Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

25 074

Ministeriële Conferentie van de
Wereldhandelsorganisatie (WTO)

Nr. 169

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 oktober 2010
Op 29 maart jl. ontving de voorzitter van uw vaste commissie voor
Economische Zaken een brief van de Dutch Small Investors Association
(DSIA), waarin werd ingegaan op de situatie van de onteigende Nederlandse ondernemers in Zimbabwe. Deze kwestie heb ik met u besproken
tijdens het AO Protectionisme van 24 maart jl. Graag wil ik, zoals door uw
Kamer verzocht, u op de hoogte stellen van de laatste ontwikkelingen. De
reden dat uw Kamer op dit moment een antwoord ontvangt, heeft te
maken met de zoektocht van de Nederlandse regering naar een geschikte
bemiddelaar.
In de brief wordt gevraagd om een «inhoudelijke onderbouwing, analyse
en rationale» waarom er geen financiële oplossing door de Nederlandse
staat kan worden geboden. Om hier een antwoord op te geven, dient eerst
stilgestaan te worden bij de rol van de investeringsbeschermingsovereenkomst (IBO). Zoals ook aangegeven in het AO van 24 maart jl. (25 074, nr.
168) biedt de IBO een juridisch kader met regels over de behandeling van
investeringen, waarop investeerders rechtstreeks een beroep kunnen
doen. De IBO is echter geen verzekering. Onderdeel van het ondernemersrisico van investeringen in opkomende markten en ontwikkelingslanden is
het politieke risico. Om dit risico te ondervangen, biedt verzekeraar
Atradius sinds 1969 namens de Nederlandse Staat ook een investeringsverzekering aan voor de politieke risico’s die gepaard gaan met investeringen in het buitenland, waaronder oorlog, onteigening en transferbelemmeringen. Onder deze verzekering kunnen ook opbouwende
boerenbedrijven worden verzekerd. De investeerders informeerden echter
pas naar de verzekering toen de landonteigeningen begonnen. Zoals ook
bij andere verzekeringen geldt, kan er geen verzekering meer worden
afgesloten als er sprake is van een aanzienlijk risico op schade.
In de brief van DSIA wordt ingegaan op enkele financiële mogelijkheden
die er zijn om een kostenneutrale en risicoloze oplossing te vinden voor

kst-25074-169
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 074, nr. 169

1

het geschil. De voorstellen van de DSIA gaan uit van financiering of
overname van de claim door de Nederlandse Staat. Ook de Zimbabwaanse overheid anticipeert hierop. Dit is om twee redenen niet wenselijk.
Ten eerste wordt Nederland directe schuldeiser van Zimbabwe, waardoor
Nederland bilateraal (en niet in Club van Parijs1-verband) deze schuld zal
moeten recupereren. Daarmee is dit geen risicoloze en kostenneutrale
oplossing meer. Ten tweede speelt het «free rider» probleem. Zo zouden
landen dan de claims in het kader van de Nederlandse IBO niet meer gaan
betalen om overname van de Nederlandse Staat te bewerkstelligen.
Investeerders zouden zich niet meer gaan verzekeren tegen politieke
risico’s als onderdeel van het ondernemingsrisico bij investeringen in
opkomende markten en ontwikkelingslanden.
De IBO is altijd een zeer gewild instrument in opkomende markten en
ontwikkelingslanden, omdat het vertrouwen van de investeerders wint.
Om te zorgen dat dit vertrouwen in het instrument blijft bestaan, is het
zaak dat de Zimbabwaanse overheid betaalt. Dat is het gedeelde belang.
De taak die voor de Nederlandse overheid uit de IBO voortvloeit, is druk
uitoefenen op de Zimbabwaanse overheid om aan hun internationale
verplichtingen te voldoen. De Nederlandse overheid ondersteunt DSIA
waar mogelijk in de dialoog met de Zimbabwaanse overheid over
mogelijke oplossingen. Graag wil ik u de laatste stand van zaken
daaromtrent schetsen.
Op 2 juli jl. heeft een hoogambtelijke delegatie van Economische Zaken
een gesprek gevoerd met de Zimbabwaanse ministeriële delegatie in
Brussel en marge van hun bezoek aan de Europese Unie in het kader van
de politieke dialoog. De Zimbabwaanse delegatie bestond uit minister
Elton Mangoma van Energie (voormalig minister van Economische
Planning en Investeringspromotie), minister Patrick Chinamasa van
Justitie en minister Priscilla Misihairabwi-Mushonga van Regionale
Integratie en Internationale Samenwerking. Tijdens dit gesprek werd door
alle ministers nogmaals het recht op schadeloosstelling zoals door het
ICSID erkend. De behoefte bestaat bij de ministers om toenadering en een
rechtstreekse dialoog met de gedupeerde investeerders en de Nederlandse overheid. Hoogambtelijk is aangegeven dat de Nederlandse
overheid louter als facilitator optreedt en niet de schulden op zich neemt.
Volgens de ministers zou Zimbabwe echter voorlopig niet in staat zijn om
de schadeloosstelling te betalen, zolang er onvoldoende economische
groei is. Beide partijen gingen uit elkaar met de conclusie dat een proces
van toenadering en dialoog van groot belang is op dit moment. Hierbij is
een eerste stap van Zimbabwaanse zijde van belang.
In het AO van 24 maart jl. heb ik aangegeven DSIA en het proces te willen
ondersteunen door de aanstelling van een gezant. Er is een gezant
bereidgevonden en aangesteld. De gedupeerdeNederlandse ondernemers
zijn als belanghebbende volledig op de hoogte en betrokken. Uiteraard zal
ik uw Kamer informeren bij verdere ontwikkelingen.
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

1
De Club van Parijs is een informele groep
van publieke crediteuren waarvan de rol eruit
bestaat gecoördineerde en duurzame
oplossingen te zoeken voor betalingsmoeilijkheden van staten met schulden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 074, nr. 169

2