Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

28 638

Mensenhandel

Nr. 247

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 februari 2024
Tijdens het commissiedebat over het programma Samen tegen mensenhandel (Kamerstuk 28 638, nr. 246) en het daaropvolgende tweeminutendebat van 21 december 2023 heb ik met uw Kamer gesproken over het
Actieplan van het programma Samen tegen mensenhandel dat op
18 oktober 2023 naar uw Kamer is gestuurd.1
Een deel van uw Kamer gaf tijdens het debat aan een aantal thema’s niet
of onvoldoende in het Actieplan terug te zien, zoals de klantaanpak, de
bescherming van minderjarigen, criminele uitbuiting, de opvang van
slachtoffers en het thema technologie. Dit komt ook tot uitdrukking in een
motie die op dezelfde dag door uw Kamer is aangenomen en die de
regering verzoekt tot een fundamentele herziening van het actieplan te
komen.2 In het debat heb ik ook toegezegd nog voordat uw Kamer de
begroting van het Ministerie van Justitie en Veiligheid behandelt – op 7 en
8 februari 2024 – een brief te sturen met daarin een overzicht van de
kosten die met het nemen van extra acties met betrekking tot deze
thema’s gemoeid zijn.
1. Voorstellen samenwerkingspartners
Met deze brief voer ik mede namens de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Minister van Buitenlandse Zaken en de Minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking deze toezegging uit.
In de maand januari heb ik overleg gevoerd met de meest betrokken
samenwerkingspartners; zij zijn allen lid van de regiegroep van het
programma Samen tegen mensenhandel. In de regiegroep nemen
vertegenwoordigers van de volgende organisaties deel: het Ministerie van
Justitie en Veiligheid, het Ministerie van Buitenlandse zaken, het Minis1
2

kst-28638-247
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2024

Actieplan programma Samen tegen mensenhandel, Kamerstukken 2023/24, 28 638 nr. 233.
Kamerstukken II 2023/24, 28 638, nr. 238.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

1

terie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Vereniging Nederlandse Gemeenten
(VNG), de politie, het openbaar ministerie (OM), de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA), Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel (CoMensha),
het Strategisch Overleg Mensenhandel (SOM)3, de Regionale Informatieen Expertise Centra (RIEC’s) en het Landelijk Informatie- en Expertise
Centrum (LIEC) en een vertegenwoordiger van zorgcoördinatoren
mensenhandel in Nederland. Aan hen ik heb ik de vraag voorgelegd welke
initiatieven in het kader van de genoemde thema’s kunnen worden
ondernomen en hoeveel die gaan kosten.
In deze gesprekken is duidelijk geworden dat het SOM de actielijnen
steunt en van mening is dat het Actieplan aanvulling behoeft. Om die
reden doen zij een oproep tot extra middelen. De meerderheid van de
samenwerkingspartners steunt het huidige Actieplan, zoals dat op
18 oktober 2023 aan uw Kamer werd aangeboden, nog steeds en willen
aan de slag met de uitvoering ervan. Zij beschouwen het plan niet enkel
als een reflectie van belangrijke knelpunten in de huidige aanpak, maar
ook van de intensieve samenwerking waarvan het plan het resultaat is. Zij
hebben het huidige Actieplan beoordeeld in het licht van het beschikbare
budget van waaruit keuzes moeten worden gemaakt en vanuit de ervaring
dat de onderwerpen en de onderliggende acties zoals deze nu in het
Actieplan staan, complex zijn en waarvan verbetering een lange adem
vergt. In die zin draagt het huidige actieplan in hun ogen bij aan een
versterking van de integrale aanpak. Ook is bij de inrichting de
mogelijkheid opengehouden om via de regiegroep het Actieplan
tussentijds aan te scherpen en bij te sturen waar dat aanvullend nodig
wordt geacht.
Vanuit de gedachte dat er aan de aanpak van mensenhandel nooit genoeg
kan worden gedaan, begrijp ik de wens van uw Kamer dat er meer gedaan
kan worden en meer ambitie kan worden getoond op een aantal specifieke onderwerpen.
Met de samenwerkingspartners is gesproken over mogelijke extra acties
op de door uw Kamer genoemde thema’s en is in samenspraak een eerste
selectie van kansrijke initiatieven gemaakt die u, inclusief geschatte
financiële gevolgen, in de bijlage bij deze brief vindt. De samenwerkingspartners zien dit als een kans om de bestaande actielijnen in het Actieplan
te versterken en nog meer impact te maken in de strijd tegen mensenhandel. Een belangrijke opmerking die hierbij moet worden gemaakt is
dat deze voorstellen, vanwege de beschikbare tijd, met een beperkte
groep van samenwerkingspartners (te weten de Regiegroep) zijn
besproken en niet met het bredere veld van meer dan zeventig organisaties die eerder betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van het
Actieplan. Ook is op deze voorstellen nog geen uitgebreide uitvoeringstoets gemaakt noch zijn de voorstellen getoetst aan de hand van de
vereisten voor beleid die voortvloeien uit een zorgvuldig afgewogen
beleidsproces zoals ook door de Kamer gevraagd. De financiële gevolgen
en benodigde capaciteit van deze maatregelen zijn indicatief of nog niet
vastgesteld en dus slechts beperkt onderbouwd en getoetst.
Verder is in de bijlage een overzicht gemaakt van opgehaalde acties die
als kansrijk worden gezien en die direct kunnen worden opgepakt of die al
een plek hebben in andere beleidstrajecten of daarin zouden kunnen
worden opgenomen. Deze mogelijke acties drukken daarbij niet op de
3

Het SOM bestaat uit de volgende organisaties: Humanitas Expertisecentrum Seksualiteit,
Sekswerk en Mensenhandel (ESSM), Fier, CoMensha, Leger des Heils, Fairwork, Defence for
Children, HVO Querido, Lumens, SHOP Den Haag, Moviera, Rode Kruis en Centrum Kinderhandel en Mensenhandel (CKM).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

2

financiële middelen voor het Actieplan. Een voorbeeld van een voorstel
dat direct kan worden opgepakt, is de extra aandacht voor de aanpak van
strafbare klanten. Zo zullen politie en OM zich inzetten om via de media
vaker de aandacht te vestigen op de reden waarom klant-daders worden
vervolgd. Daarnaast zullen zij minimaal één landelijke actiedag per jaar
organiseren waarvan klanten de doelgroep zullen zijn. Doel van een
landelijke actiedag is het waarschuwen van de mogelijke klanten over
mogelijk strafbaar gedrag, waarmee bewustzijn wordt gecreëerd.
Daarnaast worden de actiedagen ook gebruikt om daadwerkelijk in te
zetten op strafrechtelijke vervolging. Met deze extra acties wordt
uitvoering gegeven aan de ook op 21 december 2023 aangenomen motie
van de leden Krul en Bikker, die de regering verzoekt in het nieuwe
programma een expliciet hoofdstuk te wijden aan concrete voorstellen om
de klantkant van mensenhandel aan te pakken, zoals op het gebied van de
strafbaarheid, verantwoordelijkheid en bewustwording.4
Tot slot is tijdens de bespreking met de samenwerkingspartners ook
gesproken over de knelpunten die worden ervaren bij het plaatsen van
slachtoffers in geschikte opvangvoorzieningen. Deze knelpunten zijn in
een eerder stadium gesignaleerd en in het oorspronkelijke Actieplan is
actielijn 3 («Investeren in en werken aan een betere vaststelling van
slachtofferschap en bescherming van slachtoffers») opgenomen om beter
zicht op de opvang te krijgen en zo nodig aanpassingen te maken om deze
te stroomlijnen. In aanloop naar de uitvoering van het Actieplan is, mede
gelet op de urgentie van de problematiek, in een overleg met de meest
betrokken partijen gekeken naar oplossingen die hiervoor op korte termijn
kunnen worden gevonden. Daarvoor is het «Fieldlab Opvang slachtoffers
Mensenhandel», een initiatief dat vanuit de voor het programma
bestemde gelden voor het jaar 2023 is gefinancierd, in november 2023
van start gegaan. Hierop wordt voortgebouwd in het voorstel over de
opvang van slachtoffers van mensenhandel dat in de bijlage is
opgenomen. Eventuele opvolging hieraan dient rijksbreed te worden
bezien.
2. Vervolgproces
Zoals ook tijdens het commissiedebat van 21 december 2023 is
besproken, heb ik meer tijd nodig voor het geven van opvolging van de
motie-Bikker c.s., die vraagt om een fundamentele herziening van het
Actieplan. Met de samenwerkingspartners is in een kort tijdsbestek veel
werk verricht, maar meer tijd is nodig om met hen het gesprek te voeren
over de toekomst van het Actieplan. Na de begrotingsbehandeling ga ik
daarom nader met de samenwerkingspartners in gesprek over de vraag
hoe uitvoering gegeven kan worden aan de motie-Bikker c.s. en de
motie-Veltman.5 Op basis daarvan kan dan definitief worden besloten hoe
de verdere vormgeving van een nieuw Actieplan eruit kan zien en kan ik
opnieuw met uw Kamer hierover in debat gaan. Daarbij staat dan de
vraag centraal welke van de nieuw ingebrachte acties prioritair moeten
worden gemaakt en welke acties zo nodig uit het huidige Actieplan
moeten worden verwijderd. Daarbij is het voor de samenwerkingspartners
en mijzelf belangrijk dat er focus en evenwicht blijft in de aanpak zodat
stappen gezet worden op alle uitbuitingsvormen. Tot de tijd dat over de
inhoud van het Actieplan definitief duidelijkheid bestaat, wordt aan de
huidige acties waarmee financiële middelen gemoeid zijn, geen opvolging
gegeven.

4
5

Kamerstukken II 2023/2024, 28 638, nr. 242.
Kamerstukken II 2023/24, 28 638, nr. 240.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

3

Naar aanleiding van het debat hecht ik eraan nog enkele opmerkingen te
plaatsen.
De voorgestelde acties in het Actieplan voorzien in de noodzakelijke
aanvullingen op staand beleid en uitvoering op onderdelen waar extra
aansporing nodig is. Het plan reflecteert niet het geheel aan (nationale en
internationale) activiteiten die worden ondernomen in het kader van de
aanpak van mensenhandel, laat staan de middelen die daarmee gemoeid
zijn. Zo staat de modernisering van artikel 273f Wetboek van Strafrecht,
een cruciaal onderdeel van de versterking van de aanpak van arbeidsuitbuiting, niet als separate actie in het Actieplan. Maar dit wordt uiteraard
met urgentie uitgevoerd.
Daarnaast is het van belang op te merken dat ik het belang van de aanpak
van sommige van de door uw Kamer genoemde thema’s zonder meer
onderschrijf en op deze onderwerpen al beleid bestaat en acties worden
ondernomen. Dit is bijvoorbeeld het geval als het gaat om de aanpak van
klanten van slachtoffers van seksuele uitbuiting, die juist per 1 januari
2022 strafbaar zijn gesteld. Ook de inzet op de aanpak van criminele
uitbuiting is de laatste jaren flink versterkt. Zo heeft politie gewerkt aan
het interne actieplan criminele uitbuiting en financiert het Ministerie van
Justitie en Veiligheid een landelijk online platform van het CKM dat zich
richt op het bereiken en beschermen van (potentiële) slachtoffers van
criminele uitbuiting. Met de no regrets-projecten6 van het programma
Samen tegen mensenhandel wordt onder andere verder ingezet op het
vergroten van het bewustzijn en de kennis van jongensslachtoffers én
professionals over seksuele uitbuiting en het verlagen van drempels om
hulp te zoeken en aan te bieden. Ook loopt er dit jaar een traject om
kennis van professionals rondom uitbuiting en lichtverstandelijke
beperking (specifiek criminele uitbuiting) te vergroten en hun handelingsverlegenheid te verkleinen. Daarnaast zijn door de Minister van Justitie en
Veiligheid, in samenspraak met politie, OM en de Regioburgemeesters in
de Veiligheidsagenda 2023–2026 landelijke beleidsdoelstellingen ten
aanzien van mensenhandel vastgesteld, waarmee prioriteit in opsporing
wordt aangegeven. In de Veiligheidsagenda is daarnaast een aantal
maatregelen opgenomen voor een meer kwalitatieve doorontwikkeling
van de strafrechtelijke aanpak van dit fenomeen.7
In deze brief is een overzicht gegeven van de mogelijke aanvullende acties
die op de door uw Kamer genoemde thema’s mogelijk zijn. Het is van
belang op te merken dat de totstandkoming van dit Actieplan gebeurt met
het budget dat hiervoor vanuit het coalitieakkoord beschikbaar is gesteld,
namelijk 2 miljoen euro structureel. Voor de financiering van mogelijke
aanvullende maatregelen die dit budget te boven gaan, is geen dekking
beschikbaar.
3. Moties-Mutluer c.s. – onderzoeken landelijke aansturing en
House of Inner Strength
Naast de uitvoering van de eerdergenoemde moties, informeer ik uw
Kamer graag over de uitvoering van de motie-Mutluer c.s.8 Deze motie,
ingediend en aangenomen op 21 december, verzoekt de regering om een
onderzoek te doen hoe een landelijke aansturing en coördinatie van
mensenhandel wel kan worden bewerkstelligd en welke meerwaarde een
6

Naast de herijking van het programma is met betrokken organisaties een traject «No Regrets»
opgezet om te besluiten over de besteding van de beschikbare middelen in 2023. De No
Regrets fase is bedoeld als een brug tussen het programma uit 2018 en het nieuwe Actieplan.
7
Kamerstukken II, 2022/23, 28 684, nr. 717.
8
Kamerstukken II 2023/24, 28 638, nr. 244.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

4

nationaal coördinator mensenhandel daarbij kan hebben. Hierbij kondig ik
aan dat ik naar aanleiding van deze motie een onderzoek zal uitzetten. Ook
geef ik samen met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
uitvoering aan de motie Mutluer c.s.9 die de regering verzoekt om met
betrokken gemeenten en de VNG in overleg te treden over mogelijke
continuering van het House of Inner Strength. Hierover bent u geïnformeerd in de beantwoording van de Kamervragen aangaande hulp aan
mannelijke sekswerkers.10
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

9
10

Kamerstukken II 2023/24, 28 638, nr. 245.
Aanhangsel Handelingen II 2023/24, nr. 916

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

5

Bijlage 1:

(Financieel) overzicht van voorstellen van samenwerkingspartners
na debat 21 december 2023

Klantaanpak
Meest kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

1

Media aandacht door politie en OM bij
vervolgen van klanten (248b of 273g sr): vaker
in de media uitleggen waarom een klant-dader
wordt vervolgd.

Kent geen extra financiële
kosten. Vergt wel prioritering
van bestaande capaciteit.

Geen.

2

Landelijke actiedagen politie en OM aanpak
klanten: het in de komende jaren organiseren
van minimaal één landelijke actiedag per jaar
op art. 248b WvS (klanten), waarbij preventief
gehandeld kan worden: waarschuwen van de
«klanten» dat ze strafbaar zijn en dus
awareness creëren. Aan de andere kant kan
ook worden ingezet op daadwerkelijke
strafrechtelijke vervolging, als de actiedagen
voldoende opsporingsindicaties opleveren.

Kent geen extra financiële
kosten. Vergt wel prioritering
van bestaande capaciteit.

Geen.

3

Field Lab mensenhandel inzake klantenproblematiek.

Vergt prioritering van
bestaande capaciteit
waarvan nog onduidelijk is
of die beschikbaar is.

€ 175.000 incidenteel

Klantaanpak
Kansrijke acties

Geschatte kosten

4

Aanpak seksadvertentiewebsites: wet- en
regelgeving waaronder een leeftijdsverificatieplicht en moderatie en meldplicht.

Sluit aan bij voorstel 26 en
27.

Nog onbekend.

5

Klant communicatie.

Geschatte kosten komen
vanuit de indiener van het
voorstel. Een landelijke,
effectieve, langdurige
campagne is in de regel
beduidend kostbaarder (naar
verwachting circa
€ 1.000.000). Aandachtspunt
hierbij is doelmatigheid van
de campagne.

€ 125.000 opgevoerd
maar naar verwachting
circa 1 miljoen
incidenteel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

6

Bescherming van minderjarigen
Meest kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

6

Bevorderen van training en ketensamenwerking met als doel: (i) inzicht geven in welke rol
verschillende partijen pakken in de voorlichting en bewustwording rondom mensenhandel waar minderjarigen het slachtoffer van
worden; (ii) er eenduidigheid komt in het
huidige versnipperde aanbod van richtlijnen,
kaders en handvaten; (iii) er duidelijkheid komt
in de behoeften en vereisten voor een
effectieve bescherming van minderjarigen bij
gemeenten en organisaties; (iv) zoveel
mogelijk professionals die werken met
jongeren training in herkenning en opvolging
van signalen en preventie van kinderhandel
moeten krijgen.

Sluit aan bij acties in
Actielijn 4 van het huidige
Actieplan (specifiek op
acties: 22, 24, 25, 26, 27, 28
en 29. Hiervoor is in het
huidige Actieplan reeds in
totaal € 600.000 voor
gereserveerd).

Nog onbekend.

7

Actielijn ten behoeve van het bestrijden en
voorkomen van seksuele uitbuiting en de
bescherming/ ondersteuning van jonge
Nederlandse slachtoffers en daders tot en met
23 jaar.

Sluit aan bij motie Kuik en
Van der Graaf inzake een
plan van aanpak kwetsbare
jongeren (Kamerstuk
35 570 VI, nr. 50).
Sluit ook aan bij voorstel 6.

€ 200.000 structureel

Criminele uitbuiting
Meest kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

8

Reeds geborgd in actielijn 3
van het huidige Actieplan
onder actie: «in 2024 wordt
gestart met een verkenning
naar de mogelijkheden van
het loskoppelen van de
vaststelling van slachtofferschap en het strafrechtelijk
onderzoek naar verdachten
van mensenhandel. Bij deze
verkenning worden ook
eerdere pilots en onderzoeken meegenomen.»

N.v.t.

Opvang van slachtoffers
Meest kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

9

N.v.t.

€ 100.000 incidenteel

Technologie
Meest kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

10

N.v.t.

€ 300.000 structureel

Verken op welke wijze de vaststelling van
slachtoffers van criminele uitbuiting in
Nederland eventueel buiten de opsporingsdiensten om kan worden verricht en wat
hiervan de opbrengsten risico’s zouden zijn.
Kijk hierbij ook naar hoe het Verenigd
Koninkrijk dit heeft ingeregeld.

Innovatietraject gericht op beter passende
opvang.

Zet verder in op pro-actieve online hulp in de
vorm van Online Outreach.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

7

Daderaanpak
Meest kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

11

Onderzoek naar de recidive en resocialisatie
van daders van mensenhandel.

N.v.t.

€ 150.000
incidenteel

12

Borging van non-punishment beginsel.

Reeds geborgd in actielijn 3
van het huidige Actieplan
onder actie: «Bewustwording vergroten bij eerstelijns
opsporingsdiensten van het
non-punishmentbeginsel en
over de mogelijkheid dat een
verdachte of dader ook
slachtoffer kan zijn van
mensenhandel, in het
bijzonder bij criminele
uitbuiting.»
Hiervoor is in het huidige
Actieplan reeds € 50.000
structureel gereserveerd.

N.v.t.

Overige onderwerpen
Meest kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

13

Sluit aan bij de acties in het
huidige Actieplan binnen
actielijn 4. (Specifiek op
acties: 22, 24, 25, 26, 27, 28
en 29. Hiervoor is in het
huidige Actieplan reeds in
totaal € 600.000 voor
gereserveerd).

€ 100.000 incidenteel
€ 50.000 structureel

Opleidingsbudget regionale samenwerking
(met als doel: meer slachtoffers in beeld).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

8

Overige onderwerpen
Kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

14

Versterken Actielijn 2: Vergroten van de
meldingsbereidheid van slachtoffers arbeidsuitbuiting. Deze actielijn dient versterkt te
worden met activiteiten zodat kwetsbare
slachtoffers daadwerkelijk bereikt en ondersteund worden in het proces van melden.

Hoewel niet expliciet
verzocht door uw Kamer
wordt de actie kansrijk
geacht in het bijdragen aan
zicht krijgen op slachtoffers.

€ 100.000 structureel

15

Opvolging geven aan prioriteiten uit het
rapport «Uitbuiting en LVB».

Idem

€ 100.000 structureel

16

Proeftuin LVB: de proeftuin omvat alle vormen
van uitbuiting en zoekt oplossingen voor
zowel slachtoffers als daders.

Idem

€ 200.000 incidenteel
€ 450.000 structureel

17

Versterken Actielijn 3: Investeren in en werken
aan een betere vaststelling van slachtofferschap en bescherming van slachtoffers.

Idem

€ 15.000
structureel

18

Verbeteren Actielijn 4: Verbeteren van de
(boven)regionale samenwerking: trainen van
50 aandacht functionarissen, trainen 50
overige relevante professionals, bundelen en
verspreiden opgebouwde expertise omtrent
melddrempels bij professionals.

Idem

€ 55.000
incidenteel

19

Basis-kennisniveau bestuurlijk adviseren
aanpak mensenhandel.

Organisatie van jaarlijks
5 bovenregionale bijeenkomsten

€ 30.000 structureel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

9

Ander beleidsterrein
Meest kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

20

Verken in samenwerking met gemeenten, de
VNG, OCW en onderwijs (bv de PO en
VO-raad) op welke wijze onderwijsinstellingen
bij de aanpak van criminele uitbuiting
betrokken
kunnen worden en wat zij hiervoor nodig
hebben.

Op ambtelijk niveau wordt
aangesloten bij bestaande
landelijke en regionale
programma’s en initiatieven,
zoals Preventie met Gezag
en Dealbreakers.
Kent geen extra financiële
kosten. Vergt wel capaciteit.

Geen.

21

Verricht onderzoek naar achtergrond en
modus operandi van daders van criminele
uitbuiting.

N.v.t.

€ 100.000
incidenteel

22

Intensiveer de samenwerking met universiteiten, NWO, ZonMw of andere kennisinstituties
die onderzoek verrichten naar de aanpak van
ondermijning en verken in hoeverre er
mogelijkheden zijn om hierbij ook te verbreden richting criminele uitbuiting.

Wordt al aan voldaan zie
bijv. het Strategisch
Kenniscentrum Georganiseerde Ondermijnende
Criminaliteit (SKC).

N.v.t.

23

Hulpaanbod slachtoffers criminele uitbuiting:
verkenning.

Reeds geborgd binnen het
Rijksprogramma Preventie
met Gezag.

N.v.t.

24

Ontwikkelen van adequaat hulpaanbod voor
slachtoffers van criminele uitbuiting die uit de
situatie willen stappen.

Sluit aan bij voorstel 23.

N.v.t.

25

Projectleider + doorstart FieldLab Tulpafslag
inzake seksadvertentieplatforms: meldplicht bij
signalen uitbuiting, moderatie, leeftijdsverificatie

Kansrijk, maar wordt deels
reeds geborgd in o.a. de
Digital Services Act (DSA) en
werkzaamheden bij het
Ministerie van BZK.

Nog onbekend.

26

Verken de juridische mogelijkheden om
platforms, die in Nederland diensten aanbieden, (mede) verantwoordelijk te houden voor
seksuele en criminele uitbuiting.

Sluit aan bij voorstel 25.

Nog onbekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

10

Ander beleidsterrein
Meest kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

27

Wordt reeds in voorzien
door middel van het voorstel
voor het nieuwe Wetboek
van Strafvordering dat in
maart 2023 is ingediend. Dit
nieuwe wetboek bevat
bepalingen die meer
duidelijkheid moeten gaan
bieden over de inzet van
webcrawlers. Daarnaast
verkennen politie en OM
stap voor stap de in de
opsporingspraktijk de
reikwijdte van de bestaande
juridische kaders voor de
inzet van de webcrawler
mensenhandel. Politie en
OM geven aan dat de
webcrawler voor zover op
dit moment mogelijk wordt
gebruikt in opsporingsonderzoeken.

Geen.

Stimuleren van innovaties en technologische
oplossingen: webrawler.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

11

Ander beleidsterrein
Kansrijke acties

Korte toelichting eerste
appreciatie

Geschatte kosten

28

Betrek onderwijsinstellingen bij aanpak
criminele uitbuiting.

Sluit aan bij voorstel 22.
Er bestaan reeds lespakketten en opleidingspakketten
voor docenten m.b.t.
criminele uitbuiting. Kijk
bijvoorbeeld naar het
BUIT-traject. Ook zullen
hierover gesprekken
plaatsvinden met HALT.
Er is geen invloed uit te
oefenen of scholen hier
daadwerkelijk gebruik van
maken. Dit is ook geen taak
van de Rijksoverheid. Wel
vraagt JenV hiervoor
aandacht bij OCW.

Nog niet bekend.

29

Voorlichting: Om te voorkomen dat jongeren
door criminelen worden uitgebuit moet het
voorlichten en het weerbaar maken van
kinderen al op basisschoolleeftijd beginnen en
op de middelbare school worden voortgezet.
Reeds beschikbare instrumenten om criminele
uitbuiting te voorkomen moeten in de
komende kabinetsperiode breed worden
ingezet.

Sluit aan bij 28.

Nog niet bekend.

30

Veranker het non-punishmentbeginsel binnen
de Nederlandse wet (juridische borging).

Wordt reeds in voorzien
middels de modernisering
strafbaarstelling mensenhandel. Wetsvoorstel art.
273f Sr ligt momenteel voor
aan de Raad van State,
inclusief het vraagstuk
inzake wettelijke verankering
van het nonpunishmentbeginsel.

Geen.

31

Ontwikkelen training voor alle reclasseringsmedewerkers.

Eerst moet duidelijk zijn of
de opleiding van
reclasserings- medewerkers
daar niet al in voorziet.
Zou onderdeel kunnen zijn
van voorstel 11.

€ 9.000

32

De reclassering biedt maatwerk per cliënt,
denk hierbij aan ambulante/ klinische
hulpverlening, gedragsinterventie, en/of
controlemaatregelen.

De werkwijze van de
Reclassering sluit hier reeds
op aan.

€ 75.000

33

De ketensamenwerking is van belang. Er
wordt ingezet op betere samenwerking rond
de dader van (forensische) partners.

Mogelijke aanvulling op
Actielijn 4.

Nog onbekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

12

Bijlage 2:

Kopie van het financieel overzicht van het Actieplan programma
Samen tegen mensenhandel van 18 oktober 2023

Programma Samen tegen mensenhandel (€ 2 mln.)

2023

2024

2025

2026

a. Programmakosten (apparaatsbudget)

0,3

0,3

0,3

0,3

b. No Regrets

1,7

-

-

-

c. Actielijn 1. Creëren van brede bewustwording

-

0,2

0,3

0

d. Actielijn 2. Vergroten van de meldingsbereidheid

-

0,15

0,4

0,35

e. Actielijn 3. Investeren en werken aan een betere vaststelling van
slachtofferschap en bescherming van slachtoffers I

-

0,4

0,2

0

f. Actielijn 4. Verbeteren van de (bovenregionale en regionale) samenwerking

-

0,35

0,3

0,2

g. Actielijn 5. Verbetering van de informatiedeling en gegevensverwerking

-

0,1

0,3

0,1

h. Reservering voor vervolgacties 2023, 2024, 2025

-

0,5

0,2

1,05

Totaal

2

2

2

2

Actielijn 1. Creëren van brede bewustwording
(€ x10.000)€ x1000)

2023

2024

2025

1. Inventarisatie bestaande bewustwordingscampagnes.

5

2. Nulmeting signaleerders.

5

3 en 4. Een gerichte communicatiestrategie (in 2024 gericht op seksuele
uitbuiting en in 2025 gericht op arbeids- en criminele uitbuiting).

10

5. Preventie op school
Totaal

2026

10
20

0

20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

30

0

13

Actielijn 2. Vergroten van de meldingsbereidheid
(€ x10.000)

2023

2024

2025

6. Integratie van de informatie van de Wegwijzer mensenhandel op de
vernieuwde website van CoMensha.

0

7. Verkenning acties opzetten centraal online informatiepunt.

0

8. Overzicht van bestaande meldpunten.

5

9. Opzetten van een centraal informatiepunt.

2026

30

10. Verkenning mogelijkheid om centraal informatiepunt door te
ontwikkelen tot een Nationaal Verwijzingsmechanisme mensenhandel.

0

0

11. Verkenning mogelijkheid structurele inbedding van de proeftuin
aangiftebereidheid.

30

5

12. Verkenning van gerichte maatregelen tot vergroten van de
verklarings- en medewerkingsbereidheid van slachtoffers van criminele
uitbuiting.

5

13. Vergroten bewustwording non-punishment bij eerstelijns opsporingsdiensten.

5

5

5

15

40

35

Totaal

0

Actielijn 3. Investeren en werken aan een betere vaststelling van
slachtofferschap en bescherming van slachtoffers (€ x10.000)

2023

2024

2025

14. Verkenning naar mogelijkheden van loskoppelen van identificatie
slachtoffers en strafproces.

5

15. Landelijk overzicht opvang/hulp plek voor de zorg- en veiligheid van
slachtoffers.

10

16. Verkenning passend aanbod van opvang en/of hulpverlening.

10

17. In beeld brengen voorwaarden voor een landelijk dekkend netwerk
van zorgcoördinatoren inclusief definitie zorgcoördinator.

10

18. Verwijzings-mechanisme naar opvang voor eerste 36 uur.

20

19. Verkenning naar inzet ervaringsdeskundigen
Totaal

2026

5
0

40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

20

0

14

Actielijn 4. Verbeteren van de (bovenregionale en regionale) samenwerking (€ x10.000)

2023

2024

20. Op bestuurlijk niveau blijvende aandacht voor de aanpak van
mensenhandel en de rol van gemeenten hierin.

2025
5

21. Iedere gemeente heeft beleid in de aanpak van mensenhandel.

2026
5

5

5

5

0

22. Training aandachtsfunctionaris.

10

23. Tussenrapportage VNG kader.
24. Eenduidige definitie ketenregisseur.

5

25. Kader samenwerking ketenregisseur en zorgcoördinator.

10

26. Training ketenregisseur

10

27. Ontwikkelen van bouwstenen op verschillende niveaus die de
regionale samenwerking in de aanpak van mensenhandel ondersteunen.

5

28. Doorontwikkeling barrièremiddelen.

10

29. Vesturen informatie bouwstenen en doorontwikkelde barrièremodellen aan de betrokken organisaties en opnemen trainingen.

10

Totaal

Actielijn 5. Verbetering van de informatiedeling en gegevensverwerking
(€ x10.000)
30. Analyse van bestaande samenwerkingsconvenanten informatiedeling.

0

2023

35

2024

30

2025

2026

10

31. Inrichten proces gegevensstromen.

30

32. Doorvoering mogelijke aanpassingen
Totaal

20

10
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 638, nr. 247

30

10

15