Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 168

Wijziging van de Wet luchtvaart in verband met
een informatieplicht voor
luchthavenexploitanten en enkele technische
verbeteringen

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 13 oktober 2022
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer verslag uit te
brengen van haar bevindingen. Het verslag behandelt alleen die onderdelen waarover door de genoemde fracties inbreng is geleverd.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
Inleiding
Inhoud wijzigingen
Administratieve lasten en nalevingskosten
Internetconsultatie

1
2
2
3

ARTIKELSGEWIJS
Onderdeel B
Onderdeel D
Onderdeel E – Inleiding
Economie
Informatieplicht
Onderdeel F

3
3
3
4
6
7
8

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Wijziging van de Wet luchtvaart in verband met een informatieplicht voor
luchthavenexploitanten (hierna: het wetsvoorstel). Zij hebben hierbij
hebben nog enkele vragen.

kst-36168-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 5

1

De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
voorliggende wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele vragen betreffende de
inhoud van de wijzigingen.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij steunen de strekking van de voorgestelde wetswijziging,
maar hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse en belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben met interesse
kennisgenomen van het voorstel om enkele technische verbeteringen aan
te brengen in de Wet luchtvaart en om een informatieplicht in te stellen,
zodat luchthavens verplicht zijn informatie te delen met het ministerie.
Deze leden delen de observatie van de regering dat de milieueffectrapportages (MER’s) de afgelopen jaren veelvuldig zijn misgelopen. Zij hebben
hierover een aantal vragen en dragen enkele aanvullende (technische)
verbeteringen aan.
Inhoud wijzigingen
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering veronderstelt dat het
ministerie in de toekomst de initiatiefnemer zal zijn voor het opstellen van
een milieueffectrapportage (MER). De regering verwijst hiervoor naar
ontwikkelingen in al bestaande MER’s en het advies van de Commissie
voor de m.e.r. De regering geeft aan dat afhankelijkheid van de exploitant
hierbij onwenselijk is. Is het opstellen van de MER niet in het voordeel van
de betreffende luchthaven? Is in het verleden informatieverstrekking
geweigerd? Op welke manier is het ministerie op dit moment betrokken
geweest in het opstellen van MER’s voor diverse luchthavens?
De leden van de D66-fractie lezen dat informatie alleen mag worden
gebruikt voor het doeleinde waarvoor de aanvraag is gedaan. Deze leden
vragen de regering waarom de ingewonnen informatie niet kan worden
gebruikt voor dossiervorming, bijvoorbeeld op het gebied van geluidsoverlast of luchtvervuiling. Zo kan deze informatie bijvoorbeeld bijdragen
aan een bredere monitoring van geluidsoverlast door vliegverkeer in
Nederland. Wat zijn de bezwaren bij het verwerken van opgevraagde
informatie voor andere doeleinden op het ministerie? Ziet de regering
kansen om deze clausule aan te passen, zodat opgevraagde informatie
met goedkeuring van de exploitant ook voor andere doeleinden binnen
het ministerie, zoals dossiervorming, kan worden aangewend? Mag
informatie die op dit moment wordt opgevraagd, zonder informatieplicht,
worden benut voor diverse doeleinden?
Administratieve lasten en nalevingskosten
De leden van de VVD-fractie lezen ook dat het Adviescollege Toetsing
Regeldruk opmerkt dat het type informatie-uitvraag en de frequentie nog
onzeker zijn. Deze leden willen weten of de regering hiervoor de regeldrukeffecten wil opnemen in de evaluatie van de Wet luchtvaart.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie zijn van mening dat de
exploitanten van luchthavens veelvuldig hebben getoond niet bij machte
te zijn om een MER-procedure met voldoende nauwkeurigheid uit te
voeren. Zij vragen wel aan de regering of het gangbaar is dat de overheid
overweegt om MER-procedures op zich te nemen ten behoeve van private
ondernemingen. Kan de regering aangeven op welke wijze zij de kosten
die zij zo maakt gaat verhalen op de onderneming die normaal gesproken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 5

2

zo’n MER-procedure zelf zou moeten doorlopen? Waarom wordt ervoor
gekozen om dit voor bepaalde ondernemingen wel vanuit de overheid te
doen en voor andere niet? Creëert men daarmee geen rechtsongelijkheid?
Internetconsultatie
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Nederlandse Vereniging van
Luchthavens (NVL) stelt dat de informatieverplichting onnodig is,
aangezien luchthavenexploitanten altijd hebben voldaan aan informatieverzoeken. Deze leden willen weten waarom hier toch voor is gekozen en
hoe het draagvlak onder luchthavenexploitanten is om vrijwillig te blijven
voldoen aan informatieverzoeken. Ook willen deze leden weten hoe de
regering ervoor gaat zorgen dat hiervoor voldoende draagvlak blijft.
De leden van de D66-fractie hebben het advies van de Raad van State
geraadpleegd. Zij hebben naar aanleiding van het advies en de aangegeven wijzigingen van de regering nog enkele vragen. De Raad van State
vindt de voorgestelde informatieplicht verstrekkend. De regering geeft aan
dat er geen niet-wettelijke alternatieven zijn. Heeft de regering hier nader
contact over gehad met de Raad van State? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
welke niet-wettelijke alternatieven stelt de Raad van State voor en wat is
daarvan de appreciatie van de regering? De Raad van State geeft aan dat
het wenselijk is om nader uit te werken ten behoeve van welke concrete
taken en bevoegdheden welke informatie noodzakelijk wordt geacht. Deze
leden vragen de regering of er kaders kunnen worden bepaald waarin de
informatieplicht mag worden aangewend. Zij onderschrijven het belang
van informatieverstrekking aan het ministerie door luchtvaartexploitanten,
maar nemen anderzijds ook kennis van het standpunt van de NVL dat zij
de voorgestelde informatieplicht overbodig acht, gezien altijd is voldaan
aan informatieverzoeken. Deze leden vragen de regering daarom of zij
verder kan concretiseren welke informatie noodzakelijk wordt geacht per
doeleinde. Kan de regering met deze kaderstelling eerst uitgaan van de
wil van een exploitant om mee te werken aan een informatieonderzoek en
het vertrouwen in exploitanten om dit te doen, totdat over wordt gegaan
op een verplichting? Zo ja, op welke manier kan een dergelijke kaderstelling verwerkt worden? Zo nee, wat zijn hierbij de overtuigingen?
ARTIKELSGEWIJS
Onderdeel B
De leden van de SP-fractie vragen de regering om aan te geven hoe vaak
er gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid tot het benoemen van
bijzondere luchtverkeersgebieden. Ook vernemen deze leden graag of de
regering verwacht dat de inwerkingtreding van de SERA-verordening zal
leiden tot een toename van benoemingen van bijzondere gebieden/
tijdelijke gebieden met beperkingen.
Onderdeel D
De leden van de GroenLinks-fractie hebben uiteraard geen bezwaar tegen
een Europese harmonisatie van de termijnen van de verslaglegging van
geluidsoverlast. Deze leden zijn wel benieuwd of en, zo ja, hoe dit
gevolgen kan hebben voor die verslaglegging, de verantwoording van
overlast en of dit van invloed is op de mogelijkheid om bij te sturen. Zijn
de jaarlijkse verslagen en rapportages die luchthavens en ILT maken
voldoende? Lopen we iets mis?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de regering nader toe
te lichten waarom één jaar uitstel voor de vijfjaarlijkse toets- en herzie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 5

3

ningscyclus inzake omgevingslawaai noodzakelijk is. Kan dit ertoe leiden
dat omwonenden langer te maken hebben met te veel geluidsoverlast?
Waarom acht de regering dat wenselijk?
Kan de regering toelichten waarom zo actief gebruikgemaakt wordt van
de Interimwet stad- en milieubenadering en (binnenkort) de
Omgevingswet om extra geluidshinder toe te staan? Deelt de regering dat
het streven, ook van de Wet luchtvaart, moet zijn om de geluidshinder (in
dit geval van vliegtuigen) te beperken tot de adviesnormen van de WHO?
Waarom is dat niet opgenomen in het wetsvoorstel?
Onderdeel E
Inleiding
De leden van de VVD-fractie willen weten waarom de informatieplicht
specifiek gaat gelden voor de onderwerpen economie, milieu en
veiligheid. Deze leden willen weten of de regering van plan is om op
termijn dit ook te laten gelden voor andere onderwerpen.
De leden van de VVD-fractie willen weten voor welke sectoren in
Nederland ook een soortgelijke informatieplicht geldt. Deze leden willen
weten hoe de informatieplicht is geregeld in Duitsland en België, die
grenzen aan Nederland en aan Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Polen,
Turkije, Qatar en de Emiraten, die grote overstapluchthavens hebben.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de informatie nu vrijwillig wordt
gegeven door luchthavenexploitanten. Deze leden willen weten hoe vaak
per jaar het ministerie de informatie vraagt. Graag ontvangen deze leden
een overzicht per luchthaven, waarin staat hoe vaak de informatie
vrijwillig wordt gegeven en hoe vaak niet. Deze leden willen weten of de
regering signalen opvangt dat luchthavenexploitanten de informatie niet
meer vrijwillig willen geven. Ook willen deze leden weten in hoeverre er
geen vertrouwen is in luchthavenexploitanten om de informatie vrijwillig
te geven. Deze leden willen weten wat er gebeurt als luchthavenexploitanten straks niet op tijd de informatie kunnen geven. Deze leden willen
weten of er dan een boete of zelfs een licentie-intrekking kan worden
opgelegd.
De leden van de VVD-fractie vragen wat de stand van zaken van de
uitvoering is van de aangenomen motie-Koerhuis (Kamerstuk 32 847, nr.
738) over het beleidsneutraal overzetten van geluidsregels van onder
andere luchtvaart en hoe het Bestuurlijk Overleg met de Bestuurlijke Regie
Schiphol (BRS) hierover is gegaan op 12 juli jl.
De leden van de SP-fractie steunen het verruimen van de informatieverplichting voor de exploitanten van de Nederlandse luchthavens. Zij
hebben meermaals ervaren dat bewindspersonen over onvoldoende
instrumenten beschikken om te sturen op zaken als de omgevings- en
milieueffecten van de luchtvaart, de aantallen vluchten of de kwaliteit van
de arbeidsomstandigheden in de sector. Deze leden verwachten dat het
opnemen van deze nieuwe artikelen zal bijdragen aan een sterkere
regierol vanuit de overheid ten aanzien van de luchtvaart.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn zeer te spreken over het
voornemen om meer verantwoordelijkheid en meer regie te nemen op het
luchtvaartdossier. Te lang is de luchtvaart een zelfregulerende sector
geweest waarbij de overheid vooral dienend was aan de bedrijfsbelangen.
We moeten toe naar een luchtvaart die dienend is aan Nederland, waarbij
de brede maatschappelijke belangen van gezondheid, klimaat,
leefbaarheid, economie en bereikbaarheid tegen elkaar worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 5

4

afgewogen, wetende dat we voor die eerste harde grenzen hebben en die
twee laatste een belang, maar geen recht zijn. Daarvoor is het van groot
belang dat de Minister ook kan kiezen tegen het directe belang van de
luchtvaartsector, en dat kan alleen als deze verplicht is om alle relevante
informatie te leveren, ook als dat de luchthavens en hun primaire klanten
even niet uitkomt.
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het essentieel voor de grote
omslag waar de sector voor staat dat de Minister zelf verantwoordelijkheid neemt en daarvoor verantwoording aflegt aan de Kamer. Zij
verwachten van de Minister goed gebruik te gaan maken van zijn nieuwe
mogelijkheden.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op dat de klimaatcrisis hier is. De Aarde is al opgewarmd met 1,1 graad (bandbreedte 0,8 –
1,3 graden) en het zal dus een maximale inspanning vragen om de
opwarming te beperken tot een maximum van 1,5 graad, zoals is
afgesproken in het Parijsakkoord. Deze leden toetsen wetsvoorstellen op
hun inhoud, maar ook in deze bredere context van het Parijsakkoord. In
het voorliggende wetsvoorstel zien zij dat er enkele wijzigingen worden
gedaan in de Wet luchtvaart. Zij vragen de regering of het een bewuste
keuze is geweest om daarbij geen enkele wetswijziging voor te stellen die
eraan zal bijdragen dat de opwarming die veroorzaakt wordt door de
luchtvaart afneemt. Graag een reflectie. Deze leden vinden dit een
onverantwoorde keuze en meer dan een gemiste kans. Kan de regering
reageren op deze kwalificatie?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken verder op dat er de
afgelopen jaren inderdaad veel is misgegaan rondom de MER-procedures
voor luchthavens. Rekenen met onrealistische waardes, invoergegevens
aanpassen, dubbele stikstofboekhoudingen bijhouden. Sinds de eerste
fouten werden ontdekt in het najaar van 2017 (in documenten die ook veel
verder teruggaan) lijkt er een continue stroom van onthullingen op gang
gekomen. Deze leden complimenteren de burgers die deze fouten telkens
boven tafel hebben gekregen, maar vragen de regering om hierop te
reflecteren en een afdoende verklaring te geven voor het feit dat er zo veel
misstanden boven tafel zijn gekomen. Of noemt de regering dit geen
misstanden? Hoe noemt ze dit dan? Hoe kon dat gebeuren? Komt dat echt
alleen door een gebrekkige informatiepositie van de rijksoverheid? Of
hebben andere factoren (zoals bijvoorbeeld politiek wensdenken) daar ook
aan bijgedragen?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie merken op dat ook recent
weer duidelijk werd dat in het verleden (2007/2008) de relevante bevoegde
gezagen van alles hebben laten mislopen rondom het opstellen van de
MER en het LVB 2008. Kan de regering ingaan op de recente publicatie
van SchipholWatch?1 Kan de regering aangeven waarom de MER MLT
nooit gemaakt is? Kan de regering aangeven waarom – bij het uitblijven
van de MER MLT – toch is vastgehouden aan de tekortschietende MER
KT? Wat betekent dit voor de huidige legaliteit van Schiphol? Op welke
manier is er geen sprake van dwaling bij het opstellen van het LVB 2008?
Is de regering bereid hier een onderzoek naar te verrichten? Zo nee,
waarom niet?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie kunnen zich inhoudelijk goed
vinden in de meeste van de voorgestelde wijzigingen. Het verbaast deze
1

Website SchipholWatch, «Schiphol regelde met list en bedrog een nieuwe vergunning»,
10 oktober 2022 (https://schipholwatch.nl/2022/10/10/schiphol-regelde-met-list-en-bedrog-eennieuwe-vergunning/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 5

5

leden dat er nog geen manier was voor de regering om cruciale informatie af te dwingen bij partijen als Schiphol. Maar zij lezen ook dat de
NVL stelt dat er altijd voldaan is aan informatieverzoeken vanuit de
rijksoverheid. Deelt de regering die mening? En hoe is dit voor andere
overheden dan de rijksoverheid? En voor omwonenden?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen verder waarom er
slechts is gekozen voor het verlangen van informatie aangaande drie
thema’s (milieu, veiligheid en economie). Waarom ontbreken daarbij
bijvoorbeeld klimaat, natuur, gezondheid en (geluids)hinder? Dekken de
huidige onderwerpen alle negatieve effecten die de luchtvaart veroorzaakt
en waar de rijksoverheid een verantwoordelijkheid heeft? Kan de regering
verder aangeven waarom ervoor is gekozen om alleen informatie te
verplichten voor het voldoen aan de Rijkstaken vanuit de Wet luchtvaart?
Waarom is er niet voor gekozen een plicht in te stellen voor het delen van
informatie ten behoeve van alle wettelijke taken die de overheid heeft?
Zijn andere ministeries met andere taakstellingen (zoals het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) ook bevoegd om voor hen
relevante informatie op te vragen? Kan bijvoorbeeld met de voorgestelde
informatieplicht de benodigde informatie worden afgedwongen om beleid
te maken waarmee kan worden voldaan aan de klimaatdoelstellingen van
Parijs? Of om, ten behoeve van de volksgezondheid, te voldoen aan de
WHO-norm voor luchtkwaliteit of geluidshinder?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen verder aan de
regering of er geen andere (technische) gebreken zijn die gerepareerd
moeten worden in de Wet luchtvaart. Zo is kort geleden het handhavingsverzoek van Mobilisation for the Environment (MOB) afgewezen dat de
regering verzocht te handhaven op de uitstoot van zeer zorgwekkende
stoffen (ZZS) en luchtverontreinigende stoffen. Bekend is dat een
wezenlijk deel van de vervuilende stoffen die de luchtvaart veroorzaakt
niet valt onder het Activiteitenbesluit en de bijbehorende minimalisatieen informatieplicht en deze dus ook niet van toepassing zijn. Waarom
heeft de regering niet besloten zo’n minimalisatieplicht voor de uitstoot
van zeer zorgwekkende stoffen nu toch in de Wet luchtvaart op te nemen?
Uit het afgewezen handhavingsverzoek blijkt ook dat algemene zorgplicht
uit de Wet luchtvaart niet dekkend is voor alle vormen van vervuiling en
hinder. Is overwogen deze zorgplicht explicieter en ruimer vorm te geven?
Zo nee, waarom niet?
Klopt het dat er geen mogelijkheden zijn binnen de Wet luchtvaart om te
sturen op voldoende broeikasgasemissiereductie voor de luchtvaartsector? Is overwogen die omissie te herstellen? Waarom heeft de regering
niet besloten de (kunstmatige) rekengrens van 3.000 voet los te laten? Of
daarnaast een plicht in te voeren om ook alle emissies boven die grens
mee te nemen?
Een ander gebrek dat recent werd vastgesteld is dat er nog altijd veel
gevlogen wordt met vliegtuigen die gebruikmaken van vervuilde en
ziekmakende bleed air. Er zijn allang vliegtuigen op de markt die hier geen
gebruik van maken. Waarom is geen uitfasering van vliegtuigen die bleed
air gebruiken voorgesteld?
Economie
De leden van de D66-fractie lezen enigszins verbaasd dat het Rijk de vraag
naar luchtvaart «selectief zal ondersteunen en daarbij voorrang zal geven
aan luchtvaart die de grootst mogelijke waarde heeft voor de Nederlandse
economie en werkgelegenheid». Deze leden vragen de regering meer
duiding over hoe zij deze «voorrang» wil verstrekken. Wat is hierbij de rol
van de slotcoördinator? Gaat de regering inzetten op het verminderen van
korteafstandsvluchten waarvoor andere reismogelijkheden bestaan? Op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 5

6

welke manier gaat de regering dit realiseren? Welke informatie moet
hiervoor worden uitgevraagd bij exploitanten? Kan deze informatie ook
voor andere doeleinden worden gebruikt?
De leden van de SP-fractie vragen de regering om nader toe te lichten wat
in dit voorstel precies wordt bedoeld met het verbeteren dan wel
versterken van de netwerkkwaliteit. Tevens zijn deze leden benieuwd in
hoeverre deze ambitie strijdig kan zijn met de beoogde krimp van het
aantal vluchten vanaf Schiphol. Kan de regering dit toelichten?
Informatieplicht
De leden van de VVD-fractie lezen dat de verwachting van de regering is
dat slechts in uitzonderlijke gevallen een beroep zal worden gedaan op de
nieuwe wettelijke bepaling. Deze leden willen weten hoe vaak de regering
denkt gebruik te maken van deze wettelijke bepaling. Ook willen deze
leden weten waarom er een wettelijke bepaling nodig is, indien de
verwachting is dat er weinig gebruik van gemaakt wordt en luchthavenexploitanten de informatie altijd verstrekken.
De leden van de VVD-fractie lezen de stelling van de regering dat de enige
manier is om te allen tijde verzekerd te zijn dat luchthavenexploitanten
relevante informatie verstrekken, een wettelijke verplichting is. Deze leden
willen weten waarom er niet wordt ingegaan op het alternatief van de
Raad van State, waarin wordt gekeken naar artikel 78 van de Elektriciteitswet 1998 en wat een minder vergaande vorm van de informatieplicht
zou zijn. Deze leden zien graag een reflectie van de regering op dit
alternatief en willen weten waarom hier niet voor is gekozen.
De leden van de D66-fractie lezen dat de informatieplicht alleen de
gegevens betreft die de exploitant feitelijk tot zijn beschikking heeft of kan
genereren. Deze leden vragen om een verdere definitie van «genereren».
In de memorie staat namelijk dat er niet veel kosten zullen zijn, omdat
beschikbare informatie veelal aanwezig is in digitale systemen en daaruit
kan worden gegenereerd. Deze leden willen weten hoe de informatieplicht
zich verhoudt tot het genereren van informatie die nog niet aanwezig is in
digitale systemen, maar feitelijk alleen kan worden verstrekt door de
exploitant. Is hierbij ruimte voor onderzoek door de exploitant? Geldt de
informatieplicht ook voor deze uitvragen? Worden de regeldruk en
lastendruk hierbij vergroot?
De leden van de SP-fractie begrijpen dat bedrijfsvertrouwelijke informatie
niet openbaar kan worden gemaakt. Zij vragen zich hierbij echter wel af
hoe kan worden voorkomen dat luchthavens zich achter dit principe
kunnen verschuilen, zodra zij informatie moeten verschaffen die potentieel nadelig is voor hun bedrijfsvoering. Het lijkt deze leden niet
verstandig om de luchthavenexploitanten zelf te laten bepalen wanneer
iets als «bedrijfsvertrouwelijke informatie» moet worden beschouwd. Kan
de regering hierop reflecteren?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn benieuwd waar de grens ligt
tussen een redelijk belang van de Minister om informatie over aantallen
en soorten passagiers op routes en bestemmingen op te vragen en te
gebruiken voor het optimaliseren van het bestemmingennetwerk, versus
het belang van luchtvaartmaatschappijen om bedrijfsgevoelige informatie
te beschermen. Zijn deze data straks beschikbaar, of kunnen luchtvaartmaatschappijen en luchthavens deze weigeren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 5

7

Onderdeel F
De leden van de SP-fractie vragen wat de reden is dat de informatieplicht
alleen van kracht wordt voor burgerexploitanten van de militaire
luchthavens. Kan de regering hierop ingaan?
De voorzitter van de vaste commissie,
Tjeerd de Groot
Adjunct-griffier van de commissie,
Koerselman

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 168, nr. 5

8