Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

283
Vragen van het lid Van Bommel (SP)
aan de minister van Defensie over het
bombardement door een
Nederlandse F16 in de provincie
Helmand in Afghanistan. (Ingezonden
2 oktober 2009)
1
Wat was de aanleiding tot het
inroepen van luchtsteun in Laskhar
Gah op donderdag 1 oktober?1 Wie
vocht met wie en in welke vorm werd
tegenstand geboden aan de
internationale troepenmacht? Wie
vroeg de luchtsteun aan en wat was
het doel van die oproep?
2
Hoeveel F-16’s zijn ingezet bij de
operatie? Welk wapen is precies
gebruikt om het huis aan te vallen?
3
Hoeveel dodelijke slachtoffers zijn er
gevallen en hoeveel gewonden?
Hoeveel vrouwen, kinderen of
ongewapende personen waren
daarbij te betreuren? Zijn daarbij ook
strijders getroffen? Is het waar dat het
daarbij gaat om een boer, zijn vrouw
en hun vier kinderen? Is het tevens
waar dat de overige drie slachtoffers
gasten waren van dit gezin?2
4
Wist de piloot, dan wel degenen die
de luchtsteun aanvroegen, dat er
burgers in het huis waren? Indien ja,
waarom is er toch besloten tot
gebruik van dit wapen?

KVR37933
2009Z17907
0910tkkvr283
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

5
Was het werkelijk nodig een bom te
gebruiken om de strijders uit te
schakelen? Is het waar dat één bom is
gebruikt of zijn er meer bommen
ingezet?
6
Was na de explosie meteen duidelijk
hoe de situatie was?
7
Op welke wijze denkt u dit soort
gewelddaden te voorkomen in de
toekomst?
8
Deelt u opvatting dat generaal Van
Uhm voorbarig is door zijn uitspraak
dat alle procedures juist zijn gevolgd?
Kan dat zonder diepgaand onderzoek
worden gesteld?
9
Deelt u de mening dat dit incident
slecht is voor het winnen van het
vertrouwen van de bevolking van
Afghanistan in de strijd tegen
Taliban? Indien nee, waarom niet?
1

De Pers, 1 oktober 2009: «Afghaanse
burgerdoden door Nederlandse F-16»
http://www.depers.nl/buitenland/341574/
Nederlanders-maken-burgerdoden.html
2
Nieuws.nl, 1 oktober 2009: «Burgerdoden
door Nederlandse F-16»
http://binnenland.nieuws.nl/570452/
burgerdoden_door_nederlandse_f-16

Antwoord
Antwoord van minister Van
Middelkoop (Defensie) (ontvangen
8 oktober 2009)
1
De luchtsteun werd aangevraagd
door Britse militairen in Helmand,
nadat zij enige tijd intensief
vuurcontact met de Taliban hadden
gehad. De F-16 voerde een
precisiebombardement uit op een
huis in een buitenwijk van Lashkar
Gah, de hoofdstad van Helmand,
teneinde de Britse militairen op de
grond te ontzetten.
2
Bij de operatie waren twee
Nederlandse F-16s betrokken. Een
van de F-16s heeft een lasergeleide
precisiebom (GBU-12) afgeworpen.
3
Als gevolg van dit incident zijn twee
volwassenen en zes kinderen om het
leven gekomen. Daarnaast is een
gewonde gevallen, waaraan ISAF zo
snel mogelijk medische zorg heeft
verleend. Als gevolg van de inzet zijn
tevens vier strijders gedood.
Ik betreur ten zeerste dat er als
gevolg van deze inzet
burgerslachtoffers zijn gevallen. Het
mag duidelijk dat wij alles in het werk
blijven stellen om burgerslachtoffers
te voorkomen.
4 en 5
De piloot van de F16 wist niet dat er
burgers in het huis waren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

613

Voorafgaand aan de inzet was er
contact met de betrokken
grondtroepen, die meldden geen
burgers in de directe omgeving van
het doel te hebben waargenomen. Er
was voor de piloot ook geen andere
aanleiding om aan te nemen dat zich
burgers in de buurt bevonden. Er is
vervolgens besloten één precisiebom
af te werpen omdat ISAF-militairen
vanuit het betreffende huis al enige
tijd zwaar onder vuur werden
genomen. Achteraf bleken in dat huis
ook burgers te zitten, onder wie
vrouwen en kinderen.
6
Na een explosie is nooit meteen
duidelijk hoe de situatie is. Meestal
duurt het enige tijd voordat de
gevolgen van een operatie precies
duidelijk zijn, en bekend wordt of en
hoeveel doden en gewonden er aan
de zijde van de tegenstander zijn.
In dit geval werd vrij snel na het
incident duidelijk dat er ook
burgerslachtoffers waren.

8
De Commandant der Strijdkrachten
heeft op basis van de beelden en de
operationele debriefing van de
vlieger gemeld dat de piloot zich aan
alle procedures heeft gehouden. Dit
neemt niet weg dat het van belang is
onderzoek te doen naar deze
gebeurtenissen. Conform de
geldende afspraken heeft de
Koninklijke marechaussee het
Openbaar Ministerie ingelicht over
deze inzet. Het Openbaar Ministerie
heeft op 7 oktober bekend gesteld dat
de piloot rechtmatig heeft gehandeld
en dat er geen aanleiding is om nader
onderzoek in te stellen. Commandant
RC/South heeft eveneens een
onderzoek naar dit incident ingesteld,
en vastgesteld dat alle vereiste
procedures inderdaad zijn gevolgd en
uitgevoerd. Deze conclusie is
overgenomen door COMISAF.

7 en 9
ISAF is in Afghanistan ter
ondersteuning van de Afghaanse
autoriteiten en om de Afghaanse
bevolking te helpen. De regering
betreurt het daarom ten zeerste dat
er als gevolg van deze inzet
burgerslachtoffers zijn gevallen. Het
mag duidelijk zijn dat dit slecht is
voor het vertrouwen van de
Afghaanse bevolking in haar regering
en in ISAF, en dat het draagvlak voor
de missie door dit soort incidenten
zal afnemen. ISAF en de Nederlandse
regering doen er daarom alles aan
om burgerslachtoffers te voorkomen.
Direct na zijn aantreden heeft de
nieuwe COMISAF, generaal
McChrystal, de richtlijnen voor de
inzet van luchtsteun verder
aangescherpt. Deze richtlijnen
worden door de Nederlandse Air Task
Force streng nageleefd. Omdat
ISAF-troepen in levensgevaar waren,
is in dit geval besloten luchtsteun te
verlenen.
Als er onverhoopt toch
burgerslachtoffers zijn gevallen als
gevolg van een ISAF-actie, zal ISAF er
alles aan doen om in gesprek te gaan
met stamoudsten en familieleden. De
overweging om schadevergoedingen
uit te betalen, is een nationale
verantwoordelijkheid. Als gevolg van
dit incident bekijkt het Verenigd
Koninkrijk momenteel op welke wijze
de gewonden en nabestaanden
kunnen worden ondersteund.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

614