GEZONDHEIDSZORG

Monitor generalistische
basis GGZ
Periode: jan 2011 – juni 2014

In opdracht van het Ministerie van VWS
December 2014

December 2014
Dit rapport is uitsluitend bestemd voor het Ministerie van VWS. Het is niet bedoeld voor
andere partijen, buiten deze doelgroep, en het gebruik van dit rapport door andere partijen is
dan ook voor eigen risico. KPMG aanvaardt geen aansprakelijkheid voor het gebruik van dit
rapport anders dan waarvoor het is opgesteld en aanvaardt geen aansprakelijkheid jegens
andere partijen dan het Ministerie van VWS.
De aard van de werkzaamheden houdt in dat wij geen accountantscontrole,
beoordelingsopdracht of andere assuranceopdracht hebben uitgevoerd. Daarom kan aan
onze rapportage geen zekerheid met betrekking tot de getrouwheid van financiële of andere
informatie worden ontleend.

Samenvatting

* De introductie van de GB-GGZ
heeft naast effect op de GB-GGZ

Per 1 januari 2014 is de Generalistische Basis (GB) GGZ geïntroduceerd*. KPMG Plexus en Vektis hebben de volgende opdracht gekregen van
het Ministerie van VWS:

ook effecten in de andere

Het opzetten van de ‘Monitoring effecten generalistische basis GGZ’ (verder: monitor) die zich richt op de volgende elementen:

echelons: huisartsenzorg en

■ Een inventarisatie of de beoogde doelen van invoering van de GB-GGZ worden behaald;

gespecialiseerde GGZ. In

■ Het toetsen van de werkzaamheid van de POH GGZ en GB-GGZ in de praktijk.

opdracht van het Ministerie van
VWS worden de effecten van deze
gehele ontwikkeling gemonitord
door KPMG Plexus i.s.m. Vektis.
Deze rapportage geeft een beeld
over het eerste halfjaar van 2014
op basis van kwantitatieve en
kwalitatieve data in vergelijking
met voorgaande jaren.

In deze rapportage geven we een eerste beeld op basis van kwantitatieve (eerste halfjaar 2014) en kwalitatieve data (focusgroepen en interviews
gehouden in oktober 2014). Data van Vektis en data aangeleverd door betrokken zorgaanbieders zijn gecombineerd met ervaringen uit het veld
(huisartsen, POH’s-GGZ, zorgaanbieders in de GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ, zorgverzekeraars en patiënten). Alle bevindingen, zowel
kwalitatief als kwantitatief, hebben uitsluitend betrekking op drie deelnemende regio’s en de betrokken aanbieders daarbinnen. Wegens gebrek
aan beschikbare data zijn vrijgevestigde aanbieders niet meegenomen in de kwantitatieve analyse. Daarnaast is de GB-GGZ in januari 2014
ingevoerd. Het vergt tijd voordat veranderingen zijn doorgevoerd en resultaten zichtbaar worden. Op basis van deze rapportage kunnen dan
ook geen algemene conclusies worden getrokken. Het beeld ontwikkelt zich in de loop van de monitor verder en wordt steeds
betrouwbaarder bij volgende rapportages.
De monitor brengt de ontwikkeling sinds de introductie van de GB-GGZ in kaart aan de hand van onderstaand raamwerk. Daarbij nemen we de
perspectieven van zorgaanbieders, patiënten en zorgverzekeraars mee.

Met de introductie van de GB-GGZ

GGZ algemeen – over echelons

in 2014 zijn er nieuwe echelons
ontstaan. Vóór 2014: EPZ en 2e
lijn; na 2014: GB-GGZ en
gespecialiseerde GGZ:
1e en 2e
halfjaar
2011 - 2013

1e halfjaar
2014

Huisarts
incl.
POH

Huisarts
incl.
POH

EPZ

GBGGZ

2e lijn

Gespec.
GGZ

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POH- GGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde GGZ

Huisartsenzorg
GGZ algemeen – over echelons
Deelnemers uit het kwalitatief onderzoek geven aan dat zij over het algemeen positief staan tegenover de introductie van de GB-GGZ. Echter, in
de uitvoering worden nog verschillende knelpunten ervaren.
Als we het eerste halfjaar van 2014 bij de betrokken aanbieders in de regio’s vergelijken met de halfjaren ervoor, dan zien we het volgende:
■ Aantallen patiënten: Het aantal patiënten bij de POH-GGZ ligt hoger in 2014 dan in voorafgaande jaren. Het totaal aantal patiënten in de
GB-GGZ én gespecialiseerde GGZ ligt in 2014 lager dan het gemiddelde van 2012-2013 in de eerstelijns psychologische zorg (EPZ) én 2e
lijn samen. Als we alleen kijken naar het aantal patiënten in de gespecialiseerde GGZ dan ligt dit lager dan in de 2e lijn; in de GB-GGZ zitten
daarmee juist meer patiënten dan in de EPZ; dit sluit aan bij substitutiedoelstellingen en de bredere doelgroep die de GB-GGZ bedient. Deze
bevindingen worden niet bevestigd in het kwalitatief onderzoek§; zorgaanbieders die deelnemen aan het onderzoek geven aan dat substitutie
van de voormalig 2e lijn naar de GB-GGZ achterblijft bij de verwachtingen en zorgverzekeraars dat zij een onderproductie in de GB-GGZ zien.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

2

Samenvatting

Alle bevindingen, zowel kwalitatief
als kwantitatief, hebben uitsluitend
betrekking op drie deelnemende
regio’s en de betrokken
aanbieders daarbinnen.
§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd

■ Behandelkosten: In lijn met de hogere patiëntenaantallen bij de POH-GGZ zijn ook de behandelkosten door de POH-GGZ in 2014 hoger
dan in voorgaande jaren. De kosten in de GB-GGZ liggen hoger dan in eerdere jaren in de EPZ. De zwaardere doelgroep en toename van
het aantal patiënten spelen hierbij een rol. De totale behandelkosten voor de 2e lijns/ gespecialiseerde GGZ zijn de afgelopen jaren
nauwelijks veranderd.
■ Aantal nieuwe patiënten: Het totaal aantal nieuwe patiënten bij de POH-GGZ is toegenomen. Bij de GB-GGZ zijn relatief veel nieuwe
patiënten, waarbij meespeelt dat de betrokken aanbieders relatief weinig EPZ boden. Het aantal nieuwe patiënten in de gespecialiseerde
GGZ ligt lager dan voorheen in de 2e lijn.
■ Gemiddelde behandelkosten per patiënt: De gemiddelde behandelkosten per patiënt bij de POH-GGZ zijn over de verslagperiode stabiel
gebleven. Bij patiënten met een GB-GGZ product liggen de gemiddelde behandelkosten veel hoger dan bij patiënten met een EPZ product.
Dit kan mogelijk verklaard worden doordat de populatie patiënten binnen de GB-GGZ gemiddeld genomen zwaarder is dan bij de EPZ, zowel
door substitutie vanuit de gespecialiseerde GGZ, als door toename van zorgverlening door de POH-GGZ voor vooral lichtere
patiëntengroepen. Een andere mogelijke verklaring is de veranderde tariefstructuur. De behandelkosten per patiënt binnen de
gespecialiseerde GGZ liggen hoger dan voorheen in de 2e lijn, wat verklaard kan worden door de gemiddeld zwaardere doelgroep.
■ Medicatiekosten: De verdubbeling van het aantal patiënten bij de POH-GGZ werkt door in de medicatiekosten voorgeschreven door de
huisarts bij deze doelgroep. Het percentage patiënten met medicatie bij de POH-GGZ is stabiel gebleven en de medicatiekosten per patiënt
dalen licht. De totale medicatiekosten van de patiënten in de GB-GGZ zijn hoger dan bij patiënten met EPZ in 2013, wat in lijn is met het
toegenomen aantal patiënten in GB-GGZ bij de betrokken aanbieders. Het percentage patiënten met medicatie is in de GB-GGZ hoger dan in
de EPZ, terwijl de kosten per patiënt licht gedaald zijn. De totale medicatiekosten bij de gespecialiseerde GGZ liggen lager dan bij de 2e lijn,
wat in lijn is met een afname van het aantal patiënten in dit echelon. Het percentage patiënten met medicatie in de gespecialiseerde GGZ is
licht gestegen ten opzichte van de 2e lijn, maar de kosten per patiënt zijn gedaald.

op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

Verschuiving tussen echelons
■ Verwijsstromen: Op basis van de kwantitatieve data kunnen nog geen uitspraken worden gedaan over verwijsstromen. Uit het kwalitatief
onderzoek§ komt naar voren dat patiënten later lijken te worden verwezen door de opkomst van de POH-GGZ en dat substitutie van
gespecialiseerde GGZ naar GB-GGZ en de POH-GGZ nog niet goed op gang komt.
■ Knelpunten in verwijzing: Deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§ ervaren knelpunten in verwijzing. Zo bestaat er onduidelijkheid over
de afbakening van echelons, wat een belemmering vormt voor matched care. Tevens bestaat bij deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§
onduidelijkheid in de afstemming tussen huisartsen en GGZ aanbieders ten aanzien van het stellen van de diagnose. Uit kwalitatief
onderzoek§ blijkt dat verwijsinstrumenten worden nog beperkt ingezet en de kwaliteit van verwijsbrieven van huisartsen varieert. Tenslotte
vinden deelnemende zorgaanbieders§ in de GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ het een belemmering dat onderlinge doorverwijzing via de
huisarts plaats moet vinden.
■ Samenwerkingsverbanden en ketenafspraken: In het kwalitatieve onderzoek§ is aangegeven dat er meer samenwerkingsverbanden en
ketenafspraken ontstaan, bijvoorbeeld voor het opzetten van e-mental health (EMH), om verwijzing te stimuleren of voor het vormgeven van
de consultatiefunctie.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

3

Samenvatting

Alle bevindingen, zowel kwalitatief
als kwantitatief, hebben uitsluitend
betrekking op drie deelnemende
regio’s en de betrokken
aanbieders daarbinnen.
§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd
op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

Binnen echelons
■ Huisartsenzorg inclusief POH-GGZ: Het aantal huisartsen dat met een POH-GGZ werkt, is op landelijk niveau gestegen naar 70%.
Huisartsen en andere deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§ geven aan positieve ervaringen te hebben met de POH-GGZ. Zij geven aan
dat POH’s-GGZ expertise toevoegen aan de huisartsenpraktijk. Ook patiënten§ hebben positieve ervaringen met de POH-GGZ. Zij vinden het
bijvoorbeeld fijn laagdrempelig en dicht bij huis zorg te ontvangen. Er bestaan echter ook zorgen om de POH-GGZ. Zo wordt door
deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§ aangegeven dat de kwalificaties van POH’s-GGZ (zowel wat betreft opleiding als
behandelervaring) nog uiteen lopen en dat de POH-GGZ wellicht overvraagd wordt in het aantal patiënten en de problematiek die zij
behandelt. Deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§ geven aan dat de inzet van consultatie en EMH in de huisartsenpraktijk toenemen,
maar nog steeds beperkt zijn. Evidence-based preventie krijgt nog weinig vorm in de huisartsenpraktijk§.
Uit de Nivel zorgregistraties eerste lijn blijkt een toename van het percentage patiënten dat de huisarts heeft geraadpleegd voor psychische
symptomen, psychische stoornissen en voor sociale problemen. Dit betreft zowel patiënten die door de POH-GGZ als door de huisarts zelf
zijn gezien.
■ GB-GGZ: Het product Intensief wordt relatief het meest ingezet door de betrokken aanbieders. Het product Kort wordt het vaakst gewijzigd
(het product wordt anders afgesloten dat verwacht). Bijna de helft van de producten die verwacht Kort waren, zijn anders gesloten. Van de
patiënten die in de GB-GGZ een product hadden dat is afgesloten, was bij een klein deel als afsluitreden aangegeven dat de patiënt te licht
dan wel te zwaar was. Het merendeel betrof transitieproducten. Een eerste beeld laat zien dat de meerderheid van de producten Kort (>75%)
minder minuten bevat dan de door HHM gedefinieerde minuten voor het product; voor de andere producten geldt dat nog te weinig
behandelingen zijn afgesloten om hier uitspraken over te doen. Uit het kwalitatief onderzoek§ blijkt dat zorgaanbieders ervaren dat de
problematiek in de GB-GGZ zwaarder is dan in de voormalig EPZ. Daarnaast is door sommige deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§
aangegeven dat producten vaak worden vastgesteld op basis van minuten in plaats van op basis van zorgvraag. Deelnemende
zorgaanbieders§ geven ook aan dat de producten binnen de GB-GGZ weinig ruimte bieden voor diagnostiek, protocollair werken,
administratie, overleg en afstemming, innovatie en zorg voor specifieke doelgroepen, zoals jeugd. EMH en groepsbehandelingen bieden de
mogelijkheid om wel uit te komen binnen de producten, maar zijn lastig te realiseren voor vrijgevestigde behandelaren§. Het toevoegen van
een vijfde product, met een hogere gemiddelde tijdsbesteding dan de huidige producten, wordt door enkele deelnemers aan het kwalitatief
onderzoek§ als oplossing gezien, terwijl anderen aangeven dat het hier nog te vroeg voor is.
■ Gespecialiseerde GGZ: Zowel het percentage patiënten met een DBC < 800 minuten als het percentage patiënten met een diagnostiek DBC
ligt in 2014 lager dan in voorafgaande jaren. Het is echter nog te vroeg om hier conclusies aan te verbinden. Uit het kwalitatief onderzoek§
blijkt inderdaad dat zorgaanbieders in de gespecialiseerde GGZ ervaren dat de problematiek zwaarder is dan in de voormalig 2e lijn.
Daarnaast blijkt uit het kwalitatief onderzoek§ dat het voor vrijgevestigde behandelaren in de gespecialiseerde GGZ, zoals psychotherapeuten
en klinisch psychologen, onduidelijk kan zijn op welke doelgroep zij zich moeten richten. Een deel van de doelgroep die zij voorheen
behandelden, wordt nu behandeld in de GB-GGZ. Enkele vrijgevestigde deelnemers§ bieden om deze reden naast gespecialiseerde GGZ
ook GB-GGZ zorg, om de doelgroep die zij voorheen behandelden, te kunnen blijven behandelen.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

4

Samenvatting

Alle bevindingen, zowel kwalitatief
als kwantitatief, hebben uitsluitend
betrekking op drie deelnemende
regio’s en de betrokken
aanbieders daarbinnen.
§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in

Zorgverzekeraars
■ Zorginkoop vanuit zorgaanbieders: Afgelopen maanden hebben zorgverzekeraars en zorgaanbieders afspraken gemaakt over zorginkoop
voor het jaar 2015. Zorgaanbieders§ geven in het kwalitatief onderzoek aan dat zij diverse knelpunten ervaren in de zorginkoop, waaronder
verschillende eisen van verschillende zorgverzekeraars, eisen die niet aansluiten bij de praktijk, onhaalbare en onwerkbare eisen, hoge
administratieve lasten, weinig ruimte voor innovatie en weinig onderhandelruimte. De introductie van de GB-GGZ heeft er onder andere voor
gezorgd dat eisen die gesteld werden aan 2e lijns aanbieders nu gelden voor zowel GB-GGZ als gespecialiseerde GGZ aanbieders§.
Voorbeelden hiervan zijn de eisen aan het hoofdbehandelaarschap en uitkomstmetingen (ROM). Uit het kwalitatief onderzoek blijkt dat de
flexibiliteit waarmee zorgverzekeraars omgaan met de afspraken verschilt§. Daarnaast gaven zorgaanbieders§ aan dat de
declaratiemogelijkheden bij zorgverzekeraars pas laat in het jaar op gang kwamen, waardoor onzekerheid ontstond bij zorgaanbieders. Een
deel van deze bevindingen geldt voor zorginkoop in het algemeen, sommige worden veroorzaakt of versterkt door de invoering van de GBGGZ, zoals afspraken over de productmix.
■ Zorginkoop vanuit zorgverzekeraars: Aan de andere kant geven zorgverzekeraars in het kwalitatief onderzoek §§ aan dat zij hun rol als
zorginkoper proberen op te pakken en de beoogde marktwerking in de zorg willen stimuleren. Ze streven naar het transparant maken van
kwaliteit door middel van indicatoren en willen met zorginkoop sturen op kwaliteit van zorg. Afspraken over zorginkoop voor 2015 liggen in lijn
met afspraken voor 2014, hoewel de ene zorgverzekeraar iets strenger stuurt op de afspraken en de andere zorgverzekeraar de afspraken in
2015 juist iets losser laat§§. Zorgverzekeraars lijken zich voornamelijk te richten op het doel van zorginkoop en zorgaanbieders richten zich op
de praktische uitvoering van de afspraken en eisen. Hierdoor worden knelpunten ervaren in de uitvoering zoals hierboven beschreven.

één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd
op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

Patiënten
■ Kwaliteit van zorg: Aanbieders en patiënten geven in het kwalitatief onderzoek§ aan dat de kwaliteit van zorg voor patiënten op punten
verbeterd kan worden. Zo zijn patiënten beperkt geïnformeerd over de introductie van de GB-GGZ en vergoedingen en bestaan er zorgen
over wachttijden en continuïteit van zorg. Daarnaast maken deze deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§ zich zorgen over mogelijk
vermijdgedrag van patiënten door het eigen risico dat geldt in de GB-GGZ en de gespecialiseerde GGZ. Patiënten bij wie wel sprake is van
klachten maar niet van een DSM-stoornis, worden niet behandeld in de GB-GGZ. Deelnemende zorgaanbieders§ geven aan dat de
mogelijkheid bestaat dat deze patiënten tussen wal en schip vallen, omdat deze behandelingen nog te weinig vorm hebben gekregen in de
huisartsenpraktijk. Tenslotte is door aanbieders in het kwalitatief onderzoek§ aangegeven dat de keuzevrijheid van patiënten op aspecten
beperkt is. Patiënten zijn beperkt op de hoogte van de keuzemogelijkheden die zij hebben, bijvoorbeeld de keuze voor een zorgaanbieder of
de keuze voor behandeling bij een instelling of bij een vrijgevestigd behandelaar. Deelnemende patiënten§ geven aan vaak uit te gaan van de
keuze van hun huisarts. De huisarts hanteert hierbij vaak bestaande verwijslijnen, bijvoorbeeld naar zorgaanbieders waar zij een relatie mee
hebben.

Tot slot, deze monitor is gericht op de introductie van de GB-GGZ. We kunnen echter niet uitsluiten dat andere ontwikkelingen ook invloed
hebben op de monitor. Voorbeelden van deze ontwikkelingen zijn wijzigingen in de eigen bijdragen en het eigen risico, de ambulantisering en
wijzigingen in het verzekerde pakket. We nemen dit daar waar mogelijk mee in deze rapportage.
© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

5

Inhoudsopgave

Contactpersonen vanuit KPMG
Plexus zijn:

Joost Kruytzer
Partner KPMG Plexus
Tel:
+ 31 (0)6 4156 2479
kruytzer.joost@kpmgplexus.nl

Karin Lemmens
Senior manager KPMG Plexus
Tel:
+ 31 (0)6 12513683
lemmens.karin@kpmgplexus.nl

Gwendy Bos
Adviseur KPMG Plexus
Tel:
+ 31 (0)6 10955819
bos.gwendy@kpmgplexus.nl

Lieke Ruigrok
Adviseur KPMG Plexus
Tel:
+ 31 (0)6 21274165
ruigrok.lieke@kpmgplexus.nl

Pagina

Pagina
Samenvatting

2

1. Inleiding

7

1.1 Aanleiding, vraagstelling & leeswijzer

7

1.2 Beknopte beschrijving nieuwe systeem

8

2. Aanpak

9

2.1 Globale beschrijving van de aanpak

9

2.2 Inhoudelijk model

11

3. Bevindingen

12

3.1 Overzicht bevindingen

12

3.2 Bevindingen op totaalniveau

13

3.3 Verschuivingen tussen echelons

28

3.4 Bevindingen per echelon

31

3.5 Zorgverzekeraars

45

3.6 Patiënten

48

Bijlagen

50

1. Geformuleerde vragen door VWS

51

2. Overzicht indicatoren

53

3. Toelichting op kwantitatieve data

54

4. Regio afbakening

57

5. Achtergronden data analyse

58

6. Gebruikte coderingen

60

7. Deelnemers kwalitatief onderzoek

66

8. Thema’s kwalitatief onderzoek

67

9. Gehanteerde afkortingen

69

Deze opdracht voert KPMG
Plexus uit in samenwerking met
Vektis.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

6

1. Inleiding
1.1 Aanleiding, vraagstelling & leeswijzer

* De introductie van de GB-GGZ

1.1.1 Aanleiding

heeft ook effecten in de andere

De GGZ in Nederland levert een belangrijke bijdrage aan de samenleving. Om mensen met psychische aandoeningen zo goed mogelijk te
kunnen behandelen is een samenhangend en gevarieerd zorgaanbod nodig. De kosten van GGZ zijn in het afgelopen decennium relatief meer
toegenomen dan in andere zorgsectoren. Dit komt mede doordat mensen met lichte psychische problematiek vaak in de gespecialiseerde (2e
lijns) GGZ terechtkwamen. Daarnaast keerden mensen na behandeling te langzaam terug naar de 1e lijn (huisarts, POH of EPZ). Hierdoor was
de vraag naar gespecialiseerde GGZ zorg relatief hoog, waardoor de toegankelijkheid (onvoldoende gepaste zorg, waardoor wachtlijsten
ontstaan), de kwaliteit (door onvoldoende gepaste zorg en zorg ver weg in plaats van dichtbij) en de betaalbaarheid (dure specialistische zorg
voor lichte problematiek) van de GGZ in gevaar kwam.

echelons: huisartsenzorg en
gespecialiseerde GGZ. De hele
keten is in beweging, zoals de
versterking van de huisartsenzorg
(inclusief de POH-GGZ), toename
van zelfmanagement en preventie
en ondersteuning via e-health. In
opdracht van het Ministerie van
VWS worden de effecten van deze
gehele ontwikkeling gemonitord
door KPMG Plexus i.s.m. Vektis.

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft in juni 2012 een akkoord gesloten met zorgaanbieders, beroepsverenigingen,
zorgverzekeraars en patiëntenorganisaties in de GGZ. Dit akkoord heeft drie hoofddoelen: 1) de zorg dichter bij de patiënt brengen; 2) de zorg
beter en effectiever maken en 3) de zorg betaalbaar houden. Dit akkoord is op 16 juli 2013 verlengd en verder ingevuld.
Per 2014 is de GB-GGZ ingevoerd*. Deze introductie heeft als doel om ervoor te zorgen dat patiënten GGZ-zorg tijdig en op de juiste plek krijgen
(matched care) en niet onnodig in de gespecialiseerde GGZ terechtkomen of blijven. Met de invoering van deze maatregelen verwacht VWS dat
er een verschuiving van patiënten (en daarmee gepaard budget) gaat optreden binnen de GGZ-keten van duurdere gespecialiseerde zorg naar
goedkopere zorg dichter bij huis. Dit moet bijdragen aan een betaalbare, voor iedereen toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige GGZ.

1.1.2 Vraagstelling
Het ministerie van VWS wil graag een monitor ontwikkelen om de invoering en de verdere ontwikkeling van deze stelselwijzing in de GGZ goed
te volgen. De opdracht kan worden samengevat als: Het opzetten van de ‘Monitoring effecten Generalistische Basis GGZ’ (monitor) die zich richt
op de volgende elementen:
■ Een inventarisatie of de beoogde doelen van invoering van de GB-GGZ worden behaald;
■ Het toetsen van de werkzaamheid van de POH-GGZ en GB-GGZ in de praktijk.
Deze elementen vallen uiteen in een groot aantal subvragen. Deze staan beschreven in Bijlage 1.

1.1.3 Leeswijzer
In dit document rapporteren we kwantitatieve bevindingen uit drie regio’s over het eerste halfjaar van 2014, in vergelijking met het eerste en
tweede halfjaar van 2011 (waar mogelijk, zie bijlage 3), 2012 en 2013. Deze bevindingen worden gecombineerd met bevindingen uit kwalitatief
onderzoek, dat bestond uit focusgroepen en interviews. In hoofdstuk 2 beschrijven we beknopt de aanpak. In hoofdstuk 3 gaan we in op de vraag
of doelen van de GB-GGZ behaald worden en hoe de werkzaamheid van de POH-GGZ en GB-GGZ ervaren wordt. De bijlagen geven
aanvullende informatie. Een lijst met gehanteerde afkortingen is te vinden in bijlage 9.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

7

1. Inleiding
1.2 Beknopte beschrijving nieuwe systeem

* Voor meer details, zie het rapport

1.1.4 Beknopte beschrijving nieuwe systeem

van HHM: Generalistische Basis

Het nieuwe systeem bestaat uit de volgende drie echelons (zie onderstaande figuur):

GGZ: Verwijsmodel en

1. Huisartsenzorg, waaronder POH-GGZ

productbeschrijvingen, januari

2. GB-GGZ

2013.

3. Gespecialiseerde GGZ
Hieronder staat een beknopte beschrijving van het nieuwe systeem wanneer deze optimaal functioneert:
■ De nuldelijn is versterkt, dat wil zeggen dat er verschillende EMH modules worden aangeboden, voor iedereen toegankelijk via internet.
Hierdoor wordt zelfhulp gestimuleerd.
■ Via de module POH-GGZ werd huisartsen al de mogelijkheden geboden om bijvoorbeeld patiënten te stimuleren tot meer zelfzorg, door het
aanbieden van EMH-behandelingen, de screeningsfunctie te verbeteren, consultatie van een specialist aan te vragen of de patiënt (met
ondersteuning van een andere hulpverlener) zelf te behandelen. De functie van de POH-GGZ is na de stelselwijziging op volle kracht levert
een deel van de zorg voor patiënten die voorheen in de EPZ werden behandeld.
■ In de GB-GGZ komt een deel van de patiënten die tot nu toe binnen de EPZ werden gezien en (een deel van) de lichte en milde
problematiek van de 2e lijn GGZ samen. Hierbij geldt de eis dat er sprake moet zijn van een DSM diagnose voor behandeling in de GBGGZ. Dit gold niet voor behandeling in de EPZ. De populatie van de GB-GGZ is daarmee gemiddeld genomen zwaarder dan voorheen in
de EPZ. Binnen de GB-GGZ worden vier producten onderscheiden (GB-GGZ Kort, Middel, Intensief en Chronisch)*, waar de NZa tarieven
voor heeft vastgesteld.
■ Patiënten die enige tijd stabiel en niet meer crisisgevoelig zijn, substitueren van de 2e lijn naar de GB-GGZ of naar de huisarts (POH-GGZ).
Vanwege bovenstaande verschuivingen zijn EPZ en 2e lijn niet één-op-één vergelijkbaar met GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ.

Niet in
zorg /
Nuldelijn

Huisarts

POH
GGZ

2e lijn

EPZ

Huisartsenzorg

Voor 2014
Na 2014
Nuldelijn incl.
EMH

Huisarts

POH GGZ

Huisartsenzorg

K

M

I

C

Gespecialiseerde
GGZ

Generalistische Basis GGZ

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

8

2. Aanpak
2.1 Globale beschrijving van de aanpak

Juni 2014
Quickscan

September 2014
Pilotrapportage

December 2014
Rapportage

Juni 2015
Rapportage

December 2015
Rapportage

Juni 2016
Rapportage

2.1.1 Monitor: rapportage december 2014
Aangezien we veel veranderingen in het veld verwachten en het enige tijd vergt voordat veranderingen zijn doorgevoerd en resultaten zichtbaar
worden, verschijnt halfjaarlijks de monitor die de ontwikkelingen van de invoering van de GB-GGZ volgt. In deze rapportage presenteren we de
kwantitatieve bevindingen over het eerste halfjaar van 2014 en vergelijken deze met 2011 (waar mogelijk, zie bijlage 3), 2012 en 2013. De
kwantitatieve bevindingen worden gecombineerd met bevindingen uit kwalitatief onderzoek dat is uitgevoerd in oktober 2014.
In elke rapportage wordt het beeld verder geactualiseerd en aangevuld om de meest recente observaties te kunnen doen. Zo zijn de cijfers uit de
pilotrapportage van september 2014 verwerkt in de huidige resultaten die bovendien verder geactualiseerd zijn.

2.1.2 Drie regio’s als basis voor de monitor om een actueel beeld te kunnen geven
Het onderzoek heeft plaatsgevonden in drie regio’s: Friesland, Utrecht en omstreken, en Zuid Limburg. In deze regio’s zijn zowel kwantitatieve
als kwalitatieve gegevens verzameld. In juni 2016 vindt een validatie van de monitor plaats op basis van de (tegen die tijd) landelijk beschikbare
data. Meer informatie over de data en de regioafbakening is te vinden in respectievelijk bijlage 3 en 4.
2.1.2.1 Kwantitatief onderzoek levert indicatoren
Het kwantitatieve onderzoek is gebaseerd op beschikbare data van Vektis en data aangeleverd door deelnemende aanbieders in de regio’s.
Hieruit zijn 14 indicatoren berekend (zie bijlage 2). In volgende rapportages worden deze indicatoren opnieuw bepaald op de dan meest recente
cijfers. Het beeld ontwikkelt zich daarmee in de loop der tijd op basis van de meest actuele data en wordt daarmee steeds betrouwbaarder. Bij
interpretatie van de indicatoren zijn de onderstaande aandachtspunten van belang (zie verder bijlagen 3 en 5).
■ In het kwantitatieve onderzoek is geen gebruik gemaakt van gegevens van vrijgevestigde aanbieders, omdat recente declaratiegegevens niet
centraal beschikbaar zijn. We onderzoeken de mogelijkheid om data van deze aanbieders toe te voegen aan de monitor.
■ De figuren tonen gegevens van de drie regio’s gezamenlijk. De indicatoren zijn ook bepaald per regio. Waar er grote verschillen tussen de
regio’s zichtbaar zijn, wordt dit in de tekst beschreven*.
■ De figuren tonen gegevens van patiënten (18+) van de geselecteerde aanbieders woonachtig in de vastgestelde regio’s. De indicatoren zijn
ook berekend voor de <18 jaar populatie. De resultaten hiervan worden in de tekst beschreven.

* Voor de huidige analyses bleken
de resultaten van de drie regio’s
onderling vergelijkbaar. Een
uitzondering hierop was het
percentage huisartsen met
beschikking over een POH-GGZ,
zie 3.4.1.1.

■ Het betreft data van patiënten voor wie in het betreffende halfjaar een zorgproduct geopend is ofwel openstond (afhankelijk van de indicator).
Gegevens over deze producten zijn bijgewerkt tot half oktober 2014 (# minuten, type product, etc.).
■ Vanuit de cijfers van Vektis is voor consulten die bij de huisarts plaatsvinden, niet bekend of (en in hoeverre) dit GGZ problematiek betreft. In
de indicatoren zijn voor de huisartsenzorg daarom uitsluitend POH-GGZ cijfers meegenomen. Vanuit Nivel Zorgregistraties eerste lijn is wel
een separate analyse opgenomen over patiënten met psychische problematiek bij de huisarts.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

9

2. Aanpak
2.1 Globale beschrijving van de aanpak

2.1.2.2 Kwalitatief onderzoek in de vorm van focusgroepen en interviews
Kwalitatief onderzoek biedt een verdere diepgang bij de kwantitatieve indicatoren en de mogelijkheid voor het schetsen van een context. Bij
kwalitatief onderzoek is het niet mogelijk om alle betrokkenen in de drie regio’s (of een statistische steekproef daaruit) te spreken. In totaal
hebben we 52 personen gesproken, afgevaardigden van de diverse partijen in het GGZ-veld.
Het kwalitatief onderzoek bestaat uit een serie van interviews en drie diepgaande focusgroepen:
■ In oktober zijn drie focusgroepen georganiseerd: één in elk van de drie regio’s. De deelnemers hadden een gevarieerde achtergrond, waarbij
gepoogd is vanuit alle betrokken partijen (behalve zorgverzekeraars) minimaal één vertegenwoordiger aanwezig te laten zijn.
■ Als aanvulling op de focusgroepen zijn vier interviews gehouden met zorgverzekeraars. Tevens zijn 19 interviews gehouden met partijen die
ondervertegenwoordigd waren tijdens de focusgroepen.
Op basis van suggesties van diverse belangenorganisaties binnen de GGZ, betrokken zorgaanbieders en bestaande contacten zijn mensen
uitgenodigd voor deelname aan focusgroepen en interviews. Deelname was op vrijwillige basis.
Alle kwalitatieve uitspraken in deze rapportage vanuit aanbieders en patiënten, zijn besproken in de focusgroepen en daar herkend. Waar de
meningen duidelijk verdeeld waren, is dit in de rapportage aangegeven. De bevindingen vanuit zorgverzekeraars zijn gebaseerd op diepteinterviews met vier grote zorgverzekeraars.
In bijlage 7 en 8 staat een overzicht van de deelnemers en de thema’s en vragen die tijdens de focusgroepen en interviews behandeld zijn.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

10

2. Aanpak
2.2 Inhoudelijk model

2.2.1 De monitor presenteert bevindingen aan de hand van een raamwerk
De monitor brengt de ontwikkeling van de invoering GB-GGZ in kaart aan de hand van onderstaand raamwerk, bestaande uit de volgende drie
elementen:
1.

Over echelons heen: GGZ algemeen

2.

Verschuiving tussen echelons

3.

Binnen echelons
– Huisartsenzorg (Huisarts en POH-GGZ)
– GB-GGZ
– Gespecialiseerde GGZ

Bij de bevindingen (hoofdstuk 3) staat op elke pagina rechtsboven onderstaande figuur met daarin uitgelicht op welk onderdeel de betreffende
pagina betrekking heeft.

GGZ algemeen – over echelons
Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POH- GGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde GGZ

Huisartsenzorg

2.2.2 Bij de invulling van het raamwerk nemen we verschillende perspectieven mee
Het raamwerk wordt in het onderzoek ingevuld vanuit drie perspectieven:
■ Patiënten: de ervaring van patiënten met de ontwikkelingen rondom de introductie van de GB-GGZ;

Patiënt

■ Zorgaanbieders: de ervaringen van de verschillende zorgaanbieders in de GGZ keten worden in kaart gebracht: Huisartsen, POH’ers en
behandelaren in de GB-GGZ en de gespecialiseerde GGZ (zowel vrijgevestigd als in instellingen).
■ Zorgverzekeraars: de ervaringen van zorgverzekeraars met de GB-GGZ worden in beeld gebracht.
Zorgverzekeraar

Zorgaanbieder

Hiervoor worden vooral kwalitatieve gegevens gebruikt.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

11

3. Bevindingen
3.1 Overzicht bevindingen

3.1.1 Overzicht bevindingen
De bevindingen op totaalniveau staan beschreven in de samenvatting op pagina 2-5.

3.1.2 Leeswijzer
Dit hoofdstuk beschrijft de kwantitatieve en kwalitatieve bevindingen. In paragraaf 3.2 beschrijven we de bevindingen op totaalniveau: aantallen
patiënten per echelon, totale behandelkosten, nieuwe patiënten per echelon, gemiddelde behandelkosten per patiënt, totale medicatiekosten,
percentage patiënten met medicatie en medicatiekosten per patiënt met medicatie. Hiervoor zijn vooral kwantitatieve gegevens gebruikt.
Paragraaf 3.3 gaat op basis van kwalitatief onderzoek in op de verschuivingen tussen echelons. In paragraaf 3.4 presenteren we de bevindingen
per echelon: huisartsenzorg inclusief POH-GGZ, GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ. Dit is een combinatie van kwalitatief en kwantitatief
onderzoek. Paragraaf 3.5 geeft aan de hand van kwalitatief onderzoek een inzicht in de ervaringen van en met zorgverzekeraars en ervaringen
van patiënten.

In de tekst maken we op basis van
kwantitatieve gegevens de

Interpretatie van de kwantitatieve bevindingen

volgende vergelijkingen:

De kwantitatieve gegevens zijn beschikbaar over het eerste halfjaar van 2014 (januari – juni 2014). Deze worden vergeleken met het eerste en
tweede halfjaar van de jaren van 2011 (waar mogelijk, zie bijlage 3), 2012 en 2013 (zie schema). Gegevens van de vrijgevestigde behandelaren
zijn in het kwantitatieve onderzoek niet meegenomen, omdat hiervan nog geen gegevens over 2014 beschikbaar zijn. Doordat er nog maar een
beperkte dataset beschikbaar is:

1e en 2e
halfjaar
2011 - 2013

1e halfjaar
2014

Huisarts
incl.
POH

Huisarts
incl.
POH

EPZ

GBGGZ

2e lijn

Gespec.
GGZ

■ kunnen de gegevens nog niet worden geëxtrapoleerd naar landelijk niveau. Deze hebben daarmee alleen nog betrekking op de betrokken
aanbieders bij de monitor;
■ kunnen verschuivingen tussen de echelons in het nieuwe stelsel nog niet worden meegenomen in het kwantitatieve onderzoek: zes
maanden is te kort om deze verschuivingen in kaart te brengen.

De monitor brengt de effecten van de invoering GB-GGZ halfjaarlijks in kaart om de effecten in de praktijk te signaleren en waar nodig verder te
onderzoeken of zelfs bij te sturen. Dit beeld ontwikkelt zich geleidelijk en wordt in de loop der tijd steeds betrouwbaarder. Voor toekomstige
rapportages werken we aan mogelijkheden om tot een betrouwbare extrapolatie naar landelijk niveau te komen. Op basis van deze rapportage
kunnen slechts beperkt conclusies worden getrokken. De bijlagen bevatten toelichting en achtergrondinformatie over de monitor.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

12

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.2 Bevindingen op totaalniveau

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: het betreft hier het

3.2.1 Aantal patiënten per echelon

aantal patiënten met een

■ De onderstaande figuur laat het aantal patiënten in zorg zien per echelon per halfjaar van 2012 tot 2014 bij de betrokken aanbieders in de
regio’s.

declaratie (bij POH-GGZ en EPZ)
of een openstaand product (bij
GB-GGZ, 2e lijn en
gespecialiseerde GGZ) in de
verslagperiode.
Aangezien cijfers beschikbaar zijn
vanaf 2011 en we een jaar
terugkijken of een patiënt een
product heeft openstaan, is het
niet mogelijk om aantal patiënten
te bepalen voor 2011.

■ Hierbij geldt dat als een patiënt in meerdere echelons zorg heeft genoten, alleen de zorg in het zwaarste echelon is meegenomen. Op de
volgende pagina’s beschrijven we per echelon de belangrijkste bevindingen.
■ Het totaal aantal patiënten (POH-GGZ, GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ) is toegenomen ten opzichte van de jaren ervoor. Dit beeld komt
voort uit de toename van patiënten bij de POH-GGZ. Als er gekeken wordt naar het totaal aan patiënten in de EPZ/ GB-GGZ en 2e lijn/
gespecialiseerde GGZ dan ligt dat in 2014 lager dan in 2012 en 2013.
■ Voor de doelgroep <18 jaar is het beeld iets anders en is het totaal aantal patiënten (POH-GGZ, GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ) juist licht
gedaald. Dit geldt ook als er gekeken wordt naar het totaal aan patiënten in de EPZ/ GB-GGZ en 2e lijn/ gespecialiseerde GGZ bij de
populatie <18 jaar.
■ De indicatoren die betrekking hebben op de verdeling over de echelons zijn in deze rapportage op het niveau van de betrokken aanbieders
gepresenteerd. Op dit moment is het niet mogelijk een betrouwbare extrapolatie naar regionaal of landelijk niveau te doen. Dit wordt naar
verwachting wel meegenomen in de volgende rapportage. Zie voor een toelichting bijlage 5.

Aantal patiënten in zorg bij betrokken aanbieders

POH-GGZ
(vóór 2014)
Jan-jun 2012

POH-GGZ
(na 2014)

4.729

EPZ

GB-GGZ

1.300

2e lijn

43.414

Jul-dec 2012

5.730

1.080

40.913

Jan-jun 2013

7.780

1.083

40.284

Jul-dec 2013

9.791

948

40.400

Jan-jun 2014

14.885

Gespecialiseerde
GGZ

2.930

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

37.027

13

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.2 Bevindingen op totaalniveau

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

§ Het kwalitatief onderzoek

3.2.1.1 Aantal patiënten dat gebruik maakt van de POH-GGZ

bestaat uit een serie van

■ Op basis van de beschikbare declaratiedata hebben we alle zorg geleverd door de POH-GGZ binnen de drie regio’s in beeld.

interviews en drie diepgaande

■ De tabel laat zien dat het gebruik van de POH-GGZ hoger ligt in 2014 dan in de voorgaande jaren. Dit sluit aan bij de bevindingen uit het
kwalitatief onderzoek§ en valt te verklaren door de stijging van het het aantal huisartsen met een POH-GGZ (zie 3.4.1) en een toename van
het aantal uren per week dat de POH-GGZ in de huisartsenpraktijk werkt.

focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd

■ Door de aanwezigheid van een POH-GGZ worden patiënten mogelijk langer in de huisartsenpraktijk behandeld. Het is mogelijk dat een deel
van deze patiënten alsnog zal doorstromen naar GB of gespecialiseerde GGZ. Het eerste halfjaar van 2014 is echter nog te kort om daar nu
inzicht in te geven.
■ Over alle verslagperioden heen is een stabiel beeld te zien van dubbeling met andere echelons (gelijktijdig of achtereenvolgens): 11% van
POH-GGZ patiënten heeft in hetzelfde halfjaar ook zorg gebruikt bij EPZ of 2e lijn (2013 en eerder) of bij GB-GGZ of gespecialiseerde GGZ
(2014) bij de betrokken aanbieders. Mogelijk ligt in werkelijkheid dit percentage iets hoger, omdat de data ontbreekt van vrijgevestigde
praktijken.

op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

3.2.1.2.Aantal patiënten dat gebruik maakt van EPZ/ GB-GGZ
■ Bij de betrokken aanbieders in de regio’s is in het eerste halfjaar van 2014 een deel van de patiënten ingestroomd in de GB-GGZ. Dit deel is
aanzienlijk groter dan het aantal patiënten dat in 2013 een EPZ prestatie had bij deze aanbieders in de regio’s. Daarmee komt een deel van
het type patiënten dat in 2013 in de 2e lijn terechtkwam, nu in de GB-GGZ. De afspraken die aanbieders met zorgverzekeraars hebben
gemaakt over substitutie, kunnen hierbij een belangrijke rol spelen.
■ Deze bevindingen komen niet overeen met de bevindingen uit kwalitatief onderzoek§. Zorgaanbieders geven tijdens de focusgroepen en
interviews aan dat de instroom van patiënten in de GB-GGZ achterblijft bij hun verwachtingen (zie 3.3.3 en 3.3.4). Ook zorgverzekeraars
geven in interviews§§ aan dat sprake is van onderproductie in de GB-GGZ. Dit geldt vooral voor instellingen en minder voor vrijgevestigde
aanbieders.

3.2.1.3 Aantal patiënten dat gebruik maakt van de 2e lijns/ gespecialiseerde GGZ
■ Aan de rechterkant van het spectrum wordt zichtbaar dat er minder patiënten zijn met een DBC in de gespecialiseerde GGZ dan er in het
verleden patiënten waren met een DBC in de 2e lijn bij de betrokken aanbieders in de regio’s.
■ Eén van de doelen van de introductie van de GB-GGZ is dat de patiënten met minder complexe zorg die voorheen naar de 2e lijn verwezen
werden, vanaf 2014 gebruik zouden gaan maken van de GB-GGZ. Hoewel de krimp van het aantal patiënten en de nieuwe instroom in de
gespecialiseerde GGZ zichtbaar is in de cijfers, gaven aanbieders in het kwalitatief onderzoek§ aan dat de uitstroom van patiënten vanuit de
gespecialiseerde GGZ naar de GB-GGZ en de POH-GGZ achterloopt op hun verwachtingen (en de afspraken die ze hebben gemaakt met de
zorgverzekeraars).
© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

14

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.2 Bevindingen op totaalniveau

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Algemene definitie: Onder

3.2.2 Totale behandelkosten

behandelkosten verstaan we het
van een eventuele eigen bijdrage.

Deze indicator laat de totale behandelkosten zien van producten die zijn geopend in de verslagperiode. De gegevens kunnen nog niet naar
landelijk niveau geëxtrapoleerd worden, hierdoor kan geen uitspraak gedaan worden over de totale landelijke behandelkosten en kan alleen een
voorzichtige vergelijking per echelon worden gedaan. Op basis van deze cijfers kunnen geen conclusies worden getrokken.

Waar van toepassing zijn ook

Het beeld voor de populatie <18 jaar is voor deze indicator vergelijkbaar met het beeld voor de volwassen populatie.

vergoed bedrag. Dit is na aftrek

behandelkosten in de aanvullende
verzekering meegenomen. Een
eventueel eigen risico heeft geen

3.2.2.1. Totale behandelkosten in het echelon huisartsenzorg

invloed op het vergoed bedrag.

■ In lijn met de hogere patiëntenaantallen bij de POH-GGZ zijn ook de behandelkosten door de POH-GGZ in 2014 hoger: € 824k.
■ Aangezien de behandelkosten per patiënt bij de POH-GGZ nauwelijks zijn toegenomen (zie 3.2.4.1), is deze toename volledig veroorzaakt
door de hogere patiëntenaantallen (zie 3.2.1.1).

Definitie behandelkosten
huisartsenzorg: Hieronder vallen
de kosten voor consulten bij de
POH-GGZ. De kosten voor het
inschrijftarief zijn niet

Totale behandelkosten bij betrokken aanbieders

meegenomen in de
behandelkosten.

POH-GGZ
(vóór 2014)

POH-GGZ
(na 2014)

EPZ

GB-GGZ

2e lijn

Jan-jun 2011

€ 248k

€ 716k

€ 116m
€ 117m

Jul-dec 2011

€ 221k

€ 572k

Toelichting stippellijn:

Jan-jun 2012

€ 269k

€ 325k

€ 97m

Bij deze indicator verwachten we

Jul-dec 2012

€ 306k

€ 255k

€ 104m

nog verschuiving als meer

Jan-jun 2013

€ 426k

€ 566k

€ 113m

Jul-dec 2013

€ 544k

€ 415k

€ 104m

producten gesloten zijn. Dit is
aangegeven in de figuur door
middel van een stippellijn.

Jan-jun 2014

€ 824k

€ 3305k

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

Gespecialiseerde
GGZ

€ 110m

15

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.2 Bevindingen op totaalniveau

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie behandelkosten GB-

3.2.2.2 Totale behandelkosten bij de aanbieders in de regio’s: EPZ/ GB-GGZ

GGZ: Om deze indicator te

■ De totale behandelkosten bij de GB-GGZ in het eerste halfjaar van 2014 zijn bij de betrokken aanbieders veel hoger dan de EPZ-kosten in
hetzelfde halfjaar in 2013 bij deze aanbieders. Een gedeelte van dit verschil is te verklaren doordat de betrokken aanbieders voornamelijk 2e
lijns aanbieders waren in 2013 en dus een relatief klein deel aan EPZ zorg boden.

kunnen bepalen zijn de kosten van
nog openstaande producten in de
GB-GGZ ingeschat op basis van
ingevuld “verwacht” product.

■ De grotere patiëntenpopulatie met een GB-GGZ product ten opzichte van patiënten met een EPZ product (zie 3.2.1.2) leidt ook tot
substantieel hogere totale behandelkosten in dit echelon.
■ Daarnaast zijn de kosten per patiënt met een GB-GGZ product ook hoger dan de kosten per patiënt met een EPZ product (zie verder 3.2.4.2).

Definitie behandelkosten 2e
lijns/ gespecialiseerde GGZ:
Hieronder vallen kosten van zowel
klinische als ambulante
behandeling in de 2e lijns/
gespecialiseerde GGZ.

3.2.2.3 Totale behandelkosten bij de aanbieders in de regio’s: 2e lijns/ gespecialiseerde GGZ
■ Totale behandelkosten voor de 2e lijns/ gespecialiseerde GGZ zijn in het eerste halfjaar van 2014 bij de betrokken aanbieders in de regio’s
licht gestegen ten opzichte van het laatste halfjaar van 2013, maar liggen weer iets lager dan in het eerste halfjaar van 2013. Er is hierdoor
geen sprake van een trendbreuk. Het aantal patiënten ligt wel lager dan in de voorafgaande halfjaren. Een verklaring hiervoor is dat de
duurdere patiënten in de gespecialiseerde GGZ blijven. Daarnaast kan meespelen dat de tarieven van 2013 lager waren dan de tarieven van
2014. De GGZ tarieven mochten in 2014 met gemiddeld 6,3 procent extra stijgen, bovenop de normale prijsindexatie van 2,5 procent*.

Nog openstaande DBC’s zijn
geëxtrapoleerd op basis van
openingsduur, diagnose, aantal
reeds geschreven minuten en
behandeldagen.

* ZN: ‘Stijging ggz-tarieven geeft
wachtlijsten’ Medisch Contact. 27
september 2013

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

16

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.2 Bevindingen op totaalniveau

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

§ Het kwalitatief onderzoek

3.2.2.4 Onzekerheid of de veranderingen ingezet in 2014 leiden tot lagere kosten

bestaat uit een serie van

■ Deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§ vragen zich af of de veranderingen ingezet in 2014 leiden tot lagere behandelkosten. Doordat
patiënten langer door de POH-GGZ behandeld worden (zie 3.3.3) ontstaat stepped care in plaats van matched care. Deelnemers aan het
kwalitatief onderzoek§ geven aan dat patiënten later in zorg komen, zowel in de GB-GGZ als in de gespecialiseerde GGZ, waardoor klachten
verergerd kunnen zijn en behandeling duurder wordt.

interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

17

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.2 Bevindingen op totaalniveau

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: een patiënt is

3.2.3 Aantal nieuwe patiënten in zorg

beschouwd als nieuw in zorg
geen zorg plaatsvond in hetzelfde

Het totaal aantal nieuwe patiënten (POH-GGZ, EPZ/ GB-GGZ en 2e lijn/ gespecialiseerde GGZ) lijkt te zijn toegenomen. Dit beeld komt echter
voort uit de toename van patiënten bij de POH-GGZ. Het totaal aantal patiënten in de EPZ/ GB-GGZ en 2e lijn/ gespecialiseerde GGZ ligt in 2014
ongeveer gelijk aan dat in de eerdere jaren.

echelon bij de aanbieders in de

Het beeld voor de populatie <18 jaar is voor deze indicator vergelijkbaar met het beeld voor de volwassen populatie.

wanneer in het voorgaande jaar

regio’s (bij GB geen EPZ product
en/of 2e lijns DBC in voorgaande
jaar)
Aangezien cijfers beschikbaar zijn
vanaf 2011 en we een jaar
terugkijken, is het niet mogelijk om

3.2.3.1 Aantal nieuwe patiënten in zorg bij de POH-GGZ
■ De instroom van nieuwe patiënten bij de POH-GGZ is in het eerste halfjaar van 2014 bijna twee keer zo hoog als in dezelfde periode in 2013.
Ook in de jaren ervoor is een stijging te zien, maar wel minder sterk. Dit sluit aan bij het feit dat het totaal aantal patiënten in zorg bij de POHGGZ is gestegen (zie 3.2.1.1). Een verklaring hiervoor zit in de toename van het aantal huisartsen die toegang hebben tot een POH-GGZ (zie
3.4.1.1) en een toename van het aantal uren per week dat de POH-GGZ in de huisartsenpraktijk werkt.

nieuwe patiënten te bepalen voor
2011.

Aantal nieuwe patiënten in zorg bij betrokken aanbieders
POH-GGZ
(vóór 2014)

POH-GGZ
(na 2014)

EPZ

GB-GGZ

2e lijn

Jan-jun 2012

3.401

847

8.842

Jul-dec 2012

3.894

727

8.034

Jan-jun 2013

5.624

778

9.196

Jul-dec 2013

6.859

691

8.423

Jan-jun 2014

11.128

2.609

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

Gespecialiseerde
GGZ

6.927

18

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.2 Bevindingen op totaalniveau

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: een patiënt is

3.2.3.2 Aantal nieuwe patiënten in zorg: EPZ/ GB-GGZ

beschouwd als nieuw in zorg

■ Bij de GB-GGZ zijn er relatief veel nieuwe patiënten: 89% van de patiënten die in het eerste halfjaar van 2014 een GB-GGZ product hadden,
hadden in het voorgaande jaar geen EPZ en/of 2e lijns DBC bij de aanbieders in de regio’s. Hier speelt mee dat de EPZ bij de betrokken
aanbieders relatief klein was.

wanneer in het voorgaande jaar
geen zorg plaatsvond in hetzelfde
echelon bij de aanbieders in de
regio’s (bij GB geen EPZ product
en/of 2e lijns DBC in voorgaande
jaar)

3.2.3.3 Aantal nieuwe patiënten in zorg bij de 2e lijns/ gespecialiseerde GGZ
■ In de gespecialiseerde GGZ stroomde in het eerste halfjaar van 2014 bijna 7.000 patiënten in. In de 2e lijn was dit in 2012 en 2013 ruim 8.500
per halfjaar. Daarmee is er een terugloop van het aantal patiënten in het zwaarste echelon. Dit sluit aan bij de lagere patiëntaantallen.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

19

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen

Huisarts

Verschuiving
tussen echelons

3.2 Bevindingen op totaalniveau

POHGGZ

GB-GGZ
Huisartsenzorg

Definitie:

3.2.4 Gemiddelde behandelkosten per patiënt

Onder behandelkosten verstaan

Deze indicator geeft de gemiddelde behandelkosten per patiënt weer in de verschillende echelons. Op de volgende pagina zijn de
indicatorwaardes in tabelvorm weergegeven. Bij de interpretatie zijn enkele algemene aspecten van belang:

we het vergoed bedrag. Dit is na
aftrek van een eventuele eigen
bijdrage. Waar van toepassing zijn
ook behandelkosten in de
aanvullende verzekering
meegenomen. Een eventueel
eigen risico is niet afgetrokken van

Gespecialiseerde
GGZ

■ Hogere tarieven per DBC of product (zie 3.2.2.3) hebben ook invloed op de behandelkosten per patiënt.
■ De manier van registreren, bijvoorbeeld door parallelle DBC’s, meerdere korte opeenvolgende DBC’s of aanpassing in het beleid bij
recidivering (of een DBC heropend wordt of een nieuwe vervolg DBC geopend wordt) hebben geen invloed op de behandelkosten per patiënt.
■ Indien een patiënt zelf betaald heeft voor zijn behandeling zijn deze kosten niet bekend. Dit leidt tot een onderschatting van de
behandelkosten per patiënt in de EPZ aangezien uit het kwalitatief onderzoek§ blijkt dat in dit echelon veel eigen betalingen werden gedaan.

het vergoed bedrag.

■ Aanbieders geven in het kwalitatief onderzoek§ aan dat zorgverzekeraars steeds meer sturen op lagere kosten per patiënt, dus in de
toekomst gaan de behandelkosten per patiënt mogelijk dalen. Op dit moment is daar nog niets van te zien. Dat komt waarschijnlijk door
substitutie effecten en het feit dat echelons uit voorgaande jaren niet rechtstreeks te vergelijken zijn met 2014.

§ Het kwalitatief onderzoek

■ Zowel de kosten als de trend voor de doelgroep <18 jaar zijn vergelijkbaar met de kosten voor volwassenen. Bij de POH-GGZ zijn patiënten
<18 jaar iets goedkoper, over alle jaren € 38 per patiënt per halfjaar. Bij de gespecialiseerde GGZ zijn jeugdige patiënten goedkoper, maar de
trend is vergelijkbaar (€3,6k in eerste halfjaar 2013 en €4,3k in eerste halfjaar 2014).

bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle

Gemiddelde behandelkosten per patiënt per echelon bij betrokken aanbieders

kwalitatieve uitspraken in deze

€ 7.000

rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn

€ 6.000

aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.

€ 5.000

Gespecialiseerde GGZ

€ 4.000

2e lijn

€ 3.000

GB-GGZ

Toelichting stippellijn:
Bij deze indicator verwachten we
nog verschuiving als meer

EPZ

€ 2.000

POH-GGZ (na 2014)
€ 1.000

POH-GGZ (vóór 2014)

producten gesloten zijn. Dit is
aangegeven in de figuur door
middel van een stippellijn.

€0
Jan-jun
2011

Jul-dec
2011

Jan-jun
2012

Jul-dec
2012

Jan-jun
2013

Jul-dec
2013

Jan-jun
2014

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

20

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.2 Bevindingen op totaalniveau

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie behandelkosten POH-

3.2.4.1 Gemiddelde behandelkosten per patiënt bij POH-GGZ

GGZ:

■ De gemiddelde behandelkosten per patiënt bij de POH-GGZ zijn stabiel over de verslagperiode rond de € 51 per patiënt per halfjaar.

Hieronder vallen de kosten voor
consulten bij de POH-GGZ. De
kosten voor het inschrijftarief zijn
niet meegenomen in de
behandelkosten per patiënt.

* In 2013 kostte een gemiddeld
EPZ consult €60. Dit is na aftrek
van de eigen bijdrage van €20 per
consult zoals deze gold voor de

3.2.4.2 Gemiddelde behandelkosten per patiënt met EPZ/ GB-GGZ product
■ De gemiddelde behandelkosten bij patiënten met een GB-GGZ product (€ 873) zijn veel hoger dan bij patiënten met een EPZ product (€ 274
gemiddeld in 2013).
– Dit kan mogelijk verklaard worden doordat de populatie patiënten binnen de GB-GGZ gemiddeld genomen zwaarder is dan bij de EPZ,
zowel door substitutie vanuit de gespecialiseerde GGZ, als door toename van zorgverlening door de POH-GGZ voor vooral lichtere
patiëntengroepen. Dit zou moeten leiden tot een stijging in de kosten per patiënt bij de POH-GGZ; deze is op dit moment nog niet te zien.
– Een andere mogelijke verklaring is de veranderde tariefstructuur. Bij de EPZ kregen patiënten maximaal 5 consulten vergoed in de
basisverzekering. Uitgaande van een prijs van €60 euro per consult*, valt te verwachten dat de behandelkosten bij de EPZ onder de €300
per patiënt uitkomen. De producten binnen de GB-GGZ bieden ruimte voor langere behandeling. De daarmee vastgestelde tarieven zijn
daarom ook hoger (het product Kort kost al (maximaal) €454).

basisverzekering in 2013.

3.2.4.3 Gemiddelde behandelkosten per patiënt bij 2e lijns/ gespecialiseerde GGZ
■ Ook patiënten binnen de gespecialiseerde GGZ (€ 6,1k) zijn duurder dan voorheen patiënten in de 2e lijn (€4,9k gemiddeld in 2013). Een
mogelijke verklaring is dat als uit de 2e lijn de lichtere patiënten naar de GB-GGZ gesubstitueerd worden, de zwaardere (en dus duurdere)
patiënten in de gespecialiseerde GGZ overblijven.
POH-GGZ
(vóór 2014)

POH-GGZ
(na 2014)

EPZ

GB-GGZ

2e lijn

Gespecialiseerde
GGZ

Toelichting stippellijn:

Jan-jun 2011

€ 49

€ 252

€ 4.479

nog verschuiving als meer

Jul-dec 2011

€ 45

€ 231

€ 4.552

producten gesloten zijn. Dit is

Jan-jun 2012

€ 51

€ 207

€ 4.753

aangegeven in de figuur door

Jul-dec 2012

€ 50

€ 199

€ 4.932

middel van een stippellijn.

Jan-jun 2013

€ 50

€ 281

€ 4.976

Jul-dec 2013

€ 51

€ 266

€ 4.853

Bij deze indicator verwachten we

Jan-jun 2014

€ 51

€ 873

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

€ 6.085
21

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.2 Bevindingen op totaalniveau

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Aangezien cijfers beschikbaar zijn

3.2.5 Totale medicatiekosten per echelon

vanaf 2011 en we een jaar

Dit zijn GGZ medicatiekosten (geselecteerde ATC, zie bijlage 6) voor patiënten in behandeling in het betreffende echelon, waarbij de patiënt is
toegewezen aan het zwaarste echelon indien hij in meerdere echelons zorg ontvangt in dezelfde verslagperiode.

terugkijken of een patiënt een
product heeft openstaan (dus in

De totale medicatiekosten bij de betrokken aanbieders in de regio’s zijn de aflopen jaren licht gedaald.

behandeling is in een bepaald
echelon), is het niet mogelijk om
deze indicator te bepalen voor
2011.

De grootste kostenpost van medicatie in de regio wordt gevormd door patiënten die wel GGZ medicatie gebruiken, maar geen behandeling
ontvangen bij de betrokken aanbieders. Dit kunnen patiënten zijn die bij andere (vrijgevestigde) aanbieders, bij de huisarts (niet bij POH-GGZ) of
niet in zorg zijn in het betreffende halfjaar. De kosten zijn in het eerste halfjaar van 2014 € 5,9 miljoen, wat 64% uitmaakt van alle
medicatiekosten van patiënten in de regio. Dit is niet weergegeven in de figuur, omdat het mogelijk is dat deze patiënten wel zorg in de GGZ
ontvangen bij een andere aanbieder dan de aanbieders betrokken bij dit onderzoek.
Voor de populatie <18 jaar zijn de totale medicatiekosten afgelopen jaren nauwelijks veranderd. Bij deze populatie is ook het merendeel (68%)
van de medicatiekosten van patiënten die wel medicatie ontvangen, maar geen behandeling krijgen bij de betrokken aanbieders.

3.2.5.1 Totale medicatiekosten van patiënten bij de POH-GGZ
■ De verdubbeling van het aantal patiënten bij de POH-GGZ (zie 3.2.1.1) werkt ook door in de medicatiekosten voorgeschreven door de
huisarts bij deze doelgroep.
■ De totale medicatiekosten van patiënten bij de POH-GGZ is flink gestegen afgelopen jaren. Deze stijging is te verklaren door de stijging in het
aantal patiënten dat medicatie gebruikt. Dit komt doordat er meer patiënten in behandeling zijn bij de POH-GGZ (zie 3.2.1.1.). Het percentage
van deze patiënten dat medicatie gebruikt is namelijk stabiel gebleven (zie 3.2.6.1) en de medicatiekosten per patiënt (zie 3.2.7.1) zijn zelfs
licht gedaald.
Totale medicatiekosten van patiënten in behandeling bij betrokken aanbieders

POH-GGZ
(vóór 2014)

POH-GGZ
(na 2014)

EPZ

GB-GGZ

2e lijn

Jan-jun 2012

€ 72k

€ 16k

€ 3,5m

Jul-dec 2012

€ 76k

€ 11k

€ 3,2m

Jan-jun 2013

€ 108k

€ 10k

€ 3,1m

Jul-dec 2013

€ 134k

€ 10k

€ 3,3m

Jan-jun 2014

€ 186k

€ 41k

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

Gespecialiseerde
GGZ

€ 3,0m
22

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.2 Bevindingen op totaalniveau

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

3.2.5.2 Totale medicatiekosten: EPZ/ GB-GGZ
■ De medicatiekosten van de patiënten in de GB-GGZ – bij de betrokken aanbieders in de regio’s – zijn hoger dan bij patiënten met EPZ in
2013 voor deze aanbieders. Verklaringen hiervoor zijn te vinden in twee richtingen:
– Hogere patiëntenaantallen (zie 3.2.1.2);
– Van dit grotere aantal patiënten krijgt ook een aanzienlijk hoger percentage medicatie voorgeschreven (zie 3.2.6.2);
De kosten per patiënt met GGZ medicatie zijn daarentegen licht gedaald (zie 3.2.7.2).

3.2.5.3 Totale medicatiekosten bij de 2e lijns/ gespecialiseerde GGZ
■ De totale medicatiekosten bij de gespecialiseerde GGZ liggen lager dan in de jaren hiervoor bij de 2e lijn. Dit hangt samen met het lagere
aantal patiënten in de gespecialiseerde GGZ (zie 3.2.1.3), want het percentage patiënten met medicatie is wel licht gestegen (zie 3.2.6.3). De
kosten per patiënt met GGZ-medicatie zijn licht gedaald (zie 3.2.7.3).

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

23

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.2 Bevindingen op totaalniveau

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Aangezien cijfers beschikbaar zijn

3.2.6 Percentage patiënten met medicatie

vanaf 2011 en we een jaar

Deze indicator geeft het percentage patiënten met medicatie weer per echelon.

terugkijken of een patiënt een
product heeft openstaan (dus in
behandeling is in een bepaald

3.2.6.1 Percentage patiënten met medicatie bij POH-GGZ

echelon), is het niet mogelijk om

■ Het percentage patiënten met medicatie bij de POH-GGZ toont een stabiele trend over de afgelopen jaren rond de 26%.

deze indicator te bepalen voor

■ Bij patiënten <18 jaar is het percentage patiënten met medicatie beduidend lager dan bij de volwassenen. Een verklaring hiervoor kan een
andere mix van stoornissen en bijbehorend voorschrijven van GGZ-medicatie zijn, als ook terughoudender voorschrijven van medicatie bij de
jeugdige populatie. Dit percentage varieerde afgelopen jaren tussen 3,7% en 7,7% (doordat het om relatief kleine aantallen gaat, is de
spreiding ook relatief groot).

2011.

% Patiënten met medicatie per echelon bij betrokken aanbieders
100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%
Jan-jun 2012

Gespecialiseerde GGZ
2e lijn
GB-GGZ
EPZ
POH-GGZ (na stelselwijziging GGZ)
Jul-dec 2012

Jan-jun 2013

Jul-dec 2013

Jan-jun 2014

POH-GGZ (vóór stelselwijziging GGZ)

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

24

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.2 Bevindingen op totaalniveau

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

3.2.6.2 Percentage patiënten met medicatie bij EPZ/ GB-GGZ
■ Het percentage patiënten met medicatie bij de EPZ lag afgelopen jaren rond de 20%. Bij de GB-GGZ ligt het percentage patiënten met
medicatie hoger (28%). Een mogelijke verklaring kan zijn dat in de GB-GGZ zwaardere patiënten behandeld worden dan voorheen in de EPZ.
Ook hebben de patiënten mogelijk een andere mix van stoornissen dan voorheen in de EPZ. Door beide redenen is het mogelijk dat deze
patiënten in een groter aantal gevallen medicatie nodig hebben.
■ Ook bij de patiënten <18 jaar is een stijging te zien: bij EPZ had ongeveer 2,9% van de patiënten <18 jaar medicatie, bij de GB-GGZ is dit
percentage gestegen naar 18%.

3.2.6.3 Percentage patiënten met medicatie bij 2e lijns/ gespecialiseerde GGZ
■ Het percentage patiënten in de 2e lijns GGZ met medicatie lag afgelopen jaren rond 60%. Ook hier vindt een stijging plaats, naar 63% in de
gespecialiseerde GGZ.
■ Dit geldt ook voor de patiënten <18 jaar, waar het percentage patiënten met medicatie in de 2e lijn rond 36% lag en in het eerste halfjaar van
2014 in de gespecialiseerde GGZ bijna 40% was.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

25

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.2 Bevindingen op totaalniveau

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: deze indicator laat de

3.2.7 Medicatiekosten per patiënt met medicatie

kosten per patiënt zien van

Deze indicator geeft weer wat de medicatiekosten per patiënt zijn voor patiënten die medicatie ontvangen en daarnaast in behandeling zijn in één
van de echelons. Voor alle drie de echelons geldt dat een lichte daling in kosten per patiënt zichtbaar is. Een verklaring hiervoor kan zijn dat
vanwege preferentiebeleid de medicatieprijzen afgelopen jaren gedaald zijn.

patiënten die GGZ medicatie
ontvangen (geselecteerde ATC
coderingen) en daarnaast
consult(en) (bij POH-GGZ en EPZ)
of een product open hadden staan
(bij 2e lijn, GB-GGZ of
gespecialiseerde GGZ) in de

In volgende rapportages is meer data beschikbaar en zal blijken of de medicatiekosten per patiënt inderdaad stabiel licht blijven dalen met de
overgang naar het nieuwe GGZ stelsel.
Bij jongere patiënten (<18 jaar) is de groep bij POH-GGZ en EPZ met medicatie zo klein dat kosten per patiënt niet betrouwbaar te bepalen zijn.
De kosten bij jongere patiënten (<18) zijn lager dan bij volwassenen, maar ook deze zijn afgelopen jaren gedaald naar € 69 in het eerste halfjaar
van 2014.

verslagperiode.
Aangezien cijfers beschikbaar zijn

3.2.7.1 Medicatiekosten per patiënt bij POH-GGZ

vanaf 2011 en we een jaar

■ In het eerste halfjaar van 2014 wordt per patiënt gemiddeld € 49 per patiënt per half jaar aan medicatie uitgegeven. Er is nog geen trend te
herleiden.

terugkijken of een patiënt een
product heeft openstaan (dus in
behandeling is in een bepaald
echelon), is het niet mogelijk om
deze indicator te bepalen voor
2011.

Medicatiekosten per patiënt met medicatie per echelon bij betrokken aanbieders
€ 160
€ 140
€ 120

Gespecialiseerde GGZ

€ 100
2e lijn

€ 80
€ 60

GB-GGZ

€ 40

EPZ

€ 20
€0
Jan-jun
2012

POH-GGZ (na stelselwijziging GGZ)
Jul-dec
2012

Jan-jun
2013

Jul-dec
2013

Jan-jun
2014

POH-GGZ (vóór stelselwijziging GGZ)

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

26

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.2 Bevindingen op totaalniveau

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: deze indicator laat de

3.2.7.2 Medicatiekosten per patiënt bij EPZ/ GB-GGZ

kosten per patiënt zien van

■ De afgelopen jaren daalde de medicatiekosten per patiënt in de EPZ van € 56 naar € 51 per patiënt per halfjaar. In de GB-GGZ kostten
patiënten in het eerste halfjaar van 2014 nog iets minder, namelijk € 50.

patiënten die GGZ medicatie
ontvangen (geselecteerde ATC
coderingen) en daarnaast
consult(en) (bij POH-GGZ en EPZ)
of een product open hadden staan
(bij 2e lijn, GB-GGZ of

3.2.7.3 Medicatiekosten per patiënt bij de 2e lijns/ gespecialiseerde GGZ
■ De medicatiekosten per patiënt in de 2e lijn lagen in het verleden rond € 132 en zijn nu het eerste halfjaar van 2014 voor de gespecialiseerde
GGZ € 129.

gespecialiseerde GGZ) in de
verslagperiode.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

27

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.3 Verschuivingen tussen echelons

1 Er is vaak geen eenduidig beeld te

schetsen van de huisartsen, gezien
de grote ‘interdoktervariatie’. Aan de
ene kant van het spectrum zijn er
praktijken die voorop lopen en erg

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

3.3.1 Verschuivingen tussen echelons nog onvoldoende uit de data te halen
In toekomstige rapportages worden indicatoren voor verschuiving tussen echelons weergeven. Deze rapportage toont de resultaten van het
eerste halfjaar van 2014; deze periode van dataverzameling is te kort om patiëntstromen en verwijsstromen goed in kaart te brengen. De
verwachting is dat we deze in de rapportage van juni 2015 weergeven, als er gegevens beschikbaar zijn over de periode van minimaal één jaar.
Op basis van kwalitatief onderzoek zijn wel verschillende inzichten verkregen, die in de volgende paragrafen beschreven worden.

betrokken zijn bij de ontwikkelingen in
de GGZ, aan de andere kant zijn er
praktijken die hier nauwelijks bij

3.3.2 Deelnemers aan kwalitatief onderzoek§ ervaren knelpunten in verwijzing

betrokken zijn.

Uit het kwalitatief onderzoek§ komt naar voren dat deelnemers knelpunten ervaren in verwijzing. Het betreft de volgende knelpunten:

2. Verwijsinstrumenten worden ook

wel beslissingsondersteunende
triage-instrumenten genoemd.
3. Deze bevinding is in lijn met

mediaberichten, bijvoorbeeld:
Medisch Contact (12 November
2014), InEen (17 November 2014) en
NHG (21 oktober 2014).

§ Het kwalitatief onderzoek bestaat
uit een serie van interviews en drie
diepgaande focusgroepen (zie bijlage
7). Alle kwalitatieve uitspraken in
deze rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of meerdere
personen en herkend in één of
meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd op
diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

■ Er bestaat onduidelijkheid over de afbakening van de echelons. Het wordt door gesproken huisartsen en andere zorgaanbieders§ als
onduidelijk ervaren in welk echelon een patiënt het beste zorg kan ontvangen en waar de scheidslijnen tussen de echelons liggen. De criteria
op basis waarvan een patiënt naar de GB-GGZ of de gespecialiseerde GGZ verwezen wordt, leiden in de praktijk nog tot vragen.
■ Als gevolg van bovenstaand knelpunt geven zorgaanbieders en patiënten in het kwalitatief onderzoek§ aan dat vaak niet naar het juiste
echelon verwezen wordt en er niet altijd matched care plaatsvindt. Betrokken huisartsen§ geven daarbij aan dat zij van GGZ aanbieders vaak
verzoeken krijgen patiënten te verwijzen naar een ander echelon.
■ Huisartsen moeten op hun verwijzing een vermoedelijke diagnose vermelden. Uit het kwalitatief onderzoek§ blijkt dat dit in de praktijk soms
voor onduidelijkheid zorgt in de afstemming tussen huisarts en GGZ aanbieder ten aanzien van het stellen van de diagnose.
■ Enkele deelnemende GGZ aanbieders§ vragen zich af in hoeverre het de taak is van de huisarts1, die opgeleid is als generalist, om patiënten
te verwijzen naar het juiste echelon. Betrokken GGZ aanbieders geven aan dat zij huisartsen vaak adviseren in verwijzing van patiënten. Een
deel van de gesproken huisartsen gebruikt nog bestaande verwijslijnen; zij verwijzen patiënten door naar aanbieders waar zij patiënten voor
de introductie van de GB-GGZ ook naartoe verwezen.
■ In het kwalitatief onderzoek§ geven de deelnemers aan dat verwijsinstrumenten2 nog beperkt worden ingezet. Ook zeggen huisartsen en
GGZ aanbieders in de focusgroepen en interviews dat de verwijsinstrumenten nog niet gevalideerd zijn. Wel ontstaan regionale initiatieven
waar wordt samengewerkt aan het ontwikkelen van verwijsinstrumenten. Ook deelnemende zorgverzekeraars§§ zeggen het gebruik van
verwijsinstrumenten te stimuleren. Sommige zorgverzekeraars willen het gebruik van verwijsinstrumenten in de huisartsenpraktijk verplicht
stellen. Huisartsen geven echter in het kwalitatief onderzoek aan dat zij tegen het verplicht stellen van verwijsinstrumenten zijn3.
■ Een ander knelpunt dat deelnemende GGZ aanbieders§ ervaren is de variatie in kwaliteit van verwijsbrieven opgesteld door de huisarts. Deze
aanbieders geven aan dat verwijsbrieven vaak niet compleet zijn of niet correct ingevuld zijn. Betrokken zorgverzekeraars§§ herkennen dit
knelpunt. De LHV heeft naar aanleiding van onduidelijkheid een format van een verwijsbrief voor huisartsen op de website geplaatst.
■ Doorverwijzing naar een ander echelon dient plaats te vinden via de huisarts. Deelnemende zorgaanbieders in de GB-GGZ en de
gespecialiseerde GGZ§ ervaren dit als een belemmering bij onderlinge verwijzing. Zij geven aan dat het zowel voor de huisarts als voor de
zorgaanbieder extra werk is met weinig toegevoegde waarde.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

28

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.3 Verschuivingen tussen echelons

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

1. Dit is in lijn met Trimbos-instituut

3.3.3 Patiënten worden later doorverwezen door de opkomst van de POH-GGZ

(2014), Versterking van de GGZ in

GGZ aanbieders geven in het kwalitatief onderzoek§ aan dat door de opkomst van de POH-GGZ patiënten later dan in het oude stelsel worden
doorverwezen naar de GB-GGZ en de gespecialiseerde GGZ1. Deelnemende aanbieders§ van GB-GGZ geven aan dat de instroom van
patiënten in GB-GGZ hierdoor lager is dan verwacht. Dit geldt vooral voor instellingen; vrijgevestigde behandelaren hebben hier minder last van§.
Er worden in de interviews en focusgroepen§ verschillende verklaringen aangedragen voor deze ontwikkeling:

de huisartsenpraktijk - Terugblik,
stand van zaken en vooruitblik

■ De patiënt hoeft bij de POH-GGZ geen eigen risico te betalen. Bij behandeling in de GB-GGZ betaalt de patiënt wel een eigen risico.
§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn

■ Voor behandeling in de GB-GGZ dient sprake te zijn van een (vermoeden van een) DSM geclassificeerde stoornis. Patiënten zonder DSMstoornis dienen bij de POH-GGZ behandeld te worden. Deelnemende patiënten§ geven daarbij aan dat de DSM classificatie als een ‘label’
voelt, waardoor zij de voorkeur geven aan het ontvangen van zorg bij de POH-GGZ.
■ Uit kwalitatief onderzoek§ blijkt dat de variatie tussen POH’s GGZ groot is. In de focusgroepen is aangegeven dat in sommige
huisartsenpraktijken de POH-GGZ maximaal vijf consulten biedt en wordt de patiënt doorverwezen als dit aantal consulten onvoldoende blijkt.
In andere huisartsenpraktijken biedt de POH-GGZ soms wel 20 tot 25 consulten.
■ Het systeem bevat een financiële prikkel voor huisartsen met een POH-GGZ om de beschikbare uren van de POH-GGZ te benutten.

aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd
op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

3.3.4 Substitutie van gespecialiseerde GGZ naar GB-GGZ en de POH-GGZ komt nog niet goed op gang
Uit het kwalitatief onderzoek§ blijkt dat substitutie van patiënten vanuit de gespecialiseerde GGZ naar de GB-GGZ en de POH-GGZ nog niet
overal goed op gang gekomen is. Betrokken aanbieders van GB-GGZ geven aan dat aanbieders van gespecialiseerde GGZ hun cliënten vaak in
zorg houden en dat behandelaren moeite hebben met het loslaten van hun patiënten. Deelnemende aanbieders van gespecialiseerde GGZ
geven echter aan dat GB-GGZ en de huisartsenpraktijk nog onvoldoende ingericht zijn om patiënten vanuit de gespecialiseerde GGZ op te
vangen. Ze geven aan dat niet alle GB-GGZ aanbieders en huisartsenpraktijken een aanbod hebben voor chronisch patiënten. Daarnaast moet
in de huisartsenpraktijk een plan zijn voor opvang van crisispatiënten en moeten goede afspraken bestaan in de keten met GGZ aanbieders over
op- en afschalen van zorg, voordat chronische patiënten gesubstitueerd kunnen worden naar de POH-GGZ.
De geïnterviewde zorgverzekeraars§§ geven aan dat het bereiken van productieplafonds in de gespecialiseerde GGZ en de onderproductie in de
GB-GGZ aan het einde van het jaar substitutie van de gespecialiseerde GGZ naar GB-GGZ bevordert.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

29

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.3 Verschuivingen tussen echelons

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

§ Het kwalitatief onderzoek

3.3.5 Toename van samenwerkingsverbanden en ketenafspraken

bestaat uit een serie van

Uit het kwalitatief onderzoek§ blijkt dat er meer samenwerkingsverbanden en ketenafspraken ontstaan. Betrokken aanbieders van GB-GGZ
(zowel instellingen als vrijgevestigden) zoeken bijvoorbeeld samenwerking met huisartsenpraktijken om duidelijk te maken wat zij bieden en
verwijzing te stimuleren. Ook zoeken deelnemende vrijgevestigde GB-GGZ aanbieders onderling de samenwerking op, bijvoorbeeld voor het
vormgeven van EMH, voor intervisie en voor het delen van administratieve lasten. In een regio zoeken ook deelnemende instellingen en
vrijgevestigde aanbieders van GB-GGZ de samenwerking op, bijvoorbeeld voor het bieden van groepsbehandelingen. Tenslotte ontstaan
samenwerkingsverbanden tussen de GB-GGZ en de gespecialiseerde GGZ en huisartsenpraktijken voor het inzetten van de consultatiefunctie.

interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd

Uit het kwalitatief onderzoek blijkt dat enkele zorgverzekeraars§§ het ontstaan van samenwerkingsverbanden stimuleren, bijvoorbeeld door het
bieden van een hoger tarief. Een zorgverzekeraar stimuleert ketenprojecten, waarbij afspraken worden gemaakt met een hele keten, bijvoorbeeld
over substitutie van chronische patiënten naar de POH-GGZ, over doorverwijzing, over matched care en over het aantal consulten bij de POHGGZ.
Daarnaast blijkt uit het kwalitatief onderzoek§ dat vrijgevestigde behandelaren gaan samenwerken op het gebied van zorgverkoop om op deze
manier meer slagkracht te creëren richting zorgverzekeraars. Dit doen zij bijvoorbeeld met behulp van een zorgmakelaar.

op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

30

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.4 Bevindingen per echelon

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: Het aantal huisartsen

3.4.1 Huisartsenzorg

dat een POH-GGZ module

3.4.1.1 Percentage huisartsen met POH-GGZ

declareerde in minimaal één van

■ Het aantal huisartsen met een POH-GGZ neemt toe. Hiermee wordt het beeld uit het kwalitatief onderzoek§ en het onderzoek van de LHV
bevestigd (zie 3.4.1.3). Zoals in de volgende paragrafen blijkt, verschilt de invulling van de functie qua dienstverband en beroep sterk.

beide kwartalen van de
verslagperiode als percentage van
het totale aantal huisartsen dat
een inschrijftarief declareerde in
dezelfde periode
§ Het kwalitatief onderzoek

■ Dit verklaart mede de stijging van aantal patiënten in behandeling bij POH-GGZ (zie 3.2.1.1).
■ De figuur hieronder geeft het landelijke beeld weer. In de betrokken regio’s (± 765 huisartsen) is het percentage huisartsen met een POHGGZ voor 2011 en 2012 enkele procentpunten lager dan gemiddeld. In 2013 en 2014 is het percentage juist hoger dan landelijk met in het
eerste halfjaar van 2014 zelfs 77%. Dit kan verklaard worden door het feit dat huisartsen in één van de regio’s in eerste instantie zeer weinig
gebruik maakten van de POH-GGZ, maar hier in 2013 juist massaal voor kozen.

bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in

% Huisartsen met POH-GGZ (landelijk)

één of meerdere focusgroepen.
100%
90%
80%

70%

70%
60%

49%

50%
40%

35%

36%

Jan-jun
2011

Jul-dec
2011

40%

43%

Jan-jun
2012

Jul-dec
2012

53%

30%
20%
10%
0%
Jan-jun
2013

Jul-dec
2013

Jan-jun
2014

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

31

Deze pagina is opgesteld in
samenwerking met NIVEL.

Definities:
–

Psychische symptomen: Het
aantal consulten in de
betreffende periode dat is
geregistreerd met een
codering ICPC P01-P29

–

Psychische stoornissen: Het
aantal consulten in de
betreffende periode dat is
geregistreerd met een

Verschuiving
tussen echelons

3.4 Bevindingen per echelon

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

3.4.1.2 Patiënten met psychische problematiek bij de huisarts
■ In de huisartsenpraktijk is een toename te zien van het percentage patiënten dat de huisarts heeft geraadpleegd voor psychische symptomen
(bijvoorbeeld “angstig gevoel”), psychische stoornissen (bijvoorbeeld “angststoornis”) en voor sociale problemen (bijvoorbeeld
“relatieprobleem”).
■ Het betreft zowel patiënten die door de POH-GGZ als de huisarts zelf zijn gezien. Een gedeelte van de stijging wordt dus mogelijk verklaard
door de stijging in huisartsen met een POH-GGZ.
■ De tabel hieronder laat het aantal patiënten zien dat bij de huisarts is geweest voor psychische en/of sociale problematiek in de NIVEL
Zorgregistraties eerste lijn. Dit betreft een selectie van praktijken over heel Nederland (en is hiermee dus anders dan de drie regio’s waar de
overige data van deze rapportage is gebaseerd).
■ Deze data is gebaseerd op de NIVEL Zorgregistraties eerste lijn:

Sociale problemen: Het aantal

– Cijfers over 2014 zijn gebaseerd op wekelijkse data aanlevering van 226 praktijken (ruim 5% van bevolking). Een patiënt telt maar één
keer mee in een week, ook als hij meerdere keren contact met de huisarts heeft gehad voor hetzelfde gezondheidsprobleem. In een
volgende rapportage worden deze cijfers geactualiseerd en gebaseerd op de jaarlijkse data aanlevering.

consulten in de betreffende

– Cijfers over 2013 zijn gebaseerd op jaarlijkse data aanlevering van 386 praktijken.

codering ICPC P70 – P99
–

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen

periode dat is geregistreerd
met een codering ICPC Z01 –

– Populatie at risk is aantal ingeschreven patiënten in de gegevens leverende praktijken.

Z29
Meer informatie: Factsheet
invoering Basis GGZ voor de
psychische en sociale hulpvraag in
de huisartspraktijk, NIVEL

Populatie at risk

Consulten psychische symptomen

Consulten psychische stoornissen

Consulten sociale problemen

N

%

N

%

N

%

jan-jun 2013

1.536.937

131.647

8,6%

79.208

5,2%

43.588

2,8%

jul-dec 2013

1.491.089

124.245

8,3%

76.625

5,1%

42.135

2,8%

jan- jun 2014

742.511

73.396

9,9%

46.427

6,3%

25.140

3,4%

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

32

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.4 Bevindingen per echelon

Bronnen
1. Landelijke Huisartsenvereniging

(mei 2014). Tweede LHV-peiling
over GGZ-nieuwe stijl - Huisartsen
pakken GGZ voortvarend op.

§ Het kwalitatief onderzoek

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

3.4.1.3 Ervaringen met POH-GGZ positief, maar enkele zorgen worden geuit
Het aandeel huisartsen in de drie regio’s dat met een POH-GGZ werkt, is gestegen naar 77% (zie 3.4.1.1). Deze toename wordt herkend in het
kwalitatief onderzoek §.
Verschillende deelnemende partijen§ hebben positieve ervaringen met de POH-GGZ:
■ Deelnemende huisartsen§ geven aan dat zij de samenwerking met de POH-GGZ als positief ervaren. Zij vinden het prettig dat zij GGZ taken
aan de POH-GGZ kunnen overdragen.
■ Verschillende respondenten, waaronder enkele zorgaanbieders§ en zorgverzekeraars§§, geven aan dat de POH-GGZ expertise toevoegt aan
de huisartsenpraktijk en zorg in de huisartsenpraktijk kan opvangen.

interviews en drie diepgaande

■ Betrokken patiënten§ geven aan dat zij het prettig vinden zorg ‘dicht bij huis’ te ontvangen en ervaren de POH-GGZ als laagdrempelig. Ook
het ontbreken van een eigen risico bij de POH-GGZ ervaren patiënten positief.

focusgroepen (zie bijlage 7). Alle

Naast deze positieve ervaringen, volgen uit het kwalitatief onderzoek§ ook enkele zorgen rondom de POH-GGZ:

kwalitatieve uitspraken in deze

■ De kwalificaties van de POH-GGZ lopen uiteen, zowel wat betreft opleidingsachtergrond als wat betreft behandelervaring. Deelnemende
zorgaanbieders in de GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ§ vragen zich af of de POH-GGZ voldoende gekwalificeerd is om het vervolgtraject
voor een patiënt goed in te schatten.

bestaat uit een serie van

rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd
op diepte-interviews met vier grote

■ De toename van het aantal patiënten dat bij de POH-GGZ wordt behandeld, leidt bij sommige deelnemers aan interviews en focusgroepen§
tot de vraag of de POH-GGZ wordt overvraagd, zowel in het aantal patiënten dat zij behandelt als in de problematiek die zij behandelt.
■ Nog niet alle huisartsen werken met een POH-GGZ. Aangegeven wordt dat deze huisartsen meer doorverwijzen naar de GB-GGZ en de
gespecialiseerde GGZ. Deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§ vragen zich af of patiënten die door deze huisartsen verwezen worden wel
zorg ontvangen in het echelon dat het best past bij hun problematiek of dat een deel van deze patiënten eigenlijk beter bij een POH-GGZ in
zorg zou kunnen zijn.

zorgverzekeraars.

3.4.1.4 Invulling POH-GGZ gevarieerd in termen van dienstverband en beroep
Uit een landelijke peiling van de Landelijke Huisartsenvereniging1 blijkt dat 31% van de POH-GGZ is gedetacheerd vanuit een GGZ-instelling.
Daarnaast is 28% in dienst van de huisarts, 26% vanuit de huisartsen zorggroep en 15% in een ander dienstverband. De dienstverbanden
verschillen sterk regionaal. In een regio is bijvoorbeeld 90% van de POH’s-GGZ gedetacheerd vanuit één organisatie. Ook lijkt er een
onderscheid te zijn tussen grotere huisartsenpraktijken en -centra die vaker een POH-GGZ in dienst hebben en solo- of duopraktijken die vaker
een POH-GGZ gedetacheerd hebben vanuit een instelling. Daarnaast zijn ontwikkelingen gaande waarbij de POH-GGZ meer onder de
zorggroepen komt te vallen. Als er meer zicht komt op de gegevens over de verwijsstromen (zie 3.3.1), kan inzichtelijk worden gemaakt of
huisartsen met een POH-GGZ gedetacheerd vanuit een instelling verwijzen naar deze instelling of ook naar andere aanbieders voor GB-GGZ of
gespecialiseerde GGZ.
© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

33

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.4 Bevindingen per echelon

§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

3.4.1.5 Inzet consultatie en EMH nemen toe, maar zijn nog steeds beperkt
Deelnemers aan het kwalitatief onderzoek§ geven aan dat zij consultatie in de huisartsenpraktijk een waardevolle functie vinden. Consultatie kan
ingezet worden voor advies bij doorverwijzing, waardoor matched care kan toenemen. Ook kan consultatie ingezet worden voor het voorschrijven
van medicatie, waardoor doorverwijzing naar een zwaarder echelon voorkomen kan worden. Hoewel de inzet van consultatie toeneemt, blijkt uit
het kwalitatief onderzoek dat de inzet nog steeds beperkt is. Eén van de redenen die wordt gegeven voor de beperkte inzet is onduidelijkheid
over het tarief van consultatie.
Ook blijkt uit het kwalitatief onderzoek§ dat de inzet van EMH in de huisartsenpraktijk toeneemt, maar nog steeds beperkt is. Vaak blijkt dat de
POH-GGZ in de huisartsenpraktijk het initiatief neemt om met EMH te gaan werken. Deelnemende huisartsen geven echter aan dat EMH
modules duur zijn.

meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.

3.4.1.6 Preventie krijgt nog weinig vorm in de huisartsenpraktijk
In het kwalitatief onderzoek is besproken dat preventieprogramma’s, zoals burn-out preventie en assertiviteitstraining, niet meer binnen de GBGGZ passen en binnen de huisartsenpraktijk aangeboden zouden moeten worden. Deelnemers aan focusgroepen en interviews (zorgaanbieders
en patiënten)§ geven echter aan dat preventieprogramma's nog weinig vorm hebben gekregen in de huisartsenpraktijk. Zij maken zich zorgen
over de doelgroep voor preventie, die nu tussen wal en schip dreigt te vallen.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

34

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.4 Bevindingen per echelon

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: deze verdeling is

3.4.2 GB-GGZ

gemaakt op basis van aantal

3.4.2.1 Verdeling van producten binnen de GB-GGZ

producten binnen de GB-GGZ

■ Hieronder is de verdeling van producten binnen de GB-GGZ weergegeven voor de betrokken aanbieders in de regio’s. Mogelijk is de
getoonde verdeling van producten niet representatief voor de volledige GB-GGZ, omdat de vrijgevestigde praktijken niet zijn meegenomen.

Bij nog niet gesloten producten
(47%), is het ingevulde verwachte
product als uitgangspunt
genomen. Voor 1% van de
producten is het verwachte
product niet gevuld, vandaar dat
ook een gedeelte op onbekend
staat.
§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of

■ Bovendien is het mogelijk dat het type nog wijzigt van producten die nog niet gesloten zijn (zie verder 3.4.2.2). In de volgende rapportage kan
een betrouwbaarder beeld worden geschetst.
■ De productgroep Intensief komt het meest voor (37%). Dit beeld wordt ook bevestigd in het kwalitatief onderzoek§.
■ Van alle producten is 15% Chronisch. Uit het kwalitatief onderzoek§ komt naar voren dat chronische patiënten nog maar beperkt worden
terugverwezen naar de GB-GGZ. Deelnemende aanbieders geven aan dat ze verwachten dat het aandeel van chronische producten in de
toekomst zal stijgen.
■ De groep transitieproducten bevat alle zorg waarvoor geen product beschikbaar is. Hetzij omdat blijkt dat er geen sprake is van een DSM
diagnose, hetzij omdat het patiënten betreft die overgaan van het oude EPZ systeem naar het nieuwe GB-GGZ systeem met nog maximaal
twee consulten te gaan (zie bijlage 6). Het percentage transitieproducten gaat afnemen, doordat er vanaf 2015 geen overgangsfase meer is
van patiënten uit de EPZ systematiek.
■ Bij de patiënten <18 jaar komen producten
Middel en Intensief gemiddeld iets minder vaak
voor, respectievelijk 16% en 30%. Kort,
Chronisch en Transitie komen daarentegen
weer iets vaker voor.

% Verdeling van aantal producten binnen de GB-GGZ bij betrokken aanbieders
100%

Onbekend; 1%

90%

Transitie; 14%

meerdere personen en herkend in

80%

één of meerdere focusgroepen.

70%

Chronisch; 15%

60%
50%

Intensief; 37%

Toelichting stippellijn:
40%
Bij deze indicator verwachten we
nog verschuiving als meer
producten gesloten zijn. Dit is

30%
20%

aangegeven in de figuur door

10%

middel van een stippellijn.

0%

Middel; 19%

Kort; 14%

Jan-jun 2014
© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

35

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.4 Bevindingen per echelon

Huisarts

POHGGZ

Gespecialiseerde
GGZ

GB-GGZ
Huisartsenzorg

Definitie: het percentage

3.4.2.2 Percentage patiënten met gewijzigd product

patiënten waarvoor het verwachte

■ Hieronder is weergegeven hoe vaak voor een patiënt het verwachte product anders is dan het definitieve product. De tabel naast de figuur
geeft aan hoeveel producten van een bepaald type verwacht was en hoe deze gesloten zijn.

product anders is dan het
definitieve product ten opzichte
van alle patiënten waarvoor een
product is geopend in de
verslagperiode.

■ Aangezien 47% van de producten nog niet gesloten is, geeft onderstaande figuur een onderschatting. In een volgende rapportage kan een
betrouwbaarder beeld worden geschetst.
■ De tabel laat zien dat hoewel transitieproducten het meest voorkomen (zie ook 3.4.2.1) de korte producten het vaakst gewijzigd worden. Bijna
de helft van de 282 producten die verwacht Kort waren, zijn anders gesloten. Het meest worden deze producten gewijzigd naar
transitieproducten. Transitieproducten worden het minst vaak gewijzigd.
■ Deelnemende aanbieders geven bovendien aan dat het verwachte product soms overschreven wordt als de verwachting verandert. Dit
betekent dat niet met zekerheid vaststaat dat het verwachte product ook het product is dat in eerste instantie als verwacht product is
aangemerkt.
■ Bij de patiënten <18 wordt voor minder patiënten het product gewijzigd. Dat gebeurt in 18% van de gevallen. Voornamelijk producten Middel
en Intensief worden gewijzigd.

% patiënten met gewijzigd product in GB-GGZ bij betrokken aanbieders

Bij deze indicator verwachten we
nog verschuiving als meer
producten gesloten zijn. Dit is
aangegeven in de figuur door
middel van een stippellijn.

definitief product

25%

verwacht product

Toelichting stippellijn:

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

Kort

Middel

Kort

150

14

Middel

153

Intensief

185

Chronisch

Intensief Chronisch Transitie

Totaal

6

0

112

282

529

36

0

106

824

153

1.362

0

103

1.803

34

17

6

587

26

670

Transitie

3

0

0

0

190

193

Totaal

525

713

1.410

587

537

3.772

Jan-jun 2014
© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

36

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.4 Bevindingen per echelon

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: het percentage

3.4.2.3 Percentage patiënten in GB-GGZ afgesloten met afsluitreden patiënt te licht/te zwaar

patiënten waarvoor een product is

■ De figuur hieronder laat het percentage patiënten zien dat in de GB-GGZ een product had dat is afgesloten met als afsluitreden dat de patiënt
te licht dan wel te zwaar is. De cijfers zijn nog een onderschatting, omdat nog 47% van de producten gesloten moet worden. Het valt echter te
verwachten dat producten voor patiënten die op de verkeerde plek zijn beland relatief snel worden afgesloten. In een volgende rapportage
wordt dit cijfer geactualiseerd.

afgesloten met afsluitreden te licht/
te zwaar ten opzichte van alle
patiënten waarvoor een product is
geopend in de verslagperiode.
De volledige benaming van de
afsluitredenen is als volgt:
Te licht: “Patiëntprofiel patiënt

■ Het merendeel van de producten dat afgesloten wordt vanwege patiënt te licht/ te zwaar betreft transitieproducten (54%). Dit is te
verwachten, het is immers één van de redenen voor invoering van een transitieproduct (zie verder bijlage 6). Tevens zijn relatief meer
transitieproducten reeds gesloten dan andere producten. In een volgende rapportage kan een betrouwbaarder beeld geschetst worden.
■ Bij de patiënten <18 jaar is het totale percentage van patiënten met afsluitreden te licht/te zwaar iets kleiner dan bij volwassenen (14,9%). Bij
deze doelgroep is het percentage ‘patiënt te licht’ net iets hoger dan ‘patiënt te zwaar’ (7,9% vs. 7,0%)

voldoet niet aan patiëntprofiel GBGGZ (geen DSM-stoornis)”
Te zwaar: “Patiëntprofiel te zwaar
voor patiëntprofiel GB-GGZ”

% patiënten in GB-GGZ met afsluitreden patiënt te licht/te zwaar bij betrokken aanbieders

Toelichting stippellijn:
Bij deze indicator verwachten we
nog verschuiving als meer
producten gesloten zijn. Dit is
aangegeven in de figuur door
middel van een stippellijn.

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

8,7%
7,2%
Jan-jun 2014

Patiënt te licht

Patiënt te zwaar

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

37

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.4 Bevindingen per echelon

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: Voor alle gesloten

3.4.2.4 Verdeling van aantal minuten per product

producten in de GB-GGZ geeft

■ De figuur hieronder laat de spreiding zien in aantal minuten dat per type product besteed is van alle gesloten producten die geopend zijn in
het eerste halfjaar van 2014. Nog openstaande producten zijn in deze analyse niet meegenomen.

deze figuur de spreiding weer in
het aantal minuten per type.
Het onderste streepje geeft de
p05-waarde aan, het bovenste
streepje de p95 waarde. Het blok
begint bij de p25 en eindigt bij de
p75-waarde. De mediaan is de
grens tussen donker- en
lichtblauw.
In de figuur is met de groene lijn

■ Aangezien nog niet alle producten gesloten zijn, kan het beeld nog wijzigen. Het is de verwachting dat het aantal minuten dan naar boven
wordt bijgesteld aangezien producten die langer openstaan waarschijnlijk ook meer minuten bevatten. Dit geldt met name voor producten
Intensief en Chronisch, omdat daar het grootste gedeelte van de producten nog niet gesloten is. Hieraan kunnen dus nog geen conclusies
worden verbonden.
■ Bovendien staat bij openstaande producten nog niet vast of het product ook als hetzelfde type gesloten zal worden (zie verder 3.4.2.2)
■ Bij alle producten valt de meerderheid (>75%) van de producten onder de inschatting van aantal minuten van HHM. Uit paragraaf 3.4.2.5 lijkt
dat een verwacht product niet vaak naar boven bijgesteld wordt, dus het is niet waarschijnlijk dat dit komt doordat voor producten die op een
hoger aantal minuten uitkomen een zwaarder product wordt gedeclareerd.
■ Daarnaast is de spreiding in chronische producten groter dan bij de andere producten. Mogelijk komt dit doordat van Chronisch nog weinig
producten gesloten zijn. De volgende rapportage zal een betrouwbaarder beeld hiervan schetsen.

weergegeven op welk aantal
minuten dit product gebaseerd is

Verdeling aantal minuten per gesloten product GB-GGZ bij betrokken aanbieders

(volgens het HHM rapport).
900

33% gesloten

11% gesloten

800
700
Toelichting stippellijn:
Bij deze indicator verwachten we
nog verschuiving als meer
producten gesloten zijn. Dit is
aangegeven in de figuur door
middel van een stippellijn.

Aantal minuten

64% gesloten
600
500
400

95% gesloten

300

94% gesloten
200
100
0
Kort

Middel

Intensief

Chronisch

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

Transitie

38

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.4 Bevindingen per echelon

§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

3.4.2.5 Zorgaanbieders ervaren dat de problematiek in de GB-GGZ zwaarder is dan in de voormalig EPZ
In het kwalitatief onderzoek§ geven aanbieders van GB-GGZ, zowel in instellingen als vrijgevestigden, aan dat de problematiek van patiënten die
zij behandelen zwaarder is dan die voorheen in de EPZ. Dit kan verklaard worden door het feit dat voor behandeling in de GB-GGZ sprake moet
zijn van een DSM-stoornis. Patiënten bij wie geen sprake is van een DSM-stoornis worden bij de POH-GGZ behandeld. Deelnemende
zorgaanbieders geven ook aan dat doordat patiënten langer in de huisartsenpraktijk (bij de POH-GGZ) blijven, er patiënten met zwaardere
problematiek worden verwezen. Een andere reden die aangedragen wordt voor de zwaardere problematiek in de GB-GGZ is de substitutie van
patiënten uit de gespecialiseerde GGZ naar de GB-GGZ. Uit het kwalitatief onderzoek§ volgt dat deze substitutie echter nog beperkt op gang lijkt
te zijn gekomen (zie 3.3.4).
Enkele deelnemende zorgaanbieders§ vragen zich af of behandelaren in de GB-GGZ voldoende opgeleid zijn om de patiëntenpopulatie met
zwaardere problematiek te behandelen. Tevens vragen betrokken zorgaanbieders zich af of de gestelde profielen voor de GB-GGZ niet te zwaar
zijn om in dit echelon te behandelen.

§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd

3.4.2.6 Producten in GB-GGZ worden vaak vastgesteld op basis van minuten in plaats van op basis van de zorgvraag

op diepte-interviews met vier grote

Zowel zorgaanbieders§ als zorgverzekeraars§§ geven in het kwalitatief onderzoek aan dat vaak op basis van het bestede aantal minuten wordt
bepaald welk product in de GB-GGZ gedeclareerd wordt. De bedoeling is echter dat op basis van het profiel van de patiënt bepaald wordt welk
product het best passend is voor de patiënt. Deelnemende zorgaanbieders geven ook aan dat het lastig is vooraf vast te stellen welk product het
best passend in voor een patiënt. De producten worden dan tijdens de behandeling bijgesteld.

zorgverzekeraars.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

39

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.4 Bevindingen per echelon

§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

3.4.2.7 Producten binnen de GB-GGZ bieden weinig ruimte
Uit kwalitatief onderzoek§ blijkt dat de producten binnen de GB-GGZ voor bepaalde doelgroepen goede mogelijkheden lijken te bieden voor
behandeling. Zorgaanbieders geven bij de focusgroepen en interviews aan voornamelijk het product Intensief in te zetten. Er bestaan echter ook
nog enkele aandachtspunten. Deelnemende zorgaanbieders geven aan dat de producten binnen de GB-GGZ weinig ruimte bieden voor:
■ Diagnostiek: betrokken zorgaanbieders§ geven aan dat na diagnosestelling weinig ruimte is om binnen de bandbreedte van de producten te
behandelen. Vooral binnen het product Kort is hiervoor weinig ruimte.
■ Protocollair werken: om protocollair en evidence-based te kunnen werken zijn volgens deelnemende zorgaanbieders§ meer minuten nodig
dan de producten bieden.
■ Administratie, overleg en afstemming: volgens deelnemende zorgaanbieders§ is in de producten te weinig rekening gehouden met
administratieve werkzaamheden, overleg en afstemming. Deze werkzaamheden zijn onderdeel van de behandeling, maar de producten
bieden maar beperkt ruimte voor deze werkzaamheden. Enerzijds, is de verwachting vanuit de GB-GGZ dat de minder complexe patiënten
ook minder overleg- en afstemmingstijd kosten (zie ook uitwerking in HHM rapport), anderzijds zorgen de uitgebreide eisen die aan de zorg
worden gesteld – zoals die van de verschillende zorgverzekeraars (zie 3.5.1.1) – voor een hoge administratieve last.
■ Jeugd: uit kwalitatief onderzoek§ blijkt dat vooral bij zorg voor de doelgroep jeugd te weinig ruimte wordt ervaren in de producten, omdat bij
kinderen vaak de omgeving (ouders) bij de behandeling betrokken wordt. Ook andere specifieke doelgroepen worden hier genoemd,
waaronder ouderenpsychiatrie en eetstoornissen.
Een eerste kwantitatief beeld laat zien dat de meerderheid van de producten Kort (>75%) minder minuten bevat dan de door HHM gedefinieerde
minuten voor het product (zie 3.4.2.4). Voor de andere producten geldt dat nog te weinig behandelingen zijn afgesloten om hier uitspraken over
te doen. Dit lijkt niet aan te sluiten bij bovenstaande bevindingen. In het vervolg van de monitor blijven we het kwantitatieve en kwalitatieve beeld
vergelijken.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

40

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
3.4 Bevindingen per echelon

§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd

Verschuiving
tussen echelons

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

3.4.2.8 EMH en groepsbehandeling bieden mogelijkheden om goed uit te komen met de producten binnen de GB-GGZ, maar zijn lastig te
realiseren voor vrijgevestigde behandelaren
Zorgaanbieders§ en zorgverzekeraars§§ geven in het kwalitatief onderzoek aan dat de inzet van EMH en groepsbehandelingen uitkomst kunnen
bieden om patiënten binnen de bestaande producten van de GB-GGZ te behandelen. Binnen bepaalde regio’s ontstaan initiatieven voor
groepsbehandeling, maar vooral de inzet van EMH binnen de GB-GGZ lijkt toe te nemen. Deelnemende instellingen ontplooien initiatieven voor
de ontwikkeling en inzet van EMH. Uit het kwalitatief onderzoek blijkt dat patiënten over het algemeen positief staan tegenover de inzet van
EMH, zolang het maar aansluit bij de wensen van de doelgroep en de individuele patiënt. Voordelen die deelnemende patiënten noemen, zijn het
hebben van eigen regie en het makkelijk en snel in contact kunnen komen met een behandelaar.
Deelnemende vrijgevestigde behandelaren geven in het kwalitatief onderzoek§ echter aan dat de inzet van EMH en groepsbehandelingen voor
hen lastig is. De inzet van EMH vergt een investering, die voor vrijgevestigde aanbieders kostbaar is. Ook deelnemende instellingen geven aan
dat voor het werken met EMH behoorlijke investeringen nodig zijn. Vrijgevestigde aanbieders hebben daarnaast vaak een te kleine
patiëntenpopulatie om een groepsbehandeling op te zetten. Wel ontstaan in een regio samenwerkingsverbanden tussen instellingen en
vrijgevestigde aanbieders van GB-GGZ, waarbij instellingen groepsbehandeling bieden waar patiënten van vrijgevestigde aanbieders zich bij aan
kunnen sluiten.

op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

3.4.2.9 Wisselende meningen over het ontstaan van een vijfde product
Enkele zorgaanbieders§ geven in het kwalitatief onderzoek aan dat er behoefte is aan een product met meer minuten dan het product Intensief,
om de zwaardere problematiek binnen de GB-GGZ (protocollair) te kunnen behandelen. Een zorgverzekeraar§§ werkt via de beleidsregel
innovatie van de NZa aan een product om in 2015 declaratie van een vijfde product (Umami) mogelijk te maken.
Andere deelnemende zorgaanbieders§ en zorgverzekeraars§§ geven echter aan dat het misschien te vroeg is voor de introductie van een vijfde
product en dat meer tijd nodig is om te ‘wennen’ aan de bestaande producten. Betrokken zorgverzekeraars geven aan dat zij de bestaande
producten eerst willen evalueren aan de hand van kwantitatieve gegevens. Een verandering in de productstructuur zou vanuit de behandelinhoud
moeten komen.

3.4.2.10 Overlap tussen product Kort en POH-GGZ
Zorgaanbieders geven in het kwalitatief onderzoek§ aan dat door de toename van behandeling van patiënten bij de POH-GGZ, het product Kort
in de GB-GGZ relatief weinig ingezet wordt. Deelnemende GGZ aanbieders geven aan dat er overlap bestaat tussen die groep patiënten die bij
de POH-GGZ behandeld wordt en de groep patiënten voor wie het product Kort passend is.
Enkele zorgverzekeraars§§ geven in het kwalitatief onderzoek echter aan dat er een markt moet zijn voor het product Kort. In de EPZ werden bij
een zorgverzekeraar bijvoorbeeld gemiddeld 4,6 consulten gedeclareerd. Volgens deze zorgverzekeraar betekent dat dat er een groep patiënten
moet zijn voor wie een product van 300 minuten passend is.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

41

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.4 Bevindingen per echelon

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: van alle patiënten

3.4.3 Gespecialiseerde GGZ

waarvoor in de verslagperiode een

De volgende indicatoren gaan dieper in op de gespecialiseerde GGZ.

DBC is geopend geeft deze
indicator het percentage patiënten
met een DBC < 800 minuten.

3.4.3.1 Percentage patiënten met een DBC < 800 minuten

Hieruit zijn de volgende DBC’s

■ Onderstaande figuur laat het percentage patiënten zien met een DBC<800 minuten. In 2011 tot 2013 was een lichte daling van dit percentage
zichtbaar (voor definitie en exclusiecriteria, zie hiernaast).

uitgesloten:
• DBC’s met een
verblijfscomponent
• Vervolg DBC’s
• Diagnostiek DBC’s
• Crisis DBC’s
• patiënten waarvoor binnen 1
maand na sluiten van de DBC

■ De indicator geeft een onderschatting voor het laatste halfjaar van 2013 en het eerste halfjaar van 2014, want het is alleen te bepalen op
gesloten producten. Voor deze periodes geldt dat op moment van data aanlevering respectievelijk 75% en 39% van de producten gesloten
was. In een volgende rapportage wordt deze waarde geactualiseerd. Op dit moment is het daarom nog niet mogelijk om een uitspraak te
doen over effecten sinds de introductie van de GB-GGZ.
■ De verwachting is dat het percentage patiënten met een DBC < 800 minuten zal afnemen met de invoering van de stelselwijzing GGZ, omdat
een gedeelte van deze zorg gesubstitueerd kan worden naar de GB-GGZ.
■ Het is mogelijk dat in deze indicator ook afspraken met zorgverzekeraars zichtbaar zijn.

een nieuwe DBC wordt geopend
met dezelfde diagnose

% patiënten met een DBC < 800 minuten bij betrokken aanbieders

Toelichting stippellijn:
Bij deze indicator verwachten we
nog verschuiving als meer
producten gesloten zijn. Dit is
aangegeven in de figuur door
middel van een stippellijn.

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

18,2%

17,9%

12,7%

10,5%

12,7%

10,2%
3,5%

Jan-jun
2011

Jul-dec
2011

Jan-jun
2012

Jul-dec
2012

Jan-jun
2013

Jul-dec
2013

Jan-jun
2014

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

42

GGZ algemeen – over echelons

3. Bevindingen
Verschuiving
tussen echelons

3.4 Bevindingen per echelon

Huisarts

POHGGZ

GB-GGZ

Gespecialiseerde
GGZ

Huisartsenzorg

Definitie: Van alle patiënten

3.4.3.2 Percentage patiënten met een diagnostiek DBC

waarvoor in de verslagperiode een

■ De figuur hieronder laat het percentage patiënten zien met een diagnostiek DBC. Het laatste halfjaar van 2013 en eerste halfjaar van 2014
geeft een onderschatting, omdat nog niet alle (diagnostiek) DBC’s zijn afgesloten (respectievelijk 75% en 39%). Het is echter de verwachting
dat diagnostiek DBC’s relatief snel gesloten worden en dus dat het aantal diagnostiek DBC’s dat mist relatief klein is. In de volgende
rapportage wordt een betrouwbaarder beeld van deze halfjaren geschetst, omdat dan meer data beschikbaar zijn.

DBC is geopend, geeft deze
indicator het percentage patiënten
waarvoor een DBC is gesloten als
diagnostiek DBC.
In de teller zijn alleen patiënten
meegenomen die naast de
diagnostiek DBC geen andere
DBC's in de 2e lijn of

■ Bij de interpretatie van onderstaande resultaten dient rekening gehouden te worden met het feit dat zorgaanbieders afspraken maken met
zorgverzekeraars over het aantal diagnostiek DBC’s dat zij leveren. Dalingen en stijgingen in het percentage patiënten met een diagnostiek
DBC kunnen dus mogelijk deels verklaard worden door afspraken met zorgverzekeraars (bijvoorbeeld niet meer dan 10% diagnostiek
DBC’s).
■ Bij de groep patiënten <18 jaar ligt het percentage patiënten met een diagnostiek DBC iets hoger (rond 11,5%).

gespecialiseerde GGZ hadden.

% patiënten met een diagnostiek DBC bij betrokken aanbieders

Toelichting stippellijn:
Bij deze indicator verwachten we
nog verschuiving als meer
producten gesloten zijn. Dit is
aangegeven in de figuur door
middel van een stippellijn.

100%
90%
80%
70%
60%
50%
40%
30%
20%
10%
0%

7,4%

8,0%

8,8%

7,1%

8,8%

9,3%

6,5%

Jan-jun
2011

Jul-dec
2011

Jan-jun
2012

Jul-dec
2012

Jan-jun
2013

Jul-dec
2013

Jan-jun
2014

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

43

3. Bevindingen
3.4 Bevindingen per echelon

§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle

3.4.3.3 Zorgaanbieders ervaren dat de problematiek in de gespecialiseerde GGZ zwaarder is dan in de voormalig 2e lijn
In het kwalitatief onderzoek§ geven zorgaanbieders in de gespecialiseerde GGZ, net als zorgaanbieders in de GB-GGZ (zie 3.4.2.5), aan dat de
problematiek van patiënten die zij behandelen gemiddeld genomen zwaarder is dan van patiënten die zij voorheen behandelden. Dit zou
verklaard kunnen worden door substitutie van lichtere patiënten naar de GB-GGZ. Uit het kwalitatief onderzoek§ blijkt echter dat deze substitutie
nog maar beperkt op gang gekomen is (zie 3.3.4).

kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn

3.4.3.4 Onduidelijkheid over de doelgroep die door vrijgevestigde behandelaren in de gespecialiseerde GGZ behandeld kan worden

aangedragen door één of

Uit het kwalitatief onderzoek§ blijkt dat het voor vrijgevestigde behandelaren in de gespecialiseerde GGZ, zoals psychotherapeuten en klinisch
psychologen, onduidelijk kan zijn op welke doelgroep zij zich moeten richten. Een deel van de doelgroep die zij voorheen behandelden, wordt nu
behandeld in de GB-GGZ. Uit de focusgroepen en interviews kwam naar voren dat de patiëntenpopulatie die overblijft in de gespecialiseerde
GGZ over het algemeen zwaarder is. Enkele vrijgevestigde deelnemers bieden om deze reden naast gespecialiseerde GGZ ook GB-GGZ zorg,
om de doelgroep die zij voorheen behandelden, te kunnen blijven behandelen.

meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

44

3. Bevindingen
3.5 Zorgverzekeraars

§ Het kwalitatief onderzoek

3.5.1 De relatie tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars

bestaat uit een serie van

3.5.1.1 Zorgaanbieders ervaren knelpunten in de zorginkoop

interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd
op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

Afgelopen maanden hebben zorgverzekeraars en zorgaanbieders afspraken gemaakt over zorginkoop voor het jaar 2015. Deelnemende
zorgaanbieders geven in het kwalitatief onderzoek§ aan dat zij diverse knelpunten ervaren in de zorginkoop. Deze knelpunten zijn hieronder
beschreven. Een deel van deze bevindingen geldt voor zorginkoop in het algemeen, sommige worden veroorzaakt of versterkt door de invoering
van de GB-GGZ, zoals afspraken over de productmix.
■ Verschillende eisen van verschillende zorgverzekeraars: door de afschaf van het representatiemodel moeten zorgaanbieders contracten
afsluiten met verschillende zorgverzekeraars. Deelnemende zorgaanbieders§ geven aan dat zorgverzekeraars verschillende eisen stellen en
dat het voor hen complex en arbeidsintensief is om inzicht te krijgen in de verschillende eisen. Daarnaast is het voor betrokken
zorgaanbieders lastig aan de verschillende eisen te voldoen. Een voorbeeld hiervan zijn de eisen aan hoofdbehandelaarschap.
Zorgverzekeraars hebben verschillende beroepsgroepen aangewezen als hoofdbehandelaar en stellen andere eisen aan welk deel van de
behandeling door een hoofdbehandelaar uitgevoerd moet worden.
■ Eisen sluiten niet aan bij de praktijk: deelnemende zorgaanbieders§ geven aan dat sommige eisen die zorgverzekeraars stellen niet
aansluiten bij of zelfs niet stroken met de geldende beroepsstandaarden. Betrokken zorgaanbieders vinden dat zorgverzekeraars zich te veel
‘bemoeien met zorginhoudelijke aspecten’.
■ Onhaalbare en onwerkbare eisen: eisen die zorgverzekeraars stellen worden als onhaalbaar en onwerkbaar bestempeld door deelnemende
zorgaanbieders§. Voorbeelden van deze eisen zijn opgenomen in het tekstkader op de volgende pagina. De meerwaarde van de eisen wordt
door deelnemende zorgaanbieders niet gezien. Betrokken zorgaanbieders geven aan dat deze eisen hen zelfs kunnen belemmeren in het
leveren van goede zorg.
■ Administratieve lasten: deelnemende zorgaanbieders§ geven aan dat de eisen van zorgverzekeraars veel administratieve lasten en
registratiedruk met zich meebrengen. Vooral door betrokken vrijgevestigde behandelaren wordt deze druk als een grote belemmering
ervaren.
■ Zorgverzekeraars bieden weinig ruimte voor innovatie: deelnemende zorgaanbieders§ geven aan dat zij ruimte nodig hebben om te
experimenteren met het nieuwe systeem, bijvoorbeeld met de inzet van EMH. Zij ervaren hier echter geen ruimte voor vanuit de
zorgverzekeraar.
■ Knip tussen eisen die gesteld worden aan huisartsen en GGZ aanbieders: deelnemende zorgaanbieders§ geven aan dat een knip bestaat
tussen de eisen en de afspraken voor de aanbieders van GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ ten opzichte van de huisartsenzorg. De eisen
die bijvoorbeeld aan kwaliteit worden gesteld lopen erg uiteen. In de praktijk zorgt dit bij deelnemers aan het kwalitatief onderzoek soms voor
een gevoel van oneerlijke concurrentie, onder andere doordat de scheidslijn tussen de POH-GGZ en de GB-GGZ nog onvoldoende scherp is.
Dit is ook zichtbaar in de knip die er soms intern is bij zorgverzekeraars qua aandachtsgebied: huisarts of GGZ.
■ Weinig onderhandelruimte: deelnemende zorgaanbieders§ geven aan het gevoel te hebben dat zij contracten ‘opgelegd’ krijgen. Zij ervaren
weinig ruimte voor onderhandeling. Vooral kleine betrokken zorgaanbieders/vrijgevestigden krijgen contracten toegestuurd en kunnen alleen
‘tekenen bij het kruisje’.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

45

3. Bevindingen
3.5 Zorgverzekeraars

§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande

■ Flexibiliteit zorginkoopproces: deelnemende zorgaanbieders§ geven aan dat de flexibiliteit waarmee het zorginkoopproces plaatsvindt per
zorgverzekeraar verschilt. Sommige zorgverzekeraars sturen bijvoorbeeld strak op percentages substitutie, terwijl andere zorgverzekeraars
hebben besloten de eisen voor 2015 flexibel te hanteren.

focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze

Enkele voorbeelden van eisen van zorgverzekeraars

rapportage gedaan vanuit

Hieronder zijn op basis van het kwalitatief onderzoek§,§§ verschillende eisen van de zorgverzekeraars opgenomen en indien van toepassing
ervaren knelpunten daarbij.

aanbieders en patiënten, zijn
aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd
op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

■ Zorgverzekeraars stellen eisen aan substitutie van zorg van gespecialiseerde GGZ naar GB-GGZ. Deze eisen variëren van 5% tot 20%. Het
blijkt voor deelnemende zorgaanbieders§ lastig deze substitutie-eisen te behalen. Ook enkele deelnemende zorgverzekeraars§§ geven aan
dat deze eisen te ambitieus waren.
■ Zorgverzekeraars hanteren omzetplafonds. Sommige deelnemende zorgverzekeraars§§ hanteren een apart omzetplafond voor GB-GGZ en
gespecialiseerde GGZ, andere betrokken zorgverzekeraars hanteren een omzetplafond voor GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ gezamenlijk.
Weer een andere deelnemende zorgverzekeraar hanteert alleen een plafond voor gespecialiseerde GGZ, om substitutie naar de GB-GGZ te
stimuleren. Eén van de deelnemende zorgverzekeraars gaf aan kosten in het systeem te willen verminderen door verder toe te werken naar
reële kostenplafonds. Deelnemende zorgaanbieders§ ervaren de omzetplafonds als een belemmering, omdat de behandeling van een patiënt
op deze manier afhankelijk is van bij welke zorgverzekeraar de patiënt verzekerd is.
■ Zorgverzekeraars stellen eisen aan de productmix van zorgaanbieders, bijvoorbeeld met betrekking tot de hoeveelheid zorg die in elk echelon
wordt vergoed en een aantal per product binnen de GB-GGZ dat een aanbieder mag bieden. Deelnemende zorgaanbieders§ geven aan dat
zij vaak nog onvoldoende goed inzicht hebben in de productmix die zij leveren. Zij hopen dan ook dat zorgverzekeraars deze eis niet streng
zullen hanteren.
■ Ook geven deelnemende zorgaanbieders§ aan de eisen met betrekking tot hoofdbehandelaarschap lastig te vinden. Hierbij geldt dat
zorgverzekeraars de lijst met hoofdbehandelaren verschillend hanteren en ook verschillende eisen stellen aan welke deel van de behandeling
door een hoofdbehandelaar uitgevoerd moet worden. In de praktijk lijkt het echter niet altijd mogelijk dat een patiënt bijvoorbeeld 20% of 30%
van de behandeling door een hoofdbehandelaar wordt gezien. Een ander voorbeeld is de eis dat verpleegkundig specialisten alleen
hoofdbehandelaar mogen zijn bij het product Chronisch. Betrokken aanbieders geven aan dat deze eisen de zorg onnodig duurder maken.
■ Enkele zorgverzekeraars hanteren een opleidingseis en taakomschrijving voor de POH-GGZ.
■ Zorgverzekeraars stellen eisen aan het meten en opleveren van ROM-scores.
■ Betrokken zorgaanbieders§ geven aan dat zij de eisen die zorgverzekeraars stellen aan verwijsbrieven als belemmerend ervaren. Zij moeten
verwijsbrieven terugsturen naar huisartsen als ze niet aan de eisen voldoen, wat veel extra administratieve lasten met zich meebrengt.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

46

3. Bevindingen
3.5 Zorgverzekeraars

§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle

3.5.1.2 Declaratiemogelijkheid bij zorgverzekeraars kwam laat op gang
In het kwalitatief onderzoek§ geven zorgaanbieders aan dat zij pas in augustus 2014 zorg konden declareren bij zorgverzekeraars. Het zo laat op
gang komen van de declaraties heeft in de praktijk gezorgd voor onzekerheid bij de deelnemende zorgaanbieders. Vooral bij betrokken
vrijgevestigde aanbieders, die minder grote reserves hebben dan instellingen, was dit het geval.

kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit

3.5.1.3 Zorgverzekeraars proberen hun rol als zorginkopers op te pakken

aanbieders en patiënten, zijn

Zorgverzekeraars geven in het kwalitatief onderzoek§§ aan dat zij herkennen dat zorgaanbieders de beste zorg willen leveren. Deelnemende
zorgverzekeraars geven echter ook aan dat zij hun rol als zorginkoper op moeten pakken. Zij beogen de kwaliteit van zorg in de GGZ transparant
te maken door middel van indicatoren en bij zorginkoop te sturen op kwaliteit. Hiervoor maken zorgverzekeraars afspraken, waarbij
zorgaanbieders een hogere vergoeding krijgen indien zij bijvoorbeeld bij minimaal 50% van de patiënten een ROM-meting uitvoeren en
aanleveren bij Stichting Benchmark GGZ (SBG), als zij samenwerken met andere partijen in de regio, als zij een screenings- of verwijsinstrument
gebruiken, als zij EMH en consultatie inzetten of als zij een bepaald kwaliteitskeurmerk hebben. In kwalitatief onderzoek§ is aangegeven dat
zorgverzekeraars – bij gebrek aan voldoende beschikbaarheid/ bruikbaarheid van transparante uitkomsten van de geleverde zorg – nog veel
gebruikmaken van structuur- en procesindicatoren. Uit het kwalitatief onderzoek§ blijkt dat het gebruik van deze indicatoren voor bureaucratie
zorgt.

aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.
§§ De bevindingen vanuit
zorgverzekeraars zijn gebaseerd
op diepte-interviews met vier grote
zorgverzekeraars.

Hoewel deelnemende zorgaanbieders§ aangeven dat zij belemmerd worden door de verschillende eisen van verschillende zorgverzekeraars,
geven deelnemende zorgverzekeraars§§ aan dat dit komt door de beoogde marktwerking in de zorg. Wel herkennen betrokken zorgverzekeraars
dat de eisen op sommige punten erg uiteenlopen. Enkele deelnemende zorgverzekeraars geven aan dat zij de eisen meer in lijn kunnen brengen
met elkaar, bijvoorbeeld door meer het overheidsbeleid te volgen en zich niet te onderscheiden op non-concurrentiële aspecten. Tevens geven
betrokken zorgverzekeraars§ aan dat zij het initiatief missen bij zorgaanbieders. Zo hebben zorgaanbieders de mogelijkheid gekregen met een
voorstel te komen voor hoofdbehandelaarschap, maar dit heeft niet geleid tot een voorstel vanuit het veld.
In het kwalitatief onderzoek§§ geven zorgverzekeraars aan dat de afspraken voor zorginkoop in 2015 in lijn zijn met de afspraken voor 2014. Over
het algemeen worden contracten afgesloten met dezelfde aanbieders en zijn de contractafspraken nagenoeg identiek aan die van 2014. Enkele
betrokken zorgverzekeraars geven aan strenger te sturen op bijvoorbeeld substitutie, terwijl andere betrokken zorgverzekeraars de eisen naar
beneden bijgesteld hebben. Dit is in lijn met de opvatting van deelnemende zorgaanbieders§, die aangaven dat zorgverzekeraars verschillen in
de flexibiliteit waarmee zij met de afspraken omgaan.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

47

3. Bevindingen
3.6 Patiënten

1. Dit is in lijn met onderzoek van

3.6.1 Kwaliteit van zorg voor de patiënt kan verbeterd worden

het Landelijk Platform GGz

3.6.1.1 Patiënten zijn beperkt geïnformeerd

(september 2014)

Uit het kwalitatief onderzoek§ blijkt dat patiënten weinig inzicht hebben in de introductie van de GB-GGZ en de wijzigingen die dit met zich
meebrengt in het GGZ stelsel. Deelnemende patiënten willen echter ook niet overmatig geïnformeerd worden. Zij zijn vooral geïnteresseerd in de
gevolgen die de introductie van de GB-GGZ voor hen specifiek heeft. Tijdens de focusgroepen zijn diverse mogelijkheden voor
informatievoorziening aan patiënten besproken, waaronder informeren vanuit de overheid, informeren door de huisarts en informeren door de
zorgverzekeraar.

§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn

Tevens blijken deelnemende patiënten§ niet goed op de hoogte te zijn van welke zorg vergoed wordt en welke zorg niet. Deelnemende
aanbieders in GB-GGZ geven bijvoorbeeld aan dat zij vaak patiënten behandelen die onterecht het idee hebben dat de behandeling onbeperkt
vergoed wordt. Deelnemende zorgaanbieders zien hier een rol voor de zorgverzekeraar om patiënten goed te informeren over vergoedingen
vanuit de zorgverzekering.

aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.

3.6.1.2 Zorgen bestaan over wachttijden en continuïteit van zorg
Patiënten geven in het kwalitatief onderzoek§ aan dat het voor hen belangrijk is snel en op de juiste plek behandeld te worden. Uit het kwalitatief
onderzoek bleek tevens dat zorgen bestaan over wachttijden in de gespecialiseerde GGZ1. Het is echter niet duidelijk of de invoering van de
introductie van de GB-GGZ daar een aanleiding voor is. Deelnemende zorgaanbieders geven aan hierop in te spelen, bijvoorbeeld door het
ontwikkelen van een aanbod in de wachtperiode in de vorm van zelfmanagement of EMH.
Patiënten en zorgaanbieders geven in het kwalitatief onderzoek§ aan dat de relatie en de vertrouwensband tussen de patiënt en behandelaar erg
belangrijk is. Behoud van een behandelaar en continuïteit van zorg worden door deelnemende patiënten erg belangrijk gevonden. Matched care
is voor deze patiënten dan ook erg belangrijk, omdat zij zo snel mogelijk op de juiste plek in het systeem behandeld willen worden, zodat zo min
mogelijk wisseling van behandelaren plaatsvindt.

3.6.1.3 Zorgen bestaan over vermijdgedrag door het eigen risico
Deelnemers aan focusgroepen en interviews (aanbieders en patiënten)§ maken zich zorgen over de bijdrage die patiënten moeten betalen via
hun eigen risico bij een behandeling in de GB-GGZ of in de gespecialiseerde GGZ. Zij zijn bang dat het eigen risico leidt tot vermijdgedrag
waardoor patiënten later in zorg komen. Dit kan leiden tot problemen als verergering van klachten, uitval van werk en verminderde
maatschappelijke participatie.
Deelnemende zorgaanbieders§ maken zich ook zorgen over de vraag of het ontbreken van een eigen risico bij de POH-GGZ leidt tot ongewenste
prikkels, waarbij de keuze voor een echelon bepaald wordt op basis van financiële prikkels in plaats van zorginhoudelijke argumenten.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

48

3. Bevindingen
3.6 Patiënten

§ Het kwalitatief onderzoek
bestaat uit een serie van
interviews en drie diepgaande
focusgroepen (zie bijlage 7). Alle
kwalitatieve uitspraken in deze
rapportage gedaan vanuit
aanbieders en patiënten, zijn

3.6.1.4 Mogelijkheid dat patiënten tussen wal en schip vallen
Zorgaanbieders hebben in het kwalitatief onderzoek§ aangegeven dat de mogelijkheid bestaat dat patiënten tussen wal en schip vallen.
Relatieproblematiek, werkgerelateerde problematiek en aanpassingsstoornissen worden niet meer in de GB-GGZ geleverd. Ook preventie wordt
niet meer geleverd in de GB-GGZ. Deelnemers aan focusgroepen en interviews (zorgaanbieders en patiënten)§ geven echter aan dat deze
behandelingen nog weinig vorm hebben gekregen in de huisartsenpraktijk (zie ook 3.4.1.6).
Aanbieders geven in het kwalitatief onderzoek§ aan dat zij zich zorgen maken over patiëntengroepen die te maken hebben met klachten waarvan
behandelaren inschatten dat zij specialistische GGZ zorg nodig hebben (GB of gespecialiseerde GGZ), maar waar geen sprake is van een DSMstoornis. Deze patiëntengroepen kunnen nu tussen wal en schip vallen.

aangedragen door één of
meerdere personen en herkend in
één of meerdere focusgroepen.

3.6.1.5 Keuzevrijheid van patiënten op aspecten beperkt
Uit de focusgroepen (zorgaanbieders en patiënten)§ blijkt dat patiënten vaak beperkt op de hoogte zijn van de keuzemogelijkheden die zij
hebben. Patiënten kennen vaak het onderscheid tussen de verschillende echelons (POH-GGZ, GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ) niet en zijn
beperkt geïnformeerd over de mogelijkheden voor behandeling in een instelling of bij een vrijgevestigde behandelaar. Dit maakt actieve
betrokkenheid bij de keuze voor een zorgaanbieder beperkt. Patiënten geven in het kwalitatief onderzoek § aan vaak uit te gaan van de keuze
van hun huisarts.
In de focusgroepen en interviews§ is door zorgaanbieders aangegeven dat bij verwijzing bestaande relaties tussen huisartsen en zorgaanbieders
(zowel instellingen als vrijgevestigde behandelaren) een rol lijken te spelen. Huisartsen verwijzen vaak naar een beperkt aantal zorgaanbieders,
waar zij een relatie mee hebben. Daarnaast wordt, eventueel in overleg met de patiënt, gekeken welke zorgaanbieder het best bij de patiënt past.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

49

Bijlagen
1. Geformuleerde vragen door VWS
2. Overzicht indicatoren
3. Toelichting op kwantitatieve data
4. Regio afbakening
5. Achtergronden data analyse
6. Gebruikte coderingen
7. Deelnemers kwalitatief onderzoek
8. Thema’s kwalitatief onderzoek
9. Gehanteerde afkortingen

Bijlage 1 – Geformuleerde vragen door VWS

Worden de beoogde doelen van invoering van de stelselwijzing GGZ behaald?
■ Inzicht geven in de verschuiving patiënten- (behandel-) stromen per echelon.
■ Inzicht geven in de uitgaven in de gehele keten van de GGZ; een overzicht geven van de macro-verschuivingen.
■ Inzicht geven of er verandering is in medicatiegebruik (in gehele keten, inclusief huisarts).
■ Inzicht geven of er gerichte verwijzingen zijn (patiënt op juiste plek, sneller terugverwijzen).

Vormgeving POH-GGZ en GB-GGZ
POH-GGZ
■ Inzicht geven of de flexibilisering en functionalisering van de POH-GGZ voldoende mogelijkheden biedt om zelfmanagement te stimuleren, ehealth toe te passen en evidence based preventie binnen de huisartsenpraktijk te beleggen.
■ Inzicht geven in welk percentage van de huisartsenpraktijken een POH-GGZ in dienst hebben (loondienst, gedetacheerd via instelling of een
andere arbeidsovereenkomst).
■ Inzicht geven of de huisartsenpraktijk gebruik maakt van consultatie van een aanbieder van de GB-GGZ en/of gespecialiseerde GGZ. Wat
voor invloed heeft dit op (het aantal) verwijzingen? Kan hierbij onderscheid worden gemaakt tussen het wel en niet aanwezig zijn van een
ondersteuningsfunctie in de huisartsenpraktijk en het type ondersteuning? Hierbij een vergelijking maken tussen het aantal doorverwijzingen
van huisartsen met een POH-GGZ in loondienst en een POH-GGZ met een detacheringsovereenkomst en bij laatstgenoemde onderscheid te
maken in doorverwijzing naar de eigen instelling of een andere instelling. M.a.w: Wordt er meer verwezen naar de instelling waar de POH-er
bij in dienst is?
■ Inzicht geven of de patiënt actief betrokken wordt bij een verwijzing en of deze keuzevrijheid heeft naar welke aanbieder van de GB-GGZ en
gespecialiseerde GGZ wordt verwezen. Hoe vaak komt het voor dat patiënt toch kiest voor dezelfde aanbieder(s) als waar de POH-er in
dienst is?
■ Inzicht geven of de huisarts of diens ondersteuner gebruik maakt van een screeningstool en het verwijsmodel. En hebben die tools effect op
het verwijsgedrag?

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

51

Bijlage 1 – Geformuleerde vragen door VWS

GB-GGZ
■ Inzicht geven of de objectieve criteria goed hanteerbaar zijn voor de aanbieder van de GB-GGZ, wordt het juiste product bepaald? Wordt het
product vaak gewijzigd? Hoe vaak worden meerdere producten per patiënt geopend (zowel binnen GB-GGZ als ook DBC’s in
gespecialiseerde GGZ of achtereenvolgens tussen de echelons)?
■ Inzicht geven of de vier producten in de GB-GGZ toereikend zijn om een adequate behandeling te geven (voor diverse patiëntengroepen,
inclusief jeugd).
■ Inzicht geven welke tarieven worden gehanteerd en hoe is de verdeling van het aantal producten tussen de verschillende aanbieders van GBGGZ.
■ Inzicht geven of gebruik wordt gemaakt van medisch specialistische consultatie. Leidt dit tot minder verwijzingen naar de gespecialiseerde
GGZ?
■ Inzicht geven of de producten GB-GGZ aansluiten bij de protocollen en richtlijnen die door het veld worden gehanteerd.
■ Inzicht geven of de producten voldoende mogelijkheden bieden om e-health, consultatie van een medisch specialist en groepsbehandelingen
toe te passen.
■ Inzicht in welke aanbieders (onderscheid naar verschillende organisatievormen) welke producten declareren.

Overige vragen
■ Inzicht geven in wat de patiënt merkt van invoering van de stelselwijzing GGZ. In hoeverre wordt de cliënt/ patiënt door de huisarts actief
betrokken bij de beoordeling van de besluitvorming over de verwijzing.
■ Inzicht geven of de invoering van de stelselwijzing GGZ bijdraagt aan kwaliteit van zorg in de keten van GGZ.
■ Inzicht geven in het type (inkoop) afspraken die verzekeraars en aanbieders maken over de invoering van de stelselwijzing GGZ. Is er voor
verzekeraars voldoende informatie om de inkoopfunctie goed te kunnen vormgeven?

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

52

Bijlage 2 – Overzicht indicatoren

Onderstaand een overzicht van de indicatoren.
■ Indicator 2 en 4 hebben we niet gerapporteerd, omdat we deze niet kunnen uitrekenen zonder extrapolatie.

Nr

Indicator

1

# patiënten in zorg per echelon

2

% patiënten per echelon

3

Totale behandelkosten per echelon

4

% behandelkosten per echelon

5

# nieuwe patiënten in zorg per echelon

6

% huisartsen met POH-GGZ

7

gemiddelde behandelkosten per patiënt per echelon

8

% patiënten in GB-GGZ afgesloten met afsluitreden patiënt te licht/te zwaar

9

% patiënten met DBC < 800 minuten

10

% patiënten met diagnostiek DBC

11

% producten GB-GGZ

12

Gemiddeld # minuten per product GB-GGZ

13

% patiënten met gewijzigd product GB-GGZ

14

Totale medicatiekosten per echelon

15

Medicatiekosten per patiënt per echelon

16

% patiënten met medicatie per echelon

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

53

Bijlage 3 – Toelichting op kwantitatieve data

Bronnen kwantitatieve data
De kwantitatieve data zijn afkomstig van Vektis en van betrokken aanbieders. Vektis heeft data geleverd met betrekking tot:
■ Patiëntgegevens algemeen (postcode, leeftijd, etc.)
■ POH-GGZ
■ EPZ (vóór 1 januari 2014)
■ Farmacie
De betrokken aanbieders hebben data geleverd met betrekking tot:
■ de 2e lijns GGZ (vóór 1 januari 2014)
■ GB-GGZ (vanaf 1 januari 2014)
■ Gespecialiseerde GGZ (vanaf 1 januari 2014).

Exclusiecriteria
De volgende declaraties zijn geëxcludeerd:
■ Forensische zorg
■ Ziekenhuiszorg
■ Wmo zorg
■ AWBZ zorg
■ Mensen zonder bsn (o.a. buitenlanders, illegalen)
■ Verzekerden met zorg buiten de gedefinieerde regio’s

Verslagperiode
Deze rapportage heeft betrekking op de jaren 2011 tot 2014 (alleen eerste halfjaar) en de rapportage is per halfjaar. Aangezien cijfers
beschikbaar zijn vanaf 2011 en we een jaar terugkijken of een patiënt een product heeft openstaan (dus in behandeling is in een bepaald
echelon), is het niet mogelijk om enkele indicatoren te bepalen voor 2011.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

54

Bijlage 3 – Toelichting op kwantitatieve data

Leeftijdscategorieën
De figuren in deze rapportage omvatten zorg geleverd aan patiënten van 18 jaar en ouder. Per 1 januari 2015 wordt jeugd GGZ overgeheveld
naar gemeenten. Deze zorg is voor Vektis tegen die tijd niet meer inzichtelijk. Om de verslagperioden vergelijkbaar te houden, wordt vanaf de
start van het project alleen zorg aan patiënten van 18 jaar en ouder weergegeven in figuren.
Zolang data van de <18 jaar populatie beschikbaar is, worden indicatoren wel voor deze populatie apart uitgerekend. Bevindingen over deze
populatie worden in woorden weergegeven bij de betreffende indicator.

Aandachtspunten bij interpretatie data
Bij de interpretatie van de resultaten van het kwantitatieve onderzoek dient rekening gehouden te worden met onderstaande punten:
■ De indicatoren gaan over verzekerden met een declaratie bij:
– de POH-GGZ
– EPZ (2011-2013)
– 2e lijn (2011-2013)
– GB-GGZ (incl. transitieproduct) (2014)
– Gespecialiseerde GGZ (DBC’s en geselecteerde OVP’s) (2014).
■ In de analyses worden resultaten weergegeven van betrokken aanbieders. De resultaten geven dus geen volledig beeld van de regio’s.
– Voor zorg geleverd in de EPZ, 2e lijn, GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ is uitgegaan van zorg geleverd door de deelnemende
zorgaanbieders. Dit betekent dat voor deze echelons niet alle zorg in de regio’s in kaart is gebracht, maar alleen dat deel van de zorg dat
geleverd is door deze betrokken aanbieders.
– Uitzondering hierop is data met betrekking tot zorg geleverd door de POH-GGZ. Alle zorg geleverd door de POH-GGZ binnen de drie
regio’s is meegenomen.
■ Voor het kwantitatieve deel van het onderzoek bestaat het echelon ‘huisartsenzorg’ alleen uit zorg geleverd door de POH-GGZ. Voor zorg
geleverd door de huisarts is niet te onderscheiden of deze zorg GGZ-zorg was. Patiënten die alleen bij de huisarts komen voor hun
psychische problematiek zijn dan ook niet meegenomen in de analyses.
■ Data met betrekking tot EPZ zorg in 2011, 2012 en 2013 is geleverd door Vektis. Vektis heeft alleen beschikking tot data met betrekking tot
verzekerde zorg (zowel basis als aanvullende verzekering). Onverzekerde zorg geleverd in de EPZ is niet meegenomen in de analyses. De
analyses geven dus mogelijk een onderschatting van de totale zorg geleverd in de EPZ.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

55

Bijlage 3 – Toelichting op kwantitatieve data

Bronnen
1 Regeling declaratiebepalingen

DBC GGZ
2 Bron: NZa, REGELING NR/CU-

524, Regeling
Declaratiebepalingen DBC’s in de
curatieve GGZ

Aandachtspunten bij interpretatie data – vervolg
■ De analyses met betrekking tot kosten zijn uitgevoerd op declaratiebedragen. Voor de verrekening van opbrengstverschillen in het lopende
jaar tussen budget en opbrengsten van de DBC-tarieven (A-segment) gold tot 2012 een per zorgaanbieder (instelling) variërende procentuele
opslag of aftrek (verrekenpercentage) op de DBC-tarieven1. Voor DBC’s die vanaf 1 januari 2013 werden geopend, konden zorgaanbieders
en zorgverzekeraars geen verrekenpercentage meer met elkaar overeenkomen2. Deze beleidswijziging heeft als gevolg dat de kosten in
deze rapportage tussen 2011 en 2012 en de daaropvolgende jaren, niet geheel vergelijkbaar zijn.
■ De openingsdatum van een product bepaalt aan welke verslagperiode het product wordt toegewezen. Gegevens over deze producten zijn
bijgewerkt tot half oktober 2014 (# minuten, type product, etc.).

Fout in data aanlevering
Onderstaande punten betreffen bijzonderheden in de data geconstateerd na aanlevering van de databestanden.
■ Eén van de aanbieders heeft OVP’s binnen de gespecialiseerde GGZ aangeleverd als data binnen de GB-GGZ. Het gaat om 439 OVP’s bij
23 unieke patiënten. Voor indicator 11 (% producten binnen GB-GGZ) zijn deze OVP’s achteraf verwijderd. Bij de overige indicatoren werkt
deze fout door. Naar verwachting is het effect echter klein, omdat het om relatief weinig patiënten gaat en een relatief klein bedrag. In een
volgende rapportages wordt dit punt punten gecorrigeerd aangezien dan een volledige nieuwe data aanlevering plaatsvindt met up to date
gegevens van alle geleverde zorg.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

56

Bijlage 4 – Regio afbakening

Definitie: Voor de regio
afbakening is marktaandeel
gedefinieerd als het aantal
patiënten dat zorg ontvangt bij de
betrokken aanbieders ten opzichte
van het totaal aantal patiënten met
EPZ danwel 2e lijns GGZ zorg in
het postcodegebied in het
betreffende jaar.

De monitor voert kwalitatief en kwantitatief onderzoek uit in drie regio’s.
In bijlage 6 staat welke aanbieders uit deze regio’s data aanleveren voor
de kwantitatieve analyses in deze monitor.
De regio’s zijn afgebakend door een selectie van viercijferige
postcodegebieden. De selectie is zodanig dat die postcodegebieden zijn
geselecteerd waarbinnen de betrokken aanbieders zowel in 2011 als in
2012 een gezamenlijk marktaandeel hadden van minimaal 25% bij de
populatie van 18 jaar en ouder.
De regio’s omvatten 10,3% van het aantal inwoners in Nederland. De
betrokken aanbieders bedienden in 2013 10,8% van de patiënten in de
EPZ in de regio’s en 49,5% van de patiënten in de 2e lijn.
In de kwantitatieve analyses zijn gegevens meegenomen van alle
patiënten (in zorg bij de betrokken aanbieders) die in de geselecteerde
postcodegebieden wonen. Patiënten die niet in de geselecteerde
postcodegebieden wonen, maar wel in behandeling zijn bij een
betrokken aanbieder zijn niet meegenomen in de analyse. Op deze
wijze viel in totaal 3% van de patiënten van de betrokken aanbieders af.
De landkaart hiernaast laat zien welk gebied op deze
wijze geselecteerd is.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

57

Bijlage 5 – Achtergronden data analyse

Toewijzing zwaarste echelon
Een patiënt met producten bij meerdere echelons telt mee bij het ‘zwaarste’ echelon waar hij in een verslagperiode een geopend product had. Dit
betekent dat een patiënt in hetzelfde halfjaar ofwel eerst bij de EPZ/GB-GGZ zorg ontving en daarna in de 2e lijn/gespecialiseerde GGZ of
omgekeerd. Uitzondering op toewijzing aan het zwaarste echelon vormen:
■ indicatoren met betrekking tot kosten: kosten worden meegenomen in het echelon waarin ze worden gemaakt;
■ indicatoren specifiek voor producten in GB-GGZ of gespecialiseerde GGZ: hierbij worden alle producten bekeken en niet alleen de producten
van patiënten voor wie het betreffende echelon het zwaarste echelon is.
Door patiënten toe te wijzen aan het zwaarste echelon, is er een percentage patiënten dat wel zorg ontvangt bij POH-GGZ, EPZ of GB-GGZ,
maar niet is meegenomen in de analyses. We hebben de percentages in beeld gebracht. Dit percentage lijkt fors te kunnen verschillen tussen
verslagperioden. Als we meer gegevens beschikbaar hebben, komen we terug op de vraag of dit toevallig of structureel is.
Percentage patiënten niet meegenomen in betreffende echelon omdat zij in zwaarder echelon ook zorg ontvingen in de verslagperiode
Jan-jun 2012

Jul-dec 2012

Jan-jun 2013

Jul-dec 2013

Jan-jun 2014

POH-GGZ

12%

11%

11%

10%

11%

EPZ

17%

16%

46%

39%

n.v.t.

GB-GGZ

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

23%

Percentage afgesloten producten
De resultaten van de indicatoren zijn bepaald op basis van data zoals deze half oktober beschikbaar waren. Op dat moment waren nog niet alle
geopende producten reeds afgesloten (in 2e lijn, GB-GGZ en gespecialiseerde GGZ). Hieronder staat een overzicht van het percentage
producten dat al wel gesloten was. OVP’s zijn in deze berekening niet meegenomen, omdat OVP’s geen producten zijn die open kunnen staan.
Bij de indicatoren waar we nog verschuiving verwachten als meer producten gesloten zijn, is dit aangegeven in de figuren met stippellijntjes.
Percentage afgesloten producten
Jan-jun 2011

Jul-dec 2011

Jan-jun 2012

Jul-dec 2012

Jan-jun 2013

Jul-dec 2013

Jan-jun 2014

2e lijn

100%

100%

100%

100%

100%

74%

n.v.t.

GB-GGZ

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

52%

Gespecialiseerde GGZ

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

38%

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

58

Bijlage 5 – Achtergronden data analyse

Extrapolatie openstaande producten
Aanbieders hebben ook gegevens aangeleverd van producten die nog niet gesloten zijn. Voor deze producten is een inschatting gemaakt van de
te verwachten kosten van het product, waarbij:
■ Voor producten in de GB-GGZ is uitgegaan van het zorgproduct dat betrokken aanbieders hebben ingevuld. Indien dit niet gevuld was, is
uitgegaan van het ingevulde verwachte zorgproduct.
■ Voor de 2e lijns- en gespecialiseerde GGZ een inschatting is gemaakt van de productgroep en bijbehorende kosten op basis van diagnose,
het aantal reeds geregistreerde behandelminuten, het aantal reeds geregistreerde verblijfsdagen en de tijd dat de DBC al openstaat. Voor
verblijfsdagen gaan we uit van de gemiddelde kosten per verblijfsdag per diagnose in het jaar 2012 met een correctie voor inflatie. Voor
behandelminuten wordt uitgegaan van de maximumtarieven van de NZa per productgroep per diagnose.
DBC onderhoud heeft aangegeven geen grove bezwaren te zien in deze methode. Een dergelijke extrapolatie is een globale inschatting.
Kanttekeningen aan de methodiek zijn in ieder geval:
■ De doorlooptijd is gebaseerd op gegevens uit 2012 (dus inclusief productie die vanaf 2014 in de GB-GGZ valt);
■ Er is een overschatting van zorgproducten zonder diagnose, omdat de diagnose vaak pas later wordt gesteld (en de DBC hertypeerd wordt).
Elke volgende rapportage worden de meest recente gegevens door de betrokken aanbieders opnieuw aangeleverd en worden de cijfers steeds
definitiever. De eerste ervaringen met de methodiek lijken positief. Door betrokken aanbieders is voor gespecialiseerde GGZ zorg € 8,7 miljoen
aan DBC’s aangeleverd. Door middel van de opschaling is dit geëxtrapoleerd naar € 110 miljoen. Voor het eerste halfjaar in 2013 is bekend dat
voor ongeveer € 113 miljoen 2e lijns zorg geleverd is. In orde grootte sluit de extrapolatie daarom aan bij de verwachting. Zodra het product
gesloten is, worden de daadwerkelijke kosten in de eerstvolgende rapportage meegenomen. Dit betekent dat op termijn een beter inzicht in de
kwaliteit van deze extrapolatie verkregen wordt en dat de cijfers in volgende rapportages steeds betrouwbaarder zullen zijn.
Bij 0,23% van de aangeleverde producten (656 van de 276 duizend) zijn zowel behandelminuten, verblijfsdagen als kosten 0 aangeleverd. Deze
producten zijn daarom niet meegenomen in de extrapolatie.
Afspraken met zorgverzekeraars (bijvoorbeeld met betrekking tot productieplafond) worden niet meegenomen in deze kostenbepaling.

Extrapolatie regio’s naar landelijk niveau
De gegevens zoals in deze rapportage gepresenteerd zijn de cijfers zoals aangeleverd door de betrokken aanbieders. Idealiter vindt een
extrapolatie plaats van deze aanbieders naar een beeld van de volledige regio’s of zelfs naar het landelijk niveau. Het is op dit moment nog niet
mogelijk om een dergelijke extrapolatie uit te voeren gezien het momenteel nog ontbreken van bruikbare data vanuit de vrijgevestigde
aanbieders evenals inzichten in hoeverre de effecten van de introductie van de GB-GGZ bij instellingen vergelijkbaar zijn met die bij
vrijgevestigde aanbieders. Voor toekomstige rapportages onderzoeken we de mogelijkheid om een extrapolatie naar regionaal of landelijk niveau
betrouwbaar te kunnen uitvoeren.
© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

59

Bijlage 6 – Gebruikte coderingen
betrokken aanbieders

Betrokken aanbieders
Dit zijn de betrokken aanbieders met bijbehorende agb’s:
AGB-code

Aanbieder

Regio

06290204

GGZ Friesland

Friesland

06290618

Altrecht

Utrecht en omstreken

22227262

AZmn Indigo

Utrecht en omstreken

06291104

Mondriaan

Zuid-Limburg

73733115

Lionarons

Zuid-Limburg

53530340

Lionarons (De Wijkpraktijk)

Zuid-Limburg

73733105

Virenze

Friesland
Utrecht en omstreken
Zuid-Limburg

79790174

Riagg Maastricht

Zuid-Limburg

17081749

Riagg Maastricht (Prima)

Zuid-Limburg

94056452

Riagg Maastricht (Prima)

Zuid-Limburg

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

60

Bijlage 6 – Gebruikte coderingen
huisartsenzorg

Huisartsenzorg
De volgende ICPC-coderingen zijn gebruikt om patiënten met psychische problematiek bij de huisarts in kaart te brengen.
Psychische symptomen

Psychische stoornissen

Sociale problemen

P01

Angstig/nerveus/ gespannen
gevoel

P16

Acuut alcohol misbruik/intoxicatie P70

Seniele dementie/Alzheimer

Z01

Armoede/financieel probleem

Z15

Verlies/overlijden van partner

P02

Crisis/voorbijgaande
stressreactie

P17

Tabaksmisbruik

P71

Andere organische psychose(n)

Z02

Probleem met voedsel/water

Z16

Relatieprobleem met kind

P03

Down/depressief gevoel

P18

Geneesmiddelmisbruik

P72

Schizofrenie

Z03

Probleem huisvesting/buurt

Z18

Probleem met ziekte van kind

P04

Prikkelbaar/boos
gevoel/gedrag

P19

Drugsmisbruik

P73

Affectieve psychose

Z04

Probleem met sociale/culturele
achtergrond

Z19

Verlies/overlijden van kind

P05

Zich oud voelen/gedragen

P20

Geheugen-/concentratie/oriëntatiestoornissen

P74

Angststoornis/angsttoestand

Z05

Probleem met werksituatie

Z20

Relatieprobleem met
ouders/familie

P06

Slapeloosheid/andere
slaapstoornis

P21

Overactief kind/hyperkinetisch
syndroom

P75

Hysterie/hypochondrie

Z06

Probleem met werkloosheid

Z21

Probleem met gedrag van
ouders/familie

P07

Libido verlies/vermindering

P22

Andere zorgen gedrag kind

P76

Depressie

Z07

Probleem met opleiding

Z22

Probleem met ziekte van
ouders/familie

P08

Seksuele bevrediging
verlies/vermindering

P23

Andere zorgen gedrag
adolescent

P77

Suïcidepoging

Z08

Probleem met sociale
verzekering/welzijnszorg

Z23

Verlies/overlijden van
ouders/familie

P09

Bezorgdheid over seksuele
voorkeur

P24

Specifiek leerprobleem

P78

Neurasthenie/surmenage

Z09

Probleem met justitie/politie

Z24

Relatieprobleem met vrienden

P10

Stamelen/stotteren/tics

P25

Levensfaseprobleem volwassene P79

Andere neurose

Z10

Probleem toegankelijkheid/
beschikbaarheid gezondheidszorg

Z25

Probleem ten gevolge van
geweld

P11

Eetprobleem(en) bij kind

P27

Angst voor psychische ziekte

P80

Persoonlijkheids-/karakterstoornis

Z11

Probleem met ziek zijn

Z27

Angst een sociaal probleem te
hebben

P12

Enuresis [ex. U04]

P28

Functiebeperking/handicap
psychische ziekte

P85

Mentale retardatie/intellectuele
achterstand

Z12

Relatieprobleem met partner

Z28

Sociale
functiebeperking/handicap

P13

Encopresis

P29

Andere psychische
symptomen/klachten

P98

Andere/niet gespecificeerde
psychose(n)

Z13

Probleem met gedrag van partner

Z29

Ander sociaal probleem

P15

Chronisch alcoholmisbruik

P99

Andere psychische stoornissen

Z14

Probleem met ziekte van partner

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

61

Bijlage 6 – Gebruikte coderingen
POH-GGZ en EPZ

POH-GGZ
Voor de POH-GGZ zijn de volgende coderingen binnen de huisartsenzorg meegenomen. Deze codes zijn gebruikt voor twee doeleinden:
■ Om te selecteren welke zorg als POH-GGZ zorg is geregistreerd
■ Hoeveel huisartsen gebruik maken van een POH-GGZ (laatste drie codes)
Prestatiecode

Jaren waarin deze
code gebruikt werd

omschrijving

12110

2008-2014

consult POH GGZ

12111

2008-2014

consult POH GGZ langer dan 20 minuten

12112

2008-2014

visite POH GGZ

12113

2008-2014

visite POH GGZ langer dan 20 minuten

12114

2008-2014

telefonisch consult POH GGZ

12115

2008-2009

herhalingsrecept POH GGZ (ongeacht het aantal receptregels)

12115

2013

e-mailconsult POH-GGZ

12116

2014

groepsconsult

11201

2008-2013

praktijkondersteuning GGZ (POH-GGZ)

11201

2014

Module praktijkondersteuning GGZ (POH-GGZ) per kwartaal

14789

2012-2013

Implementatie POH GGZ

EPZ
Voor de 1e lijns psychologische zorg (EPZ) zijn alle bestaande prestatiecodes binnen de EPZ meegenomen om de geleverde zorg in kaart te
brengen.

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

62

Bijlage 6 – Gebruikte coderingen
GB-GGZ

Bron:
1. NZa: Regeling NR/CU-530

GB-GGZ
Binnen de GB-GGZ bestaan de volgende prestatiecodes die zijn gebruikt om de zorg binnen de GB-GGZ te definiëren:
Prestatiecode

Omschrijving

180001

GB-GGZ Kort (BK)

180002

GB-GGZ Middel (BM)

180003

GB-GGZ Intensief (BI)

180004

GB-GGZ Chronisch (BC)

180005

Transitieprestatie

Voor declaratie van een transitieproduct in de GB-GGZ gelden de volgende richtlijnen1:
■ Indien blijkt dat er geen sprake is van een DSM stoornis, wordt de behandeling afgesloten en wordt een transitieproduct in rekening gebracht.
■ Indien voor een patiënt in 2013 een behandeling in het kader van 1e lijnspsychologische zorg (EPZ) is gestart en nog slechts voor maximaal
twee consulten doorloopt in 2014 dan wordt het in 2013 uitgevoerde deel van de behandeling op 31 december 2013 beëindigd en conform de
beleidsregel 1e lijnspsychologische zorg in rekening gebracht. Voor het afrondende deel in 2014 wordt een transitieproduct in rekening
gebracht.
Om beide typen zorg in beeld te brengen, wordt het transitieproduct in het onderzoek meegenomen als een product binnen de GB-GGZ.

Om de reden van sluiting in kaart te brengen, zijn daarnaast de volgende codes binnen de GB-GGZ gebruikt:
Reden sluiten code

Omschrijving

12

Patiëntprofiel patiënt voldoet niet aan patiëntprofiel GB-GGZ (geen DSM-stoornis)

13

Patiëntprofiel te zwaar voor patiëntprofiel GB-GGZ

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

63

Bijlage 6 – Gebruikte coderingen
2e lijn en gespecialiseerde GGZ

2e lijn en gespecialiseerde GGZ
Voor de 2e lijn en gespecialiseerde GGZ zijn alle DBC’s meegenomen uit de codelijst van DBC onderhoud. Daarnaast hebben we ook de
volgende OVP’s meegenomen. De laatste is alleen meegenomen voor één aanbieder, omdat via deze OVP in het jaar 2013 producten zijn
gedeclareerd die in 2014 in de GB-GGZ zouden vallen.
Declaratiecode

Omschrijving

194073

OVP niet-basispakketzorg consult

194074

OVP niet-basispakketzorg verblijf

194028

Individuele preventie bij hoog risico groepen per uur

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

64

Bijlage 6 – Gebruikte coderingen
Medicatie

Medicatie
Als GGZ-medicatie zijn de volgende medicijnen meegenomen.
ATC_code

Omschrijving

ATC_code

Omschrijving

ATC_code

Omschrijving

ATC_code

Omschrijving

N05AA01

CHLOORPROMAZINE

N05AH03

OLANZAPINE

N05BE01

Buspirone

N06AX11

MIRTAZAPINE

N05AA02

LEVOMEPROMAZINE

N05AH04

QUETIAPINE

N06AA01

DESIPRAMINE

N06AX12

BUPROPION

N05AA03

PROMAZINE

N05AL01

SULPIRIDE

N06AA02

IMIPRAMINE

N06AX16

VENLAFAXINE

N05AB02

FLUFENAZINE

N05AN01

LITHIUM

N06AA04

CLOMIPRAMINE

N06AX21

DULOXETINE

N05AB03

PERFENAZINE

N05AX08

RISPERIDON

N06AA09

AMITRIPTYLINE

N06AX22

AGOMELATINE

N05AB04

PROCHLOORPERAZINE

N05AX12

ARIPIPRAZOL

N06AA10

NORTRIPTYLINE

N06BA04

METHYLFENIDAAT

N05AC01

PERICIAZINE

N05AX13

PALIPERIDON

N06AA12

DOXEPINE

N06BA09

ATOMOXETINE

N05AC02

THIORIDAZINE

N05BA01

Diazepam

N06AA16

DOSULEPINE

N06DA03

RIVASTIGMINE

N05AD01

HALOPERIDOL

N05BA02

Chlordiazepoxide

N06AA21

MAPROTILINE

N06DA04

GALANTAMINE

N05AD05

PIPAMPERON

N05BA04

Oxazepam

N06AB03

FLUOXETINE

N06DX01

MEMANTINE

N05AD06

BROOMPERIDOL

N05BA05

Potassium clorazepate

N06AB04

CITALOPRAM

N07BA02

BUPROPION

N05AD07

BENPERIDOL

N05BA06

Lorazepam

N06AB05

PAROXETINE

N07BB01

DISULFIRAM

N05AE03

SERTINDOL

N05BA08

Bromazepam

N06AB06

SERTRALINE

N07BB03

ACAMPROSAAT

N05AF01

FLUPENTIXOL

N05BA09

Clobazam

N06AB08

FLUVOXAMINE

N07BB04

NALTREXON

N05AF03

CHLOORPROTIXEEN

N05BA10

Ketazolam

N06AB10

ESCITALOPRAM

N07BC01

BUPRENORFINE

N05AF05

ZUCLOPENTIXOL

N05BA11

Prazepam

N06AF03

FENELZINE

N07BC02

METHADON

N05AG01

FLUSPIRILEEN

N05BA12

Alprazolam

N06AF04

TRANYLCYPROMINE

N07BC51

BUPRENORFINE,
COMBINATIEPREPARATEN

N05AG02

PIMOZIDE

N05BA17

Fludiazepam

N06AG02

MOCLOBEMIDE

N06BA02

Dexamfetamine

N05AG03

PENFLURIDOL

N05BA56

Lorazepam, combinations

N06AX03

MIANSERINE

N05AH02

CLOZAPINE

N05BB01

Hydroxyzine

N06AX05

TRAZODON

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

65

Bijlage 7 – Deelnemers kwalitatief onderzoek

Kwalitatief onderzoek biedt een verdere diepgang bij de kwantitatieve indicatoren en de mogelijkheid voor het schetsen van een context. Bij
kwalitatief onderzoek is het niet mogelijk om alle betrokkenen in de drie regio’s (of een statistische steekproef daaruit) te spreken. In totaal
hebben we 52 personen gesproken, afgevaardigden van de diverse partijen in het GGZ-veld. Deze rapportage beschrijft de rode draad uit de drie
focusgroepen en de serie interviews.
In onderstaand overzicht is per categorie weergegeven het aantal unieke personen weergegeven dat heeft deelgenomen aan het kwalitatief
onderzoek tot nu toe. De lijst bevat personen die in mei en juni 2014 hebben deelgenomen aan interviews in het kader van de Quickscan en
personen die in september 2014 hebben deelgenomen aan één van de drie focusgroepen of aan één van de (telefonische) interviews. Tien
respondenten hebben zowel in mei/juni als in september input geleverd. Deze personen zijn éénmaal meegeteld in onderstaand overzicht. De
input van al deze personen in verwerkt in de huidige rapportage.
Categorie deelnemer

Aantal deelnemers

Huisarts

7

POH-GGZ

4

Zorgaanbieders instelling

15

Zorgaanbieders vrijgevestigd

11

Patiënten

8

Zorgverzekeraars

7

Totaal

52

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

66

Bijlage 8 – Thema’s kwalitatief onderzoek
Behandelde thema’s

Verwijsstromen

Werkzaamheid GB-GGZ

Kwaliteit voor de patiënt

Afspraken met zorgverzekeraars

Patiënt

Zorgverzekeraar

Zorgaanbieder

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

67

Bijlage 8 – Thema’s kwalitatief onderzoek
Behandelde vragen

Verwijsstromen

Werkzaamheid GB-GGZ

Hoe verloopt verwijzing vanuit de huisarts?
Hoe verloopt doorverwijzing naar een ander echelon?
In hoeverre worden screenings- en verwijsinstrumenten ingezet?
In welke mate wordt gerichter verwezen sinds de introductie van de
GB-GGZ?
■ In hoeverre wordt gebruik gemaakt van consultatie in de
huisartsenpraktijk en in de GB-GGZ? En welke effecten heeft dit?
■ Hoe verschuiven patiëntenstromen sinds de introductie van de GBGGZ? En welke gevolgen heeft dit?
■ Hoe verandert de groep patiënten die in een echelon behandeld
wordt?

■ Hoe wordt bepaald welk product passend is voor een patiënt?
■ Zijn de vier producten binnen de GB-GGZ toereikend om adequaat
te behandelen?
■ Sluiten de producten in de GB-GGZ aan bij protocollen en
richtlijnen uit het veld?
■ Bieden de vier producten voldoende mogelijkheden voor EMH,
consultatie en groepsbehandeling?
■ Hoe vaak worden producten gewijzigd tijdens de behandeling?
■ In hoeverre worden meerdere producten na elkaar geopend voor
een patiënt?
■ In hoeverre bestaat in de huisartsenpraktijk ruimte voor evidencebased preventie?
■ Is de rol van de POH-GGZ in het stelsel toereikend?
■ Welke verschillen bestaan er tussen instellingen en vrijgevestigde
behandelaren wat betreft werkzaamheid van het stelsel?

Kwaliteit voor de patiënt

Afspraken met zorgverzekeraars

■
■
■
■

■ Wat merken patiënten van de invoering van de GB-GGZ?
■ In hoeverre draagt de invoering van de GB-GGZ bij aan kwaliteit
van zorg voor de patiënt?
■ Wordt de patiënt voldoende betrokken bij verwijzing?
■ Heeft de patiënt in het nieuwe stelsel voldoende keuzevrijheid,
bijvoorbeeld voor de aanbieder naar wie hij verwezen wordt?
■ Wordt vaker verwezen naar een instelling waar de POH-GGZ in
dienst is?
■ Is medicatiegebruik veranderd door de introductie van de GBGGZ?
■ Wat is het effect van de introductie van de GB-GGZ op
wachttijden?
■ Wat is de ervaring van patiënten met EMH? Zien patiënten
toekomst in EMH?

■ Welke afspraken voor zorginkoop zijn gemaakt tussen
zorgaanbieders en zorgverzekeraars? En hoe worden deze
afspraken ervaren door zorgaanbieders en zorgverzekeraars?
■ Hoe verschillen zorginkoop afspraken tussen 2014 en 2015?
■ Welke eisen stellen zorgverzekeraars? En hoe gaan
zorgaanbieders om met deze eisen?
■ Welke verschillen bestaan er tussen instellingen en vrijgevestigde
behandelaren wat betreft eisen van zorgverzekeraars?
■ Welke knelpunten ervaren zorgaanbieders en zorgverzekeraars in
zorginkoop?

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

68

Bijlage 9 – Gehanteerde afkortingen

Afkorting

Volledige omschrijving

DBC

Diagnose Behandeling Combinatie

DSM

Diagnostic and Statistical manual of Mental disorders

EMH

E-mental health

EPZ

Eerstelijns Psychologische Zorg

GGZ

Geestelijke Gezondheidszorg

GB-GGZ

Generalistische Basis GGZ

POH

Praktijk Ondersteuner Huisarts

ROM

Routine Outcome Measurement

SBG

Stichting Benchmark GGZ

VWS

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn geregistreerde merken van KPMG International.

69

© 2014 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in
Nederland onder nummer 33263682, is lid van het KPMG-netwerk van
zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG
International Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse
entiteit. Alle rechten voorbehouden. Gedrukt in Nederland.
De naam KPMG, het logo en ‘cutting through complexity’ zijn
geregistreerde merken van KPMG International.