Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1807
Vragen van de leden Hammelburg (D66) en Bikker (ChristenUnie) aan de
Ministers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking over de voortgang én de problemen rondom
vaccindonatie (ingezonden 21 januari 2022).
Antwoord van Minister Schreinemacher (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (ontvangen 21 februari 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «100 miljoen vaccindonaties geweigerd in
december» en «Miljardste vaccin verzonden in COVAX-programma»?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met de door Unicef geschetste problemen met betrekking tot
het weigeren van vaccins?
Antwoord 2
Ja, deze problematiek is mij bekend.
Vraag 3 en 4
Kunt u toelichten welke factoren ertoe leiden dat vaccins geweigerd worden?
In hoeverre kan het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid die
factoren mitigeren?
In hoeverre speelt het type vaccin een rol bij het weigeren daarvan en wat is
daarvan de achterliggende reden? Wordt daar rekening mee gehouden in het
beleid van COVAX? Houdt Nederland daar rekening mee in haar donatiebeleid?

1

NOS, 13 januari 2022, «100 miljoen vaccindonaties geweigerd in december» («100 miljoen
vaccindonaties geweigerd in december» • 500 miljoen gratis tests voor Amerikanen | NOS)
2
NOS, 16 januari 2022, «Miljardste vaccin verzonden in Covax-programma» (https://nos.nl/l/
2413261#UPDATE-container-58658926)

ah-tk-20212022-1807
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 4
Donaties worden in sommige gevallen door het ontvangende land afgewezen
vanwege een tekort aan opslagcapaciteit, te korte houdbaarheid van vaccins,
tekort aan toebehoren of vaccinatietwijfel. Daardoor kunnen leveringen niet
tijdig worden verwerkt.
De Nederlandse COVID-19 respons via de Access to COVID-19 Tools
Accelerator (ACT-A) investeert daarom niet alleen in vaccins, maar ook in
country readiness, het gereed maken van landen om vaccins na ontvangst
effectief te kunnen prikken, en in het versterken van gezondheidssystemen.
De Nederlandse donatie van vaccins in natura aan COVAX is ongeoormerkt.
Hierdoor kan COVAX zelf bepalen waar vaccins het meeste nodig zijn. Dit
bevordert de snelle en efficiënte levering en distributie. Waar mogelijk
probeert COVAX rekening te houden met de voorkeursopties van een land.
Hierbij probeert COVAX te voorkomen dat er te veel verschillende vaccintypes
worden aangeboden. COVAX hanteert daarnaast de regel dat gedoneerde
vaccins minimaal 10 weken houdbaar moeten zijn op het moment van
verzending. De aan COVAX gedoneerde vaccins gaan rechtstreeks van de
farmaceuten naar de ontvangende landen.
Afhankelijk van het type vaccin zijn er verschillende randvoorwaarden voor
een effectieve vaccinatiecampagne, zo vereist het Pfizer vaccin geavanceerde
koelcapaciteit. Daarnaast speelt het probleem van wantrouwen jegens
bepaalde vaccin types. Dit verschilt per land. Om de vaccinatiebereidheid te
vergroten is daarom extra communicatie over de betrouwbaarheid van de
vaccins nodig. Gavi, dat COVAX beheert, heeft hiervoor in samenwerking met
UNICEF, de WHO en andere partners de Vaccination Demand Hub opgezet,
dat instrumenten ontwikkelt om op landenniveau desinformatie te voorkomen
en vaccinatie-bereidheid te vergroten. Dit gebeurt bijvoorbeeld door
samenwerking met sociale media en religieuze organisaties, door training aan
journalisten die rapporteren over gezondheid en vaccinatiecampagnes en
door het inzetten van meisjes en jonge moeders als vaccinatie-ambassadeurs.
Ook is het WHO Safety Net opgezet om accurate en betrouwbare informatie
digitaal beschikbaar te maken. Via dit instrument zijn inmiddels 89 websites
in 39 landen in 35 talen toegankelijk met betrouwbare informatie voor de
lokale bevolking om zo de vaccinatiebereidheid te bevorderen.
Vraag 5
Heeft u in beeld hoeveel vaccins er – naast de geweigerde vaccins- nog
ongebruikt in de opslag liggen en dreigen verloren te gaan? Welke maatregelen neemt COVAX om dat zoveel mogelijk te voorkomen? Welke bijdrage
levert Nederland daaraan?
Antwoord 5
In Nederland is geen grote vaccinvoorraad die verloren dreigt te gaan. De aan
COVAX gedoneerde vaccins gaan rechtstreeks van de farmaceuten naar de
ontvangende landen. COVAX werkt zoveel mogelijk op diezelfde wijze: door
rechtstreeks van de producent te kopen, kunnen vaccins zonder tussentijdse
opslag geleverd worden aan ontvangende landen.
De effectieve levering van vaccins vereist een solide nationaal vaccinatieplan,
hetgeen door COVAX wordt vereist voor landen die vaccins willen ontvangen.
Landen worden bij de ontwikkeling van dergelijke plannen ondersteund door
de Wereldgezondheidsorganisatie. COVAX steunt ontvangende landen ook
praktisch op het gebied van country readiness,bijvoorbeeld door investeringen in de cold chain,de infrastructuur om vaccins (ultra-) gekoeld te
vervoeren en te bewaren.
COVAX roept donoren op om ook te denken aan donatie van bijkomende
kosten, ancillary costs,zoals naalden en spuiten, zodat deze ook tijdig
beschikbaar zijn op landenniveau. Deze bijkomende kosten worden door
COVAX uit financiële donaties gefinancierd. Nederland draagt hier met
ongeoormerkte financiering van COVAX aan bij. De totale Nederlandse
bijdrage aan COVAX bedraagt 93 miljoen euro, waarvan 20 miljoen euro in
2022.
Vraag 6
In hoeverre is COVAX in staat vaccins die worden geweigerd een nieuwe
bestemming te geven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Zie ook het antwoord op vraag 3.
COVAX heeft een ingewikkelde logistieke puzzel te leggen om de vaccins toe
te wijzen aan de 92 landen die gebruik maken van het Advance Market
Mechanism van COVAX. Dit is een proces dat volgens Gavi gemiddeld vijf
weken duurt en waarbij COVAX ook van vele factoren afhankelijk is. Zo
moeten er binnen de genoemde periode voldoende verdunningsvloeistof,
spuiten, opslag -en koelcapaciteit beschikbaar zijn en moet het ontvangende
land voldoende absorptiecapaciteit hebben om de vaccins te kunnen inzetten.
Niet alle vaccins zijn daardoor overal inzetbaar. Zodra duidelijk is dat de
vaccins in een land niet geaccepteerd worden, alloceert COVAX deze direct
aan een ander land. Hierbij neemt COVAX de absorptiecapaciteit van een
ontvangend land in overweging om de vaccins daadwerkelijk te prikken. Op
dit moment schat COVAX de verspilling op minder dan 1%. In de meeste
gevallen lukt het COVAX om de beschikbare vaccins tijdig (alsnog) een goede
bestemming te geven. Tot nog toe is dat met alle Nederlandse vaccins gelukt.
Vraag 7
Wat is de laatste stand van zaken van de door Nederland beloofde vaccins?
Zijn de 16 miljoen gedoneerde vaccins, die tijdens het commissiedebat
Wereldwijde aanpak COVID-19 op 9 december 2021 «op weg naar COVAX»
waren, inmiddels geleverd?
Antwoord 7
Nederland heeft 27 miljoen vaccins gedoneerd, waarvan 4,2 miljoen vaccins
bilateraal aan Suriname, Kaapverdië, Namibië en Indonesië. Van de donatie
van 22,5 miljoen doses via COVAX zijn 17,8 miljoen doses overhandigd aan
COVAX. Volgens UNICEF, de uitvoerende partner van COVAX, zijn daarvan
inmiddels ruim 14 miljoen vaccins aangekomen in het land van bestemming.
De resterende hoeveelheid Nederlandse vaccins (4,6 miljoen) wordt uiterlijk in
maart 2022 aan COVAX aangeboden door de betreffende faciliterende
lidstaten. Dat is op het moment dat ze volgens de oorspronkelijke planning
aan Nederland geleverd zouden zijn. Op dit moment wordt de Nederlandse
vaccinatiecampagne voor 2022 nog uitgewerkt. Een eventueel surplus aan
vaccins zal weer worden gedoneerd.
Vraag 8
Hoe ver is COVAX met de beoogde financiering voor 2022 van 7 miljard
USD? En hoe ver is ACT-A met de totale beoogde financiering van 23,4 miljard USD voor alle vier de pijlers? Kunt u bij uw beantwoording ook ingaan
op de uitvoering van de motie Hammelburg c.s. over het mobiliseren van
steun voor COVAX vanuit het bedrijfsleven?3
Antwoord 8
COVAX heeft op 19 januari 2022 een nieuw hulpverzoek (Investment
Opportunity) gepresenteerd waarin wordt gesteld dat het 5,2 miljard USD
nodig heeft in 2022. Inmiddels is al 192 miljoen USD hiervoor gecommitteerd.
De Europese Investeringsbank maakt daarnaast 300 miljoen EUR beschikbaar
voor Afrikaanse landen om extra doses via COVAX te kunnen aanschaffen.
Uit de ACT-A Commitment Tracker blijkt dat er tot nu toe 582 miljoen USD
bijeen gebracht is voor het laatste hulpverzoek. In maart en juni 2022 worden
door ACT-A nieuwe pledging conferenties voorzien. De uitvoering van de
motie Hammelburg betreffende de inzet op het mobiliseren van steun van
bedrijven voor COVAX zal worden toegelicht in de kamerbrief «Wereldwijde
inzet COVID-19», die voor het debat op 10 maart 2022 naar de kamer wordt
gestuurd.
Vraag 9
Deelt u de mening van de Duitse Minister van Ontwikkelingssamenwerking
Svenja Schulze, die stelt dat nog te weinig landen deelnemen aan de
financiering van COVAX? Ziet u mogelijkheden de betreffende landen daartoe
aan te sporen?

3

Kamerstuk 35 925-XVII, nr. 28

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Ook in 2022 blijft het nodig internationaal bij te dragen aan ACT-A en
vaccinpijler COVAX. Daarbij zijn voldoende vaccins nodig, en moet geïnvesteerd worden in country readiness en versterking van gezondheidssystemen.
Dit vergt voortzetting van brede internationale steun, niet alleen van donoren,
maar ook van andere actoren waaronder het bedrijfsleven. Ik roep hiertoe op
in de internationale fora, maar ook in gesprekken met het bedrijfsleven.
Daarbij is het van groot belang dat met extra middelen wordt bijgedragen en
dat de respons op COVID-19 niet ten koste gaat van de noodzakelijke
financiering voor het in stand houden van reguliere gezondheidszorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4