Position Paper
AMvB’s Omgevingswet
Het kabinet wil het omgevingsrecht vereenvoudigen met de Omgevingswet. De waterschappen ondersteunen dit voornemen. Met het aannemen van de Omgevingswet door het parlement is hiertoe een belangrijke eerste stap gezet. De nu voorliggende AMvB’s - het Omgevingsbesluit, het Besluit kwaliteit leefomgeving, het Besluit activiteiten leefomgeving en het Besluit bouwwerken leefomgeving - zorgen voor de
noodzakelijke nadere invulling van de Omgevingswet. De waterschappen kunnen in grote lijnen instemmen met de voorliggende ontwerp AMvB’s, maar hebben nog wel enkele zorgpunten. Die zorgen moeten
zijn weggenomen voordat wij volledig kunnen instemmen met deze AMvB’s.
Klimaatverandering
Een belangrijke uitdaging waar de waterschappen volop mee bezig zijn, is het anticiperen op klimaatverandering. Een uitdaging die nationaal en internationaal de aandacht heeft en het belang van inwoners en
bedrijven direct raakt. Wij vinden dat de Omgevingswet de waterschappen voldoende mogelijkheden
moet bieden om de schade en overlast als gevolg van de klimaatverandering zoveel mogelijk te bepreken.
Juist in de uitvoeringsregelgeving kan een adequate set aan normen (omgevingswaarden) en instrumenten
ervoor zorgen dat er tijdig ingespeeld kan worden op klimaatverandering. Helaas gaat er in de uitvoeringsregelgeving weinig aandacht uit naar dit belangrijke thema.
De waterschappen stellen voor om klimaatverandering en –adaptatie een veel nadrukkelijker plaats te geven in de AMvB’s en de bijbehorende toelichtingen. Naar de mening van de waterschappen zijn twee aanpassingen in ieder geval noodzakelijk.
1. Weging waterbelang
In de eerste plaats is een steviger verankering van de weging van het waterbelang (watertoetsproces) van
essentieel belang. De waterschappen juichen de borging van het watertoetsproces door middel van een
instructieregel in het Besluit kwaliteit leefomgeving toe. Deze instructieregel voorziet er in dat gemeenten
in omgevingsplannen rekening moeten houden met de gevolgen voor het beheer van watersystemen. De
opvattingen van de waterbeheerder moeten daarbij betrokken worden. Dit geldt ook voor provinciale verordeningen en projectbesluiten. Deze instructieregel zou naar de mening van de waterschappen ook moeten zien op omgevingsvisies. Juist bij omgevingsvisies, die strategisch van aard zijn en een lange termijnhorizon kennen, heeft vroegtijdige betrokkenheid van de waterbeheerder grote meerwaarde. Deze omgevingsvisies vormen immers het kader voor de meer operationele programma’s en besluiten. Om die reden
is in het Bestuursakkoord Water (2011) ook afgesproken een watertoetsproces te doorlopen voor structuurvisies (straks omgevingsvisies).
Met het oog op het anticiperen op klimaatveranderingen is het daarnaast van cruciaal belang dat het wateradvies niet terzijde kan worden geschoven en dat belanghebbende inwoners en bedrijven er kennis van
kunnen nemen. Dit voorjaar hebben we opnieuw gezien wat de gevolgen van extreme neerslag lokaal
kunnen zijn. Daarom pleiten de waterschappen ervoor dat het wateradvies in het kader van de watertoets
doorslaggevend en openbaar wordt. De opvattingen van de waterbeheerder moeten in acht genomen
worden. Indachtig de adviezen van de OESO over de toekomstbestendigheid van het Nederlandse waterbeheer moet voorkomen worden dat besluiten worden genomen in de ruimtelijke ordening die zodanige
gevolgen hebben dat achteraf kostbare maatregelen nodig zijn om wateroverlast te voorkomen of te verhelpen. Met een verplichte en openbare watertoets leveren de verantwoordelijke overheden gezamenlijk
de bewijsvoering dat toekomstige generaties geen schade of overlast ondervinden van verkeerde ruimtelijke plannen in het heden.

Pagina 2 van 2

2. Waterrobuust bouwen
In de tweede plaats is het essentieel dat het belang van waterrobuust bouwen handen en voeten krijgt in
de uitvoeringsregelgeving. Wij constateren dat het ontwerp Besluit bouwwerken leefomgeving in dit verband niet verder gaat dan regels te stellen over vochtwerendheid van ruimten met een verblijfsfunctie.
Verder zijn in het ontwerp Besluit kwaliteit leefomgeving in dit verband relevante instructieregels opgenomen ten aanzien van het omgevingsplan. Deze zijn erop gericht dat gemeenten in hun omgevingsplan
een adequate bescherming van woningen en andere kwetsbare bouwwerken en locaties bewerkstelligen
voor wat betreft geur, geluid, externe veiligheid en trillingen. De aspecten wateroverlast en waterveiligheid
ontbreken helaas. Met het oog op de klimaatveranderingen vragen de waterschappen niet alleen aandacht voor de bestemmingsfase (locatiekeuze), maar ook voor de inrichtingsfase. Bij de inrichting van een
gebied zullen gronden en panden zodanig bouw- en woonrijp gemaakt moeten worden dat water zoveel
mogelijk buiten de deur wordt gehouden. Hiervoor is het essentieel dat eisen gesteld worden aan: (a) de
inrichting van de locatie van het bouwwerk, (b) de waterdichtheid van het bouwwerk zelf, (c) de te gebruiken bouwmaterialen en (d) de opstelling en locatie van vitale infrastructuur binnen en buiten de bouwlocatie. De waterschappen pleiten dan ook voor het aanscherpen van de bouwregelgeving wat betreft waterrobuust bouwen.
Betrokkenheid waterbeheerder bij indirecte lozingen
Indirecte lozingen (via de riolering) worden in de huidige situatie onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) gereguleerd. De waterbeheerder beschikt nu over een bindend adviesrecht richting
het bevoegd gezag, veelal de gemeente. In het ontwerp Omgevingsbesluit is de betrokkenheid van de waterbeheerder geregeld via een (reguliere) advies, waar het bevoegd gezag gemotiveerd van kan afwijken.
De waterschappen pleiten voor een directe betrokkenheid bij vergunningverlening van indirecte lozingen
door middel van een advies met instemming. Het gaat weliswaar nog om een beperkte hoeveelheid vergunningen - als gevolg van de verschuiving naar meer algemene regels - maar wel om de zwaarste categorie indirecte lozingen die op de zuiveringen van de waterschappen terecht komen (end of pipe). Herstel
van het zuiveringsproces brengt extreem hoge kosten met zich. Bovendien ontbreekt de kennis en de prioriteit vaak bij gemeenten, waardoor betrokkenheid van de waterbeheerder nogal eens te laat of niet tot
stand komt. Een advies met instemming ondervangt dat en doet ook recht aan het bindende karakter van
het adviesrecht waarover de waterschappen nu beschikken.