Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 410 VII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2024

Nr. 79

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 17 november 2023
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de brief van 27 juni 2023 over de reactie op
adviezen Adviescollege Nederlandse Gebarentaal (Kamerstuk 36 200 VII,
nr. 172).
De vragen en opmerkingen zijn op 13 september 2023 aan de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voorgelegd. Bij brief van
15 november 2023 zijn de vragen, mede namens de Ministers van Justitie
en Veiligheid, van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen, voor Langdurige Zorg en Sport en van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Hagen
Adjunct-griffier van de commissie,
Kling

kst-36410-VII-79
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Minister
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
inzake de reactie op de adviezen van het Adviescollege Nederlandse
Gebarentaal. Graag willen deze leden de volgende vragen aan de Minister
stellen.
Vraag 1
Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) gaat een
vervolgoverleg organiseren om verder te kijken naar de mogelijkheden
voor Nederlandse Gebarentaal (NGT) onderwijs aan ouders van dove en
slechthorende kinderen. Wat is de beoogde periode voor dit gesprek? Kan
er een tijdpad geschetst worden wanneer de mogelijkheden in kaart zijn
gebracht en geïmplementeerd kunnen worden?
Antwoord
Het onderwijs in Nederlandse Gebarentaal wordt bekostigd vanuit de
Zorgverzekeringswet. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport gaat begin 2024 in gesprek met het Adviescollege Nederlandse
Gebarentaal over de signalen en zorgen rondom het ongevraagde advies.
Vraag 2
Artikel 3 lid 2 van de Wet erkenning Nederlandse Gebarentaal stelt dat in
samenspraak met provincies, gemeenten, waterschappen en het
Adviescollege Nederlandse Gebarentaal (Adviescollege NGT) gekeken
wordt hoe NGT bevorderd kan worden. Het Adviescollege NGT heeft
zojuist haar eerste adviezen geleverd. Welke rol ziet de Minister in dezen
weggelegd voor de decentrale overheden? Gaan zij op de korte termijn
ook acties ondernemen? Zo ja, hoe? Welke acties?
Antwoord
Decentrale overheden hebben een belangrijke rol in het contact met en de
informatievoorziening aan gebarentaligen. Het is belangrijk om te
bevorderen dat er toegankelijke informatie voor gebarentalige burgers is
op alle overheidsniveaus, ook op het decentrale niveau. In lijn met
artikel 3 van de Wet erkenning Nederlandse Gebarentaal ben ik bezig met
de voorbereiding van beleidsregels die zien op de wijze waarop het
gebruik van de Nederlandse Gebarentaal bij openbare toespraken van de
leden van het kabinet, in het bestuurlijk verkeer en in het rechtsverkeer
door mij wordt bevorderd. Daarbij worden de adviezen van het Adviescollege NGT betrokken, zoals ik ook heb aangekondigd bij mijn brief1 van
27 juni jongstleden. Op dit moment worden er gesprekken gevoerd met
het Adviescollege Nederlandse Gebarentaal, de VNG, IPO en de Unie van
Waterschappen om tot concrete, passende, voldoende dekkende en
uitvoerbare beleidsregels te komen. Daarbij moet worden opgemerkt dat
de beleidsregels die door mij in voorbereiding zijn niet de medeoverheden kunnen binden. Voor het opstellen van decentraal beleid op dit
onderwerp neemt mijn ministerie een stimulerende en faciliterende rol,
maar de bevoegdheid voor het vaststellen van eventuele nadere regels
voor decentrale overheden ligt bij de decentrale overheden zelf. Ik zal
begin volgend jaar een gezamenlijk overleg organiseren met de koepelorganisaties van decentrale overheden om in gesprek te gaan over
beleidsregels. Naar aanleiding hiervan zal ik u informeren over de
concrete acties die worden ondernomen binnen de decentrale overheden.

1

Kamerstuk 36 200 VII, nr. 172

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

2

Vraag 3
Hoe ziet de Minister erop toe dat ook binnen de decentrale overheden
informatie voldoende beschikbaar en toegankelijk is voor gebarentaligen?
Antwoord
Gemeenten, provincies en waterschappen zijn zelf verantwoordelijk voor
de implementatie van de Wet erkenning Nederlandse gebarentaal. Zoals
volgt uit artikel 3 lid 2 van de Wet erkenning Nederlandse Gebarentaal
worden er vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ook gesprekken
gevoerd met de koepelorganisaties over de nog vast te stellen beleidsregels en de gevolgen daarvan voor de decentrale overheden.
Vraag 4
Goed om te lezen dat er op voorhand gezorgd wordt dat gebarentaligen
voldoende geïnformeerd worden als het om de verkiezingen gaat. Worden
er maatregelen getroffen tijdens de verkiezingen/het stemmen om ervoor
te zorgen dat ook hier sprake is van een inclusief klimaat en zo ja, welke?
Antwoord
Het is belangrijk dat deelname aan de verkiezingen voor iedereen
toegankelijk is, ook voor mensen met een auditieve beperking.
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de organisatie en toegankelijkheid
van de verkiezingen. Vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties worden gemeenten gestimuleerd en ondersteund om
de toegankelijkheid van verkiezingen te versterken. Zo is er een webinar
over toegankelijke verkiezingen georganiseerd, hier was ook aandacht
voor toegankelijkheid voor mensen met een auditieve beperking.
Verschillende gemeenten richten een stembureau in met leden die
gebarentalig zijn. Dit maakt het makkelijker voor gebarentaligen om
zelfstandig te kunnen stemmen. Bij voorgaande verkiezingen was dat
bijvoorbeeld het geval in Utrecht, Groningen, Amsterdam en Rotterdam.
Gemeenten kunnen ook ondersteuning in gebarentaal aanbieden of
gebruik maken van een apparaat dat gesproken taal in tekst op scherm
kan omzetten. Verder kunnen kiezers op de website
waarismijnstemlokaal.nl nagaan welke toegankelijkheidsvoorzieningen er
in een stemlokaal aanwezig zijn.
Vraag 5
Betreffende crisiscommunicatie wordt het volgende gezegd: «Het
Adviescollege adviseert, in lijn met artikel 4 van de Wet erkenning
Nederlandse Gebarentaal, dat in crisissituaties informatie vanaf het eerste
moment ook in NGT beschikbaar is ...». Neemt de Minister ook dit advies
over? Zo ja, hoe?
Antwoord
Ja, ik neem dit advies over. Juist tijdens een crisis is het belangrijk om
iedereen te voorzien van de juiste informatie. Het is dan ook van groot
belang dat er bij de crisiscommunicatie beschikbaarheid is van een tolk
Nederlandse Gebarentaal. Er is door de NCTV (Nationaal Crisiscentrum)
een beschikbaarheidsregeling getroffen, waardoor van ’s ochtends vroeg
tot ’s avonds laat (ook in het weekend) een tolk NGT beschikbaar is ten
behoeve van een persconferentie. Gemeenten en veiligheidsregio’s
kunnen ook gebruikmaken van deze dienst.
Daarnaast is er NL-Alert, het alarmmiddel van de overheid dat mensen
waarschuwt en informeert bij noodsituaties. Dit jaar wordt de NL-Alert
App gelanceerd. Deze app is speciaal ontwikkeld voor mensen met een
visuele en auditieve beperking. Zo worden mensen die doof of slechthorend zijn, via de app niet alleen gewaarschuwd met het gebruikelijke
doordringende alarmgeluid, maar daarnaast ook met lichtflitsen. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

3

mogelijkheden om de app in de toekomst ook te gebruiken voor doorvertaling van tekst naar NGT worden onderzocht.
Vraag 6
Als de Minister geen meerwaarde ziet in het opstellen van een (informele)
lijst van geregistreerde tolken door de overheid, hoe wordt er dan op
toegezien dat overheden gebruikmaken van de al bestaande lijsten, daar
het van belang is dat gebarentaligen kwalitatief goede ondersteuning
krijgen?
Antwoord
Ik deel de mening dat het van belang is dat gebarentaligen kwalitatief
goede ondersteuning krijgen. Juist om de kwaliteit van ondersteuning te
waarborgen wordt er gewerkt met bestaande registers voor tolken. Vanuit
de door UWV uitgevoerde tolkvoorziening leef-, werk- en onderwijsdomein, belegd bij de Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
wordt gewerkt met tolken die ingeschreven moeten staan bij het Register
Tolken Gebarentaal en Schrijftolken. Dit register stelt voorwaarden
rondom de opleiding en nascholing van geregistreerde tolken. Daarnaast
is er, zoals in de kabinetsreactie2 genoemd, in opdracht van de Minister
van Justitie en Veiligheid een register met beëdigde tolken en vertalers tot
stand gekomen (het Register Beëdigde Tolken en Vertalers). Opdrachtgevers die werkzaam zijn in het justitiedomein moeten verplicht tolken
vanuit dit register inzetten. Ook dit register voldoet aan bepaalde
kwaliteits- en integriteitscriteria. Deze registers zijn openbaar en daarmee
te raadplegen voor alle overheden. In het gezamenlijk overleg dat vanuit
BZK wordt georganiseerd met de koepelorganisaties van decentrale
overheden over de op te stellen beleidsregels zal ik hen actief wijzen op
het bestaan van deze registers.
Vraag 7
Kan de Minister aangeven hoe de bekendheid van de communicatiebehoeften en mogelijkheden voor de inzet van gediplomeerde tolken bij
zowel justitie en politie, als bij (medewerkers van) alle andere overheidslagen concreet vergroot gaat worden?
Antwoord
Diverse organisaties in de straf- en vreemdelingenketen hebben een
afnameplicht van beëdigde tolken op het C1-niveau. Dit geldt ook voor de
tolken Nederlandse Gebarentaal. De inkoopcontracten bevatten de eis dat
er tolken Nederlandse Gebarentaal worden ingezet vanuit het eerdergenoemde Register beëdigde tolken en vertalers. De communicatie, mede
over de inzet van gediplomeerde tolken, ligt bij de opdrachtgevende
organisaties binnen het justitie domein en niet bij de gebruikers van
gediplomeerde tolken. De koepelorganisaties hebben kennisgenomen van
adviezen en de kabinetsreactie en op basis hiervan zijn we in gesprek over
hoe de toegang van gebarentaligen tot tolken bij de decentrale overheden
kan worden gewaarborgd. Hierbij wordt ook verwezen naar de bestaande
registers die hierboven zijn genoemd. Er is ook een groeiende groep
gemeenten die gebruikmaakt van Teletolk waarmee doven en slechthorenden een tolk Nederlandse gebarentaal kunnen inschakelen voor hun
telefonisch contact met de gemeente.
Vraag 8
In hoeverre is er momenteel sprake van een tolkentekort?

2

Kamerstuk 36 200 VII, nr. 172

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

4

Antwoord
In het advies geeft het Adviescollege Nederlandse Gebarentaal aan dat er
een tolkentekort wordt ervaren. Ook geeft het Adviescollege aan dat het
tolkentekort door toenemende vraag recent verder is opgelopen. Aan de
vraag- en aanbodkant bij de inzet van tolken NGT spelen verschillende
factoren een rol waardoor er geen duidelijk zicht is op het tolkentekort.
Tolken werken als zzp’er waardoor zij zelf hun beschikbaarheid bepalen en
opdrachten aannemen. Daarnaast kunnen zij parttime werken of andere
werkzaamheden verrichten. Ook worden tolken ingezet op meerdere
domeinen. Bij de tolkvoorziening die het UWV verstrekt in het leef- (VWS),
werk- (SZW) en onderwijsdomein (OCW) is over de afgelopen jaren
bekend hoeveel tolkopdrachten er zijn aangevraagd en hoeveel tolkuren
er zijn ingezet. Vanuit Justitie en Veiligheid wordt er voor het justitiële
domein gebruikgemaakt van cijfers uit de monitoring van de tolkdienstverlening, die via de categorie tolk- en vertaaldiensten worden ingekocht.
Hieruit kan een beeld worden opgemaakt over de levering van de
tolkdiensten. Buiten deze domeinen is het op dit moment niet bekend om
hoeveel opdrachten er jaarlijks zijn. Er zijn onlangs gesprekken gestart
met belangengroepen van tolkgebruikers en tolken NGT over het ervaren
tolkentekort en oplossingsrichtingen. Als onderdeel daarvan brengen
UWV en Berengroep3 in kaart welke informatie er geleverd kan worden
met betrekking tot de tolkuren voor het leef-, werk- en onderwijsdomein.
Op basis daarvan kan worden vastgesteld welke informatie ontbreekt en
op welke manier nader onderzoek meer zicht kan bieden op het ervaren
tolkentekort en mogelijke oplossingen. Dit onderzoek zal zich niet alleen
beperken tot het leef-, werk- en onderwijsdomein, maar ook op andere
domeinen waar tolken kunnen worden ingezet waaronder (decentrale)
overheden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister waarin zij reageert op de adviezen van het
Adviescollege Nederlandse Gebarentaal (Adviescollege NGT). Deze leden
vinden het belangrijk dat gebarentaligen volwaardig kunnen participeren
in de samenleving. Zij herinneren aan het SCP-rapport «Lang niet
toegankelijk» (juni 2021), waarin geconstateerd werd: «Deelnemers met
een auditieve beperking gaven aan zich vaak geïsoleerd te voelen en
weinig toegang te hebben tot de wereld van horende mensen. Maar
weinig horende beheersen gebarentaal, waardoor mensen met een
auditieve beperking er niet van uit kunnen gaan dat ze met onbekenden
kunnen communiceren. Zij ervaren geen problemen met de fysieke
toegang tot allerlei plekken, maar des te meer met de sociale toegang.»
Vraag 1
De leden van de CDA-fractie constateren dat één onderdeel van de brief
van de Minister urgent is nu het kabinet is gevallen en de Tweede
Kamerverkiezingen vervroegd zijn. Het Adviescollege NGT pleit ervoor
«dat gebarentalige burgers beter geïnformeerd deel kunnen nemen aan
verkiezingen, door informatie in NGT(-vertalingen) beschikbaar te maken,
opdat het actieve en passieve kiesrecht van gebarentaligen optimaal
gewaarborgd wordt.»
De Minister schrijft, dat het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties in de aanloop naar een verkiezing landelijk campagne
voert om kiezers te attenderen op de verkiezingen en hen te motiveren om
te gaan stemmen. Is de tv-commercial voor de Tweede Kamerverkiezingen
3

Berengroep is een externe organisatie die op basis van een Europese aanbesteding de
tolkvoorziening op het gebied van bemiddeling, voorlichting en facturatie namens het UWV
uitvoert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

5

in november al gereed? Wat is het bereik geweest van de tv-commercial in
NGT bij eerdere verkiezingen? Welke aanvullende video’s over verkiezingen worden dit jaar nog door ProDemos en andere organisaties zoals
Dovenschap aangeboden in NGT?
Antwoord
Op dit moment loopt een brede publiekcampagne «Elke Stem Telt» om
kiezers te attenderen op de aankomende Tweede Kamerverkiezing en te
motiveren om te gaan stemmen. De tv-commercial vormt een onderdeel
van deze publiekscampagne. Deze wordt ook beschikbaar gesteld met een
gebarentolk. De tv-commercial met gebarentolk zal te zien zijn op NPO2
en wordt rondom het doven- en slechthorende journaal uitgezonden.
Daarnaast is de opname in NGT te zien via www.elkestemtelt.nl, de
webpagina op rijksoverheid.nl met alle informatie over de verkiezingen en
op het YouTube kanaal van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. Ook wordt de opname aangeboden aan gemeenten
met het verzoek deze te verspreiden via hun gemeentelijke kanalen.
Daarnaast worden belangenorganisaties, bijvoorbeeld voor mensen met
een auditieve beperking, geattendeerd op de video. Wij verzoeken hen
deze ook via hun kanalen te verspreiden en onder de aandacht te brengen
bij hun achterban. Omdat de tv-commercial met gebarentaal door
verschillende organisaties verspreid wordt, is het niet te achterhalen wat
het exacte bereik bij eerdere verkiezingen is geweest. Vanuit Prodemos
worden er in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezing wederom video’s
in NGT ontwikkeld. De eerste video’s staan reeds online en gaan over wat
de Tweede Kamer doet en hoe de politiek werkt. Er volgt nog een video
over hoe stemmen werkt. Dit materiaal wordt onder de aandacht gebracht
bij gemeenten en belangenorganisaties om verder te verspreiden.
Vraag 2
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de overheid zich
voortdurend bewust moet zijn van de toegankelijkheid en effectiviteit van
al haar communicatie. Dit geldt in het bijzonder voor crisiscommunicatie.
Deze leden vragen wat de stand van zaken is met betrekking tot de
implementatie van artikel 7, eerste lid, Wet veiligheidsregio’s. Wanneer zal
de structurele basisvoorziening zijn gerealiseerd voor een gegarandeerde
inzetbaarheid van een tolk NGT wanneer een gezagsdrager de bevolking
in het kader van een crisis toespreekt in een georganiseerd persmoment?
Antwoord
Zoals genoemd in de beantwoording van vraag 5 van de VVD-fractie, is er
een beschikbaarheidsregeling getroffen waardoor er ten alle tijden een
tolk NGT beschikbaar is ten behoeve van crisiscommunicatie. Deze
regeling is ook ten behoeve van de veiligheidsregio’s. Dat betekent dat bij
iedere crisissituatie, ook op regionaal of lokaal niveau, gebruik kan
worden gemaakt van de landelijke voorziening voor de inzet van een tolk
NGT.
Vraag 3
De leden van de CDA-fractie constateren dat communicatie met dove
gebarentaligen een extra inspanning vergt van alle overheidsorganen. De
Minister kondigt aan dat zij op basis van gesprekken met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO),
Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en de Raad
voor de Rechtspraak een voorstel zal doen voor beleidsregels. Ligt de
voorbereiding op schema, zodat de beleidsregels nog dit jaar kunnen
worden afgerond, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

6

Antwoord
Op dit moment worden er vanuit mijn ministerie gesprekken gevoerd met
het Adviescollege Nederlandse Gebarentaal en de koepels om tot
concrete, voldoende dekkende en uitvoerbare beleidsregels te komen.
Deze beleidsregels zullen, in lijn met artikel 3 van de Wet erkenning
Nederlandse Gebarentaal, zien op de wijze waarop het gebruik van de
Nederlandse Gebarentaal bij openbare toespraken van de leden van het
kabinet, in het bestuurlijk verkeer en in het rechtsverkeer door mij wordt
bevorderd. Ik streef ernaar om de beleidsregels voor mijn eigen ministerie
dit najaar vast te leggen. Vervolgens zal ik beleidsregels voorleggen aan
de ministerraad om rijksbreed beleidsregels vast te stellen ter bevordering
van het gebruik van de Nederlandse Gebarentaal. Daarbij moet worden
opgemerkt dat de beleidsregels die door mij in voorbereiding zijn niet de
medeoverheden kunnen binden. Voor het opstellen van decentraal beleid
op dit onderwerp neemt mijn ministerie een stimulerende en faciliterende
rol, maar de bevoegdheid voor het vaststellen van eventuele nadere
regels voor decentrale overheden ligt bij de decentrale overheden zelf.
Zoals eerder aangegeven zal ik begin volgend jaar een gezamenlijk
overleg organiseren met de VNG, IPO en de Unie van Waterschappen om
in gesprek te gaan over de beleidsregels.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA- en
GroenLinks-fractie
De leden van de fracties van PvdA- en GroenLinks-fractie hebben met
belangstelling kennisgenomen van de reactie van het kabinet op de
adviezen van het Adviescollege Nederlandse Gebarentaal. Deze leden
hebben voor dit moment enkele vragen aan de Minister.
Vraag 1
PvdA- en GroenLinks-fractie graag van de Minister een nadere, concrete
tijdlijn willen vragen wanneer het opvolgen van de aanbevelingen van het
Adviescollege zal plaatsvinden.
Antwoord
Enkele aanbevelingen van het Adviescollege zijn al opgevolgd. Zo is er
bijvoorbeeld een beschikbaarheidsregeling getroffen waardoor er in een
crisissituatie vanaf het eerste moment communicatie in NGT beschikbaar
is. Met betrekking tot het gevraagde advies op artikel 3 beleidsregels
gericht op het bevorderen van het gebruik van de Nederlandse
Gebarentaal zal ik dit najaar beleidsregels opstellen voor het Ministerie
van Binnenlandse Zaken. Begin volgend jaar initieer ik een overleg met de
koepelorganisaties van de decentrale overheden over het opstellen van
decentraal beleid op dit onderwerp. Zoals eerder is aangegeven, zijn de
decentrale overheden hier zelf verantwoordelijk voor en heeft mijn
ministerie daarbij een stimulerende en faciliterende rol.
Zoals aangegeven in de beantwoording van vraag 1 van de VVD-fractie zal
begin er begin 2024 een gesprek plaatsvinden tussen het Adviescollege
Nederlandse Gebarentaal en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over de nadere opvolging van het ongevraagde advies omtrent
het aanbod van Nederlandse Gebarentaal aan horende ouders van dove
en slechthorende kinderen.
Vraag 2
De leden van de PvdA- en GroenLinks-fractie lezen met instemming dat de
Minister het gebruik van NGT in aanloop naar de verkiezingen wil
bevorderen. Deze leden vragen de Minister expliciet naar de inzet van een
tolk NGT bij verkiezingsdebatten op de publieke omroep. Voor mensen die
communiceren via de NGT is het van belang dat zij zich goed kunnen
laten informeren over de standpunten van politieke partijen die aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

7

verkiezingen deelnemen. De grotere verkiezingsdebatten in aanloop naar
de Tweede Kamerverkiezingen vormen een belangrijk onderdeel van de
verkiezingscampagne. Deze leden vinden het daarom van belang dat deze
debatten – net als bijvoorbeeld bij het journaal en bij de persconferenties
over corona – getolkt worden. Graag een reactie van de Minister hierop.
Antwoord
Het is belangrijk dat mensen die gebruik maken van NGT toegang hebben
tot goede informatie over de standpunten van politieke partijen en
verkiezingsdebatten kunnen volgen. Het inzetten van tolken bij de
verkiezingsdebatten is aan de omroepen zelf. De NPO heeft voorzien dat
drie debatten zullen worden getolkt in NGT. Het gaat hierbij om het
Jeugdjournaaldebat op 19 november en twee verkiezingsdebatten op
21 november.
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
De leden van de BBB-fractie hebben kennisgenomen van de stukken
betreffende de reactie op adviezen van het Adviescollege Nederlandse
Gebarentaal. Deze leden hebben nog een aantal vragen over de volgende
onderdelen van de brief.
Vraag 1
Er is overigens ook een register beëdigde tolken en vertalers dat wordt
beheerd door Bureau Wet beëdigde tolken en vertalers (Wbtv) in opdracht
van de Minister van Justitie en Veiligheid. Dit register is zowel een
kwaliteits- en integriteitsregister. Deze leden zien dan ook geen
meerwaarde in het beheren door de overheid van een informele lijst van
tolken en vertalers naast de bestaande registers (pagina 4). Zij zien er
mogelijk wel de meerwaarde van in om doven en slechthorenden ervan
op de hoogte te stellen dat er al bestaande registers zijn die ze kunnen
raadplegen. Zou het mogelijk zijn om dit actief te communiceren naar
doven en slechthorenden in Nederland, en zou de Minister kunnen
inventariseren welke middelen het ministerie beschikt om dit te kunnen
bewerkstelligen?
Antwoord
In lijn met artikel 6 EVRM zijn diverse organisaties in de straf- en vreemdelingenketen verplicht beëdigde tolken uit het register beëdigde tolken en
vertalers (Rbtv) in te zetten. In opdracht van de Minister van Justitie en
Veiligheid wordt dit register beheert door Bureau Wbtv en de inzet van
registertolken gemonitord. De inzet van registertolken (ook NGT) volgt uit
een wettelijke verplichting, na de stelselherziening staat er druk op het
aantal registertolken in combinatie met het aantal in te zetten tolken
vanuit het register. De Minister van Justitie en Veiligheid heeft uw Kamer
eerder bericht in te zetten op gerichte interventies voor de ontwikkeling
van dit register.4 Aangezien de inzet van deze tolken volgt uit een
wettelijke verplichting waarbij tolken worden ingezet door de opdrachtgevende organisatie is het niet verstandig om dit actief te communiceren
naar organisaties of partijen die geen wettelijke verplichting voor de inzet
van deze tolken hebben. De inzet van Rbtv-tolken is een verplichting voor
alle opdrachtgevers die via de Categorie Tolk- en vertaaldienstverlening
bij Justitie en Veiligheid ingekocht worden. Wel spreken diverse vertegenwoordigers van verschillende departementen met de vertegenwoordigers
van gebruikers en tolken gebarentaal om de belangen van hen over te
brengen.

4

Kamerstuk 29 936, nr. 73

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

8

Vraag 2
Wanneer hier inzicht in is informeert de Minister van Justitie en Veiligheid
hierover de Kamer halfjaarlijks (pagina 5). Deze leden vragen de Minister
om een concrete datum of kwartaal vast te stellen waarop antwoord
gegeven kan worden op de informatieaanvraag in de brief (aangaande
tarieven van tolken).
Antwoord
Op 24 juni 2022 heeft de Minister van Justitie en Veiligheid toegezegd dat
de Kamer halfjaarlijks geïnformeerd wordt over de monitoring op de tolken vertaaldienstverlening op geaggregeerd niveau. De laatste kamerbrief
rondom de monitoring is op 26 juni 2023 aan de Kamer gepresenteerd.5
De eerstvolgende stand van zaken rondom de monitoring zal in december
aan uw Kamer aangeboden worden. In deze monitoringsbrieven wordt
een actuele stand van zaken gedeeld over de monitoring van de
tolkdienstverlening die via de categorie tolken en vertalers worden
ingekocht. Aangezien de tariefsmonitoring een nieuw onderdeel betreft
van deze monitoring dient deze nog geïmplementeerd te worden via de
vernieuwde contracten, zodra hier meer informatie over bekend is zal dit
op geaggregeerd niveau toegevoegd worden aan de monitoringsbrieven
vanuit de Minister van Justitie en Veiligheid.
Vraag 3
Complicerend hierbij is dat gebarentaal niet universeel is en de vreemdeling vaak ook geen officiële gebarentaal uit het land van herkomst
spreekt. In veel gevallen wordt daarom gekozen voor een relay-tolk die de
Nederlandse gebarentaal omzet naar het Nederlands en van daaruit
vertaalt naar de andere taal. Deze inzetten worden op maat ingeregeld
door de tolkencoördinatoren van de Immigratie- en Naturalisatiedienst
(IND) (pagina 5). Deze leden vragen de Minister om te bekijken of dit
proces ook geïntegreerd kan worden op Europees niveau, zodat er niet
twee tolken aanwezig hoeven te zijn bij dergelijke gesprekken?
Is het mogelijk om dit op Europees niveau te bewerkstelligen zodat dit
proces van specifieke kennis en maatwerk breder getrokken kan worden,
en misschien wel digitaal aangeboden kan worden (en daarmee efficiëntie
bevordert en kosten vermindert)?
Antwoord
De werkwijze met een relay-tolk vraagt naar zijn aard altijd de inzet van
minimaal twee personen. De IND laat weten dat er zover bekend in
Nederland geen tolken zijn die zowel de specifieke gebarentaal van een
vreemdeling spreken én kunnen tolken naar het Nederlands. De IND geeft
aan geen voorstander te zijn van de digitale inzet van tolken. Dit heeft te
maken met het belang van non-verbale communicatie bij gebarentaal
waardoor digitale communicatie te kwetsbaar is. Het is daarom niet
wenselijk om dit op Europees niveau te integreren.
Vraag 4
Als laatste adviseert het Adviescollege NGT te verkennen in hoeverre het
nu al ervaren aanwezige tekort aan beschikbare tolken zich zal ontwikkelen als de Wet erkenning Nederlandse Gebarentaal verder geïmplementeerd wordt. Ook het kabinet ziet het tolkentekort (pagina 5). De leden van
de BBB-fractie vragen de Minister om indien mogelijk onderzoek te laten
doen naar hoe het vaststellen van nieuwe tarieven voor tolken eventueel
de tekorten zouden kunnen verminderen.

5

Kamerstuk 29 936, nr. 73

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

9

Antwoord
Bij het ervaren tolkentekort spelen meerdere factoren een rol, zie hiervoor
ook de beantwoording van vraag 8 van de VVD-fractie. Het vaststellen van
nieuwe tarieven zal niet per definitie leiden tot een (directe) vermindering
van de ervaren tekorten van tolken. Op dit moment wordt er door het
UWV en Berengroep in kaart gebracht welke informatie er geleverd kan
worden met betrekking tot de tolkuren en opdrachten voor het leef-, werken onderwijsdomein. Op basis daarvan zal worden bepaald of er breder
onderzoek verricht kan worden naar het ervaren tolkentekort en op welke
manier nader onderzoek meer zicht kan bieden op de mogelijke oplossingen, waaronder de tarieven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 410 VII, nr. 79

10