Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 754

Terrorismebestrijding

Nr. 392

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 augustus 2016
In mijn brief van 3 juli 2015 aan uw Kamer1 heb ik meegedeeld dat ik het
noodzakelijk acht om meer maatwerk mogelijk te maken binnen de
Terroristenafdelingen (TA’s) van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Met
de maatregelen waarover ik u in deze brief informeer heb ik drie zaken
voor ogen. Ten eerste wil ik de samenleving optimaal beschermen tegen
deze gedetineerden. Ten tweede wil ik verspreiding van radicaal gedachtengoed en onderlinge beïnvloeding tegengaan. Ten derde wil ik toezichtsmaatregelen en interventies kunnen opleggen die toegesneden zijn
op het gedrag en gedachtengoed van de individuele gedetineerde. Ik wil
hiermee voorkomen dat een geradicaliseerde gedetineerde radicaler uit
detentie komt dan dat hij erin ging.
Hieraan heb ik de voorwaarde verbonden dat eerst een beoordelingsinstrument beschikbaar moet zijn aan de hand waarvan de veiligheidsrisico’s en de verspreidingsrisico’s van gewelddadig extremistisch
gedachtegoed per gedetineerde in kaart kunnen worden gebracht. Zoals
in de 4e voortgangsrapportage Actieprogramma Integrale Aanpak
Jihadisme2 aan de Tweede Kamer gemeld, is per 1 november 2015 een
eerste versie van een dergelijk door het Nederland Instituut voor
Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) ontwikkeld beoordelingsinstrument beschikbaar. Met deze brief informeer ik uw Kamer over
de ingebruikname van dit instrument, de mogelijkheden die het instrument biedt en de opdracht die ik DJI heb gegeven voor de voorbereiding
van de implementatie van een gedifferentieerd plaatsingsbeleid en een
maatwerkaanpak binnen de TA.

1
2

kst-29754-392
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Kamerstuk 29 754, nr. 315.
Kamerstuk 29 754, nr. 326.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 392

1

Gebruik van de Violence Extremism Risk Assessment-versie2 Revisie
(VERA2R)
Aan de hand van het nieuw ontwikkelde beoordelingsinstrument, de
VERA2R, kunnen de kans op gewelddadig extremistisch handelen en het
risico op verspreiding van extremistisch gedachtengoed op een meer
gestructureerde en gefundeerde wijze dan thans het geval is in kaart
worden gebracht. De VERA2R is gebaseerd op de in Canada ontwikkelde
VERA2 systematiek en uitgebreid met onder meer psychopathologische
elementen. De toegevoegde waarde van de VERA2R is gelegen in het feit
dat alle informatie die over een persoon beschikbaar is (o.m. via justitiële
gegevens, reclasseringsrapportages, Pro Justitia-rapportages en
processen-verbaal) kan worden geanalyseerd en binnen één rapportage
aan elkaar kan worden verbonden. Op die manier wordt niet alleen het
gedrag in detentie betrokken bij deze beoordeling, maar ook zaken zoals
eerdere politiecontacten en het dagelijks functioneren.
Met behulp van het instrument kan per gedetineerde een risicoprofiel
worden opgesteld op grond waarvan passende veiligheidsmaatregelen
kunnen worden getroffen met het oog op de bescherming van de
samenleving en kan anderzijds een interventieplan worden opgesteld
waarmee gedurende en na de detentie op een persoonsgerichte wijze kan
worden gewerkt aan een veilige en succesvolle terugkeer naar de
samenleving. Daarbij komt dat het met behulp van de gestandaardiseerde
beoordeling mogelijk is om de op de TA verblijvende gedetineerden onder
te verdelen in twee categorieën, te weten 1) geharde «overtuigde
extremisten» en 2) meer beïnvloedbare «heroverwegers». Bij overtuigde
extremisten is loskomen van de onderliggende drijfveren onwaarschijnlijk, bij heroverwegers is dat wel mogelijk en soms zelfs waarschijnlijk.
Voorstellen voor een gedifferentieerd plaatsingsbeleid en een
maatwerkaanpak binnen de TA
Met het oog op het voorgaande ben ik voornemens een gedifferentieerd
plaatsingsbeleid in te voeren binnen de TA. Daarbij geldt nog steeds als
uitgangspunt dat verdachten van en/of veroordeelden voor een terroristisch misdrijf geconcentreerd en afgezonderd verblijven op een speciaal
daartoe ingerichte afdeling. Er wordt dus – zoals ik ook eerder heb
aangegeven in mijn brief van 3 juli 2015 – geen wijziging voorgesteld van
de huidige selectiecriteria voor plaatsing. De TA blijft uitgerust met
uitgebreide (gebouwelijke) veiligheidsvoorzieningen. Daarnaast blijft de
mogelijkheid bestaan om op basis van het risicoprofiel extra toezichtsmaatregelen in te zetten, zoals extra controle op contact/communicatie
met «buiten» of extra personele inzet. De TA blijft bovendien aangewezen
als een afdeling met een individueel regime. Dat houdt in dat de inrichtingsdirecteur bepaalt of en zo ja in hoeverre een gedetineerde in staat
wordt gesteld gemeenschappelijk aan activiteiten deel te nemen. Het
individuele regime biedt de mogelijkheden voor de door mij voorgestelde
maatwerkaanpak. Alleen indien het uit oogpunt van veiligheid en het
risico op verspreiding van extremistisch gedachtengoed verantwoord is,
worden kleine groepen gevormd. Over de samenstelling van groepen kan
indien nodig advies worden gevraagd aan het Gedetineerden Recherche
Informatie Punt (GRIP) en het openbaar ministerie (OM).
Bij binnenkomst zal elke gedetineerde worden beoordeeld. DJI is reeds dit
voorjaar gestart met het beoordelen van de op de TA-verblijvende gedetineerden volgens de VERA2R-methodiek. De naar aanleiding hiervan op te
stellen risicoprofielen zullen in de komende weken worden afgerond. Om
onderlinge beïnvloeding op de TA te voorkomen zullen de «overtuigde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 392

2

extremisten» gescheiden worden van de «heroverwegers». Ik kom
hiermee tegemoet aan de roep van uw Kamer om een plaatsingsbeleid te
ontwikkelen op grond waarvan de «geharde types» van de «meelopers»
kunnen worden afgezonderd. Gelet op de noodzaak om gedetineerden
van elkaar te kunnen scheiden, heb ik DJI gevraagd in de komende
periode meerdere units binnen de TA in te richten.
Voor beide groepen zal een regime gelden met oog voor motiverende
bejegening en een dagprogramma worden aangeboden met activiteiten
gericht op een zinvolle dagbesteding dat aansluit bij het risicoprofiel.
Indien daartoe openingen bestaan wordt ingezet op programma’s die
disengagement en de-radicalisering bevorderen (waaronder bijvoorbeeld
een Exit Traject), op de persoon toegespitste preventieprogramma’s en/of
reguliere resocialisatieactiviteiten.
Uiteraard zullen het door mij voorgestelde gedifferentieerde plaatsingsbeleid en de maatwerkaanpak binnen de TA worden (door)ontwikkeld
binnen de uitgebreid beveiligde omgeving van de TA en zal de veiligheid
binnen de TA en in de richting van de samenleving te allen tijde worden
gewaarborgd.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 754, nr. 392

3