Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3821
Vragen van het lid Beckerman (SP) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Waterstaat over verlaging van de gezondheidsnorm GenX-lozing Chemours
in Amerika (ingezonden 13 juli 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat), mede
namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 31 augustus
2022).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van de nieuwe strengere gezondheidsnormen die
Environmental Protection Agency (EPA), de milieubeschermingsdienst in
Amerika, heeft geadviseerd voor onder andere GenX dat het water van North
Carolina vervuilt?1 Wat is daarop uw reactie?
Antwoord 1
Ja, ik ben op de hoogte van het feit dat EPA nieuwe health advisories voor
GenX en drie andere PFAS in drinkwater heeft voorgesteld. EPA herziet deze
technische advieswaarde regelmatig op basis van nieuwe wetenschappelijke
inzichten. In Nederland en Europa baseren we de normen op basis van de
bevindingen van het RIVM respectievelijk de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA).
Vraag 2
Welke risicogrenzen voor GenX in het water hanteert het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) op dit moment? Hoe staan deze grenzen in
relatie tot de nieuwe geadviseerde waarden van EPA?
Antwoord 2
De drinkwaterrichtwaarde zoals door het RIVM geadviseerd is gebaseerd op
een recente beoordeling van de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA).
Het RIVM heeft na evaluatie besloten om de nieuwe gezondheidskundige
grenswaarde die door EFSA is afgeleid te gaan gebruiken in zijn risicobeoordelingen. Over deze EFSA-opinie en het vervolg daarop is uw Kamer
meermaals geïnformeerd2.

1

WRAL, 15 juni 2022 (EPA sets stricter standards for GenX, other «forever chemicals» in NC
drinking water: WRAL.com)
2
Kamerstukken 28 089, nr. 183 en 28 089, nr. 190

ah-tk-20212022-3821
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Het RIVM is gevraagd om te onderzoeken in hoeverre de health advisories
van EPA en de drinkwaterrichtwaarde die het RIVM op dit moment adviseert3
van elkaar verschillen en deze verschillen zo goed mogelijk te verklaren.4
Een vergelijking tussen de bedoelde US EPA waarde en de RIVM waarde voor
PFAS is niet zomaar te maken. Dit komt doordat de RIVMdrinkwaterrichtwaarde geldt voor de optelsom van alle PFAS en de US EPA
health advisories voor een aantal individuele PFAS zijn afgeleid. Het RIVM
heeft toch onder een aantal aannames een herberekening van de waardes
uitgevoerd. Hieruit blijkt dat er een verschil is tussen de US EPA waarde en
de RIVM waarde. Die van US EPA vallen, afhankelijk van de soort PFAS, een
factor 2 tot 1000 lager uit. De verschillen kunnen met name worden verklaard
doordat de EFSA en de US EPA beide hun eigen gezondheidskundige
grenswaarden hanteren.
Het RIVM en andere Europese lidstaten gebruiken de gezondheidskundige
grenswaarden die door EFSA is afgeleid in haar risicobeoordelingen. EFSA
beoordeeld zelfstandig of op basis van nieuw onderzoek bestaande gezondheidskunde richtwaarde aangepast dienen te worden. Indien de EFSA
adviseert een aangepaste gezondheidskunde grenswaarde te gebruiken dan
zal het RIVM beoordelen welke gevolgen dit heeft voor bijvoorbeeld de
RIVM-drinkwaterrichtwaarde. Een aanpassing van de US EPA leidt daarmee
niet direct tot een andere afweging door het RIVM. Daarom is er op dit
moment geen aanleiding om het RIVM te vragen opnieuw te adviseren over
de nu geldende drinkwaterrichtwaarde.
Vraag 3
Kunnen de regels voor lozing van GenX door Chemours in Nederland ook
aangescherpt worden? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 3
GenX-stoffen zijn aangemerkt als Zeer Zorgwekkende Stof (ZZS). Voor
lozingen en emissies van een ZZS geldt een minimalisatieplicht. Dat betekent
dat lozingen geheel voorkomen moeten worden en, als dat niet direct
haalbaar is, moeten emissies zo ver mogelijk worden geminimaliseerd.
Daarmee gelden dus al de strengst mogelijke eisen. De vergunde lozingen
van GenX zijn door Chemours inmiddels met meer dan 99% gereduceerd ten
opzichte van 2016. De minimalisatieverplichting blijft van kracht en Chemours
moet zich blijven inzetten voor een verdere terugdringing van lozingen.
Chemours heeft, naast deze minimalisatieplicht, van RWS een watervergunning met daarin de nu toegestane lozingen. Daarvoor is met de immissietoets
bepaald welke concentraties in het oppervlaktewater terecht komen. Die
concentraties worden vervolgens getoetst aan de momenteel gehanteerde
oppervlaktewaterdoelstellingen voor onder andere GenX. Deze oppervlaktewaterdoelstellingen zijn mede gebaseerd op de gezondheidskundige
advieswaarde.
Of aanscherping van de lozingseisen zoals in de vergunning opgenomen
verder worden aanscherpt is op voorhand niet te zeggen. Allereerst beziet het
RIVM of de nieuwe informatie aanleiding vormt om de gezondheidskundige
waarde voor Nederland aan te passen. Een aangepaste gezondheidskundige
waarde kan dan vervolgens betekenen dat de waterkwaliteitsdoelstelling
wordt aangepast en vastgelegd. Als er sprake is van een aanscherping van de
waterkwaliteitsdoelstelling kan dit betekenen dat de lozingseisen in de
vergunning opnieuw bezien moeten worden.
Vraag 4
Wordt in Nederland ook gebruikgemaakt van filtratie van drinkwater voor
particuliere huishoudens rondom Chemours, waarover in het bericht wordt
gesproken? Zo nee, wanneer gaat u ervoor zorgen dat dit gebeurt? Zo ja, zijn
alle huishoudens die dat nodig hebben voorzien van een dergelijk filter?

3

De drinkwaterrichtwaarde (4,4 nanogram PFOA equivalenten per liter) is afgeleid in de
RIVM-publicatie: Van der Aa et al., 3 mei 2021, Analyse bijdrage drinkwater en voedsel aan
blootstelling EFSA-4 PFAS in Nederland en advies drinkwaterrichtwaarde.
4
Zie: Vergelijking van de drinkwaterrichtwaardes voor PFAS van US EPA en RIVM. RIVM brief
aan IenW, briefnummer DMG-2022–0039, d.d. 22-8-2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 4
Nee, het verschil met Nederland is dat in het gebied rondom de Chemourslocatie in North Carolina nog veel huishoudens niet aangesloten zijn op een
drinkwaternetwerk en daarom zelf grondwater oppompen om te gebruiken
als drinkwater. In Nederland zijn huishoudens aangesloten op een drinkwaternetwerk. Hierbij hebben de drinkwaterbedrijven de taak om te zorgen voor de
productie en levering van drinkwater dat aan de veiligheidseisen voldoet.
Vraag 5
Bent u ook van mening dat de risicogrenzen van het RIVM aangepast moeten
worden, waarbij onderzoeken en normen van de EPA betrokken worden? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 5
De drinkwaterrichtwaarde die RIVM voor PFAS heeft geadviseerd is gebaseerd op de gezondheidskundige grenswaarde die EFSA in 2020 heeft
bepaald. Indien het RIVM concludeert dat nieuwe relevante wetenschappelijke
inzichten aanleiding geven tot aanpassing van zijn adviezen zal ik u hierover
informeren. Ik vind het belangrijk dat het RIVM zijn adviezen baseert op een
zuiver wetenschappelijke afweging.
Vraag 6
Bent u bereid deze nieuwe normen onder de aandacht te brengen in Europa,
zodat het kan worden opgenomen in het voorstel dat wordt ingediend bij het
Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) om het gebruik van
PFAS-stoffen zoveel mogelijk te beperken, zoals u in de beantwoording van
de vragen van D66 aangaf?5
Antwoord 6
Het restrictievoorstel waaraan Nederland samen met andere landen werkt
richt zich op beperking van productie, in de handel brengen en gebruik van
PFAS-stoffen op basis van hun persistentie in het milieu en de nadelige
effecten die PFAS-stoffen op de mens kunnen hebben. Hierbij wordt gebruik
gemaakt van alle relevante beschikbare wetenschappelijke informatie.
Beschikbare gezondheidskundige grenswaarden voor PFAS-stoffen, waarop
onder andere de geadviseerde drinkwaterrichtwaarde is gebaseerd, vormen
een belangrijk onderdeel van de onderbouwing van de gezondheidsbaten van
het restrictievoorstel.
Vraag 7
Zouden nieuwe aangescherpte regels gevolgen hebben voor provincies en
omgevingsdiensten? Zo ja, welke?
Antwoord 7
Dat is op voorhand niet direct te zeggen. Het RIVM moet eerst beoordelen of
er reden is om zijn adviezen aan te passen. Vervolgens zal onderzocht
moeten worden wat dit betekent voor de normen die voor sommige PFAS
gehanteerd worden. Als er nieuwe normen worden afgeleid kan het bevoegd
gezag de vergunningen toetsen aan die nieuwe normen. Zie ook het
antwoord op vraag 3.
Vraag 8
Hebben de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en het bevoegd gezag
inmiddels inzicht in de verspreiding van GenX, waarvan uit het Vervolgonderzoek afvalstromen Chemours uit 2019 bleek dat dit ontbrak?6 Zo nee, wat is
er nodig om ervoor te zorgen dat dit op orde komt?

5

Aanhangsel Handeingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3162 (https://www.tweedekamer.nl/
kamerstukken/kamervragen/detail?id=2022Z10871&did=2022D25483)
6
Inspectie Leefomgeving en Transport, 25 september 2019, «ILT: onvoldoende zicht op
verspreiding GenX»https://www.ilent.nl/actueel/nieuws/2019/09/afvalstromen-chemours/
afvalstromen-chemours

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Het ILT-rapport uit 2019 bevat aanbevelingen voor de binnenlandse afvalketen. De aanbevelingen om het zicht op verspreiding van GenX en andere ZZS
in de afvalketen te verbeteren zijn al deels opgevolgd, aan andere aanbevelingen wordt nog gewerkt. Het inzicht naar de verspreiding van GenX via de
afvalketen zal hierdoor steeds verder toenemen.
Naar aanleiding van het onderzoek van de ILT is onderzocht of de wettelijke
grondslag voor informatieverstrekking op nationaal niveau versterkt kan
worden, door een verplichting over informatieverstrekking over ZZS in
afvalstromen vast te leggen in het Besluit melden bedrijfsafvalstoffen en
gevaarlijke afvalstoffen. Uw Kamer is hierover geïnformeerd op 5 juni 20207.
Zoals nu voorzien treedt deze wijziging per 1 juli 2023 in werking. Voor het
wijzigingsvoorstel wordt nog een internetconsultatie georganiseerd en het
voorstel zal nog in voorhang gaan bij uw Kamer.
Vooruitlopend hierop kunnen bedrijven en het bevoegd gezag al het gesprek
aangaan over de noodzaak om risicostoffen in afvalstromen beter in beeld te
brengen8. Gesprekken tussen de ILT en Chemours hebben er al toe geleid dat
het zicht op de aanwezigheid van GenX-stoffen in afvalstromen van Chemours is verbeterd. In de brief van 18 januari 2021 is uw Kamer geïnformeerd
over de verdere stappen die de ILT en het bevoegd gezag richting Chemours
hebben ondernomen9.
De ILT en de provincie Zuid-Holland hebben laten weten dat Chemours op dit
moment aan alle vereisten voldoet wat betreft het GenX-houdende afval.
Daarnaast heeft de ILT een tijdelijke uitvoeringslijn PFAS en EVOA opgesteld
die het zicht op de verspreiding van GenX-stoffen via internationaal afvaltransport verbetert10. Tot slot zal de ILT vanaf het najaar 2022 extra aandacht
aan ZZS in afvalstromen besteden bij de uitvoering van haar nieuwe
Programma Chemische Stoffen.

7

Kamerstukken 28 089, nr. 172
Kamerstukken 27 664, nr. 89 en 28 089, nr. 172
9
Kamerstuk 28 089, nr.183
10
https://www.ilent.nl/onderwerpen/afvaltransport-evoa/tijdelijke-uitvoeringslijn-pfas-en-evoa
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4