Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 573

Migratiebeleid

Nr. 201

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 juni 2023
Met deze brief informeer ik u over een aantal migratie- en asielgerelateerde onderwerpen. Over de opvangsituatie wordt u per afzonderlijke
brief geïnformeerd.
Motie van de leden Brekelmans en Peters over actualiseren
landeninformatie Algerije (Kamerstuk 19 637, nr. 3027)
Op 22 december hebben de leden Brekelmans en Peters een motie
ingediend waarin de regering wordt verzocht op korte termijn de
landeninformatie over Algerije te actualiseren om opnieuw te kunnen
beoordelen of Algerije kan worden aangemerkt als veilig land van
herkomst. Het kabinet constateert dat in veruit de meeste gevallen
asielaanvragen van Algerijnse asielzoekers na individuele toetsing worden
afgewezen en dat de betreffende personen naar Algerije kunnen terugkeren. Voor een dergelijke beoordeling gelden, zoals uw Kamer bekend is,
specifieke criteria gebaseerd op de betreffende EU richtlijn. Contact met
het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft geleid tot de conclusie dat,
aangezien de nationale context sinds de laatste beoordeling niet
aanzienlijk is veranderd, het kabinet deze beoordeling zal uitvoeren op het
moment dat de ontwikkelingen daar aanleiding toe geven.
Stabiele financiering
Middels deze brief geef ik antwoord op de moties van dhr. Bisschop (SGP)
(Kamerstuk 19 637, nr. 2798) en van dhr. D. Ceder (CU) (Kamerstuk
36 200-VI, nr. 34). Aan uw Kamer heb ik eerder toegezegd te komen met
een voorstel om de bekostiging van de IND en COA stabieler te maken.
Het kabinet heeft met het regeerakkoord €100 mln. structureel toegekend
voor zowel de IND als het COA. Tevens zijn de extra benodigde middelen
bij de Voorjaarsnota 2022 (Kamerstuk 36 120, nr. 1 structureel toegekend
aan beide organisaties. Beide toevoegingen zorgen voor een hoger
structureel basisniveau van de financiering voor beide organisaties. Ook

kst-30573-201
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 201

1

bij de recente Voorjaarsnota zijn extra middelen toegekend aan de
organisaties. Echter, het enkel toekennen van (structurele) middelen is niet
voldoende om stabiliteit te creëren in de bekostiging van beide organisaties. Dit vraagt om andere grondslagen voor plannen, monitoren, sturen
en verantwoorden. Daarbij is het van belang te benadrukken dat er altijd
een relatie zal moeten bestaan tussen de activiteiten van de organisaties
en de middelen die het Rijk hiervoor beschikbaar stelt.
Voor het COA is er afgelopen maanden gewerkt aan nieuwe grondslagen
waarop de bekostiging kan plaatsvinden. Bij Voorjaarsnota 2023 heeft het
kabinet besloten dat het COA mag groeien naar een vaste capaciteit van
41.000 plaatsen. Dit is een forse stijging ten opzichte van de eerdere vaste
capaciteit van 15.000 plaatsen. Dit aantal is tot stand gekomen op basis
van een business case waarbij 10 jaar is teruggekeken en 2 jaar vooruit.
Voor deze aanvullende 26.000 vaste opvangplaatsen kan het COA
meerjarige afspraken maken met gemeenten waarmee ook de faciliteiten
en randvoorwaarden binnen de gemeente structureel op een voldoende
niveau kunnen worden gebracht. Van deze 41.000 vaste opvangplaatsen
kan het COA in overleg met betreffende gemeenten, wanneer de
opvangsituatie dit toelaat, 5.000 plaatsen kortdurend inzetten voor andere
doelgroepen danwel een tijdelijk andere bestemming geven aan de
locatie. Dit betekent dat 36.000 opvangplaatsen altijd beschikbaar blijven
voor het bieden van asielopvang. Wanneer het benodigde aantal
opvangplaatsen onder dit niveau daalt kunnen het COA en het ministerie
afspraken maken over alternatieve inzet van deze plaatsen.
Voor de IND geldt dat het proces om te komen tot een meer stabiele
financiering, na afronding van het proces met het COA, begin 2023 is
gestart. Gezien de grote opgave van de migratieketen, de beperkte
capaciteit om op alle aspecten inzet te plegen, is de verkenning voor een
meer stabiele bekostiging van de IND uitgesteld. Mijn streven is om eind
dit jaar een voorstel voor een meer stabiele financiering gereed te
hebben.
Voortgang Fundamentele Heroriëntatie Asielbeleid en Asielstelsel
Op 24 mei jl. verzocht uw Kamer om geïnformeerd te worden over de
voortgang van de fundamentele heroriëntatie asielbeleid en asielstelsel.
Hierbij voldoe ik aan dit verzoek.
In de brief aan uw Kamer van 23 december 2022 (Kamerstuk 19 637, nr.
3053) over de fundamentele heroriëntatie staat beschreven dat deze zowel
het asielbeleid, de uitvoering en het stelsel omvat. Tevens wordt genoemd
aan welke randvoorwaarden de aanpak moet voldoen. Naast het expliciet
genoemde perspectief van de uitvoering is een belangrijke toezegging dat
de heroriëntatie van buiten naar binnen plaatsvindt. Dat betekent dat
naast de ketenpartners, ook medeoverheden en stakeholders uit het
maatschappelijk middenveld en de wetenschap betrokken worden.
Conform de brief vindt er ook afstemming plaats met lopende trajecten,
waaronder de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen. Ook
internationale vergelijking tussen landen en de ontwikkelingen binnen de
EU worden meegenomen.
Om het onafhankelijke karakter van de fundamentele heroriëntatie te
borgen, heb ik ABDTOPConsult gevraagd dit op zich te nemen. De
afgelopen maanden is door ABDTOPConsult uitvoering gegeven aan de
toezegging om van buiten naar binnen te werken. Door middel van
gesprekken met alle relevante partijen is opgehaald waarover kansen en
zorgen inzake het asielstelsel bestaan en wat in ieder geval aan de orde
moet komen. Deze fase is intussen afgerond. Analyse van deze informatie
resulteert in de keuze voor onderwerpen die de komende maanden verder
worden uitgewerkt. Ook bij de uitwerking zullen de relevante partijen
worden betrokken. Op basis van de verkregen resultaten worden door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 201

2

ABDTOPConsult scenario’s en opties ontwikkeld. Afronding van het traject
is voorzien aan het einde van het jaar.
Wijziging in terugkeerondersteuningsbeleid
Sinds 2016 zijn vreemdelingen uit landen rondom de Europese Unie en
Mongolië bij zelfstandige terugkeer uitgesloten van herintegratieondersteuning en ontvangen zij een lagere ondersteuningsbijdrage voor de
periode direct na aankomst in het herkomstland. Ik heb besloten deze
uitzondering op het reguliere beleidskader met ingang van 1 juli a.s. te
herzien. Dit betekent concreet dat vreemdelingen uit Algerije, Egypte,
Libanon, Marokko, Mongolië, Rusland, Tunesië, Turkije en Wit-Rusland
weer in aanmerking komen voor de gangbare terugkeerondersteuning.
Herintegratieondersteuning bestaat uit maximaal €1.800 per persoon,
waarvan maximaal €300 in contanten. Voor minderjarigen omvat de
herintegratieondersteuning €2.800, waarvan eveneens maximaal €300 in
contanten. De ondersteuningsbijdrage is €200 per persoon en €40 voor
minderjarigen.
Twee omstandigheden staan aan de wieg van deze beleidswijziging. Ten
eerste streeft het kabinet naar brede migratiepartnerschappen met
uiteenlopende belangrijke transit- en herkomstlanden. Verbetering van de
terugkeersamenwerking is een belangrijk onderwerp in de gesprekken
hierover. Vreemdelingen uit een deel van deze landen zijn echter
uitgezonderd van herintegratieondersteuning. De beleidswijziging
onderstreept de inzet van het kabinet om zowel de mogelijkheid tot
vertrek onder dwang als de ondersteuning van het zelfstandig vertrek met
perspectief te versterken. Ten tweede heeft Frontex sinds medio 2022 met
de introductie van de zogenaamde Joint Reintegration Services (JRS) een
eigen herintegratieprogramma waar alle lidstaten op grond van uniforme
spelregels gebruik van kunnen maken. Momenteel loopt een verkenning
naar op welke wijze Nederland de JRS van Frontex het beste een plek kan
geven in het al bestaande stelsel. Over de uitkomsten daarvan zal uw
Kamer separaat worden geïnformeerd. Duidelijk is al wel dat de eerdergenoemde nationaliteiten via Frontex JRS in de regel wel in aanmerking
komen voor herintegratieondersteuning. Met de wijziging wordt geborgd
dat de Nederlandse praktijk in verbinding is met omliggende landen.
Wet arbeid Vreemdelingen
Op 21 maart jl. is de op 6 juli 2022 aangekondigde wijziging van het
Besluit uitvoering Wet arbeid Vreemdelingen (BuWav) 2022 gepubliceerd
met daarin een nieuwe algemene vrijstelling. De vrijstelling ziet op (goed
afgebakende) categorieën van bemanning op cruiseschepen waar
asielzoekers worden opgevangen. De tewerkstelling zonder tewerkstellingsvergunning van personeelsleden van buiten de EU/EER op cruiseschepen waar asielzoekers worden opgevangen werd al wel tijdelijk
toegestaan sinds 26 september 2022, zoals ook gemeld in de Kamerbrief.
Daarbij zij opgemerkt dat de handhaving van de Nederlandse arbeidsinspectie alleen heeft gegolden en nog steeds geldt voor wetten die op
zeeschepen van toepassing zijn. De eerder genoemde arbeidswetten over
arbeidstijden en arbeidsomstandigheden vallen daar niet onder, minimum
loon onder omstandigheden wel.
Motie Podt over ieder kwartaal rapporteren over de amv-opvang
(Kamerstuk 19 637, nr. 3089)
Op 6 april 2023 heeft het lid Podt (D66) een motie ingediend waarin is
verzocht om ieder kwartaal de Kamer te informeren over de stand van
zaken ten aanzien van de opvang van alleenstaande minderjarige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 201

3

vreemdelingen (hierna: amv), en daarbij aan te geven welke stappen
genomen worden om terug te gaan naar de normale omstandigheden, of
daarbij te onderbouwen waarom dit nog niet mogelijk is gebleken.
Middels deze brief geef ik antwoord op deze motie.
De situatie omtrent de amv-opvang is nog steeds reden tot zorg. Er is een
forse behoefte aan opvangplekken voor amv bij zowel het COA als Nidos.
Het COA heeft in haar capaciteitsopgave aangegeven een behoefte te
hebben aan ca. 3.700 opvangplekken voor amv per 1 januari 2024. Nidos
heeft aangegeven een behoefte te hebben aan 3200 opvangplekken in de
kleinschalige opvang voor amv met status per 1 januari 2024. Ik heb in
gezamenlijkheid met het COA en het Nidos medeoverheden opgeroepen
om in deze behoefte te voorzien. Dit heeft tot op heden nog niet
voldoende plekken opgeleverd. Daarnaast zijn veel van de gerealiseerde
plekken (vaak kortdurende) noodopvanglocaties waar de begeleiding en
voorzieningen niet altijd volgens de standaard kwaliteitsnormen kan
worden geboden. Dit betreur ik ten zeerste. Hier hebben de Inspecties
recentelijk hun zorgen over geuit.1 Daarbij komt dat naar verwachting
enkele locaties in de aankomende periode zullen sluiten. Er is derhalve
behoefte aan structurele locaties met een langere doorlooptijd.
Ik heb uw Kamer bij brief van 22 februari jl. (Kamerstuk 27 062, nr. 132)
geïnformeerd dat het tekort aan opvangplekken onder meer het hoofd
wordt geboden door amv vanaf 17 jaar en 9 maanden vervroegd door te
plaatsen naar reguliere opvanglocaties van het COA. Op 1 maart 2023 is
deze maatregel met zes maanden verlengd. Ik doe hierbij de toezegging
om in de volgende rapportage van deze motie aan de Kamer u over het
vervolg hiervan te informeren.
Momenteel werken het COA en Nidos samen een aantal maatregelen uit
en zullen gemeenten in de aankomende tijd per brief oproepen om
versneld nieuwe locaties beschikbaar te stellen. De oplossing ligt echter in
het realiseren van voldoende opvangplekken door medeoverheden.
Ik blijf mij – in gezamenlijkheid met het Nidos en het COA – onvermoeibaar inzetten om ervoor te zorgen dat er voldoende opvangplekken
komen voor elke amv in Nederland. Ik ben hen enorm dankbaar voor hun
tomeloze inzet.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

1

Inspecties: Veiligheid en ontwikkeling van kinderen in asielopvang nog steeds in gevaar, dd.
3 mei 2023: https://www.igj.nl/publicaties/brieven/2023/05/03/inspecties-veiligheid-enontwikkeling-kinderen-asielopvang-nog-steeds-in-gevaar.Beleidsreactie IJenV rapport Kinderen
in de noodopvang en Crisisnoodopvang, dd. 25 mei 2023 (Kamerstuk 19 637, nr. 3112)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 573, nr. 201

4