Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1013
Vragen van de leden El Yassini en Bosman (beiden VVD) aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht «regering Hongarije wil
Grondwet aanpassen: ouder zijn altijd een vrouw en een man» (ingezonden
12 november 2020).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap), mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen
7 december 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het voornemen van Hongaarse wetgeving waardoor het
voor homostellen vrijwel onmogelijk wordt kinderen te adopteren?1
Antwoord 1
In oktober 2020 heeft de Hongaarse regering de adoptiewetgeving aangepast
waardoor getrouwde koppels voorrang krijgen op alleenstaanden bij adoptie.
Alleen bij een tekort aan echtparen die willen adopteren, zouden alleenstaanden en LHBTI’s, die in Hongarije niet voor de wet kunnen trouwen, een kans
maken. Die uitzondering vervalt als het parlement instemt met de nieuwe
voorstellen tot wijziging van de Grondwet en Kinderbeschermingswet. De
Grondwet zou dan bepalen dat de vader van een kind een man is en de
moeder een vrouw. Na aanpassing van de Kinderbeschermingswet kan alleen
de Minister voor Familiebeleid nog toestemming geven voor adoptie aan
iemand die niet getrouwd is.
Vraag 2
Hoe verhoudt dit amendement zich tot het voornemen van de Europese
Commissie om Europese subsidies te koppelen aan het respecteren van de
rechtsstaat en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie?
Antwoord 2
Lidstaten zijn bij de implementatie van de EU-begroting gebonden aan het EU
Handvest voor de Grondrechten, met inbegrip van non-discriminatie,
gelijkheid en inclusie. Ook in de recent gepubliceerde EU LGBTIQ-strategie

1

ah-tk-20202021-1013
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

AD, 11 november 2020, «regering Hongarije wil Grondwet aanpassen: ouders zijn altijd een
vrouw en een man», https://www.ad.nl/buitenland/regering-hongarije-wil-grondwet-aanpassenouders-zijn-altijd-een-vrouw-en-een-man~a48d0747/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

wijst de Commissie op de noodzaak er zorgvuldig op toe te zien dat bij de
uitvoering van EU-projecten wordt voldaan aan het EU-recht. Nederland zal
de Commissie actief wijzen op de noodzaak om het EU Handvest voor de
Grondrechten te handhaven. De conditionaliteit t.a.v. rechtsstatelijkheid legt
een koppeling tussen de ontvangst van EU-middelen uit het MFK en het
Herstelinstrument en de naleving van rechtsstatelijkheidsbeginselen. Deze
koppeling bestaat nu nog niet. Deze conditionaliteit geeft de EU de mogelijkheid om Europese subsidies stop te zetten wanneer schendingen van de
principes van de rechtsstaat negatieve invloed hebben op de financiële
belangen van de EU. Er moet in de huidige situatie altijd een link zijn met de
financiële belangen van de EU, dat was ook in het oorspronkelijke Commissievoorstel uit 2018 zo en volgt ook uit de ER-conclusies van juli jl. Het betreft
hier een instrument ter bescherming van de EU-begroting en het Herstelinstrument. Handhaving van de rechtsstatelijkheid in de Unie in algemene zin is
geen direct doel van de MFK-rechtsstaatverordening. Daarmee zou overlap
met artikel 7 VEU (procedure om in algemene zin toe te zien op de naleving
van de waarden van de Unie) ontstaan en dat is juridisch niet toegestaan.
Vraag 3
Welke stappen gaat u nemen om dit aan te kaarten bij de Europese Commissie, eventueel in combinatie met uw inzet bij de komst van de EU LHBTI
strategie van 12 november 2020?
Antwoord 3
Het bevorderen van gelijke rechten voor LHBTI’s wereldwijd is een prioriteit
van het Nederlands mensenrechtenbeleid. De ontwikkelingen in onder meer
Hongarije tonen aan dat ook binnen de EU blijvende aandacht voor gelijke
rechten van LHBTI’s noodzakelijk is. Met dien verstande dat beide Kamers een
nadere appreciatie ontvangen middels een BNC-fiche, verwelkomt het kabinet
dan ook de LHBTI-gelijkheidsstrategie van de Europese Commissie, gericht op
een geïntensiveerde aanpak van ongelijkheden en uitdagingen waarmee
LHBTI’s in de EU worden geconfronteerd. De doelstelling van een versterkte
aanpak voor een Unie waarin LHBTI’s gelijke kansen hebben, zich veilig
voelen en volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving, kan in elk
geval rekenen op steun vanuit Nederland.
Vraag 4
Heeft u inmiddels bilateraal contact opgenomen met uw Hongaarse vakinhoudelijke collega naar aanleiding van dit voornemen? Wat is hieruit gekomen?
Antwoord 4
Tijdens het notaoverleg «vrij zijn om niet te geloven» op 16 november zegde
Minister Blok uw Kamer al toe om de zorgen over de aangekondigde
grondwetswijziging onder de aandacht te brengen bij de eerstvolgende
agendering van de artikel 7-procedure tegen Hongarije. Die procedure heeft
de voorkeur van het kabinet, omdat ze de meest effectieve gelegenheid biedt
om het voorstel in samenhang met andere zorgen over de rechtsstaat in
Hongarije te bespreken op het geëigende niveau, in coördinatie met zoveel
mogelijk andere EU-landen en met gebruik van het beschikbare instrumentarium.
Naast bespreking in EU-verband, blijft het kabinet de zorgen ook opbrengen
in reguliere contacten met Hongaarse ambtsgenoten, ook vanuit het gedeelde
belang dat Hongarije en Nederland hebben bij goede bilaterale en Europese
samenwerking.
Vraag 5
Heeft u contact gehad met ministers die verantwoordelijk zijn voor emancipatiebeleid van gelijkgezinde landen om samen stelling te nemen tegen dit
Hongaarse voornemen? Zo nee, bent u bereid dit te doen?
Antwoord 5
Nederland heeft zich binnen de EU en daarbuiten expliciet uitgesproken over
de pushback op dit en andere dossiers. Nederland maakt zich samen met
gelijkgezinde lidstaten sterk voor de Europese gemeenschappelijke waarden
en het belang van gelijkheid voor iedereen, waaronder voor LHBTI personen.
Op 3 december heeft mijn Luxemburgse collega een (digitale) bijeenkomst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

georganiseerd om te spreken over de LHBTI strategie en de situatie van
LHBTI personen in de EU. Voor de bijeenkomst werden EU ministers
uitgenodigd met de doelstelling om gezamenlijk een progressieve visie op te
stellen met betrekking tot de gelijke behandeling van LHBTI personen.
Vraag 6 en 7
Op welke manier werkt u concreet samen op Europees niveau om de
rechtsstaat en grondrechten binnen de Europese Unie te borgen, specifiek als
het gaat om de rechten van lesbische vrouwen, homoseksuele mannen,
biseksuelen, transgender- en intersekse personen? Welke concrete stappen
gaat u zetten naar aanleiding van de berichtgeving vanuit Hongarije?
Welke stappen gaat u ondernemen, ook in samenwerking met de LHBTI
strategie van de Europese Commissie, om een gelijkwaardige behandeling
van homoparen in de Europese Unie te borgen?
Antwoord 6 en 7
Nederland werkt aan het bevorderen van gelijke behandeling voor LHBTI
personen in Europa via verschillende kanalen. Zo financiert Nederland als een
van de weinige landen Ngo’s die in Europa werkzaam zijn op dit thema.
Zowel ILGA-Europe als de jongeren organisatie IGLYO worden gefinancierd.
Er is gekozen voor een meerjarige subsidie zodat de organisaties zekerheid
hebben van financiering voor een langere periode en zich beter kunnen
focussen op strategische doelen. Tevens wordt Transgender Europe (TGEU)
gefinancierd.
Naast de samenwerking met het maatschappelijk middenveld en Ngo’s
gebruikt Nederland de diplomatieke en multilaterale kanalen om gelijke
rechten van LHBTI personen te bevorderen. Zo is Nederland zeer uitgesproken tijdens de onderhandelingen over raadsconclusies. Gendergelijkheid en
gelijke rechten voor LHBTI personen worden zo vaak mogelijk opgenomen in
de teksten.
Vanwege de pushback die overal gevoeld wordt, ben ik bezig met het idee
om een coalitie te vormen binnen de EU waarbij gendergelijkheid en gelijke
rechten voor LHBTI personen centraal staan. Er is binnen het kabinet
afgesproken dat de houding van Polen en Hongarije m.b.t. het respecteren
van de rechtstaat, gendergelijkheid en LHBTI personen niet langer aanvaardbaar is. Daarom heb ik tijdens de bijeenkomst van 3 december mijn collega
ministers opgeroepen om gezamenlijk een front te vormen tegen de
conservatieve geluiden die de Europese gemeenschappelijke waarden en de
rechtstaat ondermijnen. Er was tijdens de bijeenkomst brede steun voor
gendergelijkheid en de gelijke behandeling van LHBTI personen. Tevens heeft
een aantal landen expliciet steun geuit voor de positie van Nederland.
Portugal gaf aan dit onderwerp op de agenda te willen houden tijdens hun
voorzitterschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3