Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2005
Vragen van de leden Alkaya (SP), Kuik (CDA) en Voordewind (ChristenUnie)
aan de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
over het bericht «Promotiemeisjes van Heineken verkopen bier met hun
lichaam» (ingezonden 29 maart 2018).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 1 mei 2018).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het artikel «Promotiemeisjes van Heineken verkopen
bier met hun lichaam»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de constatering in het artikel dat er «geen sprake is van
incidenten, maar het de werkelijkheid is van zaken doen in Afrika» en de
uitspraak van een oud-medewerker dat «seks in Nigeria vaak als een
transactie wordt beschouwd, ook bij Heineken»?
Antwoord 2
De lokale context ontslaat internationaal opererende bedrijven niet van hun
verantwoordelijkheden. Het kabinet verwacht dat bedrijven, zoals Heineken,
juist het goede voorbeeld geven bij het voorkomen en bestrijden van
seksueel grensoverschrijdend gedrag en het nemen van verantwoordelijkheid
voor werknemers die indirect voor hen werken.
Vraag 3
Waar eindigt volgens u de verantwoordelijkheid van het hoofdkantoor van
Nederlandse multinationals, zoals Heineken, om deze seksuele misstanden
met jonge vrouwen bij hun dochterondernemingen en in de keten tegen te
gaan? Welke juridische mogelijkheden heeft de overheid om Nederlandse
bedrijven te dwingen tot het nemen van maatregelen, enerzijds ter verbetering van de situatie en anderzijds tegen de verantwoordelijke bestuurders?

1

ah-tk-20172018-2005
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.nrc.nl/nieuws/2018/03/23/promotiemeisjes-van-heineken-verkopen-bier-en-hunlichaam-a1596910

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Conform de UN Guiding Principles on Business and Human Rights en de
OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen dragen bedrijven zorg
voor hun gehele waardeketen. Bedrijven worden geacht een veilige werkomgeving te creëren voor alle medewerkers. Dit geldt dus ook voor hun
dochterondernemingen en onderaannemers, zoals de bedrijven die voor
Heineken bier promoten. De UN Guiding Principles en de OESO-richtlijnen
schrijven voor dat bedrijven de risico’s op negatieve effecten van hun
bedrijfsactiviteiten op mens en milieu identificeren en in kaart brengen.
Bedrijven moeten deze risico’s vervolgens voorkomen of mitigeren en
rekenschap afleggen over de wijze waarop zij met de geïdentificeerde risico’s
omgaan. Hetzelfde geldt als een bedrijf niet direct heeft bijgedragen aan een
misstand, maar het wel verbonden is aan een risico of misstand door
activiteiten, producten of diensten via een zakelijke relatie.
De overheid heeft geen juridische mogelijkheden om Nederlandse bedrijven
te dwingen tot het nemen van maatregelen in dergelijke gevallen. Het kabinet
verwacht dat bedrijven de UN Guiding Principles en de OESO-richtlijnen
naleven en spreekt hen hier geregeld op aan. Als bedrijven de OESOrichtlijnen niet naleven kan er een klacht worden ingediend bij het Nationaal
Contactpunt (NCP). Het NCP draagt bij aan de oplossing van problemen die
voortvloeien uit de niet-naleving van de OESO-richtlijnen.
Vraag 4
Bent u bereid met voorstellen voor wettelijke maatregelen te komen wanneer
bestaande juridische mogelijkheden ontoereikend blijken te zijn en een
gesprek op korte termijn geen verbeteringen oplevert?
Vraag 5
Bent u van mening dat Heineken in de afgelopen vijftien jaar, waarin zij al die
tijd op de hoogte waren van deze problematiek, voldoende heeft gedaan om
de misstanden aan te pakken? Hoe rijmt u de lage mate van urgentie die
volgens het artikel is getoond met de reactie van Heineken dat deze
problematiek «volledig indruist tegen waar we als bedrijf voor staan»?
Vraag 6
Bent u bereid om hierover op korte termijn het gesprek aan te gaan met
Heineken en andere grote Nederlandse multinationals en de uitkomsten
hiervan te delen met de Kamer?
Antwoord 4, 5 en 6
Het kabinet betreurt dat vrouwen die promotiewerk doen voor Heineken
geconfronteerd worden met seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarom
heb ik op woensdag 4 april gesproken met dhr. Van Boxmeer (CEO Heineken)
en hem gewezen op de verantwoordelijkheid die Heineken moet nemen met
betrekking tot de problematiek rondom bierpromotors en eventuele andere
risico’s in de keten. Tijdens het telefoongesprek liet dhr. Van Boxmeer weten
dat Heineken de kwestie als prioriteit zal gaan behandelen met het oog op
preventie en aanpak. Heineken zal daarom samen met lokale werkmaatschappijen, sales promotion bureaus en andere relevante partijen verdere stappen
zetten om deze misstanden aan te pakken en in de toekomst te voorkomen.
Andere multinationals zal het kabinet in het kader van het convenanten
proces ook blijven wijzen op hun verantwoordelijkheden onder de OESOrichtlijnen en UN Guiding Principles.
Als lid van de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) zal
Heineken onderdeel zijn van het IMVO-convenant van de voedingsmiddelensector. Dit convenant zal naar verwachting vóór de zomer worden ondertekend. De IMVO-convenanten zijn erop gericht om de naleving van de UN
Guiding Principles en de OESO-richtlijnen te bevorderen onder bedrijven, om
substantiële stappen van verbetering te bereiken voor groepen die negatieve
effecten ervaren en om een gezamenlijke oplossing te bieden voor problemen
die bedrijven zelf niet geheel kunnen oplossen. In het najaar 2019 zal worden
gestart met een evaluatie van de IMVO-convenanten. De uitkomst van deze
evaluatie zal het kabinet gebruiken om te bezien of, en zo ja welke, wettelijke
maatregelen nodig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 7
Zou u in de brief die eind april wordt verwacht over de Nederlandse
ontwikkelingshulpsector en hun optreden tegen seksuele misstanden ook het
Nederlandse bedrijfsleven willen meenemen? Zo nee, bent u bereid hier een
apart onderzoek naar te verrichten en de Kamer hierover te informeren?
Antwoord 7
De brief over (seksueel) grensoverschrijdend gedrag in de hulp- en ontwikkelingssector, die eind april wordt gestuurd, zal ook betrekking hebben op
samenwerkingsverbanden tussen de Nederlandse overheid en het bedrijfsleven.
Vraag 8
Kunt u een overzicht geven van subsidies die in het kader van ontwikkelingssamenwerking aan Heineken worden verleend (vanaf 2007) in Afrikaanse
landen? Bent u bereid om het plan van aanpak om seksuele misstanden bij
ngo’s tegen te gaan breder te trekken en ook voor bedrijven verplicht te
stellen die gebruikmaken van subsidies in het kader van ontwikkelingssamenwerking?
Antwoord 8
Momenteel lopen in 6 Afrikaanse landen (Rwanda, Ethiopië, Sierra Leone,
Nigeria, Zuid-Afrika en Mozambique) partnerschappen op het gebied van
«local-sourcing», waarin Heineken partner is of als afnemer verbonden (zie
overzicht). Het kabinet verstrekt subsidies aan partnerschappen tussen NGOs,
lokale overheden, MKB-bedrijven en Heineken, die Afrikaanse boeren met een
klein bedrijf helpen hun landbouwmethoden te verbeteren, de voedselproductie te verhogen en hun eigen inkomenspositie te versterken. De projecten in
Zuid-Afrika en Mozambique zijn gericht op het opzetten van landbouwcoöperaties, Heineken is hierin enkel afnemer van de landbouwproducten.
Deze projecten vallen onder hetzelfde subsidiekader dat momenteel naar
aanleiding van de aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij en
door ngo’s tegen het licht wordt gehouden. De maatregelen zullen dan ook
voor partnerschappen met bedrijven gaan gelden.
Project

Landen

Partners

Looptijd

Bijdrage
Heineken

Bijdrage BuZa

Schokland

€ 6,2
miljoen
€ 5,4
miljoen

€ 2,1 miljoen

2Scale

Nigeria

2014 – 2018

€ 9,7
miljoen

€ 1,2 miljoen

Transitie
Faciliteit
Pilot project

Zuid Afrika

EUCORD
(ngo)
EUCORD
(ngo), IFC,
lokale
overheid
IFDC (ngo),
BoPinc
(ngo),
Psaltry
International
(lokaal MKB)
Solidaridad,
ICCO
Lokaal MKB

2009 – 2015

CREATE

Burundi,
DRC
Ethiopië,
Rwanda,
Sierra Leone

2016 – 2018

€ 0,2
miljoen

€ 0,5 miljoen

Totaal

Mozambique

2013 – 2019

2018 – 2019
€ 21,5
miljoen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

€ 2,3 miljoen

€ 0,025
miljoen
€ 6,5
miljoen

3