Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

929
Vragen van de leden Van den Hul en Gijs van Dijk (beiden PvdA) aan de
Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media en de Staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over onderzoek van Sociaal Werk
Nederland waaruit blijkt dat meer ouders peuters thuishouden (ingezonden
7 december 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
mede namens de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media
(ontvangen 13 december 2018).
Vraag 1
Wat klopt er van het bericht dat meer ouders peuters thuishouden onder
invloed van de administratieve rompslomp die de aanvraag bij de Belastingdienst van toeslagen voor peuteropvang met zich meebrengt?1
Antwoord 1
In 2017 en 2018 zijn de effecten van de harmonisatie onderzocht, en uit dit
onderzoek blijkt dat er geen trend is van ouders die niet meer voor de
peuteropvang kiezen door de harmonisatie van peuterspeelzaalwerk en
kinderopvang.2 Ook blijkt uit het onderzoek dat een goede begeleiding van
ouders belangrijk is. In veel gemeenten gebeurt dit ook. Bij de Belastingdienst
zijn in het kader van de harmonisatie geen signalen binnengekomen dat
ouders problemen hadden met het aanvragen van kinderopvangtoeslag. Wel
vind ik het belangrijk om dit goed in de gaten te blijven houden, ook omdat
er recent een aantal signalen is binnengekomen, zoals het onderzoek van
Sociaal Werk Nederland. Daarom zal ik begin 2019 opnieuw onderzoeken wat
de effecten van de harmonisatie zijn.
Volgens het SCP onderzoek van 2018 Kijk op de Kinderopvang geeft
desgevraagd circa 75% van de ouders die gebruik maken van kinderopvang
aan het aanvragen van kinderopvangtoeslag niet ingewikkeld te vinden3. Dat
is mooi, maar ik zou dat cijfer graag verder omhoog brengen. Samen met de
Belastingdienst werk ik daarom aan een verbetertraject kinderopvangtoeslag,
waarin onder meer wordt ingezet op het verder verbeteren van de digitale
dienstverlening met als doel ouders beter te ondersteunen bij het aanvragen
1

AD, «Peuteropvang lijdt onder «belastingangst» ouders», 6 december 2016
Bijlage bij Kamerstukken II 2016/17, 31 322, nr. 334. en bijlage bij Kamerstukken II, 2017/2018,
31 322, nr. 372.
3
Kamerstukken II, 2018/2019, 31 322, nr. 376
2

ah-tk-20182019-929
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

van de kinderopvangtoeslag en het doorgeven van wijzigingen. Over de
inhoud van deze voorstellen is uw Kamer deze week door mij, mede namens
de Staatssecretaris van Financiën, geïnformeerd4. Daarnaast ga ik onderzoek
uitvoeren met als doel meer inzicht te krijgen hoe ouders informatie over
kinderopvang vergaren, welke informatiebehoefte ouders hebben en op welke
manier de overheid ouders hierin kan ondersteunen.
Vraag 2
Wat betekent dit voor de ontwikkeling van taalachterstanden bij de betrokken
kinderen?
Antwoord 2
Vooral voor kinderen met een risico op een onderwijsachterstand is een
voorschools aanbod zeer belangrijk voor de taalontwikkeling. Het is daarom
belangrijk dat alle peuters met een risico op een onderwijsachterstand
voorschoolse educatie ontvangen. Op dit moment lijkt er geen sprake te zijn
van een landelijke trend van een daling in het bereik van deze doelgroeppeuters. In het voorjaar van 2019 doe ik onderzoek naar de gevolgen van de
harmonisatie. In dit onderzoek wordt ook specifiek gekeken naar het bereik
onder doelgroeppeuters.
Vraag 3
Bent u bereid om in lijn met de in het bericht genoemde voorbeelden
gemeenten te stimuleren
om peuterspeelzalen de ruimte te bieden om meer in te zetten op huisbezoeken en toeslagcoaches?
Antwoord 3
Elk jaar vragen vele duizenden ouders kinderopvangtoeslag aan. De
Belastingdienst probeert dat zo makkelijk mogelijk te maken voor mensen.
Vanuit de Belastingdienst is er een (nagenoeg) landelijk dekkend netwerk van
toeslagservicepunten en ouders kunnen bij vragen altijd contact opnemen
met de Belastingtelefoon. Daarnaast wordt er in het eerdergenoemde
verbetertraject door SZW en de Belastingdienst ingezet op onder meer het
verbeteren van de digitale dienstverlening.
Uit onderzoek naar de harmonisatie van peuterspeelzaalwerk en kinderopvang blijkt ook dat een goede begeleiding van ouders belangrijk is. Als
gemeenten en kinderdagverblijven dit kunnen bereiken met bijvoorbeeld
huisbezoeken of toeslagcoaches, dan vind ik dat positief. Gemeenten en
kinderdagverblijven zijn vrij om dit zelf in te richten, afhankelijk van de
situatie in de gemeente, het beleid in de gemeente (bijvoorbeeld ten aanzien
van voorschoolse educatie) en de behoefte van ouders. In het ondersteuningstraject van Sociaal Werk Nederland ten behoeve van de harmonisatie is
ook ruimte geweest voor het delen van goede voorbeelden. Zo is er een
ambassadeursnetwerk bestaande uit ervaren ondernemers die de harmonisatie in hun organisaties al doorgevoerd hebben. Zij zijn door SWN onder
andere ingezet op bijeenkomsten en werksessies.
Vraag 4
Zou gratis peuteropvang een efficiëntere oplossing kunnen bieden? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
Het kabinet wil stimuleren dat ouders met jonge kinderen (kunnen) werken,
dat kinderen met een taalachterstand extra aandacht krijgen en dat er een
aanbod is voor peuters van ouders die niet werken. Het kabinet kiest voor
een gerichte inzet van middelen, zodat er specifiek geïnvesteerd kan worden
in het verhogen van de arbeidsparticipatie én onderwijsachterstanden zoveel
mogelijk voorkomen kunnen worden. Ik hecht eraan om de middelen voor
deze specifieke doelstellingen in te zetten. Kinderopvang is niet gratis. Ik vind
het daarom redelijk om ook van ouders een bijdrage te verwachten voor de
kosten van kinderopvang.

4

Kamerstukken II 2018/2019 «Brief verbetertraject kinderopvangtoeslag».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Omdat de kinderopvangtoeslag inkomensafhankelijk is, betalen ouders met
een laag inkomen relatief weinig aan kinderopvang. De laagste inkomens
krijgen volgend jaar 96% van de maximum uurprijs vergoed en betalen dus
4% eigen bijdrage. Ook voor de harmonisatie vroegen de meeste gemeenten
ouders om een bijdrage voor peuterspeelzalen5. Overigens kunnen gemeenten met de middelen die zij ontvangen in de specifieke uitkering gemeentelijk
onderwijsachterstandenbeleid voorschoolse educatie voor de kinderen in de
doelgroep ook gratis of met een (geringe) eigen bijdrage aanbieden (dus
buiten de kinderopvangtoeslag om).
Vraag 5
Kunt u toelichten wanneer de Kamer wordt geïnformeerd over uw toezegging
(1 november 2018) om met een preciezere kosteninschatting te komen van
wat een gratis zestienurig voorschoolaanbod per week voor alle kinderen
vanaf 2,5 jaar kost?
Antwoord 5
Het is lastig om een goede schatting te maken van de kosten voor een gratis
voorschool voor kinderen van 2,5–4 van 16 uur omdat dit sterk afhankelijk is
van de vormgeving. Bepalend zijn bijvoorbeeld de financieringswijze, de
hoogte van de uurprijs en het aantal weken dat kinderen naar de voorschool
gaan. De kosten zijn daarnaast ook afhankelijk van de gedragseffecten. Als de
voorschool gratis is, dan gaan kinderen mogelijk vaker dan voorheen naar de
voorschool.
Omdat de kosten sterk afhankelijk zijn van de vormgeving is een inschatting
niet makkelijk te maken. Tijdens de begrotingsbehandeling van OCW heeft
Minister Slob een eerste schatting gegeven van de kosten een gratis aanbod
van 16 uur per week voor alle peuters op kwaliteitsniveau voorschoolse
educatie van 2,5 tot 4 jaar voor 40 weken per jaar (gekoppeld aan de school).
Een grove indicatie is dat dit circa 850 miljoen euro extra zou kosten.
Het kabinet heeft gekozen om gericht te investeren in peuters met een risico
op een onderwijsachterstand. Uit internationaal onderzoek blijkt dat deze
peuters het meest profiteren van voorschoolse educatie. In zijn brief van
29 november 2018 aan uw Kamer heeft Minister Slob aangegeven hoe de
extra investeringen in de voorschoolse educatie gevolgd zullen worden. Uw
Kamer wordt in 2019 over de eerste resultaten geïnformeerd, daarin zal ook
nader ingegaan worden op de toezegging gedaan aan het lid van de Hul.
Vraag 6
Bent u bereid deze vragen voor het algemeen overleg Kinderopvang van
13 december 2018 te beantwoorden?
Antwoord 6
Ja.

5

Bijlage bij Kamerstukken II 2016/17, 31 322, nr. 334

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3