Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

26 407

Biodiversiteit

Nr. 36

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 oktober 2008
Van 28 oktober 2008 tot 4 november 2008 vindt in Changwon, Zuid-Korea,
de tiende Conferentie van Partijen (COP 10) van het Ramsar-verdrag
(Ramsar convention on wetlands) plaats. Hierbij informeer ik u over deze
COP en de hoofdlijnen van de Nederlandse inzet.
Achtergrond
Het verdrag van Ramsar kwam tot stand in 1971 (Ramsar, Iran) en werd
van kracht in 1975. Nederland behoorde tot de initiatiefnemers van het
verdrag.
Nederland is gastheer van het hoofdkwartier van Wetlands International,
een wereldwijde niet-gouvernementele organisatie en één van de «Institutional Organisation Partners» (IOP’s) van Ramsar. De vijf IOP’s zijn zeer
belangrijke steunpilaren van Ramsar.
Hieraan dankt Nederland ook zijn status van permanent waarnemer in het
Standing Committee van Ramsar. De rol van de IOP’s voor Ramsar wordt
uitdrukkelijk onder de aandacht gebracht en erkend in het Strategisch
Plan. Nederland heeft zich bij de voorbereiding van het plan hiervoor
ingezet.
De belangrijkste pijlers van het verdrag van Ramsar zijn het verstandig
gebruik (in andere verdragen aangeduid als duurzaam gebruik) van
wetlands en de aanwijzing van te beschermen wetlands van internationale
betekenis (Ramsar sites). Wereldwijd zijn bij het verdrag van Ramsar 158
Partijen aangesloten en beslaat het areaal van de Ramsar-sites in totaal
162 miljoen ha.
Nederland heeft 48 Ramsar-sites aangewezen, waarvan 6 op de Antillen,
met een totale oppervlakte van circa 844 000 ha. De implementatie vindt
in Nederland plaats via de Vogel- en Habitatrichtlijnen.

KST123619
0809tkkst26407-36
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 407, nr. 36

1

Het Ramsar-verdrag is één van de oudste mondiale milieuverdragen en
ook ouder dan de Vogelrichtlijn (1979) en de Habitatrichtlijn (1992). Zoals
bekend resulteren deze twee laatste in het netwerk Natura 2000. De Nederlandse Ramsar-sites maken deel uit van Natura 2000.
De grote meerwaarde van Ramsar voor Nederland en de EU is het
mondiale karakter en daarmee de bijdrage aan de bescherming van
Nederlandse trekvogels over de gehele trekroutes, alsmede een belangrijke bijdrage aan de mondiale biodiversiteit. Tevens is Ramsar een
belangrijk centrum van kennis en actie voor de bescherming en het
verstandig gebruik (wise use) van wetlands wereldwijd.
De relatie met het Beleidsprogramma Biodiversiteit 2008–2011
In het Beleidsprogramma Biodiversiteit 2008–2011 is de bescherming van
wetlands en vogeltrekroutes (flyways) een prioriteit onder het thema
Ecologische netwerken.
Het verdrag van Ramsar en het AEWA (African-Eurasian Waterbird Agreement) zijn de twee belangrijkste internationale instrumenten die dit
(mede) als doelstelling hebben.
Wetlands & gezondheid
Wetlands en gezondheid is het centrale thema van COP 10. De voorliggende documenten (ontwerp-resolutie en achtergrondsdocument) zijn
evenwichtig van opbouw en zowel voordelen als risico’s van wetlands
voor gezondheid en welzijn worden in beeld gebracht.
Het document onderscheidt tal van voordelen van wetlands voor de
mens, gegroepeerd naar voorzienende, regulerende, culturele en ondersteunende functies. De nadelige effecten voor de mens van verstoringen
van wetland-ecosystemen worden beschreven. Geconstateerd wordt dat
bij het voorkomen van infectieziekten, het droogleggen van wetlands of
veranderen van de waterhuishouding in het algemeen niet de enige
remedie is. De conclusies en aanbevelingen komen in grote trekken neer
op de noodzaak van samenwerking tussen de instanties die verantwoordelijk zijn voor wetlands en die voor gezondheid. Nederland steunt dit.
De toekomst van het Ramsar-secretariaat
Er liggen ook documenten voor die betrekking hebben op het functioneren van het secretariaat, zowel intern als in relatie tot andere internationale organisaties.
De interne organisatie zal behalve op effectiviteit en efficiëntie uiteraard
op budgettaire gevolgen worden beoordeeld. De relatie met andere internationale organisaties heeft echter meer implicaties. In opdracht van
Ramsar is een onderzoek uitgevoerd naar de voor- en nadelen van de
bestaande ophanging aan de «International Union for the Conservation of
Nature» (IUCN), de omvorming tot een onafhankelijke organisatie en de
ophanging aan de Verenigde Naties (VN). Op het moment van voorbereiding van deze brief is het Ramsar-secretariaat nog doende de resultaten
van het onderzoek te bestuderen en daarover te rapporteren alsook mogelijke aanbevelingen te formuleren. Nederland zal de verschillende opties
op hun voor- en nadelen analyseren en zijn positie in EU-verband
afstemmen.
Partnerschappen
Er liggen twee resoluties voor inzake respectievelijk partnerschappen met
andere milieuverdragen en instellingen en met het bedrijfsleven. Verdere
ontwikkeling van de eerste vorm van samenwerking wordt aangemoedigd. De samenwerking met het bedrijfsleven wordt eveneens aangemoe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 407, nr. 36

2

digd en hiervoor is een lijst met criteria opgesteld. Nederland steunt deze
initiatieven.
Verantwoordelijkheid voor eigen wetlands
Er liggen eveneens een achttal resoluties voor inzake het omgaan met
wetlands, in het bijzonder Ramsar-sites, door de Partijen. Daarbij zijn
bijvoorbeeld ook vrijwillige richtsnoeren voor de toepassing van milieueffectrapportage en strategische milieu-effectrapportage en voor de
stroomgebiedbenadering. Voor Nederland en de EU bevatten deze niet
veel nieuwe elementen, maar voor niet-EU-landen geven zij een nuttig
houvast.
Vogelgriep en wetlands
Evenals dat op COP9 in 2005 het geval was, ligt een resolutie voor, met
bijbehorende vrijwillige richtsnoeren, over het verstandig omgaan met de
(mogelijke) relatie tussen wetlands, trekvogels en vogelgriep. Nederland
hecht daar groot belang aan, evenals aan het voorkómen van voorbarige
conclusies inzake de rol van wetlands en trekvogels en aan het voorkómen van ongefundeerde maatregelen daartegen.
Klimaatverandering en biobrandstof
De resolutie inzake klimaatverandering vraagt om behoud en herstel van
wetlands die van belang zijn voor koolstofvastlegging en om andere
maatregelen die bijdragen aan zowel mitigatie als adaptatie.
De tekst van de resolutie inzake biobrandstoffen vraagt om de gevolgen
van biobrandstofteelt voor wetlands volledig in afwegingen mee te
nemen en waar mogelijk negatieve effecten te vermijden. Nederland zal in
EU-verband trachten het vermijden van negatieve effecten duidelijker te
verwoorden, overeenkomstig de lijn in andere internationale overlegverbanden.
Wetlands en armoedebestrijding
De ontwerp-resolutie aangaande wetlands en armoedebestrijding roept
landen op tot verdere implementatie van de aan dit onderwerp gewijde
resolutie van de vorige COP (IX.14). Hij dringt verder aan op integratie van
het verstandig gebruik van wetlands in alle relevante beleidsvelden (nationaal en internationaal), tot de erkenning van de rol van wetlands voor
waterzuivering en gezondheid in planningsprocessen, tot het respecteren
van traditionele kennis en tot het gebruik van diverse economische instrumenten voor het gezamenlijke doel van wetlandbeheer en armoedebestrijding.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 26 407, nr. 36

3