Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1782
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister voor Rechtsbescherming
over het bericht dat ex-gedetineerden nog steeds niet tot nauwelijks
verzekeringen kunnen afsluiten (ingezonden 30 januari 2019).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 5 maart
2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1689.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het nieuws dat ex-gedetineerden nog steeds
worden afgewezen wanneer zij een verzekering aanvragen, ook als die
verzekering niets te maken heeft met het feit waar zij voor veroordeeld zijn?1
Wat vindt u hiervan?
Antwoord 1
Ja, ik heb daarvan kennisgenomen. Iemand die zijn straf heeft ondergaan,
moet zo goed mogelijk kunnen re-integreren in de samenleving. Daar hoort
het kunnen afsluiten van een verzekering ook bij. Het Verbond van Verzekeraars geeft aan dat ex-gedetineerden niet stelselmatig voor een verzekering
worden geweigerd. Volgens het Verbond van Verzekeraars komen bij
verzekeraars en het officiële klachteninstituut voor financiële dienstverlening
over afwijzingen amper klachten binnen.
Vraag 2
Herinnert u zich de eerdere kamer vragen over dit onderwerp?2 Kunt u
aangeven of u denkt dat na uw toegezegde gesprek met het Verbond voor
Verzekeraars voldoende is veranderd in positief opzicht aangaande dit
probleem?
Antwoord 2
Ik herinner mij deze vragen, die ik op 9 mei 2018 heb beantwoord. In het
gesprek met het Verbond van Verzekeraars is het belang van
ex-gedetineerden om verzekeringen te kunnen afsluiten naar voren gebracht.
Naar aanleiding van dit gesprek heeft het Verbond van Verzekeraars de leden
verzocht om aandacht te besteden aan een goede uitleg waarom iemand

1

De Monitor 29 januari 2019, https://demonitor.kro-ncrv.nl/artikelen/ex-gedetineerde-dat-ikuitgesloten-word-voor-een-autoverzekering-is-te-zot-voor-woorden
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2052

ah-tk-20182019-1782
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

voor een verzekering wordt geweigerd. Wijst een verzekeraar de aanvraag
van een verzekering af, dan heeft de aanvrager recht op een goed gemotiveerde afwijzing. Hierbij wordt de aanvrager op eventuele andere (beroeps)mogelijkheden gewezen.
Vraag 3
Ziet u in dat niet iedereen de in vergelijking met gewone verzekeraars drie tot
vier keer zo hoge premie van De Vereende kan opbrengen en dat
ex-gedetineerden zich daardoor niet of nauwelijks kunnen verzekeren? Acht u
het wenselijk dat ex-gedetineerden afzien van het afsluiten van een verzekering vanwege de fors hogere kosten die daarmee gemoeid zijn voor hen?
Antwoord 3
Een verzekeraar verzekert risico’s. Een risico-inschatting gebeurt bij elke
aanvraag van verzekering. Heeft een aanvrager een strafrechtelijk verleden, of
zijn er andere factoren die van invloed kunnen zijn, dan is het aan de
verzekeraar om in het individuele geval een afweging te maken of dit invloed
heeft op het te verzekeren risico. De verzekeraar is niet verplicht ieder risico
te aanvaarden of onder dezelfde voorwaarden te accepteren. Een hogere
premie of weigering ligt voor de hand als er sprake is van eerdere verzekeringsfraude of eerdere brandstichting in het geval van een inboedelverzekering. Hierdoor kan het dus voorkomen dat ex-gedetineerden, maar ook
anderen, zich alleen tegen een hogere premie kunnen verzekeren. Het is
evident dat niet iedere ex-gedetineerde in alle gevallen een hogere premie
kan of wil betalen. Dit geldt ook voor andere burgers.
Vraag 4
Hoe verhoudt het gegeven dat we willen dat ex-gedetineerden zo goed
mogelijk resocialiseren in de samenleving, om herhalingscriminaliteit te
voorkomen, zich met het gegeven dat ex-gedetineerden niet of nauwelijks
betaalbare verzekeringen af kunnen sluiten?
Antwoord 4
In mijn visie op het gevangeniswezen «Recht doen, kansen bieden» heb ik
mijn ambities voor de re-integratie van gedetineerden geformuleerd. Deze
visie is in september 2018 met uw Kamer besproken. Gedetineerden zijn in
eerste instantie zelf verantwoordelijk voor hun re-integratie. Ze krijgen daarbij
wel hulp. Samen met gemeenten ondersteun ik gedetineerden op de vijf
basisvoorwaarden voor re-integratie: onderdak, werk of inkomen, schuldenproblematiek, een identiteitsbewijs en zorg. Als deze basisvoorwaarden op
orde zijn, bestaat een goede basis voor resocialisatie, waarvan het kunnen
afsluiten van een verzekering onderdeel is.
Vraag 5
Bent u bereid te bezien of artikel 7:928, vijfde lid, van het Burgerlijk Wetboek
zo aangepast kan worden dat slechts een strafbaar feit dat minder dan 8 jaar
geleden is gepleegd en daadwerkelijk iets te maken heeft met de verzekering
die wordt aangevraagd verplicht moet worden gemeld, bijvoorbeeld door een
uitputtende lijst te geven met voor de betreffende verzekering relevante
strafbare feiten? Zo nee, op welke wijze gaat u er dan voor zorgen dat het
uitgangspunt dat een relatie moet bestaan tussen de aard van het delict en
het type verzekering tot uitdrukking komt?
Antwoord 5
In artikel 7:928, vijfde lid, van het Burgerlijk Wetboek is bepaald dat de
verzekeraar mag vragen naar het strafrechtelijk verleden. Dit mag voor zover
strafrechtelijke feiten zijn voorgevallen binnen de acht jaren die aan het
sluiten van de verzekering zijn voorafgegaan. De vraag naar het strafrechtelijke verleden moet volgens de wet uitdrukkelijk worden gesteld, in niet voor
misverstand vatbare termen. De wetgever heeft bij de totstandkoming van de
wet stilgestaan bij deze voorwaarden. Volgens de wetgever zal de verzekeraar
in zijn vraag moeten aangeven in welke strafbare feiten hij geïnteresseerd is,
en of hij daarbij alleen geïnteresseerd is in strafrechtelijke veroordelingen, of
wellicht ook in een vrijspraak, een schikking of een maatregel bijvoorbeeld.
Zo wordt bereikt dat als de daarover gestelde vragen juist zijn beantwoord,
de verzekeraar die feiten worden medegedeeld die voor zijn beslissing van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

belang zijn. De verzekeringnemer kan dan later niet worden tegengeworpen,
dat hij bepaalde feiten omtrent het strafrechtelijk verleden niet heeft
medegedeeld (Kamerstukken II 1999–2000, 19 529, nr. 5, p. 21). Het wordt
voor degene die een verzekering wenst ook duidelijk, welke feiten de
verzekeraar betrekt in zijn beoordeling over het al dan niet verstrekken van
een verzekering.
Verzekeraars zijn private ondernemingen, die een vorm van dienstverlening
bieden waarbij de inschatting van risico’s een grote rol speelt. Verzekeraars
zijn daarom allemaal gespecialiseerd in risicoanalyse, die is gericht op de
omstandigheden van het individuele geval. Het wettelijke kader biedt tegen
deze achtergrond verzekeraars begrijpelijkerwijs de benodigde ruimte om hun
analyse te verrichten. Aanpassing van de wet acht ik niet opportuun.
Navraag bij het Verbond van Verzekeraars wijst uit dat verzekeraars gericht
doorvragen als de «strafrechtvraag» met «ja» wordt beantwoord. In het
voorbeeld uit het bericht van de Monitor is de betrokkene veroordeeld voor
oplichting. Het Verbond geeft aan dat verzekeraars gespitst zijn op het
voorkomen van fraude, en dat het delict oplichting (een vorm van fraude)
daarom een in het kader van het afsluiten van een verzekering relevant
strafbaar feit is. Daarmee zullen verzekeraars in de risicobeoordeling rekening
houden.
Dit wil echter niet zeggen dat er in dergelijke gevallen geen verzekering kan
worden afgesloten. Voor personen en bedrijven die elders geen verzekering
kunnen afsluiten, is door een groot aantal verzekeraars De Vereende
opgericht. De Vereende is onder meer gespecialiseerd in het verzekeren van
personen die moeite hebben om zich ergens anders te verzekeren. De
verzekeraar maakt per aanvraag een individuele inschatting van het risico en
berekent aan de hand hiervan de premie. De premie is vaak hoger dan bij de
meeste andere verzekeraars, hetgeen te rechtvaardigen is door het grotere
risico dat de verzekeraar loopt. Ook voor «niet-standaard» gevallen is het dus
mogelijk om een verzekering af te sluiten, al zal dit mogelijk zijn tegen een
hogere premie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3