Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

33 529

Gaswinning

Nr. 1175

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 oktober 2023
Een nieuw begin voor de inwoners van het aardbevingsgebied in
Groningen en Noord-Drenthe start met herstel van wat beschadigd is
geraakt. In de reactie op het rapport van de parlementaire enquêtecommissie heeft het kabinet aangegeven de schadeafhandeling fundamenteel
te willen verbeteren zodat deze op korte termijn milder, makkelijker en
menselijker wordt. Sindsdien is met het Instituut Mijnbouwschade
Groningen (IMG) een nieuwe aanpak voor de afhandeling van schades
uitgewerkt. We gaan naar een systeem dat draait om daadwerkelijk
herstel. Vertrouwen is daarin het uitgangspunt en een daadwerkelijk
herstel van woningen het resultaat. In deze brief beschrijf ik hoe de
schadeafhandeling vanaf dit najaar zal veranderen.
Daadwerkelijk herstel als uitgangspunt
Uitgangspunt bij de nieuwe wijze van schadeafhandeling wordt daadwerkelijk herstel, zonder gedoe. Bewoners met schade krijgen de
mogelijkheid om alle schades in hun woning die in hun aard mijnbouwschade kunnen zijn, in één keer te laten herstellen. Naar aanleiding van de
motie van de leden Vedder en Boulakjar (Kamerstuk 35 561, nr. 43) is de
hoogte van het bedrag waarvoor het loslaten van de causaliteitstoets
geldt, verhoogd naar € 60.000 per adres. Een expert zal namens het IMG
alle schades, die naar hun aard mijnbouwschade kunnen zijn en niet al
eerder zijn afgehandeld, in kaart brengen. Gedupeerden kunnen die
schade vervolgens met een eigen aannemer laten herstellen en de factuur
naar het IMG laten opsturen. De bewoner wordt in de gelegenheid gesteld
om gedurende een nog nader uit te werken periode, denk aan vijf jaar, dit
daadwerkelijk herstel uit te laten voeren. Ook kan een bewoner gebruik
maken van een aannemer die door het IMG wordt ingehuurd. In dat
laatste geval, het zogenoemde Herstel in Natura, worden bewoners
geheel ontzorgd.

kst-33529-1175
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 1175

1

De bewoner wordt in de gelegenheid gesteld om gedurende een nog
nader uit te werken periode, denk aan vijf jaar, dit daadwerkelijk herstel uit
te laten voeren. Mocht de bewoner gedurende deze periode nieuwe
schades die in hun aard mijnbouwschade kunnen zijn, willen melden dan
worden deze meegenomen tot € 60.000. Het IMG komt deze schade dan
opnemen en de bewoner kan de facturen naar het IMG opsturen, of weer
gebruik maken van de aannemer van het IMG.
Zo komt er een eind aan de situatie waarin bewoners soms jarenlang
moesten discussiëren over de oorzaak van individuele schades, terwijl de
staat van hun woning in afwachting van de uitkomst van bezwaar- of
beroepsprocedures, of door nieuwe bevingen, verder verslechterde. Ook
zijn er geen ingewikkelde rapporten meer nodig waarin per scheur de
schadeoorzaak wordt beschreven. Verschillen in vergoedingen tussen
buren met soortgelijke schades worden teruggedrongen omdat iedereen
een gelijkwaardig eindresultaat krijgt aangeboden: een volledig herstelde
woning.
Hiermee nemen wij een belangrijk deel van de bronnen van onvrede bij
bewoners over de schadeafhandeling weg: onduidelijke rapporten, lange
procedures en onverklaarbare verschillen. Daardoor is er minder
aanleiding voor bezwaar en beroep. Bovendien verbeteren we zo de
kwaliteit van het woningbestand, het wooncomfort van straten en wijken,
én de leefbaarheid van Groningen en Noord-Drenthe. Dat is de basis voor
verder sociaal en economisch herstel van het aardbevingsgebied.
Keuzevrijheid voor bewoners
Vaste eenmalige vergoeding
Sinds november 2021 kunnen bewoners met schade óók kiezen voor een
vaste eenmalige schadevergoeding (de «VES»). Deze wijze van schadeafhandeling is populair en wordt uitgebreid. Bewoners die hiervoor kiezen,
krijgen een vast geldbedrag uitgekeerd. Tot op heden was dit een bedrag
van € 5.000. In de reactie op het rapport van de parlementaire enquêtecommissie heeft het kabinet aangegeven dit bedrag te willen verhogen,
zodat deze vaste eenmalige schadevergoeding voor meer mensen
aantrekkelijk wordt (Kamerstuk 35 561, nr. 17). Het IMG zal de vaste
eenmalige schadevergoeding daarom verdubbelen naar € 10.000. Dit
geldt voor het hele gebied waar het IMG schade afhandelt.
De vergoedingen kunnen snel worden uitbetaald en bewoners weten
direct waar zij aan toe zijn. Dit is met name voor mensen met relatief
kleinere schades aantrekkelijk of als daadwerkelijk herstel voor bewoners
minder goed uitkomt. Wanneer meer mensen kiezen voor een vaste
eenmalige schadevergoeding, leidt dit bovendien tot een vlottere
afhandeling van schades voor mensen met omvangrijkere of complexere
schade. De meer gespecialiseerde uitvoeringscapaciteit kan dan worden
gericht op deze dossiers.
Financiële vergoeding op basis van maatwerk
Het IMG blijft tot slot aan bewoners de mogelijkheid bieden om voor een
financiële vergoeding te kiezen in plaats van herstel door een aannemer.
Voor deze groep blijft de bestaande maatwerkopname beschikbaar.
Onderdeel hiervan is dat een schade-expert per schade het wettelijk
bewijsvermoeden toepast om een relatie met de gaswinning vast te
stellen. Alle causale schades worden vergoed. Niet causale schades,
worden niet vergoed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 1175

2

Uitzonderingssituaties
In een beperkt aantal uitzonderingssituaties, waarbij daadwerkelijk herstel
van de schade niet mogelijk is, kunnen bewoners nog wel een financiële
vergoeding zónder causaliteitstoets tot € 60.000 krijgen van het IMG. Denk
hierbij aan situaties waar mensen naast schade nog met ander leed te
maken hebben zoals overlijden of ernstige ziekte.
Nieuwe en teruggekeerde schade
Als onderdeel van de nieuwe werkwijze worden alle schades die naar hun
aard mijnbouwschade kunnen zijn in één keer afgehandeld. Dit leidt tot
minder herhaalmeldingen en duidelijkheid voor bewoners over waar zij
aan toe zijn.
Met daadwerkelijk herstel wordt ingezet op het blijvend herstellen van de
woningen. Daarnaast zet het kabinet ook in op Duurzaam Herstel. In die
situaties waar onderliggende constructieve gebreken aan de orde zijn die
het duurzaam herstellen van de woning in de weg staan, kan het traject
van Duurzaam Herstel uitkomst bieden om nieuwe schades zoveel
mogelijk te voorkomen. Met Duurzaam Herstel kunnen bijvoorbeeld
funderingsproblemen verholpen worden die bijdragen aan het terugkeren
of verergeren van bevingsschade. In juli is het IMG gestart met de pilot
Duurzaam Herstel.
Het stoppen van de gaswinning betekent helaas niet dat er geen aardbevingen meer voorkomen. Ook wanneer alle schade in een woning in één
keer wordt aangepakt, kunnen schades terugkeren of kan er nieuwe
schade ontstaan. Als na een nieuwe significante beving – of door indirecte
effecten van diepe bodemdaling – schade terugkeert of nieuwe schade
ontstaat, zal ook die milder, menselijker en makkelijker worden
afgehandeld. Bij een nieuwe beving wordt de kracht van de beving als
leidraad genomen voor de gebiedsafbakening. Bewoners met schade
hebben dan de mogelijkheid om opnieuw te kiezen voor daadwerkelijk
herstel (tot € 60.000 zonder causaliteitstoets) of de bestaande maatwerkprocedure met causaliteitsonderzoek. Ook werkt het IMG aan een vaste
herhaalvergoeding.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 1175

3

Overlastvergoeding
Bewoners krijgen ook, zoals ook geadviseerd door de parlementaire
enquêtecommissie, een extra overlastvergoeding juist omdat nieuwe
schade veel impact op mensen kan hebben. Ik zal uw Kamer in december
nader informeren over de uitwerking van deze regeling en de hoogte van
de vergoeding.
Terugwerkende kracht
In de afgelopen jaren hebben het IMG en diens voorgangers ruim 200.000
schadebesluiten genomen. Ik kan alle reeds genomen besluiten (door het
IMG en zijn voorgangers) niet laten herzien. Dat zou een enorme belasting
betekenen voor de uitvoering. Maatregelen die bedoeld zijn ter vereenvoudiging van de schadeafhandeling zouden dan zorgen voor lange
procedures voor bewoners.
Wat wél kan, is dat iedereen die in het verleden een lager schadebedrag
dan € 10.000 heeft ontvangen, alsnog dit bedrag aangevuld kan krijgen tot
€ 10.000. Het IMG zal aan deze bewoners de mogelijkheid bieden om een
zogenaamde Aanvullende Vaste Vergoeding (de «AVV») tot dit bedrag te
ontvangen. Deze vergoeding komt beschikbaar voor iedereen die eerder
een vaste vergoeding van € 5.000 heeft gehad, en voor iedereen die een
schadebedrag lager dan € 10.000 heeft ontvangen. Omdat deze vaste
vergoedingen relatief snel zijn uit te keren, belast dit de uitvoeringscapaciteit veel minder dan een alternatief waarbij schade-experts individueel
langsgaan bij iedereen die eerder een schadeopname op basis van de
oude werkwijze heeft gehad.
Wanneer gaat de nieuwe werkwijze in?
De veranderingen in de schadeafhandeling die ik hierboven heb
beschreven, is in overleg met het IMG uitgewerkt. Het IMG acht deze
aanpak uitvoerbaar als deze werkwijze de komende tijd stap voor stap
ingevoerd wordt. Het IMG begint met de aanvragen van bewoners die al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 1175

4

een melding hebben gedaan. Zij hebben het langste moeten wachten. Het
IMG heeft toegezegd dat het alles op alles zal zetten om deze grote
hoeveelheden aanvragen van afgelopen maanden straks snel af te
handelen. In november verwacht het IMG de eerste beslissingen te nemen
voor bewoners die eerder al schade hebben gemeld en nu nog in een
bezwaarprocedure zitten. In december krijgen alle bewoners die een
schademelding hebben lopen de keuze voorgelegd om hun schade
volgens de nieuwe werkwijze verder af te laten handelen. Vanaf het
tweede kwartaal van 2024 komen alle nieuwe opties voor iedereen
beschikbaar, ook voor mensen die nog geen schade hebben gemeld. Het
IMG verwacht wel al dat de regeling voor de aanvullende vaste
vergoeding in het eerste kwartaal van 2024 breed kan worden
opengesteld.
Het IMG zal bewoners informeren via www.schadedoormijnbouw.nl.
Tot slot
Het kabinet wil naast een mildere, menselijkere en makkelijkere schadeafhandeling, verschillen in de schadeafhandeling verminderen en
voorkomen. Herstellen wat beschadigd is geraakt, is daarbij het
uitgangspunt. Daadwerkelijk herstel zorgt ervoor dat het resultaat voor zo
veel mogelijk bewoners gelijkwaardig is, namelijk een schadevrij huis.
Daarnaast zorgt het ervoor dat woningen in het gebied daadwerkelijk vrij
van schade worden achtergelaten. Voor mensen die liever een geldbedrag
ontvangen, blijven alternatieven beschikbaar in de vorm van een vaste
vergoeding en een maatwerkopname met causaliteitstoets.
Het IMG heeft tot slot per 30 september jl. de knelpuntenregeling tot zijn
beschikking. Het IMG krijgt hiermee de bevoegdheid om individuele
knelpunten op te lossen, voor zover die niet worden ondervangen met de
andere maatregelen in de schadeafhandeling. Daadwerkelijk herstel zal
voor zover het gaat om het vergoeden van schade die bij het toepassen
van causaliteitstoets mogelijk niet vergoed zou worden, maar onder de
nieuwe maatregel wel, tijdelijk zijn grondslag vinden in de bevoegdheid
van het IMG om knelpunten op te lossen.1 Omdat deze daadwerkelijk
herstel maatregel generiek bedoeld is en niet voor individuele gevallen, is
deze grondslag kwetsbaar. Ik vind het echter voor de Groningers van
groot belang dat deze maatregel snel kan worden ingevoerd en omdat er
geen andere mogelijkheid is om dit zo snel te doen, acht ik deze tijdelijke
kwetsbaarheid aanvaardbaar. Op termijn wordt de Tijdelijke wet
Groningen aangepast om een toekomstbestendige grondslag te bieden.
Op basis van een eerste inschatting verwacht ik dat de voorgestelde
veranderingen in de werkwijze voor daadwerkelijk herstel en de
verhoogde VES en AVV in de schadeafhandeling tot circa € 1,4 miljard
extra uitgaven leidt ten opzichte van een status quo scenario. De
opwaartse bijstelling van de uitgaven wordt verwerkt in een nota van
wijziging op de EZK-begroting die kort na deze brief aan uw Kamer wordt
verzonden (Kamerstuk 36 410 XIII, nr. 7). De ontvangsten worden
momenteel nog niet verwerkt, maar worden integraal bezien bij de
bijstelling van de schaderaming in de Voorjaarsnota 2024.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
J.A. Vijlbrief

1

Op basis van de zogenoemde knelpuntenregeling (toevoeging van paragraaf 1a aan de
Regeling Tijdelijke wet Groningen) die onlangs in werking is getreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 529, nr. 1175

5