Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

27 428

Beleidsnota Biotechnologie

Nr. 269

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 april 2014
In het Algemeen Overleg (AO) biotechnologie van 6 juni 2013 (Kamerstuk
27 428, nr. 258) en het Verslag Algemeen Overleg (VAO) biotechnologie
van 3 juli 2013 (Handelingen II 2013/14, nr. 103, item 3) heb ik met uw
Kamer onder meer gesproken over de problematiek van de eendagshaantjes. Dit naar aanleiding van de brief aan uw Kamer van 4 juni 2013
(Kamerstuk 27 428, nr. 247) waarin een voorstel is voorgelegd voor het
verlenen van een definitieve ontheffing voor een onderzoek om met
behulp van genetische modificatie (gm) van legkippen broedeieren in een
vroegtijdig stadium te kunnen sexen.
Uw Kamer heeft de motie Dik-Faber (TK 27 428, nr. 252) aangenomen
waarin de regering wordt verzocht om samen met de sector een
maatschappelijke discussie te starten over het huidige dominante
productiesysteem in de pluimveehouderij, waarbij het behoud van een
goed verdienmodel als uitgangspunt wordt genomen. Tevens is daarbij
verzocht nader te onderzoeken hoe de «combinatiekip» als alternatief voor
de huidige praktijk van het doden van eendagshaantjes in een moderne
en duurzame pluimveehouderij past.
Stakeholdersdebat
Ter uitvoering van de motie heb ik het Rathenau Instituut gevraagd, gezien
de langjarige ervaring met dit onderwerp, de belangrijkste stakeholders te
interviewen en een debat te organiseren met deze stakeholders.
Het doel hiervan was om op objectieve wijze in beeld te krijgen wat de
kansen en bezwaren zijn van de verschillende methoden voor het doden
van eendagshaantjes en te bezien welke (praktische) handelingsperspectieven er zijn. Hierbij zijn verschillende aspecten aan de orde komen, zoals
het verdienmodel, het milieu, het welzijn en de gezondheid van de
betrokken dieren.
Dit debat heeft ondertussen plaatsgevonden. Daarbij heeft op een
evenwichtige wijze een verdiepende discussie plaatsgevonden tussen de

kst-27428-269
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 27 428, nr. 269

1

deelnemers over de verschillende alternatieven. De deelnemers gaven
aan na het debat beter begrip te hebben voor elkaars standpunten. De
besproken alternatieven zijn, voor zover op dit moment bekend: «kijken in
het ei» (in meerdere vormen), de combinatiekip, de genetische modificatiemethode en de huidige methode (bedwelming). Iedere methode heeft
haar eigen praktische en ethische voor- en nadelen.
De deelnemers aan het debat geven aan dat de ontwikkeling van een
praktijkklare alternatieve methode die maakt dat er geen eendagshaantjes
hoeven te worden gedood, nog jaren vraagt. Ze geven tevens aan dat er
gestreefd zou moeten worden naar een verdergaande samenwerking
tussen de verschillende initiatiefnemers en bedrijven in Nederland. Het
Rathenau Instituut verwerkt het debat in een rapport en zal mij dit dit
voorjaar aanbieden. Op basis van dit rapport zal ik vervolggesprekken met
stakeholders voeren en mede op basis daarvan mijn verdere beleidsaanpak formuleren.
Ik zal uw Kamer dit rapport en het vervolg hierop toesturen.
Combinatiekip
Ter uitvoering van de motie Dik-Faber heb ik WUR opdracht gegeven de
perspectieven te onderzoeken van een marktconcept gebaseerd op
haantjes van legpluimveerassen (combinatiekip) en van een speciaal
dubbeldoelras. Daarbij is tevens ingegaan op het verdienmodel en de
milieu- en dierenwelzijnsaspecten. Het rapport van het onderzoek, dat is
begeleid door de Dierenbescherming en LTO/NOP, is bijgevoegd (bijlage
1). De belangrijkste conclusie is dat vlees van haantjes van legrassen als
combinatiekip een interessant marktconcept kan worden voor culinair en
bewust consumeren.
De omvang van de markt van vlees van haantjes van legrassen zal echter
afhangen van de positionering in de markt en de prijs. Er zijn momenteel
in Nederland twee ketens actief voor horeca en consumentenmarkt om
haantjes van legrassen te vermarkten. Gelet op de prijs en het huidige
consumptiepatroon van pluimveevlees (overwegend filet) verwacht WUR
dat een beperkt deel van de eendaghaantjes van legrassen een
bestemming zal kunnen krijgen voor humane consumptie. Een speciaal
ras voor dubbeldoelkippen voor de grootschalige productie van eieren en
pluimveevlees wordt niet kansrijk geacht vanwege de hoge productiekosten.
Het rapport over de combinatiekip is betrokken bij het stakeholdersdebat.
In het debat werd aangegeven dat de combinatiekip mogelijk een
interessante speciale markt zal kunnen bedienen, voor een beperkt
marktsegment.
Kijken in het ei-methoden
Momenteel worden door drie private partijen (In Ovo, Viscon en Vencomatic) in Nederland alternatieve «kijken in het ei»-methoden ontwikkeld
om eieren in een vroegtijdig stadium van embryonale ontwikkeling te
kunnen sexen. Door uw Kamer is gevraagd in gesprek te gaan met In Ovo.
Om een volledig beeld te krijgen van de initiatieven is ook met de andere
twee private partijen een gesprek gevoerd. Voor alle drie partijen geldt dat
het ontbreken van financiële middelen om hun methode verder te
ontwikkelen de beperkende factor is.
Er wordt daarom op dit moment met verschillende belanghebbende
partijen (pluimveebedrijfsleven, de private partijen, maatschappelijke
partijen (Dierenbescherming) en onderzoeksinstituten), bekeken hoe met
een gezamenlijke verklaring een bepaalde «kijken in het ei»-methode
verder ontwikkeld kan worden tot een, in de praktijk technisch haalbaar en
maatschappelijk geaccepteerd, alternatief voor de huidige praktijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 27 428, nr. 269

2

In het kader van stimulering van innovatieve veelbelovende technieken
heb ik daarbij aangegeven de ontwikkeling van de methode met het
meeste perspectief financieel te willen ondersteunen. Op dit moment is de
samenwerkingsvorm nog onderwerp van discussie alsook de mate waarin
de verschillende partijen hierin participeren en welke methode zal worden
uitgewerkt. De omvang van de financiële ondersteuning zal daarvan
afhankelijk zijn en zal beperkt blijven tot de pre-competatieve fase. De
financiering van de volgende fase, de opschalingsfase naar praktijkniveau,
is de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven. Ook kan er dan in de
topsector Agri&Food een voorstel voor medefinanciering worden
ingediend als er nog toepassingsgericht onderzoek nodig is.
Vervolg
Uw Kamer zal voor het zomerreces 2014 per brief over de resultaten van
de gesprekken met de stakeholders en de initiatieven van de private
partijen en de samenwerkingsvorm worden geïnformeerd. Hierbij zal ook
de verdere beleidsaanpak worden geschetst.
Publieksenquête WUR
In opdracht van de NWO is WUR ondertussen ook gestart met een
uitgebreid onderzoek naar de maatschappelijke houding tegenover de
verschillende alternatieven. Dit onderzoek is een herhaling van de
publieksenquête die heeft plaatsgevonden in 2007 en toen de basis is
geweest van het onderzoeksprogramma naar alternatieven dat WUR heeft
uitgevoerd. Ik heb de WUR verzocht dat bij dit nieuwe onderzoek ook de
ondertussen verkregen informatie van alle alternatieven meegenomen zal
worden. De resultaten van dit onderzoek zullen medio 2015 bekend zijn.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 27 428, nr. 269

3