Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3431
Vragen van het lid Mutluer (PvdA) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over kinderen en drugscriminaliteit (ingezonden 22 juni 2023).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid), mede
namens de Minister voor Rechtsbescherming (ontvangen 25 augustus 2023).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 3203.
Vraag 1
Kent u het bericht «Drugsproblemen kinderen spelen in heel Hollands Kroon:
«Dochter met de dood bedreigd»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u het in het bericht geschetste beeld van «waarin drugs alom
aanwezig zijn de levens van vaak jonge kinderen», dat dealers zich «aan de
poorten van scholen, of op thuisfeestjes» melden en dat «veel pubers al
vroeg in hun leven zelf dealen, in klaslokalen bijvoorbeeld»? Zo ja, schrikt u
daar ook nog van?
Antwoord 2
Ik maak me uiteraard zorgen over de ontwikkelingen in Hollands Kroon zoals
geschetst in het artikel. Tegelijkertijd kan niet zomaar gezegd worden dat
drugs alom aanwezig zijn in de levens van alle jonge kinderen in Nederland.
De meeste kinderen gebruiken geen drugs. We zien dat de problematiek zich
vooral concentreert in bepaalde wijken. Kinderen in deze wijken kampen, om
verschillende redenen, met tal van problemen en zijn ook kwetsbaarder als
het gaat om het gebruik van drugs2. Via het programma Preventie met gezag
zetten gemeenten in juist die wijken waar de problematiek het hevigst is
gerichte interventies in om te voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in aanraking komen met drugscriminaliteit, daarin afglijden of
1

NH Nieuws, 19 juni 2023, Drugsproblemen kinderen spelen in heel Hollands Kroon: «Dochter
met de dood bedreigd» (www.nhnieuws.nl/nieuws/320104/drugsproblemen-kinderen-spelen-inheel-hollands-kroon-dochter-met-de-dood-bedreigd).
2
Nationale Drug Monitor, editie 2023. Kerncijfers drugs – Nationale Drug Monitor.
https://www.nationaledrugmonitor.nl/kerncijfertabel-drugs/. Geraadpleegd op: 1 augustus 2023.
Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag.

ah-tk-20222023-3431
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

verder doorgroeien. Zie hiervoor ook de brief die ik op 7 juli jl. naar uw
Kamer verzond3.
Het terugdringen en het ontmoedigen van drugsgebruik is een doelstelling
die door het gehele kabinet wordt gedragen. Niet alleen op landelijk, maar
ook op lokaal niveau. Drugsgebruik is namelijk niet onschuldig en hoort niet
bij een gezonde leefstijl. Daarbij houdt de vraag naar drugs een aanbod in
stand waarmee meedogenloze criminelen goud geld verdienen. In Nederland
is de toegang tot zorg, hulpverlening en preventie grotendeels belegd op
gemeenteniveau en in de regio’s.
Daarom faciliteert het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
samen met het Trimbos-instituut, gemeenten om drugsbeleid te voeren op
basis van bewezen effectieve interventies. In deze context wordt gewerkt aan
het modelplan lokaal drugsbeleid, waarin expliciet de link tussen zorg en
veiligheid wordt gelegd. Eind 2023 wordt dit plan opgeleverd. Het modelplan
linkt naar bestaande kennis, ontwikkelde aanpakken, evidence based
interventies en achtergrondkennis. Het idee hierachter is dat gemeenten dan
ook interventies kunnen inzetten die op hun specifieke situatie is toegesneden. Dat kan namelijk verschillen per stad of dorp. Er is geen one size fits all
oplossing of aanpak.
Vraag 3 en 5
Deelt u de mening dat als al in middelgrote gemeenten zoals Hollands Kroon
sprake is van geschetste problematiek dat dan wellicht in veel meer
gemeenten van die problematiek sprake is? Zo ja, over welke signalen
daarvoor beschikt u? Zo nee, waarom deelt u die mening niet?
Deelt u de mening dat om te voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in een kwetsbare positie in de criminaliteit belanden, daar steeds
verder in verstrikt raken en uitgroeien tot geharde criminelen dat er in veel
meer gemeenten een domeinoverstijgende preventieve aanpak moet komen?
Zo ja, hoe gaat u hier bijvoorbeeld in het kader van het programma Preventie
met Gezag of anderszins uitvoering aan geven? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3 en 5
Ik deel de mening dat een domeinoverstijgende preventieve aanpak in veel
gemeenten waar criminelen grip dreigen te krijgen op onze jongeren soelaas
zou kunnen bieden. Daarom wordt de gebiedsgerichte aanpak Preventie met
gezag uitgebreid naar 27 gemeenten. Deze selectie is op basis van data, zoals
politiedata en de Leefbaarometer van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, gemaakt. Hiermee zetten de Minister voor Rechtsbescherming en ik met de beperkte middelen bewust en gericht in op die wijken
en gemeenten die de grootste omvang en ernst van problematiek kennen.
Om het verschil te kunnen maken zetten we de beschikbare middelen
gefocust in. Voor een succesvolle gebiedsgerichte aanpak is bovendien een
omvangrijke infrastructuur nodig; zowel op het gebied van criminaliteitsbestrijding als bestuurlijke capaciteit. Een dergelijke inzet blijkt binnen kleinere
gemeenten niet haalbaar. Daarom is bij de selectie van aanvullende gemeenten alleen gekeken naar gemeenten met minimaal 80.000 inwoners. Hierdoor
komt de gemeente Hollands Kroon (naast de uitkomsten op criminaliteitsdata)
niet in aanmerking voor de gebiedsgerichte aanpak.
Wel blijven we alert op de actuele situatie en zien we dat er nog meer
gebieden zijn die ook te maken hebben met complexe problematiek. Voor
bepaalde middelgrote en kleinere gemeenten die wel een relatief ernstig
probleem hebben, is de wijkaanpak echter niet altijd de meest effectieve
methode. Daar zetten we samen met partners zo gericht mogelijk in op het
voorkomen dat jongeren en jongvolwassenen afglijden in de criminaliteit. Dit
gaat altijd hand in hand met het vergroten van de zichtbaarheid van het
gezag voor die groep jongeren die de stap in het criminele circuit al heeft
gemaakt. Bijvoorbeeld met behulp van specifieke interventies en de versterking van justitiële functies in de wijk. Voor de ondersteuning van kleinere
gemeenten met ernstige en acute problematiek is een flexibele aanpak
ontwikkeld. Deze wordt voor het einde van 2023 verder uitgewerkt. Ook voor
de selectie van gemeenten voor deze aanpak wordt zo veel mogelijk gebruik
3

Kamerstuk 28 741, nr. 106.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

gemaakt van (politie)data. Deze data geven vooralsnog geen aanleiding om
Hollands Kroon te prioriteren binnen de flexibele aanpak. Desondanks kunnen
gemeenten die niet in aanmerking komen voor één van deze twee aanpakken
ook profiteren van Preventie met gezag.
Preventie met gezag is een lerende aanpak waarbij continu wordt gereflecteerd op wat wel en ook wat niet werkt. Dit doen we onder andere door goed
te kijken naar de ontwikkelingen in de praktijk en wetenschape en het
landelijk beschikbaar maken en flexibel inzetten van effectief bewezen
interventies. De geleerde lessen worden met alle geïnteresseerde Nederlandse gemeenten gedeeld. Daartoe wordt op het moment een online
vindplaats ontwikkeld en vindt er in 2024 een congres plaats over de geleerde
lessen binnen de aanpak.
Er bestaat geen eenduidig beeld over drugsgebruik. Het is wel goed om te
benadrukken dat uit meerdere onderzoeken blijkt dat veruit de meeste
mensen in Nederland geen drugs gebruiken4. De redenen van mensen om
wel te gebruiken, verschillen per doelgroep en per setting. Het is daarom van
belang dat er voorlichting en preventie op specifieke doelgroepen en in
specifieke omstandigheden wordt gericht, om de juiste groepen aan te
spreken. Brede publiekscampagnes kunnen in de praktijk juist averechts
werken en mensen nieuwsgierig maken naar het gebruik van drugs.
Vraag 4
Deelt u de mening dat om deze problematiek het hoofd te bieden scholen,
hulporganisaties, de politie en andere organisaties niet alleen ieder hun eigen
aanpak moeten hebben maar dat een geïntegreerde aanpak waarin deze
organisaties samenwerken van belang is? Zo ja, hoe wordt hier vorm aan
gegeven? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik deel de mening dat er een integrale aanpak nodig is om de complexe
problematiek van drugscriminaliteit het hoofd te bieden. Binnen de aanpak
van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit heb ik hier daarom de
afgelopen jaren fors op ingezet. De hoofdlijnen van de aanpak zijn samen te
vatten in het voorkomen, verstoren, bestraffen en beschermen.
De aanpak Preventie met gezag is een belangrijk onderdeel van het element
voorkomen en kent ook een integrale aanpak. Geselecteerde gemeenten
hebben binnen Preventie met gezag een integrale, domeinoverstijgende
aanpak ontwikkeld waaraan lokale sociale, onderwijs- zorg-, gezondheids- en
justitiepartners bijdragen aan één gezamenlijk doel: het terugdringen van de
invloed van de georganiseerde criminaliteit op jongeren. Dit doen zij door de
inzet van gerichte interventies en maatregelen, zoals vroegsignalering van
risico en crimineel gedrag of de inzet van wijkrechtspraak of snelrecht voor
jongeren die de fout al zijn ingegaan, met als doel te voorkomen dat zij
nogmaals een delict plegen. Het modelplan lokaal drugsbeleid, zoals
beschreven bij antwoord 2, kan hier ook bij helpen.

4

Nationale Drug Monitor, editie 2023. Kerncijfers drugs – Nationale Drug Monitor.
https://www.nationaledrugmonitor.nl/kerncijfertabel-drugs/. Geraadpleegd op: 1 augustus 2023.
Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3