2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

17 050

Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied
van belastingen, sociale zekerheid en subsidies

Nr. 600

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 oktober 2021
Hierbij bied ik uw Kamer de door het Openbaar Ministerie (hierna: OM)
opgestelde Fraudemonitor over de jaren 2019 en 2020 aan1. In deze
Fraudemonitor is door middel van cijfers en tevens geïllustreerd met
concrete zaken een beeld gegeven van de strafrechtelijke prestaties in de
bestrijding van fraude, waarbij de overheid of burgers en bedrijven
slachtoffer werden. Daarbij wordt ook de in- en uitstroom van zaken in
voornoemde jaren toegelicht, inclusief de afdoeningsvormen door het OM
of de rechter, alsook het type zaken. Het betreft de vierde editie van de OM
Fraudemonitor, die door het OM wordt opgesteld.
Horizontale fraude is sinds 2019 geen onderdeel meer van de Veiligheidsagenda. Dat houdt in dat er geen minimumafspraken meer gelden voor
het aantal aan te leveren verdachten door de politie aan het OM. Het OM
en de politie hebben afgesproken dat zij zich samen blijven inspannen om
het in 2018 gerealiseerde niveau te handhaven en waar mogelijk te
verbeteren. Uit deze monitor blijkt dat deze afspraak gestand is gedaan,
aangezien het aantal parketnummers vanaf 2018 zelfs is toegenomen.
Tabel 1: instroom aantallen verdachten van horizontale fraude bij OM geregistreerd
Jaar

2017

2018

2019

2020

Aantal parketnummers

3.256

3.262

4.355

4.136

Het jaar 2020 is uitzonderlijk te noemen vanwege de coronacrisis. Dit heeft
ook impact gehad op de gevraagde inzet van het OM en de voortgang van
opsporingsonderzoeken en strafzittingen. Zo heeft het OM zich met
andere opsporingsdiensten en de politie ingezet om nieuwe fraudevormen op te sporen, zoals fraude met mondkapjes, corona(snel)testen en
1

kst-17050-600
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 17 050, nr. 600

1

testcertificaten. De coronacrisis heeft ook geleid tot een forse toename
van gedigitaliseerde vormen van fraude, zoals vriend-in-noodfraude,
spoofing en nepwebshops. Het OM heeft de aanpak van fraude met
betaalproducten (spoofing, phishing etc.) in 2019 en 2020 ruim weten te
verdubbelen. Identiteitsfraude, met name online misbruik van persoonsgegevens en «vriend-in-nood-fraude», nam toe met 50 procent. Strafzaken
in online handelsfraude stegen in twee jaar met ruim 20 procent.
Vanwege de vlucht die digitale vormen van horizontale fraude heeft
genomen, heb ik het OM verzocht om daar ook in 2022 de nodige inzet op
te plegen. Hierbij geldt wel als kanttekening dat effectieve fraudebestrijding begint met het voorkomen ervan. Om deze reden heb ik mede
namens de Minister van Financiën en Staatssecretaris van Economische
Zaken en Klimaat toegezegd om tezamen met de Nederlandse Vereniging
van Banken, de Betaalvereniging Nederland en de Vereniging van
telecomaanbieders (COIN), ter aanvulling van het al reeds ingezette beleid
op online fraude, samen te werken in gerichte acties en de integrale
aanpak effectief vorm te geven.2 Over de ontwikkeling van een aanpak
informeer ik uw Kamer separaat.
In elke Fraudemonitor wordt ook aandacht besteed aan de bestrijding van
verticale fraude. Dit is fraude waarbij de overheid schade wordt toegebracht, bijvoorbeeld door misbruik van regelingen. Voor de bestrijding
van verticale fraude zijn de betreffende vakministers primair verantwoordelijk. Voor alle toezichthouders geldt dat zij steeds meer risico gestuurd
toezicht houden. Het OM werkt samen met de FIOD, Inspectie Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
en Inspectie Leefomgeving en Transport om verticale fraude effectief aan
te pakken. De coronacrisis heeft ook impact gehad op de in- en uitstroom
van verticale fraudezaken. De instroom in 2020 was hierdoor minder in
vergelijking met 2019. Er zijn minder zaken door de rechter afgedaan,
omdat een beperkter aantal strafzittingen plaatsvond.
Het OM zal ook de komende periode de strafrechtelijke resultaten op het
terrein van de fraudebestrijding monitoren. Dit draagt bij aan het
inzichtelijk maken waarop het strafrecht is ingezet en welke ontwikkelingen er zijn die van belang zijn voor de fraudebestrijding.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

2

Kamerstuk 29 911, nr. 314.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 17 050, nr. 600

2