Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 219

Nieuwe regels voor een basisregistratie
personen (Wet basisregistratie personen)

Nr. 9

TWEEDE NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 15 februari 2013
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 2.7, eerste lid, onderdeel a, onder 4°, komt te luiden:
4°. gegevens over de nationaliteit, met dien verstande dat geen
gegevens over een vreemde nationaliteit naast gegevens over het
Nederlanderschap worden opgenomen;.
B
Artikel 2.69, eerste lid, onderdeel a, onder 2°, komt te luiden:
2°. gegevens over de nationaliteit, met dien verstande dat geen
gegevens over een vreemde nationaliteit naast gegevens over het
Nederlanderschap worden opgenomen;.
Toelichting
Aanleiding en afweging
De voorgestelde aanpassing van de artikelen 2.7, eerste lid, en 2.69,
eerste lid, van het wetsvoorstel strekt ertoe dat de registratie van
gegevens over de vreemde nationaliteit(en) van een ingeschrevene in de
basisregistratie personen (Brp) achterwege blijft, indien over de betrokken
persoon gegevens over diens Nederlandse nationaliteit zijn opgenomen;
dat geldt dus zowel voor nieuwe inschrijving in de Brp als voor bestaande
registraties die nog onder de Wet GBA hebben plaatsgevonden. De nota
van wijziging geeft daarmee gestalte aan de toezeggingen om te komen
tot nadere regels met betrekking tot de registratie van de gegevens over
de vreemde nationaliteit naast de Nederlandse nationaliteit in de
bevolkingsadministratie.1

1

kst-33219-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstukken II 2011/2012, 33 219, nr. 3, p. 37 en Kamerstukken II 2011/2012, 27 859, nr. 57, p.3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 219, nr. 9

1

De aanleiding voor deze wijziging is het oplossen van een gevoelig
maatschappelijk probleem, dat wordt veroorzaakt door de registratie van
gegevens over de vreemde nationaliteit naast de Nederlandse nationaliteit
in de huidige gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens. Het
kabinet acht het ongewenst dat burgers die Nederlander zijn en tevens
een of meer vreemde nationaliteiten bezitten, maar zich uitsluitend
Nederlander voelen, ongewild en voortdurend, over meerdere generaties,
vanuit de basisregistratie personen worden geconfronteerd met hun
vreemde nationaliteit(en). Een quickscan onder gemeenten in 2009 heeft
uitgewezen dat bijna 10% van de gemeenten in het jaar voorafgaand aan
de quickscan klachten heeft ontvangen over de registratie van de vreemde
nationaliteit(en) naast het Nederlanderschap. Tevens is in deze quickscan
naar voren gekomen dat er personen zijn die zich uitsluitend Nederlander
voelen en niet met een vreemde nationaliteit in de bevolkingsadministratie geregistreerd willen worden. Het kabinet meent dat de registratie
van gegevens over de vreemde nationaliteit van deze personen in de Brp
in lijn moet worden gebracht met de omstandigheid dat deze personen
zich uitsluitend Nederlander voelen. Hiermee komt het kabinet enerzijds
tegemoet aan de bezwaren van deze personen. Anderzijds wordt
bewerkstelligd dat het niet langer vermelden van de vreemde nationaliteit(en) naast de Nederlandse nationaliteit voor álle ingeschrevenen
(zowel de nieuwe als de bestaande gevallen) wordt ingevoerd, omdat het
kabinet het uitgangspunt wil waarborgen van een betrouwbare en
consistente registratie van persoonsgegevens.
Het voorstel dient te worden gezien als het resultaat van een belangenafweging die het kabinet in deze heeft gemaakt.
Enerzijds houdt de registratie van gegevens over de vreemde nationaliteit naast de Nederlandse nationaliteit verband met de uitvoering van
bepaalde wetgeving en overheidstaken, bijvoorbeeld bij de uitvoering van
de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN) en de Remigratiewet,
toepassing van regels van internationaal privaatrecht, taken op het gebied
van veiligheid en inlichtingen, het uitvoeren van statistieken en het
voorkomen dat burgers meerdere keren worden opgeroepen voor
Europese verkiezingen en hierdoor meerdere keren kunnen gaan
stemmen.
Voor de RWN gaat het enerzijds om de mogelijkheid tot intrekking van
het Nederlanderschap op grond van artikel 14, tweede lid, van die wet2 en
anderzijds om de mogelijkheid tot verlies van het Nederlanderschap op
grond van artikel 15, eerste lid, onder d of f, van die wet.3 In het eerste
geval kan intrekking niet plaatsvinden, indien staatloosheid daarvan het
gevolg zou zijn. Daarvoor is het nodig om te weten of de betrokken
persoon beschikt over een andere nationaliteit. Tot nu toe is artikel 14,
tweede lid, van de RWN nimmer toegepast. Daarnaast is er gerede kans
dat in het strafrechtelijk onderzoek dat aan de veroordeling van de
betrokken persoon vooraf is gegaan, zeker als het gaat om grensoverschrijdende misdrijven zoals terrorisme, al gegevens over diens andere
nationaliteit(en) naar voren zijn gekomen. Wat betreft de afstandsplicht
van de vreemde nationaliteit(en) bij verlening of verkrijging van het
Nederlanderschap kan er op worden gewezen dat de vreemde nationaliteit van de vreemdeling in het algemeen al in de vreemdelingenadmini2

Het Nederlanderschap kan op grond van artikel 14, tweede lid, RWN onder andere worden
ingetrokken, indien de betrokken persoon onherroepelijk is veroordeeld voor zeer ernstige
misdrijven, waaronder daden van terrorisme.
3
Het Nederlanderschap kan op grond van grond van artikel 15, eerste lid, onder d of f, van de
RWN verloren gaan door intrekking van het besluit waarbij het Nederlanderschap is verleend
(naturalisatie) dan wel van het besluit waarbij de verkrijging van het Nederlanderschap is
bevestigd (optie), indien de betrokkene na de verlening dan wel de verkijging van het Nederlanderschap heeft nagelaten het mogelijke te doen om zijn oorspornkelijke nationaliteit te
verliezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 219, nr. 9

2

stratie is geregistreerd. De toegevoegde waarde van het opnemen van dit
gegeven in de Brp voor dit doel blijkt dus beperkt.
De gevolgen van het ontbreken van gegevens over de vreemde
nationaliteit(en) naast gegevens over het Nederlanderschap in de Brp
voor de uitvoering van de Remigratiewet zijn eveneens beperkt. Degene
die in aanmerking wil komen voor een remigratie-uitkering zal in het
vervolg zelf, bijvoorbeeld aan de hand van een buitenlands paspoort,
moeten aantonen dat hij een vreemde nationaliteit bezit. Dit betekent in
de praktijk een geringe administratieve lastenverzwaring voor de
betrokken persoon en voor de SVB een geringe verzwaring van de
werklast. Deze gevolgen zijn, mede gezien het feit dat het jaarlijks over
een beperkt aantal personen gaat (rond de duizend), niet zodanig dat dit
zou moeten leiden tot een handhaving van gegevens over de vreemde
nationaliteit(en) naast de gegevens over het Nederlanderschap in de Brp.
Verder heeft de beperking van de registratie van gegevens over de
vreemde nationaliteit gevolgen voor de uitvoering van bepaalde taken van
het ministerie van Financiën (Belastingdienst). Zo wordt het voor
Nederland ingewikkelder om belastingverdragen toe te passen en vormt
het ontbreken van gegevens over de vreemde nationaliteit een belemmering bij de aanpak van bijvoorbeeld belasting- of toeslagfraude, onder
andere doordat de nationaliteit wordt gebruikt bij de selectie van
verzoeken tot internationale uitwisseling van fiscale informatie. In het
kader van onderzoeken naar mogelijke bijstandsfraude, bijvoorbeeld als
gevolg van verzwegen vermogen in het buitenland (waaronder het bezit
van onroerend goed) spelen de gegevens over de nationaliteit van de
betrokkene echter geen rol. Ook voor de taken van de politie zijn de
gevolgen van het ontbreken van het gegeven van de vreemde nationaliteit
in de bevolkingsregistratie beperkt.
Uit het voorgaande blijkt dat de gevallen waarin het gegeven van de
vreemde nationaliteit noodzakelijk is voor de uitvoeringspraktijk beperkt
zijn en dat waar nodig het gegeven langs andere weg kan worden
verkregen.
Voor de afweging is van belang dat er anderzijds burgers zijn die
bezwaren hebben tegen de registratie van gegevens over de vreemde
nationaliteit naast hun Nederlanderschap in de Brp. Zij willen graag
afstand doen van hun vreemde nationaliteit, maar kunnen dit niet altijd
vanwege de wetgeving van het desbetreffende land. Deze buitenlandse
wetgeving bepaalt in welke gevallen een persoon de vreemde nationaliteit
verkrijgt en verliest. Deze burgers willen in het dagelijkse leven alleen hun
Nederlandse nationaliteit gebruiken en niet blijvend geconfronteerd
worden met het feit dat zij een door hen niet gewenste vreemde nationaliteit bezitten.
Het kabinet is van mening dat het effectief uitvoeren van bepaalde
overheidstaken bij het ontbreken van de registratie van gegevens over de
vreemde nationaliteit niet zodanig wordt belemmerd dat niet zou kunnen
worden tegemoet gekomen aan het hiervoor genoemde belang van
personen bij het niet registreren van hun vreemde nationaliteit.
Het stoppen met registreren van de vreemde nationaliteit(en) in de Brp
leidt voor de betreffende persoon overigens niet tot het verlies van die
vreemde nationaliteit. Het bezit van een vreemde nationaliteit wordt
immers uitsluitend door de toepasselijke buitenlandse wetgeving bepaald.
Het betekent evenmin dat ongewenste confrontaties met die vreemde
nationaliteit(en) buiten de Brp, bijvoorbeeld in contacten met overheidsinstanties voor wie dit gegeven noodzakelijk is voor de uitvoering van hun
taken, kunnen worden voorkomen. Deze instanties zullen, nu zij die
gegevens niet aan de Brp kunnen ontlenen, deze op een andere wijze
moeten verzamelen. Dit kan door die gegevens uit een eigen of een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 219, nr. 9

3

andere overheidsadministratie te betrekken (zoals de vreemdelingenadministratie) dan wel deze bij de betrokken burger zelf op te vragen.
Uitvoeringslasten en financiële gevolgen
Na de inwerkingtreding van het voorstel zal, voor die gevallen waarin
de gegevens over de vreemde nationaliteit(en) naast de Nederlandse
nationaliteit van de ingeschrevene niet meer in de Brp zijn opgenomen, de
instantie die de gegevens nodig heeft andere bronnen moeten gebruiken,
zoals informatie van de burger zelf of informatie waarover de betrokken
instantie uit andere hoofde al beschikt. Naar verwachting zullen de
gevolgen voor de uitvoeringslasten en de financiële gevolgen voor de
betrokken instanties beperkt zijn en zullen deze wegvallen tegen de
vermindering van de structurele kosten en lasten als gevolg van het feit
dat er in de Brp naast de gegevens over de Nederlandse nationaliteit geen
gegevens over de vreemde nationaliteit meer worden opgenomen Ook de
gevolgen voor de lasten van de burger zullen beperkt zijn, omdat van hen
slechts in een beperkt aantal gevallen door instanties, voor wie het
gegeven betreffende de vreemde nationaliteit naast het Nederlanderschap
van betrokkene toch van belang is voor de uitvoering van hun taak,
gevraagd zal kunnen worden om de daarvoor noodzakelijke gegevens aan
te leveren.
Consultatie en advies
Deze nota van wijziging is ter advisering voorgelegd aan het College
bescherming persoonsgegevens (CBP) en voor consultatie aan de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Nederlandse
Vereniging voor Burgerzaken (NVVB). Daarnaast zijn enkele reacties
ontvangen in het kader van de gehouden internetconsultatie.
Het CBP maakte bezwaar tegen de aanvankelijk in de nota van wijziging
opgenomen regeling, waarbij de registratie van gegevens over de
vreemde nationaliteit(en) naast de gegevens over de Nederlandse
nationaliteit die onder de Wet GBA hebben plaatsgevonden, in de Brp
zouden worden gehandhaafd. De ingeschreven personen zouden de
mogelijkheid krijgen om op hun verzoek deze bestaande registratie van
hun gegevens (voor zover zij de Nederlandse nationaliteit van rechtswege
hadden verkregen) aan te passen. Die regeling behoefde volgens het CBP
(en later ook de Afdeling advisering van de Raad van State) echter een
nadere onderbouwing. Het registreren van gegevens over de vreemde
nationaliteit van personen die de Nederlandse nationaliteit van
rechtswege hebben verkregen is, zo concludeert het CBP, blijkbaar niet
(meer) noodzakelijk. Aangezien verwerking van niet noodzakelijke
gegevens niet in overeenstemming is met de beginselen van de privacy,
zoals die in de GBA en de Brp worden gevolgd, vroeg het CBP zich af
waarom niet is gekozen voor het ambtshalve verwijderen van de
gegevens over de vreemde nationaliteit van alle reeds ingeschreven
personen die ook over de Nederlandse nationaliteit beschikken. Aan het
bezwaar van het CBP (en de Afdeling advisering van de Raad van State)
wordt in de huidige opzet van de nota van wijziging geheel tegemoet
gekomen, doordat de gegevens over de vreemde nationaliteit(en) naast
de gegevens over de Nederlandse nationaliteit van een ingeschrevene
zullen vervallen.
De NVVB en de VNG hebben aangegeven het voorstel niet te ondersteunen en hebben het verzoek gedaan om geen vervolg te geven aan het
voorstel.
De NVVB en de VNG vinden het gemaakte onderscheid tussen de wijzen
waarop personen de Nederlandse nationaliteit hebben verkregen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 219, nr. 9

4

onvoldoende gemotiveerd. Zo is naar hun mening bijvoorbeeld het
onderscheid niet consequent wat betreft de uitvoering van de RWN,
omdat de informatie over de vreemde nationaliteit van belang is voor de
eventuele intrekking van het Nederlanderschap van alle Nederlanders,
ongeacht de wijze waarop zij het Nederlanderschap hebben verkregen. De
NVVB en de VNG stellen in dit verband voorts dat het gemaakte onderscheid in strijd is met het non-discriminatiebeginsel van art. 5 van het
Europese Verdrag inzake nationaliteit.
De NVVB en de VNG wijzen er verder op dat overheidsorganen straks
andere bronnen zullen moeten gebruiken om de vreemde nationaliteit van
burgers te kunnen achterhalen, wat zal leiden tot beoordelingsverschillen
en het niet toepassen van het vreemde recht bij onder andere huwelijks-,
gezags- of afstammingsvraagstukken en de erkenning van buitenlandse
rechtsfeiten. Dit speelt vooral een rol wanneer de tijd voor gemeenten
ontbreekt om een onderzoek in te stellen naar de eventuele nationaliteiten
bijvoorbeeld bij de geboorteaangifte van een kind.
Daarnaast is het voor de NVVB en VNG onduidelijk hoe ingeschrevenen,
die in het bezit zijn van een vreemde nationaliteit naast de Nederlandse
nationaliteit, op de hoogte worden gesteld van de mogelijkheid om een
verzoek in te dienen tot het verwijderen van de gegevens over de
vreemde nationaliteit uit de basisregistratie. Zij vragen ook hoe zij moeten
omgaan met personen die bij nader inzien hun vreemde nationaliteit toch
weer willen laten registreren en personen die juist staan op de registratie
van hun vreemde nationaliteit in de basisregistratie, omdat zij hun
nationaliteit moeten bewijzen bij (buitenlandse) autoriteiten. Voorts stellen
zij dat het voorstel niet voorziet in de situaties waarin een persoon na de
geboorte de Nederlandse nationaliteit van rechtswege verkrijgt door
bijvoorbeeld adoptie of erkenning.
Volgens de NVVB en de VNG zullen de uitvoeringslasten en financiële
gevolgen niet beperkt zijn. Zij schatten dat de kosten van verwerking van
enkele honderdduizenden verzoeken voor verwijdering van de vreemde
nationaliteit kunnen oplopen tot vijf miljoen euro. Ook het extra werk dat
voort zal vloeien uit het ontbreken van de vreemde nationaliteit bij een
deel van de ingeschrevenen wat betreft het toepassen van het vreemde
recht bij onder andere huwelijks-, gezags- of afstammingsvraagstukken,
komt voor rekening van de gemeenten.
Daarnaast stellen de NVVB en de VNG dat het voorstel tot een toename
van de administratieve lasten van de burger leidt, omdat deze waar nodig
het bezit van de vreemde nationaliteit zal moeten bewijzen.
Ten slotte vinden de NVVB en de VNG dat onvoldoende rekening wordt
houden met personen die geen bezwaar hebben tegen de registratie van
gegevens over de vreemde nationaliteit naast de Nederlandse nationaliteit. Zij verzoeken om af te zien van het voorstel.
Op de door de NVVB en de VNG geschetste gevolgen van de nota van
wijziging is grotendeels hiervoor al uitvoerig ingegaan. Een deel van de
bezwaren, die samenhangen met het in het aanvankelijke voorstel
opgenomen onderscheid in registratie van de vreemde nationaliteit(en)
tussen personen die van rechtswege het Nederlanderschap hebben
verkregen dan wel door naturalisatie of (bevestiging van) optie, is
weggenomen door het vervallen van dit onderscheid. Hetzelfde geldt voor
de bezwaren die werden aangevoerd in verband met de oorspronkelijk
voorgestelde handhaving van de bestaande vermeldingen van de
vreemde nationaliteit(en) in de Brp en de daarbij voorziene mogelijkheid
voor de ingeschrevene om die vermelding op verzoek te laten verwijderen. Door de inmiddels gewijzigde opzet van de nota van wijziging doen
de door de NVVB en de VNG ingeschatte uitvoeringslasten en financiële
gevolgen voor gemeenten zich niet voor. Voorts treedt er voor de
gemeenten een lastenverlichting op, omdat er vanaf het moment van de
inwerkingtreding van de Wbrp geen gegevens over de vreemde nationa-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 219, nr. 9

5

liteit in de Brp meer hoeven te worden ingeschreven bij personen die de
Nederlandse nationaliteit bezitten.
Verder verwacht de regering dat de administratieve lasten van de
burger beperkt zullen zijn, omdat deze slechts in een beperkt aantal
gevallen door Nederlandse overheidsorganisaties zal worden gevraagd
om gegevens over de vreemde nationaliteit aan te leveren.
De reactie in het kader van de internetconsultatie stelt voor om
verwijdering van de vreemde nationaliteit voor iedereen enkel nog op
verzoek te doen. Die keuze is niet gemaakt vanwege het belang van een
betrouwbare en consistente registratie van persoonsgegevens. In plaats
daarvan is besloten om in alle gevallen waarin een ingeschrevene
beschikt over het Nederlanderschap af te zien van vermelding van
gegevens over de vreemde nationaliteit(en) van de betrokken persoon in
de Brp.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 219, nr. 9

6