Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3368
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over de aanpak van voetbalgerelateerde criminaliteit en het opleggen en
handhaven van stadionverboden (ingezonden 8 juni 2022).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
4 juli 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 3307.
Vraag 1
Deelt u de mening dat het bezoeken van een voetbalwedstrijd een feest moet
zijn, maar dat dit feest helaas te vaak verstoord wordt door relschoppers,
waar echte supporters de dupe van zijn?
Antwoord 1
Ik deel deze mening. Ik ben verbijsterd over de intensiteit en omvang van
incidenten die ik de afgelopen periode heb gezien. Personen die agenten te
lijf gaan, vuurwerk gooien naar een vak waar ook kinderen zitten en zelfs
spelers vanaf de tribune slaan, zijn geen voetbalsupporters meer. Daar moet
hard tegen worden opgetreden, zodat de echte supporters kunnen blijven
genieten van het betaald voetbal.
Vraag 2
Klopt het dat het afgelopen voetbalseizoen meer stadionverboden zijn
opgelegd dan in voorgaande jaren?
Antwoord 2
Het aantal opgelegde stadionverboden is dit seizoen significant hoger dan in
voorgaande seizoenen. De afgelopen jaren werden gemiddeld 600 stadionverboden over een heel seizoen opgelegd. Op een derde van het seizoen
2021–2022 waren dit er al 354. De Koninklijke Nederlandse Voetbalbond
(KNVB) zal na 30 juni 2022 de totaalcijfers in kaart gaan brengen. In de zomer
zullen zij deze cijfers met de partners bespreken.
Vraag 3
Kunt u aangeven in hoeveel gevallen de afgelopen jaren op civielrechtelijke
basis (Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) of Betaald voetbalorganisatie (BVO)) en in hoeveel gevallen op strafrechtelijk basis stadionverboden
zijn uitgedeeld?

ah-tk-20212022-3368
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Stadionverboden worden met name op civielrechtelijke basis opgelegd. In
onderstaande tabel wordt het in totaal door de KNVB en betaald voetbal
organisaties (bvo’s) opgelegde stadionverboden in de voorgaande seizoenen
weergegeven.
2017–2018
2018–2019
2019–2021
2020–2021

550
595
420
133

Het OM beschikt niet over totaalcijfers van strafrechtelijk opgelegde stadionverboden.
Vraag 4
Erkent u dat een stadionverbod eigenlijk gecombineerd zou moeten worden
met een meldplicht, omdat dat er voor kan zorgen dat iemand effectief
geweerd kan worden uit stadions? Zo niet, waarom niet?
Antwoord 4
Civielrechtelijke stadionverboden en strafrechtelijke of bestuursrechtelijke
maatregelen zijn complementair aan elkaar en in sommige gevallen is het
wenselijk deze gecombineerd in te zetten. De lokale vierhoeken (gemeente,
politie, OM en bvo) moeten hierin samenwerken.
In de eerste instantie is de handhaving van stadionverboden de verantwoordelijkheid van de betaald voetbalorganisaties (bvo’s). De burgemeester,
officier van justitie of strafrechter (hierna: gezagsdragers) kunnen bestuursrechtelijk of strafrechtelijk een gebiedsverbod opleggen als er sprake is van
(vrees voor) openbare ordeverstoringen. Zij kunnen dit doen voor het gebied
waar bijvoorbeeld (de omgeving van) het stadion of een uitgaansgebied
onder valt. Aan een gebiedsverbod kan vervolgens een meldplicht worden
gekoppeld.
Het is echter niet haalbaar of wenselijk dat alle civielrechtelijke stadionverboden worden gecombineerd met strafrechtelijke of bestuursrechtelijke
maatregelen zoals een gebiedsverbod met een meldplicht. Dit instrument is
niet in alle gevallen proportioneel. Bovendien kunnen de gezagsdragers een
(gebiedsverbod met) meldplicht dus alleen opleggen als er sprake is van
(vrees voor) openbare ordeverstoringen. Sommige misdragingen, bijvoorbeeld voorwerpen op het veld gooien of illegaal doorverkopen van kaarten,
vallen hierbuiten en worden alleen civielrechtelijk aangepakt. Het is aannemelijk dat de gezagsdragers aan de personen die hiervoor een stadionverbod
krijgen, geen gebiedsverbod met meldplicht opleggen.
Zoals toegelicht in de Kamerbrief van 15 juni jl.1 hebben we met de partners
afgesproken dit wel te doen bij toonaangevende en zwaardere voetbalvandalen.
Gemeente Den Haag bijvoorbeeld kijkt naar de dossiers die zij ontvangen
naar aanleiding van de gebeurtenissen bij ADO Den Haag – Excelsior op
29 mei jl. aan welke personen een gebiedsverbod of meldplicht opgelegd
moet worden. Het is dus noodzakelijk dat bvo’s en gemeenten samenwerken
hierin.
Vraag 5
Kunt u uiteenzetten hoe vaak een stadionverbod wordt gecombineerd met
een meldplicht?
Antwoord 5
Helaas zijn hiervan geen cijfers beschikbaar.
Vraag 6
Herinnert u zich de eerdere Kamervragen over de digitale meldplicht rondom
voetbalwedstrijden?2

1
2

Kamerstuk 25 232, nr. 71
Tweede Kamer, Vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 809.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ja, die herinner ik mij.
Vraag 7
Hoe vaak is de digitale meldplicht de afgelopen jaren opgelegd? Klopt het dat
dit nu al jaren bestaat maar nog niet of nauwelijks gebruikt wordt in de
praktijk, wat zijn daarvoor de redenen?
Antwoord 7
De digitale meldplicht is in 2015 wettelijk mogelijk gemaakt met de aanscherping van de Wet maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige
overlast (Wet MBVEO). In de praktijk wordt hier tot op heden echter geen
gebruik van gemaakt, omdat er nog geen geschikte digitale faciliteit is die
voldoet aan alle juridische en technologische eisen. In het antwoord op vraag
8 ga ik daar nader op in.
Vraag 8
Bent u het er mee eens dat er in de praktijk de afgelopen jaren weinig
voortgang is geweest op het gebied van de digitale meldplicht? Zo ja, hoe
komt dit? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Zoals benoemd onder vraag 7, ontbreekt een geschikte digitale faciliteit die
voldoet aan alle juridische en technologische eisen. Hiervoor zijn in het
verleden initiatieven gestart, maar deze zijn bij het gebrek aan draagvlak en
financiering niet voortgezet. In 2020 is met de komst van het programma Ons
Voetbal Is Van Iedereen (OVIVI) financiering beschikbaar gekomen en heeft
mijn departement in samenwerking met de partners een herstart gemaakt
met het traject digitale meldplicht. Het doel van het traject is het beschikbaar
stellen van een geschikte faciliteit (een applicatie voor smartphones)
waarmee een meldplichtige kan aantonen dat hij zich op een bepaald tijdstip
niet in een verboden gebied bevindt.
Door het ontwikkelen van deze faciliteit worden praktische en juridische
bezwaren tegen het opleggen van een meldplicht weggenomen. De verwachting is dat de meldplicht vaker zal worden opgelegd en zo verstoringen van
de openbare orde en strafbare feiten efficiënter en effectiever voorkomen
kunnen worden. Deze verwachting is getoetst met een draagvlakverkenning
onder gemeente, politie en het OM.
De voortgang van de digitale meldplicht is afhankelijk van belangrijke
randvoorwaarden. Een daarvan is de technische haalbaarheid. Al betreft het
ogenschijnlijk een eenvoudige applicatie voor smartphones, er zit een aantal
functionaliteiten in die deze ontwikkeling niet alleen uniek maken in het
bouwen van deze voorziening, maar juist ook in de toepassing en het
gebruik. Ik wil ter verduidelijking hier twee functionaliteiten benoemen. De
eerste functionaliteit betreft het vaststellen van de identiteit aan de hand van
een gezichtsherkenning en de tweede functionaliteit betreft het nauwkeurig
vaststellen van de locatie van de melder. De uitdaging hierbij is het voorkomen van fraude. Want als hier gemakkelijk mee kan worden gefraudeerd, is
het instrument niet effectief. Uit onderzoek blijkt dat het risico hierop hoog is,
omdat er toegankelijke en eenvoudige tools bestaan om te frauderen met
gezichtsherkenning en de locatie. Het vinden van de juiste en geschikte
software om zulke fraude op te sporen of tegen te gaan, is dan ook een
kritische succesfactor, waarbij nadrukkelijk vanaf de start, in het ontwerp al,
rekening wordt gehouden met de privacy van de melder. Daarom wordt er op
dit moment gewerkt aan een Data Protection Impact Assessment (DPIA) om
de privacy risico’s te bepalen en een Project Start Architecture (PSA) om in
kaart te brengen wat de aanpassing en impact gaat zijn op de bestaande
organisatie, de processen, de informatievoorziening en de technische
infrastructuur.
Samenvattend gaat het om een voorziening die robuust, veilig en breed
toepasbaar moet zijn. Dit vraagt om een gedegen en zorgvuldige voorbereiding op dit dossier en dat vergt tijd. In de Kamerbrief van 15 juni jl.3 heb ik
een stand van zaken over de huidige voortgang gegeven.
3

Kamerstuk 25 232, nr. 71

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 9
Kunt u aangeven wat u in het kader van de digitale meldplicht verwacht van
de kant van de clubs en de KNVB? Wat kan u hieraan bijdragen?
Antwoord 9
Zoals uiteengezet onder vraag 4, is de handhaving van stadionverboden de
verantwoordelijkheid van de bvo’s. De (digitale) meldplicht is een complementaire maatregel die gezagsdragers kunnen opleggen ter bescherming van
de openbare orde. De digitale meldplicht is geen alternatief voor een goede
veiligheidsorganisatie en goed toegangsbeleid van een bvo. Zoals uiteengezet
in de Kamerbrief van 15 juni jl.4, hebben we met de partners afspraken, die
we nu intensiveren, om ongeregeldheden bij voetbalwedstrijden te voorkomen. Het capaciteits- en kwaliteitsniveau van de beveiliging en stewards van
bvo’s en het toezien op de gemaakte afspraken hierover, is onderdeel hiervan.
Van bvo’s en de KNVB wordt verwacht dat personen die zich misdragen
worden geïdentificeerd en er dossiers worden opgemaakt om maatregelen
zoals stadionverboden en boetes op te leggen, maar ook bestuursrechtelijke
en strafrechtelijke maatregelen. Ik ondersteun de bvo’s en de KNVB hierin
met de financiering van de Landelijke Taskforce ondersteuning bij voetbalincidenten (hierna: Landelijke Taskforce). De Landelijke Taskforce ondersteunt
bvo’s bij het uitlezen van camerabeelden om personen te identificeren en het
opmaken van dossiers.
Vraag 10
Bent u bereid te kijken hoe de ketensamenwerking op lokaal niveau tussen
partijen, supporters en clubs kan worden versterkt, om tot een betere
uitsluiting van relschoppers bij voetbalwedstrijden te komen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 10
Naar aanleiding van de recente ongeregeldheden heb ik hiernaar gekeken. Op
15 juni jl. heb ik in een brief aan uw Kamer aangegeven dat ik constateer dat
er genoeg mogelijkheden zijn om straffen uit te delen aan supporters die zich
misdragen, maar dat resultaten achterblijven. Daarom zijn met de partners
aanvullende afspraken gemaakt die in aanloop naar het nieuwe seizoen
worden uitgewerkt. Dit is verder uiteengezet in de Kamerbrief van 15 juni jl.5
Vraag 11
Bent u bereid om in gesprek te gaan met de KNVB over hoe de veiligheid
tijdens wedstrijden verder versterkt kan worden?
Antwoord 11
Mijn departement is doorlopend in gesprek met de KNVB. Voor de afspraken
die zijn gemaakt verwijs ik u naar vraag 10.
Vraag 12
Bent u bekend met het programma Hooligans in beeld? Kunt u aangegeven
of dit programma nog steeds in de praktijk wordt ingezet?
Antwoord 12
Hooligans in Beeld is een project wat ruim 10 jaar geleden gedraaid heeft als
integrale persoonsgerichte aanpak van hooligans. De kern van Hooligans in
Beeld was dat toonaangevende ordeverstoorders rondom het voetbal op
basis van informatie uit de anonimiteit worden gehaald en gericht werden
aangepakt, waardoor de openbare ordeverstoringen door de groep(en)
afnamen. De aanpak liep – afhankelijk van de kenmerken en achtergronden
van de persoon – van preventie tot repressie. Het programma op zichzelf
wordt niet meer ingezet, de persoonsgerichte aanpak van ordeverstoorders
wel. Over de persoonsgerichte aanpak is een stand van zaken gegeven in de
Kamerbrief van 15 juni jl.6

4

Kamerstuk 25 232, nr. 71
Kamerstuk 25 232, nr. 71
6
Kamerstuk 25 232, nr. 71
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Vraag 13
Bent u bereid te kijken naar de mogelijkheid van slimme camera’s in stadions
om op die manier mensen met een stadionverbod die toch in het publiek
staan te kunnen signaleren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 13
Om daders te vervolgen, maar ook om de persoonsgerichte aanpak te laten
slagen, is het van cruciaal belang om daders te identificeren. Zoals gezegd
draagt de Landelijke Taskforce eraan bij om optimaal gebruik te maken van
camera’s. Voor een lik-op-stuk aanpak is bij het opsporen van daders niet
alleen het juiste gebruik maar ook de kwaliteit van de camera’s van belang.
Kwalitatief goede camera’s in en rond het stadion leveren een belangrijke
bijdrage aan identificatie en vervolging. De KNVB werkt daarom aan een
aangepaste licentie-eis met betrekking tot camera’s, waardoor het verplicht
wordt om twee camera’s op het uitvak en het harde kern-vak te hebben. Deze
wordt ter stemming voorgelegd in de Algemene Vergadering Betaald Voetbal
eind juni en zal bij akkoord ingaan vanaf seizoen 22/23.
Daarnaast is in het kader van Ons Voetbal is Van Iedereen, de gezamenlijke
aanpak van racisme en discriminatie van de rijksoverheid en het voetbal,
door het Ministerie van VWS een wedstrijd, de Challenge (Slimme) Technologie, uitgeschreven. Hiermee wordt de markt uitgedaagd om met concrete
oplossingen te komen om spreekkoren in het voetbalstadion te kunnen
vastleggen. Bvo’s zullen hiermee beter gefaciliteerd worden om vast te
kunnen leggen wat er precies wordt gezongen of geschreeuwd waardoor het
wellicht eenvoudiger wordt om die personen die zich daadwerkelijk schuldig
maken aan discriminerende of kwetsende spreekkoren aan te pakken. Nog dit
jaar wordt in samenwerking met drie bvo’s de ontwikkelde technologie
getoetst in een realistische (stadion)setting.
Slimme camera’s kunnen al dan niet met behulp van bovenstaande pilot ook
worden ingezet om mensen te signaleren met een stadionverbod, mits
binnen de kaders van de regelgeving betreffende inzet technologie.
Vraag 14
In hoeverre is het juridisch mogelijk om in en rondom stadions een verbod
op gezichtsbedekkende kleding (zoals capuchons of sjaals voor de gezichten)
in te stellen, om het daarmee lastiger te maken voor eventuele relschoppers
om zich in anonimiteit te hullen?
Antwoord 14
Het zodanig bedekken van het gezicht is nu al niet toegestaan in de stadions
en in de directe omgeving van het stadion (stadionterrein). Dit is opgenomen
in de KNVB standaardvoorwaarden en de Richtlijn termijn stadionverbod.
Voor het zodanig bedekken van het gezicht waardoor herkenning (deels)
onmogelijk wordt gemaakt kan een landelijk stadionverbod van 18 maanden
met een geldboete worden opgelegd. In de richtlijn voor nieuwe seizoen
(2022/’23) wordt het mogelijk ook voor bezit en/of voorhanden hebben van
maskeringen (zoals een bivakmuts) een stadionverbod op te kunnen leggen.
Het is ook mogelijk om in een Algemene Plaatselijke Verordening regels over
gezichtsbedekkende kleding op te nemen, bijvoorbeeld voor het gebied
rondom een stadion.
Vraag 15
Wat kunt u er verder nog aan bijdragen om ervoor te zorgen dat het
bezoeken van voetbalwedstrijden weer een feestje wordt en de rotte appels
beter worden aangepakt en worden geweerd uit de stadions?
Antwoord 15
Ik blijf mij samen met de vertegenwoordigers van de supporters, de KNVB,
politie, OM en gemeenten inzetten voor veilig en gastvrij voetbal zodat alle
liefhebbers met plezier een wedstrijd in het Nederlandse betaal voetbal
kunnen bezoeken.
Hoe wij hier gezamenlijk aan bijdragen is verder uiteengezet in de Kamerbrief
van 15 juni jl.7 Uiteindelijk hebben we een gezamenlijk doel om personen die
7

Kamerstuk 25 232, nr. 71

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

zich schuldig maken aan voetbalgerelateerd wangedrag buiten een stadion te
houden. Zodat iedereen die wil genieten van een potje voetbal, dat ook met
plezier in veiligheid kan doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6