2019D07820

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 februari 2019
Hierbij ontvangt u een afschrift van Gemeentenieuws van SZW 2019-1.
Deze brief wordt tevens gezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
In deze nieuwsbrief vindt u informatie over de volgende onderwerpen:
1. Project Simpel Switchen in de Participatieketen
2. Doe mee! – Quickscan beschut werk
3. Meer werk maken van uitvoering taaleis en tegenprestatie
4. Evaluatie bestuurlijke afspraken: hernieuwde afspraken over aanpak
armoede onder kinderen
5. Als werk weinig opbrengt
6. Maatwerk kostendelersnorm
7. ESF-regeling Sociale Innovatie en Transnationale Samenwerking
voorziet in behoefte
8. Informatiebijeenkomsten bestandskoppeling «jongeren in beeld»
9. De regeling aantallen beschut werk 2019 gepubliceerd
10. Kwantitatieve onderzoek «Uitstroom uit de langdurige bijstand»
11. Nieuwe richtlijn Statistiek Re-integratie door Gemeenten
12. Gemeenten mogen geen doelgroepverklaring LKV banenafspraak
afgeven
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

nds-tk-2019D07820

1

Teksten Gemeentenieuws van SZW 2019-1
13. Project Simpel Switchen in de Participatieketen
14. Doe mee! – Quickscan beschut werk
15. Meer werk maken van uitvoering taaleis en tegenprestatie
16. Evaluatie bestuurlijke afspraken: hernieuwde afspraken over aanpak
armoede onder kinderen
17. Als werk weinig opbrengt
18. Maatwerk kostendelersnorm
19. ESF-regeling Sociale Innovatie en Transnationale Samenwerking
voorziet in behoefte
20. Informatiebijeenkomsten bestandskoppeling «jongeren in beeld»
21. De regeling aantallen beschut werk 2019 gepubliceerd
22. Kwantitatieve onderzoek «Uitstroom uit de langdurige bijstand»
23. Nieuwe richtlijn Statistiek Re-integratie door Gemeenten
24. Gemeenten mogen geen doelgroepverklaring LKV banenafspraak
afgeven
1. Project Simpel Switchen in de Participatieketen
Op 27 december jl. heb ik de Tweede Kamer geïnformeerd over mijn
plannen met betrekking tot het project Simpel Switchen in de Participatieketen. De Kamerbrief vindt u hier.
Met het project Simpel Switchen in de Participatieketen wil ik drempels
wegnemen om werk vanuit de uitkering te aanvaarden en wil ik de
overgangen tussen dagbesteding, beschut werk, banenafspraak en een
reguliere baan versoepelen. Mensen moeten de gelegenheid hebben zich
te ontwikkelen en het vertrouwen dat het veilig genoeg is om stappen te
maken, zodat ze kunnen meedoen op de best passende plek. Na vele
gesprekken en bijeenkomsten in het land zijn de belangrijkste knelpunten
verwoord en langs vier sporen uitgewerkt, in nauwe samenwerking met
onder meer Divosa. Bij elk spoor worden ook concrete acties benoemd.
Een nadere toelichting vindt u in de brief.
Spoor 1: Mensen moeten makkelijker vanuit de uitkering kunnen gaan
werken en weer terug kunnen vallen als het werken toch (even) niet lukt
Dit geldt voor mensen die vanuit de Wajong, WIA of Participatiewet gaan
werken. Uit angst voor het verlies van de uitkering en/of onzekerheid over
inkomsten gaan mensen nu niet altijd aan het werk, terwijl ze dat wel
willen en kunnen.
Spoor 2: Beter inzicht in financiële gevolgen van aan het werk gaan
Mensen krijgen als zij gaan werken te maken met wisselende betaalmomenten en verrekeningen tussen de uitkering, inkomsten uit werk en
toeslagen, wat soms na jaren nog kan leiden tot terugvorderingen. Ik ga
de mogelijkheden verkennen om een combinatierekentool te ontwikkelen,
waarmee mensen meer inzicht krijgen in wat gaan werken financieel
betekent. Daarnaast heb ik aandacht voor de aanpak van de toeslagenproblematiek.
Spoor 3: Meedoen op de best passende plek
Iedereen moet zich kunnen ontwikkelen en mee kunnen doen op de best
passende plek. Voor veel mensen is dat een reguliere baan, voor anderen
een banenafspraakbaan, voor een deel een beschut werkplek of een
dagbestedingsplek. Ik ga de aansluiting (en terugval) tussen dagbesteding
en (beschut) werk versoepelen, alsmede de doorstroom van beschut werk

2

naar een banenafspraakbaan. Mensen die zich op een beschut werkplek
ontwikkelen moeten zich veilig genoeg voelen om – als ze daaraan toe zijn
– de stap naar een banenafspraakbaan te zetten. Daartoe wil ik het
mogelijk maken dat, als het in de banenafspraakbaan toch niet lukt, het
positieve advies beschut werk herleeft, zonder dat een nieuw onderzoek
door UWV nodig is.
Spoor 4: Continuïteit in begeleiding en meer integrale ondersteuning
Het is belangrijk dat er continuïteit in de begeleiding is. Die is er nu
onvoldoende, met name bij de overgang van school naar werk, of van
zorg naar werk en om aan het werk te blijven. Er wordt een werkgroep
ingericht met betrokken partijen in het veld, de Ministeries van VWS, OCW
en BZK en de cliënten, om te werken aan continuïteit in de begeleiding
over levensdomeinen en leeftijdsgrenzen heen. In het programma voor de
ontwikkeling van vakmanschap komt aandacht voor meer integraal
werken.
2. Doe mee! – Quickscan beschut werk
Het Ministerie van SZW heeft enkele signalen van gemeenten ontvangen
dat reguliere werkgevers een drempel voelen om beschutte werkplekken
te realiseren vanwege het niet meetellen van deze banen voor het invullen
van de Banenafspraak. In mijn Kamerbrief over «Simpel Switchen in de
Participatieketen» kondig ik een quickscan aan onder gemeenten en
werkgevers om na te gaan in hoeverre dit breder speelt; deze brief vindt u
hier. Dit onderzoek wordt momenteel door Berenschot uitgevoerd. Zij
gaan interviews afnemen bij signaalgemeenten en gemeenten die
beschutte werkplekken bij reguliere werkgevers realiseren. Daarnaast
wordt een enquête uitgezet onder werkgevers uit vier arbeidsmarktregio’s
en wordt een aantal werkgevers benaderd voor een verdiepend telefonisch interview.
Mijn vraag aan gemeenten:
Realiseert uw gemeente, of wil uw gemeente beschutte werkplekken
realiseren bij reguliere werkgevers? Zo ja, bent u bereid deel te nemen
aan een telefonisch interview van ongeveer een half uur?
Uw ervaring met nieuw beschut werk is waardevolle input voor dit
onderzoek. U kunt gebruik maken van deze link om uw contactgegevens
achter te laten. Berenschot neemt contact met u op om een interview te
plannen op een voor u geschikt moment. Opmerking: Voormalige
SW-bedrijven of de gemeente zelf vallen niet onder de groep reguliere
werkgevers in dit kader, (zorg)ondernemingen en sociale firma’s wel.
3. Meer werk maken van uitvoering taaleis en tegenprestatie
Om volwaardig mee te doen in onze samenleving is het spreken van de
Nederlandse taal onmisbaar. Voor een praatje met de buren, gesprekken
op de werkvloer of bij het solliciteren naar een baan. Ook als het tijdelijk
even niet lukt is het belangrijk om arbeidsfit te blijven en mee te blijven
doen. Zowel de taaleis als de tegenprestatie helpt mensen mee te kunnen
laten doen.
Uit recente CBS-onderzoeken blijkt dat nog veel gemeenten hierin
achterblijven. Daarom vind ik het van belang dat gemeenten hier
nadrukkelijker meer werk van maken. Hierover ga ik, zoals ook in het
regeerakkoord is opgenomen, met gemeenten in gesprek.

3

Belangrijkste uitkomsten rapport taaleis
Het CBS is gevraagd om onderzoek te doen naar de uitvoering van de
tegenprestatie en de taaleis in de Participatiewet. Uit de onderzoeken
komt naar voren dat van ongeveer 72.300 mensen in de bijstand nog niet
in beeld is of ze aan de taaleis voldoen. Ongeveer 36.300 personen
beheersen de Nederlandse taal onvoldoende. Verder blijkt uit de
CBS-onderzoeken dat nog teveel gemeenten achterblijven met het
opleggen van verminderingen. Gemeenten geven aan dat maatregelen
zelden nodig zijn, omdat de bijstandsgerechtigden in de regel meewerken
aan de opgelegde taalverplichting. Het rapport omtrent de uitkomsten van
de Wet Taaleis vindt u hier.
Belangrijkste uitkomsten rapport tegenprestatie
Ongeveer 40% van de gemeenten heeft aangegeven de tegenprestatie
niet uit te voeren. Sommige van deze gemeenten hebben toegelicht
andere maatschappelijk nuttige activiteiten te stimuleren, zoals vrijwilligerswerk of mantelzorg, maar dit niet als tegenprestatie te zien.
Het rapport omtrent de uitvraag tegenprestatie vindt u hier.
Brief aan de Tweede Kamer
In de brief aan de Tweede Kamer roep ik gemeenten op om snel meer
werk te maken van de uitvoering van de taaleis en de tegenprestatie. Het
is onacceptabel dat, zeker in tijden van krapte op de arbeidsmarkt,
mensen onnodig aan de kant blijven staan. Het blijkt dat meerdere
gemeenten aangeven met aanpassing van hun taalbeleid te wachten op
de evaluatie van de taaleis en de veranderingen het inburgeringsstelsel. Ik
vind het belang van een goede taalbeheersing en participatie te groot om
nu nog af te wachten en de uitvoering van de wet niet voortvarend ter
hand te nemen. Gelukkig zijn er ook gemeenten die wel werk maken van
hun taalbeleid en invulling geven aan de taaleis.
De Kamerbrief Rapporten taaleis en tegenprestatie CBS 2018 vindt u hier.
In debatten en gesprekken merk ik een negatieve connotatie ten aanzien
van de tegenprestatie.
Ik vind dit een onwenselijke benadering van een instrument dat mensen
op weg kan helpen om weer mee te doen. In het debat met de Tweede
Kamer heb ik dan ook aangegeven dat dit geen maatregelen zijn om
mensen te dwarsbomen, maar belangrijke instrumenten om te
voorkomen dat onze samenleving, soms met de beste intenties, mensen
feitelijk afschrijft. Omwille van de mensen zelf en ook vanwege intergenerationele problematiek moeten we niet in ontheffingen denken, maar in
mogelijkheden om mensen te ondersteunen.
Met de VNG heb ik afgesproken dat de komende tijd gesprekken plaatsvinden met gemeenten over hoe zij de resultaten uit deze onderzoeken
duiden, hoe zij aankijken tegen de uitvoering van de taaleis en de
tegenprestatie en wat zij doen om ervoor te zorgen dat iedereen meedoet
in onze samenleving. Hierbij ligt de focus op wat werkt en wat niet werkt.
Specifiek ten aanzien van de taaleis wordt een beleidsevaluatie uitgevoerd. De uitkomsten van de gesprekken en de evaluatie bepalen in welke
mate regulerende maatregelen genomen zullen worden. Om de doelen te
halen, mensen volwaardig te kunnen laten meedoen en bijdragen, zijn alle
mogelijk te nemen maatregelen bespreekbaar. Gemeenten kunnen
verwachten dat er bereidheid is om naar belemmeringen in de regelgeving te kijken, maar omgekeerd wordt verwacht dat alle gemeenten
werk maken van de uitvoering van de taaleis en de tegenprestatie.

4

Onjuiste uitleg taaleis
Gebleken is dat er gemeenten zijn die in hun verordening hebben
opgenomen dat bijstandsgerechtigden die zijn ontheven van de inburgeringsplicht vrijgesteld zijn van de taaleis. Dit is een onjuiste uitleg van de
wet. Juist voor de groep die na bewezen inspanning niet aan de eisen van
de inburgering kan voldoen dreigt isolement en langdurig gebruik van
bijstand. Juist voor hen is het daarom belangrijk dat ze bezig blijven met
het leren van taal en participeren in de samenleving.
4. Evaluatie bestuurlijke afspraken: hernieuwde afspraken over
aanpak armoede onder kinderen
Met ingang van 1 januari 2017 is structureel extra € 100 miljoen per jaar
ter beschikking gesteld voor kinderen die opgroeien in armoede.
Van dit bedrag wordt vanaf 2017 structureel € 85 miljoen per jaar aan
gemeenten beschikbaar gesteld via een decentralisatie-uitkering. Over de
met deze middelen te bereiken doelen zijn in 2016 bestuurlijke afspraken
gemaakt tussen SZW en VNG. Hierin is de gezamenlijke ambitie geformuleerd dat het rijk en gemeenten zich zullen inspannen om alle kinderen te
bereiken voor wie dit niet vanzelfsprekend is en te ondersteunen met
voorzieningen in natura via de lokale infrastructuur en in samenwerking
met diverse partijen. Alle gemeenten zullen in samenwerking met
relevante partijen zorgdragen voor voorzieningen in natura, zodat zij
kunnen meedoen op school, aan sport, aan cultuur en aan sociale
activiteiten. Tevens is afgesproken om de bestuurlijke afspraken in 2018
en 2021 te evalueren.
De integrale tekst van de afspraken vindt u hier.
De eerste evaluatie, uitgevoerd door Bureau Bartels, is thans beschikbaar.
Uit de evaluatie blijkt dat gemeenten in 2017 positieve stappen hebben
gezet om de ambities uit de bestuurlijke afspraken te realiseren. Zo bieden
9 van de 10 gemeenten nu voorzieningen in natura aan en zijn de extra
middelen voor het merendeel besteed aan beleid op het terrein van
kinderen in armoede en zijn meer kinderen in armoede bereikt dan het
jaar ervoor. Er is sprake van een positieve ontwikkeling: steeds meer
gemeenten kiezen voor een integrale aanpak van (kinder)armoede, door
de verbinding te leggen met andere domeinen, zoals sport, gezondheid,
re-integratie, jeugdzorg en wonen. Zowel de SER als de Kinderombudsman onderschrijven het belang van een integrale aanpak van
kinderarmoede. Uit de evaluatie blijkt ook dat de ambities van de
bestuurlijke afspraken nog niet bij alle gemeenten zijn gerealiseerd: een
groot aantal gemeenten heeft onvoldoende zicht op de (extra) uitgaven en
op het (extra) bereik van kinderen. Bovendien is slechts 43% van de extra
middelen in 2017 besteed aan voorzieningen in natura.
De conclusie is dat er positieve stappen zijn gezet in het bereiken van
meer kinderen die opgroeien in armoede en dat er verbetering mogelijk
en nodig is. Daarom heb ik met de VNG hernieuwde afspraken gemaakt.
Deze afspraken hebben betrekking op:
• Het vasthouden aan de gezamenlijke ambitie om alle kinderen die in
armoede opgroeien te bereiken en te ondersteunen. Gemeenten
kunnen deze ambitie lokaal realiseren en de middelen hiervoor
inzetten.
• De inzet om alle kinderen te bereiken, met bijzondere aandacht voor
kinderen van werkenden met een laag inkomen.
• De inzet op een integrale en structurele aanpak van de oorzaken en de
gevolgen van armoede onder kinderen. Gemeenten krijgen hierbij de
ruimte om maximaal 15 tot 20% van de extra middelen breder dan
alleen voor de ondersteuning in natura in te zetten, waarbij het

5

•

•

uitgangspunt blijft dat ook dat deel van de middelen nadrukkelijk
gericht is op de aanpak van armoede onder kinderen.
In samenwerking met de VNG en Divosa wil SZW de ondersteuning en
kennisontwikkeling en -uitwisseling faciliteren over de wijze waarop
gemeenten structurele oplossingen kunnen bieden voor kinderen in
gezinnen die moeilijk rond kunnen komen of in armoede leven.
In 2021 vindt zoals afgesproken een vervolgevaluatie plaats.

De brief aan de Tweede Kamer van 21 november 2018 over de tussentijdse evaluatie inzet extra middelen voor kinderen in armoede vindt u
hier. In deze brief zijn de hernieuwde afspraken met de VNG integraal
opgenomen. Ook het evaluatierapport van Bureau Bartels vindt u hier. Dit
rapport bevat tevens goede praktijkvoorbeelden, bijvoorbeeld over het
bereiken van (gezinnen met) kinderen in armoede, het betrekken van
kinderen bij het beleid en het realiseren van een integrale aanpak.
5. Als werk weinig opbrengt
Het SCP publiceerde op 3 oktober het rapport «Als werk weinig opbrengt»
over armoede onder werkenden. Het SCP geeft aan dat 4,6% van de
werkenden in 2014 te maken had met een inkomen onder de armoedegrens. Hiervan had 55% een baan in loondienst en de overige 45% was
werkzaam als zelfstandige.
Veelal is de oorzaak van armoede onder werknemers dat er te weinig uren
per week gewerkt wordt om boven de armoedegrens uit te komen. Bij
ZZP’ers wordt er door lage uurtarieven te weinig winst gemaakt. De
voornaamste risicogroepen zijn zelfstandigen, oproepkrachten en
werknemers met een kleine deeltijdbaan.
Het SCP geeft aan dat gemeenten werkenden in armoede zonder
bijstandsverleden nog niet goed op de radar hebben en niet weten hoe ze
te bereiken. Het rapport bevat een aantal aanbevelingen op zowel landelijk
als gemeentelijk niveau om armoede onder werkenden tegen te gaan. Het
rapport vindt u hier. Het kabinet zal met de VNG en gemeenten in gesprek
gaan om te bezien hoe gemeenten werkenden met een laag inkomen
beter kunnen bereiken en ondersteunen. Nadere informatie over de
kabinetsreactie vindt u hier.
Via deze nieuwsbrief roep ik gemeenten reeds op om de werkende
minima als doelgroep te onderscheiden en te bezien hoe zij beter bereikten op passende wijze ondersteund kunnen worden. Gemeenten kunnen
bijvoorbeeld werkenden met een laag inkomen ondersteunen bij het
vinden van een baan met meer uren, of hen attenderen op beschikbare
gemeentelijke regelingen. Om het bereik van werkenden met een laag
inkomen te vergroten verzoek ik gemeenten om meer de verbinding te
zoeken met actoren zoals lokale werkgevers, vakbonden en organisatieverbanden van zzp’ers, sociaal raadslieden, scholen en andere aanbieders
van opleidingen. Tot slot roep ik gemeenten op tot uitwisseling van goede
voorbeelden op het vlak van bereik en ondersteuning.
6. Maatwerk kostendelersnorm
Bij de behandeling van de begroting 2019 van het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid d.d. 29 november 2018 is de motie Peters
(Kamerstuk: 35 000 XV, nr. 54) door de Tweede Kamer aangenomen. De
motie Peters verzoekt de regering om de mogelijkheid van maatwerk bij
de toepassing van de kostendelersnorm nadrukkelijk bij de gemeenten
onder de aandacht te brengen om dreigende dakloosheid te voorkomen.
De aanleiding voor deze motie is de toename van het aantal dakloze
jongeren in Nederland.

6

Maatwerk en tijdelijk verblijf
Bij de Verzamelbrief van 13 november 2015 heeft SZW de gemeenten
reeds geïnformeerd over de mogelijkheid van maatwerk bij de toepassing
van de kostendelersnorm. Ook is in deze brief verduidelijkt hoe om te
gaan met situaties waarbij sprake is van tijdelijk verblijf. Naar aanleiding
van de motie Peters breng ik bij gemeenten onder de aandacht dat
jongeren tot 21 jaar en studenten zijn uitgezonderd van de kostendelersnorm en dus niet meetellen als kostendeler. Wanneer het gaat om
personen van 21 jaar en ouder, die tijdelijk inwonen bij een bijstandsgerechtigde, dan hoeft degene die tijdelijk inwoont niet mee te tellen voor de
kostendelersnorm. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om mensen in een
crisissituatie, daklozen of mensen die dakloos dreigen te raken. De
gemeente dient dan vast te stellen dat het gaat om tijdelijk verblijf.
Vervolgens behoort het tot de bevoegdheid en de verantwoordelijkheid
van de gemeente om al dan niet in specifieke situaties een uitzondering te
maken en de kostendelersnorm niet van toepassing te verklaren.
Daarnaast kunnen er individuele situaties zijn, waarin het wenselijk is om
individueel maatwerk te verlenen met betrekking tot de hoogte van de
uitkering. Gemeenten kunnen dan op basis van de individuele situatie van
bijstandsgerechtigde van 18 jaar en ouder op basis van artikel 18, eerste
lid van de Participatiewet de bijstand en de daaraan verbonden verplichtingen afstemmen op de omstandigheden, mogelijkheden en middelen
van de rechthebbende belanghebbende; uiteraard met inachtneming van
voorliggende voorzieningen.
7. ESF-regeling Sociale Innovatie en Transnationale Samenwerking voorziet in behoefte
Het Ministerie SZW heeft tussentijds de ESF-regeling Sociale innovatie en
Transnationale samenwerking (SITS) laten evalueren. Op basis van deze
regeling worden projecten medegefinancierd die zijn gericht op het
ontwikkelen, testen en kennisdelen van methoden en instrumenten voor
arbeidstoeleiding van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en welke
gericht zijn op samenwerkingsprojecten met andere landen in het kader
van actieve inclusie. Voor de periode 2014–2020 is € 7 miljoen
beschikbaar. Er is nog budget voor nieuwe aanvragen. Aanvragen lopen
via de centrumgemeenten van de arbeidsmarktregio’s.
De subsidie blijkt aan te sluiten bij de behoefte van gemeenten. De
ervaring met centrumgemeenten als aanvrager voor hun arbeidsmarktregio is positief. Dankzij de subsidie kunnen nieuwe werkwijzen voor
nieuwe doelgroepen ontwikkeld en getest worden en kan kennis gedeeld
worden met Nederlandse en buitenlandse partners. De communicatie met
de directie Uitvoering Van Beleid (UVB) van het Ministerie van SZW wordt
over het algemeen als goed en behulpzaam ervaren. In het begin was er
verwarring over het begrip sociale innovatie, inmiddels is dit verbeterd.
Aanvragers ervoeren in het begin onduidelijkheid over beoordelingscriteria en wijze van verantwoorden Inmiddels is hier meer ervaring mee
opgedaan.
Uit het evaluatieonderzoek blijkt dat potentiële aanvragers het lastig
vinden een buitenlandse partner te vinden om hun project inhoud te
geven. Voor het zoeken naar een transnationale partner kan men via
www.transnationality.eu in de partnerdatabase een geschikte partij zoeken
of zelf een oproep doen. Ook kan men hulp inschakelen van de directie
Uitvoering Van Beleid van het Ministerie van SZW, via telefoonnummer
070–3152054.

7

De Tussentijdse Evaluatie SITS 2018 vindt u hier.
Meer informatie over de ESF-regeling SITS vindt u op
www.uitvoeringvanbeleidszw.nl.
8. Informatiebijeenkomsten bestandskoppeling «jongeren in
beeld»
In opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
op verzoek van gemeenten heeft het Inlichtingenbureau de functionaliteit
«jongeren in beeld» ontwikkeld. Met deze functionaliteit kan iedere
gemeente maandelijks een rapportage ontvangen met gegevens (onder
andere BSN nummer) van jongeren in de leeftijd van 23 tot 27 jaar, zonder
startkwalificatie, zonder onderwijsinschrijving, zonder werk en zonder
uitkering. Gemeenten kunnen deze jongeren benaderen en vervolgens
begeleiden naar een leer-werktraject op grond van artikel 10f Participatiewet.
Iedere gemeente kan zich aansluiten op deze functionaliteit. Meer
informatie over de aanmeldprocedure staat op de website van het
Inlichtingenbureau; deze vindt u hier.
In 2019 vindt een aantal informatiebijeenkomsten plaats over «jongeren in
beeld».
Het Inlichtingenbureau geeft een presentatie over de functionaliteit
(aanmeldproces, werking, etc). Afgelopen jaar is deze functionaliteit getest
door een tiental gemeenten. Tijdens de bijeenkomsten delen zij hun
ervaringen. Wat was hun aanpak? Wat zijn hun tips? Ook zal een
medewerker van het ministerie aanwezig zijn. Op de website van het
Inlichtingenbureau vindt u een aanmeldformulier voor de bijeenkomsten.
De data zijn:
• donderdag 21 februari in Amsterdam
• donderdag 21 maart in Utrecht
• donderdag 25 april in Eindhoven
9. De regeling aantallen beschut werk 2019 gepubliceerd
Op 11 december 2018 is in de Staatscourant de Regeling aantallen
beschut werk 2019 gepubliceerd. Deze vindt u hier. Hierin staan per
gemeente de aantallen in 2019 te realiseren dienstbetrekkingen beschut
werk, voor zover de behoefte daartoe bestaat. De behoefte wordt bepaald
door het aantal positieve adviezen dat UWV voor burgers van die
gemeente heeft gegeven. In totaal gaat het om 6.000 plekken.
Nieuw dit jaar is dat iedere gemeente tenminste een bedrag voor
begeleidingskosten ontvangt voor één beschutte werkplek en dat voor
iedere gemeente het aantal in de regeling tenminste één bedraagt.
Hierdoor wordt bereikt dat iedere gemeente tenminste één beschut
werkplek kan creëren als de behoefte zich voordoet. Er zijn dus geen
zogenaamde nul-gemeenten meer.
De aanleiding voor deze wijziging is gelegen in de Kamervragen
Nijkerken-de Haan (VVD) (Kamerstukken II, 2017–2018, nr. 1900), waar
aandacht werd gevraagd voor de nul-gemeenten.

8

10. Kwantitatieve onderzoek «Uitstroom uit de langdurige
bijstand»
Ruim 300.000 mensen in Nederland ontvangen langer dan twee jaar
bijstand. Ik wil dat mensen in de bijstand meer perspectief krijgen om
(weer) aan het werk te komen. Nu de economie weer aangetrokken is
biedt het kansen om mensen uit de bijstand ook weer aan het werk te
helpen.
Dit was aanleiding voor mij om na te gaan:
1. Wie zijn de mensen die langdurig in de bijstand zitten?
2. Wat doen gemeenten om deze groep beter te leren kennen?
3. Wat zijn kansrijke aanpakken van gemeenten om langdurig bijstandsgerechtigden aan het werk te krijgen?
In de vorige nieuwsbrief heb ik u geïnformeerd over het eerste onderzoek
in dit drieluik: het essay «Klant in beeld», van het onderzoeksbureau De
Beleidsonderzoekers. Hierin staat beschreven welke motieven gemeenten
hebben om klanten in beeld te krijgen, op welke manier dit gebeurt en wat
de opbrengsten daarvan zijn.
Tegelijkertijd liet ik door het CBS een kwantitatief onderzoek uitvoeren
naar de kenmerken van langdurige bijstandsontvangers. Het CBS is
nagegaan welke combinatie van kenmerken (profielen) een grotere of
kleinere kans geeft om uit te stromen richting werk. Binnen dit onderzoek
zijn langdurige bijstandsontvangers gedefinieerd als personen die eind
2016 ten minste twee jaar aaneengesloten bijstand ontvingen, of
personen die minder dan twee jaar aaneengesloten bijstand ontvingen
maar wel in de afgelopen drie jaar ten minste 24 maanden bijstand
ontvingen (de zogenoemde «hoppers»).
Uitkomsten op hoofdlijnen van het kwantitatief CBS-onderzoek
Uit dit onderzoek blijkt dat eind 2016 71% van de bijstandsontvangers
langdurig bijstand ontving.
Uit de classificatieboom die CBS in dit onderzoek heeft opgesteld blijken
de leeftijd en de Human Capital Index (HCI; opleidingsniveau gecombineerd met arbeidsverleden) de meest onderscheidende kenmerken te zijn
voor de uitstroomkans van langdurig bijstandsgerechtigden. Ouder dan
49 jaar en een laag HCI hebben een negatieve invloed op uitstroom; 40%
van de langdurig bijstandsgerechtigden hebben deze kenmerken. In
vergelijking tot de totale groep bijstandsgerechtigden zijn langdurig
bijstandsgerechtigden vaker alleenstaand, ouder in een eenouderhuishouden, of gescheiden. Ze maken vaker gebruik van medicijnen of
GGZ-zorg.
Daarnaast laat de classificatieboom zien dat de kans op uitstroom
vergroot, wanneer men een re-integratievoorziening ontving. Iets minder
dan de helft van de langdurig bijstandsgerechtigden jonger dan 49 jaar en
met een lage HCI ontving een re-integratievoorziening.
De uit het onderzoek naar voren gekomen inzichten kunnen gebruikt
worden om de uitstroom uit de langdurig bijstand te bevorderen. Ze
zullen als basis gebruikt worden voor het derde onderzoek in het
bovengenoemde drieluik, namelijk een kwalitatief onderzoek naar
kansrijke gemeentelijke aanpakken om langdurige bijstandsgerechtigden
aan het werk te krijgen. Dit onderzoek zal zomer 2019 opgeleverd worden.
Voor een volledig overzicht van de onderzoeksresultaten verwijs ik u naar
het CBS-onderzoek; deze vindt u hier.

9

Het is belangrijk dat gemeenten denken in mogelijkheden, ook als mensen
al langer bijstand ontvangen. Daarnaast vind ik het belangrijk dat
gemeenten van elkaar leren. Met dit drieluik wil ik stimuleren dat
ervaringen die gemeenten opdoen bij de re-integratie worden gedeeld en
vertaald worden in meer kennis over kansrijke aanpakken voor deze
groep.
11. Nieuwe richtlijn Statistiek Re-integratie door Gemeenten
Per 1 januari 2019 is een nieuwe richtlijn Statistiek Re-integratie door
Gemeenten (SRG) van kracht. De voorschriften voor de aanlevering van
gegevens over de inzet van re-integratievoorzieningen door gemeenten
zijn op onderdelen gewijzigd. Hiermee ontstaat een beter inzicht welk type
voorziening met welk doel wordt ingezet.
Een belangrijke verandering heeft betrekking op de typeringen van de
re-integratie voorzieningen. De categorie «overige voorzieningen», waar
het overgrote deel van alle ingezette voorzieningen onder viel, maakt
plaats voor een nadere uitsplitsing. Voorzieningen gericht op bijvoorbeeld
scholing, training en sociale activering worden onderscheiden. Maar ook
de fysieke aanpassing van een werkplek is in de toekomst beter in de
statistiek terug te vinden.
De informatie over de personen die een of meerdere
re-integratievoorzieningen ontvangen wordt ook uitgebreid. Zo worden
meer gradaties onderscheiden bij het kenmerk «arbeidsvermogen»: naast
«onder WML», wordt bij de overige personen een inschatting gemaakt
van de bemiddelbaarheid en de hulpbehoefte om naar een baan toe te
werken. Een nieuw kenmerk is voorts het «doel van de inzet van voorzieningen»: «participatie» of «re-integratie».
Bij deze beide kenmerken gaat het om een inschatting van de gemeente,
veelal de klantmanager, van de ambitie en mogelijkheden binnen een
startend of lopend traject. Gaandeweg kan deze inschatting vanzelfsprekend veranderen.
De nieuwe richtlijn SRG geeft zowel meer inzicht in de type voorzieningen
die ingezet worden, als in de mensen die voorzieningen ontvangen. Zowel
voor gemeenten als ten behoeve van mijn eigen monitoring van de
re-integratie- en participatie-inspanningen door gemeenten biedt de
gedetailleerdere informatie meer handvatten voor onderlinge benchmark,
monitoring en sturing.
De beoogde kwaliteitsverbetering is geen kwestie van een druk op de
knop. Het CBS helpt gemeenten bij het doorvoeren van de veranderingen.
Naast informatiebijeenkomsten en ondersteuning bij het omzetten van
voorzieningen naar de nieuwe categorieën krijgen gemeenten twee weken
extra tijd voor de eerste aanleving over de maand januari. Daarnaast
krijgen gemeenten tot juni de tijd om de nieuwe persoonskenmerken (de
inschatting van het arbeidsvermogen en het overkoepelende doel van de
inzet voorzieningen) voor alle personen die een voorziening ontvangen
aan te leveren.
Meer informatie over de nieuwe richtlijn en de ondersteuning van het CBS
vindt u hier.
De eerste landelijke resultaten over het eerste kwartaal van 2019 worden
in mei gepubliceerd.

10

12. Gemeenten mogen geen doelgroepverklaring LKV banenafspraak afgeven
Sinds 1 januari 2018 is er een loonkostenvoordeel (LKV) doelgroep
banenafspraak en scholingsbelemmerden. Werkgevers hebben met het
loonkostenvoordeel recht op een tegemoetkoming in de loonkosten van
maximaal € 2.000 per jaar, voor mensen met een arbeidsbeperking die
vallen onder de banenafspraak. Voor dit loonkostenvoordeel heeft de
werkgever een doelgroepverklaring nodig. De werknemer kan deze
doelgroepverklaring uitsluitend aanvragen bij UWV. Ook kan de
werknemer de werkgever machtigen deze doelgroepverklaring bij UWV
aan te vragen.
Ik krijg signalen dat gemeenten doelgroepverklaringen afgeven voor de
LKV banenafspraak en scholingsbelemmerden. Gemeenten zijn echter niet
bevoegd om doelgroepverklaringen LKV banenafspraak en scholingsbelemmerden af te geven. Dat doet UWV. In alle gevallen, óók als het gaat
om bijstandsgerechtigden. UWV beschikt namelijk over de benodigde
informatie via het doelgroepregister (LDR).
Wat mag wel?
Gemeenten zijn op grond van de Wet tegemoetkomingen loondomein
(Wtl) bevoegd (en verplicht) om, op aanvraag, doelgroepverklaringen af te
geven voor bijstandsgerechtigden (ook IOAW en IOAZ) van 56 jaar of
ouder voor het LKV oudere werknemer 56+. Vergeet dan niet een kopie
van deze doelgroepverklaring aan UWV te zenden (UWV, Postbus 58015,
1040 HA Amsterdam).

11