Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

33 552

Slachtofferbeleid

Nr. 65

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juni 2020
Met deze brief informeer ik u over de instelling van het adviescollege
«Onderzoek stelsel schadevergoeding voor slachtoffers van strafbare
feiten». In het Algemeen Overleg Slachtofferbeleid van 27 november 2019
hebben wij met elkaar gesproken over diverse onderwerpen op het gebied
van schadevergoeding voor slachtoffers van strafbare feiten (Kamerstuk
33 552, nr. 62). Ik heb uw Kamer toen laten weten dat ik voornemens was
een adviescollege in te stellen dat op een meer fundamentele manier gaat
kijken naar het stelsel van schadevergoeding en tegemoetkoming voor
slachtoffers en heb toegezegd uw Kamer te informeren over de samenstelling en opdracht van dit college.
Samenstelling en opdracht
Als gevolg van het in de tijd organisch gegroeide stelsel van schadeverhaal voor slachtoffers van strafbare feiten, is een systeem ontstaan dat
niet op alle onderdelen als rechtvaardig en evenwichtig wordt
beschouwd. Kleine reparaties in het huidige schadesysteem bieden
hiervoor geen soelaas. Oplossingen voor de langere termijn vragen om
een evenwichtige en breed georiënteerde afweging van de belangen van
alle betrokkenen. Dit vraagt om een multidisciplinaire advisering over een
integrale herziening van het schadestelsel. Het is dan ook noodzakelijk om
een beroep te doen op onafhankelijke, externe deskundigheid vanuit
verschillende achtergronden.
Tegen die achtergrond is gekozen voor de instelling van een nieuw,
eenmalig adviescollege met een afgebakende opdracht in de zin van de
Kaderwet adviescolleges, onder voorzitterschap van de heer mr. J.P.H.
Donner. Daarnaast zijn de heren prof. mr. W.J. Veraart, prof. dr. A.
Pemberton, prof. mr. S.D. Lindenbergh, en de dames drs. J.P.M. Lazeroms
(per 1 juli) en prof. mr. S. van der Aa bereid gevonden om deel te nemen
aan dit college.

kst-33552-65
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 552, nr. 65

1

Het adviescollege heeft tot taak mij te adviseren over de mogelijkheden
om te komen tot een afgewogen, consistent en betaalbaar stelsel voor
vergoeding van en tegemoetkoming in schade van slachtoffers van
strafbare feiten en over de rol van de overheid ten opzichte van schade
van slachtoffers van strafbare feiten.
Een vraag die daarbij gesteld kan worden is wat de rol van de overheid is
ten opzichte van schade van slachtoffers in het algemeen en ten opzichte
van slachtoffers van strafbare feiten in het bijzonder. Tevens is van belang
welke mate van solidariteit van de samenleving jegens slachtoffers
verlangd kan worden. Als bezien wordt hoe tot een afgewogen en
consistent stelsel te komen zullen elementen als rechtvaardigheid,
evenwichtigheid, toekomstbestendigheid, uitvoerbaarheid en betaalbaarheid in ogenschouw moeten worden genomen. Ook is van belang dat
secundaire victimisatie zoveel mogelijk wordt voorkomen.
In dit verband spelen ook onderwerpen als het uitgangspunt dat de dader
aansprakelijk is voor de schade die het slachtoffer lijdt, de verhouding
tussen civiel- en strafrecht en bestaande andere voorzieningen als sociale
zekerheid en (verplichte) verzekeringen. Voorstelbaar is dat het college
zich oriënteert op een aantal relevante schadestelsels in ons omringende
landen en daarbij ook kijkt naar solidariteit gebaseerd op territorialiteit
van het misdrijf en mogelijk ook naar de nationaliteit van het slachtoffer.
Voorts is van belang dat rekening wordt gehouden met de relevante
EU-Richtlijnen op dit terrein en verwachte ontwikkelingen daarin.
Achtergrond
Vergoeding van schade is een belangrijk onderdeel van het recht doen
aan slachtoffers. Enerzijds omdat dit bijdraagt aan materieel herstel. Maar
net zo belangrijk is het feit dat schadevergoeding een vorm van erkenning
biedt voor wat het slachtoffer is aangedaan.
Met een zekere regelmaat wordt gewezen op onevenwichtigheden en
mogelijk onrechtvaardige uitkomsten van het huidige, in de tijd organisch
gegroeide stelsel van schadevergoedingsregelingen. Zo kunnen slachtoffers zich voegen in het strafproces, waarbij de schadevergoedingsmaatregel en daarmee inning door het CJIB en de voorschotregeling van
toepassing zijn. Als de rechter oordeelt dat de behandeling van de
schadeclaim een te grote belasting van het strafproces is, moeten
slachtoffers echter naar de civiele rechter. Dit is een langdurige procedure,
waarbij het slachtoffer griffierechten moet betalen, zelf zorg moet dragen
voor de inning van de schadevergoeding en de voorschotregeling niet van
toepassing is. Als de dader geen vermogen heeft, staat het slachtoffer met
lege handen.
Ook is de schadevergoeding die een slachtoffer krijgt afhankelijk van het
feit of er wel of geen dader bekend is en of de dader wordt veroordeeld.
Als bij een veroordeling de schadevergoedingsmaatregel wordt opgelegd,
is voor ernstige gewelds- en zedenmisdrijven de ongemaximeerde
voorschotregeling van toepassing. Voor overige delicten geldt dat de
voorschotregeling gemaximeerd is tot € 5.000,–. De overheid draagt
hierbij het incassorisico van de vooruitbetaalde vergoedingen. Als de
dader niet bekend of niet veroordeeld is, rest alleen een uitkering van het
Schadefonds Geweldsmisdrijven met een maximum van € 35.000,–. Dit is
een tegemoetkoming in de kosten op basis van solidariteit met slachtoffers van in Nederland opzettelijk gepleegde geweldsmisdrijven met
ernstig letsel. De reikwijdte van het Schadefonds is de afgelopen jaren
uitgebreid, waarbij de vraag rijst hoe ver de solidariteit van de overheid
moet reiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 552, nr. 65

2

De vraag rijst ook of de ernst van het delict en/of de ernst van het letsel
bepalend moet zijn bij een schaderegeling. Daarnaast is de vraag hoe
schade als gevolg van een strafbaar feit zich verhoudt tot andere soorten
schade, zoals schade als gevolg van een ongeval, ziekte of natuurramp. En
wat de rol van de overheid bij deze kwesties is. Tenslotte wijzen (slachtoffer)advocaten op grote verschillen tussen rechtbanken in de toewijzing
van schadeclaims, nog afgezien van verschillen in de hoogte van de
claims in vergelijkbare situaties.
Het adviescollege zal zijn advies voor 1 februari 2021 uitbrengen.
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 552, nr. 65

3