Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

29 664

Binnenvisserij

29 684

Waddenzeebeleid

Nr. 132

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 3 augustus 2015
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft op 10 juni 2015
overleg gevoerd met Staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken
over Visserij.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag.)
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Vermeij
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Franke

kst-29664-132
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

1

Voorzitter: Graus
Griffier: De Vos
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Bashir, Dijkgraaf, Geurts,
Graus, Jacobi en Visser,
en Staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken.
Aanvang 16:35 uur.
De voorzitter: Ik heet allen welkom bij dit algemeen overleg Visserij. Ik
zie veel vissermannen op de publieke tribune en heet die ook welkom, net
als de Staatssecretaris en de woordvoerders. Ik stel voor om een
spreektijd van vier minuten en maximaal twee interrupties per fractie te
hanteren.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Na enige jaren geen woordvoerder
voor visserij te zijn geweest, mag ik nu weer het woord voeren. Dat vind ik
mooi, want ik heb het gemist. Ik zie veel bekende gezichten: er is dus nog
niks veranderd.
Ik begin met het IJsselmeer. De PvdA is verbaasd dat het aantal netten
met 25% is afgenomen en dat het aantal snoekbaarzen is toegenomen.
Hoe is het met de visstand in het IJsselmeer? Wat wordt op dit moment
onderzocht en gemonitord? Wat is het toekomstperspectief? Het uitvoeren
van de compensatie is neergelegd bij de Producenten Organisatie (PO)
IJsselmeer. Het is vreemd dat het geld nog steeds niet is uitgekeerd. Er
wordt opgemerkt dat de compensaties 100% te weinig zijn. Ik verwacht
dat de discussie hierover opnieuw wordt gevoerd in de Kamer. Hoe wordt
de compensatie verdeeld? Er zijn ook heel kleine vissers, bijvoorbeeld de
gebroeders De Vries uit Laaxum. Die krijgen er waarschijnlijk geen rooie
rotcent van. Dat is niet terecht. Hoe stuurt de Staatssecretaris hierop?
Tijdens een werkbezoek in Zeeland kwam ik in aanraking met een mooie,
kleinschalige en historische vorm van visserij: de Zeeuwse strandvisserij,
door UNESCO beschouwd als immaterieel erfgoed. Ik heb er zelfs een
boek over gekregen: De Zeeuwse Strandvisserij. Men zou er een gilde
voor moeten oprichten, want er zijn maar weinig mensen die dit soort
fuikjes kunnen maken. Lang geleden heb ik met een aantal Kamerleden
geknokt voor een regeling voor het historisch staand want vissen op de
eilanden. Met een simpele regeling en onder de strikte conditie dat er
geen paling in de netten terechtkomt, kan deze strandvisserij voor Zeeland
behouden blijven. De wil om dit te regelen moet er zijn. Dit is van de
mensen en ze zijn er trots op. Ik zie er geen kwaad in, integendeel. Laten
we het slim oplossen. De gemeenten, de provincie Zeeland en de mensen
die de historische netten maken, willen heel graag dat we deze vorm van
visserij niet laten verpieteren.
Het Koninklijk Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) wordt bedreigd
met sluiting. Dit goede onderzoeksinstituut levert een waardevolle
bijdrage aan de regio, maar is buiten zijn schuld in de problemen geraakt.
Twee jaar geleden waren de financiën nog prima op orde, maar moest het
instituut verplicht fuseren. Kan de Staatssecretaris bekijken of zij samen
met de Hogeschool Zeeland iets kan doen?
Ik ben het eens met het steunpakket voor de zeebaars.
Tot slot kom ik op het rapport van het Institute for Marine Resources &
Ecosystem Studies (IMARES) over de vangsten in de recreatieve visserij.
Zeebaars, snoek en paling zijn de drie populaire soorten. Er zijn veel
klachten van de beroeps- maar ook van de sportvissers over stropende
hengelaars. Hun vangsten leiden tot minder handel. In 2013 is de
registratieplicht ingevoerd en is er een systeem ontwikkeld. Wat doet de
Staatssecretaris om de registratieplicht te verbeteren, zodat het aantal
stropende hengelaars afneemt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

2

De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Ik doe mijn inbreng mede namens de
heer Slob van de ChristenUnie. Met de vis in het IJsselmeer gaat het de
goede kant op. De brasem is een uitzondering, maar die past ook niet in
het snorkelparadijs van de Kaderrichtlijn Water. Volgens IMARES nemen
de snoekbaarzen, baarzen en blankvoorns sterk in aantal toe.
De IJsselmeervissers zijn de wanhoop nabij. Een jaar geleden zijn
afspraken gemaakt, maar nu dreigt een koude sanering zonder compensatie. Wij gaan hiermee niet akkoord. In de eerste plaats is de compensatie veel lager dan afgesproken. De Staatssecretaris heeft een compensatie van 85% op de omzet van 2012 toegezegd. Dat leek in het begin vier
ton te zijn, maar volgens de huidige rapporten gaat het om acht ton. Toch
is de compensatie gebaseerd op vier ton en dus niet 85% maar 40%. Dat
kan toch niet? Ik vraag de Staatssecretaris om haar oorspronkelijke
toezegging van 85% van de omzet van 2012 na te komen. Daarnaast moet
er een structurele oplossing komen. De Staatssecretaris kreeg daarvoor
van ons een jaar de tijd. Zij komt echter met een te lage compensatie voor
één jaar. Is dit het? Dat kan toch niet? De vissers mogen volgend jaar 85%
minder vangen en de Staatssecretaris geeft het jaar daarna geen
compensatie meer. Wij vragen haar om met een goede compensatieregeling te komen, niet alleen voor dit jaar maar ook voor de jaren daarna,
die niet leidt tot een koude sanering maar tot een structurele warme
oplossing.
IMARES kwam recentelijk met stevige getallen over de vis die sportvissers
in het seizoen 2012–2013 uit het water haalden. De sportvissers namen
ondanks het meeneemverbod vier keer zo veel snoekbaars en ruim
300.000 palingen mee naar huis als beroepsvissers. Ik vrees dat een deel
daarvan illegaal verkocht wordt. Wat gaat de Staatssecretaris hiertegen
doen? Welke rol kan de registratieplicht spelen? Dit probleem moet
worden opgelost.
De aanlandplicht is een onding waarmee we het vooralsnog moeten doen.
Een belangrijk knelpunt zijn de zogenaamde choke species. Neemt de
Staatssecretaris snel actie om het lamleggen van de vloot te voorkomen?
Wipt zij de schar uit het quotumstelsel?
De SGP en de ChristenUnie hekelen de stenengooierij door Greenpeace.
Deze broodroof moeten we niet accepteren. Maakt de Staatssecretaris
haast met een verbod op deze acties? Ik kan mij niet voorstellen dat het
internationale zeerecht hiervoor geen mogelijkheden biedt.
De visserijbeperkingen voor het Duitse deel van de Doggersbank gaan
veel verder dan nodig. Waarom accepteert de Staatssecretaris dat?
Volgens artikel 11 van de verordening voor het gemeenschappelijk
visserijbeleid (GVB) is overeenstemming niet verplicht. Brussel moet
volgens dat artikel strenger toetsen of maatregelen nodig zijn. Ik vraag de
Staatssecretaris om heel kritisch te blijven. Geef alle ruimte aan visserijorganisaties om richting de Commissie kritiek te leveren.
De Raad van State constateert dat de toegangsbeperkingen voor
garnalenvissers onvoldoende onderbouwd zijn. De garnalenvissers stellen
voor om een gebied verder op zee te begrenzen. Dat is beter voor de
natuur en voor de vissers. Pakt de Staatssecretaris dit op? In natuurgebieden op zee willen wij ruim baan voor de flyshootvisserij. Deze
visserijtechniek zorgt nauwelijks voor bodemberoering. Ik krijg graag een
reactie op deze punten.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Vissen zijn wezens met gevoel, die pijn,
stress en angst kunnen ervaren. Zij lijden ernstig onder de manier waarop
zij gevangen en gedood worden. Kan de Staatssecretaris in haar beleid
voortaan structureel aandacht besteden aan het welzijn van vissen en aan
het bevorderen van diervriendelijkere dodingsmethoden? Is de Staatssecretaris bereid om met de sector toe te werken naar implementatie van
diervriendelijke dodingsmethoden? Is zij bereid om budget vrij te maken
om het vissenwelzijn verder te ontwikkelen en te onderzoeken, en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

3

diervriendelijkere dodingsmethoden te ontwikkelen? De Staatssecretaris
kan coördineren, aanjagen en innovatie- en onderzoekgelden beschikbaar
stellen. Wij overwegen op dit punt een motie, maar wellicht komt de
Staatssecretaris met een initiatief.
Ik ben niet enthousiast over de grote hoeveelheid geld voor de viskweek.
In viskwekerijen wordt veel antibiotica gebruikt en dat is niet duurzaam.
Ook ontsnapt er kweekvis, wat schadelijk is voor de wilde soortgenoten.
Wordt met de kweekvisserij geen nieuwe bioindustrie opgezet?
Waarom zijn natuurorganisaties niet betrokken bij de uitwerking van de
aanlandplicht? Ik vraag de Staatssecretaris om de natuurorganisaties uit
te nodigen. Is zij daartoe bereid?
De SP pleit al heel lang voor een coherent netwerk van natuurgebieden op
zee. Natuur op zee is een ondergesneeuwd onderwerp. De aandacht gaat
vaak uit naar natuur op land, maar dat is onterecht. Natuurgebieden op
zee zijn van cruciaal belang voor vogels, zee- en zoogdieren, de onderwaternatuur en natuurlijk voor de vissen zelf. Aangezien de vissers afhankelijk zijn van de vis, is het opstellen van een goed netwerk aan
beschermde gebieden op de lange termijn in het belang van de vissers. In
deze gebieden kan de visstand zich immers herstellen en krijgen de vissen
de kans om tot een volwaardig formaat uit te groeien voordat ze opgevist
worden. Is de Staatssecretaris bereid om op zee royale natuurgebieden
aan te wijzen waar de natuur en de vis zich kan herstellen? De natuurgebieden op zee dienen beschermd te worden, ook tegen de visserij en met
name de bodemberoerende visserij. In de Voordelta mag nog gewoon
met sleepnetten gevist worden. Alleen de zwaarste boten worden
geweerd. Dat lijkt mij geen echte bescherming. Is de Staatssecretaris
bereid om hieraan iets te doen?
Er zijn zeer zorgwekkende geluiden over het IJsselmeer en de Waddenzee.
Het IJsselmeer is bijna leeggevist en er is groot alarm geslagen over de
waddenvis. Kan de Staatssecretaris een update van de stand van zaken
van het IJsselmeer geven? Wat is haar ambitie? Zijn de stappen die met
betrekking tot de Waddenzee gezet worden voldoende?
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Voordat ik overga op de agendaonderwerpen begin ik met de stenengooiactie van Greenpeace. Ik heb er
met Greenpeace over gesproken. Het is een onverantwoordelijke en
eigenlijk een heel rare actie om de besluitvorming door politici op deze
manier onder druk te zetten. De Staatssecretaris antwoordde op schriftelijke vragen van de heer Geurts en mij dat zij in gesprek gaat. Ik spreek mij
niet uit over het kort geding dat binnenkort dient. Ik benoem wel dat de
VVD tijdens de behandeling van het Belastingplan een motie heeft
ingediend, die uiteindelijk is verwerkt in de Algemene wet inzake
rijksbelastingen (AWR). In de motie wordt gevraagd om de anbi-status af
te pakken van instellingen die strafrechtelijk veroordeeld worden. Als
hiertoe aanleiding is, moet dit aan de orde komen, ook om het signaal af
te geven dat dit soort dingen niet kunnen.
Als je je als nieuwe woordvoerder verdiept in het dossier over het
IJsselmeer, merk je dat dit een teer punt is waarover al heel lang
gesproken wordt. Vorig jaar is gesproken over de compensatie en de
percentages. We zijn nu een jaar verder en er is nog steeds onduidelijkheid over het te compenseren bedrag. Ook is er onduidelijkheid over de
toekomst, zowel bij de natuurorganisaties als de visserijsector. Iedereen
wijst naar elkaar en niemand weet welke kant het op moet gaan. De
Staatssecretaris zit binnenkort aan tafel bij het bestuurlijk overleg. Wat is
de toekomst? Hoe gaan we verder en welke afspraken zijn gemaakt? Ik
heb het idee dat men naar elkaar wijst, maar dat niemand zich verantwoordelijk voelt om stappen te zetten. Hoe ziet de Staatssecretaris dat?
Welke rol ziet zij voor zichzelf weggelegd? Wat is de stand van zaken? Ziet
zij op korte termijn een oplossing voor zowel het te compenseren bedrag
als de toekomst? Het moet dan gaan om meer dan 15% aan compensatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

4

Zowel de natuurorganisaties als de visserijsector zijn hierover niet
tevreden. Ik krijg hier graag een reactie op.
Ik sluit mij gemakshalve aan bij de vragen van de heer Dijkgraaf over de
choke species en de concrete oplossingen daarvoor. We zijn blij met de
antwoorden van de Staatssecretaris over de aanlandplicht en haar inzet.
Zij zegt heel duidelijk dat zij op zoek gaat naar de maximale ruimte en de
maximale rek in de aanlandplicht. De inspanningen zijn gericht op 2016,
maar er is meer nodig. Wil de Staatssecretaris zich daarvoor inzetten?
België heeft een aantal gebieden als Natura 2000-gebied aangewezen. De
zeevisserijsector gaat daarvan problemen ondervinden. Wij zijn benieuwd
of de Staatssecretaris stappen onderneemt om dit in België aan de orde te
stellen en of zij zich publiekelijk tegen het voorstel van België uitspreekt.
Ik sluit mij aan bij de vragen van de heer Dijkgraaf over de garnalenvisserij. De Staatssecretaris geeft aan dat zij in gesprek is en dat zij de Kamer
daarover zal informeren. Misschien is er al meer duidelijk over de
oplossingen voor de garnalenvisserij en de gevolgen daarvan.
De heer Geurts (CDA): Voorzitter. De visserij hoort bij Nederland. De
visserijbedrijven zijn familiebedrijven die de ruggengraat van de Nederlandse economie vormen en een mooi product maken. Ik zie uit naar de
nieuwe haring van het nieuwe seizoen. Met de visbestanden op de
Noordzee gaat het goed. We hebben het er vanochtend in de Landbouwen Visserijraad al even over gehad en na de afrikaantjesaffaire die we in
de plenaire zaal besproken, gaan we er nu mee verder.
Ik wil het even hebben over Greenpeace, want dat zit mij dwars. Voor
Greenpeace is het nooit genoeg. In het parlement worden de officiële
procedures voor de aanwijzing en maatregelen voor de Noordzee
doorlopen, bijvoorbeeld voor de Engelse wateren en de Klaverbank. Voor
Greenpeace gaat het echter niet snel genoeg. Uit protest gooit men grote
keien in de Noordzee met de bedoeling het de visserman onmogelijk te
maken om te vissen. Daarbij wordt de visserman zwartgemaakt en zijn
broodwinning geraakt. Ik vind dat dit absoluut voorkomen moet worden.
Greenpeace kan zich beter afvragen of er zeeën zijn waar echt inzet nodig
is, zoals de Middellandse Zee waar de visbestanden er slechter voorstaan.
Greenpeace richt zich voor de zichtbaarheid in Nederland blijkbaar op de
Nederlandse visserij. Wat zijn de mogelijkheden om de anbi-status van
Greenpeace in te trekken als het dit soort gerichte acties uitvoert? Straks
plaatsen Jan en alleman zaken die van nature in zee voorkomen, zoals
grote zandhopen en keien, om windmolenparken, gaswinning en
garnalenvisserij tegen te houden. Dat kan niet de bedoeling zijn. Ik dank
de Staatssecretaris voor de beantwoording van de schriftelijke vragen. Ik
leid daaruit af dat de nationale wetgeving dit volgens de hoogste rechter
toelaat. Is de Staatssecretaris bereid om de wetgeving op dit punt aan te
scherpen of ziet zij andere mogelijkheden om het dumpen van in de
natuur voorkomend afval te voorkomen?
Hoe gaat het bijvangstverbod gestuurd worden? Het gaat om verstandig
vissen op commercieel belangrijke soorten, zoals tong en schol. Mogen
andere soorten in een bepaalde bandbreedte gevangen worden of worden
de Marine Steward Councel Indices (MSCI) voor alle soorten leidend?
Misschien kan de Staatssecretaris haar visie hierop geven.
Om visserij van Spaanse schepen op de Noordzee te voorkomen, is schar
een quotumsoort geworden. Nu zitten we met een papieren quotum in
onze maag. Wil de Staatssecretaris ervoor pleiten dat de schar uit de Total
Allowable Catch (TAC) en de quotumverordening wordt verwijderd? Dit
moet zo snel mogelijk gebeuren.
De heer Dijkstra hield een uitgebreid betoog over het vissen op het
IJsselmeer en ik sluit mij daar gemakshalve bij aan. Het is mij onduidelijk
hoe de Staatssecretaris met het IJsselmeer verder wil. Kan zij vanmiddag
een tipje van de sluier oplichten? Hoe ziet zij de toekomst? Misschien
moet er een vervolg op het Masterplan IJsselmeer komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

5

Voorzitter: Jacobi
De heer Graus (PVV): Voorzitter. Ik sluit me voor het gemak aan bij de
voorgaande sprekers wat betreft de garnalenvisserij en het stenen gooien
van Greenpeace. Greenpeace verliest zo iedere vorm van draagvlak.
Vroeger had ik nog wel een bepaalde sympathie voor Greenpeace als het
om dierenmishandeling ging, maar vandaag de dag maakt men alles
kapot. Men is echt heel dom bezig. Het is heel triest wat er gebeurt. Wat
vindt de Staatssecretaris hiervan?
Wat is het toekomstperspectief voor de vissers? Ik vraag ten behoeve van
de continuïteit om een toekomstbestendig plan met voldoende compensatie en meer mogelijkheden. Ik richt een woord van dank aan diverse
ambtenaren op het ministerie, die veel vissermannen uitleg hebben
gegeven en hebben opgevangen. Dat waardeer ik enorm. Het is terdege
gebeurd, vaak buiten beeld. Daaruit blijkt dat men hart voor onze
vissermannen heeft.
Uit het officiële rapport van het Landbouw Economisch Instituut (LEI) blijkt
dat in 2012 de besomming voor compensatie op € 840.000 uitkwam en
niet op de € 340.000 die later is gebruikt. Graag een reactie.
Het schijnt dat de aanlandplicht een gigantische lastenverzwaring van
tonnen euro’s per kotter tot gevolg heeft. Kan de Staatssecretaris hierop
reageren? De aanlandplicht leidt niet tot een hogere overlevingskans, ook
niet voor watervogels die profiteren van het terugzetten van bepaalde
vissen. Graag een reactie.
Ik sluit mij aan bij hetgeen mevrouw Jacobi zei over de strandvissers in de
gemeente Veere. Het betreft immaterieel erfgoed. We moeten dit in ere
houden en desnoods in ere herstellen. De fuiken hebben mazen van 6
centimeter. Zelfs een volwassen paling kan daardoor zijn weg naar zee
vinden en een paling van 8 centimeter dik kan zich er doorheen worstelen.
Graag een reactie.
Ik krijg van bijna alle vissermannen te horen dat het Masterplan
IJsselmeer niet goed wordt uitgevoerd. Er zijn te veel kosten gemoeid met
controle en handhaving en het transitiefonds wordt niet ingevuld. Kan de
Staatssecretaris daar een reactie op geven?
Voorzitter: Graus
De vergadering wordt van 17.00 uur tot 17.08 uur geschorst.
De voorzitter: Alvorens ik het woord geef aan de Staatssecretaris, wil ik
haar namens de heer Wim Vreeke het boekje De Zeeuwse Strandvisserij
aanbieden. Het gaat over onder andere het nettenbreien op de traditionele
Zeeuwse manier. De heer Vreeke is een kind van de Noordzeekust en
inmiddels een mooie, rijpe man die ons vanaf de kaft toelacht.
Staatssecretaris Dijksma: Hartelijk dank.
De voorzitter: Ik stel voor om per Kamerlid twee interrupties toe te staan.
Kan de Staatssecretaris aangeven welke blokjes zij gaat behandelen?
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Ik begin met het blok IJsselmeer. Het
tweede blok gaat over de vragen over de binnenvisserij, het derde blok
over de zeevisserij en dan volgt een blok overig.
Ik begin met het IJsselmeer. Wat is daar aan de hand? Er is eerder een
discussie geweest om te komen tot een zogenaamd masterplan, dat nodig
was omdat de bestanden er slecht voor stonden. De visstand levert een
diffuus beeld op. Er is gelukkig een toename van juveniele baars en
snoekbaars, maar een afname van brasem en blankvoorn. Wellicht zijn er
voor de hogere snoekbaarsvangsten diverse oorzaken, maar we weten dat
nog niet precies. Er zijn onvoldoende concrete aanknopingspunten voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

6

een antwoord op de vraag hoe wij hiermee verdergaan. Ik verzeker de
Kamer dat het geen gemakkelijke gesprekken waren. Uiteindelijk is
afgesproken dat wij naar een situatie willen waarin het IJsselmeer weer
rijk is; rijk in ecologische zin, maar ook in economische zin. Dat is een heel
lastige transitie.
Een van de problemen met het masterplan was dat zowel de natuurorganisaties als de visserijorganisaties ervan uitgingen dat vergunningen
zouden worden uitgekocht en dat dit voor rekening van de overheid zou
komen. Dat was de kurk waarop het masterplan dreef. Die kurk bleef
echter niet drijven, want ik mag niet aan uitkoop doen. Ik heb dit vanaf het
begin heel helder gecommuniceerd. Het betekent dat de transitie in het
IJsselmeer op een andere manier moet plaatsvinden. Om rust en tijd te
kopen – en niet om het financiële probleem binnen een jaar op te lossen –
is de afspraak gemaakt voor een eenmalige tegemoetkoming van 85%
voor de besomming van wat men minder mag vissen. Daarom is vorig
jaar een tegemoetkoming van € 340.000 euro afgesproken. Dat bedrag is
overigens vanuit het transitiefonds aan de PO betaald.
Er is ondertussen wel iets gebeurd. Uit een nieuw LEI-onderzoek bleek dat
de besomming achteraf hoger was. Dat was voor ons niet zo eenvoudig te
constateren, want niet alle boeken zijn open. Het is een lastige kwestie.
Als de afspraak echter 85% van de gederfde inkomsten is, moeten we
daarmee over de brug komen. Ik ben bereid om aan het verzoek van de
PO tegemoet te komen en het bedrag aan te vullen. Ik heb het geld nog
niet gevonden, maar we doen het wel. We geven een teken van
vertrouwen aan de vissers en leveren wat we hebben afgesproken. De
afspraak is een tegemoetkoming van 85% van de besomming voor één
jaar en we houden ons daaraan. Ik verwacht daar iets voor terug, want het
is gelijk oversteken. Ik verwacht dat de vissers de vangstbeperking in het
komend seizoen gaan naleven en niet opnieuw om geld vragen.
Daarnaast moeten de vissers hun toezegging nakomen dat ze per 1 juli
aanstaande zorgen voor een systeem van vangst- en inspanningsregistratie. Dat werkt nog niet goed. Daar moet wat aan gebeuren, zodat we
verder kunnen. Ik ben overigens op verzoek van de PO bezig met het
wettelijk verplichten van de vangst- en inspanningsregistratie. Dat geeft
een steun in de rug, want het is lastig om vanaf scratch te beginnen. De
verdeling van het totale bedrag, dat ongeveer € 350.000 hoger wordt, is
aan de PO.
De heer Dijkgraaf zegt dat we moeten bekijken hoe we verdergaan. Wat
voor perspectief bieden we de vissers? We hebben hierover gesproken en
ik heb aangegeven dat de overheid niet kan inzetten op warme sanering.
Er is wel een proces gestart: de Stichting Transitie IJsselmeer is opgericht
en er ligt een inspiratiedocument Rijk IJsselmeer waarin is afgesproken
dat men om op zoek gaat naar middelen om een rijk IJsselmeer dichterbij
te brengen. Ook derden kunnen daaraan bijdragen. Dat de overheid niet
warm kan saneren, betekent niet dat de overheid de ogen sluit, doorloopt
en er niets mee te maken heeft. Er wordt echter wel op een heel andere
manier naar een oplossing gekeken dan de voorstellen in het masterplan
deden. Als we die voorstellen hadden kunnen uitvoeren, hadden we dat
gedaan, maar dan hadden we de afgelopen periode ook niet aan tafel
hoeven zitten.
We hebben afspraken gemaakt, maar het is ontzettend lastig om iedereen
daaraan te houden. Ik houd mij er wel aan, vandaar mijn toezegging om
het bedrag op te hogen. Het heeft te maken met onderling vertrouwen.
Voor zowel de ngo’s als de sportvissers is het lastig gebleken om de
afspraken na te komen. Hierover zijn brieven aan de Kamer gestuurd. Ik
stond er wel van te kijken. Ik ben even heel open: het helpt als de Kamer
mij in het proces steunt. Anders blijft er een sfeer bestaan waarin men
denkt: nou, als we het met de Staatssecretaris niet voor elkaar krijgen,
fietsen we het er via de Kamer misschien nog wel in. Mijn handen zijn
gebonden. Ik mag niets doen wat op staatssteun lijkt en waarmee ik met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

7

de Europese wetgeving in de knoei kom. Dat moet ook niet, want dan
staan allerlei andere sectoren ook voor de deur.
We moeten samen investeren in het IJsselmeer. Ik doe dit door de
vismigratierivier en de visvriendelijke inrichting van de Marker Wadden. Ik
denk na over de manier waarop we private partijen zover krijgen dat ze
ook iets doen. Er zijn tal van opties waarmee ik met iedereen verder wil,
maar dan moeten we ons houden aan de afspraken. Anders wordt het een
bende en komt er geen oplossing. Dit is mijn vriendelijke verzoek. Het is
misschien wat veel gevraagd, maar het kan helpen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Het is mooi dat de Staatssecretaris zich houdt
aan de afspraak die gebaseerd is op de werkelijke besomming. Ze koppelt
daaraan een aantal zaken. Ik kan het voor een deel volgen, want afspraken
moeten gewoon nageleefd worden. Ik vind ook dat een man een man, een
woord een woord is. Het was echter lastig dat we steeds brieven kregen
met het bedrag van € 340.000 erin, in plaats van het bedrag van de totale
besomming. Daardoor ontstond aan weerskanten gedoe.
Het is ook lastig dat de Staatssecretaris zegt dat men niet opnieuw moet
aankloppen om geld. Vorig jaar juni zei de Kamer dat de Staatssecretaris
een jaar tijd moest kopen door de visserijsector 85% van de besomming
te beloven, maar ook dat gedurende dat jaar aan een structurele oplossing
gewerkt moest worden. We zijn een jaar verder en de structurele
oplossing is er niet. De Staatssecretaris zegt dat zij nog nadenkt en dat er
potjes moeten komen. Kan de Staatssecretaris haast maken met een
structurele oplossing? Het is prima als derden een inbreng hebben, maar
we moeten niet uitsluiten dat de overheid zelf verantwoordelijkheid
neemt, mogelijk ook in financiële termen. We moeten de slag wel maken.
Staatssecretaris Dijksma: Dan moeten we nu elkaars nieren proeven. Een
structurele oplossing betekent dat we toe moeten naar een beheersysteem voor het IJsselmeer. Net als op zee werken we dan met quota en
dat kan alleen via het aantal netten. Ik heb vanaf het begin gezegd dat de
overheid de uitkoop van vergunningen niet voor haar rekening neemt. Dat
is de reden waarom het masterplan niet een-op-een kan worden uitgevoerd. Ik heb ook gezegd: laten we de komende tijd – niet een jaar maar
langer – gebruiken om te bezien op welke manier we het economisch
perspectief van het IJsselmeer vorm kunnen geven. Er ligt een voorstel
om voor het komend jaar en de jaren daarna tot een beheersysteem te
komen. Dat deel van mijn belofte heb ik waargemaakt.
Vervolgens is het de vraag wat we doen met de vergunninghouders. We
moeten daarvoor een veel beter beeld van de werkelijkheid krijgen. De
heer Dijkgraaf weet dat een deel van de vergunningen niet gebruikt wordt.
We krijgen daar heel moeilijk de vinger achter. Op macroniveau werken
we met besommingen, maar we weten niet precies wie wat doet. Een deel
van de mensen heeft bijvoorbeeld hoofdinkomsten uit andere beroepen.
De Kamer kan mij niet aanspreken op de uitkoop van vergunningen. Ik
doe dat niet, ook niet over een jaar of twee jaar. Het gaat gewoon niet. Ik
kan wel een beheersysteem opzetten. Omdat het moeizaam was om tot
een beheersysteem te komen, hebben we een jaar tijd gekocht door de
gederfde inkomsten van de vissers te compenseren. Vervolgens moeten
we met de provincies, de ngo’s en de sportvissers bezien welke andere
inkomsten we voor het IJsselmeer en de vissers kunnen genereren. Dat is
een transitie, vandaar het transitiefonds, en niet iets wat je binnen een
jaar met een druk op de knop hebt geregeld. Ik heb commitment voor het
transitiefonds, maar ik heb geen commitment voor het uitkopen van
vergunningen. Dat moet glashelder zijn, want anders blijven we in de
problemen komen. Ik doe dat niet en heb dat nooit toegezegd.
De heer Dijkgraaf (SGP): Het is helder dat de Staatssecretaris dit niet
toegezegd heeft. Het is ook helder dat er in Brussel allerlei mogelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

8

problemen liggen. Het gaat mij om een eerlijke compensatie. Die vindt dit
jaar gelukkig plaats, maar de komende jaren wordt er met 85% gekort. De
IJsselmeervissers zeggen dat het gegeven de visstand dan maar moet
gebeuren, maar dat er een financiële stroom moet zijn die de vissers
compenseert en hen toegang geeft tot de transitie. Ik kan billijken dat het
Rijk op de langere termijn niet de primair verantwoordelijke is, want er
zijn ook andere spelers bij het IJsselmeer betrokken. Ik verwachtte echter
dat er een plan zou liggen met een compensatie voor dit jaar en een
financiële stroom voor de komende jaren. Die stroom dient waarschijnlijk
afgebouwd te worden, want een transformatie betekent dat je naar een
nieuw evenwicht gaat. Enkel en alleen voor dit jaar een compensatie
geven en dan zeggen dat de portemonnee leeg is en dat men het
financieel zelf maar moet uitzoeken, is mij te kort door de bocht.
Staatssecretaris Dijksma: Dat begrijp ik, maar dat is wel wat we vanaf het
begin zonder omhaal van woorden aan de Kamer gecommuniceerd
hebben. We zeiden dat we het proces op weg wilden helpen om te komen
tot een nieuw beheersysteem en een doorbraak. Er zit geld in het
transitiefonds, dus we komen wel over de brug. We stoppen geld in het
verbeteren van het IJsselmeer met zaken waardoor de visstand op de
langere termijn verbetert. We nemen onze verantwoordelijkheid, maar dat
is iets anders dan het uitkopen van vergunningen en het geven van een
compensatie door de rijksoverheid over meer jaren. Ik wil de compensatie
eenmalig geven. Lopende de rit kwamen we erachter dat het bedrag niet
juist was. Toen heb ik gezegd dat we daarover niet kinderachtig moesten
doen en gewoon moesten leveren, ook al waren de opbrengsten van de
vis veel hoger dan men had gedacht. Er is ook discussie over. Een deel
van de ngo’s zegt dat de visserijsector veel meer heeft verdiend. Desalniettemin vind ik dat je moet leveren. Het houdt wel een keer op. Ik heb
geen eindeloos budget. Ik wil het transitiefonds graag ondersteunen, ook
door creatief na te denken. Het is niet zo dat we daarmee nog moeten
beginnen. Ik bekijk hoe we dit verder gevuld kunnen krijgen.
De heer Geurts (CDA): De Staatssecretaris vroeg een bevestiging van de
Kamer dat gemaakte afspraken nagekomen moeten worden. Ik steun haar
daarin. We zijn echter vorig jaar door de eenjarige oplossing in een status
quo terechtgekomen. De Kamer en de Staatssecretaris kwamen er vorig
jaar niet uit en staan nu op hetzelfde punt. Ik heb een hekel aan het
o-woord, onteigening. Het probleem is echter in dat jaar niet opgelost.
Wat is een duurzame oplossing voor de toekomst? Waar landen we? Er
zijn in de provincies diverse nieuwe colleges. Gaat de Staatssecretaris
daarmee op korte termijn praten om een doorbraak te bewerkstelligen?
Staatssecretaris Dijksma: Er is geen sprake van onteigening. De vis is er
gewoon niet, dus er wordt niet onteigend. De heer Geurts kan niet anders
kijken naar de quota voor zee dan naar die voor het IJsselmeer. We geven
ook geen compensatie als de visstand in zee naar beneden gaat. Als we
dat gaan doen, is het einde zoek. Dat moet de heer Geurts zich goed
realiseren. Het begrip «onteigening» klopt niet.
Waar gaan we naartoe? Het is wijs om ervoor te zorgen dat mensen
accepteren dat een beheerstelsel noodzakelijk is. We kunnen ook niks
doen en dan raakt het IJsselmeer leeg. De vissers kunnen dan niks meer.
Dan is het klaar. Ik ben niet voor deze verelendungstrategie, niet vanuit
het bedrijfseconomisch perspectief van de mensen die hun boterham op
het IJsselmeer verdienen, maar ook niet vanuit ecologisch perspectief.
Misschien hadden we al veel eerder wat moeten doen, maar het is nou
eenmaal niet anders. Ik moet roeien met de riemen die ik heb.
Vanochtend heb ik met een aantal nieuwe en oude gedeputeerden
gesproken, want de zaken rond het IJsselmeer zitten vast. We hebben
vastgesteld dat we elkaars lijn delen. Voor de colleges is het belangrijk dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

9

ze vergunningen kunnen verlenen en dat we samen aan de slag blijven.
Met de stichting en de andere actoren moeten we verder werken aan het
vullen van het fonds.
De heer Geurts (CDA): Iedereen vindt dat de biodiversiteit bevorderd
moet worden en weet dat vis die er niet is, niet gevangen kan worden.
Ook is het belangrijk voor de recreatie dat het IJsselmeer goed op orde
blijft. Het beheerstelsel behoort tot de afspraken en de afspraak daarover
moet nagekomen worden. Het is mij echter nog niet helder waar we gaan
landen en wanneer. Wat is de route daarnaartoe? Wat zijn de verschillende
stappen? Ik heb heel veel papieren, maar het antwoord op deze vragen
staat er niet in.
Staatssecretaris Dijksma: We landen al, maar dat is niet in alle opzichten
even prettig. We staan een beheerstelsel voor de komende jaren voor,
waardoor we het bestand op orde krijgen. We gebruiken daarvoor de
beste wetenschappelijke gegevens die we hebben. Ik kan niet op
maatregelen vooruitlopen als ik daarvoor geen basis heb. Met Rijk
IJsselmeer gaan we verder met het investeringsprogramma. Ik heb een
aantal voorbeelden genoemd. Daarnaast is er de Stichting Transitie
IJsselmeer, waaraan we geld hebben gegeven. We vragen anderen om
daaraan ook een bijdrage te leveren. De heer Geurts sprak over recreatie
en de waarde van het IJsselmeer daarvoor. We kijken naar andere partijen
die eerder toezeggingen hebben gedaan. Ik kan mij voorstellen dat er
vanuit verschillende ngo’s interesse is om mee te doen. We proberen
ervoor te zorgen dat het transitiefonds met creativiteit, met het denken
langs andere lijnen, wordt gevuld. Er is geen beleidslijn dat het Rijk elk
jaar compenseert of vergunningen uitkoopt.
Mevrouw Visser (VVD): De Staatssecretaris vraagt de Kamer om steun
voor de inzet in het bestuurlijk overleg. Ik ben nog zoekende. De Staatssecretaris stelt het beheersysteem en het economisch perspectief gelijk aan
elkaar. Ik hoor vanuit de visserijsector dat men duidelijkheid wil. Wat is het
economisch perspectief en wat is het tijdpad daarnaartoe? Ik begrijp het
dilemma van de Staatssecretaris over sanering en alles wat daaraan
vasthangt. Daartoe roep ik niet op. Welke mogelijkheden zijn er? Welke
duidelijkheid kan de Staatssecretaris verschaffen over de invulling en de
uitwerking van het transitiefonds in relatie tot de economische
ontwikkeling?
Staatssecretaris Dijksma: Zo werkt het ook niet op zee. Als we quota
moeten stellen omdat een soort in gevaar is, geven we geen financiële
compensatie. Het is best bijzonder dat er een transitiefonds wordt
ingesteld. Ik begrijp dat het nodig is. We willen tijd kopen om tot een
nieuw systeem te komen. Die kant van het verhaal is echt wel duidelijk.
Vervolgens vullen we de transitie nader in, maar wel op basis van de
wetenschap. Ik heb geen hard tijdpad of een harde garantie voor
inkomsten van anderen in het fonds. Ik kan wel toezeggen dat de
provincies, wijzelf en andere partijen het commitment hebben om samen
aan de slag te gaan. Er is geen voor jaren gevuld fonds. Dat zou niet fair
zijn. Als we dat doen, ligt er straks voor elk dossier een vraag. Ik wil daar
consistent in blijven en dat is al lastig genoeg.
Mevrouw Visser (VVD): Ik snap het dilemma van de Staatssecretaris,
maar er is sprake van een forse reductie en een afhankelijkheidsrelatie.
Aan de ene kant worden vele miljoenen besteed aan de vismigratierivier
en de Marker Wadden. Er komt 30 miljoen uit het Deltafonds en de
begroting van EZ. Dat zijn forse bedragen. Aan de andere kant kunnen we
geen duidelijkheid geven over het economisch perspectief en wat
daarvoor nodig is. Ik vraag niet om sanering en garanties, maar om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

10

duiding van het economisch perspectief en de weg daarnaartoe. Elke
ondernemer wil weten waar hij aan toe is en wanneer hij wel en niet kan
investeren. Dat is een normale vraag. Als ik de 80 miljoen voor de
vismigratierivier en de 30 miljoen voor de Marker Wadden optel, kom ik al
op 110 miljoen aan investeringen.
Staatssecretaris Dijksma: Het punt is dat we ondernemers niet compenseren voor gederfde inkomsten. We lopen nu al op het randje van wat
juridisch kan. Dat geldt ook voor het jaar dat we gecompenseerd hebben.
Het is een hele toer geweest om het zo te regelen dat de Europese
Commissie ons straks niet in de nek hijgt en gaat bekijken of we dit wel
mogen doen. We creëren rust door duidelijkheid over het stelsel te
scheppen. Die duidelijkheid kan er komen, want er ligt een voorstel. De
vraag is of de mensen en vooral de Kamer dat willen steunen. De Kamer
kan de duidelijkheid geven waar mevrouw Visser om vraagt. Ik geef de
duidelijkheid dat ik voorts alle zeilen zal bijzetten om, samen met anderen,
de transitie van het IJsselmeer uit te voeren en te investeren in de visserij,
bijvoorbeeld door alternatieve werkgelegenheid te creëren door het
inzetten van mensen als onderzoeker voor de Rijksdienst. Dat is iets
anders dan jaar op jaar compenseren.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dit is precies het punt. Ik verwachtte dat er een
plan zou liggen over hetgeen we de komende jaren gaan doen en hoe de
transformatie plaatsvindt. Ik verwachtte niet dat dit via een warme
sanering zou gaan, want dat mag niet van Brussel, maar ook niet dat het
via een koude sanering over de rug van de vissers zou plaatsvinden.
Daardoor vallen de bedrijven volgend jaar vanzelf al om. Ik had het beeld
dat we naar een transformatie gingen waarin het transformatiefonds,
derde partijen en de overheid een rol zouden spelen. Er is nu allerlei
onduidelijkheid over het economisch perspectief. De overheid zegt dat er
dit jaar nog wordt gecompenseerd en dat zij er volgend jaar mee stopt. De
vissers moeten duidelijkheid krijgen over het langjarig perspectief. Daar
hoort een afbouwende rol van de rijksoverheid bij, die de vissers naar dat
perspectief helpt.
Staatssecretaris Dijksma: Als ik dit doe, moet ik het voor alle andere
sectoren ook doen. Het is niet fair, ook niet voor de vissers die geen
compensatie krijgen. Daarnaast ben ik het echt niet eens met de samenvatting van het beleid als «u krijgt een jaar en zoek het uit». Dat is niet zo.
We hebben een miljoen in het transitiefonds gestopt. Dat is geen klein
bier. We hebben de grootste moeite om inzicht te krijgen in wat mensen
verdienen en hoe afhankelijk ze echt van de visserij zijn. Die openheid is er
niet. De vergunningen zijn wel, niet of deels in gebruik. Mensen hebben
soms ook nog andere hoofdinkomsten. Dat maakt het niet gemakkelijk om
het allemaal op te lossen. We moet oppassen dat we suggereren dat we
vier, vijf of zes jaar compenseren. Hoelang doen we dat dan? Wat is dan
redelijk? Je compenseert mensen voor iets waarvoor vergelijkbare
partijen helemaal niets krijgen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dit is een heel unieke situatie. De IJsselmeervisserij moet acuut met 85% verminderen. Dat gebeurt bijna nergens. Het is
heel exceptioneel. Er liggen allerlei beloftes uit het verleden. Ik ben het
met de Staatssecretaris eens dat er op sommige onderdelen te weinig
informatie is. Bij de deal hoort dat aan beide kanten de boeken opengaan
als dat nodig is. Het zou voor de deal ook wat betekenen als de overheid
de hand uitsteekt en zegt dat er een mogelijkheid voor financiële
compensatie is. Anders blijven de partijen knokken en komen ze er niet
uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

11

Staatssecretaris Dijksma: Vorig jaar lag een ander voorstel op tafel,
waarin sprake was van geen compensatie en een lager quotum. De Kamer
had grote bezwaren, want de situatie met het IJsselmeer was zo ernstig
dat die om stevig ingrijpen vroeg. Ik vond het gerechtvaardigd om voor
dat jaar compensatie te bieden. Dat jaar waren overigens de opbrengsten
economisch gezien veel minder dramatisch dan ons van tevoren was
geschetst. Het verhaal is echt genuanceerder dan het soms lijkt. Het is niet
zo dat er op het IJsselmeer niets meer verdiend wordt.
Blokje twee gaat over de binnenvisserij. Mevrouw Jacobi vroeg naar de
registratie. Het is niet wenselijk of noodzakelijk om een registratiesysteem
te introduceren waardoor iedereen die beroepsmatig of recreatief vis
onttrekt, dat moet melden. Dat betekent een enorme administratieve
lastenverzwaring en het is kabinetsbeleid om die te voorkomen. Er is wel
het eerder aangekondigde wetsvoorstel voor het visplanstelsel waarin een
registratieverplichting is opgenomen voor de beroeps- en sportvisserij.
Het voorstel kent een evenwicht tussen de noodzaak voor inzicht in de
belangrijkste onttrekkingsgegevens en de wens om de lasten voor de
vissers niet onnodig te laten toenemen. We hebben het voorstel in
consultatie gebracht. In de loop van het jaar komt het in procedure en
wordt het met de Kamer besproken. Alle ins en outs komen dan aan de
orde.
Ik kom op de Zeeuwse strandvisserij. Het wordt mij vanmiddag heel lastig
gemaakt en dan krijg ik ook nog zo’n prachtig boek. Meestal ben ik wat
toeschietelijker. Het is heel ingewikkeld om iets te doen. Dat heeft te
maken met het aalbeheerplan waarin zowel maatregelen voor de
beroepsvissers als voor de recreatieve vissers zijn opgenomen. De
toestand van de aal is ontzettend kritisch, zoals in 2014 nog is gebleken.
Als men gaat handhaven op het onderscheid tussen wat recreatief of
traditioneel is en wat beroepsmatig gebeurt, vraagt dat een disproportionele inspanning van de handhavingsdienst. Dat is niet te doen. Men kan
alleen door het lichten van een fuik controleren of er een ontsnappingsmogelijkheid is. Ik kan niet bij elke fuik iemand van de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zetten. Als het zou kunnen, zou ik dat
misschien uit sympathie voor dit prachtige ambacht doen, maar het is niet
haalbaar.
Mevrouw Jacobi en de heer Dijkgraaf vroegen naar de stropende
hengelaars. Er is geen relatie tussen schattingen over aantallen door
sportvissers meegenomen zeebaars, snoekbaars en paling en de
mogelijke verkoop van deze soorten door sportvissers aan horeca en
handel. Elke twee jaar krijgen we van IMARES een rapport over het
recreatieve visserijonderzoek. Men bekijkt daarin op basis van samenwerking met 2.500 sportvissers die hun vangsten bijhouden in logboekjes,
wat er met de vis gebeurt en of die wordt teruggezet of meegenomen.
Verkoop door sportvissers mag niet. Men mag voor beperkt eigen gebruik
wel zeebaars en snoekbaars meenemen. Het meenemen van paling uit
wateren die vallen onder de VISpas is niet toegestaan. Er is via de NVWA
geen informatie dat in de horeca op grote schaal zeebaars, snoekbaars en
paling wordt aangeboden.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik ben blij dat de Staatssecretaris beleving heeft
bij de traditionele vorm van strandvisserij in Zeeland. Het betreft maar een
klein gebied in de omgeving van Veere. De gemeente en de provincie
zeggen dat als het handhaven een probleem is, zij dit op zich willen
nemen. Het gaat om een kleine selecte groep vissers. Het probleem is niet
zo groot als met het traditionele staand want vissen op de eilanden. Er is
nog nooit een paling waargenomen in het stuk waar men vist. Ik denk dat
het zeer verantwoord is als de handhaving met de decentrale overheid
afgedicht wordt, voor mijn part via een constructie voor een gilde of voor
een bepaald aantal dagen. We hebben de handhaving ook afgedicht voor
het vissen met staand want voor de jongens op Ameland en omgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

12

Het probleem wordt dan echt opgelost. Het doel is enerzijds om deze
mensen hun traditie niet af te pakken en anderzijds om geen palingen te
vangen. Die twee kunnen heel goed samengaan. Ik en velen met mij
bieden de Staatssecretaris een constructieve oplossing waardoor de
problemen worden opgelost. Is de Staatssecretaris onder deze condities
bereid om hierover na te denken?
Staatssecretaris Dijksma: Ik ben altijd te vangen voor tradities en
ambacht. De vraag is of hetgeen mevrouw Jacobi zegt de realiteit zal
blijken te zijn. De belangrijke voorwaarde is dat de bestanden niet in
gevaar komen en dat zal bewezen moeten worden. Dat is niet gemakkelijk.
Als de gemeenten willen handhaven, moeten ze dat voor hun rekening
nemen, letterlijk en figuurlijk. Ik heb nog niet eerder begrepen dat ze dit
willen. Ze willen ongetwijfeld meedenken, maar het gaat nu om de vraag
of ze bereid zijn om het zelf te doen. De vraag is vervolgens of we tot een
sluitend systeem kunnen komen. Mevrouw Jacobi schetst prachtige
perspectieven, maar geen van die perspectieven heeft mij ooit bereikt.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Dan zijn ze bij dezen tot de Staatssecretaris
gekomen. Als het gaat om bestanden, zeg ik bijna «laat me niet lachen»,
want het gaat meer om de traditie dan om het vangen van vis. De slechte
visstand heeft ook dit strandvissen bereikt. Het is een traditie, een
immaterieel erfgoed. Bij het werkbezoek waren ook een wethouder en een
delegatie van de provincie. Beide partijen wilden helpen om dit op te
lossen. Zij hebben daarover een brief geschreven, volgens mij ook naar de
Staatssecretaris. Als de condities zo zijn dat de doelen gehaald worden en
we dit immaterieel erfgoed kunnen behouden, moeten we dat doen. Is de
deur helemaal dicht of staat die op een kier? Want dan gaan we aan de
slag.
De voorzitter: Wilt u namen van de contactpersonen aan de Staatssecretaris doorgeven?
Staatssecretaris Dijksma: Ik krijg regelmatig brieven van gemeenten die
schrijven dat ze iets heel graag willen blijven doen of mogelijk willen
maken. Dat is niet het type commitment dat hier nodig is. Het is mooi,
maar het lost niks op. Mijn deur zit niet volledig dicht, maar ik zet hem ook
niet wagenwijd open. Mevrouw Jacobi praat te gemakkelijk over de
bestanden. De positie van de aal is te kwetsbaar. We moeten ons dat
aantrekken. Als de lokale overheden met een sluitend verhaal komen en
het financieren, kunnen we opnieuw om tafel. Als dat niet het geval is,
wordt het heel lastig.
Mijn derde blokje gaat over de zeevisserij. Mevrouw Visser vroeg wat ik
na 2016 met de aanlandplicht doe. We hebben het onderwerp vanochtend
in een ander debat even besproken. Het klopt dat er nog veel uitdagingen
zijn. Die zullen met name voor de gemengde visserij geen sinecure zijn. Er
is afgesproken om te zoeken naar een manier waardoor het voor de sector
werkbaar blijft. Ik heb de Kamer daarvoor een voorstel gedaan. Ik heb in
de regionale groepen bereikt dat we een fasering voorstellen die wat meer
rechtdoet aan de vraag of het werkbaar blijft. Dat is verstandig, zelfs voor
mensen die liever gisteren dan vandaag een aanlandplicht willen. Als het
stelsel namelijk niet functioneert of als er ongelofelijk veel gedoe of
onduidelijkheid over ontstaat, mislukt het. Daar is niemand bij gebaat. Ik
hoop oprecht dat iedereen begrijpt waarom dit de beste weg is. We
hebben tijd nodig om meer data beschikbaar te krijgen over bijvoorbeeld
de overlevingskans van bepaalde vissoorten. We hebben goede onderzoekers en we weten veel. Ik hoop dat we een stap kunnen zetten als we
hard bewijs hebben. Het onderzoek zou ook een grond voor uitzonderingen kunnen opleveren en die kunnen we dan met wetenschappelijk
bewijs bepleiten. Het gaat dan niet meer om een gevoel of een mening,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

13

maar om iets wat we kunnen laten zien. IMARES doet ook onderzoek naar
geassocieerde bijvangsten zonder TAC. Er is dus maximale rek en ruimte
voor en na 2017.
Er werd gevraagd naar de choke species. Als dit zonder risico’s voor de
MSCI kan, zal ik dit probleem zeker in de internationale discussie
inbrengen. We vragen aan IMARES om het te onderzoeken en leveren
indien mogelijk bewijs. Dan hebben we een goed verhaal.
De heer Graus vroeg naar de vogels. Volgens het advies van IMARES zal
het effect op zeevogels door de aanlandplicht meevallen. Het antwoord
van IMARES is dat de meeste soorten vogels opportunisten zijn en snel
kunnen overschakelen op andere voedselbronnen. We zien dit bij de
zeemeeuwen. Dat is niet alleen maar mooi, want ze komen steeds verder
het land op. Dan krijg je weer lastige discussies over overlast. Ook ngo’s
zijn betrokken bij de aanlandplicht.
De heer Graus zei het een ander over de lastenverzwaring. Bij de
gemengde visserij is er sprake van meer bijvangst dan bij de pelagische
sector. Het bedrag kan dan inderdaad oplopen. We willen zo veel mogelijk
precieze gegevens hebben om ervoor te zorgen dat we het bedrag kunnen
terugdringen. Dat is de inzet die we vanaf het begin met de sector hebben
besproken.
De heer Geurts vroeg of de MSCI leidend worden voor het bijvangstverbod. Ja, de MSCI zijn de hoeksteen van het gemeenschappelijk
visserijbeleid. Waar ze bekend zijn, worden ze gebruikt en waar ze niet
bekend zijn, wordt een voorzorgsbenadering gehanteerd. Dit is een goede
benadering. Ik steun die pijler van het visserijbeleid.
Over de natuurgebieden op zee vallen een paar zaken te zeggen. Het is
van belang dat het een aantal gebieden is en dat deze worden aangewezen. We hebben de vlakte van de Raan, de Voordelta, de Noordzeekustzone en de Waddenzee al aangewezen. De Doggersbank, het Friese
Front, de Klaverbank en de centrale oestergronden zitten in de pijplijn. Ik
heb geprobeerd om de motie van de heer Geurts zo goed mogelijk uit te
voeren. Dat heeft ertoe geleid dat het langer duurde om over te gaan op
het voorleggen van de aanwijzing en daar hebben we dan weer veel
kritiek op gekregen. In het overleg met Duitsland, Denemarken en het
Verenigd Koninkrijk hebben we maximaal ingezet op ruimte voor de
visserij. We komen niet verder dan wat nu op tafel ligt. Als we dat niet
accepteren, schaden we onze positie. Ik ben met deze lidstaten over nog
meer onderwerpen voor de vissers in de weer. We zijn kritisch en als er
wat door de andere lidstaten wordt gezegd, zullen we daarop reageren.
Tot nu toe is de positie zo dat iedereen naar Nederland kijkt en zegt: jullie
hadden al een paar jaar geleden iets moeten doen, waarom zeggen jullie
niet gewoon hoe het moet? We hebben voorstellen van de vissers op tafel
gelegd en alternatieven bekeken, maar de rek bij de andere lidstaten is er
gewoon uit. Ik heb gedaan wat ik kan.
Ik ga niet over het Duitse deel van de Doggersbank. Er is ontzettend veel
met de Duitsers geprobeerd, maar zij hebben een eigen bevoegdheid. Ik
zou het ook niet prettig vinden als mijn collega’s zich met onze aanwijzingen bemoeien.
Mevrouw Visser sprak over de Belgische Natura 2000-gebieden. Zij zei dat
Nederlandse vissers daarvan last krijgen en ze vroeg wat ik ga doen. Er is
tussen België en Nederland voortdurend overleg op basis van artikel 11
van het GVB. Dat loopt nog. We hebben kritische vragen gesteld. Over een
halfjaar moet er een gezamenlijke aanbeveling liggen. We zitten midden in
het proces.
Er werd gevraagd waarom ik geen flyshooters op de Doggersbank toesta.
Op de Doggersbank en de aangesloten gebieden mag alleen gevist
worden door de niet-bodemberoerende visserij. Flyshooters zijn
weliswaar minder bodemberoerend dan de boomkor, maar ze behoren
wel tot de bodemberoerende visserijen. Het gaat weliswaar om enkele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

14

vissers en heel weinig zeedagen, maar handhaving is een heel groot
probleem.
Er werd gevraagd naar de actie van Greenpeace. Ik heb in antwoord op
Kamervragen al twee keer uitgebreid mijn positie geschetst. Ik heb mij
overigens ook in de media niet onbetuigd gelaten. Ik begrijp niet zo goed
waarom men dit doet, als men weet dat het kabinet het voorstel al op tafel
heeft liggen. Overigens is men ook met kiezelstenen naar het plein voor
het Ministerie van Economische Zaken gekomen en die actie beviel mij
veel beter. Dit is geen uitnodiging, maar ik heb liever de kiezelstenen voor
mijn eigen deur dan stenen in de zee. Dat is een verstandiger manier van
aandacht vragen. Ik heb er strenge dingen over gezegd, die binnen mijn
bevoegdheid liggen. We moeten ons realiseren dat het hoogste orgaan
een uitspraak heeft gedaan. Die moeten we allemaal in de oren knopen.
Als het moet, doe het dan maar voor de deur van EZ. Dat leidt tot minder
beroering, letterlijk en figuurlijk.
De heer Bashir vindt dat er veel subsidie naar aquacultuur en kweekvis
gaat en dat dit eigenlijk niet past. Binnen het Europees visserijbeleid is er
aandacht voor aquacultuur. Met betrekking tot de voedselvoorziening
voor de komende decennia is het nodig om niet alleen vis uit de zee te
halen. Het is van belang dat we met alternatieve eiwitbronnen aan de slag
blijven en daar hoort ook kweekvis bij. Er is een nationaal strategisch plan
waarin we ons richten op de productie van nicheproducten en het
vermarkten van kennis. Overigens delen we ook kennis, bijvoorbeeld met
Indonesiërs om ervoor te zorgen dat ze hun aquacultuur verder verduurzamen. Dat is hard nodig. Dit jaar is er de eerste innovatieregeling in het
kader van het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij. Ik heb
een andere invalshoek en heb daar een aantal inhoudelijke redenen voor
genoemd. Ik weet niet of ik de heer Bashir daarmee overtuig, maar ik blijf
bij mijn standpunt.
Ook het bestand in de Waddenzee geeft reden tot echte zorg. De trends
zijn al vanaf de jaren tachtig niet goed. De oorzaken zijn overigens
onduidelijk. Op dit moment ontwikkelen we de zogenaamde visstrategie
die meer zicht moet geven op maatregelen die bijdragen aan het behoud
en de verbetering van de visfauna. Het idee dat er geen vissers meer op
de Waddenzee zijn, past niet in mijn toekomstbeeld. Dat is niet houdbaar.
Binnen het programma Rijke Waddenzee geven we een impuls aan het
natuurherstel. We willen met de garnalenvissers en anderen komen tot de
stapsgewijze sluiting van gebieden om het natuurlijk herstel een kans te
geven. We zoeken naar een evenwicht. Uitkoop is heel ingewikkeld, omdat
we daarmee in de problemen komen. Het Waddenfonds heeft de
coördinatie. Die kant is dus elders belegd.
Mevrouw Jacobi heeft vragen over het NIOZ geteld. OCW heeft daarbij
het voortouw. Ik zal de vragen spoedig beantwoorden.
De heer Bashir vroeg naar het welzijn van vissen tijdens de vangst. Er
wordt in de Noordzeekottervisserij al heel lang gewerkt met innovaties op
dit terrein, zoals selectieve vistechnieken en het besparen van bijvangst,
ook die van jonge vis. Er loopt een onderzoek naar het bedwelmen van vis
aan boord, dat we via het nieuwe Visserijfonds steunen. Het gaat om
Europees beleid, dus kunnen we niet opeens van alles zelf gaan doen met
betrekking tot de regelgeving voor het doden van vis. Het speelveld moet
gelijk zijn. Als men iets wil veranderen, moet men de Europese regelgeving veranderen. Daarvoor is nog te veel onderzoek nodig. Voordat je
de resultaten van zo’n onderzoek naar het bedwelmen van vis in de
praktijk kunt toepassen, moet je onderzoek hebben gedaan naar verschillende soorten en bepaalde grotenklassen. Dit staat nog in de kinderschoenen. Er is geen mogelijkheid om erop vooruit te lopen.
De heer Bashir (SP): Er is een motie van de heer Van Gerven over
zoutbaden en het elektrocuteren van vissen aangenomen. Kan de
Staatssecretaris een update geven over de uitvoering daarvan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

15

Staatssecretaris Dijksma: Deze vraag zal ik in de tweede termijn
beantwoorden.
De voorzitter: We zijn toe aan de tweede termijn van de Kamer. Ik stel
voor een spreektijd van maximaal anderhalve minuut per fractie en geen
interrupties te hanteren.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ik ben een beetje blij met de reactie
van de Staatssecretaris op de Zeeuwse strandvisserij, maar nog niet
helemaal tevreden. Volgens mij bestaat er een verkeerd beeld van dit
immateriële erfgoed. Ik wil hierover een motie indienen en vraag hierbij
een VAO aan.
Ik ben het heel erg eens met de Staatssecretaris over de kwestie
IJsselmeer. Het is belangrijk dat het perspectief naar voren wordt
getrokken en dat het concreet gemaakt wordt.
Het NIOZ is heel erg belangrijk voor het onderzoek naar kustsystemen,
specifiek voor de Zeeuwse kustsystemen. Ik kom vandaag op voor
Zeeland, een provincie die een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt
heeft. Het wegtrekken van dit soort instituten is slecht voor de arbeidsmarkt en de verdere onderzoeken op dit terrein.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor de
antwoorden. Ik concentreer mij op de IJsselmeervisserij. 85% van de
werkelijke besomming voor dit jaar vind ik een mooie compensatie. Dat is
een goede zaak. De vissers hebben het geld hard nodig, dus ik ben dik
tevreden. De Staatssecretaris kent mij: over de rest ben ik niet tevreden. Is
de Staatssecretaris bereid om op korte termijn met de sector een nieuw
overleg te starten over de volgende elementen? Het overleg is gericht op
een langetermijntransformatie met een drastische vangstbeperking. Dit
zal de Staatssecretaris niet zo’n probleem vinden. Het levert concrete
afspraken over het economische model en vulling van het fonds op. Er
zijn ook concrete afspraken over de benodigde informatie, zoals open
boeken. Ik ben het met de Staatssecretaris eens dat de benodigde
informatie er moet komen. Verder komt er voor enkele jaren compensatie,
die afgebouwd wordt overeenkomstig de opbouw van het nieuwe
economische model. Het overleg levert een definitief plan op waarmee
het boek IJsselmeervisserij dicht kan. Ik krijg hierop graag een reactie van
de Staatssecretaris. Indien nodig zal ik hierover een motie indienen. Dan
zullen we erom knokken wie de meerderheid krijgt.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor de
beantwoording van de vragen. De Staatssecretaris zegt dat natuurorganisaties betrokken worden bij de aanlandplicht. We hebben daarvoor een
plan gekregen, maar Stichting De Noordzee is daarbij niet betrokken.
Achteraf mag de stichting blijkbaar meepraten, maar niet toen het plan
gecreëerd en opgeschreven werd. Waarom is Stichting De Noordzee niet
gewoon betrokken bij het opstellen van het plan? Wil de Staatssecretaris
dit alsnog rechtzetten?
Ik begrijp dat het vissenwelzijn Europees aangepakt moet worden, maar
de Staatssecretaris kan bijdragen aan de kennis van Europa en zaken
aanpakken, aanjagen en bevorderen. Is de Staatssecretaris bereid om wat
meer initiatief te nemen, ook al kan zij niet alles in haar eentje verzetten?
De Staatssecretaris erkent de zorgen over de Waddenzee. Doen we nu
genoeg? Kunnen we meer doen? Wat zijn de mogelijkheden en is de
Staatssecretaris bereid om daarnaar te kijken?
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Ik wil de Staatssecretaris bedanken
voor de toezegging over de compensatie voor de IJsselmeervisserij. Dit is
een belangrijk element dat duidelijkheid geeft over het bedrag waarover
we al een jaar praten. De discussie gaat nu met name over de manier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

16

waarop de transitie, het transitiefonds en het perspectief worden
geschetst. Ik snap het dilemma van de Staatssecretaris over staatssteun
en precedentwerking, maar zijn er binnen dit kader geen mogelijkheden
om toch te kijken naar de transitie en het perspectief? De ondernemer wil
duidelijkheid.
De Staatssecretaris kan aan de slag met haar tuin, want ik denk dat zij een
aantal keien op haar tuinpad zal vinden. We wachten af wat het kort
geding oplevert. Actie voeren mag, maar men moet het democratische
proces respecteren. Als daar consequenties aan verbonden zijn, zoals het
intrekken van de anbi-status, moet men dat aanvaarden.
De Staatssecretaris gaat in gesprek over haar bezwaar met betrekking tot
de Belgische wateren. Om te voorkomen dat hierover onduidelijkheid en
onrust ontstaat bij de Zeeuwse vissers, vraag ik haar om de Kamer te
informeren over de voortgang en de consequenties in Europees verband.
De heer Geurts zal in zijn inbreng een vraag namens mij stellen.
De heer Geurts (CDA): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor de
beantwoording. Ik sluit mij aan bij de woorden over de compensatie voor
het IJsselmeer en de woorden van de heer Dijkgraaf over het IJsselmeer.
Uiteraard volg ik de uitvoering van de motie over de Doggersbank. De
Staatssecretaris kent onze inzet.
De brief van 14 april 2015 gaat over de Noordzeekust en de garnalenvisserij. In de brief staat een procesbeschrijving. De laatste zin luidt: «Zodra
dit pakket is uitgewerkt zal ik uw Kamer nader informeren.» Wanneer
worden wij nader geïnformeerd? Wij willen graag duidelijkheid.
Ik ben heel benieuwd wat mevrouw Jacobi gaat doen met de Zeeuwse
strandvisserij. Ik weet niet hoe de motie er te zijner tijd uitziet, maar ik
denk dat zij de steun van de CDA-fractie heeft voordat zij de motie
gemaakt heeft.
Ik vind het heel knap van de woordvoerders voor visserij, en in het
bijzonder van de heer Dijkgraaf, dat het woord «wollandkrab» nog niet
genoemd is.
Voorzitter: Jacobi
De heer Graus (PVV): Voorzitter. De Staatssecretaris zei dat de Zeeuwse
strandvissers mogelijk aal vangen. De Zeeuwse mannen op de tribune
schudden allemaal nee. Er zit geen aal in hun fuiken. Bovendien zijn de
mazen van het net voor een aal groot genoeg om eruit te zwemmen. Kan
de Staatssecretaris hier rekening mee houden of dit onderzoeken, zodat
deze mannen verder kunnen met onze tradities en ambachten? Als vissers
zeggen dat er geen aal in de fuik zit, dan is dat zo. Het zijn gelovige,
hardwerkende mensen die nooit jokken. Ik heb ze daar tenminste nooit op
kunnen betrappen.
De lastenverzwaring bij de aanlandplicht is voor de PVV een heel
belangrijk punt. De Staatssecretaris zegt dat die goed onderzocht moet
worden. We horen dat het gaat om honderdduizenden euro’s per kotter.
Dat is niet te doen voor de vissermannen. Hoe en wanneer wordt dit
onderzocht? Het is voor mij volkomen onduidelijk hoe dit allemaal in zijn
werk gaat. De lasten komen op de nek van de vissers, die dan hun bedrijf
kunnen sluiten. Dat kan natuurlijk niet.
Voorzitter: Graus
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Op de opmerking van mevrouw
Jacobi over het NIOZ zeg ik dat het me spijt, maar dat het Ministerie van
OCW hierin het voortouw heeft. Mevrouw Jacobi kan daar van alles van
vinden, maar als er besluiten vallen moet ze bij dat ministerie zijn. Als de
provincie het instituut echt belangrijk vindt, moet die er zelf wat voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

17

willen doen. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. De beantwoording
van de vraag komt snel.
Voordat mevrouw Jacobi komt met een «zoek het maar uit»-motie over de
Zeeuwse strandvissers, wil ik een gesprek. Ik wil weten of wat zij
veronderstelt echt klopt. Voor we het weten maken we allerlei mensen blij
en blijkt achteraf dat ze blij zijn met een dooie mus. Dat moet niet. Het
gaat er niet om of er iets of niets in de fuik zit, maar om de kans dat dit
gebeurt. De wijze waarop gehandhaafd wordt, is het kernpunt. Ik ben in
bredere zin verantwoordelijk voor het bestand. Ik snap de ergernis van
mevrouw Jacobi en de heer Graus dat de traditie niet met rust wordt
gelaten, maar de traditie vindt plaats in een omgeving waar dingen
gebeuren die niet goed zijn. De NVWA en ik kunnen iemand niet op zijn
blauwe ogen geloven. Het moet geregeld worden. Voordat mevrouw
Jacobi mij overvalt met een tekst waar ik ongelukkig van wordt, wil ik het
gesprek aangaan. Ik verwacht dan ook dat de betreffende gemeenten zich
bij mij melden en met een concreet voorstel komen. Dat is de deal, want
anders klopt het niet wat mevrouw Jacobi zegt en dan wordt het voor mij
lastig. Zullen we dat afwachten?
De voorzitter: Ik noteer de toezegging dat u in gesprek gaat met de
Zeeuwse strandvissers. Zoveel zijn dat er niet.
Staatssecretaris Dijksma: Ik wil best met de vissers in gesprek, maar het
probleem zit in de handhavingsdiscussie. Mevrouw Jacobi zegt dat ze
daarvoor de oplossing weet, maar ik weet die niet.
Mevrouw Jacobi (PvdA): De wethouder van Veere heeft er een brief over
geschreven. Bij de provincie is er nog geen gedeputeerde die hierover
gaat. Ik ben bereid om mensen aan te dragen die dit gesprek kunnen
voeren.
De voorzitter: Voor de toezeggingen is het belangrijk dat we weten wie
er precies aan tafel komt te zitten.
Staatssecretaris Dijksma: Als de lokale overheid een verantwoordelijkheid van het Rijk wil overnemen, moeten we dat bespreken. We kunnen
moeilijk aan de vissers vragen om de handhaving te regelen.
Ik vind vier van de vijf punten van de heer Dijkgraaf prima, maar één punt
niet. Ik zeg niet toe dat ik voor enkele jaren compensatie geef. Als het zo
lang duurt, rollen we als vanzelf de staatssteun in. We lopen op de rand
van wat kan, om te voorkomen dat men vraagt of we de gehele sector
financieel in de benen houden. We werken niet met de stichting om te
voorkomen dat we via een langjarig traject alsnog bij staatssteun
uitkomen. Het overleg stond al gepland en dat komt er ook. Ik wil best
verder praten over de mogelijkheden om naast het miljoen dat wij
verstrekken, voorwaar niet niks, de stichting verder gevuld te krijgen. Ik
heb daar ideeën over, maar je moet de huid niet verkopen voordat de beer
geschoten is. De boeken moeten inderdaad open. Als die dicht blijven, kan
iedereen mij van alles wijs maken. Dat schiet niet op. Dat is zonder
uitzondering hard nodig. Voor de draad met die handel. Ik wil het gewoon
zien. Het vijfde punt, het boek sluiten, wil ik ook heel graag. Ik kom dus
een heel eind, maar op één punt kom ik de heer Dijkgraaf niet tegemoet
en daarvoor heb ik een gegronde reden. De heer Dijkgraaf moet het Rijk
ook niet in die positie brengen. Dat is niet verstandig. Als hij hierover een
motie indient, kent hij het oordeel al. Ik ga de discussie hierover niet aan,
want ik heb ervaringen met dit soort moties en hij ook.
Waarom is het plan voor de aanlandplicht niet met Stichting De Noordzee
besproken? Het gaat om een uitvoeringskwestie die met de vissers is
besproken. De aanlandplicht in bredere zin, de inzet en op welke manier
we verder willen, is prima om breed te bespreken, maar praktische dingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

18

als de administratieve lasten voor een kotter enzovoort, bespreken we met
de vissers. Dat was hard nodig, want bij hen was er geen draagvlak.
Eigenlijk is dat er nog steeds niet. Daar moet je bij het aangaan van een
gesprek rekening mee houden. Ik ben er hard mee aan de slag gegaan.
Het is heel bijzonder dat de vissers zover met ons meegaan. Dat is een
compliment waard. Het is weliswaar in ons beider belang, maar het is
toch knap, want ze moeten een stap zetten die ze eigenlijk niet willen
zetten.
De heer Bashir vroeg naar het vissenwelzijn en sprak over een motie. Het
is goed om hierop in het verslag van de Visserijraad met een tekst terug te
komen. We kunnen er nu lang over heen en weer praten, maar die tijd is
er niet. In het kader van frappez toujours krijgt de heer Bashir hierover een
tekst.
Ik heb al wat gezegd over de discussie over het transitiefonds.
Ik stel de Kamer uiteraard op de hoogte van de uitwerkingen met België.
De heer Geurts vroeg wanneer het verhaal over de Noordzeekust en de
garnalenvisserij er is. Dat komt binnen een halfjaar.
De heer Graus vroeg naar de lastenverzwaring. De kosten die hij noemde,
ontstaan als de aanlandplicht in 2016 in één klap wordt ingevoerd.
Daarom hebben wij in de regionaliseringscomités gepleit voor een
fasering. Er lopen pilots en onderzoeken naar het verhogen van de
selectiviteit. Daarmee hopen we de lasten te beperken. Het is gewoon zo
dat dit wat gaat betekenen voor de bedrijven. Wij proberen het met alles
wat wij kunnen zo te regelen, dat het zo min mogelijk een last wordt.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik ben het eens met de Staatssecretaris dat
niemand gebaat is bij staatssteun. Dan hebben we alleen gedoe en daar
heeft de visserij ook niets aan. De Staatssecretaris zei dat zij, ook al zou
daarvoor binnen de staatssteunregels ruimte zijn, na dit jaar geen
compensatie meer wil geven en met de financiële stroom stopt. Daarover
verschillen we van mening. Ik denk aan een motie waarin wordt uitgesproken dat de compensatie binnen de staatssteunregels moet vallen en
waarin wordt bepleit dat de Staatssecretaris in overleg bekijkt wat er
binnen de staatssteunregels mogelijk is.
Staatssecretaris Dijksma: Het verschil ligt nog iets genuanceerder dan de
heer Dijkgraaf denkt. Ik wil na dit jaar inderdaad niet meer vanuit het Rijk
compenseren. Als we dat blijven doen, rollen we als vanzelf in een
staatssteunachtige regeling. Die is kwetsbaar, want als we daarmee tegen
de lamp lopen, moet er teruggevorderd worden met alle ellende van dien.
We hebben geen compensatie beloofd. Wel wil ik, ook na dit jaar,
betrokken zijn bij het transitiefonds. De overheid heeft daar een niet
gering bodembedrag ingelegd. Ik wil betrokken zijn bij de vraag hoe we
het transitiefonds met andere financieringsstromen vullen. De middelen
komen niet uit de begroting van EZ, maar dat betekent niet dat ik denk dat
we er vanaf zijn. In het bestuurlijk overleg komt dit terug, net als het
inzetten van de al aangeboorde creativiteit. Op welke manier het
transitiefonds ervoor kan zorgen dat de druk op de visserij afneemt, is aan
het transitiefonds. Daarvoor heb ik geen formele verantwoordelijkheid. Dit
is van belang, want dat geeft het transitiefonds meer mogelijkheden. Ik
denk dat ik het hierbij moet laten.
De voorzitter: Mevrouw Jacobi heeft een VAO aangevraagd. Dit verzoek
zal worden doorgeleid met als eerste spreker mevrouw Jacobi. De
volgende toezeggingen zijn genoteerd:
– De Staatssecretaris gaat in gesprek over de Zeeuwse strandvisserij met
mevrouw Jacobi en de wethouder van Veere of een andere lokale
bestuurder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

19

Staatssecretaris Dijkstra: Ik denk dat ik in gesprek moet gaan met de
wethouder en iemand van de vissers, maar dat het initiatief daarvoor bij
de lokale overheid moet liggen. Die wil iets van mij.
De voorzitter:
– De Staatssecretaris zal in het verslag van de komende Visserijraad
reageren op de motie-Van Gerven over de zoutbaden (26 991, nr. 287).
– Binnen een halfjaar ontvangt de Kamer het plan over de garnalenvisserij en het Natura 2000-gebied Noordzeekustzone en de Belgische
Natura 2000-gebieden.
Ik dank de mensen op de publieke tribune, speciaal de vissermannen. Ik
dank ook de Kamerleden, de Staatssecretaris en haar gevolg. Ik wens u
allen smakelijk eten en een gezegende avond.
Sluiting 18:30 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

20

Volledige agenda
1. Afschrift van de brief aan de gemeente Katwijk inzake het recreatief
staand want
Brief regering d.d. 24-06-2014
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
2. Reactie op het artikel «Groot alarm over de waddenvis»
Kamerstuk 29 684-115 Brief regering d.d. 102-10-2014
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
3. Kabinetsreactie op een artikel inzake het MSC-keurmerk voor de
garnalenvisserij
Kamerstuk 26 737-10 – Brief regering d.d. 08-10-2014
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
4. Voortgang convenant transitie mosselsector en natuurherstel
Waddenzee
Kamerstuk 29 684-116 – Brief regering d.d. 15-10-2014
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
5. Regeling beroepsvistuigen
Kamerstuk 29 664-123 – Brief regering d.d. 19-01-2015
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
6. Beleid mosselzaadinvanginstallaties (MZIs) 2015–2018
Kamerstuk 29 675-178 – Brief regering d.d.19-01-2015
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
7. Aanbieding van het convenant transitie garnalenvisserij en natuurambitie Rijke Waddenzee
Kamerstuk 29684–117 – Brief regering d.d.30-10-2014
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
8. Reductie kreeftenvisserij
Kamerstuk 29 675-179 – Brief regering d.d.26-03-2015
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
9. Kwartaaloverzicht Europese consultaties op het terrein van het
Ministerie van Economische Zaken
Kamerstuk 22 112-1957 – Brief regering d.d.16 april 2015
Minister van Economische Zaken, H.G.J. Kamp
10. Voortgang met betrekking tot de schubvisvisserij op het IJsselmeer
Kamerstuk 29 664-124 – Brief regering d.d.10-04-2015
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
11. Reactie op de motie van het lid Geurts over niet instemmen met het
huidige voorstel voor de Doggersbank
Kamerstuk 33 576-42 – Brief regering d.d.14-04-2015
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma
12. Antwoord op vragen van de leden Jacobi, Albert de Vries, Bosman en
Visser over het strandvissen met kleine fuiken
Aanhangsel Handelingen II 2014/15, nr. 2083 – Brief Lid Tweede Kamer
d.d. 07-04-2015
Lid vaste commissie voor Economische Zaken, L. Jacobi

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

21

13. Stappenplan voor de invoering van de aanlandplicht in de Nederlandse demersale Visserij in de Noordzee en in het Kanaal
Kamerstuk 29 675-180 – Brief regering d.d. 01-06-2015
Staatssecretaris van Economische Zaken, S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 29 664, nr. 132

22