Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1298

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 december 2011
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 22 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 01: Verordening Gezondheid voor groei 2014–2020 (Kamerstuk
22 112, nr. 1294)
Fiche 02: Mededeling dubbele belasting (Kamerstuk 22 112, nr. 1295)
Fiche 03: Aanpassing rente- royaltyrichtlijn (Kamerstuk 22 112, nr. 1296)
Fiche 04: Mededeling totaalaanpak van migratie en mobiliteit (Kamerstuk
22 112, nr. 1297)
Fiche 05: Verordening kredietbeoordelaars
Fiche 06: Mededeling actieplan tegen het toenemend gevaar van
antimicrobiële Resistentie (Kamerstuk 22 112, nr. 1299)
Fiche 07: Verordeningen Asiel- en Migratiefonds en Intern Veiligheidsfonds (2014–2020) (Kamerstuk 22 112, nr. 1300)
Fiche 08: Verordening Rechten en Burgerschap Programma (Kamerstuk
22 112, nr. 1301)
Fiche 09: Verordening Programma Justitie voor de periode 2014–2020
(Kamerstuk 22 112, nr. 1302)
Fiche 10: Verordening beheerplan haring ten westen van Schotland
(Kamerstuk 22 112, nr. 1303)
Fiche 11: Stroomlijningspakket richtlijnen voor producten (Kamerstuk
22 112, nr. 1304)
Fiche 12: Verordening en richtlijn op het terrein van accountancy
(Kamerstuk 22 112, nr. 1305)
Fiche 13: Mededeling ontwikkeling maritieme strategie voor de Atlantische Oceaan (Kamerstuk 22 112, nr. 1306)
Fiche 14: Verordening EU ondersteuning van ontmanteling van nucleaire
installaties in Bulgarije, Litouwen en Slowakije (Kamerstuk 22 112,
nr. 1307)

kst-22112-1298
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1298

1

Fiche 15: Mededeling «stress tests» van kerncentrales in de Europese Unie
(Kamerstuk 22 112, nr. 1308)
Fiche 16: Verordening verbod op ontvinnen van haaien (Kamerstuk 22 112,
nr. 1309)
Fiche 17: Mededeling en verordeningen Horizon 2020 – kaderprogramma
voor onderzoek en innovatie (Kamerstuk 22 112, nr. 1310)
Fiche 18: Verordeningen aanpassing bezoldiging en pensioenbijdrage
personeel van de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 1311)
Fiche 19: Mededeling aardobservatie «Global Monitoring for Environment
and Security (GMES)» (Kamerstuk 22 112, nr. 1312)
Fiche 20: Financieringsvoorstel Europees Ontwikkelingsfonds (2014–2020)
(Kamerstuk 22 112, nr. 1313)
Fiche 21: Verordening Creatief Europa (Kamerstuk 22 112, nr. 1314)
Fiche 22: Mededeling inzake versterkte solidariteit binnen de EU op het
gebied van asiel (Kamerstuk 22 112, nr. 1315)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1298

2

Fiche: Verordening Kredietbeoordelaars
1. Algemene gegevens
Titel voorstellen: Voorstel voor een Verordening van het Europees
Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1060/2009
inzake ratingbureaus;
Voorstel voor een aanpassing van de richtlijn 2009/65/EU inzake instellingen voor collectieve belegging in effecten en van richtlijn 2011/61/EU
inzake beheerders van alternatieve beleggingsfondsen.
Datum Commissiedocumenten: 15 november 2011
Nr. Commissiedocumenten:
COM(2011) 746 (voorstel aanpassing van richtlijnen)
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=201042
COM(2011) 747 (voorstel Verordening)
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=201043
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board:
SEC(2011) 1 354
http://ec.europa.eu/internal_market/securities/docs/agencies/
SEC_2011_1354_en.pdf
Behandelingstraject Raad: Ecofin Raad
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Financiën
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen:
a) Rechtsbasis: De verordening is gebaseerd op artikel 114 VWEU. De
richtlijnen zijn gebaseerd op artikel 53 VWEU.
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement:Het
voorstel wordt behandeld volgens de gewone wetgevingsprocedure
(gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming in de Raad, medebeslissing Europees Parlement).
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen: De technische invulling
binnen de hoofdregels in de verordening inzake de (i) harmonisatie
van beoordelingschalen en (ii) doorlopende informatieverplichtingen
inzake beoordelingen van «structured finance» producten wordt
gedelegeerd aan de European Securities and Markets Authority
(hierna: ESMA) met goedkeuring van de Commissie. Verder krijgt de
Commissie bijstand van het Europees Comité voor het effectenbedrijf
(ESC).
2. Samenvatting BNC-fiche
De huidige verordening over ratingbureaus (1060/2009/EC) wordt
gewijzigd en bestaande richtlijnen over instellingen voor collectieve
belegging in effecten (2009/65/EU) en beheerders van alternatieve
beleggingsfondsen (2011/61/EU) worden hierop aangepast.
• Voorstel Verordening
De algemene doelstelling voor de verordening is het (verder) (i) verminderen van de risico’s voor de financiële stabiliteit, (ii) versterken van de
onafhankelijkheid van de kredietbeoordelaars, (iii) vergroten van het
vertrouwen van de beleggers en andere marktdeelnemers op de financiële
markten en (iv) verbeteren van de kwaliteit van kredietbeoordelingen en
(v) borgen van de mogelijkheid voor beleggers om kredietbeoordelaars

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1298

3

aansprakelijk te stellen. De bevoegdheid van de Commissie is gebaseerd
op Artikel 114 WVEU. De subsidiariteits- en proportionaliteitstoets vallen
beiden positief uit.
In algemene zin kan Nederland zich vinden in het voorstel van de
Commissie. Nederland vindt het hierbij van belang dat de effecten van de
maatregelen op het terrein van kredietbeoordelaars, zoals opgenomen in
de verordening uit 2009 (1060/2009/EC) en de verordening tot aanpassing
hiervan (513/2011/EC) de kans krijgen om effect te sorteren. Mede gelet
hierop is Nederland benieuwd naar de resultaten van een geplande
evaluatie door de Commissie in december 2012.
Nederland omarmt de bovengenoemde hoofddoelstellingen en heeft een
positieve grondhouding ten opzichte van de voorstellen die de
over-afhankelijkheid van kredietbeoordelingen tegengaan.
Nederland onderschrijft het verruimen van de transparantieverplichtingen
voor kredietbeoordelaars. Nederland is er echter geen voorstander van
om de methodologieën van kredietbeoordelingen aan goedkeuring van
ESMA te onderwerpen. Dit kan namelijk het risico bergen van de schijn
van (politieke) inmenging hetgeen marktverstorend zou kunnen werken.
Verder ondersteunt Nederland de inspanningen om potentiële belangenverstrengeling verder tegen te gaan. Deze regels richten zich op het
creëren van meer waarborgen rond het «issuer-pays» model (de uitgever
van het instrument dat wordt beoordeeld, betaalt de kredietbeoordelaar
wat tot potentiële belangenconflicten kan leiden) en de aandeelhoudersstructuur van kredietbeoordelaars. Wel is een risico dat het voorgestelde
roulatieregime de vergelijkbaarheid van de beoordelingen zou kunnen
beperken en er «klif-effecten» kunnen ontstaan omdat niet alle beoordelingen van verschillende beoordelaars even zwaar worden gewogen in de
markt. Nederland heeft hier vraagtekens bij en wil nader inzicht in de
effecten van deze voorstellen in de praktijk.
• Voorstel richtlijnen
Het voorstel van de Commissie bevat tevens aanpassingen van twee
richtlijnen: de richtlijn inzake instellingen voor collectieve belegging in
effecten (2009/65/EU) en de richtlijn inzake beheerders van alternatieve
beleggingsfondsen (2011/61/EU), om met het voorstel voor de kapitaaleisenrichtlijn IV vergelijkbare wijzigingen met betrekking tot fondsbeheerders door te voeren. De bevoegdheid van de Commissie is gebaseerd
op artikel 53 VWEU en de subsidiariteits- en proportionaliteitstoets vallen
ook hier positief uit.
3. Samenvatting voorstel
• Inhoud voorstel
De belangrijkste voorstellen uit de verordening zijn gericht op:
1. het verminderen van de afhankelijkheid van entiteiten aan kredietbeoordelaars door bepaalde financiële instellingen te verplichten meer
eigen kredietonderzoek uit te voeren en het openen van de ratingmarkt. Dit laatste tracht de Commissie te realiseren door middel van
het instellen van een roulatiesysteem om periodiek van kredietbeoordelaar te wisselen, het invoeren van vereisten gericht op het tegengaan van belangenconflicten en het beperken van de mogelijkheid om
tegelijkertijd de entiteit en haar producten te beoordelen;
2. het verminderen van potentiële belangenconflicten onder meer
vanwege het «issuer pays» model, onder andere door uitgevende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1298

4

3.

4.

5.

6.

instellingen te verplichten periodiek van kredietbeoordelaar te
wisselen;
het verbeteren van de transparantie en kwaliteit van landenratings
door middel van publicatie van het volledige onderzoeksrapport dat bij
de beoordeling hoort;
het bevorderen van de vergelijkbaarheid van beoordelingen en
beoordelingsschalen door het instellen van een Europese ratingindex
(EURIX) waardoor het inzicht in de ratings versterkt wordt;
het versterken van de bescherming van beleggers en entiteiten door
de mogelijkheden om kredietbeoordelaars aansprakelijk te stellen aan
te passen. Hierdoor worden kredietbeoordelaars meer verantwoordelijk voor hun kredietbeoordelingen hetgeen kan leiden tot een hogere
kwaliteit van de beoordeling; en
het verbeteren van de transparantie en de kwaliteit van beoordelingen
door openbaarmaking van informatie over beoordelingsmethodologieën en het invoeren van een proces voor de ontwikkeling en
goedkeuring van deze methodologieën door de Europese toezichthouder, de ESMA. Tevens wordt de kredietbeoordelaar verplicht om
ruimer van te voren de beoordeelde entiteit op de hoogte te stellen
van de publicatie van de betreffende beoordeling.

Het voorstel voor de richtlijn bevat – evenals het voorstel voor de
kapitaaleisenrichtlijn IV – ook voor instellingen voor collectieve belegging
in effecten en fondsbeheerders (i) maatregelen om het aantal verwijzingen
naar externe ratings te verminderen en (ii) eisen om hun eigen kredietonderzoek te doen.
• Impact assessment Commissie
De Commissie heeft onderzocht op welke wijze de regelgeving inzake
kredietbeoordelaars kan worden verbeterd en op welke wijze dat zou
moeten gebeuren. De belangrijkste opties om de problemen op het terrein
van de kredietbeoordelaars verder aan te pakken zijn:
1. verkleinen van de impact van de «klif»-effecten op de financiële
instellingen en financiële markten door vermindering van het
blindelings vertrouwen op externe ratings;
2. beperken van risico’s van besmettingseffecten in verband met
wijzigingen van landenratings;
3. verbeteren van de marktvoorwaarden voor kredietbeoordelaars met
het oog op het verbeteren van de kwaliteit van ratings;
4. zorgen voor een verhaalsrecht voor beleggers ingeval zij schade leiden
als gevolg van de schending van de verordening door kredietbeoordelaars; en
5. verbeteren van de kwaliteit van kredietbeoordelingen door het
versterken van de onafhankelijkheid van de kredietbeoordelaars en het
bevorderen van gezonde beoordelingsprocessen en beoordelingsmethodologieën.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid: De bevoegdheid van de Commissie is gebaseerd op
artikel 114 VWEU (verordening) en op artikel 53 VWEU (richtlijnen).
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel:
Subsidiariteitsoordeel: positief.
Proportionaliteitsoordeel: positief.
Onderbouwing: het subsidiariteitsoordeel is positief, omdat kredietbeoordelaars Europees (en wereldwijd) opereren. Indien het regelgevingskader voor kredietbeoordelaars in één lidstaat tekortschiet of
ontbreekt dan zouden de financiële markten en de marktdeelnemers in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1298

5

de Europese Unie daar negatieve gevolgen van kunnen ondervinden.
Ook het proportionaliteitsoordeel is positief, omdat de wijzigingen
– behoudens onze aandachtspunten (zie onderdeel 9) – niet verder
gaan dan noodzakelijk is om het gestelde doel te kunnen bereiken.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen: Binnen twee hoofdregels in de
verordening wordt voorgesteld om de ESMA de bevoegdheid te geven
om nadere technische invulling te geven met goedkeuring van de
Europese Commissie. Nederland onderschrijft over het algemeen dat
ESMA de invulling van technische aspecten voor haar rekening neemt.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
•

•

•

•

Consequenties EU-begroting: De voorstellen van de Commissie
hebben geen gevolgen voor de begroting van de Europese Unie. Met
name taken die aan de ESMA zullen worden toebedeeld zullen geen
additionele EU-financiering met zich mee brengen (aangezien deze
kosten worden gedragen door de kredietbeoordelaars zelf).
Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden: De voorstellen hebben geen gevolgen voor
rijksoverheid en/of decentrale overheden. Het toezicht wordt uitgevoerd door de Europese toezichthouder ESMA die gefinancierd wordt
door de kredietbeoordelaars zelf.
Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en
burger: De voorstellen hebben geen gevolgen voor het bedrijfsleven
voor zover het burgers en niet financiële ondernemingen betreft. Voor
financiële ondernemingen wordt verwezen naar onderdeel 5d.
Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger: Het voorstel zal voor
financiële ondernemingen extra kosten met zich mee brengen omdat
zij hun interne risicomanagement moeten versterken en het gebruik
van eigen interne beoordelingsmodellen moeten vergroten en
eventueel meer beoordelingen moeten aanvragen voor producten.
Deze kosten zijn proportioneel in relatie tot individuele ondernemingen, volgens de Commissie. Voor kredietbeoordelaars zullen de
nalevingskosten ook toenemen aangezien zij meer informatie over de
beoordelingen moeten verschaffen. Naar alle waarschijnlijkheid zal de
verruiming van de wettelijke aansprakelijkheid van kredietbeoordelaars beperkt kostenverhogend zijn voor de beoordelaars, omdat zij
buffers moeten aanhouden of verzekeringen moeten aanschaffen ter
dekking van eventuele schadeclaims. De Commissie berekent dat de
kostenverhoging voor de kredietbeoordelaars, voortvloeiend uit de
voorstellen, rond de vijf miljoen euro per jaar bedragen. Nederland
heeft geen aanleiding om aan dit oordeel en inschatting van de
Commissie te twijfelen.

6. Implicaties juridisch
•

•

Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid: De verordening heeft rechtstreekse werking in de
lidstaten en hoeft in beginsel niet in nationale wetgeving omgezet te
worden. De implementatie van de richtlijn zal in de Wet op het
financieel toezicht (Wft) plaatsvinden.
Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen):
De voorgestelde datum van inwerkingtreding is bepaald op de dag na
de bekendmaking van de verordening in het Publicatieblad van de
Europese Unie. Enkele bepalingen zullen pas in werking treden per
1 juni 2014; andere bepalingen zullen in werking treden 1 jaar na de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1298

6

•

publicatie van de verordening. Implementatie van de aanpassingen
van de richtlijnen wordt voorzien voor 1 jaar na inwerkingtreding.
Nederland acht dit haalbaar.
Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling: De voorstellen bevatten
geen horizonbepaling. Nederland acht een dergelijke bepaling ook niet
nodig. De voorstellen bevatten wel een evaluatiebepaling op grond
waarvan de Commissie in december 2012 met een evaluatie van de
verordening dient te komen en zich daarbij met name dient te richten
op het «issuer-pays» model, de afhankelijkheid van kredietbeoordelaars en een goede marktwerking. Nederland ondersteunt een
evaluatie. Het verdient naar het oordeel van Nederland wel de
voorkeur om deze evaluatie op een later tijdstip uit te voeren zodat de
effecten van de nog jonge verordening beter in kaart kunnen worden
gebracht.

7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid: Er worden over het algemeen geen problemen met
betrekking tot de uitvoerbaarheid voorzien.
b) Handhaafbaarheid: Er worden geen problemen met betrekking tot de
handhaafbaarheid voorzien. De handhaving van de voorgestelde
maatregelen ligt bij de Europese toezichthouder ESMA.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.
9. Nederlandse positie
In algemene zin kan Nederland zich vinden in onderhavige voorstellen van
de Commissie. Nederland omarmt de hoofddoelstellingen en heeft een
positieve grondhouding ten opzichte van de voorstellen die de
over-afhankelijkheid van kredietbeoordelingen verder tegengaan. Op basis
van het voorstel moeten financiële instellingen in de toekomst meer eigen
kredietonderzoek uitvoeren hetgeen Nederland onderschrijft. Wel vindt
Nederland dat de recent getroffen maatregelen op het terrein van
kredietbeoordelaars, zoals opgenomen in de verordening uit 2009
(1060/2009/EC) en de verordening tot aanpassing hiervan (513/2011/EC),
de kans moeten krijgen om daadwerkelijk effect te sorteren.
Nederland onderschrijft het verder verruimen van de transparantieverplichtingen voor kredietbeoordelaars. Hiermee kan meer inzicht worden
verkregen in de wijze van totstandkoming van de beoordelingen waardoor
de vergelijkbaarheid tussen beoordelingen kan worden vergroot en de
kwaliteit kan worden verbeterd. Een aandachtspunt daarbij is het voorstel
om de methodologieën van kredietbeoordelingen aan goedkeuring van
ESMA te onderwerpen. Nederland is hier geen voorstander van omdat dit
zou kunnen leiden tot de schijn van (politieke) inmenging hetgeen
marktverstorend kan werken. Wij zullen derhalve aandacht vragen om de
potentiële gevolgen hiervan voor de stabiliteit van de markt in kaart te
brengen.
Verder ondersteunt Nederland de inspanningen om potentiële belangenverstrengeling verder tegen te gaan. Deze regels richten zich op het
creëren van waarborgen rond het «issuer-pays» model en de aandeelhoudersstructuur van kredietbeoordelaars. Dit zijn belangrijke aanpassingen
in de verordening. Aandachtspunt vormt – in het bijzonder – het voorstel
om de kredietbeoordelaars te laten rouleren. Wij hebben onze vraagtekens bij het huidige voorstel en willen nader inzicht in de effecten
hiervan in de praktijk. Tijdens de onderhandelingen zullen wij voorts letten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1298

7

op de risico’s van een beperking van de vergelijkbaarheid van de
beoordelingen en de mogelijkheid van «klif-effecten» omdat niet alle
beoordelingen van verschillende beoordelaars even zwaar worden
gewogen in de markt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1298

8