Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

27 859

Modernisering Gemeentelijke Basisadministratie
persoonsgegevens (GBA)

Nr. 32

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 januari 2010
Op 2 juli 2009 heb ik over het actieplan kwaliteit GBA overleg gevoerd met
de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(Kamerstuk 27 859, nr. 27). Tijdens het overleg heb ik toegezegd de Kamer
te informeren over de voortgang van de maatregelen. In deze voortgangsrapportage rapporteer ik over de invoering van de GBA als basisregistratie, buitengewoon opsporingsambtenaren en de uitkomsten van het
onderzoek naar de «opleiding ambtenaar burgerzaken». Over de voortgang van het programma modernisering GBA zal ik uw Kamer separaat
informeren.
Invoering GBA als basisregistratie
Bij brief van 10 november 2009 (Kamerstuk 27 859, nr. 28) heb ik uw
Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek door mijn
ministerie, in casu het agentschap Basisadministratie Persoonsgegevens
en Reisdocumenten (BPR), naar de invoering van de GBA als basisregistratie bij gemeenten en overige afnemers. De invoering van de GBA als
basisregistratie betekent dat gemeenten en overige overheidsgebruikers
daar waar zij persoonsgegevens gebruiken, verplicht de gegevens uit de
GBA moeten gebruiken. Daarbij zijn ze verplicht bij gerede twijfel aan de
juistheid van een persoonsgegeven, dit terug te melden aan de basisregistratie. In mijn brief van november jl. heb ik op basis van de uitkomsten
van het onderzoek een drietal versnellingsmaatregelen genoemd. Eén van
deze maatregelen was een gerichte benadering van gemeenten en afnemers door adviseurs. Deze adviseurs zijn het gesprek met gemeenten en
afnemers aangegaan.
Ter afsluiting van deze versnellingsmaatregel hebben de adviseurs een
stand van zaken opgemaakt van elke gemeente en afnemer per december
2009. Belangrijkste conclusie uit het onderzoek is dat ruim 65% van de
gemeenten klaar of bijna klaar is met de invoering van de GBA als basisregistratie. Bijna 300 gemeenten geven aan dat zij op of net na 1 januari

KST140016
0910tkkst27859-32
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 859, nr. 32

1

2010 persoonsgegevens uit het GBA gebruiken en terugmelden ingeval
van gerede twijfel aan de juistheid van het gegeven. Wanneer deze cijfers
worden vertaald naar het aantal burgers dat profiteert dan blijkt het te
gaan om bijna 12 miljoen inwoners van Nederland. Van de overige
GBA-gebruikers (niet gemeenten) geeft 54% aan klaar of bijna klaar te zijn
met de invoering.
Naar aanleiding van de inspanningen van mijn ministerie en de betrokken
partijen, NVVB en VNG zijn er vorderingen gemaakt. Het onderzoek maar
ook de aandacht vanuit de verschillende partijen, in de vorm van het
bestuurlijke GBA-congres op 17 december jl. en een ledenbrief vanuit de
VNG leidde ertoe, dat vrijwel elke gemeente en afnemer bezig is met de
invoering van de GBA als basisregistratie. In het kader van het congres
van 17 december 2009 kan ik u melden dat ik GBA-afnemers, de colleges
van B&W als de gemeenteraden heb aangeschreven. Alle aandacht voor
een betrouwbare GBA is relevant, omdat voor het bereiken van betere
dienstverlening aan burgers, de invoering van de GBA als basisregistratie
een noodzakelijke voorwaarde is. Immers, juist door dit verplichte gebruik,
overheidsbreed, van de GBA als basisregistratie, hoeven burgers nog
maar eenmaal hun gegevens aan te leveren. Het systeem van terugmelding en het continu onderzoeken van persoonsgegevens die afwijken of
waaraan getwijfeld wordt in alle processen en aan alle balies, zorgt ervoor
dat duidelijk wordt of de gegevens inderdaad wel juist zijn en overeenstemmen met de feitelijke situatie. Na een terugmelding kan de bronhouder – in casu de afdeling burgerzaken van een gemeente – onderzoek
verrichten en, indien nodig, de persoonsgegevens (ambtshalve) wijzigen.
Dit proces draagt, zoals gezegd, in de komende tijd bij aan de gewenste
kwaliteitsverbetering.
Zoals gezegd hebben veel gemeenten en afnemers de GBA als basisregistratie ingevoerd of staan op het punt deze in te voeren. Ten aanzien van de
achterblijvers zal ik in 2010 ondersteuning en voorlichting blijven bieden.
De aanpak van de achterblijvers zal in de komende periode wel een meer
individueel karakter krijgen. Deze aanpak is mogelijk omdat ik van elke
gemeente en afnemer inzicht heb gekregen in de actuele stand van zaken.
Dit inzicht is er op basis van kennis uit de ondersteuning zoals deze in de
afgelopen tweeënhalf jaar is geboden door het agentschap BPR, maar ook
door de inzichten uit de versnellingsmaatregel van de adviseurs. Succesvolle voorbeelden in de regio worden gekoppeld aan gemeenten en afnemers die nog niet zover zijn. Op voorlichtingsbijeenkomsten, bijvoorbeeld
e-awarenessbijeenkomsten voor bestuurders, zal het onderwerp blijvend
geagendeerd worden, zodat de aandacht voor het nieuwe werken steeds
onder de aandacht van die bestuurders blijft.
Een andere belangrijke consequentie van de GBA als basisregistratie is
dat burgers niet meer mag worden gevraagd om gegevens die al bekend
zijn, uiteraard behalve in geval van twijfel over de juistheid van dat
gegeven. Dit legt ook een extra druk op gemeenten en uiteraard alle
andere afnemers van de GBA om zich aan de wettelijke verplichting te
houden. In de communicatiecampagne voor de burger – die ik in overleg
met de VNG en de NVVB voorbereid – zal ik bezien op welke wijze dit
aspect vorm kan krijgen. De communicatiecampagne staat, zoals bekend,
gepland voor komend najaar.
Huiscontroles en Buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s)
In het AO van 2 juli jl. heb ik u de toezegging gedaan te onderzoeken of
een GBA-ambtenaar die huiscontroles uitvoert de BOA-status moet
worden verleend (ambtenaar als Buitengewoon Opsporingsambtenaar).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 859, nr. 32

2

Dit in verband met de mogelijkheid van een BOA-ambtenaar om tegen de
wil van een bewoner een woning te betreden.
De conclusie van het onderzoek is dat het niet nodig is de GBA-ambtenaar
van een BOA-status te voorzien. Uit overleggen met gemeenten blijkt dat
het tegen de wil van de bewoner betreden van een woning in de praktijk
niet aan de orde is. In de meeste gevallen geeft de bewoner toestemming
voor binnentreden of zijn er BOA-ambtenaren van andere diensten
(Sociale Dienst bijvoorbeeld) die wel kunnen binnentreden en op die wijze
signalen kunnen doorgeven aan de GBA-ambtenaar. Op basis van die
signalen of op basis van eigen onderzoek kan een GBA-ambtenaar dan
overgaan tot het ambtshalve aanpassen van de GBA aan de feitelijke
situatie. Deze wijze van samenwerken tussen gemeentelijke afdelingen en
afnemers en vervolgens terugmelden door afdelingen of afnemers bij
gerede twijfel is de kern van de invoering van de GBA als basisregistratie.
Het tegen de wil kunnen binnentreden is een te zwaar middel gezien het
feit dat het om een zeer klein aantal gevallen gaat en op meer proportionele wijze gekomen kan worden tot een correcte bijhouding van de GBA.
Daarnaast is van belang dat het niet nodig is om de GBA-ambtenaar tot
BOA te maken om een bestuurlijke boete op te kunnen leggen. De
bestuurlijke boete wordt ingezet voor een betere handhaving van de
wettelijke verplichtingen van burgers om tijdig melding te maken van
wijzigingen in hun situatie die van belang zijn voor de bijhouding van hun
gegevens. De bestaande strafbedreiging op het niet voldoen aan die
wettelijke verplichtingen blijkt in de praktische uitvoering te omslachtig en
daarmee minder goed hanteerbaar. Om die reden wordt voorgesteld de
bestuurlijke boete in te voeren als eenvoudiger handhavinginstrument.
Die boete kan worden opgelegd door het college van B&W of namens het
college door daartoe gemandateerde ambtenaren.
Opleiding Ambtenaar burgerzaken
Voor de kwaliteit van de gegevens is ook van belang dat de ambtenaar
burgerzaken voldoende kwalificaties bezit. Immers, hoe beter de ambtenaar burgerzaken is opgeleid, hoe beter dat is voor de kwaliteit van de
GBA. Afgelopen jaar heeft de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken
(NVVB) onderzoek gedaan naar mogelijkheden om de kwaliteit van de
GBA te verhogen door aanpassingen in (het proces van) de opleidingen
van de ambtenaren burgerzaken. De NVVB heeft enkele aanbevelingen
gedaan.
Ten eerste wijst de NVVB erop dat voortdurende bijscholing deel zal
moeten uitmaken van het personeelsbeleid bij Burgerzaken en/of
Publiekszaken. Hiertoe zijn voldoende passende opleidingen noodzakelijk,
bij voorkeur ook specifiek gericht op ambtenaren burgerzaken. Op dit
moment is het echter onoverzichtelijk welke opleidingen er beschikbaar
zijn op het terrein van de GBA, Burgerzaken en Publiekszaken. De NVVB
stelt in dit kader voor een overzichtelijk aanbod te presenteren. Dit biedt
leidinggevenden en medewerkers van gemeenten de mogelijkheid meer
eenduidige en effectieve leer- en ontwikkelplannen te volgen.
Ten tweede zijn door de NVVB de opleidingsbehoeften onderzocht.
Gebleken is dat er verschil in opleidingsbehoefte bestaat tussen
gemeenten. Bepaalde gemeenten hebben vooral behoefte aan opfriscursussen. Andere gemeenten hebben meer behoefte aan groepscompetentie trainingen. In het algemeen blijkt er behoefte aan een systeem met
deelcertificaten en aparte modules, praktijkgerichte modules, een permanent Educatie systeem en competentie en vaardigheidstrainingen. Ten
derde is gebleken dat certificering de kwaliteit verhoogt, omdat het voor
iedere gemeente en voor de betrokken medewerkers een duidelijk kader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 859, nr. 32

3

schept, waarbij het niveau van kennis en vaardigheden wordt geborgd.
Een certificaat biedt de medewerker meer kansen en mogelijkheden op
het gebied van loopbaan(ontwikkeling). Voor loopbaanstappen en opleidingsmogelijkheden worden competenties gevraagd die gecertificeerde
medewerkers aantoonbaar dienen te bezitten.
Ten slotte adviseert de NVVB om het systeem van permanente educatie
een verplichtend karakter te geven en daarvoor een wettelijke basis te
scheppen.
Ik heb kennis genomen van deze aanbeveling van de NVVB, maar alvorens hierover te besluiten, wil ik nader onderzoek doen naar de implicaties
van de door de NVVB voorgestelde wettelijke verplichting. Ik verwacht de
uitkomsten van dit onderzoek in de volgende voortgangsrapportage aan
uw Kamer te kunnen aanbieden. In de komende periode zal ik samen met
NVVB starten met de uitwerking van de eerste drie aanbevelingen.
Tot slot wil ik afsluiten met het volgende. Een betrouwbare GBA is een
gezamenlijke verantwoordelijkheid van tal van betrokken actoren. Ik noem
de burger, de colleges van B&W, GBA-gebruikers, de staatssecretaris van
BZK en het CBP. De uiteindelijke kwaliteit van de GBA staat of valt onder
andere met het aanreiken van de juiste gegevens door de burger zelf, de
continue aandacht van bestuursorganen (gemeenten en overige gebruikers) om volgens de principes van de basisregistratie te (blijven) werken,
medewerkers aan de balies van burgerzaken, kwaliteitscontroles en
moderne voorzieningen. De GBA als ondersteunende registratie van
persoonsgegevens staat niet op zichzelf, maar bewijst zijn waarde in de
uitvoering van publieke taken of de aanpak van maatschappelijke vraagstukken. Dat betekent wel dat elke bestuurder zicht moet hebben op de
taken die hij uitvoert of de doelstellingen die hij wil bereiken. In de uitvoering daarvan blijkt de GBA in de regel een noodzakelijke randvoorwaarde.
Een goede dienstverlening aan burgers en bedrijven kan namelijk niet
zonder een betrouwbare GBA, maar een betrouwbare GBA betekent niet,
althans niet per definitie dat een overheidsinstantie ook dienstverlenend is
richting deze burgers en bedrijven.
Een volgende voortgangsrapportage zal ik uw Kamer over zes maanden
aanbieden. Dit conform mijn toezegging in het Algemeen Overleg van
2 juli 2009 om uw Kamer halfjaarlijks te rapporteren. In deze volgende
rapportage zal ik ingaan op de uitwerking van het nieuwe evaluatieinstrumentarium, de wijze waarop in dat kader de kwaliteit wordt gemeten
en bekend wordt gemaakt en de wijze waarop huiscontroles hier onderdeel van uitmaken.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A. Th. B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 27 859, nr. 32

4