verantwoord ondernemen (IMVO) gestimuleerd om gepaste zorgvuldigheid
toe te passen. Als bedrijven daarbij ontbossing van de Amazone identificeren
als risico, dan behoren zij dit risico te voorkomen of te mitigeren en hierover
rekenschap af te leggen.
Bovengenoemde thematiek vormt een van de speerpunten van het Nederlands beleid in Brazilië. Daarbij blijft het kabinet zoeken naar mogelijkheden
voor interventies die een verschil kunnen maken in dit complexe speelveld, in
goede samenwerking met Braziliaanse en internationale partners, waaronder
de EU, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Het is duidelijk dat
na een positieve trend van dalende ontbossing enkele jaren geleden, nu weer
een extra inspanning nodig is om de toenemende ontbossing een halt toe te
roepen.
Vraag 6
Klopt het dat onder andere de Nederlandse bedrijven Arcadis, Damen
Shipyards en Boskalis betrokken zijn bij de aanleg van de Corridor CentroNorte, bedoeld voor de aan- en afvoer van soja afkomstig van plantages die
zijn aangelegd op gekapt Amazonewoud? Acht u het mogelijk om bedrijfseconomische activiteiten duurzaam en verantwoord te noemen indien ze in
verband gebracht kunnen worden met gekapt Amazonewoud? Zo ja, kunt u
dit motiveren?
Antwoord 6
De Nederlandse overheid ondersteunt geen bedrijfsactiviteiten voor het
daadwerkelijk ontwikkelen van de Corredor Centro-Norte, zoals eerder
aangegeven in mijn brief van 8 mei 2018 (Kamerstuk 26 485, nr. 290) en in
antwoord op Kamervragen (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–
2018, nr. 2506). Het is mij niet bekend dat Nederlandse bedrijven betrokken
zijn bij de aanleg van de Corredor Centro-Norte. Het kabinet verwacht van
Nederlandse bedrijven dat zij maatschappelijk verantwoord ondernemen
volgens de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen. Het is aan
de bedrijven zelf om IMVO-risico’s in kaart te brengen en maatregelen te
treffen bij eventuele betrokkenheid bij misstanden. Tevens dienen zij zich te
houden aan de Braziliaanse wet- en regelgeving, waar de Braziliaanse staat
op toeziet. Daarnaast blijven wij in gesprek met stakeholders over het
tegengaan van ontbossing en het bevorderen van duurzame ontwikkeling.
Vraag 7
Is bij u bekend welke Nederlandse bedrijven hout afnemen dat afkomstig is
van gekapt Amazonewoud? Zo ja, welke bedrijven zijn dit? Zo nee, bent u
bereid dit te laten onderzoeken?
Antwoord 7
Informatie over welke bedrijven hout uit Brazilië importeren is alleen
beschikbaar voor controle en toezicht door de Douane en de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Bedrijven die hout afnemen uit Brazilië
en dit op de EU-markt brengen, zijn verplicht zich aan de voorschriften van de
EU Houtverordening te houden. Marktdeelnemers moeten garanties geven
over de legale herkomst van hun producten door een stelsel van zorgvuldigheidseisen toe te passen.
Dit stelsel bestaat uit:
• gegevens over de legale herkomst verzamelen en 5 jaar beschikbaar
houden;
• risicoanalyses uitvoeren om in te schatten en te analyseren of het hout
illegaal is gekapt;
• risico minimaliseren door het nemen van mitigerende maatregelen.
Gelet op de situatie in Brazilië ten aanzien van illegale kap dienen bedrijven
zich ervan te vergewissen dat de informatie uit documentatie wordt gestaafd
door afdoende mitigerende maatregelen zoals onafhankelijke audits of chain
of custody certificering. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit ziet toe
op de naleving van deze Verordening in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 8
Kunt u een lijst verstrekken van Nederlandse bedrijven die, direct of indirect,
bijdragen aan de vernietiging van het Amazonewoud? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Nederlandse bedrijven zijn niet verplicht om aan de Nederlandse overheid te
melden welke zaken zij in het buitenland doen. Het kabinet draagt, ook via
onze diplomatieke posten en onze uitvoerder RVO, het IMVO-beleid actief uit
en wijst Nederlandse bedrijven op mogelijke risico’s. Het is de verantwoordelijkheid van bedrijven zelf om maatschappelijk verantwoord te ondernemen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4