Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 970

Vaststelling van een nieuwe Instellingswet Raad
voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming (Instellingswet Raad voor
strafrechtstoepassing en jeugdbescherming
201.)

Nr. 4

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 14 februari 2014 en het nader rapport d.d. 18 juni
2014, aangeboden aan de Koning door de Staatssecretaris van Veiligheid
en Justitie. Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State
is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 16 december 2013, no. 2013002591, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging
aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot vaststelling van een nieuwe
Instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming
(Instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming
201.), met memorie van toelichting.
Het wetsvoorstel bevat drie elementen. In de eerste plaats wordt de Raad
voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming (RSJ) gesplitst in een
Afdeling advisering en een Afdeling rechtspraak. Het aantal leden van de
RSJ wordt beperkt van 61 tot 15. Daarnaast kunnen buitengewone leden
worden benoemd. Leden kunnen in beide Afdelingen worden benoemd,
buitengewone leden enkel in één van beide afdelingen. Met deze
maatregelen is beoogd de onafhankelijke uitvoering van elk van de taken
van de RSJ naar buiten toe beter zichtbaar te maken. In de tweede plaats
wordt tegen de uitspraken van de RSJ cassatie in het belang der wet bij
de Hoge Raad geïntroduceerd. Hiermee worden volgens de toelichting de
rechtsvorming en de rechtseenheid gediend. Ten slotte wordt in de
penitentiaire beginselenwetten (de Penitentiaire beginselenwet, de
Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden en de Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen) vastgelegd dat de veiligheid van de samenleving en de belangen van slachtoffers en nabestaanden door de RSJ
expliciet bij de beoordeling dienen te worden betrokken.

1

kst-33970-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

1

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft opmerkingen over de
invoering van cassatie in het belang der wet, de explicitering van de
toetsingsgronden en de bekorting van de benoemingstermijn. Wat de
cassatie in het belang der wet betreft concludeert de Afdeling dat de
noodzaak van de introductie van de openstelling van dit rechtsmiddel
tegen uitspraken van de RSJ onvoldoende is aangetoond. Het merendeel
van de beslissingen van de RSJ is verweven met de waardering van de
feitelijke omstandigheden van het geval en betreft een toetsing op grond
van redelijkheid en billijkheid. Daarom zal het instrument slechts zeer
beperkte betekenis hebben. De enkele in de toelichting gegeven
voorbeelden nopen niet tot de invoering daarvan.
Wat de explicitering van de toetsingsgronden betreft meent de Afdeling
dat in de toelichting onvoldoende duidelijk is gemaakt wat de betekenis
en noodzaak ervan is. De Afdeling adviseert, indien de noodzaak niet
dragend kan worden gemotiveerd, de explicitering te schrappen.
Wat betreft de bekorting van de benoemingstermijn van de leden van de
RSJ en het schrappen van de mogelijkheid tot herbenoeming als
buitengewoon lid adviseert de Afdeling de voorgestelde wijzigingen ten
opzichte van het huidige stelsel nader te motiveren.
Op grond van het vorenstaande is de Afdeling van oordeel dat het
voorstel nader dient te worden overwogen.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 16 oktober
2013, nr. 2013002591, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering
van de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde ontwerp van
een algemene maatregel van bestuur rechtstreeks aan mij te doen
toekomen. Dit advies, gedateerd 14 februari 2014, nr. W03.13.0451/II, bied
ik U hierbij aan.
Het voorstel heeft de Afdeling advisering van de Raad van State (hierna:
de Afdeling of de Afdeling advisering) aanleiding gegeven tot het maken
van opmerkingen ten aanzien van de invoering van cassatie in het belang
der wet, de explicitering van de toetsingsgronden en de bekorting van de
benoemingstermijn. De Afdeling is van oordeel dat in verband daarmee
het voorstel deels nader dient te worden overwogen en dat de toelichting
op bepaalde punten dient te worden aangevuld. Graag ga ik op deze
opmerkingen in het navolgende in.
1. Noodzaak cassatie in het belang der wet
Voorgesteld wordt dat de procureur-generaal (P-G) bij de Hoge Raad
cassatie in het belang der wet kan instellen tegen de uitspraken van de
RSJ. «Op deze manier worden de rechtsvorming en de rechtseenheid
gediend. Ook binnen het penitentiaire recht kan cassatie in het belang der
wet een belangrijke aanvulling vormen, met name daar waar vragen over
de uitleg van wetsbepalingen spelen, alsmede om spanningen te
voorkomen met uitspraken van andere rechters», aldus de toelichting.2
De Afdeling stelt het volgende voorop. Cassatie in het belang der wet is
een buitengewoon rechtsmiddel dat door de P-G bij de Hoge Raad kan
worden aangewend in het belang van de rechtsontwikkeling en de
rechtseenheid. De P-G zal het instellen van een vordering tot cassatie in
het belang der wet slechts overwegen indien een voorgelegde kwestie
een duidelijke, overzichtelijke rechtsvraag betreft waarover zich uiteenlopende rechtspraak ontwikkelt.3 Niet elk vraagpunt waarover zich uiteenlopende rechtspraak ontwikkelt, is echter van dien aard dat de Hoge Raad
daarover in het kader van de cassatie in het belang der wet zou moeten
2
3

Memorie van toelichting, paragraaf 2. Cassatie in het belang der wet.
http://www.rechtspraak.nl/Organisatie/Hoge-Raad/OverDeHogeRaad/Bijzondere-taken-HR-enPG/Pages/Cassatie-in-het-belang-der-wet.aspx.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

2

oordelen.4 De meeste verzoeken om een vordering tot cassatie in het
belang der wet stranden omdat geen sprake is van een omstreden
rechtskwestie die in het belang van de rechtseenheid of rechtsontwikkeling opheldering behoeft, dan wel omdat de bestreden beslissing
overwegend wordt bepaald door de feiten en omstandigheden van het
geval en de daaraan te verbinden feitelijke waarderingen.5
a. Motivering in de toelichting
De toelichting noemt twee elementen die de introductie van cassatie in
het belang der wet tegen uitspraken van de RSJ wenselijk zouden maken:
de rechtsvorming en de rechtseenheid. De Afdeling gaat op deze
elementen in het navolgende in.
i. Rechtsvorming
Onder het kopje rechtsvorming zet de toelichting uiteen dat «de RSJ
verschillende uitspraken heeft gewezen waarbij de vraag gesteld kan
worden hoe die uitspraken in het licht van de wettekst en de bedoeling
van de wetgever gewaardeerd moeten worden.»6
De Hoge Raad heeft in zijn advies over het wetsvoorstel naar voren
gebracht dat het bij cassatie in het belang der wet gaat om een rechtsvraag waarvan het belang dat van de concrete zaak overstijgt en die op
grond van wat in de bestreden beslissing is vastgesteld, duidelijk kan
worden beantwoord. Beslissingen die in hoge mate afhangen van de
vaststelling van de feiten en omstandigheden van het geval zijn in
beginsel niet geschikt voor cassatie in het belang der wet. De Hoge Raad
merkt het volgende op over de uitspraken van de RSJ:
«Toegespitst op uitspraken van de RSJ willen wij erop wijzen dat de RSJ
toetst of de beslissing waarover is geklaagd – kort gezegd – in strijd is met
een wettelijk voorschrift, dan wel bij afweging van alle in aanmerking te
nemen belangen onredelijk of onbillijk moet worden geacht. Het
merendeel van de beslissingen van de RSJ betreft een toetsing op basis
van redelijkheid en billijkheid, waarbij in de beslissingen van de RSJ, waar
een billijkheidstoets mogelijk is, een marginale toetsing plaatsvindt. De
beslissingen van de RSJ zijn daarmee veelal toegespitst op een feitelijke
situatie en worden bepaald door de nuances van het concrete geval. De
Hoge Raad zou in veel gevallen niet verder kunnen komen dan dat de
beslissing van de RSJ geen blijk geeft van een verkeerde rechtsopvatting

4

Redenen om cassatie in het belang der wet niet te vorderen zijn onder meer dat de bestreden
beslissing onvoldoende grondslag biedt om het rechtspunt aan de orde te stellen, de kwestie
feitelijk van aard is, dat beantwoording van de opgeworpen vraag van geen belang is voor de
rechtseenheid of de rechtsontwikkeling, de omstandigheid dat de aan de orde gestelde
rechtsvraag waarschijnlijk op korte termijn aan de HR zal worden voorgelegd, dat de rechtsvraag onvoldoende is uitgekristalliseerd, dat de wetgever het voornemen heeft de aan de orde
te stellen kwestie wettelijk te regelen, of dat het een kwestie betreft die een afweging van
politieke standpunten zou vergen. J.W. Fokkens, Over cassatie in het belang der wet, in het
bijzonder in strafzaken, in: «De rechter bewaakt: over toezicht en rechters», Deventer: Kluwer
2003, blz. 194.
Overeenkomstig het advies van de Commissie normstellende rol van de Hoge Raad
(Commissie-Hammerstein) heeft de P-G in 2009 een commissie ingesteld die hem adviseert
over de mogelijkheid van intensivering van cassatie in het belang der wet en over de concrete
verzoeken tot het instellen van cassatie in het belang der wet in burgerlijke zaken. In haar
verslag over (inmiddels) de derde periode heeft laatstgenoemde commissie de P-G in één
geval aanbevolen een vordering tot cassatie in het belang der wet in te stellen (in civilibus).
5
Vgl. Van Dorst, Cassatie in strafzaken, 7e druk, blz. 159.
6
Wanneer de uitleg van een wettelijke bepaling bepalend is voor het uiteindelijke oordeel, kan
het volgens de toelichting wenselijk zijn de Hoge Raad interpretatievragen voor te leggen.
Memorie van toelichting, paragraaf 2. Cassatie in het belang der wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

3

en voor het overige vanwege zijn verwevenheid met waarderingen van
feitelijke aard niet op haar juistheid kan worden beoordeeld.»7
In reactie op het advies van de Hoge Raad vermeldt de toelichting dat er
uitspraken kunnen zijn waarin rechtsvragen spelen waarvoor het van
belang kan zijn cassatie in het belang der wet ter beschikking te hebben.
De toelichting noemt drie voorbeelden, die cassatie in het belang der wet
wenselijk zouden maken, namelijk de jurisprudentie van de RSJ over
respectievelijk de bevoegdheid van de plaatsvervangend directeuren,8 de
bezoekregeling aan een penitentiaire inrichting9 en het vervoer van
gedetineerden.
Wat betreft het vervoer van gedetineerden vermeldt de toelichting dat de
wetgever stappen heeft gezet om de desbetreffende regeling te wijzigen.10
De toelichting gaat niet in op de vraag of ook wat betreft de overige
voorbeelden (de bevoegdheid van de plaatsvervangend directeuren en de
bezoekregeling) de wetgever initiatieven zou kunnen nemen om de
regeling aan te passen.
Evenmin wordt in de toelichting bij deze twee voorbeelden toereikend
gemotiveerd dat dit omstreden rechtskwesties betreft die in het belang
van de rechtsontwikkeling of rechtseenheid opheldering behoeven. Ook
indien dit wel het geval zou zijn, dan nemen deze twee voorbeelden naar
het oordeel van de Afdeling niet weg dat de beslissingen van de RSJ in
het algemeen sterk verweven zijn met de waardering van de feitelijke
omstandigheden van het geval en een toetsing op grond van redelijkheid
en billijkheid betreffen. De betekenis van het instrument zal naar het
oordeel van de Afdeling dan ook slechts zeer beperkt zijn. De Afdeling
deelt de opvatting van de Hoge Raad en hecht daar ook aan gelet op diens
ervaring met het middel van cassatie in het belang der wet. De Hoge Raad
waarschuwt, gelet op het karakter van de beslissingen van de RSJ, voor
«overspannen verwachtingen» ten aanzien van het instrument. Daarbij
geldt naar het oordeel van de Afdeling nog als nadeel dat cassatie in het
belang der wet geen gevolgen heeft voor de individuele zaak11: met name
ook bij zaken met grote maatschappelijke impact zal naast het eindoordeel
7

Advies Hoge Raad naar aanleiding van het conceptwetsvoorstel, blz. 2.
De RSJ leidt uit de Penitentiaire beginselenwet (Pbw) af dat een beperkte aanwijzing van een
afdelingshoofd als plaatsvervangend directeur met uitsluitend de bedoeling het opleggen van
een disciplinaire straf mogelijk te maken niet strookt met de bedoeling van (de artikelen 3 en 5
van) de Pbw. Teneinde de aan de directeur voorbehouden beslissingen te kunnen nemen dient
de plaatsvervangend directeur belast te zijn met het beheer van de inrichting, naast door de
Minister als plv. directeur te zijn aangewezen, aldus de RSJ. Volgens Kooijmans wordt met die
jurisprudentie geïllustreerd dat de RSJ waarde hecht aan het uitgangspunt van de onpartijdigheid en de onafhankelijkheid van de sanctieoplegger. Sancties 2008, 22, m.nt. Kooijmans,
onderdeel 2 van de noot.
9
De toelichting noemt als tweede voorbeeld onder het kopje «Rechtsvorming» de jurisprudentie
over de bezoekregeling aan een penitentiaire inrichting. De RSJ oordeelt dat de aard van het
bezoekrecht meebrengt dat dit regelmatig en met vaste tussenpozen wordt geëffectueerd.
Ingevolge artikel 38 Pbw heeft de gedetineerde het recht gedurende ten minste één uur per
week op in de huisregels vastgestelde tijden en plaatsen bezoek te ontvangen. Volgens de RSJ
is de bezoekersregeling waarin de grens van een week, oftewel zeven dagen, wordt
overschreden, in strijd met artikel 38 Pbw.
10
De toelichting wijst op de jurisprudentielijn van de RSJ over de beklag- en beroepsmogelijkheden van gedetineerden ten aanzien van het vervoer door de Dienst Vervoer en Ondersteuning. Deze problematiek wordt volgens de toelichting ondervangen door het wetsvoorstel
tot wijziging van de Pbw in verband met het vervoer (de Kamerstukken zijn nog niet bekend).
In dat wetsvoorstel wordt de regeling ten aanzien van het vervoer van gedetineerden
aangepast, zodat in plaats van de directeur van de inrichting de Minister van Veiligheid en
Justitie verantwoordelijk wordt voor het vervoer van gedetineerden door de Dienst Vervoer en
Ondersteuning (DV&O). Tegen de bevoegdheden die jegens de gedetineerden worden
uitgeoefend tijdens het vervoer door DV&O zal beklag openstaan bij de beklagcommissie van
toezicht bij DV&O en beroep bij de beroepscommissie van de RSJ.
11
Artikel 78, zesde lid, RO bepaalt dat cassatie in het belang der wet geen nadeel toebrengt aan
de rechten door partijen verkregen.
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

4

van de RSJ sprake kunnen zijn van een afwijkend oordeel van de Hoge
Raad in diezelfde zaak.
Ook na de invoering van cassatie in het belang der wet zullen zich
overigens situaties kunnen voordoen waarin licht bestaat tussen de
bedoeling van de wetgever en de beslissing in een individueel geval door
de RSJ. De in de toelichting uitgesproken verwachtingen ten aanzien van
de effectiviteit van het voorstel dienen vanwege de aard van de beslissingen van de RSJ te worden gerelativeerd.
De toelichting vermeldt ten slotte dat het voor de richtinggevende taak
van de HR van belang is dat de HR ook bij rechtskwesties waarover (tot op
dat moment) alleen de RSJ heeft geoordeeld een uitspraak kan doen. Dit
speelt bijvoorbeeld bij nieuwe wetgeving, aldus de toelichting.12 De
Afdeling merkt op dat ook hier de betekenis van het instrument zeer
beperkt zal zijn. Cassatie in het belang der wet komt immers niet in
aanmerking indien het gaat om een rechtskwestie waarmee in de praktijk
nog ervaring moet worden opgedaan om tot een verantwoord oordeel te
komen.13 De rechtsvraag moet voldoende zijn uitgekristalliseerd14 en in
de praktijk dient met de rechtsvraag de nodige ervaring zijn opgedaan.15
Gelet op het vorenstaande is de noodzaak van het voorgestelde
instrument wat betreft de rechtsvorming naar het oordeel van de Afdeling
niet gebleken.
ii. Rechtseenheid
Volgens de toelichting kan spanning optreden tussen de uitspraken van de
RSJ en die van «andere rechters», aangezien zowel de RSJ als de civiele
rechter of de strafrechter wetsbepalingen (uit de penitentiaire beginselenwetten, de Wet Bopz16 en het Wetboek van Strafrecht) moeten uitleggen.17
Het gaat volgens de toelichting om «kwesties waaraan aspecten
verbonden zijn waarover ook de RSJ zich buigt.» Ook wat betreft de
rechtseenheid wordt de noodzaak van cassatie in het belang der wet naar
het oordeel van de Afdeling niet toereikend gemotiveerd.
De Afdeling merkt op dat de in de toelichting gegeven voorbeelden
grotendeels gevallen betreffen waarin spanning tussen uitspraken zou
kunnen ontstaan. Daarmee is echter nog niet gegeven dat die spanning
zich daadwerkelijk manifesteert.
Met de voorbeelden die betrekking hebben op schadevergoedingsprocedures en de zogenaamde combiuitspraak wordt voorts onvoldoende
aangetoond dat zich omtrent de wetsuitleg door de RSJ uiteenlopende
rechtspraak ontwikkelt, waarmee de rechtseenheid in het geding is.
Evenmin wordt duidelijk welke rechtsvragen aan de HR zouden worden
voorgelegd. Veeleer lijkt sprake te zijn van een eigen autonome afweging
door de RSJ en de «andere rechter», binnen inhoudelijke en procedurele
beoordelingskaders van het betrokken rechtsgebied (penitentiair- en civiel

12

Memorie van toelichting, paragraaf 2. Cassatie in het belang der wet.
Van Dorst, Cassatie in strafzaken, 7e druk, blz. 158.
14
J.W. Fokkens, Over cassatie in het belang der wet, in het bijzonder in strafzaken, in: «De
rechter bewaakt: over toezicht en rechters», Deventer: Kluwer 2003, blz. 194.
15
Jaarverslag HR 2009–2010, blz. 89.
16
Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen.
17
Memorie van toelichting, paragraaf 2. Cassatie in het belang der wet.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

5

recht), dan van bedreiging van de rechtseenheid.18 De toelichting
vermeldt evenmin dat zich thans in de rechtspraktijk problemen
voordoen.19
De Afdeling merkt voorts op dat tegen de uitspraken van de rechtbanken
en gerechtshoven in civiele- en strafzaken reeds cassatie en cassatie in het
belang der wet openstaan. De rechtseenheid kan daardoor in beginsel
reeds worden gewaarborgd in de «andere rechtskolom». Dit geldt voor
mogelijke spanning met het civiele recht, het strafrecht en de Wet Bopz.
Dat de RSJ binnen de eigen «rechtskolom» optreedt als hoogste rechter,
betekent nog niet dat hij zich in zijn rechtspraak geen rekenschap geeft
van relevante arresten van de Hoge Raad. Het bestaande gebruik dat
raadsheren in de Hoge Raad zitting hebben in de RSJ als voorzitter van
een beroepscommissie of de rechtspraakkamer draagt daaraan bij. In de
in de toelichting gegeven voorbeelden is van cassatie in het belang der
wet geen gebruik gemaakt. Ook dit maakt dat de noodzaak van de
voorgestelde regeling niet is gebleken.
De RSJ ziet in zijn advies naar aanleiding van het wetsvoorstel geen
dringende noodzaak voor de introductie van cassatie in het belang der
wet, omdat de P-G op dit moment dit instrument kan inzetten tegen de
uitspraken van «andere rechters» (dan de RSJ) en van deze mogelijkheid
geen gebruik is gemaakt.20 Ook niet in de in de toelichting gegeven
voorbeelden. In de toelichting wordt in reactie daarop vermeld dat «bij
verschillende rechters verschillende aspecten van een rechtsvraag aan de
orde kunnen komen» en «hoewel er een overlap kan zijn tussen de
rechtsvragen die de «gewone rechter» en de RSJ moeten beantwoorden,
er ook verschillen kunnen zijn.21
De Afdeling merkt hierover op dat de toelichting geen voorbeelden noemt
van «verschillende aspecten van een rechtsvraag», die buiten de
beoordeling van de HR zouden vallen, zodat onduidelijk is, op welke
gevallen concreet wordt gedoeld.
Ten aanzien van het aspect van rechtseenheid is de noodzaak van het
voorgestelde instrument naar het oordeel van de Afdeling niet gebleken.
b. Neveneffecten voorgestelde regeling
Raadsheren in de Hoge Raad en advocaten-generaal bij de Hoge Raad
hebben thans zitting in de RSJ als voorzitter van een beroepscommissie
of de rechtspraakkamer.22 Als gevolg van de voorgestelde cassatie in het
belang der wet wordt het lidmaatschap van de RSJ onverenigbaar met
een functie bij de Hoge Raad.23
18

Wat betreft de in de toelichting bedoelde schadevergoedingsprocedures maakt de toelichting
niet duidelijk op welke wijze de rechtseenheid in het geding is wat betreft enerzijds de
uitspraak van de rechtbank (Rechtbank Rotterdam 18 april 2012, LJN BW4688) betreffende de
onrechtmatige intrekking van het proefverlof, die sterk is verweven met feitelijke vaststellingen, en de uitspraken van de RSJ anderzijds. Bij de bevoegdheid van de plaatsvervangende
directeuren lag aan de in de toelichting vermelde beslissing van de voorzieningenrechter een
ander aanwijzingsbesluit ten grondslag dan aan de uitspraak van de RSJ. Wat betreft de
«combiuitspraak» (vonnis waarin gevangenisstraf en tbs is opgelegd) noodzaakt het gegeven
dat de RSJ een andere (eigenstandige) belangenafweging maakt dan het gerechtshof, niet tot
invoering van cassatie in het belang der wet.
19
Zoals b.v. ten aanzien van de uitleg van het begrip «gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke
stoornis van de geestvermogens».
20
Reactie van de RSJ op het conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Instellingswet RSJ van
30 september 2013, blz. 5.
21
Memorie van toelichting, paragraaf 2. Cassatie in het belang der wet.
22
Reactie van de RSJ op het conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Instellingswet RSJ van
30 september 2013, blz. 5.
23
Zo bepaalt het voorgestelde artikel 6, vierde lid van het wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

6

De huidige betrokkenheid van de raadsheren en advocaten-generaal bij de
RSJ draagt bij aan de kwaliteit van de rechtsontwikkeling door de RSJ. Zij
vormt tevens een – informele – waarborg voor de rechtseenheid tussen de
rechtspraak van de Hoge Raad en de RSJ. Ook de Hoge Raad en het
parket bij de Hoge Raad zijn gebaat bij deze wisselwerking, aldus de Hoge
Raad.24 De RSJ benadrukt in dit verband dat de introductie van cassatie in
het belang der wet nadelig zal zijn voor de kwaliteit van de beroepsrechtspraak.25
De toelichting gaat niet in op de bovenstaande, deels reeds door de RSJ
en de Hoge Raad genoemde, nadelige gevolgen van de introductie van
cassatie in belang der wet. De Afdeling onderstreept deze nadelen: de
rechtsontwikkeling en rechtseenheid zijn juist gebaat bij de huidige
constellatie waarin raadsheren in de Hoge Raad en advocaten-generaal bij
de Hoge Raad zitting hebben in de rechtspraakkamer van de RSJ. Er is
daarnaast geen aanleiding te twijfelen aan de meerwaarde van deze
wisselwerking voor de Hoge Raad en het parket bij de Hoge Raad.
c. Conclusie
De RSJ waarborgt als hoogste rechter op het terrein van de penitentiaire
beginselenwetten de rechtseenheid. De rechtseenheid met andere
rechtsgebieden wordt bij de RSJ informeel gewaarborgd doordat
raadsheren in de Hoge Raad en advocaten-generaal bij de Hoge Raad
zitting hebben in de rechtspraakkamer van de RSJ. Er zijn geen aanwijzingen dat zich op dit terrein structurele problemen voordoen. Dat de
rechtspraak door de RSJ tekort zou schieten, en daarmee behoefte zou
zijn aan een versterking van de rechtsvorming op het terrein van de RSJ,
is evenmin gebleken. Het voorstel voegt derhalve nieuwe procedures aan
de bestaande toe terwijl dit overbodig is.
De toelichting draagt een aantal voorbeelden aan van uitspraken waarbij
de rechtseenheid mogelijk in gevaar zou kunnen komen en gevallen
waarin de wetsuitleg door de RSJ afwijkt van de bedoeling van de wet
volgens de regering. Voor zover die enkele voorbeelden zich al lenen voor
cassatie in belang der wet, vormen zij, ook in samenhang, onvoldoende
basis voor de introductie van dit rechtsmiddel. Het gevolg dat raadsheren
in de Hoge Raad en advocaten-generaal niet langer zitting zullen kunnen
hebben in de RSJ, kan een grotere bedreiging voor de rechtseenheid
vormen dan dat cassatie in belang der wet daaraan zal kunnen bijdragen.
Cassatie in belang der wet zal niet kunnen voorkomen dat zich ook in de
toekomst situaties voordoen waarin de regering een andere wetsuitleg
voor ogen heeft dan de RSJ, of de Hoge Raad. Op grond van het
vorenstaande adviseert de Afdeling de invoering van cassatie in het
belang der wet tegen de uitspraken van de RSJ te heroverwegen.
1. Noodzaak cassatie in het belang der wet
De Afdeling advisering adviseert de invoering van het middel van cassatie
in het belang der wet tegen de uitspraken van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (hierna: RSJ) te heroverwegen.
Blijkens de conclusie op dit punt in het advies is de Afdeling van oordeel
dat het belang voor de rechtsvorming en rechtseenheid onvoldoende is
aangetoond en zou het neveneffect dat raadsheren in de Hoge Raad en
advocaten-generaal bij de Hoge Raad geen zitting meer kunnen hebben in
de Afdeling rechtspraak van de RSJ, een belangrijk nadeel zijn van de
voorgestelde introductie van cassatie in het belang der wet.

24
25

Advies Hoge Raad naar aanleiding van het conceptwetsvoorstel, blz. 2.
Reactie van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming op het conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Instellingswet RSJ van 30 september 2013, blz. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

7

Voordat ik inga op de concrete opmerkingen van de Afdeling advisering
wil ik op deze plaats graag voor het voetlicht brengen dat cassatie in het
belang der wet tegen uitspraken van de RSJ bezien in het licht van de
gevallen waarvoor cassatie in het belang der wet bedoeld is – anders dan
de Afdeling oordeelt – in het bijzonder voor de hand ligt.
Het gebruik van cassatie in het belang der wet concentreert zich in de
eerste plaats op deze gevallen, waarin rechtsvragen niet via het gewone
beroep in cassatie aan de Hoge Raad kunnen worden voorgelegd26.
Voorbeelden van dergelijke gevallen zijn de Overleveringswet, waar tegen
de beslissing van de rechtbank Amsterdam geen gewone rechtsmiddelen
zijn opengesteld, en de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften, waarin tegen de uitspraken in hoger beroep van
het gerechtshof Leeuwarden geen «gewoon» beroep in cassatie mogelijk
is. Volgens de commissie Hammerstein wordt cassatie in het belang der
wet vooral voor dergelijke zaken, waarin geen «gewoon» cassatieberoep
mogelijk is, benut27. Cassatie in het belang der wet is in dergelijke
gevallen van nog groter belang wanneer het wegens uiteenlopende
rechtspraak van de verschillende rechters gewenst is dat er rechtseenheid
wordt geschapen28.
Cassatie in het belang der wet tegen uitspraken van de RSJ ligt, gelet op
bovenstaande, dan ook voor de hand. Tegen de uitspraken van de RSJ
staat immers geen hoger beroep of beroep in cassatie open, terwijl de
RSJ tegelijkertijd niet de enige rechter is die de Penitentiaire beginselenwet, de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden en de
Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen moet uitleggen en er in deze
wetten begrippen en bepalingen zijn opgenomen die overeenkomen met
begrippen en bepalingen in andere wetgeving, ook op het terrein van de
tenuitvoerlegging van straffen en maatregelen, zodat ook de rechtseenheid gewaarborgd moet kunnen worden.
Rechtsvorming
Ten aanzien van de rechtsvorming merkt de Afdeling advisering, kort
samengevat, op dat de noodzaak van het voorgestelde instrument niet
gebleken is, in de eerste plaats omdat de wetgever initiatieven zou kunnen
nemen om de wetgeving aan te passen, althans zo begrijp ik de
opmerking bovenaan pagina 4 van het advies.
Het is inderdaad zo dat de wetgever naar aanleiding van een uitspraak van
de RSJ de wet zou kunnen aanpassen. Initiatieven daartoe zijn reeds
genomen. Ik wijs op het thans bij de Tweede Kamer aanhangige
wetsvoorstel tot wijziging van de Penitentiaire beginselenwet, de
Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden en de Beginselenwet
justitiële jeugdinrichtingen en enkele andere wetten in verband met het
vervoer, het medisch klachtrecht en enkele andere onderwerpen (Kamerstukken II 2013/14, 33 844, nr. 2). In dat wetsvoorstel worden diverse
bepalingen in de Penitentiaire beginselenwet, de Beginselenwet
verpleging ter beschikking gestelden en de Beginselenwet justitiële
jeugdinrichtingen naar aanleiding van de uitspraken van de RSJ
aangepast. Aldus wordt onder andere het hiaat dat in de rechtsbescherming van gedetineerden, ter beschikking gestelden en jeugdigen is
ontstaan als gevolg van de jurisprudentie van de RSJ aangaande de

26

Zie onder andere B.F. Keulen, «Het Nederlandse stelsel van rechtsmiddelen in strafzaken», in:
B.F. Keulen en Ph. Traest, Het stelsel van rechtsmiddelen in strafzaken. Preadvies voor de
jaarvergadering van de Nederlands-Vlaamse Vereniging voor Strafrecht 2012, Nijmegen: Wolf
Legal Publishers 2012, p. 59 en A.J.A. van Dorst, Cassatie in strafzaken, Deventer: Kluwer 2009,
p. 144.
27
Rapport van de commissie Hammerstein, Versterking van de cassatierechtspraak, p. 30.
28
Vgl. G.J.M. Corstens, Het Nederlands strafprocesrecht, bewerkt door M.J. Borgers, Deventer:
Kluwer 2011, p. 833.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

8

bevoegdheden tijdens het vervoer, gedicht (zie Kamerstukken II 2013/14,
33 844, nr. 3, p. 3).
In deze gevallen ligt het meer voor de hand dat in eerste instantie cassatie
in het belang der wet wordt ingesteld, omdat niet de wettekst, maar de
mogelijk met die wettekst op gespannen voet staande jurisprudentielijn
van de RSJ heeft gezorgd voor een onwenselijke uitkomst. Te meer nu de
aanpassing van wetgeving een langdurig traject is, terwijl cassatie in het
belang der wet een middel is om snel duidelijkheid te krijgen over
bepaalde rechtsvragen en omissies in jurisprudentie te herstellen29. Indien
na cassatie in het belang der wet mocht blijken dat wetswijziging alsnog
wenselijk is, kan op dat moment een wetgevingstraject worden gestart.
Daarnaast geeft de Afdeling advisering aan dat de betekenis van cassatie
in het belang der wet naar het oordeel van de Afdeling beperkt zal zijn,
omdat de beslissingen van de RSJ in het algemeen sterk verweven zijn
met de waardering van de feitelijke omstandigheden van het geval en een
toetsing op grond van redelijkheid en billijkheid betreffen.
In reactie daarop merk ik op dat dit niet wegneemt dat er wel degelijk
uitspraken zijn waarin rechtsvragen spelen en waarvoor het, in verband
met de rechtsvorming en rechtseenheid, van belang kan zijn het rechtsmiddel van cassatie in het belang der wet ter beschikking te hebben. In de
memorie van toelichting heb ik enkele voorbeelden van dergelijke
uitspraken opgenomen. Naar aanleiding van de opmerkingen van de
Afdeling advisering is in de memorie van toelichting verhelderd waarom
deze uitspraken mogelijk in aanmerking zouden kunnen komen voor
cassatie in het belang der wet.
Overigens wijs ik erop dat ook andere rechters, zoals de bestuurs- en de
civiele rechter, uitspraken doen die sterk verweven zijn met de feitelijke
omstandigheden van het geval en die een toetsing betreffen aan de
redelijkheid en billijkheid. Dit neemt evenwel niet weg dat cassatie in het
belang der wet tegen uitspraken van deze rechters mogelijk is en ook
wordt ingesteld, daar waar rechtsvragen opkomen.
Tot slot geeft de Afdeling advisering ten aanzien van de richtinggevende
taak aan dat de betekenis van cassatie in het belang der wet bij nieuwe
wetgeving beperkt zal zijn.
Anders dan de Afdeling advisering meen ik dat cassatie in het belang der
wet op dit punt wel degelijk een rol kan vervullen. Ook in de literatuur
wordt erkend dat dit middel kan worden aangewend om bij nieuwe
wetgeving snel duidelijkheid te verschaffen30.
Rechtseenheid
Naar aanleiding van de opmerkingen van de Afdeling is de toelichting bij
de gegeven voorbeelden in de memorie van toelichting aangevuld.
De Afdeling merkt op dat tegen de uitspraken van de rechtbanken en
gerechtshoven in civiele en strafzaken steeds cassatie in het belang der
wet kan worden ingesteld, waardoor de Afdeling van mening is dat de
rechtseenheid reeds gewaarborgd kan worden via die «andere» rechtskolom.

29

Zie onder meer: G.J.M. Corstens, Het Nederlands strafprocesrecht, bewerkt door M.J. Borgers,
Deventer: Kluwer 2011, p. 833; B.F. Keulen, «Het Nederlandse stelsel van rechtsmiddelen in
strafzaken», in: B.F. Keulen en Ph. Traest, Het stelsel van rechtsmiddelen in strafzaken.
Preadvies voor de jaarvergadering van de Nederlands-Vlaamse Vereniging voor Strafrecht
2012, Nijmegen: Wolf Legal Publishers 2012, p. 59.
30
Zie onder meer G.J.M. Corstens, Het Nederlands strafprocesrecht, bewerkt door M.J. Borgers,
Deventer: Kluwer 2011, p. 833 en de literatuur waarnaar aldaar wordt verwezen. Zie ook het
Jaarverslag van de Hoge Raad over 2012, p. 26.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

9

Begrijp ik de Afdeling goed, dan leidt dit echter tot de onwenselijke
situatie dat wanneer er twijfel zou ontstaan over de juistheid van een
uitspraak van de RSJ, eerst een uitspraak van de civiele of strafrechter
moet worden afgewacht, voordat cassatie in het belang der wet zou
worden ingesteld. In de tussentijd zouden de divergerende jurisprudentielijnen kunnen worden voortgezet en blijft er in de rechtspraktijk
onzekerheid bestaan. Daarnaast zou een onwenselijk gevolg van deze
suggestie zijn dat cassatie niet wordt ingesteld tegen de vermeende
onjuiste jurisprudentielijn, maar tegen de vermeende correcte jurisprudentielijn. Terwijl bovendien de RSJ zich (formeel) niet gebonden hoeft te
achten aan het oordeel van de Hoge Raad, omdat de Hoge Raad ten
aanzien van de RSJ geen hoogste rechtscollege is. Ik vind het van belang
dat er een formele, wettelijke voorziening is, om de rechtseenheid te
waarborgen. Ik kom daarop in de volgende paragraaf nog terug.
Bovendien kunnen bij de verschillende rechters verschillende aspecten
van een rechtsvraag aan de orde komen. Hoewel er een overlap kan zijn
tussen de rechtsvragen die de «gewone» rechter en de RSJ moeten
beantwoorden, kunnen er ook verschillen zijn. In het kader van de
rechtsvormende taak is het van belang dat niet systematisch bepaalde
aspecten van een rechtsvraag buiten de beoordeling van de Hoge Raad
vallen. Naar aanleiding van de opmerking van de Afdeling wat «verschillende aspecten» van een rechtsvraag zijn, merk ik op dat bijvoorbeeld
gedacht kan worden aan de vraag of een functionaris een bepaalde
bevoegdheid mag uitoefenen ten opzichte van de vraag of hij deze
bevoegdheid overeenkomstig de geldende wettelijke kaders heeft
uitgeoefend.
Neveneffect
De Afdeling advisering geeft aan dat de rechtseenheid met andere
rechtsgebieden informeel wordt gewaarborgd doordat raadsheren in en
advocaten-generaal bij de Hoge Raad zitting hebben in de Afdeling
rechtspraak van de RSJ. Een gevolg van de voorgestelde wijziging is dat
dit niet langer mogelijk is (zie het voorgestelde artikel 6, vierde lid, onder
b, van de Instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming). De constatering van de Afdeling advisering dat dit een
grotere bedreiging is voor de rechtseenheid dan dat cassatie in het belang
der wet daaraan zou kunnen bijdragen, deel ik niet. Ik onderschrijf van
harte het standpunt dat de Raad voor de rechtspraak en de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak in hun adviezen hebben ingenomen dat het
van belang is een nadere processuele waarborg voor rechtseenheid te
introduceren, hetgeen met cassatie in het belang der wet wordt gerealiseerd.
Gelet op het bovenstaande heb ik geen aanleiding gezien om de invoering
van cassatie in het belang der wet tegen de uitspraken van de RSJ te
heroverwegen.
2. Explicitering toetsingsgronden
Voorgesteld wordt de «veiligheid van de samenleving en de belangen van
slachtoffers en nabestaanden» vast te leggen als toetsingsgronden voor
de beoordeling door de beklag- en beroepscommissie op grond van de
penitentiaire beginselenwetten.31 De toelichting signaleert dat er in
toenemende mate aandacht en erkenning bestaat voor de positie van het
slachtoffer. Als gevolg hiervan zouden de belangen van slachtoffers en
nabestaanden en de veiligheid van de samenleving ook in de rechtspraak
van de RSJ niet uit het oog verloren mogen worden, aldus de toelichting.
31

Artikelen 33, 34 en 35 van het wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

10

In de voorgestelde bepalingen worden uitsluitend de veiligheid van de
samenleving en de belangen van slachtoffers als in aanmerking te nemen
belangen geëxpliciteerd. De Nederlandse Orde van Advocaten (NOVA)
wijst erop dat de opname in de wet van genoemde factoren het risico
inhoudt dat deze factoren in de praktijk een onevenredig grote betekenis
zullen krijgen, ten koste van de gerechtvaardigde belangen van gedetineerden en tbs’ers. De toelichting stelt in reactie daarop dat het juist het
doel van het wetsvoorstel is om de belangen van slachtoffers en de
veiligheid van de samenleving meer op de voorgrond te plaatsen.
Daarmee, zo constateert de Afdeling, sluit de toelichting aan op de
Kamerbrief betreffende de detentiefasering, waarin is voorgenomen meer
rekenschap te geven aan de veiligheid van de samenleving, de belangen
van slachtoffers en nabestaanden en de roep uit de samenleving om een
strengere aanpak.32
De Afdeling merkt op dat de betekenis van het voorstel daarmee
onduidelijk is. Zowel de Kamerbrief als de reactie in de toelichting op de
opmerking van de NOVA lijken te beogen dat aan de belangen van de
slachtoffers en nabestaanden en van de veiligheid van de samenleving
meer gewicht wordt toegekend bij de rechterlijke oordeelsvorming dan
aan andere (gerechtvaardigde) belangen, terwijl de tekst van het voorstel
terecht de vrijheid van de rechter om verschillende belangen te wegen
onverlet laat. Het is immers aan de wetgever om een toetsingskader voor
de betrokken belangen vast te leggen; de uiteindelijke afweging van die
belangen in het individuele geval is evenwel aan de rechter.
De Afdeling gaat er niet van uit dat het voorstel gevolgen heeft voor de
vrijheid van de rechter om te komen tot een belangenafweging in het
individuele geval. De toelichting verdient verduidelijking op dit punt.
Overigens merkt de Afdeling nog op dat de toelichting niet uiteenzet dat
en bij welke beslissingen de RSJ geen of onvoldoende aandacht besteedt
aan de belangen van slachtoffers en nabestaanden en de veiligheid van
de samenleving. Uit de rechtspraak van de RSJ blijkt juist dat hij aan deze
factoren veelvuldig expliciet aandacht besteedt.33 De evaluaties van de
RSJ geven evenmin aanleiding voor een explicitering van genoemde
toetsingsgronden.34 In dit verband is tevens van belang dat in het bij de
Tweede Kamer aanhangige wetsvoorstel tot wijziging van de Penitentiaire
Beginselenwet is bepaald dat justitiële autoriteiten bij het verlenen van
vrijheden aan gedetineerden rekening houden met de veiligheid van de
samenleving en de belangen van slachtoffers en nabestaanden.35 Dit is

32

Kamerstukken II 2011/12, 29 270, nr. 61. Volgens de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel tot wijziging van de Penitentiaire beginselenwet en het Wetboek van Strafrecht in
verband met de herijking van de wijze van de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende
sancties en de invoering van elektronische detentie moeten de aan de gedetineerden
toegekende vrijheden meer in verhouding staan met de opgelegde straf en goed uit te leggen
zijn aan de maatschappij, slachtoffers en nabestaanden. Kamerstukken II 2013/14, 33 745, nr. 3.
33
Rechtspraak RSJ raadpleegbaar via RSJ.nl.
34
Beide uitgevoerde evaluaties zijn positief over de motivering van de rechtspraak van de RSJ.
Wel werd in de evaluatie van 2004 in het kader van de beknoptheid van de uitspraken
opgemerkt dat de advocatuur vindt dat niet alle uitspraken in Pbw-zaken goed zijn onderbouwd. Een soortgelijke opmerking werd ook bij de evaluatie in 2010 door een deel van de
advocaten gemaakt. Bij deze opmerkingen wordt in geen van beide evaluaties een verband
gelegd met de aandacht voor slachtoffers en nabestaanden of de veiligheid van de samenleving. Zie: K. Lünnemann, C. Raijer, De RSJ en zijn taken: rechtspraak, advies en maatschappelijk toezicht Evaluatie Tijdelijke Instellingswet Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ), Verweij-Jonker Instituut, 8 april 2004, blz. 49 & B. van Dijk e.a.,
Eindrapportage evaluatie van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming,
DSP-groep, 22 november 2010, blz. 30.
35
Kamerstukken II 2013/14, 33 745 (Wijziging van de Penitentiaire beginselenwet en het Wetboek
van Strafrecht in verband met de herijking van de wijze van de tenuitvoerlegging van
vrijheidsbenemende sancties en de invoering van elektronische detentie).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

11

voor de praktijk van grotere betekenis dan de gelijkluidende explicitering
van de beklaggronden in het onderhavige wetsvoorstel, aldus de RSJ.36
Het voorstel voegt naar het oordeel van de Afdeling in zoverre weinig toe
aan de bestaande praktijk van de rechtspraak, noch aan de voorgestelde
wijziging in de penitentiaire beginselenwetten.
Gelet op het bovenstaande adviseert de Afdeling de betekenis van de
explicitering van de toetsingsgronden te verduidelijken, de noodzaak
daarvan dragend te motiveren en de voorgestelde explicitering zo nodig
te schrappen.
2. Explicitering toetsingsgronden
Naar aanleiding van dit onderdeel van het advies is de memorie van
toelichting aangevuld.
De Afdeling advisering wijst nog op het thans bij de Tweede Kamer
aanhangige wetsvoorstel tot wijziging van de Penitentiaire beginselenwet
en het Wetboek van Strafrecht in verband met de herijking van de wijze
van de tenuitvoerlegging van vrijheidsbenemende sancties en de
invoering van elektronische detentie (Kamerstukken II 2012/13, 33 745,
nr. 2). Met dat wetsvoorstel wordt in de Penitentiaire beginselenwet een
bepaling ingevoegd dat bij het verlenen van vrijheden aan gedetineerden
rekening wordt gehouden met de veiligheid van de samenleving en de
belangen van slachtoffers en nabestaanden. Voor zover de Afdeling
advisering meent dat deze bepaling met dat wetsvoorstel ook wordt
opgenomen in de Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden en
de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen, merk ik op dat dit niet het
geval is. Een dergelijke bepaling wordt met onderhavig wetsvoorstel in
die twee wetten ingevoegd. Zie de voorgestelde artikelen 34 en 35.
3. Bekorting benoemingstermijn en mogelijkheden tot herbenoeming
Tegelijk met de onderverdeling van de taken van de RSJ en de vermindering van het aantal leden wordt voorgesteld de benoemingstermijn van
leden te bekorten van 6 tot 4 jaar. Na afloop van de termijn kan eenmaal
verlengd worden. Uit het voorstel lijkt te volgen dat na afloop van de
termijnen als lid, een benoeming als buitengewoon lid onmogelijk is, al
gaat de toelichting hier niet expliciet op in. Moet dit laatste zo worden
opgevat, dan wordt, waar een persoon nu maximaal 12 jaar als lid en
vervolgens 12 jaar als plaatsvervangend lid verbonden kan zijn aan de
RSJ, deze termijn met het voorstel bekort tot in totaal maximaal 8 jaar.
De toelichting geeft voor de benoemingsperiode van vier jaar als reden
dat deze «waarborgt dat, bijvoorbeeld wanneer dit nodig is in verband
met wijzigende opvattingen over de expertise die de RSJ nodig heeft,
nieuwe leden kunnen instromen. Omdat tegelijkertijd een zekere mate van
continuïteit gewaarborgd moet worden, is er een mogelijkheid tot
herbenoeming voor een maximale periode van vier jaar.»37
Met deze overweging wordt voorbij gegaan aan het feit dat de expertises
die tenminste moeten zijn vertegenwoordigd in de RSJ zijn opgenomen in
de wet. Uit de evaluaties, noch uit de wetsgeschiedenis blijkt dat de
benodigde expertises zodanig wisselend zijn, dat een bekorting van de
termijn is aangewezen. Een benoemingsduur van vier jaar is overigens,

36

Reactie van de RSJ op het conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Instellingswet RSJ van
30 september 2013, blz. 5.
37
Memorie van toelichting, artikelsgewijze toelichting bij artikel 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

12

ook in het licht van het EVRM, op zich niet te kort.38 De RSJ wijst evenwel
op het belang van een langere benoemingsduur en de mogelijkheid van
herbenoeming als buitengewoon lid voor het behouden van kwaliteit en
ervaring in de rechtsprekende functie.39 Op dit effect van de bekorting
gaat de toelichting niet in.
De Afdeling adviseert de bekorting van de benoemingstermijn en de
onmogelijkheid tot herbenoeming als buitengewoon lid nader te
motiveren.
3. Bekorting benoemingstermijn en mogelijkheden tot herbenoeming
Naar aanleiding van dit onderdeel van het advies is het voorgestelde
artikel 5, derde lid, van de Instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing
en jeugdbescherming aangepast, in die zin dat een tweede herbenoeming
voor een periode van maximaal vier jaar mogelijk wordt gemaakt.
Daarmee wordt tegemoetgekomen aan de passage in het advies bij dit
wetsvoorstel van de RSJ (zie p. 6 van dat advies), waarnaar in het advies
van de Afdeling wordt verwezen.
4. Redactionele bijlage
De Afdeling verwijst naar de bij dit advies behorende redactionele bijlage.
4. Redactionele bijlage
Aan de redactionele opmerkingen van de Afdeling advisering is gevolg
gegeven, met uitzondering van de laatste redactionele kanttekening. Het
voorgestelde tweede lid van artikel 29 verduidelijkt dat de beroepscommissies moeten zijn samengesteld overeenkomstig de eisen die zijn
opgenomen in andere wet- en regelgeving. Voorbeelden zijn artikel 69 van
de Penitentiaire beginselenwet dat bepaalt dat de beroepscommissie
dient te bestaan uit drie leden en artikel 30, eerste lid, van de Penitentiaire
maatregel, dat bepaalt dat een beroepscommissie bij een medische klacht
bestaat uit drie leden, waarvan er één jurist is en twee arts zijn.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet niet te zenden aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal dan nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De vice-president van de Raad van State,
J.P.H. Donner
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

38

Vergelijk P.M. van den Eijnden, Onafhankelijkheid van de rechter in constitutioneel perspectief,
2011, blz. 78–80 onder verwijzing naar onder andere EHRM 22 oktober 1984, Sramek t.
Oostenrijk, nr. 8790/79.
39
Reactie van de RSJ op het conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Instellingswet RSJ van
30 september 2013, blz. 5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

13

Redactionele bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van
de Raad van State betreffende no. W03.13.0451/II
−
−
−
−

In artikel 1, onder b, na «militaire detentie» een komma invoegen.
In artikel 3 «werkzaamheden» vervangen door: taken.
In artikel 6, eerste lid, «9,» schrappen.
Artikel 14, eerste lid, laatste volzin schrappen, nu met het voorstel de
waarborgen tegen functievermenging die thans zijn opgenomen in het
bestuursreglement naar het niveau van de wet worden overgebracht.
− Artikel 29, tweede lid, schrappen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 970, nr. 4

14