www.pwc.nl

Oog voor
duurzaamheid
Eindrapport
indrapport quickscan
scan
SEI Curaçao

16 juni 2011

Inhoudsopgave
Inhoudsopgave

2

Managementsamenvatting

5

1.

Achtergrond

11

1.1.

Quickscan SEI Curaçao

11

1.2.

SEI Curaçao: doelstellingen en beleidssectoren

11

1.3.

Totstandkoming SEI Curaçao

12

1.4.

Verantwoordelijkheden, looptijd en financiering SEI Curaçao

12

1.5.

Politieke context: 10-10-10

13

1.6.

Onderzoeksvragen en methoden

14

1.7.

Leeswijzer

14

2.

Voortgang SEI Curaçao

15

2.1.

Een snapshot: SEI Curaçao per 31 maart 2011

15

2.2.

Opgetreden wijzigingen per beleidssector

16

2.3.

Procesbeschrijving

18

2.4.

Voortgang beleidssectoren

19

2.4.1.

De afgeronde projecten zijn vooral klein in omvang

20

2.4.2.

Het merendeel van de projecten is (voor een deel) verplicht

20

2.4.3.

Ruim een vijfde van de goedgekeurde projecten kent nog geen verplichting

21

2.4.4.

Voortgang beleidssectoren samengevat: ondanks trage start nu redelijk op koers

22

2.5.

Uitvoeringstempo beleidssectoren

23

2.5.1.

Circa 20% van de projecten met verplichting kent nog geen betaling

23

2.5.2.

Circa 80% van de projecten met verplichting is deels betaald

24

2.5.3.

Uitvoeringstempo beleidssectoren samengevat: verplichtingen gedaan, maar betalingen blijven
achter

24

Uitvoering PM-projecten verdient extra aandacht

25

2.5.4.
2.6.

Oorzaken van vertraging tijdens start en uitvoering

26

2.6.1.

Vertraging bij de start van het SEI Curaçao

26

2.6.2.

Niet voldoende beschikbare capaciteit en afhankelijkheid van externen

26

2.6.3.

Waren de oorspronkelijke ambities realistisch?

26

2.6.4.

Bestuurlijk commitment voor het SEI Curaçao is wisselend geweest gedurende de start en
uitvoering

27

2.7.

Efficiënte uitvoering

2.7.1.

Het geschetste verloop van het SEI Curaçao heeft ook invloed gehad op de efficiëntie van de
uitvoering

28
28

‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers
Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen
handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan
deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene
(inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.

2.8.

Belangrijkste bevindingen en ‘lessons learned’

29

3.

Voorlopige resultaten

30

3.1.

Voorlopige resultaten afgeronde projecten per 31 maart 2011

30

3.1.1.

Over de uiteindelijke effecten van het SEI-programma valt op dit moment nog niet veel te zeggen 30

3.1.2.

Over het uitvoeringstempo maken wij ons zorgen en dus ook over het behalen van de gestelde doelen
in de daarvoor beschikbare tijd
31

3.1.3.

Integraliteit en synergie komen niet goed uit de verf

3.2.

33

Doelbereik van het SEI Curaçao op dit moment

35

3.2.1.

Er lijkt niet bewust te zijn gestuurd op de bijdrage van projecten aan de programmadoelstellingen 35

3.2.2.

Op basis van het succes van de afgeronde projecten zijn wel kritische succesfactoren te
onderscheiden

3.3.

Effectiviteit in de toekomst

36
37

3.3.1.

Meetbaarheid van de resultaten is een aandachtspunt

37

3.3.2.

Duurzaamheid is een ander belangrijk aandachtspunt

37

3.3.3.

Voldoende ambtelijk en politiek draagvlak en ‘ownership’ is onmisbaar

38

3.4.

Belangrijkste bevindingen en ‘lessons learned’

39

4.

Uitvoering van het SEI Curaçao

40

4.1.

Stakeholders: taken en verantwoordelijkheden

40

4.1.1.
4.2.

Langzame opschaling in de uitvoering van het SEI Curaçao

40

Taakuitvoering en invloed op effectiviteit

42

4.2.1.

Taakuitvoering op projectniveau is wisselend

42

4.2.2.

Vanwege prioriteitstelling was effectiviteit niet de eerste prioriteit in de taakuitvoering

42

4.2.3.

Samenwerking was/is voor verbetering vatbaar

43

4.2.4.

Wisselende politieke druk en aandacht

43

Cofinanciering en publiekprivate samenwerking

44

4.3.

4.3.1.

De cofinanciering is in praktijk lastig inzichtelijk te maken

44

4.4.

Belangrijkste bevindingen en ‘lessons learned’

45

5.

Conclusies en aanbevelingen

46

5.1.

Conclusies

46

5.2.

Aanbevelingen in verband met gewenste impact

49

PwC

Pagina 3 van 72

Bijlagen

51

A.

Onderzoeksverantwoording

52

B.

Overzicht projectselectie

54

C.

Bronnenlijst

61

D.

Geïnterviewden

64

E.

Voortgang: kwantitatieve analyse

65

F.

Voortgang: mutaties

70

PwC

Pagina 4 van 72

Managementsamenvatting
Achtergrond van het SEI Curaçao
01 Om het land Curaçao een goede start te geven heeft Nederland onder meer een financiële bijdrage van 123

miljoen ANG beschikbaar gesteld voor het Sociaal Economisch Initiatief Curaçao (hierna: SEI Curaçao). Het
SEI Curaçao is in mei 2008 gestart en heeft tot doel duurzame verbeteringen te realiseren in de economische
structuur en sociale achterstanden op Curaçao. Binnen het SEI Curaçao zijn voor het bereiken van deze
doelstelling vijf prioritaire beleidssectoren aangewezen:


herstructurering systemen sociale zekerheid;



openbaar bestuur;



herstructurering economie;



arbeidsmarkt;



sociale voorzieningen.

02 Bij de start heeft het SEI Curaçao de nodige vertraging gekend, mede vanwege de late opstart van de

uitvoeringsorganisatie. De opgelopen vertraging van het programma dient tevens in context te worden gezien
met de staatkundige herindeling, verkiezingen en veranderingen op ambtelijk niveau. Door deze zaken heeft het
programma een vertraging van negen maanden tot een jaar opgelopen, afgemeten aan de oorspronkelijke
planning. Het samenwerkingsprotocol ten aanzien van het SEI Curaçao d.d. 23 mei 2008, met oorspronkelijke
einddatum van 31 december 2010 voor het verplichten van de middelen, is dan ook verlengd tot 30 september
2011, middels een addendum, om belangrijke projecten alsnog doorgang te laten vinden.

Een quickscan om inzicht te krijgen in de uitvoering van
het programma
03 Om inzicht te krijgen in de effectiviteit en efficiëntie van de uitvoering van het programma, de vijf

beleidssectoren en de onderliggende projecten is het SEI Curaçao tussentijds geanalyseerd door middel van
deze quickscan. Doel van deze quickscan is tweeledig: verantwoording afleggen en inzicht krijgen over
eventuele noodzakelijke bijsturing. Het betreft een momentopname in de vorm van een onderzoek met korte
doorlooptijd, waarvan de bevindingen zijn opgetekend in dit rapport. Op basis van de bevindingen hebben wij
‘lessons learned’ geïdentificeerd en doen wij nadere aanbevelingen voor een succesvolle afronding van het SEI
Curaçao.
04 PwC heeft deze opdracht uitgevoerd in opdracht van het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken en

Koninkrijksrelaties (hierna: BZK). De quickscan is uitgevoerd op basis van een doorlichting van het programma
op hoofdlijnen en op basis van een gevarieerde projectselectie van 19 projecten. Het programma en de projecten
zijn onderzocht op basis van een analyse van de beschikbare documenten en door het afnemen van interviews
met een dertigtal betrokkenen uit diverse onderdelen van het SEI-programma. Het veldonderzoek heeft
plaatsgevonden in april 2011. Als peildatum voor de analyse geldt de stand van zaken op 31 maart 2011.

PwC

Pagina 5 van 72

Voortgang SEI Curaçao
120

107,629 beschikbaar SEI budget
9,188

100

98,441 vastgelegd in FO

30,544

80

Budget niet vastgelegd in
financieringsovereenkomst

67,897 verplicht aan derden
Budget vastgelegd in
financieringsovereenkomst, maar niet
verplicht aan derden

60
38,693

Budget verplicht aan derden, maar nog niet
uitbetaald

40

29,204 betaald aan derden

Budget verplicht aan derden en uitbetaald

20
29,204

0

Figuur 1: Opbouw beschikbaar SEI-budget (*1000 ANG).
05 Het SEI Curaçao bestaat per 31 maart 2011 uit 93 projecten daar waar er 118 projecten waren benoemd in het

oorspronkelijke programma. Het totale beschikbare SEI-budget bedraagt 107 miljoen ANG, waarvan op de
peildatum 98 miljoen ANG is vastgelegd in financieringsovereenkomsten tussen USONA en het land Curaçao.
Van dit goedgekeurde bedrag is inmiddels 69% (68 miljoen ANG) verplicht aan derden en van deze
verplichtingen is 43% (29,204 miljoen ANG) uitbetaald.

PwC

Pagina 6 van 72

Beleidssector

Actueel (31 maart 2011)

SEI-programma (2008)

Aantal
Goedgekeurd Bedrag verplicht Bedrag betaald
projecten in budget uit SEI- aan derden
(*1000 ANG)
uitvoering middelen
(*1000 ANG)
(% van verplicht
of afgerond (*1000 ANG) (% van
bedrag)
goedgekeurd
budget)

Aantal projecten Financieringsbeopgenomen in
hoefte vanuit SEIhet SEImiddelen (*1000
programma (’08) ANG) (’08)

Sociale zekerheid

4

01

-

-

5

02

Openbaar bestuur

3

345

345 (100%)

342 (99%)

11

23.425

Herstructurering
economie

29

64.343

42.730 (66%)

18.195(43%)

37

72.371

Arbeidsmarkt

13

12.353

11.150 (90%)

3.343 (30%)

19

12.442

Sociale
voorzieningen

43

21.070

13.342 (63%)

6.994 (52%)

46

22.515

Overig

1

330

330 (100%)

330.000 (100%)

-

-

Totaal

933

98.441

67.897 (69%)

29.204(43%)

118

130.753

Figuur 2: Snapshot SEI Curaçao per 31 maart 2011.
06 Binnen en tussen de vijf beleidssectoren zijn veel tussentijdse wijzigingen opgetreden. Nieuwe projecten zijn

aangedragen, vanwege verschuivende prioriteiten en voortschrijdend inzicht en deze zijn in de plaats gekomen
van projecten die zijn afgevoerd van de lijst. Een belangrijke verschuiving is de overheveling van een zestal
projecten en het bijbehorende budget van de sector Openbaar Bestuur naar het IVB4 programma. Deze
projecten worden wel uitgevoerd, maar maken niet langer onderdeel uit van het SEI Curaçao.
100%

1

90%

8

80%
70%

0%

25
1

9
11

25

Projecten zonder verplichting
Projecten deels verplicht

5

20%
10%

13

3

40%
30%

19

5
7

60%
50%

10

11
3

18

Projecten volledig verplicht
Afgeronde projecten

Figuur 3: Voortgang van de projecten per beleidssector.

1 Dit betreffen PM-projecten die geen beslag leggen op de door Nederland beschikbaar gestelde SEI-middelen.
2 Ibid.
3 Dit betreffen 87 projecten waaraan een Financieringsovereenkomst (hierna: FO) ten grondslag ligt en zes PM-projecten.

De PM-projecten leggen geen beslag op de door Nederland beschikbaar gestelde SEI-middelen.
4 Institutionale Versterking Bestuurskracht.

PwC

Pagina 7 van 72

07 Om inzicht te kunnen geven in de voortgang van de projecten is gekeken naar de aangegane verplichtingen ten

opzichte van de looptijd van de projecten. 18 projecten zijn op de peildatum afgerond. Dit zijn projecten die
vooral klein zijn in (financiële) omvang. Het merendeel van de projecten kent inmiddels een volledige (25), of
gedeeltelijke (25) verplichting en is dan ook in uitvoering. Voor 19 projecten is wel een
financieringsovereenkomst ondertekend, maar nog geen verplichting aangegaan met derden. Zeven van deze
projecten heeft al langer dan zes maanden een financieringsovereenkomst, maar kennen nog (steeds) geen
verplichting. Voor de overgrote meerderheid van de projecten lijkt het behalen van de verplichtingendeadline
van 30 september 2011 geen probleem. Er zijn slechts een paar projecten in de beleidssectoren herstructurering
economie en sociale voorziening die op basis van deze kwantitatieve analyse achter lijken te blijven met het
aangaan van verplichtingen en mogelijk bijsturing behoeven om de deadlines zoals gesteld in het addendum te
kunnen halen.
08 Als de verplichtingen zijn aangegaan kunnen de werken of diensten uitgevoerd worden en zullen er betalingen

worden verricht. Als indicatie voor het uitvoeringstempo van de projecten is gekeken naar de gedane betalingen
ten opzichte van de looptijd van het project. 20% van de projecten met een verplichting kent nog geen betaling,
waaronder een paar projecten met een beoogde einddatum in 2011. De overige verplichte projecten kennen wel
betalingen. Maar toch zijn er een klein aantal projecten die achterblijven met betalingen ten opzichte van de
looptijd. Op basis van deze kwantitatieve analyse zijn er in de beleidssectoren herstructurering economie,
sociale voorzieningen en arbeidsmarkt een aantal projecten die qua uitvoeringstempo achter lijken te blijven en
die mogelijk bijsturing behoeven.
09 De zes PM-projecten vormen in de praktijk een separate groep binnen het SEI Curaçao. Deze projecten vallen

wel binnen het programma, maar leggen geen beslag op de door Nederland beschikbaar gestelde SEI-middelen.
De projecten betreffen dan ook vooral wijzigingen in wet- en regelgeving of beleidsmaatregelen. De voortgang
van deze PM-projecten verdient extra aandacht, omdat belangrijke politieke besluitvorming betreffende deze
maatregelen nog niet heeft plaatsgevonden en uit de reguliere monitoring rijst reeds de vraag of deze projecten
de gestelde deadlines zullen behalen.
10 De belangrijkste oorzaken voor de ontstane vertraging zijn: de late start van het programma en de late

opschaling van uitvoeringscapaciteit. Het programma kreeg in het begin weinig aandacht, met name als het om
de daadwerkelijke uitvoering ging. Dit heeft zijn weerslag gehad op de efficiëntie van de individuele projecten
en het programma als geheel. Een andere reden van de vertraging is tekortschietende capaciteit en
afhankelijkheid van derden tijdens de uitvoering. Verder bleven projectvoorstellen liggen door wisselend
bestuurlijk commitment en een zo nu en dan veranderende prioriteitenstelling gedurende de start en de
uitvoering. De nadruk in het SEI Curaçao lag tot nu toe primair op het volgen van het proces: het vastleggen van
middelen in een financieringsovereenkomst en vervolgens het aangaan van verplichtingen.

Voorlopige resultaten
11 Over de uiteindelijke effecten c.q. uitkomsten van het SEI Curaçao, kunnen op dit moment nog geen stevige

conclusies worden getrokken. Hiervoor zullen alle of in ieder geval een veel groter aantal projecten reeds enige
tijd moeten zijn afgerond. Op basis van onze tussentijdse bevindingen maken wij ons zorgen of de gestelde
doelen in de daarvoor beschikbare tijd kunnen worden behaald mede gezien het uitvoeringstempo wat in
verschillende beleidssectoren achterblijft.
12 Bij de opstart van het programma is stilgestaan bij de integraliteit en synergie tussen de verschillende projecten.

Echter doordat in de praktijk de voornaamste prioriteit kwam te liggen bij het committeren van beschikbare
middelen is in de uitvoeringspraktijk de integraliteit en synergie tussen verschillende SEI-projecten niet
voldoende tot hun recht gekomen. Vanwege deze prioriteitstelling, sterk gericht op het committeren van de
financiële middelen, is ook de focus op het doelbereik vermindert. Hier werd bij een projectvoorstel bij
stilgestaan, maar niet altijd zijn de doelen meetbaar gemaakt of is helder omschreven hoe het project bijdraagt
aan de doelstellingen van het programma.

PwC

Pagina 8 van 72

13 Om in de toekomst de effectiviteit van het programma te kunnen meten dient er allereerst aandacht te zijn voor

de meetbaarheid van de resultaten. Daarnaast is een belangrijk punt voor verbetering het waarborgen van de
duurzaamheid van het programma. Dit punt heeft bij de meeste projecten nog niet de aandacht gekregen dat
het verdient. In veel gevallen is nog niet nagedacht over het logische vervolg, zijn (nog) geen (financiële)
reserveringen getroffen of maakt het project geen onderdeel uit van staand beleid en de begroting van het
betreffende ministerie. Een kritische succesfactor hierin is politiek draagvlak en ‘ownership’.

Uitvoering van het SEI Curaçao
14 Vanaf de start in 2008 heeft een langzame opschaling van de uitvoeringscapaciteit plaatsgevonden, met

allereerst betrokkenheid van USONA, daarna SOAB en tenslotte PMU. Deze opschaling is volgens onze analyse
mede te wijten aan de groter wordende ‘sense of urgency’ die zich om het programma leek op te bouwen.
Aanvankelijk was de prioriteitstelling vooral gericht op het verplichten van de financiële middelen, maar deze
lijkt zich nu te verschuiven naar het gedegen ten uitvoering brengen van de projecten en het borgen van de
resultaten. Het programma heeft in de afgelopen jaren wisselende politieke druk en aandacht gekend, maar ook
daar lijkt men zich aan te sluiten bij de ‘sense of urgency’.
15 De samenwerking, zowel op programma als projectniveau had beter gekund. Op programmaniveau was er

sprake van miscommunicatie en enige onduidelijkheid in hiërarchische aansturingslijnen tussen de
programmabureaus en uitvoeringsorganisaties (wie is waarvoor nu precies verantwoordelijk en wie neemt de
beslissing?). Ook op projectniveau bleek het lastig om synergie te bereiken middels samenwerking. Met name
omdat de verantwoordelijke projecteigenaren vanuit het eigen beleidsveld (dienst/ministerie) de projecten
uitvoerde zonder hierbij de samenwerking te zoeken. Uit de praktijk blijkt veelal een verkokerde aanpak.
16 In zowel de kwantiteit als de kwaliteit zijn wij grote verschillen tegengekomen als het gaat om de capaciteit op

projectniveau. Dit vertaalde zich in zaken zoals opleidingsniveau, positie in de organisatie, beschikbare tijd voor
het project en affiniteit met het onderwerp van de verschillende projectleiders. Daarnaast heeft de prioriteit in
eerste instantie gelegen op het volgens de regels in gang zetten van het uitvoeringsproces. Het ging daarbij
veelal om het vastleggen van middelen in een financieringsovereenkomst en vervolgens het aangaan van
verplichtingen. Hierdoor is de effectiviteit (behalen van doelen) niet de eerste prioriteit geweest in de
uitvoering.

Aanbevelingen in verband met gewenste impact
17 Op basis van de voorgaande bevindingen en de huidige situatie van het SEI Curaçao komen wij tot de volgende

aanbevelingen, die bijdragen aan een effectiever en efficiënter SEI-programma in de resterende tijd.
1.

Bestuurlijk en politiek commitment voor het SEI Curaçao is onlosmakelijk verbonden met het succes
van het programma. Wij adviseren daarom om zowel vanuit Curaçao als vanuit Nederland hier
voldoende aandacht aan te schenken. Hierbij is het belangrijk dat allereerst duidelijk commitment
wordt afgegeven voor de afronding van het SEI-programma dat zich onder andere vertaald in concrete
stappen in de verbetering van de governance/coördinatie van het programma. Ook een mogelijk
vervolg op het SEI door Curaçao zelf, dat valt af te lezen uit beleidsplannen en reserveringen op de
begroting, zijn hiervoor belangrijke indicatoren.

2. Een goede (centrale) coördinatie vergroot de kans op synergie en integraliteit. Curaçao en Nederland
zouden de huidige uitvoeringsorganisatie en de rollen van USONA, SOAB en PMU moeten behouden,
bewaken en samenwerking tussen de organisaties ondersteunen. Daarnaast valt te overwegen om op
politiek/ambtelijk niveau de centrale coördinatie van het programma te beleggen bij het ministerie van
Algemene Zaken (hierna: AZ) van Curaçao.

PwC

Pagina 9 van 72

3. Om de monitoring en evaluatie van het SEI Curaçao alsnog van de grond te laten komen is onze
suggestie dat de Raad van Ministers (via AZ) opdracht geeft aan de uitvoeringsorganisaties
(PMU/SOAB, eventueel met behulp van USONA) om op basis van de hen beschikbare informatie de
doelstellingen per project en op programmaniveau meetbaar, controleerbaar en evalueerbaar te maken.
Hiervoor dient een gezamenlijk Montoring & Evaluation programma (M&E) opgezet te worden met
specifieke aandacht voor de bijdrage van individuele projectresultaten aan programmadoelstellingen,
en betrokkenheid van de projecteigenaren (kennisopbouw). Eventueel kan het systeem ondersteund en
gevalideerd worden door een derde partij.
4. Bevlogen, daadkrachtige en kundige projectleiders dragen bij aan een succesvol resultaat. Curaçao zal
daarom snel duidelijkheid moeten scheppen over rollen en verantwoordelijkheden in de nieuwe
ambtelijke organisatie. Hierbij adviseren wij om de bestaande uitvoerders zoveel mogelijk betrokken te
laten blijven bij ‘hun’ SEI-project(en). Dit zal naar onze verwachting de continuïteit, de samenwerking
binnen het SEI en daarmee de resultaten van het SEI positief beïnvloeden.
5.

Om het lerend effect van het programma te vergroten is onze suggestie om ‘best practices’ te definiëren
en andere projecten hiervan te laten leren. PMU/SOAB en USONA zijn hiervoor, zodra bepaalde
projecten verder in de uitvoering zijn, de aangewezen uitvoerders. Dit dient tevens onderdeel te zijn van
het M&E programma en kan door PMU/SOAB ingebed worden in de periodieke overleggen met de
projecteigenaren.

6. De Raad van Ministers kan op korte termijn de duurzaamheid van de individuele projecten en het
integrale programma versterken door te overwegen om vanuit het financieel overschot (als gevolg van
stopgezette/nog niet verplichte projecten) de duurzaamheid van (potentieel) succesvolle projecten te
versterken. De middelen kunnen in een overkoepelend duurzaamheidprogramma ingezet worden om
de projecteigenaren te ondersteunen in het borgen van de resultaten. Dit vereist daadkracht en moed
om projecten zonder verplichting (aan derden) en met een laag ingeschatte kans van slagen, stop te
zetten.
7.

Het realiseren van publiekprivate samenwerking (hierna: PPS) en cofinanciering kan de duurzaamheid
van het SEI Curaçao versterken en biedt daarom kansen voor de toekomst. Wij adviseren daarom op
korte termijn een haalbaarheidsstudie te laten uitvoeren naar de mogelijkheden en onmogelijkheden
van cofinanciering en publiekprivate samenwerking en direct aan de slag te gaan met de resultaten.

8. Het is belangrijk dat de kennis die wordt opgedaan in het SEI Curaçao behouden blijft. Wij adviseren
daarom om ‘permanente educatie’ in het programma (capacity building) in te bouwen door resultaten
en ‘lessons learned’ te borgen in toekomstig beleid en huidige activiteiten.
9. De communicatie en PR van het programma is een belangrijke voorwaarde voor succes van het
programma. Voer daarom vanuit een centraal punt binnen de overheid een gericht communicatiebeleid
met betrekking tot het SEI Curaçao zou onze suggestie zijn. Dit kan onder andere helpen bij het creëren
van draagvlak en het bevorderen van het gebruik van de projectuitkomsten. Heb hier met name oog
voor resultaten en impact.
Noot: De aanbeveling met betrekking tot de centrale coördinatie (aanbeveling 2) en de hierin voorgestelde rol
voor AZ speelt een hoofdrol bij de monitoring van het programma (aanbeveling 3), het definiëren en verspreiden
van de best practices (aanbeveling 5), de coördinatie omtrent de duurzaamheid (aanbeveling 6), het onderzoeken
van de mogelijkheden inzake cofinanciering en PPS (aanbeveling 7), het werken aan permanente educatie
(aanbeveling 8) en ten slotte een gedegen PR en communicatiebeleid (aanbeveling 9).

PwC

Pagina 10 van 72

1.

Achtergrond

1.1.

Quickscan SEI Curaçao

18 Voor u ligt het eindrapport van de tussentijdse quickscan van het SEI Curaçao met als peildatum 31 maart 2011.

Het SEI Curaçao is tussentijds geanalyseerd door middel van deze quickscan met als doel inzicht te krijgen in de
effectiviteit en efficiëntie van de uitvoering van het programma en de onderliggende projecten. Enerzijds om
hier verantwoording over af te leggen en anderzijds om inzicht te krijgen over eventuele noodzakelijke
bijsturing. Wij benadrukken dat het hier een quickscan betreft en geen volledige evaluatie. Op basis van een
kortlopend onderzoek zijn in dit rapport de belangrijkste bevindingen opgetekend.

1.2. SEI Curaçao: doelstellingen en beleidssectoren
19 Het SEI Curaçao had tot doelstelling om in de periode 2008 – 2010 een substantieel aantal projecten,

hervormingen en maatregelen te introduceren die moesten leiden tot duurzame verbeteringen in de
economische structuur en sociale achterstanden op Curaçao, zodat Pais Kòrsou met een gezonde basis kan
starten. Het SEI Curaçao besteedde tevens aandacht aan een aantal bestuurlijke hervormingen, die in het licht
van de op komst zijnde autonome status van Curaçao noodzakelijk waren om de kwaliteit en continuïteit van
het bestuur te garanderen. Ten slotte was een aantal initiatieven, dat het functioneren van de arbeidsmarkt
diende te verbeteren, opgenomen, waarmee zowel economische als sociale doelstellingen nagestreefd werd.5
Het SEI Curaçao maakte onderdeel uit van een breder pakket van maatregelen6 om Curaçao een goede basis bij
de start als land binnen het Koninkrijk te geven.
20 Op het terrein van de economische, sociale en bestuurlijke ontwikkeling van Curaçao is een aantal

hoofddoelstellingen voor het SEI benoemd. Deze zijn in onderstaande tabel weergegeven.
Hoofddoelstellingen economische ontwikkeling
Het stimuleren van economische groei door middel van directe impulsen en hervorming waardoor een reële economische
groei van minimaal 4% per jaar gerealiseerd wordt.
Het reduceren van de werkloosheid met 2 – 3 procentpunten per jaar.
Hoofddoelstellingen sociale ontwikkeling
Het structureel verbeteren van de omstandigheden van mensen met acute sociale noden, gemeten door een verbeterde
score van het UNDP Human Development Index.
Het oplossen van enkele urgente knelpunten in de onderwijsvernieuwing vooral bij kwetsbare groepen, gemeten door een
verbeterde participatiegraad in het onderwijs en de arbeidsmarkt.
Hoofddoelstellingen bestuurlijke ontwikkeling
Het ondersteunen van een nieuw bestuurlijk apparaat dat de realisatie van de doelen van Pais Kòrsou faciliteert.
Het reduceren van de schuldoverheid tot een aanvaardbaar niveau en het beheersen van de overheidsfinanciën.
Tabel 1.1: Hoofddoelstellingen SEI Curaçao7.

5 Sociaal Economisch Initiaitief Curaçao, Bouwen aan een zekere toekomst, 26 maart 2008 (pagina 4).
6 Onder andere de schuldsanering, IVB, OJSP, Plan Veiligheid, et cetera.
7 Sociaal Economisch Initiaitief Curaçao, Bouwen aan een zekere toekomst, 26 maart 2008 (pagina 11 – 12).

PwC

Pagina 11 van 72

21 Om deze hoofddoelstellingen te bereiken zijn vijf beleidssectoren gedefinieerd welke zijn aangeduid als

prioriteitsgebieden, namelijk:


Herstructurering systemen sociale zekerheid;



Openbaar bestuur;



Herstructurering economie;



Arbeidsmarkt;



Sociale voorzieningen.

22 Per beleidssector zijn verschillende projecten en maatregelen gedefinieerd. De meeste projecten worden uit

Nederlandse bijdragen aan het SEI gefinancierd. Er is een aantal projecten, dat deels of geheel door fondsen
van medefinanciers mogelijk wordt gemaakt.8

1.3. Totstandkoming SEI Curaçao
23 Het SEI Curaçao vindt zijn oorsprong in de Slotverklaring van november 2006 en de toetreding van Curaçao tot

het overgangsakkoord in augustus 2007. De inzet van de regering van de Nederlandse Antillen en de
eilandbesturen was een duurzame toekomst voor de bevolking van de eilanden te realiseren. Er is in het
hoofdlijnenakkoord van oktober 2005 afgesproken dat een SEI ontwikkeld zal worden, gericht op een
structurele aanpak van de bestaande sociaaleconomische problemen en met als einddoel een verbetering van
het sociaaleconomisch perspectief van de bevolking te realiseren.
24 In september 2007 heeft het Bestuurscollege van Curaçao een SEI Commissie in het leven geroepen met brede

participatie uit de gemeenschap. De opdracht van de commissie was om een breed gedragen programma op te
stellen dat aan de bovengenoemde doelstellingen voldeed.9 Organisaties uit het maatschappelijk middenveld en
overheidsinstanties konden projectvoorstellen indienen bij de SEI Commissie. In totaal werden er circa 250
voorstellen ingediend. Deze voorstellen betroffen korte beschrijvingen welke beoordeeld werden door de
commissie. De SEI Commissie heeft in de periode september tot en met december 2007 wekelijks vergaderd
over de inhoud van het SEI Curaçao en de voorgestelde projecten. Uiteindelijk zijn de doelstellingen, evenals
118 projecten die hieraan bij moeten dragen, vastgelegd in het SEI-programma van 26 maart 2008.
Op 23 mei 2008 is het samenwerkingsprotocol ten aanzien van het SEI Curaçao ondertekend door het
Eilandgebied Curaçao en Nederland.

1.4. Verantwoordelijkheden, looptijd en financiering SEI
Curaçao
25 Het Eilandgebied Curaçao is verantwoordelijk voor de uitvoering van het SEI Curaçao. Namens de Stichting

Ontwikkeling Nederlandse Antillen (hierna: SONA) is USONA als uitvoerende organisatie verantwoordelijk
voor het rechtmatig en doelmatig beheer van de SEI-middelen. Curaçao en Nederland hebben gedurende de
looptijd periodiek overleg over de voortgang van het SEI Curaçao. Aan Curaçaose zijde is SOAB aangewezen om
de voortgang van de projecten te monitoren.
26 De beoogde looptijd van het in maart 2008 opgestelde programma is ongeveer drie jaar (2008 – 2010).10

Het SEI-protocol kende dan ook een einddatum van 31 december 2010. Aangezien de beschikbaar gestelde
middelen op 31 december 2010 nog niet allemaal waren verplicht, dreigde een situatie te ontstaan waarin de
beoogde doelstellingen en concrete projectresultaten niet behaald konden worden, omdat de niet-verplichte
middelen terug zouden vloeien naar Nederland.

8 Ibid. (pagina 14 – 15).
9 Ibid. (pagina 4).
10 Ibid. (pagina 6). Hier wordt gesproken over beoogd omdat ten tijde van schrijven van het programma onbekend was wanneer de exacte

startdatum zou zijn.

PwC

Pagina 12 van 72

Om deze situatie het hoofd te bieden hebben de Nederlandse minister van BZK en de minister president van
Curaçao op 13 januari 2011 een addendum op het samenwerkingsprotocol ondertekend waarmee het SEI
Curaçao tot 30 september 2011 is verlengd. Na deze datum is het niet meer mogelijk
financieringsovereenkomsten af te sluiten en verplichtingen aan te gaan.11 Enkele projecten genoemd in de
bijlage van het addendum vormen een uitzondering. De termijnen zijn in het addendum per project benoemd
en de gestelde deadlines lopen tot eind maart 2012.
27 In het SEI-protocol is vastgelegd dat Nederland ter ondersteuning van de uitvoering financiering beschikbaar

stelt. Door Nederland wordt 60,5 miljoen ANG beschikbaar gesteld, zoals al vastgelegd in het
toetredingsakkoord van augustus 2007. Daarnaast is vastgelegd dat Curaçao 30,79 miljoen ANG beschikbaar
stelt voor de uitvoering van het SEI Curaçao. Dit laatste bedrag is conform de beoogde cofinanciering door
Curaçao in het SEI-programma van maart 2008. Daarbovenop is voor de duur van het SEI Curaçao
(2008 –2010), 30% van de voor deze periode door Nederland op grond van het samenwerkingsbeleid
2008 – 2012 ter beschikking gestelde middelen, aangewend voor de uitvoering van het SEI Curaçao.12
28 In het SEI-programma was de totale financieringsbehoefte 267 miljoen ANG, op basis van de 118 projecten.

Hiervan werd beoogd dat 130 miljoen ANG beschikbaar zou zijn vanuit door Nederland beschikbaar gestelde
SEI-middelen. Vooraf was echter al duidelijk dat de beschikbare middelen niet gelijk waren aan de
financieringsbehoefte. In het SEI-programma schat men in dat circa 123,6 miljoen ANG vanuit Nederland
beschikbaar zou zijn op basis van de toezeggingen en verdeling zoals deze later ook in het SEI-protocol zijn
vastgelegd. Uiteindelijk is het daadwerkelijke bedrag van 122,7 miljoen ANG beschikbaar gesteld.13

1.5. Politieke context: 10-10-10
29 De periode van implementatie en uitvoering van het SEI Curaçao was tevens een periode van grote staatkundige

veranderingen. De staatkundige herindeling kent een lange voorgeschiedenis. De Slotverklaring van november
2006, waarin werd overeengekomen dat Curaçao de zogenaamde status aparte zou krijgen en waarin het SEI
haar oorsprong kent, werd aanvankelijk verworpen door de Eilandraad van Curaçao. Het Bestuurscollege viel
en in april 2007 werden nieuwe verkiezingen gehouden. In juli 2007 ging de Eilandraad alsnog akkoord met de
Slotverklaring en het Toetredingsakkoord werd in augustus 2007 ondertekend. Het was oorspronkelijk de
bedoeling op 15 december 2008 de nieuwe verhoudingen in te laten gaan, maar in mei 2008 bleek dat deze
invoeringsdatum niet haalbaar was. Pas in oktober 2009 werd bekendgemaakt dat Pais Kòrsou per
10 oktober 2010 een feit zou worden.
30 Ter voorbereiding op het nieuwe land werden op 27 augustus 2010 verkiezingen gehouden. De PAR,

voorgaande jaren nauw betrokken bij de staatkundige veranderingen werd opnieuw de grootste partij. Echter
maakt zij niet langer deel uit van de regering. De partij van (huidig premier) Gerrit Schotte, de MFK, wist een
coalitie te vormen met de Pueblo Soberano en MAN, waarmee op 10-10-10 Pais Kòrsou startte met een volledig
nieuwe regering. Na 10-10-10 was de transitie nog niet afgelopen. De bestaande diensten moesten worden
omgevormd en samengevoegd tot ministeries, en hiermee moest tevens rekening gehouden worden met de
koers van de nieuwe regering. Ten tijde van deze quickscan werd de laatste hand gelegd aan het
regeerprogramma en de implementatie van de businessplannen van de ministeries.
31 Het is belangrijk stil te staan bij de politieke context en de impact daarvan op het ambtelijk apparaat van

Curaçao. Veranderingen zoals zich op dat moment voordeden kunnen hun uitwerking hebben op een
sociaaleconomisch programma. Zo kunnen prioriteiten, maar ook verantwoordelijkheden en taken veranderen.
Deze invloed werd in veel van de interviews bevestigd, daar de geïnterviewden regelmatig refereerden aan de
staatkundige veranderingen en de impact hiervan op de uitvoering van de projecten. In dit rapport zullen wij
dan ook regelmatig op deze politieke context teruggrijpen.

11 Artikel 1 Addendum op het Samenwerkingsprotocol ten aanzien van het SEI Curaçao.
12 Namelijk 10% vanuit het programma Institutionele Versterking en Bestuurskracht; en 20% vanuit het aandeel ‘overig’.
13 Sociaal Economisch Initiatief Curaçao, Bouwen aan een zekere toekomst, 26 maart 2008 (pagina 13).

PwC

Pagina 13 van 72

1.6. Onderzoeksvragen en methoden
32 Dit rapport dient antwoord te geven op twee onderzoeksvragen:

1.

Dragen de tot nu toe uitgevoerde en in uitvoering zijnde projecten en maatregelen bij tot het behalen
van de doelstellingen van het SEI-programma per beleidsveld en de synergetische effecten ervan (voor
zover dit thans al te concluderen valt)?

2. Welke verbeteringen en actualisatie in de organisatie van het SEI-programma kunnen worden
aangebracht om de effectiviteit en efficiëntie van de uitvoering en voortgang ervan te
verbeteren/verhogen?14
33 De doelstelling van de quickscan is in een korte periode, en op basis van de beoordeling van slechts enkele

projecten, inzicht te geven in het functioneren van het programma. Dit houdt in dat nagegaan wordt hoe het
programma in de praktijk werkt. Hiertoe hebben wij deskresearch gedaan en interviews gehouden met
stakeholders, zowel op programmaniveau als op projectniveau. Voor dit laatste hebben wij een gevarieerde
selectie gemaakt van 19 projecten die wij indicatief achten voor het gehele programma.
34 In bijlage A vindt u een uitgebreide toelichting van de gehanteerde methoden. In bijlage B vindt u een overzicht

van de geselecteerde projecten, met hierin een korte projectbeschrijving.

1.7. Leeswijzer
35 Dit rapport beantwoordt de belangrijkste vragen die in het kader van de quickscan SEI Curaçao zijn gesteld.

Hieronder volgt een korte weergave van wat in de verschillende hoofdstukken is opgenomen:
 In hoofdstuk 2 wordt inzicht gegeven in de voortgang van het programma ten opzichte van de initiële
planning. De peildatum is 31 maart 2011. Waar staat het SEI-programma anno 31 maart 2011?
 In hoofdstuk 3 is een beoordeling opgenomen van de resultaten ten opzichte van de doelen. Wat zijn de
behaalde resultaten van het SEI-programma tot nu toe?
 In hoofdstuk 4 komt de analyse van de uitvoeringsorganisatie aan bod. Hoe hebben de
uitvoeringsorganisatie en de overige stakeholders gepresteerd?
 In hoofdstuk 5 worden op basis van de opgedane inzichten conclusies en verbeteradviezen geformuleerd.

14 Op het moment van schrijven wordt door een externe partij ook een doelmatigheidsonderzoek uitgevoerd bij USONA.

PwC

Pagina 14 van 72

2. Voortgang SEI Curaçao
36 In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de voortgang van het SEI Curaçao ten opzichte van de oorspronkelijke

planning. Wij geven inzicht in de uitgevoerde activiteiten tot nu toe met daarbij een analyse van de
geconstateerde verschillen tussen planning en realisatie. Dit hoofdstuk bevat dan ook vooral een kwantitatieve
beschrijving waarvoor wij de brongegevens hebben gekregen van USONA en SOAB.

2.1. Een snapshot: SEI Curaçao per 31 maart 2011
37 In onderstaande tabel 2.1 wordt het projectenoverzicht van SEI Curaçao weergegeven. Op 31 maart 2011 waren

er 93 projecten in uitvoering of afgerond. Daarvan zijn zes projecten de zogeheten PM-projecten en kennen
geen bijbehorend budget. Dit betreft vier projecten in de beleidssector ‘Sociale zekerheid’ en twee projecten in
de beleidssector ‘Arbeidsmarkt’. Later in dit rapport komen wij meer specifiek terug op deze projecten. Het
totale, door Nederland beschikbaar gestelde SEI-budget bedraagt per 31 maart 2011 107,6 miljoen ANG
(aanvankelijk was dit 122,7 miljoen ANG). Van deze middelen is 98,4 miljoen ANG vastgelegd in
financieringsovereenkomsten. Dit betekent dat nog 9,2 miljoen ANG vrij beschikbaar is. Een aantal projecten
zis in het addendum op het SEI-protocol opgenomen, maar hiervoor is nog geen projectvoorstel ingediend. Het
is mogelijk dat deze projecten nog beslag leggen op deze middelen.
Beleidssector

Actueel (31 maart 2011)

SEI-programma (2008)

Aantal projecten in Goedgekeurd budget Aantal projecten
uitvoering of
uit SEI-middelen
opgenomen in het SEIafgerond
(*1000 ANG)
programma (’08)

Financieringsbehoefte
vanuit SEI-middelen
(*1000 ANG) (’08)

Sociale zekerheid

4

015

5

016

Openbaar bestuur

3

345

11

23.425

Herstructurering economie

29

64.343

37

72.371

Arbeidsmarkt

13

12.353

19

12.442

Sociale voorzieningen

43

21.070

46

22.515

Overig

1

330

-

-

Totaal

9317

98.441

11818

130.753

Totaal beschikbare SEImiddelen

107.62919

122.688

Tabel 2.1: Snapshot SEI Curaçao per 31 maart 2011 in aantallen projecten en totaal goedgekeurd budget.

15 Dit betreffen PM-projecten die geen beslag leggen op de door Nederland beschikbaar gestelde SEI-middelen.
16 Dit betreffen PM-projecten die geen beslag leggen op de door Nederland beschikbaar gestelde SEI-middelen.
17 Dit betreffen 87 projecten waaraan een Financieringsovereenkomst (hierna: FO) ten grondslag ligt en zes PM-projecten.
18 Hieronder vallen acht projecten die alleen door cofinanciering mogelijk gemaakt zouden moeten worden en dus geen beslag leggen op de

door Nederland beschikbaar gestelde SEI-middelen.
19 Het actuele beschikbare SEI-budget is de resultante van het toegezegde bedrag van 123 miljoen ANG plus en min diverse overhevelingen,
waarvan de grootste 23 miljoen ANG betreft wat in januari 2011 is overgeheveld naar het IVB.

PwC

Pagina 15 van 72

38 In tabel 2.2 wordt het financiële overzicht gepresenteerd van SEI Curaçao per 31 maart 2011. Hieruit blijkt dat

69% van de goedgekeurde middelen op de peildatum is verplicht aan derden. Van deze verplichtingen is 43% al
betaald.20 Er zijn grote verschillen waar te nemen tussen de beleidssectoren, zowel in aangegane verplichtingen
als gedane betalingen.
Beleidssector

Actueel (31 maart 2011)
Aantal projecten Goedgekeurd
in uitvoering of
budget uit SEIafgerond
middelen
(*1000 ANG)

Bedrag verplicht aan derden Bedrag betaald
(*1000 ANG)
(*1000 ANG)
(% van goedgekeurd budget) (% van verplicht bedrag)

Sociale zekerheid

4

-21

-

-

Openbaar bestuur

3

345

345 (100%)

342 (99%)

Herstructurering
economie

29

64.343

42.730 (66%)

18.195(43%)

Arbeidsmarkt

13

12.353

11.150 (90%)

3.343 (30%)

Sociale voorzieningen

43

21.070

13.342 (63%)

6.994 (52%)

Overig

1

330

330 (100%)

330.000 (100%)

Totaal

93

98.441

67.897 (69%)

29.204(43%)

Tabel 2.2: Financieel Snapshot SEI Curaçao per 31 maart 2011.

2.2. Opgetreden wijzigingen per beleidssector
39 In tabel 2.1 is te zien dat de huidige portefeuille, ten opzichte van het oorspronkelijke programma, de nodige

verschillen kent. Deze verschillen kennen diverse oorzaken. Allereerst was bij aanvang duidelijk dat er minder
SEI-middelen beschikbaar waren dan de gestelde financieringsbehoefte.22 Het financieringsgat wat hierdoor
ontstond, zou op een andere manier opgevuld moeten worden, of er zouden keuzes gemaakt moeten worden in
de gewenste projecten. Uit de interviews hebben wij echter geconcludeerd dat de focus primair lag bij het
benutten van de beschikbaar gestelde SEI-middelen. Deze waren en zijn immers gekoppeld aan bestuurlijke
afspraken met een harde deadline. Uit de interviews hebben wij niet opgemaakt dat vooraf een bewuste
prioritering heeft plaatsgevonden in welke projecten wel en welke projecten niet doorgang zouden vinden.
40 Een herprioritering heeft wel gedurende de uitvoering plaatsgevonden en verschillende nieuwe projecten zijn

aangedragen en bepaalde projecten zijn afgevoerd. Uit interviews is gebleken dat voortschrijdend inzicht en
gewijzigde prioriteiten veelal de aanleiding waren voor dergelijke aanpassingen. In samenspraak tussen
Curaçao en Nederland, kan worden besloten aanpassingen te doen in het SEI Curaçao. Dit kan formeel
gesproken zowel op initiatief van Curaçao als van Nederland. Conform het protocol wordt een verschuiving van
budgetten tussen beleidsvelden als substantiële wijziging gezien en dient deze eerst in het voortgangsoverleg
besproken te worden. In de praktijk werd een verzoek voor een budgettaire verschuiving tussen beleidsvelden
schriftelijk door Curaçao voorgelegd aan Nederland, waarna, tevens schriftelijk, al dan niet goedkeuring
gegeven werd voor een herallocatie van middelen.

20 Het betaalde bedrag wordt uitgedrukt in percentage van het totale verplichte bedrag, omdat betalingen pas gedaan kunnen worden als de

verplichting is aangegaan. Het betaalde bedrag is 30% van het goedgekeurde bedrag.
21 Dit zijn PM-projecten, deze leggen geen beslag op de door Nederland beschikbaar gestelde SEI-middelen.
22 123 miljoen ANG in plaats van 130 miljoen ANG.

PwC

Pagina 16 van 72

41 Het SEI-programma omvatte ook acht projecten die niet vanuit de door Nederland beschikbaar gestelde SEI-

middelen zouden worden bekostigd.23 Vanwege de prioriteitstelling die vooral gericht was op het behalen van
de doelstellingen in het SEI-protocol (tijdig verplichten van de middelen) zijn de projecten die niet (primair) uit
de door Nederland beschikbaar gestelde SEI-middelen worden bekostigd op de achtergrond geraakt. Omdat
alleen (financieel) gemonitord wordt op de door USONA goedgekeurde projecten en de PM-projecten was het
voor ons niet inzichtelijk of deze projecten wel uitgevoerd zijn. Ook was het niet duidelijk of deze projecten in
de planning staan om in de toekomst uitgevoerd te worden.
42 De beleidssectoren hebben verschillende wijzigingen gekend. De beleidssector ‘sociale zekerheid’ kent de

minste wijzigingen. Ten opzichte van de planning is hier één project niet doorgegaan.24 Binnen de beleidssector
‘herstructurering economie’ hebben zich de meeste wijzigingen voorgedaan. Verschillende projecten zijn niet
doorgegaan, nieuwe projecten zijn aangedragen en een aantal projecten zijn samengevoegd. Binnen de
beleidssector ‘arbeidsmarkt’ hebben een aantal projecten geen doorgang gevonden. Binnen de sector ‘sociale
voorzieningen’ zijn verschillende projecten afgevoerd, maar deze zijn vervangen door nieuwe projecten.
De grootste wijziging heeft zich voorgedaan binnen de beleidssector ‘openbaar bestuur’. Hier zijn zes projecten
(waarvan vijf in uitvoering) voor een bedrag van 23 miljoen ANG overgeheveld naar het
samenwerkingsprogramma Institutionele Versterking Bestuurskracht (hierna: IVB). Voor detailinformatie
aangaande de mutaties verwijzen wij u naar bijlage F.

23 Deze projecten omvatten niet de PM-projecten, deze zijn wel in het overzicht opgenomen. Het gaat om projecten die alleen door private

partijen, door Curaçao of via andere middelen worden bekostigd, zoals het EDF of IVB.
24 Het project: “Elimineren betalingsachterstanden overheid”.

PwC

Pagina 17 van 72

2.3. Procesbeschrijving
43 Alvorens wij hieronder verder ingaan op de voortgang van de projecten zullen wij eerst een korte schets geven

van het proces dat een SEI-project doorloopt en welke begrippen in dit kader worden gehanteerd. Elk project
gaat door het hieronder beschreven proces heen. In het proces is een aantal fasen te onderkennen die hieronder
worden toegelicht. Wij hebben geconstateerd dat in de praktijk het proces ook verloopt zoals hieronder
beschreven.

Schrijven voorstel

Beoordeling
door USONA

Screening door
programmabureau en
SOAB

Financieringsovereenkomst
(start project)

Goedkeuring
gedeputeerde/minister

Aangaan
verplichtingen

Uitvoering
(monitoring,
betalingen)

Indiening bij USONA

Afsluiting
project

Figuur 2.1: Processchema van een SEI-project.
44 Projecteigenaren beginnen met het schrijven van een projectvoorstel. Na screening door het programmabureau

en SOAB wordt de verantwoordelijke gedeputeerde/minister om goedkeuring gevraagd. Na goedkeuring wordt
het voorstel vervolgens ingediend bij USONA. Formeel gebeurt dit door de Raad van Ministers (in het verleden
het Bestuurscollege), in de praktijk wordt het voorstel via het programmabureau ingediend. In de praktijk
waren het programmabureau en SOAB in een vroeg stadium betrokken bij het opstellen van het projectvoorstel.
En waar nodig boden zij de projecteigenaar daarbij ondersteuning.
45 Na indiening bij USONA wordt het voorstel beoordeeld. Indien nodig kunnen aanvullende vragen gesteld

worden of documentatie worden opgevraagd. Na goedkeuring van een project wordt een
financieringsovereenkomst opgesteld. Deze financieringsovereenkomst25 is een overeenkomst gesloten tussen
het land Curaçao en USONA. In deze overeenkomst worden de beschikbaar gestelde middelen benoemd, de
looptijd van de overeenkomst en de voorwaarden waaraan de projecteigenaar dient te voldoen. Het
ondertekenen van de financieringsovereenkomst betekent de feitelijke start van het project.
46 De volgende stap is het aangaan van verplichtingen. Er worden aanbestedingen gedaan, offertes opgevraagd en

contractanten en werknemers ingehuurd voor het uitvoeren van de beoogde werkzaamheden. De contractuele
overeenkomst met derden tot de betaling van een geldsom ten behoeve van de uitvoering van de
werkzaamheden wordt een verplichting genoemd. Gedurende de uitvoering wordt de projecteigenaar
gemonitord door USONA op de voortgang en ingediende facturen worden door USONA, met instemming van
de projecteigenaar, aan de opdrachtnemers betaald. Als de werkzaamheden zijn afgerond wordt het project
afgesloten. Gedurende de uitvoering onderhoudt ook SOAB contact met de projecteigenaren en zijn er per
ministerie (voorheen met de verantwoordelijke gedeputeerden) periodieke overleggen betreffende de voortgang
van het SEI Curaçao.

25 De financieringsovereenkomst is een standaard overeenkomst met eventueel aanvullende voorwaarden.

PwC

Pagina 18 van 72

2.4. Voortgang beleidssectoren
47 Om een indicatie te krijgen van de voortgang van de projecten en inzicht in mogelijke verschillen tussen de

beleidssectoren analyseren wij in deze paragraaf de projectenportefeuille op basis van een aantal categorieën:


afgeronde projecten;



goedgekeurde projecten met een volledige verplichting;



goedgekeurde projecten met een gedeeltelijke verplichting;



goedgekeurde projecten zonder verplichting;



PM-projecten.

48 Waar staan de projecten, en daarmee de beleidssectoren, in de uitvoering? Om deze vraag te beantwoorden

gebruiken wij de mate van verplichting als indicatie. Onder verplichting wordt verstaan: “de verbintenis uit
overeenkomst, die door de projecteigenaar wordt aangegaan in het kader van de uitvoering van een
goedgekeurd project, tot betaling van een geldsom.” De PM-projecten kennen geen verplichtingen, omdat zij
geen beslag leggen op het SEI-budget. Zij vallen dan ook buiten de analyse in deze paragraaf.26 Later in dit
hoofdstuk komen wij separaat terug op de voortgang van de PM-projecten.
49 In figuur 2.2 zijn per beleidssector alle bovengenoemde categorieën opgenomen, behalve de PM-projecten.27

Eveneens zijn de totalen per categorie opgenomen. Hieruit blijkt dat op dit moment 18 projecten zijn afgerond;
50 projecten een volledige of gedeeltelijke verplichting hebben, en dat 19 projecten nog geen verplichting
kennen.
100%

1

90%

8

80%
70%

5
7

60%
50%

0%

13

25
1

9
11

25

Projecten zonder verplichting
Projecten deels verplicht

5

20%
10%

19

3

40%
30%

10

11
3

18

Projecten volledig verplicht
Afgeronde projecten

Figuur 2.2: Voortgang van projecten per beleidssector (N=87).

26 Dit betekent dat de analyse gedaan is op basis van 87 projecten waarvoor een financieringsovereenkomst is ondertekend.
27 De beleidssector ‘sociale zekerheid’ kent alleen PM-projecten en komt daarom in deze financiële analyse niet terug.

PwC

Pagina 19 van 72

50 Er is een groot verschil in omvang van de projecten, variërend van de tienduizenden Antilliaanse guldens tot

miljoenen. In figuur 2.3 wordt daarom een financieel overzicht gegeven per beleidssector op basis van de
afgeronde projecten, het al verplichte bedrag (*1000 ANG) en bedrag datt wel in een financieringsovereenkomst
is bestemd, maar nog niet is verplicht.
100%

1202

90%

4536

21611

80%

30285

70%
60%
50%
40%
30%

345

11150

9321

330
59693

39222

Bedrag nog niet verplicht
Bedrag verplicht

20%
4278

10%
0%

3509

Bedrag Afgeronde projecten
8462

Figuur 2.3 Financiële voortgang van projecten per beleidssector (N=87).
(N=87)

2.4.1. De afgeronde projecten zijn vooral klein in omvang
51 Uit figuur 2.2 en 2.3 is af te leiden dat de 18 afgeronde projecten slechts een klein deel van het goedgekeurde

budget betreffen. De beleidssectoren ‘openbaar bestuur’ en ‘overig’ zijn volledig afgerond, maar dit betreft dan
ook slechts een klein bedrag en een klein aantal projecten.
projecten. De sector ‘overig’ betrof een project voor de inhuur
van externe capaciteit voor het schrijven van projectvoorstellen. De nog lopende projecten uit de sector
‘openbaar bestuur’ zijn in januari 2011 overgeheveld naar het IVB, waardoor er geen projec
projecten binnen deze
beleidssector in het SEI Curaçao in uitvoering zijn.
52 De beleidsector ‘arbeidsmarkt’ kent nog geen afgeronde projecten. De sectoren ‘herstructurering economie’ en

‘sociale voorzieningen’
ningen’ hebben respectievelijk drie en elf afgeronde projecten (respectievelijk 10% en 26% van
het totaal aantal projecten in de betreffende beleidssector). In het eerste geval betreft dit een relatief klein deel
van het totale budget. In het geval van ‘sociale voorziening’ betreft het aandeel afgeronde projecten zow
zowel in
aantallen als in budget ruim een vijfde van het totaal.

2.4.2. Het merendeel van de projecten is (voor een deel) verplicht
53 18 projecten zijn afgerond, maar dit betekent dat er totaal nog 69 projecten in uitvoering zijn.28 25 van de in

uitvoering zijnde projecten zijn op de peildatum volledig verplicht.
verplicht Dit betekent dat voor het gehele
goedgekeurde bedrag diensten of werken zijn gecontracteerd. Dit betreft bijna de helft van het totale
goedgekeurde budget.29

28 De zes PM-projecten
projecten maken geen onderdeel uit van deze analyse.
29 46,658 miljoen ANG. Zie voor nadere analyse bijlage E.

PwC

Pagina 20 van 72

54 Er zijn verschillen waar te nemen tussen beleidsvelden. Het valt op dat bij herstructurering economie dit vooral

grotere projecten zijn. Met 38% van de projecten is 55% van het totale budget in het beleidsveld volledig
verplicht. Bij sociale voorzieningen is dit andersom. Hier is met 21% van de projecten, bijna 15% van het totale
goedgekeurde budget in het beleidsveld volledig verplicht.
55 Naast projecten zonder verplichting zijn er ook de nodige projecten in uitvoering waarvan slechts een deel van

het goedgekeurde budget verplicht is.30 In figuur 2.2 wordt inzichtelijk dat 25 van de 69 projecten in
uitvoering31 nog niet volledig zijn verplicht. Ook hier is zichtbaar dat het vooral projecten in de beleidssectoren
‘herstructurering economie’ en ‘sociale voorzieningen’ betreft. Een nadere nuancering op de totalen is
noodzakelijk. Projecten kunnen voor een kleiner budget zijn aanbesteed dan aanvankelijk geschat, of het project
bevindt zich nog in de beginfase en bevat meerdere verplichtingen. Om deze nuance inzichtelijk te maken
hebben wij een nadere analyse uitgevoerd, waarbij wij het percentage verplichtingen hebben afgezet tegen de
looptijd van het project.32 Hieruit is direct te zien dat het overgrote deel van de projecten voor meer dan 70% is
verplicht. Zes projecten uit de beleidssector ‘sociale voorzieningen’ en één in de sector ‘herstructurering
economie’ zijn nog niet voor 50% verplicht, maar bevinden zich al wel in een gevorderd stadium van de looptijd.
Dit is mogelijk een risico voor de voortgang van deze projecten, omdat nog beperkte tijd resteert om
werkzaamheden en activiteiten uit te voeren. Deze kunnen immers pas uitgevoerd worden na het aangaan van
een verplichting.

2.4.3. Ruim een vijfde van de goedgekeurde projecten kent nog geen
verplichting
56 Uit figuur 2.3 blijkt dat ruim 30 miljoen ANG nog niet is verplicht aan derden. Een deel van dit bedrag is

afkomstig van projecten die gedeeltelijk zijn verplicht. De rest heeft betrekking op projecten zonder
verplichting. Bijna een kwart van de gestarte projecten in de beleidssectoren ‘herstructurering economie’ en
‘sociale voorzieningen’ kent nog geen verplichting. In het geval van ‘herstructurering economie betreft dit 30%
van het budget. Maar ook hier is een nuancering op zijn plaats. Projecten waarvoor zeer recentelijk een
financieringovereenkomst is ondertekend lopen waarschijnlijk conform planning. Terwijl bij andere projecten
de financieringsovereenkomst al langere tijd ondertekend is, maar de aanbesteding vooralsnog uitblijft.
57 Om beter inzicht te krijgen in deze 19 projecten zonder verplichting hebben wij deze afgezet tegen de verstreken

tijd sinds ondertekening van de financieringsovereenkomst.33 Hieruit blijkt dat inderdaad voor zeven projecten
pas zeer recentelijk de financieringsovereenkomst is ondertekend (korter dan een maand voor de peildatum 31
maart 2011), maar voor zeven andere projecten is dit al meer dan zes maanden geleden. Het betreft hier vijf
projecten in de beleidssector ‘herstructurering economie’ met een totaal goedgekeurd budget van 13 miljoen
ANG, en twee projecten in de sector ‘sociale voorzieningen’ met een goedgekeurd budget van 650.000 ANG.

30 In bijlage E wordt per beleidsveld weergegeven hoeveel projecten nog niet volledig verplicht zijn, om welk bedrag dit gaat en hoeveel

procent van het goedgekeurde bedrag is verplicht.
31 Dit zijn projecten met een financieringsovereenkomst die nog niet zijn afgesloten.
32 Zie bijlage E.
33 Zie bijlage E.

PwC

Pagina 21 van 72

2.4.4. Voortgang beleidssectoren samengevat: ondanks trage start
nu redelijk op koers
58 In onderstaande tabel hebben wij onze bevindingen samengevat, op basis van onze analyse in bovenstaande

figuren en zoals weergegeven in bijlage E. Dit is de voortgang gebaseerd op de kwantitatieve analyse die wij
hebben uitgevoerd over de gehele projectenportefeuille. Deze voortgang is gebaseerd op financiële indicatoren.
Wij hebben niet de individuele situatie van de projecten geanalyseerd.
Sociale Zekerheid

De beleidssector ‘sociale zekerheid’ kent alleen PM-projecten.
Hierdoor was het niet mogelijk een financiële analyse uit te voeren.
Zie paragraaf 2.5.4.

Arbeidsmarkt

De beleidssector ‘arbeidsmarkt’ heeft nog geen afgeronde projecten,
wel kennen tien van de elf projecten een gedeeltelijke of volledige
verplichting. De projecten met een gedeeltelijke verplichting zijn voor
driekwart van het goedgekeurde budget verplicht. Er is dan ook ruim
90% van het totale goedgekeurde budget verplicht. Het nog niet
verplichte project is recentelijk gestart.
De voortgang van de projecten in deze beleidssector ogen conform
verwachting gezien de looptijd van de projecten.

Openbaar Bestuur

Alle projecten in de beleidssector ‘openbaar bestuur’ zijn afgerond. In
januari 2011 zijn vijf in uitvoering zijnde projecten overgeheveld naar
het IVB. Na overheveling naar het IVB resteren nog drie projecten die
allen zijn afgesloten.

Herstructurering Economie

Van de 29 projecten in de beleidssector ‘herstructurering economie’
zijn er drie afgerond. Van de 26 in uitvoering zijnde projecten zijn er
elf projecten volledig verplicht en zeven deels verplicht. Een van deze
laatste projecten is al vergevorderd in de looptijd, maar niet in
verplichting, wat mogelijk een risico is voor de tijdige afronding.
Acht projecten zijn nog niet verplicht, waarvan vijf al langer dan zes
maanden in uitvoering zijn. Ook bij deze projecten bestaat het risico
van vertraging.

Sociale voorzieningen

De beleidssector ‘sociale voorzieningen’ kent 43 projecten, waarvan er
inmiddels 11 zijn afgerond. Van de in uitvoering zijnde projecten zijn
er negen volledig verplicht. 13 projecten zijn deels verplicht waarvan
zes projecten al ver gevorderd zijn in de looptijd. Deze projecten
kennen mogelijke risico’s ten aanzien van een tijdige afronding.
Tien projecten zijn nog niet verplicht, op twee na zijn de meeste
hiervan recentelijk gestart.

Overig SEI

Dit betreft slechts één project, dat inmiddels is afgerond.

Tabel 2.3: Voortgang beleidssectoren samengevat (alle projecten).
59 Voor het merendeel van de projecten is de voortgang ten aanzien van het aangaan van verplichtingen op orde.

Wij constateren enkele risico’s voor de voortgang in de verschillende beleidssectoren op basis van de financiële
gegevens. Voor het aangaan van verplichtingen is in het addendum op het samenwerkingsprotocol een harde
deadline gesteld, met een aantal uitzonderingen voor prioritaire projecten. Voor het overgrote deel van de
projecten zal deze deadline zonder twijfel gehaald worden. Er zijn een paar projecten, zoals ook in
bovenstaande samenvatting is weergegeven, waar extra op ingezet zal moeten worden om de
verplichtingendeadline te halen. In de interviews is ons aangegeven dat men verwacht dat ook voor deze
projecten de deadline gehaald zal worden.

PwC

Pagina 22 van 72

2.5. Uitvoeringstempo beleidssectoren
60 In de vorige paragraaf hebben wij inzichtelijk gemaakt wat de voortgang van de beleidssectoren is op basis van

de aangegane verplichtingen. (Waar bevinden de lopende projecten (en daarmee de beleidssectoren) zich in de
verschillende fasen?) Daarnaast willen wij ook inzicht bieden in het uitvoeringstempo van de verschillende
beleidssectoren. Hoe doen de lopende projecten het? Dit uitvoeringstempo bepalen wij door de betalingen
inzichtelijk te maken ten opzichte van de verplichtingen. Hierbij gaan wij er vanuit dat als werkzaamheden zijn
uitgevoerd deze ook gefactureerd en betaald worden.
61 In figuur 2.4 wordt per beleidssector inzichtelijk gemaakt hoeveel projecten op de peildatum in uitvoering zijn

met een verplichting die tevens een betaling kennen.
100%
90%
80%
70%

12

60%
9

50%

19

40

40%

verplichting en deels
betaald

30%
20%
10%
0%

Verplichting en geen
betaling

6
1

3

10

Figuur 2.4: In uitvoering zijnde projecten met verplichtingen en betalingen.

2.5.1. Circa 20% van de projecten met verplichting kent nog geen
betaling
62 Er zijn tien projecten die al volledig of deels zijn verplicht, maar waar nog geen betalingen op hebben

plaatsgevonden. Het betreft vooral projecten in de beleidssector ‘herstructurering economie’. Vier van deze
projecten kennen een einddatum in de tweede helft van 2011. Op basis van deze kwantitatieve gegevens is het
de vraag of de gestelde einddatum van deze projecten gehaald zal worden. Ook drie projecten in de
beleidssector ‘sociale voorzieningen’ kennen nog geen betaling, maar dit betreft een klein totaal
bedrag (131k ANG) aan verplichtingen en deze projecten kennen een einddatum in 2012 en 2013.

PwC

Pagina 23 van 72

2.5.2. Circa 80% van de projecten met verplichting is deels betaald
63 Bij 40 projecten met een verplichting heeft al een betaling plaatsgevonden. Dit is een ruime meerderheid van de

projecten. Ook hier zijn verschillen tussen beleidsvelden op te merken. Op bijna 91% van de verplichte
projecten binnen de beleidssector ‘sociale voorzieningen’ zijn betalingen verricht. Deze betalingen bedragen
ruim de helft van het totaal verplichte bedrag in deze beleidssector. De beleidssector ‘arbeidsmarkt’ schetst een
ander beeld. 90% van de arbeidsmarktprojecten kent een verplichting, maar hiervan is pas 30% van het
verplichte budget betaald.
64 Om deze data beter te kunnen interpreteren zijn de projecten geplot ten opzichte van de looptijd van het

project.34 Wij verwachten een stijgende trend waar meer betalingen zijn gedaan naar mate de looptijd vordert.
Projecten waar de betalingen achterblijven ten opzichte van de looptijd (de projecten die al meer dan 50%
gevorderd zijn qua looptijd, maar waarvan nog geen 40% is betaald) vallen op. Het betreft hier zeven projecten
vanuit sociale voorzieningen die relatief klein in omvang zijn (kleiner dan 200k), maar wel voor driekwart of
meer van het goedgekeurde budget zijn verplicht. Maar ook drie projecten uit ‘herstructurering economie’ en
één uit de beleidssector ‘arbeidsmarkt’ blijven achter.

2.5.3. Uitvoeringstempo beleidssectoren samengevat:
verplichtingen gedaan, maar betalingen blijven achter
65 In onderstaande tabel hebben wij onze bevindingen samengevat, op basis van onze analyse in bovenstaande

figuren en zoals weergegeven in bijlage E. Dit is de voortgang gebaseerd op de kwantitatieve analyse die wij
hebben uitgevoerd over de gehele projectenportefeuille. Deze voortgang is gebaseerd op financiële indicatoren.
Wij hebben niet de individuele situatie van de projecten geanalyseerd.
Sociale Zekerheid

De beleidssector ‘sociale zekerheid’ kent alleen PM-projecten.
Hierdoor was het niet mogelijk een financiële analyse uit te voeren.
Zie paragraaf 2.5.4.

Arbeidsmarkt

Negen van de tien verplichte projecten kennen betalingen. Twee van
deze projecten zijn al vergevorderd qua looptijd, maar kennen relatief
weinig betalingen. Dit is een indicatie dat het uitvoeringstempo
mogelijk achterblijft.

Openbaar Bestuur

Na overheveling naar het IVB resteren nog drie projecten in de
beleidssector ‘openbaar bestuur’ die allen zijn afgesloten.

Herstructurering Economie

De beleidssector ‘herstructurering economie’ kent van de 21 verplichte
projecten, zes projecten zonder betaling. Daarnaast zijn er drie
verplichte projecten die voor minder dan 20% zijn betaald, maar wel
over de helft zijn qua looptijd van het traject. Deze projecten kennen
mogelijk vertraging in de uitvoering.

Sociale Voorzieningen

Drie van de 33 verplichte projecten in de beleidssector sociale
voorzieningen kennen nog geen betaling. Zeven projecten zijn al
vergevorderd qua looptijd, maar kennen nog relatief weinig
betalingen. Dit duidt op mogelijke vertraging in het uitvoeringstempo.

Overig SEI

Dit betreft slechts één project, wat inmiddels is afgerond.

Tabel 2.4: Uitvoeringstempo beleidssectoren samengevat (lopende projecten).
66 Op basis van bovenstaande samenvatting wijzen wij op enkele risico’s in het uitvoeringstempo van de verplichte

projecten. Het verplichtingentempo is grotendeels op orde, maar uit de financiële analyse blijkt dat als de
projecten eenmaal verplicht zijn de uitvoering achter lijkt te blijven.

34 Zie bijlage E.

PwC

Pagina 24 van 72

2.5.4. Uitvoering PM-projecten verdient extra aandacht
67 De PM-projecten hebben geen budgettaire consequenties omdat deze vooral beleidsmaatregelen of gewijzigde

wet- en regelgeving betreffen die zouden moeten worden verricht door het staande apparaat. De voortgang van
deze projecten blijkt in de praktijk lastig inzichtelijk te maken. PMU geeft in haar voortgangsrapportage van
maart 2011 aan dat het regelmatig voorkomt dat ambtenaren niet op de hoogte zijn dat het een SEI-project
betreft, waardoor het monitoren zeer lastig wordt. Bovendien kan het door voortschrijdend inzicht voorkomen
dat de beleidsmaatregel niet langer van toepassing is of dient te worden aangepast. Zo kan een vertraging ook
veroorzaakt worden, door het besluit de maatregel via een andere, meer integrale benadering, te
implementeren, zoals bijvoorbeeld bij Lei di Bion. PMU vult aan dat de Raad van Ministers begin maart van dit
jaar besloten heeft een contactambtenaar aan te wijzen per ministerie ten behoeve van de PM-projecten. In
onderstaand overzicht wordt op kwalitatieve basis de voortgang beschreven van de PM-projecten in de
betreffende beleidsvelden.
Sociale Zekerheid

Vier PM-projecten zijn allen opgenomen in het addendum op
het samenwerkingsprotocol. De voortgang heeft bij aanvang
vertraging gekend, maar inmiddels zijn verschillende stappen
gezet om de gestelde deadlines te kunnen behalen. Het kritieke
tijdspad is kort.

Arbeidsmarkt

Twee PM-projecten, beide tevens opgenomen in het
addendum. Van het ene project zal de deadline verschuiven
afhankelijk van de koers die binnen het arbeidsmarktbeleid zal
worden gekozen. Van het andere project is al gesteld dat deze
de deadline zoals gesteld in het addendum niet zal halen.

Tabel 2.5: Uitvoeringstempo PM-projecten samengevat.

PwC

Pagina 25 van 72

2.6. Oorzaken van vertraging tijdens start en uitvoering
68 In het bespreken van oorzaken van de vertraging en de eventuele bijsturingmogelijkheden maken wij

onderscheid tussen het niveau van het SEI-programma en het niveau van de projecten.

2.6.1. Vertraging bij de start van het SEI Curaçao
69 Het SEI-programma kende een late start. Uit de door ons afgenomen interviews maken wij op dat de

uiteindelijke projectselectie laat tot stand kwam en dat aanvullende inzet van externen er uiteindelijk toe heeft
geleid dat een selectie is gemaakt van projecten die zijn opgenomen in het SEI-programma. De planning zoals
opgenomen in het SEI-programma en de gestelde deadlines waren bij ondertekening van het
samenwerkingsprotocol eigenlijk al achterhaald. Bepaalde projecten hadden een beoogde start begin 2008 en
de afronding van het programma stond gepland voor eind 2010. Hoewel voor projecten al in 2007 een aanvraag
in kon worden gediend, omdat resterend budget uit de vorige programmaperiode zou worden overgeheveld
naar het SEI Curaçao, werden de meeste aanvragen pas na de tweede helft van 2008 ingediend.

2.6.2. Niet voldoende beschikbare capaciteit en afhankelijkheid van
externen
70 Deze late start van het programma heeft tevens geresulteerd in een latere start van de projecten ten opzichte

van de oorspronkelijke planning. De oorzaak van vertraging in start van de projecten lag volgens betrokkenen
vooral in de beschikbare capaciteit. Niet overal was voldoende tijd en menskracht beschikbaar om
projectvoorstellen uit te schrijven. Op sommige plaatsen was tevens onvoldoende capaciteit beschikbaar om
projectvoorstellen van voldoende kwaliteit op te stellen.
71 Om dit proces te ondersteunen zijn er twee ingrijpende maatregelen genomen. Enerzijds is SOAB eind 2008

door het Bestuurscollege gevraagd een coördinerende rol te vervullen bij het opstellen en indienen van de
projectvoorstellen. Anderzijds is budget ter beschikking gesteld vanuit het SEI Curaçao om extern assistentie in
te huren bij het schrijven, ‘opwerken’ en uitvoeren van de voorstellen. Over de kwaliteit van de ingehuurde
assistentie waren onze interviewpartners wisselend tevreden en in sommige gevallen zelfs uiterst teleurgesteld.
Ditzelfde was ook het geval als externen werden ingehuurd voor de uitvoering van een project. Daarnaast is de
afhankelijkheid van externen ook van invloed op de duurzaamheid van de projecten en inspanningen. De
verantwoordelijkheid voor de uitvoering wordt verlegd, maar houdt tevens op als ook de inhuurperiode is
afgelopen. Een vraag naar kennis en expertise wordt voor de korte termijn vervuld, maar op de langere termijn
blijft de vraag bestaan. Er vindt geen structurele kennisopbouw plaats.

2.6.3. Waren de oorspronkelijke ambities realistisch?
72 De ambitie van het SEI Curaçao was groot. Over het gehele programma bezien betekende dit dat in een periode

van tweeënhalf jaar ruim 118 projecten met een totale waarde van 267 miljoen ANG moesten worden
uitgewerkt, aanbesteed, uitgevoerd, betaald, afgerond en geëvalueerd. Dit moest bovendien worden uitgevoerd
door een beperkt aantal projecteigenaren die tevens tijd en energie moesten steken in een staatkundige
herindeling en de overgang naar Pais Kòrsou. Deze context en in het achterhoofd de ervaringen met de
uitvoering van eerdere programma’s op Curaçao doet bij ons de vraag opkomen of de ambities gesteld in het
SEI-programma wel realistisch waren. Vanuit de ervaring met de vorige samenwerkingsprogramma’s waren al
de nodige lessen opgetekend. Zo geeft de evaluatie van het DEO aan dat een heldere tijdspanne duidelijkheid
over de beschikbare financiering belangrijk is. Ook dienen heldere criteria aan te geven welke projecten wel of
niet in aanmerking komen voor financiering.

PwC

Pagina 26 van 72

2.6.4. Bestuurlijk commitment voor het SEI Curaçao is wisselend
geweest gedurende de start en uitvoering
73 ‘Commitment’, vooral op politiek/bestuurlijk niveau wordt als belangrijkste voorwaarde genoemd voor een

gedegen uitvoering. Daar waar het commitment van een projecteigenaar ontbreekt, of waar de projectmanager
het commitment niet heeft van zijn of haar leidinggevende, levert dit hindernissen op in de uitvoering.
Specifieke voorbeelden die genoemd zijn in het kader van onze quickscan hebben vooral betrekking op het
commitment op bestuurlijk niveau. Niet alle projecteigenaren en/of projectmanagers voelden zich altijd
gesteund door de bestuurlijke top, men miste soms besluitvaardigheid en daadkracht. Men had niet het gevoel
dat de projecten altijd evenveel prioriteit genoten of dat men ondersteuning kreeg voor de uitvoering van het
project. De projecteigenaren die wel steun hebben ondervonden benoemden dit ook als belangrijke succesfactor
van hun project. Commitment is dan ook een aspect waar de nieuwe Raad van Ministers op is gaan sturen en
met het aanstellen van de PMU per 1 februari 2011 worden wekelijkse aandachts- en beslispunten in de
ministerraad ingebracht om besluitvorming te realiseren.
74 Maar commitment speelt ook een belangrijke rol bij de uitvoering van individuele projecten. De betrokkenheid

van de projectmanager blijkt vaak in positieve zin doorslaggevend. Wij hebben veel gedreven personen
gesproken, maar zij gaven tevens aan veel ballen in de lucht te moeten houden waardoor nu eenmaal niet altijd
de gewenste of benodigde inzet mogelijk is. Als bijsturende maatregel worden dan in sommige gevallen ook
externe projectmanagers ingehuurd die zich fulltime kunnen richten op de succesvolle afronding van het project
in kwestie.
75 Een vertraging in de start heeft effect op het bereiken van de doelstellingen. Allereerst op het moment waarop

deze doelstellingen worden bereikt. Tegelijkertijd staat de omgeving niet stil en veranderen prioriteiten en
randvoorwaarden. Ook dit heeft een mogelijk effect op het bereiken van de gestelde doelen. Hier zullen wij in
het volgende hoofdstuk dieper op in gaan.

PwC

Pagina 27 van 72

2.7. Efficiënte uitvoering
76 Bovengenoemde wijzigingen en vertragingen hebben effect op de efficiëntie35 van de uitvoering, zowel op

programmaniveau als projectniveau.

2.7.1. Het geschetste verloop van het SEI Curaçao heeft ook invloed
gehad op de efficiëntie van de uitvoering
77 Het startpunt van het programma is de projectenlijst zoals in het SEI-programma van maart 2008 opgetekend.

De financieringsbehoefte bleek bij aanvang groter dan de beschikbaar gestelde middelen. Wij hebben
geconstateerd dat tussentijdse wijzigingen zich hebben voorgedaan in het SEI Curaçao, zoals herallocaties van
middelen tussen beleidsvelden en het opstarten van nieuwe projecten. Deze wijzigingen in het SEI-programma
behoefden expliciete schriftelijke goedkeuring. Dit had automatisch impact op een efficiënte uitvoering omdat
er de nodige tijd overheen gaat om bestuurlijke goedkeuring te vragen en te verlenen. Tegelijkertijd werd in
interviews aangegeven dat herallocaties van middelen ook ten gunste kunnen komen van nieuwe prioriteiten en
het resultaat waren van voortschrijdend inzicht. De herallocatie was volgens de betrokkenen juist noodzakelijk
voor de benodigde impact. Bestuurlijke goedkeuring was ook noodzakelijk voordat een projectvoorstel (via het
programmabureau) aan USONA kon worden toegezonden. Wisselend bestuurlijk commitment resulteerde in
het feit dat bepaalde projectvoorstellen lang op de plank bleven liggen.
78 De efficiëntie van de uitvoering op projectniveau verschilt sterk. De arbeidsmarktprojecten lijken qua voortgang

voorspoedig te lopen, maar als wij dieper inzoomen op het uitvoeringstempo, blijken hier toch de nodige
aandachtspunten te zitten. Het tegenovergestelde lijkt op basis van de financiële gegevens het geval bij de
projecten binnen de sector ‘sociale voorzieningen’. De voortgang in deze sector geeft enige noodzaak tot zorgen,
omdat nog een deel van de projecten verplicht moet worden. Het uitvoeringstempo schetst een ander beeld, het
merendeel van de projecten is betaald in lijn met de vorderingen qua looptijd.

35 Met efficiëntie, ook wel doelmatigheid genoemd, bedoelen wij de mate van de inzet van middelen om een bepaald resultaat te bereiken.

PwC

Pagina 28 van 72

2.8. Belangrijkste bevindingen en ‘lessons learned’
Belangrijkste bevindingen hoofdstuk 2:


69% van de goedgekeurde middelen is op 31 maart 2011 verplicht aan derden, van deze verplichtingen is 43%
betaald.



Er zijn in de beleidssectoren veel tussentijdse wijzigingen opgetreden.



De prioriteitstelling in het SEI Curaçao was tot nu toe primair gericht op het vastleggen van middelen in een
financieringsovereenkomst en vervolgens het aangaan van verplichtingen.



Het verplichtingentempo van de projecten en beleidssectoren verloopt volgens planning, er zijn slechts een
paar projecten waar het risico van vertraging wordt geconstateerd.



Het uitvoeringstempo van de verplichte projecten bevat risico’s, er zijn meerdere projecten die in de
voortgang achter blijven op de planning.



Het uitvoeringstempo van de PM-projecten bevat significante risico’s, daar onduidelijk is of de gestelde
deadlines worden gehaald.



Belangrijkste oorzaken voor ontstane vertraging zijn:



o

de late start van het programma;

o

onvoldoende capaciteit en te zware afhankelijkheid van derden tijdens de uitvoering;

o

realiteitsgehalte van een deel van de oorspronkelijke ambities;

o

wisselend bestuurlijk commitment dat erin resulteerde dat bepaalde projectvoorstellen lang op de
plank bleven liggen.

Het geschetste verloop van het programma heeft ook invloed gehad op de efficiëntie van de uitvoering.

‘Lessons learned’:

PwC



Inhuur van externen betekent niet perse een verbetering voor de uitvoering.



Als oorspronkelijke ambities niet tussentijds worden aangepast op basis van voortschrijdend inzicht, ontstaat
een risico aangaande de haalbaarheid van de geformuleerde doelstellingen.



Bestuurlijk commitment is cruciaal voor een succesvolle uitvoering.

Pagina 29 van 72

3. Voorlopige resultaten
79 In dit hoofdstuk zullen wij een beeld geven van de voorlopige resultaten ten opzichte van de doelen. Wij zullen

aangeven welke projecten al zijn afgerond en vervolgens zullen wij ingaan op het doelbereik en de effectiviteit in
de toekomst.

3.1. Voorlopige resultaten afgeronde projecten per
31 maart 2011
Beleidssector

Actueel (31 maart 2011)
Aantal afgesloten
Budget (*1000ANG)
projecten36
(% van totaal goedgekeurd bedrag)
(% van totaal goedgekeurde
projecten

Sociale zekerheid

-

-

Openbaar bestuur

3 (100%)

345 (100%)

Herstructurering economie

3 (10%)

3.509 (5%)

-

-

Sociale voorzieningen

11 (26%)

4.278 (20%)

Overig

1 (100%)

330 (100%)

Totaal

18 (19%)

8.462 (9%)

Arbeidsmarkt

Tabel 3.1: Overzicht afgeronde projecten per 31 maart 2011 (N=93).

3.1.1. Over de uiteindelijke effecten van het SEI-programma valt op
dit moment nog niet veel te zeggen
80 In bovenstaand overzicht is te zien dat er slechts 18 van de 93 projecten zijn afgerond of zich in de afrondende

fase bevinden. Dit betekent dat er op het moment van schrijven nog weinig te zeggen valt over de effecten van
het SEI Curaçao als geheel en de daadwerkelijke, duurzame uitwerking op sociaaleconomisch terrein. Om de
daadwerkelijk effecten te kunnen meten moeten niet alleen alle projecten afgerond zijn, maar moet er ook al
enige tijd verstreken zijn. Alleen dan is meetbaar of een bepaald effect ook blijvend en duurzaam is.
De complicerende factor die dan meespeelt, is het bepalen van de causaliteit. Is een gemeten effect ook toe te
rekenen aan het SEI Curaçao of zijn er andere factoren die van grotere invloed zijn geweest?
81 De laatste projecten zullen in 2013 afgerond zijn. Een effectmeting naar de ‘outcome’ zal dan op zijn vroegst in

2015 plaats kunnen vinden. Wel kan op basis van de huidige stand van zaken iets gezegd worden over de eerste
resultaten in termen van output. Bovendien is uit het vorige hoofdstuk gebleken dat er verschillen zijn in
uitvoering en dus ook te verwachten resultaten tussen de verschillende beleidsectoren. Hieronder zullen wij dan
ook per beleidssector dieper ingaan op de resultaten dusver en de te verwachten resultaten.

36 Dit betreft projecten welke reeds zijn afgesloten of die zich in de administratieve afsluitingsfase bevinden.

PwC

Pagina 30 van 72

3.1.2. Over het uitvoeringstempo maken wij ons zorgen en dus ook
over het behalen van de gestelde doelen in de daarvoor
beschikbare tijd
82 In de beleidssector ‘sociale zekerheid’ zijn vier projecten opgenomen. Deze projecten betreffen allen wijzigingen

op, of het opstellen van wet- en regelgeving en hier zit dan ook geen budgettaire component aan vast. USONA
rapporteert niet over deze projecten daar zij zich alleen focust op het financiële beheer van de SEI-middelen.
Uit de voortgangsrapportages van SOAB (en per 1 februari PMU) en uit interviews blijkt dat deze PM-projecten
nog niet vergevorderd zijn. Wel betreffen het projecten die als zeer belangrijk worden bestempeld door zowel
Curaçao als Nederland en deze zijn daarom opgenomen in het addendum op het samenwerkingsprotocol. Er
zijn geen gestelde deadlines wat betreft de afronding van deze projecten, wel bevat het addendum afspraken
over de voortgang. Zo worden data genoemd waarop inspraakrondes gehouden moeten zijn, maar onduidelijk is
wanneer daadwerkelijk resultaat wordt verwacht.
83 Op 31 maart 2011 waren er drie afgesloten projecten in de beleidssector ‘openbaar bestuur’. Vijf andere

projecten die al in uitvoering waren zijn overgeheveld naar het IVB. Daar waar het SEI Curaçao zich
oorspronkelijk richtte op de inrichting van Pais Kòrsou, richt het IVB zich op noodzakelijke lange termijn
verbeteringen in het openbaar bestuur. In de voorbereiding van beide programma’s is erop gelet dat er geen
conflicterende of overlappende initiatieven uit voortvloeien.37 Omdat met de beoogde afronding van het SEI per
31 december 2010 de bestuurlijke projecten in het gedrang dreigden te komen is door Curaçao het verzoek
ingediend deze over te hevelen naar het IVB, daar het IVB een langere looptijd kent dan het SEI. Over de te
verwachten resultaten van de overgehevelde projecten valt in de context van het SEI geen oordeel meer te
vellen. De drie afgeronde projecten zijn relatief kleine projecten in financiële omvang en hebben beperkt
invloed op het behalen van alle doelstellingen gesteld in het SEI-programma. De doelstellingen van de
beleidssector Openbaar Bestuur binnen het SEI zullen niet worden behaald. De overgehevelde projecten
worden in IVB verband gemonitord op doelbereik en zullen bij moeten dragen aan de doelstellingen van het
IVB. Na afronding van het IVB programma kan bepaald worden of de doelstellingen ook daadwerkelijk zijn
behaald.
84 Binnen de sector ‘herstructurering economie’ zijn 3 van de 29 projecten afgerond, voor slechts 5% van het totale

goedgekeurde budget in de beleidssector. In het vorige hoofdstuk bleek dat een kwart van de projecten nog
verplicht moet worden. Ook moet een groot deel van de verplichte projecten nog betaald worden. De laatste
projecten in deze sector zullen medio 2013 afgerond worden. Het zal dus nog ruim twee jaar duren voordat
uitspraken gedaan kunnen worden over de resultaten in deze beleidssector. Wel is uit interviews en
dossieronderzoek gebleken dat de projecten in deze beleidssector in het algemeen zeer concrete uitkomsten
kennen, zoals de aanleg van een weg, renovatie van een wijk, of bouw van een sporthal. De verwachting is dan
ook dat de resultaten op projectniveau in de toekomst concreet meetbaar zullen zijn. Ondanks de verschillende
mutaties in deze beleidssector en de aandachtspunten die geconstateerd zijn in de uitvoering in het vorige
hoofdstuk is het aannemelijk dat deze projecten hun eigen doelstellingen behalen. Wel zetten wij vraagtekens in
hoeverre deze projecten ook op de langere termijn bij zullen dragen aan de doelstellingen van de beleidssector
en het SEI Curaçao als geheel. Bij verschillende projecten hebben wij geconstateerd dat (nog) niet is voorzien in
factoren die het project duurzaam maken, zoals toekomstig onderhoud, ontwikkeling van de omgeving,
faciliteren van toegankelijkheid en gebruik. Dit lijkt de resultante van de prioriteitstelling.

37 Sociaal Economisch Initiatief Curaçao, Bouwen aan een zekere toekomst, 26 maart 2008 (pagina 16).

PwC

Pagina 31 van 72

Projectvoorbeeld: Upgraden Little League Ballpark
De aanleiding van het project is om kinderen meer te laten sporten (als middel
tegen overgewicht). Voor sportbeoefening is een adequate infrastructuur
noodzakelijk. Het veelgebruikte Little League Ballpark voor baseball en softball is
in dit kader dringend aan een opknapbeurt toe (laatste dateert van 1998). Het doel
van het project is dan ook het uitvoeren van groot onderhoud, gedeeltelijke
reconstructie en upgrading van het Little League Ball Park te Muizenberg.
De sportaccommodatie van het Little League Ball Park is zodanig geoptimaliseerd
dat het mogelijk wordt zowel lokale als internationale wedstrijden te organiseren
voor sportbeoefenaars.
Het project Little League Baseball Park is binnen tijd en binnen budget uitgevoerd.
De gekozen fasering hielp het project in de uitvoering evenals de betrokkenheid
van alle stakeholders. Het doel van het project is daarmee bereikt. Echter het is
nog onduidelijk hoe in de toekomst in het onderhoud van het ballpark wordt
voorzien.

85 In de beleidssector ‘arbeidsmarkt’ zijn nog geen projecten afgerond. De sector kent 13 projecten, waarvan twee

PM-projecten. In het vorige hoofdstuk is geconstateerd dat het uitvoeringstempo van deze projecten relatief
minder is. Ruim 80% is verplicht, maar slechts 30% hiervan is betaald. De laatste projecten zijn begin 2013
afgerond en pas dan zullen uitspraken te doen zijn over de resultaten. Uit de projecten in onze selectie blijkt dat
de projecten uit de sector ‘arbeidsmarkt’ veel raakvlakken hebben met andere beleidsterreinen en mede daarom
zijn verschillende stakeholders betrokken. Alle neuzen dezelfde kant uitkrijgen kan de nodigde tijd kosten in
een opstartfase. Dit laatste geldt overigens ook voor verschillende projecten binnen de beleidssector ‘sociale
voorzieningen’.
86 De sector ‘sociale voorzieningen’ kent de meeste projecten, 43 in totaal, hiervan is een kwart afgerond of in

afronding. Uit het vorige hoofdstuk bleek dat veel projecten in deze sector nog geen verplichting kennen, maar
dat de projecten met verplichting wel voor een groot deel al betaald zijn. De opstart van de projecten oogt
langzaam maar het uitvoeringstempo is gestaag. De laatste projecten zijn begin 2013 afgerond en dan valt meer
te zeggen over de resultaten in deze beleidssector.
Projectvoorbeeld: Nota Zorg
Het overheidsbeleid op zorgterrein kenmerkt zich door een groot aantal
initiatieven op veel verschillende terreinen. De samenhang tussen de verschillende
onderdelen en initiatieven van de zorg is beperkt. Er is geen sprake van een
integrale aanpak van de problemen gebaseerd op een eenduidig beleidskader. Er is
behoefte aan een structuurnota waarin een integrale aanpak staat voor de
inrichting en organisatie van de curatieve zorg in Pais Kòrsou. Het doel van dit
project is om een structuurnota op te stellen waarin een raamwerk wordt
geschetst voor de wenselijke richting van de curatieve gezondheidszorg.
Dit project heeft geleid tot een brede maatschappelijke discussie met de relevante
stakeholders over hoe curatieve zorg vorm te geven op Curaçao. Het resultaat van
deze discussie is verwerkt in de beleidsplannen van het ministerie. Om alle partijen
betrokken te krijgen en te houden is veel tijd geïnvesteerd. Dit resulteerde in een
langzame opstart, maar toen het project eenmaal liep was een ieder ook
verbonden aan de uitvoering en het resultaat.

PwC

Pagina 32 van 72

3.1.3. Integraliteit en synergie komen niet goed uit de verf
87 De gedachte achter het SEI Curaçao is dat de projecten samen op den duur bijdragen aan een duurzame

verbetering in de economische structuur en het verminderen van de sociale achterstanden op Curaçao. Daarom
is het belangrijk dat er sprake is van integraliteit en synergie bij de opzet en de uitvoering van het programma.
Figuur 3.1 geeft aan hoe deze gedachte zich heeft vertaald binnen het SEI Curaçao.

Hoofddoelstellingen
SEI Curaçao

Doelstellingen
beleidssectoren

Individuele projecten

Figuur 3.1: Bereiken van doelstellingen: van project tot programma.
88 Bottom-up geredeneerd moeten de individuele projecten en de daarbij horende doelstellingen passen binnen

een beleidssector. Binnen de betreffende beleidssector, bijvoorbeeld ‘sociale voorzieningen’, moeten de
projecten samen bijdragen aan het bereiken van de belangrijkste doelstellingen van het betreffende
beleidsterrein zoals op het terrein van ‘armoedebestrijding’, ‘leefklimaat in de wijken’ of ‘jeugdbeleid’.
Vervolgens moeten de beleidsdoelstellingen aansluiten bij de integrale (hoofd)doelstellingen van het SEI zoals
‘Het structureel verbeteren van de omstandigheden van mensen met acute sociale noden, gemeten door een
verbeterde score van het UNDP Human Development Index’.
89 Bij het ontwerp en de opzet van het SEI Curaçao is initieel rekening gehouden met de integraliteit van de

projecten, zoals is af te lezen uit het SEI-programma en zoals figuur 3.1 laat zien. De interviews met personen
die bij de totstandkoming van het SEI betrokken zijn geweest bevestigen dit. Gedurende de selectie van de
projecten en nadien de uitvoering van het programma zijn echter veel veranderingen opgetreden in de
projectenportefeuille. Het betrof hier het afvoeren van projecten, het hernieuwd prioriteren van projecten, het
samenvoegen van projecten en het compleet opheffen van projecten. Ook werden projecten verschoven tussen
de verschillende beleidsvelden. Politieke aandacht voor bepaalde projecten of onderwerpen, specifieke
voorkeuren en veranderende prioriteiten hebben ertoe geleid dat in mindere mate bewuste sturing heeft
plaatsgevonden op de daadwerkelijke uitwerking van de integraliteit van projecten en het synergetisch effect
daartussen.

PwC

Pagina 33 van 72

90 Het samenvoegen van projecten zou kunnen leiden tot een meer integrale aanpak en uitwerking. In totaal

betreft dit vijf samenvoegingen. Twee samenvoegingen waarin het gaat om drie projecten die zijn
samengevoegd, drie projecten die bestaan uit het samenvoegen van twee eerdere projecten. De samenvoegingen
vonden plaats binnen drie verschillende beleidsvelden. Uit de interviews maken wij op dat de redenen hiervoor
meestal van pragmatische aard waren, en mogelijke synergetische effecten speelden hier niet bewust een rol. In
onze analyse zijn wij daarom relatief weinig integraliteit tegengekomen. Gebrek aan coördinatie werd door
verschillende personen genoemd als oorzaak hiervan. In hoofdstuk 4 komen wij hier verder op terug, waarbij
ook de samenwerking tussen diensten aan bod zal komen.
Projectvoorbeeld: Scharloo Abou
Het doel van het project is te komen tot een schone, goed functionerende, veilige
prachtwijk met cultuurhistorische waarde die een hoge attractiewaarde heeft voor
toeristen. De wijk Scharloo Abou heeft toeristisch potentieel en kan zo een bijdrage
leveren aan de economie. Dit wordt onvoldoende benut. In de uitvoering is het
project vooral gericht op de renovatie van negen monumenten en de renovatie van
de Scharlooweg.
Het project heeft veel aandacht voor de maatschappelijke component. En er wordt
dan ook intensief samengewerkt met verschillende stakeholders. Buurtbewoners
zijn gemotiveerd en geactiveerd om deel te nemen aan het herstel en in
standhouden van de nieuwe wijksituatie. Er is een goede samenwerking tussen
Unidat di Bario (gefinancierd door AMFO) en SSV. Op deze wijze vindt synergie
plaats tussen een maatschappelijk project gefinancierd door AMFO en dit SEIproject.

PwC

Pagina 34 van 72

3.2. Doelbereik van het SEI Curaçao op dit moment
91 De resultaten van de individuele projecten moeten gezamenlijk bijdragen aan de doelstellingen zoals

opgenomen in het SEI Curaçao. Om op dit punt te kunnen rapporteren moeten wij de gegevens kunnen
analyseren van de (net) afgeronde projecten. Dit zijn er slechts enkelen (18 van de 93 is circa 20%). Daarnaast
kunnen wij op basis van onze projectselectie iets toevoegen over de te verwachten effecten.
92 Omdat er nog beperkt te rapporteren valt over resultaten van individuele projecten kunnen op dit moment nog

geen uitspraken gedaan worden over de effectiviteit38 van het SEI Curaçao als geheel. Wel kunnen wij op basis
van de tussenresultaten en de huidige stand van zaken het een en ander toelichten over de te verwachten
effectiviteit. Hiervoor moeten wij vooralsnog uitgaan de beschikbare gegevens en mede kijken naar mogelijk
voorspellende factoren voor toekomstig succes en daarmee effectiviteit.

3.2.1. Er lijkt niet bewust te zijn gestuurd op de bijdrage van
projecten aan de programmadoelstellingen
93 Er zijn verschillende projecten waartussen een bepaalde samenhang bestaat ten opzichte van de SEI-

doelstellingen. Tegelijkertijd was bij aanvang bekend dat de financieringsbehoefte groter was dan de
beschikbare middelen. De vraag die dan opkomt, is of en zo ja hoe is gekomen tot de juiste selectie en
prioritering van projecten wat een voorspellende factor voor toekomstig succes van het SEI Curaçao zou kunnen
zijn. Uit onze interviews met direct betrokkenen is niet gebleken dat bij aanvang een afweging is gemaakt welke
projecten als eerst in aanmerking zouden moeten komen voor financiering gezien de beoogde doelstellingen en
het verwachte effect. Alle projecteigenaren zijn aan de slag gegaan met het schrijven van projectvoorstellen en
betrokkenen hebben aangegeven dat hier geen prioritering aan ten grondslag lag. Wel bleek in de praktijk dat
een aantal projecteigenaren eerder in staat waren succesvolle projectvoorstellen in te dienen dan andere. Maar
zoals al aangegeven in het vorige hoofdstuk was dit onder andere de resultante van beschikbare capaciteit
(kwaliteit en kwantiteit/inhuur van derden), prioriteit en betrokkenheid binnen de relevante dienst en niet van
een bewuste prioritering binnen het SEI Curaçao als geheel.
94 Zoals al in het vorige hoofdstuk geconstateerd heeft voortschrijdend inzicht en/of gewijzigde prioriteiten geleid

tot verschuivingen binnen het SEI Curaçao. De doelstellingen van het programma en de hierin opgenomen
beleidsvelden en sectoren zijn echter niet gewijzigd. Uit de interviews hebben wij niet opgemaakt dat bij
gewijzigde prioriteiten en dus het aandragen en afvoeren van relevante projecten opnieuw gekeken is naar de
beoogde doelstellingen.
95 Uit dossieranalyse blijkt verder dat de doelstellingen per project meestal helder en SMART werden

gedefinieerd. Hier werd ook streng op getoetst door de beoordelaars. Echter de bijdrage van het project aan de
doelstellingen van het betreffende beleidsveld en het SEI-programma als geheel werd niet altijd voldoende
beschreven in het projectvoorstel. Ook gedurende de uitvoering wordt wel gemonitord op het behalen van de
individuele projectresultaten, maar niet getoetst op de bijdrage van het project aan de gestelde SEI-doelen.
Projectvoorbeeld: Gratis vervoer scholieren en studenten
Doel van het project is het verhogen van het aantal buitenschoolse sportactiviteiten
en het verhogen van de participatiegraad aan de sportactiviteiten door het
aanbieden van gratis transport aan scholen. Het project biedt dan ook op
aanvraag van scholen gratis transport naar sportcentra voor scholieren en
studenten.
In het project voorstel wordt genoemd dat dit project binnen het SEI valt onder het
kopje ‘jeugdbeleid’ terwijl het SEI-programma dit project vermeldt onder het kopje
‘Leefklimaat in de wijken’. Het voorstel beschrijft daarom alle achtergronden van
dit project in het kader van jeugdbeleid terwijl dit vanuit het perspectief van een
wijkbenadering beschreven zou moeten worden om aan te sluiten bij de logica en
de opbouw van het SEI.

38 Met effectiviteit, ook wel doeltreffendheid genoemd, bedoelen wij het bereiken van de beoogde resultaten en doelstellingen.

PwC

Pagina 35 van 72

96 Bovengenoemde zaken laten zien dat er tijdens de opstart en de uitvoering van het programma naar onze

mening niet voldoende is stilgestaan bij de effectiviteit van de projecten gezamenlijk. Geïnterviewden geven aan
dat men primair gefocust was op het überhaupt van de grond krijgen van de geselecteerde projecten en dat men
vooraf niet altijd stilstond bij de uiteindelijke doelstellingen van het programma en de bijdrage van het project
hieraan. Dit werd mede veroorzaakt door de al eerder geconstateerde prioriteitstelling, gericht op verplichten.

3.2.2. Op basis van het succes van de afgeronde projecten zijn wel
kritische succesfactoren te onderscheiden
97 Ondanks dat op dit moment weinig met zekerheid te zeggen is over de mate van doelbereiking van de nog

uitstaande projecten en het SEI Curaçao als geheel zijn er wel een aantal kritische succesfactoren af te leiden uit
de eerste analyse van de afgeronde projecten, de analyse van de data en de interviews met de stakeholders.
98 Uit onze analyse destilleren wij de volgende kritische succesfactoren:



Compacte en concrete projecten ondervinden minder hinder in de uitvoering.



Gedegen projectmanagement bespoedigt de uitvoering en afronding.



Een betrokken projectleider met betrekkelijk veel eigen beslissingsbevoegdheid zorgt voor een
voorspoedige uitvoering.



Voldoende aandacht bij de beleidsmakers en politiek bevordert de afronding en acceptatie van de
uitkomsten.



Investeren in communicatie met stakeholders bevordert de gedragenheid van het project en de
resultaten.

99 Uit veel interviews blijkt wel dat men zich steeds meer bewust is geworden van het belang van de effectiviteit

van de projecten en de uiteindelijke bijdrage aan de doelstellingen, nu de projecten ook daadwerkelijk in
uitvoering zijn. Men ziet het belang van effectiviteit, maar weet niet altijd hoe dit in de praktijk tot uitvoer
gebracht kan worden.

PwC

Pagina 36 van 72

3.3. Effectiviteit in de toekomst
100 Met betrekking tot de effectiviteit van het SEI Curaçao is een aantal zaken belangrijk. Enerzijds is het belangrijk

dat de effectiviteit duidelijk gedefinieerd en meetbaar is gemaakt. Anderzijds wordt de effectiviteit van een
programma zoals het SEI vergroot door oog te hebben voor de duurzaamheid van de behaalde resultaten. Dit
om te voorkomen dat de resultaten verworden tot een ‘eendagsvlieg’ in plaats van een langdurig succes.
Draagvlak en ‘ownership’ vanuit (vooral) de politiek zijn hiervoor van het grootste belang.

3.3.1. Meetbaarheid van de resultaten is een aandachtspunt
101 Om met recht iets te kunnen zeggen over de doelbereiking van het SEI-programma als geheel en de individuele

projecten in het bijzonder, moet een uitspraak worden gedaan over de effectiviteit, de doeltreffendheid, op
project- en programmaniveau. Het meten van de doeltreffendheid gedurende en aan het eind van de looptijd
van een programma of project is om meerdere redenen belangrijk. Enerzijds is het belangrijk om gedurende de
uitvoering ‘vinger aan de pols’ te houden en zo nodig bij te sturen. Daarnaast maakt het de publieke
verantwoording (‘accountability’) van de ingezette middelen mogelijk. Ten slotte kan een goede effectmeting
bouwstenen opleveren voor (betere) toekomstige projecten en programma’s. Figuur 3.1 geeft aan hoe naar de
meting van effectiviteit binnen het SEI Curaçao kan worden gekeken. Om hier een goed beeld van te krijgen
moet deze ‘doorwerking’ in beeld gebracht worden door middel van een goede monitoring en evaluatiefunctie
die is ingebouwd in (de uitvoering van) het SEI-programma.
102 Tot op heden is onze observatie dat er aan het meten van de effectiviteit van het SEI Curaçao niet voldoende

aandacht is besteed. Hiervoor zijn de belangrijkste redenen:


De uitvoeringsorganisatie USONA is niet toegerust op het meten van de effectiviteit, en legt zich toe op
vooral de financiële vastlegging van de individuele projecten, het meten van de doelmatigheid en de
rechtmatigheid van de bestedingen (financiële stromen). Hiervoor is bij de opzet van het SEI-programma
vanuit kostenoverwegingen gekozen.



Door de trage start van het programma zijn de verschillende projecten later gestart en zijn/zullen ook pas
later worden afgerond. Men heeft zich vooral geconcentreerd op het halen van de afgesproken
verplichtingendeadline. De al eerder genoemde prioriteitstelling (eerst verplichten) heeft ervoor gezorgd
dat het meten van de effectiviteit van de projecten – nog – nauwelijks aandacht heeft gekregen.



Ten slotte; door de trage start bevinden de meeste projecten zich nu nog in een te vroeg stadium van
uitvoering om iets over de effectiviteit te kunnen zeggen, de effecten zijn nog niet meetbaar.

103 Samengevat zijn tot op heden weinig effecten te meten vanwege de trage start, is tot nu toe weinig aandacht

voor het meten van de effectiviteit van de individuele projecten en is dit ook niet geïnstitutionaliseerd in de
uitvoering van het SEI-programma. Dit is naar onze mening geen wenselijke situatie en hier moet spoedig
verandering in komen. Effecten van het SEI moeten meetbaar gemaakt worden en daadwerkelijk worden
gemeten. In hoofdstuk 5 van deze quickscan doen wij hiertoe een aanbeveling.

3.3.2. Duurzaamheid is een ander belangrijk aandachtspunt
104 Een belangrijk ander punt met betrekking tot de effectiviteit van het SEI Curaçao betreft de duurzaamheid van

de individuele SEI-projecten en daarmee van het programma als geheel. Om de duurzaamheid te realiseren is
het belangrijk dat (bruikbare resultaten van) de projecten onderdeel worden van staand beleid zodat de
ingezette weg vanuit het SEI Curaçao kan worden doorgetrokken. De eerste indicaties vanuit de quickscan
wijzen er echter op dat het juist met de duurzaamheid van de projecten niet goed gesteld is. Zo is in sommige
gevallen niet voorzien in toekomstig onderhoud of toegankelijkheid, of er bestaat nog grote onduidelijkheid hoe
het project een vervolg kan krijgen. Als projectresultaten geen onderdeel worden van staand beleid, en er geen
middelen voor worden gealloceerd, zal het uiteindelijke effect van het individuele project en daarmee het
programma als geheel ook minder zijn. Wat daadwerkelijk wordt gerealiseerd, de ‘outcome’ van het project, kan
alleen tot stand komen als de duurzaamheid op orde is. Ook hier komen wij in hoofdstuk 5 van dit rapport op
terug in de vorm van een conclusie en aanbeveling.

PwC

Pagina 37 van 72

Projectvoorbeeld: Vakscholing Tienerouders
Tienermoederschap is op Curaçao een vaak voorkomend (en verontrustend)
verschijnsel. De positie van de tienermoeder (15 – 24 jaar) op Curaçao is zwak. Bij
zwangerschap verlaten zij de school en daarmee is de kans op een diploma en
daarmee werk goeddeels verdwenen. Doel van het project is het leveren van een
bijdrage aan de persoonlijke en sociale vorming van tienerouders door middel van
het aanbieden van begeleiding op maat op zowel sociaal, psychisch als
maatschappelijk gebied. Het beoogde resultaat is tienermoeders met een
vakdiploma op zak die klaar zijn om te werken of een startkwalificatie hebben om
een vervolgopleiding te doen.
In totaal werden er 40 deelnemers geselecteerd die aan het eind van het traject
indien mogelijk een baan wordt geboden.
Het is lastig gebleken om dit project te continueren, omdat er geen budget
beschikbaar is voor een vervolg. Het is nog onduidelijk of en hoe een duurzame
inbedding van het initiatief kan worden gerealiseerd. Het doel is om de kosten voor
het project op te nemen in de begroting van het ministerie van SOAW.

3.3.3. Voldoende ambtelijk en politiek draagvlak en ‘ownership’ is
onmisbaar
105 Voldoende draagvlak en ‘ownership’ bij de ambtelijke en (vooral) politieke machtsdragers is altijd een van de

belangrijkste factoren voor het welslagen van een project of programma. Dit geldt zeker voor het SEI Curaçao.
De verantwoordelijkheid voor de uitvoering en het succes van het SEI Curaçao ligt bij de diverse
diensten/ministeries van de Curaçaose overheid. In tegenstelling tot kort na de start van het programma lijkt
deze gedachte en dit besef nu binnen de politiek en het ambtelijk apparaat een breder draagvlak te kennen.
Waar voorheen het SEI Curaçao kon rekenen op het enthousiasme en doorzettingsvermogen van een enkele
gedeputeerde of ambtenaar en minder medewerking vanuit de oppositie, lijkt het programma de laatste tijd op
meer bijval te kunnen rekenen. Het toenemende succes dat de laatste tijd is te signaleren als het gaat om de
uitvoering en voortgang van het SEI Curaçao, is hier volgens een aantal geïnterviewden voor een belangrijk deel
aan toe te schrijven. Sinds het aantreden van de nieuwe regering staat het SEI Curaçao meer dan ooit op de
agenda. Ook heeft het op ambtelijk niveau meer support dan daarvoor en is de oppositie vanuit de Staten
aanzienlijk kleiner en is men veel coöperatiever.

PwC

Pagina 38 van 72

3.4. Belangrijkste bevindingen en ‘lessons learned’
106 Vanuit de beperkte mogelijkheden om op dit moment, waarop slechts circa 20% van de projecten net de

eindstreep heeft gehaald, iets te zeggen over de effectiviteit kunnen wij toch iets zeggen over de ‘lessons learned’
die er mogelijk toe kunnen bijdragen dat de effectiviteit van het SEI Curaçao uiteindelijk op een wenselijk
niveau kan komen.
Belangrijkste bevindingen hoofdstuk 3:


Over de uiteindelijke effecten en de causaliteit van het SEI-programma, dat moet leiden tot duurzame
verbetering in de economische structuur en sociale achterstanden op Curaçao, valt op dit moment nog niet te
rapporteren.



Het uitvoeringstempo bevat risico’s aangaande het behalen van de gestelde doelen in de daarvoor beschikbare
tijd.



Integraliteit en synergie komen binnen het programma onvoldoende uit de verf.



Vanwege prioriteitstelling lijkt geen bewuste sturing plaats te hebben gevonden op de bijdrage van de
projecten aan de programmadoelstellingen.



Het meetbaar maken en daadwerkelijk meten van de resultaten en het waarborgen van de duurzaamheid van
de projectresultaten zijn belangrijke aandachtspunten voor de toekomst.



Voldoende ambtelijk en politiek draagvlak en ‘ownership’ is daarbij onmisbaar.

‘Lessons learned’:

PwC



Bevlogen en daadkrachtige projectleiders dragen bij aan een succesvol resultaat.



Als vooraf geen meetbare resultaten worden benoemd, kan de effectiviteit niet gemeten worden.



De effectiviteit is gering als niet ook ingezet wordt op de duurzaamheid van een project.



Projecten met voldoende politieke en ambtelijke aandacht (draagvlak en ‘ownership’ bij politieke leiding)
hebben een grotere kans op succes.



Een goede coördinatie vergroot synergie en integraliteit tussen de projecten.

Pagina 39 van 72

4. Uitvoering van het SEI
Curaçao
107 In dit hoofdstuk maken wij een analyse van alle stakeholders, de rollen en taakverdeling, de onderlinge

communicatie en de invloed hiervan op de uitvoering van het SEI Curaçao. Ten tijde van deze quickscan wordt
tevens een doelmatigheidsonderzoek uitgevoerd naar de uitvoeringsorganisatie USONA. Dit maakt dan ook
geen onderdeel uit van ons rapport.

4.1. Stakeholders: taken en verantwoordelijkheden
108 In figuur 4.1 wordt de huidige rolverdeling weergegeven tussen de stakeholders. Onder de figuur wordt per

stakeholder benoemd wat de taken en verantwoordelijkheden zijn, en welke wijzigingen tussentijds zijn
opgetreden.

Figuur 4.1: Stakeholderoverzicht heden.

4.1.1. Langzame opschaling in de uitvoering van het SEI Curaçao
Ministerraad Curaçao (voor 10-10-10 Bestuurscollege):
109 De Ministerraad van Curaçao (voor 10-10-10 het Bestuurscollege) is verantwoordelijk voor de uitvoering van
het SEI Curaçao. Daarnaast stelt zij cofinanciering beschikbaar voor de uitvoering van het SEI Curaçao. Zij
voert halfjaarlijks overleg met Nederland over de voortgang van het SEI-programma en ontvangt hiertoe
halfjaarlijkse voortgangsrapportages van SOAB. Met de aanstelling van PMU per 1 februari 2011 ontvangt zij
zeswekelijks een rapportage en wekelijks worden belangrijke aandachts- en beslispunten in de Ministerraad
ingebracht.

PwC

Pagina 40 van 72

Ministerie van BZK/VNW:
110 Het ministerie van BZK is ondertekenaar van het samenwerkingsprotocol en stelt financiering ter beschikking
voor de uitvoering van het SEI Curaçao. Het ministerie van BZK en in haar verlengde de Nederlandse
Vertegenwoordiging te Willemstad voert halfjaarlijks overleg met Curaçao over de voortgang van het SEIprogramma. Hiertoe ontvangt zij halfjaarlijkse voortgangsrapportages van USONA en van SOAB/PMU. Vanaf 1
maart 2011 dient conform de afspraken vastgelegd in het addendum, zeswekelijks te worden gerapporteerd
door SOAB.
USONA
111 De Uitvoeringsorganisatie Stichting Ontwikkelingsgelden Nederlandse Antillen is verantwoordelijk voor het

rechtmatig en doelmatig beheer van de financiële middelen. USONA beoordeeld projectvoorstellen en gaat
financieringsovereenkomsten aan met Curaçao. Zij verzorgt de betalingen van de projecten en monitort de
voortgang. USONA rapporteert halfjaarlijks en jaarlijks aan Nederland over de voortgang van het programma.
USONA overlegt tevens periodiek met SOAB over de voortgang van de projecten.
SOAB
112 Stichting Overheidsaccountants Bureau is door het Bestuurscollege Curaçao aangesteld als centraal
coördinatiebureau. SOAB coördineert het indienen van de projectvoorstellen en monitort de voortgang van de
projecten. Hiertoe overlegt zij periodiek met de projecteigenaren en USONA. Met ingang van 1 februari 2011
maakt SOAB onderdeel uit van de Programma Mandaat Unit (hierna: PMU) en rapporteert zij wekelijks aan de
Ministerraad over de voortgang. Tevens brengt zij wekelijks aandachts- en beslispunten in in de Ministerraad.
PMU (met ingang van 1 februari 2011)
113 PMU is per 1 februari 2011 aangesteld. PMU heeft het mandaat gekregen van de regering van Curaçao om de
voortgang van het SEI Curaçao te waarborgen en waar nodig door ambtelijke lijnen heen te sturen.39 SOAB
rapporteert namens PMU wekelijks aan de Ministerraad over de voortgang. Tevens brengt zij wekelijks
aandachts- en beslispunten in op de agenda van de Ministerraad. Daarnaast worden zeswekelijkse rapportages
opgesteld conform de afspraken in het addendum op het samenwerkingsprotocol. In PMU werken SOAB en
USONA nauw met elkaar samen vanuit hun eigen verantwoordelijkheid.
Projecteigenaren
114 Projecteigenaren zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van individuele projecten. Projecteigenaren zijn

uitsluitend overheidsinstanties en vooral op het terrein van sociale voorzieningen stichtingen met een bepaalde
publieke functie.
Projecteigenaren rapporteren over de voortgang van hun project periodiek aan USONA. Daarnaast worden zij
geacht informatie over de voortgang van het project te verstrekken aan SOAB. Er worden periodiek overleggen
gevoerd met de verantwoordelijke SEI ministeries (voorheen de betreffende gedeputeerden) waar ook de
projecteigenaren bij aanwezig zijn.

39 Addendum op het Samenwerkingsprotocol, 13 januari 2011.

PwC

Pagina 41 van 72

4.2. Taakuitvoering en invloed op effectiviteit
115 Uit de vorige paragraaf blijkt dat verschillende actoren betrokken zijn bij de uitvoering van het SEI Curaçao en

dat een ieder hierin zijn of haar eigen verantwoordelijkheid heeft. Zowel op projectniveau als op
programmaniveau heeft de taakuitvoering invloed op de effectiviteit en de efficiëntie.

4.2.1. Taakuitvoering op projectniveau is wisselend
116 Op projectniveau zijn de projecteigenaar, USONA en SOAB de belangrijkste betrokkenen bij de uitvoering van

het project en de monitoring hiervan. In de interviews hebben wij kennisgemaakt met bevlogen personen, die
ondanks de drukte en reorganisatie die de transitie naar Pais Kòrsou met zich meebrengt zich verantwoordelijk
voelen voor de uitvoering van de projecten en daarom veel tijd en energie steken in het doen slagen daarvan.
Toch hebben wij de indruk overgehouden uit de interviews dat er wel degelijk ruimte was en is voor verbetering.
117 Door verschillende geïnterviewden werd aangegeven dat de capaciteit noodzakelijk voor de uitvoering nog wel

eens te wensen overliet, zowel kwantitatief als kwalitatief. Hierbij valt te denken aan inhoudelijke
deskundigheid, ervaring met projectmanagement, maar ook simpelweg een gebrek aan beschikbare tijd. Uit de
projectselectie bleek dat er niet altijd werd ingespeeld op dit geconstateerde gebrek aan capaciteit, met het
gevolg dat het project vertraagd werd of aan kwaliteit in moest boeten. Anderzijds werden er ook maatregelen
getroffen om alsnog het betreffende project succesvol uit te voeren. Een voorbeeld van een veelvuldig getroffen
maatregel is het inhuren van externen bij het schrijven van het projectvoorstel of de uitvoering van het project.
118 Hoewel de inhuur van externen in sommige situaties zeer succesvol bleek, was men ook zeer kritisch over de

ingehuurde externen. De kwaliteit liet regelmatig te wensen over, maar ook de betrokkenheid bij het project was
niet altijd even groot. Zo liep bijvoorbeeld de aanbesteding van één van de geselecteerde projecten vertraging op
omdat de ingehuurde consultant niet reageerde op verzoeken en laat de benodigde stukken aanleverde. In
andere situaties bleek het projectvoorstel door de inhuur van een consultant niet inhoudelijk verbeterd ten
opzichte van het oorspronkelijke plan.
119 In verschillende interviews werd het culturele aspect, waar door men elkaar niet aan durft te spreken op zaken,

als oorzaak gezien waardoor tekortkomingen in kwaliteit niet altijd tijdig werden besproken en verbeterd.
Projectvoorbeeld: Scharloo Abou
Het doel van het project is te komen tot een schone, goed functionerende, veilige
prachtwijk met cultuurhistorische waarde die een hoge attractiewaarde heeft voor
toeristen. De wijk Scharloo Abou heeft toeristisch potentieel en kan zo een bijdrage
leveren aan de economie. Dit wordt onvoldoende benut. In de uitvoering is het
project vooral gericht op de renovatie van negen monumenten en de renovatie van
de Scharlooweg.
Het project heeft een ingehuurde projectmanager die zich dagelijks bezighoudt met
de uitvoering en investeert in het schakelen met de verschillende stakeholders. De
samenwerking tussen de ingehuurde projectmanager en de projecteigenaar is
goed en de externe betrokkenheid zorgt in dit project voor een extra versnelling in
de uitvoering van het project.

4.2.2. Vanwege prioriteitstelling was effectiviteit niet de eerste
prioriteit in de taakuitvoering
120 Uit ons onderzoek blijkt dat de effectiviteit van de projecten en het monitoren hierop vaak niet direct prioriteit

had bij de stakeholders. Hiervoor werden door de geïnterviewden verschillende redenen aangegeven. De
bestuurlijke afspraken en de hierin gestelde deadlines betekende dat het SEI Curaçao vanaf de start en in
aanloop naar 10-10-10 een duidelijke prioriteitstelling (‘first-things-first’) had; eerst een succesvol voorstel
schrijven en de financiën zeker stellen, dan de uitvoering zo goed mogelijk regelen en uiteindelijk nadenken
over wat er gebeurd als het project is afgerond. Vooraf kwam men dan ook niet toe aan het nadenken over het
meten van de effectiviteit. Enerzijds kwam dit volgens vele geïnterviewden door de drukte die speelde, maar
anderzijds ook door de krappe deadlines waarmee gewerkt moest worden.

PwC

Pagina 42 van 72

In de projectvoorstellen werd wel gevraagd hoe men dacht met het project bij te kunnen dragen aan de
doelstellingen, maar de beantwoording hiervan bleek vaak erg summier. Soms troffen wij een eenvoudig ‘ja’ als
antwoord, en soms een simpele beschrijving van het resultaat (output) en niet het effect van het project op de
sociaaleconomische situatie op Curaçao.

4.2.3. Samenwerking was/is voor verbetering vatbaar
121 Samenwerking met andere diensten werd door sommige geïnterviewden als lastig ervaren, vooral omdat de

reorganisatie betekende dat het vaak nog onduidelijk is bij welk ministerie beleidsonderwerpen en personen
vallen. Maar in interviews werd aangegeven dat ook voor de transitie het lastig samenwerken bleek met
bepaalde diensten. De redenen die hiervoor werden aangegeven waren het gebrek aan hiërarchische
aansturingslijnen en veelal persoonsgerelateerde kwesties.
122 Samenwerking op programmaniveau bleek ook wisselend. De stakeholders weten elkaar te vinden en

informeren elkaar waar nodig, maar er ontbreekt centrale coördinatie. Uit de interviews maken wij op dat
betrokkenen soms anders denken over de invulling van de verschillende rollen en dat er af en toe
‘misverstanden’ zijn geweest in de onderlinge communicatie. Bijvoorbeeld over de definitie van ‘verplichting’
tussen USONA en de Vertegenwoordiging van Nederland te Willemstad (hierna: VNW)/BZK.
123 Het aflopen van het samenwerkingsprotocol op 31 december 2010 betekende dat na die datum oorspronkelijk

geen verplichtingen meer konden worden aangegaan. Uit de interviews tekenen wij op dat er in het verleden
verschillende interpretaties van de term ‘verplichting’ werden gehanteerd, waardoor het de vraag was of alle
projecten per eind 2010 nu vastgelegd moesten worden in een financieringsovereenkomst, of tevens
gecontracteerd aan derden. Veel inzet is gepleegd om projecten nog voor eind december vast te leggen in een
financieringsovereenkomst. Hierdoor zijn verschillende financieringsovereenkomsten afgesloten met
aanvullende voorwaarden, zoals het indienen van een begroting of planning. Het addendum op het
samenwerkingsprotocol bood vervolgens uitstel tot 30 september 2011, voor het aangaan van
financieringsovereenkomsten en verplichtingen.40 Uit de voortgangsverslagen van USONA blijkt echter dat de
door USONA gebruikte definitie van verplichtingen (Verplichtingen: de verbintenis uit overeenkomst, die door
de projecteigenaar wordt aangegaan in het kader van de uitvoering van een goedgekeurd project, tot betaling
van een geldsom) niet overeenkomt met de hierboven gehanteerde definitie. Eigenlijk moest dus wel degelijk
sprake zijn van een contract met derden.

4.2.4. Wisselende politieke druk en aandacht
124 Het SEI Curaçao kende vanaf de start in 2008 wisselende politieke aandacht en druk. Uit interviews bleek dat

bij aanvang het sterk verschilde per gedeputeerde welk commitment er vanuit de politiek was voor de uit te
voeren projecten. Dit had zijn weerslag op de voortgang en resultaten van de projecten. Commitment betekent
immers dat een project prioriteit kan worden gegeven. Uit verschillende interviews, waaronder de ambtelijke en
politieke top, hebben wij teruggekregen dat de sense of urgency met de jaren is gegroeid, mede omdat vrijwel
alle projecten in uitvoering kwamen en de politieke belangstelling toenam. Wekelijks staat het SEI nu op de
agenda van de Raad van Ministers met aandachts- en beslispunten. Dit dient de nodige slagvaardigheid te
creëren om de gestelde deadlines te halen, maar ook om het commitment van de verantwoordelijke ministers
zeker te stellen.

40 Voor enkele prioritaire projecten zijn uitzonderingen gemaakt en is een andere deadline benoemd in de bijlage van het addendum.

PwC

Pagina 43 van 72

4.3. Cofinanciering en publiekprivate samenwerking
4.3.1. De cofinanciering is in praktijk lastig inzichtelijk te maken
125 Een deel van de financieringsbehoefte zou gedekt moeten worden door cofinanciering vanuit andere bronnen,

zoals Curaçao zelf, AMFO, EDF en private middelen. Het totaal beoogde bedrag aan cofinanciering bedroeg
bijna 136 miljoen ANG. In onderstaande tabel wordt het overzicht gegeven van de beoogde cofinanciering.
Beleidssectoren

Middelen
Curaçao

AMFO (nooit
formeel
vastgelegd)

Private sector
middelen

EU 9e fonds

IVB-middelen

Sociale Zekerheid

-

-

-

-

-

Openbaar bestuur

20.000

-

800

-

2.000

Economie

10.280

3.000

93.487

-

-

Arbeidsmarkt

-

3.000

-

-

-

Sociale voorzieningen

510

330

-

2.500

-

30.790

6.330

94.287

2.500

2.000

Overige SEI
Totaal

Tabel 4.1 Beoogde cofinanciering per beleidssector.
126 Het werkelijke bedrag aan cofinanciering is tijdens ons onderzoek niet inzichtelijk geworden. In principe moet

verzekerde cofinanciering vastgelegd worden in de financieringsovereenkomsten. Wij hebben niet alle 87
financieringsovereenkomsten onderzocht om hier een beeld van te krijgen. Overigens worden aanvullende
middelen die gedurende de uitvoering van een project beschikbaar worden gesteld niet altijd vastgelegd in de
financieringsovereenkomst. Ook USONA en SOAB hebben geen volledig overzicht, omdat zij varen op de
informatie die zij krijgen van de verschillende ministeries. Deze informatie is vooral gericht op begrote
bedragen, maar maakt niet de daadwerkelijke bedragen inzichtelijk. Bovendien is er geen centrale coördinatie
op het monitoren van alle cofinanciering.
127 Ten aanzien van private middelen en financiering vanuit andere fondsen hebben wij wel opgemaakt dat deze

financiering achteraf niet haalbaar is gebleken. In interviews is aangegeven dat vooraf geen haalbaarheidsstudie
is uitgevoerd naar de aan te vragen financiering. Door enkele geïnterviewden is de mate van cofinanciering
beschreven als ‘niet realistisch’. Ook bleek de PPS nauwelijks van de grond te zijn komen. Redenen die door de
geïnterviewden werden aangegeven waren dat de projecten primair een overheidsaangelegenheid waren, of dat
het vanwege de tijdsdruk simpelweg niet haalbaar was om vele stakeholders te betrekken, te consulteren en
vooral te committeren.

PwC

Pagina 44 van 72

4.4. Belangrijkste bevindingen en ‘lessons learned’
Belangrijkste bevindingen hoofdstuk 4:


Er heeft een langzame opschaling van de uitvoeringscapaciteit plaatsgevonden (USONA, SOAB, PMU).



De taakuitvoering op projectniveau is wisselend in capaciteit, zowel kwantatieve als kwalitatieve inzet.



Vanwege prioriteitstelling had de effectiviteit niet eerste prioriteit in de uitvoering.



De samenwerking was en is voor verbetering vatbaar.



Vanaf de start in 2008 was er wisselende politieke druk en aandacht.



De resultaten van cofinanciering zijn onduidelijk maar lijken op het eerste oog tegen te vallen.

‘Lessons learned’:

PwC



De prioriteitstelling heeft in veel gevallen betekend dat het halen van doelstellingen (effectiviteit) op de
achtergrond is geraakt in de opstartfase van het programma.



Voldoende capaciteit, zowel kwantitatief als kwalitatief, is een cruciale succesfactor.



Snelle duidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden in de nieuwe ambtelijke organisatie zal de
samenwerking binnen het SEI Curaçao en daarmee de resultaten van het SEI positief beïnvloeden.



Bestuurlijk commitment bevordert een succesvolle uitvoering van SEI-projecten en het programma.

Pagina 45 van 72

5. Conclusies en aanbevelingen
128 In dit hoofdstuk vatten wij de belangrijkste conclusies samen. Tevens doen wij aanbevelingen gericht op de

korte termijn om verbeteringen aan te brengen ten gunste van het SEI Curaçao in de tijd die het programma
nog resteert. Dit hoofdstuk is gebaseerd op de voorgaande hoofdstukken en de daaraan ten grondslag liggende
analyse.

5.1. Conclusies
129 Conform de opbouw van het rapport zijn onze conclusies gerangschikt op basis van de belangrijkste

hoofdstukken: de voortgang die het SEI Curaçao sinds de start in 2008 gemaakt heeft, de voorlopige resultaten
van het SEI-programma anno 31 maart 2011 en ten slotte de uitvoering van het SEI Curaçao en de verschillende
stakeholders daarin.
Belangrijkste conclusies betreffende de voortgang van het SEI:
130 De belangrijkste conclusie met betrekking tot de voortgang van het SEI-programma is dat het programma na

een trage start nu eindelijk goed op koers lijkt te liggen. Het SEI wordt nu breed gedragen is onze indruk en er
werken een groot aantal enthousiaste en gedreven mensen aan de realisatie van de belangrijkste doelstellingen
van het programma: een duurzame verbetering in de economische structuur en sociale achterstanden op
Curaçao. De vraag die wel gesteld mag worden is in hoeverre het realistisch is te veronderstellen dat het SEI per
30 september aanstaande volledig gecommitteerd zal zijn en – veel belangrijker – wat daarna zal gebeuren als
het om het behalen van de beoogde doelstellingen gaat. Dit geldt voor een groot aantal projecten en dus ook
voor het SEI als geheel. Op het eerste punt zien wij minder zware risico’s dan op het tweede punt.
131 Uit onze analyse van de projectdossiers blijkt dat 69% van de goedgekeurde middelen op 31 maart 2011 is

verplicht aan derden, van deze verplichtingen is 43% betaald. Afgezien van een aantal projecten hebben wij er
vertrouwen in dat de overige 30% van de SEI-middelen per 30 september aanstaande gecommitteerd kan zijn.
Tot zover is er dus nog niet veel reden tot grote zorg.
132 Ons rapport noemt een aantal belangrijke redenen waarom het SEI een dergelijke vertraging heeft opgelopen.

Zo heeft de prioriteitstelling bij de uitvoering (en vooral de uitvoerders) van het SEI-programma gelegen in het
vastleggen van middelen in een financieringsovereenkomst en vervolgens het aangaan van verplichtingen. Op
zich is dit, mede gezien de context met daarin de staatkundige herindeling, de verkiezingen en de veranderingen
op ambtelijk niveau, te verklaren.
133 Echter, het uitvoeringstempo van de verplichte projecten bevat risico’s, er zijn meerdere projecten die in de

voortgang (ver) achterblijven. Een bijzondere categorie daarin vormen de zogenaamde PM-projecten, projecten
die zijn opgenomen in het SEI-programma maar geen beslag leggen op de door Nederland beschikbaar gestelde
SEI-middelen. Het uitvoeringstempo van de PM-projecten baart grote zorgen. Onduidelijk is of de PMprojecten de gestelde deadlines zullen halen. Maar ook de uitvoering van twaalf andere projecten, vooral op het
terrein van sociale voorzieningen bevat risico’s als het om de uitvoering gaat. De verplichtingen zijn hier veelal
gerealiseerd maar er is verder niet voldoende gerealiseerd.
134 Een analyse van de belangrijkste oorzaken voor de ontstane vertraging van het SEI leert het volgende:

PwC

o

De late start van het programma en de late opschaling van de uitvoeringscapaciteit, zowel
kwantitatief als kwalitatief heeft voor veel vertraging gezorgd. Het programma heeft in het
begin te weinig aandacht gekregen, vooral op het punt van de uitvoering.

o

Verder heeft een beperkte capaciteit en afhankelijkheid van derden tijdens de uitvoering ervoor
gezorgd dat de opgelopen vertraging niet werd ingelopen. Vaak moest bij derden, veelal
commerciële consultants worden aangeklopt om projecten van de grond te krijgen. Het
ambtelijk apparaat beschikte niet over de benodigde capaciteiten om het SEI Curaçao adequaat
uit te voeren.

Pagina 46 van 72

o

Het ambitieniveau van het SEI Curaçao was en is nog steeds hoog. Oorspronkelijk was het idee
volgens het SEI-protocol dat voor het einde van 2010 de projecten verplicht moesten zijn en
een groot aantal tevens uitgevoerd. De vraag die wij ons stellen is of dit, mede in het licht van
eerdere ervaringen met programma’s voor Curaçao, een realistische ambitie was. Het volgens
ons bedenkelijk realiteitsgehalte van een deel van de oorspronkelijke ambities kan er ook niet
toe bijdragen dat doelstellingen worden behaald.

o

Ten slotte is uit onze dossieranalyse en uit meerdere interviews met (ex-)sleutelfiguren uit de
ambtelijke en politieke top gebleken dat het bestuurlijke commitment als wisselend valt te
typeren. Hierdoor zijn bepaalde projectvoorstellen langer op de plank blijven liggen dan
andere.

135 Het in ons onderzoek geschetste verloop van het programma heeft ook invloed gehad op de efficiëntie van de

uitvoering. De late opschaling en wisselende prioriteiten hebben, ondanks de inzet van de
uitvoeringsorganisaties, niet bijgedragen aan een hele efficiënte uitvoering.
Belangrijkste bevindingen met betrekking tot de voorlopige resultaten van het SEI:
136 Vanwege de trage start en de staat van uitvoering waarin de meeste projecten zich bevinden valt over de

uiteindelijke effecten en de causaliteit van het SEI-programma, dat moet leiden tot duurzame verbetering in de
economische structuur en sociale achterstanden op Curaçao, op dit moment nog niet veel te zeggen. Om over de
zogenaamde ‘outcome’ van SEI-projecten en het SEI-programma iets te kunnen zeggen moeten er meer
inhoudelijke projecten (enige tijd) zijn afgerond.
137 Zoals al eerder gezegd heeft de prioriteitstelling, primair gericht op verplichten, vooral de eerste jaren van het

SEI-programma overheerst. Dit heeft veel tijd en energie gekost waardoor zaken zoals het uitvoeren van de
projecten op (voorlopig) het tweede plan zijn gekomen. Daarmee is ook het bepalen van het doelbereik van het
SEI Curaçao niet geïnstitutionaliseerd en is op dit punt niet bewust gestuurd.
138 Een belangrijke vraag is of er ook tussen de verschillende projecten binnen het SEI Curaçao sprake is van

integraliteit en synergie. Wij hebben dit in ons onderzoek niet kunnen constateren. Ons is verteld dat er bij het
ontwerp van het programma wel rekening mee is gehouden. Bij de uitvoering is dit op de achtergrond geraakt.
Ook is bij de uitvoering de diverse projecten binnen het programma voor zover wij hebben kunnen constateren
geen sprake van een logische op inhoudelijke gronden gebaseerde samenvoeging of prioritering.
139 Een belangrijk punt waarop (de uitvoering van) het SEI Curaçao tot dusverre duidelijk te kort geschoten is, is

het waarborgen van de duurzaamheid van het programma. Volgens onze waarneming is hier slechts sporadisch
naar gekeken en heeft dit in de meeste gevallen (bij de meeste projecten) nog niet de aandacht gekregen dat het
verdient. In veel gevallen is nog niet nagedacht over het logische vervolg, zijn (nog) geen (financiële)
reserveringen getroffen of maakt het project geen onderdeel uit van staand beleid binnen het ministerie.
140 Een duidelijke tekortkoming in de uitvoering van het programma is verder dat er vooralsnog onvoldoende

aandacht is geweest voor het definiëren en meetbaar maken van de resultaten van de projecten en het
programma als geheel. Het meetbaar maken en daadwerkelijk meten van de resultaten en het waarborgen van
de duurzaamheid van de projectresultaten zijn belangrijke aandachtspunten voor de toekomst.
141 Voldoende ambtelijk en politiek draagvlak en ‘ownership’ is een belangrijke succesfactor. In de nieuwe politieke

constellatie op Curaçao lijkt het SEI ook meer aandacht te krijgen dan voorheen. Daarnaast is er zowel bij de
regering als bij de oppositie een breder draagvlak voor het SEI dan voorheen. Dit zijn onmiskenbaar hele
belangrijke elementen voor het uiteindelijke succes van het SEI.

PwC

Pagina 47 van 72

Belangrijkste bevindingen aangaande de uitvoering van het SEI:
142 Als er specifiek naar de uitvoering van het SEI wordt gekeken vallen een aantal zaken op. Allereerst dat de

uitvoering langzaam op gang kwam, zoals al eerder geconcludeerd. Vervolgens heeft er zich een langzame
opschaling in de uitvoering van het programma voltrokken, met allereerst de bemoeienis van USONA, daarna
SOAB en tenslotte PMU. Deze opschaling is volgens onze analyse mede te wijten aan de groter wordende ‘sense
of urgency’ die zich om het programma leek op te bouwen.
143 Uit onze analyse van de dossiers en de afgenomen interviews blijkt dat er sprake is van een wisselende

capaciteit op projectniveau. In zowel de kwantiteit als de kwaliteit zijn wij grote verschillen tegengekomen als
het gaat om de capaciteit op projectniveau. Dit vertaalde zich in zaken zoals inhoudelijke achtergrond en
kennis, positie in de organisatie, beschikbare tijd voor het project en affiniteit met het onderwerp van de
verschillende projectleiders. Dit is een van de verklarende factoren voor het grote verschil in doorlooptijd en
gevorderdheid van de verschillende projecten.
144 Specifiek bij de uitvoering van de individuele projecten gold dat het belangrijk was eerst de financiële

commitering (in dit geval de financieringsovereenkomst) rond te krijgen. Dit trok een grote wissel op de
effectiviteit en de efficiëntie van de uitvoering. De prioriteitstelling gericht op verplichten overheerste, waardoor
effectiviteit niet de eerste prioriteit had in de uitvoering.
145 Een belangrijke conclusie met betrekking tot de uitvoering is verder dat de samenwerking, zowel op programma

als projectniveau veel beter had gekund. Op programmaniveau was er sprake van enige miscommunicatie en
enige onduidelijkheid in hiërarchische aansturingslijnen (wie was waarvoor nu precies verantwoordelijk en wie
nam de beslissing?). Een centrale coördinatie ontbrak. Ook op projectniveau bleek het lastig omdat de
verantwoordelijken verkokerd bleken en iedereen vanuit het eigen beleidsveld (ministerie) de projecten
uitvoerde zonder hierbij de samenwerking te zoeken.
146 Ook bij de analyse van specifiek de uitvoering van het SEI is gebleken dat de uitvoering van het programma ‘te

lijden’ heeft gehad onder een wisselende politiek-bestuurlijke aandacht en druk. Voordat de huidige regering
aantrad was er volgens geïnterviewden meer oppositie tegen het SEI, onder andere vanuit de oppositie. Op
basis van verschillende interviews met (onder andere) – oud – politici en hoge ambtenaren merken wij op dat
er nu meer integraal draagvlak lijkt te bestaan voor het SEI dan enige tijd geleden. De ‘sense of urgency’ lijkt
ook hier te zijn aangewakkerd en men lijkt het SEI meer te hebben omarmt.
147 Als onderdeel van de uitvoering van het SEI Curaçao hebben wij gekeken naar de cofinanciering van het

programma. Een belangrijke eerste conclusie die wij hieruit kunnen trekken is dat de mate van cofinanciering
niet specifiek wordt bijgehouden door instanties binnen de uitvoering van het SEI. Daarnaast kunnen wij
constateren dat een aantal grote projecten met een substantiële cofinancieringcomponent van de SEI-lijst zijn
afgevoerd. Ten slotte leveren interviews met ter zake kundigen geen florissant beeld op van de cofinanciering
binnen het programma. Voor de start van het programma is hier geen gedegen analyse van gemaakt wat voor
sommige geïnterviewden aanleiding was kanttekeningen te plaatsen bij de haalbaarheid van de geplande
cofinanciering. De resultaten van cofinanciering zijn daarom onduidelijk maar lijken op het eerste gezicht tegen
te vallen.

PwC

Pagina 48 van 72

5.2. Aanbevelingen in verband met gewenste impact
148 Op basis van de voorgaande bevindingen en de huidige situatie van het SEI Curaçao komen wij tot de volgende

aanbevelingen, die bijdragen aan een effectiever en efficiënter SEI-programma in de resterende tijd.
1.

Bestuurlijk en politiek commitment voor het SEI Curaçao is onlosmakelijk verbonden met het succes
van het programma. Wij adviseren daarom om zowel vanuit Curaçao als vanuit Nederland hier
voldoende aandacht aan te schenken. Hierbij is het belangrijk dat allereerst duidelijk commitment
wordt afgegeven voor de afronding van het SEI-programma dat zich onder andere vertaald in concrete
stappen in de verbetering van de governance/coördinatie van het programma. Ook een mogelijk
vervolg op het SEI door Curaçao zelf, dat valt af te lezen uit beleidsplannen en reserveringen op de
begroting, zijn hiervoor belangrijke indicatoren.

2. Een goede (centrale) coördinatie vergroot de kans op synergie en integraliteit. Curaçao en Nederland
zouden de huidige uitvoeringsorganisatie en de rollen van USONA, SOAB en PMU moeten behouden,
bewaken en samenwerking tussen de organisaties ondersteunen. Daarnaast valt te overwegen om op
politiek/ambtelijk niveau de centrale coördinatie van het programma te beleggen bij het ministerie van
AZ van Curaçao.
3. Om de monitoring en evaluatie van het SEI Curaçao alsnog van de grond te laten komen is onze
suggestie dat de Raad van Ministers (via het ministerie van AZ) opdracht geeft aan de
uitvoeringsorganisaties (PMU/SOAB, eventueel met behulp van USONA) om op basis van de hen
beschikbare informatie de doelstellingen per project en op programmaniveau meetbaar, controleerbaar
en evalueerbaar te maken. Hiervoor dient een gezamenlijk Montoring & Evaluation programma
(hierna: M&E) opgezet te worden met specifieke aandacht voor de bijdrage van individuele
projectresultaten aan programmadoelstellingen, en betrokkenheid van de projecteigenaren
(kennisopbouw). Eventueel kan het systeem ondersteund en gevalideerd worden door een derde partij.
4. Bevlogen, daadkrachtige en kundige projectleiders dragen bij aan een succesvol resultaat. Curaçao zal
daarom snel duidelijkheid moeten scheppen over rollen en verantwoordelijkheden in de nieuwe
ambtelijke organisatie. Hierbij adviseren wij om de bestaande uitvoerders zoveel mogelijk betrokken te
laten blijven bij ‘hun’ SEI-project(en). Dit zal naar onze verwachting de continuïteit, de samenwerking
binnen het SEI en daarmee de resultaten van het SEI positief beïnvloeden.
5.

Om het lerend effect van het programma te vergroten is onze suggestie om ‘best practices’ te definiëren
en andere projecten hiervan te laten leren. PMU/SOAB en USONA zijn hiervoor, zodra bepaalde
projecten verder in de uitvoering zijn, de aangewezen uitvoerders. Dit dient tevens onderdeel te zijn van
het M&E programma en kan door PMU/SOAB ingebed worden in de periodieke overleggen met de
projecteigenaren.

6. De Raad van Ministers kan op korte termijn de duurzaamheid van de individuele projecten en het
integrale programma versterken door te overwegen om vanuit het financieel overschot (als gevolg van
stopgezette/nog niet verplichte projecten) de duurzaamheid van (potentieel) succesvolle projecten te
versterken. De middelen kunnen in een overkoepelend duurzaamheidsprogramma ingezet worden om
de projecteigenaren te ondersteunen in het borgen van de resultaten. Dit vereist daadkracht en moed
om projecten zonder verplichting (aan derden) en met een laag ingeschatte kans van slagen, stop te
zetten.
7.

Het realiseren van PPS en cofinanciering kan de duurzaamheid van het SEI Curaçao versterken en
biedt daarom kansen voor de toekomst. Wij adviseren daarom op korte termijn een
haalbaarheidsstudie te laten uitvoeren naar de mogelijkheden en onmogelijkheden van cofinanciering
en PPS en direct aan de slag te gaan met de resultaten.

8. Het is belangrijk dat de kennis die wordt opgedaan in het SEI Curaçao behouden blijft. Wij adviseren
daarom om ‘permanente educatie’ in het programma (‘capacity building’) in te bouwen door resultaten
en ‘lessons learned’ te borgen in toekomstig beleid en huidige activiteiten.

PwC

Pagina 49 van 72

9. De communicatie en PR van het programma is een belangrijke voorwaarde voor succes van het
programma. Voer daarom vanuit een centraal punt binnen de overheid een gericht communicatiebeleid
met betrekking tot het SEI Curaçao zou onze suggestie zijn. Dit kan onder andere helpen bij het creëren
van draagvlak en het bevorderen van het gebruik van de projectuitkomsten. Heb hier met name oog
voor resultaten en impact.
Noot: De aanbeveling met betrekking tot de centrale coördinatie (aanbeveling 2) en de hierin voorgestelde
rol voor het ministerie van AZ speelt een hoofdrol bij de monitoring van het programma (aanbeveling 3),
het definiëren en verspreiden van de best practices (aanbeveling 5), de coördinatie omtrent de
duurzaamheid (aanbeveling 6), het onderzoeken van de mogelijkheden inzake cofinanciering en PPS
(aanbeveling 7), het werken aan permanente educatie (aanbeveling 8) en ten slotte een gedegen PR en
communicatiebeleid (aanbeveling 9).

PwC

Pagina 50 van 72

Bijlagen

PwC

Pagina 51 van 72

A. Onderzoeksverantwoording
149 Hieronder gaan wij in op de randvoorwaarden van het onderzoek, de gehanteerde onderzoeksmethoden en de

gebruikte gegevens. Voor overzichten van gegevens en specifieke details per onderzoeksmethode zullen wij
verwijzen naar de overige bijlagen bij dit rapport.

A.1.

Randvoorwaarden en Begeleidingscommissie

150 Het onderzoek is uitgevoerd onder een aantal randvoorwaarden, die in overleg met de opdrachtgever zijn

vastgesteld. Deze randvoorwaarden zijn:
 Het onderzoek betreft een quickscan naar de voortgang en de resultaten dusver. De effecten van het
SEI-programma zijn op dit moment niet vast te stellen.
 De evaluatie stelt de achterliggende doelstellingen van het SEI Curaçao niet ter discussie.
 De quickscan geeft inzicht in het functioneren van het programma als geheel, individuele projecten en
projecteigenaren worden niet geëvalueerd.
151 Het onderzoek is uitgevoerd onder toezicht van een Begeleidingscommissie. De Begeleidingscommissie had een

drieledige taak:
 toezien op de uitvoering van het onderzoek conform het plan van aanpak dat door het ministerie van
BZK en PwC is overeengekomen;
 toezien op het onafhankelijke karakter van het onderzoek;
 corrigeren van feitelijke onjuistheden.
152 De volgende personen hadden zitting in de Begeleidingscommissie:



De heer Bart Snels

(Vertegenwoordiging van Nederland op Curaçao)



Mevrouw Roxanne de Leeuw

(Ministerie van Sociale Ontwikkeling, Arbeid en Welzijn, Curaçao)

Namens de opdrachtgever:


De heer Jan Bandsma

(Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Nederland)



De heer Robbert Bakker

(Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Nederland)

A.2. Documentenanalyse en dossieronderzoek
153 De start van het onderzoek werd gevormd door een analyse van het SEI-programma, de relevante bestuurlijke

overeenkomsten en communicatie. Gaandeweg het onderzoek is de set documenten verder uitgebreid met
specifieke documentatie over bijvoorbeeld de werkwijze van USONA en SOAB. Een volledig overzicht van de
geanalyseerde documenten is opgenomen in bijlage C.
154 Naast beleidsdocumenten is ook een selectie bestudeerd van de projectdossiers die USONA aanhoudt voor de

goedgekeurde projecten. Bij het dossieronderzoek is onder andere vastgesteld welke aspecten van aanvragen
worden beoordeeld en hoe die beoordeling in de praktijk plaatsvindt. Er is gekeken naar de beoogde individuele
bijdrage van de projecten aan de doelstellingen van het programma en de ingebouwde waarborgen ten aanzien
van het doelbereik.
155 In totaal hebben wij 19 projecten geselecteerd. Hierbij hebben wij rekening gehouden met een variëteit aan

projecten zowel in beleidssector, omvang en status. De selectie is niet representatief. Een nadere toelichting
betreffende de projectselectie is terug te vinden in bijlage B. In totaal zijn 17 projectdossiers onderzocht.41

41 Twee geselecteerde projecten zijn PM-projecten en hebben geen aanvraag ingediend en dus geen projectdossier.

PwC

Pagina 52 van 72

A.3. Interviews
156 Naast een documentenanalyse hebben wij 23 interviews gehouden met betrokkenen op beleidsmatig niveau,

personen betrokken bij de implementatie de projecteigenaren betrokken bij de uitvoering. Gedurende deze, die
op basis van semi-gestructureerde vragenlijsten werden afgenomen, zijn de ontbrekende zaken uit het
dossieronderzoek aangevuld, hypotheses getoetst en bepaalde zaken geverifieerd. De volledige lijst met
geïnterviewde personen is terug te vinden in bijlage D.
157 Daarnaast hebben wij gedurende ons onderzoek verschillende interviews gevoerd met de medewerkers van

USONA en SOAB. Dit waren weliswaar geen vastgestelde interviews, maar desalniettemin waren deze
interviews zeer waardevol. Wij zijn hen hiervoor zeer dankbaar.
158 Enkele projecteigenaren waren wegens verschillende omstandigheden helaas niet beschikbaar voor een

interview. Door middel van het dossieronderzoek en interviews met betrokken projectadviseurs hebben wij ons
zo goed mogelijk een beeld weten te vormen van het project.

PwC

Pagina 53 van 72

B. Overzicht projectselectie
160 Op getrapte aselecte wijze hebben wij een selectie gemaakt uit alle SEI-projecten.

Het doel was een zo breed mogelijke variëteit aan projecten te betrekken in het onderzoek. Waarbij wij een
variatie willen op omvang, beleidssector, aanvrager en status. De variëteit moet inzicht bieden in de werking
van het programma. De projecten vormen echter geen representatieve steekproef.
Naam project

Beleidssector

Status

1

Vakscholing Tienerouders

Arbeidsmarkt

In uitvoering

2

Aanvullende Maatregelen Kinderopvang

Arbeidsmarkt

In uitvoering

3

Rumbo pa Trabou

Arbeidsmarkt

In uitvoering

4

Vermindering Red Tape binnen de economische kolom

Herstructurering economie In uitvoering

5

Actualiseren van het vestigingsbeleid

Herstructurering economie In uitvoering

6

Weg naar Ronde Klip

Herstructurering economie In uitvoering

7

Ontwikkeling Scharloo Abou fase 1

Herstructurering economie In uitvoering

8

Uitvoering Vissershaven (vervolg project 2006011)

Herstructurering economie Afgesloten

9

TOR begeleiden maatschappelijke en politieke discussie
voorzieningenniveau

Openbaar Bestuur

Afgesloten

10

Versterking Milieudienst

Openbaar Bestuur

In uitvoering

11

Kidz/Youth Club Uplifting Sherasil and Surroundings

Sociale voorzieningen

In uitvoering

12

Awareness Program Jongerenproblematiek

Sociale voorzieningen

In uitvoering

13

Gratis vervoer voor Scholieren en Studenten naar Sportcentra

Sociale voorzieningen

In uitvoering

14

Buurtgerichte Cooperaties voor Toerisme

Sociale voorzieningen

In uitvoering

15

Upgraden van Curacao Little League Ball Park

Sociale voorzieningen

Afsluiting gestart

16

Upgraden Sporthal SDK

Sociale voorzieningen

Afsluiting gestart

17

Nota Zorg

Sociale voorzieningen

Afgesloten

18

Invoering belastingkorting als prikkel

Sociale Zekerheid

In uitvoering (niet
ingediend bii Usona)

19

Overgang naar nieuw AOV en pensioenstelsel

Sociale Zekerheid

In uitvoering (niet
ingediend bij Usona)

PwC

Pagina 54 van 72

B.1. Beleidssector Arbeidsmarkt
Vakscholing
Tienerouders

Tienermoederschap is op Curaçao een vaak voorkomend (en verontrustend)
verschijnsel. De positie van de tienermoeder (15 – 24 jaar) op Curaçao is zwak.
Bij zwangerschap verlaten zij de school en daarmee is de kans op een diploma
en daarmee werk goeddeels verdwenen. Doel van het project is het leveren van
een bijdrage aan de persoonlijke en sociale vorming van tienerouders door
middel van het aanbieden van begeleiding op maat op zowel sociaal, psychisch
as maatschappelijk gebied. Het beoogde resultaat is tienermoeders met een
vakdiploma op zak die klaar zijn om te werken of een startkwalificatie hebben
om een vervolgopleiding te doen.
In totaal zijn er 40 deelnemers geselecteerd die aan het eind van het traject
indien mogelijk een baan worden geboden.
Het is lastig gebleken om dit project te continueren en het is nog onduidelijk of
en hoe een duurzame inbedding van het initiatief kan worden gerealiseerd. In
ieder geval voor de deelnemers die structureel werk hebben gekregen is de
impact groot.
Looptijd:
Budget:

Aanvullende
Maatregelen
Kinderopvang

Veel kindercentra voldoen nog niet aan de door de overheid gestelde
minimumkwaliteitseisen. Bovendien zijn de kindercentra afgestemd op
kantoortijden en niet op de onregelmatige werktijden van de horeca- en
toerismesector.
Doel van het project is het optimaliseren van de kwaliteit van de voorschoolse
programma's en op pilot basis realiseren van flexibele kinderopvang (buiten
kantooruren en op zaterdag- en zondagen), waarbij sprake is van goede en
betaalbare professionele kinderopvang voor gedifferentieerde leeftijdsgroepen.
Looptijd:
Budget:

Rumbo pa Trabou

maart 2010 – maart 2013
1.739.250 ANG

De hoge werkloosheid op Curaçao van 10% (onder 15 – 24 jarigen ruim 25%)
is te wijten aan een combinatie van factoren zoals verkeerde mentaliteit,
verkeerde opleiding, onvoldoende opleiding, aangeboden banen zijn
onaantrekkelijk (minimaal salaris) en de mogelijkheid om op andere manieren
(al dan niet legaal) een inkomen te verwerven.
Het doel van het project is het te werk stellen van werklozen en ongeschoolden
in sectoren waar vraag is naar lager geschoolde arbeidskrachten na het
doorlopen van het begeleidingstraject dat bestaat uit sociaal-maatschappelijke
vorming en vakgerichte scholing. Het project is gericht op training en vorming
van 450 werklozen dan wel laag-/ongeschoolden binnen een periode van drie
jaar.
Looptijd:
Budget:

PwC

juni 2009 – maart 2011
600.000 ANG

maart 2010 – juni 2013
5.236.000 ANG

Pagina 55 van 72

B.2. Herstructurering economie
Vermindering Red
Tape binnen de
economische kolom

Sinds lange tijd zijn allerlei inefficiënties geconstateerd binnen de
overheidsorganisatie, die onder andere leiden tot belemmering van
economische bedrijvigheid op Curaçao. Deze inefficiënties staan bekend als
‘Red Tape.’ Red Tape zijn de lasten die voor ondernemers en investeerders
ontstaan door maatregelen, procedures en organisatiestructuren die niet strikt
noodzakelijk, slecht gecoördineerd, en niet doelgericht zijn.
Het doel van het project is om het aanvragen van vergunningen makkelijker te
laten worden. De kern van het project is het uitschrijven van een Terms of
Reference. Het beoogde resultaat is een adviesrapport met aanbevelingen om
Red tape te slechten.
Looptijd:
Budget:

Actualiseren van het
vestigingsbeleid

De huidige vestigingswetgeving is sterk verouderd. De procedure rond het
verkrijgen van een vergunning is inefficiënt. Controlemechanismen ontbreken
voor een effectieve aansturing van het vestigingsbeleid. Er zijn beperkte
mogelijkheden voor handhaving en er is geen uniforme categorisatie van
geregistreerde vergunningen. Doel van het project is het creëren van een
actueel vestigingsbeleid en een coherente vestigings-wetgeving, teneinde de
bedrijvigheid op Curaçao te stimuleren in het kader van een optimale en
duurzame economische groei.
Looptijd:
Budget:

De weg naar Ronde
Klip

mei 2011 – mei 2013
4.000.000 ANG

Het doel is te komen tot een schone, goed functionerende, veilige prachtwijk
met cultuurhistorische waarde die een hoge attractiewaarde heeft voor
toeristen. De wijk Scharloo Abou heeft toeristisch potentieel en kan zo een
bijdrage leveren aan de economie. Dit wordt onvoldoende benut. In de
uitvoering is het project met name gericht op de renovatie van negen
monumenten en de renovatie van de Scharlooweg.
Het project heeft aandacht voor de maatschappelijke component.
Buurtbewoners zijn gemotiveerd en geactiveerd om deel te nemen aan het
herstel en instand houden van de nieuwe wijksituatie. Er is een goede
samenwerking tussen Unidat di Bario (gefinancieerd door AMFO) en SSV.
Er zijn wekelijkse meetings met alle stakeholders. Op Curaçao wordt het
project gezien als een best practice.
Looptijd:
Budget:

PwC

juni 2010 – juni 2011
150.000 ANG

Het gebied rond Ronde Klip is onvoldoende ontsloten. Dit is een belemmering
gezien de potentie van het gebied voor sociaal, economische, culturele,
recreatieve en toeristische ontwikkeling. Doel van het project is een goede weg
aan te leggen met een ondergrondse infrastructuur ten behoeve van een betere
afwatering van het gebied. Verder is het de bedoeling om ondergrondse
nutsvoorzieningen of utiliteiten ten behoeve van betere
ontwikkelingmogelijkheden voor het gebied te realiseren.
Looptijd:
Budget:

Ontwikkeling Scharloo
Abou

maart 2011 – maart 2012
90.000 ANG

augustus 2009 – december 2011
13.800.000 ANG

Pagina 56 van 72

Uitvoering
Vissershaven

Het doel van dit project was het verhogen van de inkomsten voor de visserij,
midden- en kleinbedrijf en toeristische sector door het realiseren van
voldoende kwalitatief hoogwaardige ligplaatsen en faciliteiten voor
vissersschepen op een centrale locatie in de Piscaderabaai.
In de Piscaderabaai zijn drie steigers met elk twintig ligplaatsen en een
boothelling gebouwd. Wegen en een betonnen trap zijn aangelegd. Er is een
wachterhuisje gebouwd en een hekwerk en poort aangebracht.
Een beperkt aantal vissers maakt gebruik van de vissershaven. De steigers
worden gebruikt door vissers om aan te meren. Echter de oorspronkelijke
haven wordt nog steeds gebruikt door de vissers voor visverkoop. Dit komt
doordat de vissers niet genegen zijn om te verhuizen van hun oude plaats.
Looptijd:
Budget:

2006 – november 2010
3.180.377 ANG

B.3. Openbaar bestuur
TOR begeleiden
maatschappelijke en
politieke discussie
voorzieningenniveau

Curaçao besteedt in vergelijking met andere Caribische (ei)landen een relatief
groot budget aan de publieke sector. Het voorzieningenniveau ligt op of boven
het Caribische gemiddelde. Dit betekent niet dat kwaliteit en toegankelijkheid
van de voorzieningen altijd op het gewenste niveau zijn. Een
maatschappelijke/politieke discussie is gewenst over de vraag waar het
(ei)land Curaçao haar middelen voor gaat aanwenden, welke keuze daarbij
moeten worden gemaakt en wat het doel van Curaçao zou moeten zijn.
Doel van het project is het ondersteunen van het Programma Management
Office om een brede maatschappelijke en politieke discussie te faciliteren over
de wijze waarop invulling zal worden gegeven aan de uitkomsten, conclusies
en aanbevelingen zoals die in het eindrapport voorzieningenniveau zijn
vastgelegd.
Het project betreft een Terms of Reference waarbij expertise wordt ingehuurd
dat moet leiden tot een uiteindelijk projectvoorstel betreffende de vervolgfase
(middelen voorzien in IVB).
Looptijd:
Budget:

Versterking
Milieudienst

april 2009 – oktober 2009
99.798 ANG

Er is onvoldoende capaciteit (kwantitatief/kwalitatief) binnen de dienst om
toe te zien op naleving van de vergunningen. De hindervergunningen voor
grote industrieën zijn niet concreet genoeg. Herziening is nodig.
Doel van het project is het realiseren van verbeterde milieuwet- en regelgeving
en verscherpte handhaving van de hindervergunningen voor de grote
industrieën, met name de Isla raffinaderij. Het realiseren een hoger kennis- en
opleidingsniveau van de technische medewerkers van de Milieudienst op het
gebied van handhavingstaken. En het vergroten van het instrumentarium van
de Milieudienst (geluidsmeetapparatuur).
Looptijd:
Budget:

PwC

mei 2010 – mei 2011
1.000.000 ANG

Pagina 57 van 72

B.4. Sociale voorzieningen
Kidz/Youth Club
Uplifting Sherasil and
Surroundings

Het project heeft tot doel om een behaaglijke omgeving te creëren zowel fysiek
als operationeel voor de maximaal 60 kinderen en jongeren tussen 0 t/m 16
jaar die behoren bij de Kidz/Youth Club van Victory Outreach.
Het project betreft het verbouwen van een clubhuis. De aangevraagde offertes
bleken hoger uit te vallen dan het beschikbare budget, daarom heeft de
projecteigenaar besloten onder leiding van een aannemer een deel van de
werkzaamheden zelf uit te voeren.
Looptijd:
Budget:

Awareness Program
Jongerenproblematiek

Met het wegvallen van de vanouds vertrouwde informele steun en sociale
controle vanuit de wijdere gemeenschap, wordt de taaklast van de individuele
ouders veel zwaarder en ontsporen jongeren eerder. Ouders uit de
sociaaleconomische kwetsbare categorieën voelen zich vaak machteloos omdat
zij de greep op hun kinderen hebben verloren. Doel van het project is het
verbeteren van het leefklimaat in achterstandwijken door bij te dragen aan het
vergroten van de zelfredzaamheid van volwassenen en hun kinderen van
12 –18 jaar. Het project financiert activiteiten die een bijdrage leveren aan het
oplossen en voorkomen van problemen met betrekking tot jongeren. Het gaat
om activiteiten, aansluitend op lopende projecten, die voortkomen uit
gesignaleerde problemen en hiaten in de wijken. Hierbij hebben de vijf wijken
van de integrale wijkaanpak voorrang. Er is een driedaags bootcamp gehouden
waarin jongeren discipline bijgebracht worden.
Looptijd:
Budget:

Gratis vervoer voor
Scholieren en
Studenten naar
Sportcentra

juni 2010 – juni 2012
100.000 ANG

Veel scholen hebben onvoldoende middelen om sportactiviteiten te
stimuleren. De mogelijkheden om scholieren te vervoeren naar sportcentra
voor buitenschoolse niet roostergebonden sportactiviteiten en -wedstrijden
zijn beperkt. Doel van het project is het verhogen van het aantal
buitenschoolse sportactiviteiten en het verhogen van de participatiegraad aan
de sportactiviteiten door het aanbieden van gratis transport aan scholen. Het
project biedt dan ook op aanvraag van scholen gratis transport naar
sportcentra voor scholieren en studenten.
Looptijd:
Budget:

PwC

maart 2011 – oktober 2011
182.000 ANG

februari 2010 – februari 2013
300.000 ANG

Pagina 58 van 72

Buurtgerichte
Coöperaties voor
Toerisme

Buurtbewoners in vier regio’s van Curaçao hebben de afgelopen jaren de
cursus Curaçao Host gevolgd. Hierin leren zij hun leefomgeving te zien als
toeristisch product. Ondanks pogingen hebben de cursisten nog geen zicht op
oprichting van een duurzame en milieubewuste micro-onderneming
(vervaardigen souvenirs, rondleidingen et cetera). Doel van het project is het
verminderen van de werkloosheid door het verhogen van de economische
bedrijvigheid in specifieke Curaçaose buurten en het verbeteren van het
sociale leefklimaat in de wijken uit de vier regio’s om verpaupering tegen te
gaan.
Het project gaat om het opzetten van acht toeristische micro-ondernemingen
volgens het coöperatieve principe op buurtniveau in vier wijken. De
ondernemingen werken volgens een marktconform ondernemingsplan en
gaan bij alle activiteiten milieubewust om met hun omgeving. Het geld is nog
niet besteed door afstemmingsproblemen. In maart 2011 dient dit project
verplicht te worden.
Looptijd:
Budget:

Upgraden van Curacao
Little League Ball Park

Het veelgebruikte Little League Ballpark voor baseball en softball is dringend
aan een opknapbeurt toe (laatste dateert van 1998). Doel van het project is
groot onderhoud, gedeeltelijke reconstructie en upgrading van het Little
League Ball Park te Muizenberg.
De sportaccommodatie van het Little League Ball Park is zodanig
geoptimaliseerd dat het mogelijk wordt zowel lokale als internationale
wedstrijden te organiseren voor sportbeoefenaars. De betrokkenheid van de
diverse stakeholders bij het project was groot. Hierdoor is het gebruik van de
locatie een succes geworden. Van belang is wel dat er voldoende middelen
beschikbaar blijven om onderhoud te blijven plegen aan het veld.
Looptijd:
Budget:

Upgraden Sporthal
SDK

maart 2009 – maart 2010
700.000 ANG

Het doel is om weer een sporthal te hebben in goede staat, om sportbeoefening
op nationaal niveau mogelijk te maken.
De opzet van het renovatieproject is het verhogen van het dak (om volleybal
mogelijk te maken), het aanpassen van de louvers (ventilatieschachten in de
muur) en het aanpassen van de vloer. Het verwachte resultaat is een
gerenoveerde sporthal waarvan scholieren en sportteams gebruik kunnen
maken.
Er was een wisseling van projecteigenaar gedurende het project. In eerste
instantie was Sedreko verantwoordelijk, later claimde FFDK deze rol. Dit heeft
geleid tot vertraging. Toekomstig onderhoud is een probleem. Hierin is (nog)
niet voorzien in de begroting van ministeries.
Looptijd:
Budget:

PwC

oktober 2009 – oktober 2011
350.000 ANG

januari 2010 – september 2011
1.500.000 ANG

Pagina 59 van 72

Nota Zorg

Het overheidsbeleid op zorgterrein kenmerkt zich door een groot aantal
initiatieven op veel verschillende terreinen. De samenhang tussen de
verschillende onderdelen en initiatieven van de zorg is beperkt. Er is geen
sprake integrale aanpak van de problemen gebaseerd op een eenduidig
beleidskader. Er is behoefte aan een structuurnota waarin een integrale
aanpak staat voor de inrichting en organisatie van de curatieve zorg in Pais
Korsou. Het doel van dit project is om een structuurnota op te stellen waarin
een raamwerk wordt geschetst voor de wenselijke richting van de curatieve
gezondheidszorg.
Dit project heeft geleid tot een brede maatschappelijke discussie met de
relevante Stakeholders over hoe curatieve zorg vorm te geven op Curaçao. Het
resultaat van deze discussie is verwerkt in de beleidsplannen van het
ministerie.
Looptijd:
Budget:

december 2008 – juni 2010
250.000 ANG

B.5. Sociale zekerheid
Invoering
belastingkorting als
prikkel

De belastingherziening is vastgelegd in een gefaseerd plan welke de jaren
2010 – 2014 omvat. Jaarlijks worden de afzonderlijke fasen uitgewerkt en
ingevoerd. De huidige fase 2011 verloopt conform planning. De
belastingherziening 2011 is op 18 maart jl. toegelicht in de SER en zal eind
maart 2011 worden aangeboden aan de Raad van Advies. Het traject voor de
fase betreffende 2012 is opgestart in de werkgroep en verloopt conform
planning. Uiterlijk 30 juni 2011 dient de belastingstelsel aangeboden worden
aan de Raad van Advies na goedkeuring van de minister raad. DWI is
projecteigenaar.
Dit project is opgezet opdat mensen aan het werk gaan/blijven, anders zou
men in de onderstand terecht komen.

Overgang naar nieuw
De achtergrond is de overgang naar een nieuw AOV en pensioenstelsel op
AOV en pensioenstelsel basis van onderzoeken van KvK/Vidanova en Commissie Versterking
Financiële Positie Pensioenfondsen, SVB, APNA per eind 2009.
In de vergadering van de Raad van Ministers zullen beslissingen genomen
worden over de allocatie van het arbeidsmarktbeleid en de samenhangende
deeltrajecten. Dit project is een deeltraject van het arbeidsmarktbeleidtraject
en hierdoor zal de deadline van het project.

PwC

Pagina 60 van 72

C. Bronnenlijst


SEI rapport 2008, Bouwen aan een zekere toekomst, 26 maart 2009, protocol SEI Curaçao.



SOAB, Halfjaarlijkse voortgangsrapportage, samenwerkingsmiddelen Curaçao, februari 2010.



SOAB, Programma Mandaat Unit (PMU) Curaçao voor Sociaal Economische Initiatief (SEI), 25 maart 2011.



Budget samenwerkingsprogramma’s 2008 – 2012, 2 september 2010.



Procedurebeschrijvingen USONA 2009.



2011-01-13, Addendum op het samenwerkingsprotocol ten aanzien van het Sociaaleconomisch Initiatief
(SEI) Curaçao.



2011-01-19, Brief BZK aan MP – Overheveling SEI-IVB en beoogde verdeling restbudget ANG 19 miljoen.
VNW11/35042.



Evaluation of the Cooperation Program for Sustainable Economic Development 2004-2007, Netherlands
Antilles, Business and Government Strategies International, juli 2007.

Inzake Herprioritering


2008 10 21, Brief CUR herallocatie SEI-project markthallen ten gunste van vissershaven Piscadera,
2008/51158a.



2008-11-04, Brief NL Herallocatie van SEI-middelen, Procedureregels Uitvoeringsorganisatie Nederlandse
ontwikkelingsgelden, 2008/51158a.



2009-02-11, Brief CUR Herallocatie van SEI-middelen – Piscadera ander voorstel, 200859478.



2009 03 17, Brief NL Ondersteuning OSA implementatie arbeidsmarktbeleid, JB/2009-0000142515.



2009-04-03, Brief CUR SEI Arbeidsmarktbeleid en Havenbeleid, 2009/6636.



2009-04-16, Brief CUR Realisatie SEI fondse in verband met aankoop aandelen NPMNA,
A0511200900049.



2009-04-21, Brief CUR herprioritering SEI ivm recreatiecentrum Lagun, 2009/18297.



2009 04 22, Brief CUR herprioritering SEI in verband met NPMNA, E.Rhuggenaath MBA/MBI.



2009-05-20, Brief NL Herprioriteringsverzoeken van het eilandgebied Curaçao inzake SEI en O&J
samenwerkingsprogramma's, DGBK/VNW/09/35303.



2009-05-28, Brief CUR Herprio SEI in verband met Fin toezicht, 2009/22399.



2009-07-17, Brief CUR herprioriterings verzoek SEI CUR in verband met versterking milieucontrole,
2009/34462.



2009-07-20, Brief doorgeleiding USONA van herprioriterings verzoek SEI CUR in verband met versterking
milieucontrole, F.Versteeg.

PwC

Pagina 61 van 72



2009-09-01, Brief NL herprioriteringsverzoeken van het eilandgebied Curaçao inzake
samenwerkingsprogramma SEI, DGBK/VNW/09/35523.



2009-09-09 brief NL infrastructurele projecten SEI, JM/DGBK/VNW/09/35605.



2010-01-20, Brief USONA aan BC CUR inzake goedkeuring herprioritering SEI ten behoeve van
mededingingsautoriteit, 20100006/20012010/ps.

SEI achtergrond en beleid


2007-10-02, Brief NL SEI geld DEO USONA, 2007-0000336465.



2007-10-04, Brief NL: middelen voor SEI Curaçao, JN/2007-0000334773.



2007-11-05, Brief Curaçao als antwoord op brief 2007-10-04 middelen SEI Curaçao; 2007/51163, BC.



2008-06-13, Agenda Voortgangsoverleg Curaçao 180608.



2008-06-13, Bijlage Uitvoering Cofinanciering Samenwerkingsbeleid 2008-2012.



2008-06-13, Bijlage Voortgangstabel peildatum 31 mei 2008.



2008-06-13, Uitnodigingsbrief NL Voortgangsoverleg samenwerkingsprogramma's,
JM/DGBK/VNW/08/35497.



2010-09-02, Brief aan BC Curaçao - Budget samenwerkingsprogramma’s 2008 – 2012 inclusief bijlage,
MvLL.



2011-01-31, Brief CUR Instelling Programma Mandaat Unit ivm addendum SEI-protocol, 0066/RvM.



2006-02-09, Kadernota, Visievorming voor Land Curaçao (Pais Kòrsou).



2005-10-22, Slotverklaring- Curaçao – Sint Maarten.



2007-08-28, Toetreding Curaçao tot het overgangsakkoord.

Voortgangsverslagen Curaçao


2008-11-11, Eindconcept aanbiedingsbrief SEI-rapportage voortgang EGC Curaçao.



2008-11-11, Eindconcept SEI-rapportage voortgang EGC Curaçao deel 1 kwantitatief, “Gezamenlijke
maandrapportage SKC, PMO, DEZ per 31 oktober 2008 voortgang SEI”.



2008-11-11, Eindconcept SEI-rapportage voortgang EGC Curaçao, deel 2 kwalitatief.



2008-11-12, Voortgangsrapportage SEI Curaçao, Oktober 2008, SOAB.



2009-04-14, Halfjaarlijkse voortgangsrapportage, Bijlage 1 Maatregelen SEI naar beleidsvelden, Centraal
Coördinatiebureau (CCB).



2009-04-14, Halfjaarlijkse Voortgangsrapportage Samenwerkingsmiddelen Curaçao, April 2009,
SOAB/CCB.

PwC

Pagina 62 van 72



2009-09-16, Halfjaarlijkse Voortgangsrapportage Samenwerkingsmiddelen Curaçao, september 2009
Definitieve versie, SOAB/CCB.



2010-02 22 Halfjaarlijkse Voortgangsrapportage Curaçao, Februari 2010, SOAB/CCB.



2010-09, Halfjaarlijkse Voortgangsrapportage Curaçao, Augustus 2010, deel 2 versie september (2).

Voortgangsverslagen (U)SONA


2009-04-27, (U)SONA, jaarverslag 2008.



2008-07-23, Voortgangsverslag (U)SONA I januari– juni 2008 inclusief bijlagen.



2009-01-26, Voortgangsverslag (U)SONA II juli – december 2008 inclusief bijlagen.



2008-10-22, Voortgangsverslag (U)SONA juli-september 2008 inclusief bijlagen.



2008-IIa, Verplichtingen en bestedingen 3e kwartaal 2008.



2010-04-26, (U)SONA, Jaarverslag 2009.



2009-I, Voortgangsverslag (U)SONA januari-juni 2009 inclusief bijlagen.



2009-Ia Verplichtingen en bestedingen (U)SONA 1e kwartaal 2009 inclusief bijlagen.



2009-II Voortgangsverslag (U)SONA juli – december 2009 inclusief bijlagen.



2009-IIa Voortgangsverslag (U)SONA juli – september 2009 inclusief bijlagen.



2010-I, (U)SONA verslag januari – juni 2010 inclusief bijlagen.

PwC

Pagina 63 van 72

D. Geïnterviewden
De heer Andrea

Projecteigenaar

Mevrouw Bakhuis

Ministerie van SOAW

De heer Bandsma

Ministerie van BZK

Mevrouw Boersma

USONA

De heer Burgos

Projecteigenaar

Mevrouw Christina

Projecteigenaar

De heer Copra

Projecteigenaar

De heer Curiel

Deloitte, voormalig SEI Commissie

De heer Elhage

Projecteigenaar

De heer Eustatius

Projecteigenaar

Mevrouw Frans

Projecteigenaar

Mevrouw Grollé

Nederlandse Vertegenwoordiging

De heer Huisden

SOAB

Mevrouw De Leeuw

Ministerie van SOAW

Mevrouw Leito

Ex-gedeputeerde Bestuurscollege Curaçao

De heer Leito

Projecteigenaar

De heer Lont

Projecteigenaar

De heer Maan

Ministerie van BZK

Mevrouw Maurera

Projecteigenaar

Mevrouw Pablo

Projecteigenaar

Mevrouw Pikerie

Voormalig Programmabureau PMO, tevens projecteigenaar

Mevrouw Van Rijn

SG Algemene Zaken (a.i.), Landsregering Curaçao

De heer Sendar

Voormalig Programmabureau DEZ

De heer Snels

Nederlandse Vertegenwoordiging

PwC

Pagina 64 van 72

E. Voortgang: kwantitatieve
analyse
E.1. Afgesloten projecten
Beleidssectoren

Aantal afgesloten projecten42
(% van totaal goedgekeurde
projecten)

Budget (*1000 ANG)
(% van totaal goedgekeurd bedrag)

Sociale zekerheid

-

-

Openbaar bestuur

3 (100%)

345 (100%)

Herstructurering economie

3 (1o%)

3.509 (5%)

-

-

Sociale voorzieningen

11 (26%)

4.278 (20%)

Overig

1 (100%)

330 (100%)

Totaal

18 (21%)

8.462(9%)

Arbeidsmarkt

(N=87; exclusief PM-projecten)

E.2. In uitvoering zijnde projecten met een volledige
verplichting

Beleidssectoren

Aantal projecten in uitvoering met
volledige verplichting
(% van totaal projecten in
beleidsveld)

Sociale Zekerheid

-

-

5 (45%)

8.230 (67%)

-

-

Herstructurering Economie

11 (38%)

35.320 (55%)

Sociale voorzieningen

9 (21%)

3.108 (15%)

-

-

25 (29%)

46.658 (47%)

Arbeidsmarkt
Openbaar Bestuur

Overig SEI
Totaal

Bedrag verplicht (*1000ANG)
(% van goedgekeurd 43bedrag in
beleidsveld)

(N=87; exclusief PM-projecten)

42 Dit betreft projecten welke reeds zijn afgesloten of die zich in de administratieve afsluitingsfase bevinden.
43 Goedgekeurd bedrag is het budget vastgelegd in financieringsovereenkomsten.

PwC

Pagina 65 van 72

E.3. In uitvoering zijnde projecten met een gedeeltelijke
verplichting
Beleidssectoren

Aantal projecten in uitvoering met
een gedeeltelijke verplichting
(% van totaal projecten in
beleidsveld)

Bedrag verplicht (*1000 ANG)
(% van totaal goedgekeurd bedrag
in beleidsveld)

5 (46%)

2.920 (24%)

Herstructurering Economie

7 (24%)

3.903 (6%)

Sociale voorzieningen

13 (30%)

6.213 (29%)

25 (29%)

13.036 (13%)

Sociale Zekerheid
Arbeidsmarkt
Openbaar Bestuur

Overig SEI
Totaal

(N=87; exclusief PM-projecten)

In uitvoering zijnde projecten met een gedeeltelijke
verplichting
100,0%
90,0%

Percentage verplicht (tov budget)

80,0%
70,0%
60,0%
50,0%
40,0%
30,0%
20,0%
10,0%
0,0%
0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Looptijd% van het project
Arbeidsmarkt

PwC

Herstructurering economie

Sociale voorzieningen

Pagina 66 van 72

E.4. In uitvoering zijnde projecten zonder verplichting
Beleidssectoren

Aantal projecten in uitvoering
zonder verplichting
(% van totaal projecten in
beleidsveld)

Sociale Zekerheid

-

-

1 (9%)

250 (2%)

-

-

Herstructurering Economie

8 (28%)

19.345 (30%)

Sociale voorzieningen

10 (23%)

3.577 (17%)

-

-

19 (22%)

23.172 (24%)

Arbeidsmarkt
Openbaar Bestuur

Overig SEI
Totaal

Budget (*1000 ANG)
(% van totaal goedgekeurd44 in
beleidsveld)

(N=87; exclusief PM-projecten)

In uitvoering zijnde projecten zonder verplichting
12
ANG 1.100k

ANG 7.300k

ANG 13.605k

* Economie: 90k (1x)

* Arbeidsmarkt: 250k (1x)

* Economie: 6.300k (2x)

* Economie 12.955k (5x)

* Sociale voorz.: 1.077k (6x)

* Sociale voorz.: 850k (1x)

* Soc. voorz.: 1.000k (1x)

* Soc. voorz.: 650k (2x)

ANG 1.167k

10
A
a
n
t
a
l
p
r
o
j
e
c
t
e
n

8
7

6

7

6
5

4
3
2

2
1

0

2

1

0-1 mnd

-

-

-

1-2 mnd

2

1
-

-

2-3 mnd

-

-

-

-

3-4 mnd

4-5 mnd

-

-

-

-

5-6 mnd

>6 mnd

Aantal maanden sinds startdatum
Arbeidsmarkt

Sociale voorzieningen

Herstructurering economie

Totaal

44 Goedgekeurd bedrag is het budget vastgelegd in financieringsovereenkomsten.

PwC

Pagina 67 van 72

E.5. In uitvoering zijnde projecten met verplichting en
betaling
Beleidssectoren

Aantal in uitvoering zijnde
Bedrag betaald (*1000 ANG)
projecten met verplichting waarop (% van totale verplichtingen)
al betalingen hebben
plaatsgevonden
(% van totaal projecten in
beleidsveld)

Sociale Zekerheid

-

-

9 (82%)

3.343 (30%)

-

-

Herstructurering Economie

12 (42%)

14.695 (34%)

Sociale voorzieningen

19 (44%)

3.599 (27%)

-

-

40 (46%)

21.637 (32%)

Arbeidsmarkt
Openbaar Bestuur

Overig SEI
Totaal

In uitvoering zijnde projecten met verplichting en betaling
100,0%

90,0%

Betaald % tov totaal verplicht

80,0%

70,0%

60,0%

50,0%

40,0%

30,0%

20,0%

10,0%

0,0%
0,0%

10,0%

20,0%

30,0%

40,0%

50,0%

60,0%

70,0%

80,0%

90,0%

100,0%

Looptijd project in %
Arbeidsmarkt

PwC

Herstructurering economie

Sociale voorzieningen

Pagina 68 van 72

E.6. In uitvoering zijnde projecten met verplichting, maar
zonder betaling
Beleidssectoren

Aantal projecten met verplichting Bedrag verplicht (*1000 ANG)
(deels of volledig) waarop nog geen (% van totaal goedgekeurd)
betaling heeft plaatsgevonden
(% van totaal projecten in
beleidsveld)

Sociale Zekerheid

-

-

1 (9%)

460 (4%)

-

-

Herstructurering Economie

6 (21%)

5.822 (9%)

Sociale voorzieningen

3 (7%)

131 (1%)

10 (11%)

6.413 (1%)

Arbeidsmarkt
Openbaar Bestuur

Overig SEI
Totaal

(n=87; exclusief PM-projecten)

PwC

Pagina 69 van 72

F. Voortgang: mutaties
162 Sinds de start van het SEI Curaçao zijn verschillende wijzigingen opgetreden ten opzichte van het

oorspronkelijk SEI Curaçao van mei 2008. Hieronder lichten wij per beleidsveld de wijzigingen toe. Wij
onderscheiden de volgende soorten wijzigingen:


Afgevoerde projecten; een project kan niet langer prioritair zijn, of niet passen bij de huidige
beleidsuitgangspunten en een project wordt dan van de lijst afgevoerd.



Nieuwe projecten; nieuwe prioriteiten kunnen het gevolg zijn van gewijzigd beleid en/of
voortschrijdend inzicht, nieuwe projecten worden dan aangedragen.



Samengevoegde projecten; vanuit praktisch oogpunt kunnen projecten worden samengevoegd.



Overgehevelde projecten; projecten kunnen naar een ander programma worden overgeheveld.

F.1. Beleidssector Sociale zekerheid kent alleen PMprojecten
163 Het oorspronkelijk programma kende binnen het beleidsveld ‘sociale zekerheid’ vijf PM-projecten. Deze

projecten betreffen allen een wijziging in beleid of regelgeving. Vanwege deze reden leggen ze geen beslag op de
door Nederland beschikbaar gestelde SEI-middelen. Echter blijkt in dat praktijk dat sinds het schrijven van het
programma bepaalde beleidsuitgangspunten zijn gewijzigd, waardoor de projecten niet meer binnen de huidige
beleidskoers passen. Eén van de projecten zien wij hierdoor niet meer terugkomen in de huidige overzichten.45
De overige projecten zijn als prioritair opgenomen in het addendum op het samenwerkingsprotocol.
Aanvang
Projecten afgevoerd
Nieuwe projecten
Projecten samengevoegd
Projecten overgeheveld
Stand 31-3-11

5
1 (-1)

0 ANG
0 ANG

4

0 ANG

Tabel 2.4: Mutaties beleidssector sociale zekerheid.

F.2. Beleidssector Openbaar bestuur is grotendeels
overgeheveld naar IVB
164 Op het eerste oog lijkt het beleidsveld Openbaar Bestuur niet van de grond te zijn gekomen. Dit is echter een

vertekend beeld omdat in januari 2011 is besloten om vijf projecten met een totale waarde van 23,288 miljoen
ANG over te hevelen naar het IVB. Om te beginnen was één van de elf projecten tevens opgenomen in het
programma IVB.46 Binnen het SEI Curaçao is dit project in de implementatie en uitvoering verder niet
opgenomen. Eén van de oorspronkelijke projecten betreft een PM-project. Hiervan is niet duidelijk geworden of
deze is uitgevoerd of nog in uitvoering komt.47
165 Dit brengt het totaal aan projecten binnen SEI terug tot vijf.
166 Twee projecten van de oorspronkelijke lijst zijn in de uitvoering samengevoegd en zijn inmiddels afgesloten.48

Net als één ander project van de oorspronkelijke lijst. Een ander project is wel in uitvoering gekomen, maar
door USONA gecategoriseerd in het beleidsveld ‘Herstructurering economie’.
45 Het project: “Elimineren betalingsachterstanden overheid”.
46 Het project: “Bestuursakademie”.
47 Het project: “Afronding onderzoek misbruik en PP en onderstand”.
48 De projecten: “Onderzoek upgrading van de controleorganen van Pais Korsou” en “Onderzoek upgrading van de interne controleorganen

van Pais Korsou”.

PwC

Pagina 70 van 72

Dit is vreemd aangezien beide sectoren andere doelstellingen hebben. Dit soort verschuivingen hebben mogelijk
gevolgen voor de te meten effecten. Hier komen wij bij het bespreken van de voorlopige resultaten op terug.
Aanvang
Projecten afgevoerd
Nieuwe projecten
Projecten samengevoegd
Projecten overgeheveld
Andere beleidssector
Stand 31-3-11

11
2 (-2)
1 (+1)
2 (-1)
5 (-5)
1 (-1)
3

23.425.000 ANG
0 ANG
70.000 ANG
202- ANG
23.000.000- ANG
150.000- ANG
344.798 ANG

Tabel 2.5: Mutaties beleidssector openbaar bestuur.

F.3. Beleidssector Herstructurering economie kent vele
wijzigingen
Het aantal projecten is teruggelopen van 37 naar 29 (- 8.028k ANG). Er zijn zes projecten afgevoerd. Er zijn vier
projecten opgestart. Vijf projecten zijn samengevoegd en twee projecten zijn overgeheveld. Eén project is
bijgekomen vanuit een andere beleidssector.
Aanvang
Projecten afgevoerd
Nieuwe projecten
Projecten samengevoegd
Projecten overgeheveld
Andere beleidssector
Stand 31-3-11

37
6 (-6)
4 (+4)
5 (-5)
2 (-2)
1 (+1)
29

72.371.000 ANG
3.350.000- ANG
1.700.000 ANG
5.227.992- ANG
1.300.000- ANG
150.000 ANG
64.343.008 ANG

Tabel 2.6: Mutaties Herstructurering Economie.

F.4. Beleidssector Arbeidsmarkt heeft een concentratie
plaatsgevonden
167 Het aantal projecten is teruggelopen van 19 naar 13. Echter, het bedrag is nagenoeg gelijk gebleven (- 89.4k

ANG). Dit duidt op een concentratie van projecten. Vijf projecten zijn afgevoerd. Er is één nieuw project
bijgekomen. Twee projecten zijn samengevoegd.
Aanvang
Projecten afgevoerd
Nieuwe projecten
Projecten samengevoegd
Projecten overgeheveld
Andere beleidssector
Stand 31-3-11

19
5 (-5)
1 (+1)
2 (-2)
0
13

12.442.000 ANG
690.000- ANG
250.000 ANG
350.650 ANG
- ANG
12.352.650 ANG

Tabel 2.7: Mutaties Arbeidsmarkt.

F.5. Beleidssector Sociale voorzieningen kent relatief
weinig veranderingen
168 Het aantal projecten is teruggelopen van 46 naar 43. Het totaalbedrag is licht naar beneden gegaan (-1.445k

ANG). Er zijn acht projecten afgevoerd. Zes projecten zijn erbij gekomen. Twee projecten zijn samengevoegd.
Aanvang
Projecten afgevoerd
Nieuwe projecten
Projecten samengevoegd
Projecten overgeheveld
Andere beleidssector
Stand 31-3-11

46
8 (-8)
6 (+6)
2 (-1)

22.515.000 ANG
2.915.000- ANG
1.635.380 ANG
165.211- ANG

43

21.070.169 ANG

Tabel 2.8: Mutaties Sociale voorzieningen.

PwC

Pagina 71 van 72

F.6. “Overig SEI” kent maar één project
Aanvankelijk was in het SEI Curaçao geen categorie ‘overig’ opgenomen. Per beleidsveld zijn doelstellingen
benoemd waar de verschillende projecten aan bijdragen. Uit de interviews bleek dat bij opstart van het
programma er de nodige problemen waren bij het opstellen van projectvoorstellen. Geïnterviewden gaven aan
dat de oorzaak hiervan vooral lag bij capaciteitsproblemen, zowel in kwalitatief opzicht als kwantitatief opzicht.
Om projecteigenaren te ondersteunen met het schrijven van projectvoorstellen is een bedrag beschikbaar
besteld ten gunste van SOAB. Met deze middelen kon externe hulp ingehuurd worden bij het schrijven van de
voorstellen.
Aanvang
Projecten afgevoerd
Nieuwe projecten
Projecten samengevoegd
Projecten overgeheveld
Stand 31-3-11

0

0 ANG

1

330.000 ANG

1

330.000 ANG

Tabel 2.9: Mutaties overig SEI.

PwC

Pagina 72 van 72