1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

33 265 (R1983)

Wijzigingen van het Verdrag inzake de
Internationale Organisatie voor Mobiele
Satellieten; Londen, 2 oktober 2008

A/ nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
9 mei 2012.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens een van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer of door de Gevolmachtigde
Ministers van Aruba, Curaçao of Sint Maarten
te kennen worden gegeven uiterlijk op 8 juni
2012.

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 25 april 2012
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en tweede lid, en artikel
5, eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen, de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u
hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen de op 2 oktober 2008
te Londen tot stand gekomen Wijzigingen van het Verdrag inzake de
Internationale Organisatie voor Mobiele Satellieten (Trb. 2009, 132 en
Trb. 2012, 10).
Een toelichtende nota bij dit verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.
Aan de Gouverneurs van Aruba, Curaçao en Sint Maarten is verzocht
hogergenoemde stukken op 9 mei 2012 over te leggen aan de Staten van
Aruba, de Staten van Curaçao en de Staten van Sint Maarten.
De Gevolmachtigde Ministers van Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn
van deze overlegging in kennis gesteld.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

kst-33265-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 265 (R1983), nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
1. Inleiding
Op 3 september 1976 werd te Londen opgericht het Verdrag inzake de
Internationale Organisatie voor Maritieme Satellieten (INMARSAT), met
Exploitatieovereenkomst en bijlagen (Trb. 1978, 122; hierna «het
Verdrag»). Doel van de overeenkomst was de telecommunicatie voor de
zeescheepvaart te verbeteren door het beschikbaar stellen van de
daarvoor nodige satellietcapaciteit voor maritieme veiligheidsdiensten.
De maritieme veiligheidsdiensten vloeien voort uit het op 1 november
1974 te Londen tot stand gekomen Internationale Verdrag voor de
beveiliging van mensenlevens op zee (SOLAS; Trb. 1976, 157) en
omvatten in het bijzonder een communicatiesysteem voor noodgevallen
en veiligheid (GMDSS = Global Maritime Distress and Safety System). Het
betreft onder meer het verzenden en ontvangen van noodsignalen,
communicatie in het kader van zoek- en reddingsacties en het verzenden
van maritieme veiligheidsinformatie (o.a. weersvoorspellingen en
weeralarm). Het GMDSS bepaalt met welke radiocommunicatieapparatuur
de schepen moeten zijn uitgerust, hoe deze apparatuur moet worden
gebruikt en welke faciliteiten aan de wal nodig zijn om de GMDSScommunicatie te ondersteunen.
Omdat deelname aan INMARSAT voor het Koninkrijk der Nederlanden
van belang was uit hoofde van de scheepvaart- en havenbelangen, werd
het Koninkrijk op 16 juli 1979 bij het Verdrag partij voor Nederland en de
Nederlandse Antillen. Sinds 1 januari 1986 geldt dit verdrag ook voor
Aruba.
Bij de wijziging van 24 april 1998 (Trb. 1999, 79) vond een herstructurering
van het Verdrag plaats, omdat door de toegenomen concurrentie in het
aanbod van mobiele satellietdiensten het noodzakelijk geacht werd de
exploitatie van de satellieten niet langer te laten verrichten door een
intergouvernementele organisatie, maar die over te dragen aan een
privaatrechtelijke onderneming (zie Kamerstukken II, 1998/99, 26 730
(R1640), nr. 1). De internationale organisatie INMARSAT werd toen
omgedoopt tot «de Organisatie», terwijl de nieuwe privaatrechtelijke
onderneming werd aangeduid als «de Onderneming». Om te verzekeren
dat de Onderneming de in het verdrag vastgelegde grondbeginselen zou
naleven, en in staat zou worden gesteld de verzorging van GMDSSdiensten voort te zetten, werd in artikel 4 bepaald dat de Organisatie met
de Onderneming een Openbare-dienstenovereenkomst aangaat en
toezicht op de uitvoering daarvan uitoefent.
Een daarop volgende verdragswijziging van 29 september 2006 (Trb. 2007,
168) waarbij de intergouvernementele organisatie werd omgedoopt tot
Internationale Organisatie voor Mobiele Satellieten (IMSO) en de
exclusieve positie van de Onderneming werd beëindigd, trad nimmer in
werking.
De Algemene Vergadering van de IMSO nam vervolgens op 2 oktober
2008 te Londen een nieuwe verdragswijziging aan (Trb. 2009, 132) die de
wijziging van 29 september 2006 omvat. Die wijziging van 2006 werd
tegelijkertijd ingetrokken. De wijziging van 2008, die in afwachting van de
inwerkingtreding vanaf 6 oktober 2008 voorlopig wordt toegepast, wordt
hieronder mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken toegelicht.
De onderhavige wijzigingen houden in het kort in dat de organisatie
alsnog wordt omgedoopt tot Internationale Organisatie voor Mobiele
Satellieten (IMSO) (zie het nieuwe artikel 2), dat de exclusieve positie van
de Onderneming wordt beëindigd (zie het nieuwe artikel 5) en dat IMSO
wordt aangewezen als coördinator van het Long Range Identification and
Tracking of Ships (LRIT)-systeem voor het op lange afstand opsporen en
identificeren van schepen (zie artikel 4).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 265 (R1983), nr. 1

2

2. Gewijzigde taakstelling van IMSO
De International Maritime Organisation (IMO) heeft besloten dat GMDSSdiensten ook door andere satellietaanbieders dan de Onderneming,
inmiddels Inmarsat Ltd. genoemd, moeten kunnen worden verstrekt. Zij
dienen hiervoor door IMO als zodanig te worden erkend. Tot op heden is
Inmarsat Ltd. nog de enige aanbieder van GMDSS-diensten.
In verband met de opheffing van de exclusieve positie van Inmarsat Ltd.
heeft de Maritieme Veiligheids Commissie (MSC: Maritime Safety
Committee) van IMO eind 2006 een verzoek gedaan aan IMSO om ook
toezicht te houden op toekomstige andere aanbieders dan Inmarsat Ltd.
Om deze taakverbreding verdragsrechtelijk te verankeren heeft IMSO de
verdragsbepalingen betreffende Inmarsat Ltd. zo aangepast dat zij
betrekking hebben op elke aanbieder van GMDSS-diensten. Zo wordt in
het gewijzigde artikel 5 van het verdrag bepaald dat IMSO met de
aanbieder een Openbare-dienstenovereenkomst sluit waarin de openbare
dienstverplichtingen van de aanbieder worden vastgelegd en de toezichtmechanismen gedefinieerd worden. Dit is geheel in lijn met de bestaande
overeenkomst met Inmarsat Ltd.
Voorts wordt met dit wijzigingsverdrag een bepaling ingevoerd (artikel 4)
die een coördinerende rol van IMSO ten aanzien van het LRIT-systeem
mogelijk maakt. Ingevolge dit systeem moeten schepen automatisch, ten
minste vier keer per dag, hun «identiteit» (een uniek nummer dat
gerelateerd is aan het IMO-nummer van het schip) en hun locatie met
aanduiding van dag en tijd melden aan de administratie onder wier vlag
wordt gevaren. Deze meldingen worden via satellieten doorgeleid naar
landelijke of regionale LRIT Data Centra. Bij deze centra kunnen de
aangesloten landen in hun hoedanigheid van vlaggenstaat, kuststaat of
havenstaat onder bepaalde voorwaarden informatie opvragen over de
schepen.
Het LRIT-systeem is een initiatief van IMO dat primair is opgezet ter
verbetering van de maritieme veiligheid1. Daarnaast is het systeem
effectief bij terrorismebestrijding en bestrijding van piraterij, vergemakkelijkt het zoek- en reddingsacties en draagt het bij aan een betere
bescherming van de leefomgeving op zee («het milieu»). Het MSC heeft
IMSO verzocht als Coördinator van het LRIT-systeem te fungeren en in dat
kader toezicht te houden op de werking van het systeem. Op grond van
het gewijzigde artikel 4 kan IMSO taken als LRIT-Coördinator verrichten
overeenkomstig IMO-besluiten en met goedkeuring van de Algemene
Vergadering. Het betreft in het bijzonder het toezicht op de snelheid en
compleetheid van de berichtgeving en de naleving van spelregels over
welke partijen welke informatie kunnen verkrijgen.
De kosten van de werkzaamheden van IMSO als LRIT-Coördinator worden
niet ten laste van de lidstaten gebracht, zo is bepaald in het gewijzigde
artikel 4. Deze kosten worden doorberekend aan de datacentra waarop
toezicht wordt gehouden. In verband hiermee wordt een aparte
boekhouding gevoerd voor de werkzaamheden van IMSO ten aanzien van
het LRIT-systeem. De kosten van het LRIT-informatiesysteem zelf en van
het verzamelen van de gegevens worden in eerste instantie geheel door
de vlaggenstaat gedragen. Als landen deze gegevens opvragen, in het
bijzonder havenstaten en kuststaten, brengt de vlaggenstaat aan hen een
vergoeding in rekening voor de geleverde informatie.
4. Verhouding tot het Nederlandse beleid

1
Zie Resolutie A.1001(25) van 29 november
2007
(http://www.imo.org/safety/
mainframe.asp?topic_id=905).

Het besluit van de IMO om de verlening van GMDSS-diensten mogelijk te
maken voor andere satellietaanbieders dan Inmarsat Ltd. en de daarmee
samenhangende verdragswijzigingen van 2 oktober 2008, sluiten goed
aan bij het Nederlandse beleid van liberalisering en flexibilisering van de
elektronische communicatiemarkten. Tot nog toe heeft Inmarsat Ltd. een

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 265 (R1983), nr. 1

3

monopoliepositie bij het aanbieden van de diensten die in het Verdrag zijn
aangewezen als openbare diensten. Het past in de ontwikkeling van de
markt van mobiele satellietcommunicatie dat in de toekomst ook andere
aanbieders dan Inmarsat Ltd. in de gelegenheid worden gesteld dit soort
diensten aan te bieden. Het is daarbij uiteraard van belang dat de kwaliteit
van de dienstverlening hoog blijft. De Openbare-dienstenovereenkomst
die met IMSO wordt gesloten en het toezicht van IMSO daarop bieden op
dat punt afdoende waarborgen.
Het LRIT-systeem is inmiddels operationeel, zij het dat nog niet alle
IMO-partijen erbij zijn aangesloten. Nederland neemt aan het systeem
deel via het – reeds operationele – Europese LRIT-Datacentrum.
5. Aanvaarding en inwerkingtreding
De verdragswijzigingen treden blijkens het tweede lid van artikel 18 van
het Verdrag (dat bij de onderhavige verdragswijziging wordt vernummerd
tot artikel 20; zie voor de tekst Trb. 1999, 79) in werking 120 dagen nadat
tweederde van de Partijen deze wijzigingen heeft aanvaard. De wijzigingen behoeven parlementaire goedkeuring. Zij worden bindend voor de
Partijen die de wijzigingen hebben aanvaard.
6. Koninkrijkspositie
Wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft, zullen deze verdragswijzigingen gelden voor het Europese en Caribische deel van Nederland en
voor Curaçao, Aruba en Sint Maarten.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 265 (R1983), nr. 1

4