Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 911

Bestrijding georganiseerde criminaliteit

Nr. 118

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 september 2015
Middels deze brief beantwoord ik de nog openstaande vragen uit de
tweede termijn van het AO georganiseerde criminaliteit van 17 juni jl.
(Kamerstuk 29 911, nr. 115).
Aanvullend wetenschappelijk onderzoek
Het lid Marcouch (PvdA)heeft mij gevraagd of ik aanvullend onderzoek wil
doen om de aard en omvang van de georganiseerde criminaliteit in beeld
te brengen en om daar de wetenschap bij te betrekken. Volgens hem is er
een tekort aan gedegen empirisch inzicht.
In reactie daarop geef ik aan dat zowel door de overheid als private
partijen met grote regelmaat analyses en empirisch onderzoek naar de
aard en omvang van georganiseerde criminaliteit worden verricht:
– zo verschijnt elke vier jaar het Nationaal Dreigingsbeeld (NDB,
eerstvolgende in 2017), waarin per fenomeen binnen de georganiseerde en ondermijnende criminaliteit de aard en omvang wordt
geduid. Het NDB vormt de basis voor de prioriteitenstelling binnen de
aanpak van de georganiseerde criminaliteit, die is opgenomen in de
Veiligheidsagenda 2015–2018. De reeds verschenen NDB rapportages
zijn ook telkens aan uw Kamer aangeboden;
– om de vier jaar verschijnt de Monitor Georganiseerde Criminaliteit van
het WODC, die uw Kamer eveneens ontvangt. De monitor is een
periodiek kwalitatief onderzoek waarin op basis van afgeronde
opsporingsdossiers conclusies over de aard van de georganiseerde
misdaad in Nederland worden getrokken.

kst-29911-118
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 118

1

–

het WODC publiceert ook regelmatig andere onderzoeken naar
onderwerpen binnen de ongeorganiseerde criminaliteit en de aanpak
daarvan;1
– daarnaast doen de politieacademie en regionale en landelijke
informatie organisaties van de Nationale Politie (hierna: politie)
uitvoerig (empirisch) onderzoek naar fenomenen, criminele groeperingen, modus operandi, etc. binnen de georganiseerde en ondermijnende criminaliteit.2 Het gaat hierbij over tientallen onderzoeken per
jaar. Indien de operationele belangen het toelaten, worden deze
onderzoeken gepubliceerd. Voor het merendeel zijn ze echter bedoeld
voor het bepalen/bijsturen van strategie en tactiek van de uitvoerende
instanties;
– de (samenwerkingspartners in de) RIECs maken bestuurlijke criminaliteitsbeeldanalyses (B-CBA’s, ook wel ondermijningsbeelden genoemd).
Hierin worden de regionale en lokale verschijningsvormen van
ondermijnende en georganiseerde criminaliteit in kaart gebracht. Op
basis daarvan worden in het kader van de integrale aanpak de lokale
en regionale strategie en tactiek vormgegeven. Deze «ondermijningsbeelden» vallen niet onder de noemer wetenschappelijk onderzoek en
zijn meer tactische operationele analyses. Dergelijke analyses vormen
vaak weer een bron voor meer wetenschappelijke onderzoeken zoals
het hiervoor genoemde NDB;
– en ook universiteiten en onderzoeksinstituten, zoals NSCR, Ciroc, etc.
publiceren met grote regelmaat relevante onderzoeken.3
Ik stel vast dat er uitvoerig onderzoek plaats vindt naar de aard en
omvang van de georganiseerde criminaliteit, ook in wetenschappelijk
opzicht. Ik zie daarom geen noodzaak om extra empirisch onderzoek te
(laten) doen naar de aard en omvang van de georganiseerde criminaliteit.
Uiteraard laat ik regelmatig door het WODC analyses en onderzoek
verrichten naar aspecten binnen de georganiseerde misdaad en de
aanpak daarvan, indien dat voor de beleidsbepaling of -evaluatie nodig is.
RFID-chip in kentekens
Het lid Oskam (CDA) merkte op te hopen dat de test met genoemde chip
leidt tot een positief vervolg. Op 1 juli 2015 heb ik uw Kamer per brief
(Aanhangsel Handelingen II, 2014/15, nr. 2791) antwoord gegeven op
Kamervragen van het lid Houwers (Houwers) aangaande het gebruik van
de radiofrequency identification (RFID)-chip in kentekenplaten. Met deze
schriftelijke beantwoording is voldaan aan de toezegging die ik tijdens het
AO georganiseerde criminaliteit van 17 juni 2015 heb gedaan om met een
reactie te komen over het gebruik van de RFID-chip.
Vuurwapenofficier
Het lid Oskam (CDA) heeft mij tijdens het AO gevraagd te overwegen om
een vuurwapen-officier van justitie bij het Openbaar Ministerie (hierna:
OM) in te laten stellen. Recent heeft mijn departement met het OM
overlegd over de aanpak van vuurwapenhandel en -bezit. Er wordt naar
aanleiding daarvan door het OM-intern bekeken hoe een landelijke
coördinatiefunctie door een officier van justitie kan worden ingericht, die

1

Zie de WODC website www.wodc.nl voor voorbeelden, zoals onderzoeken naar de aanpak van
georganiseerde criminaliteit, criminele carrières binnen de georganiseerde criminaliteit, maar
ook fenomeen analyses naar harddrugs, etc.
2
Bijvoorbeeld de door het KLPD gepubliceerde onderzoeken «De«Ndrangheta in Nederland»
(2011) en «Schone Schijn De signalering van mensenhandel in de vergunde prostitutiesector»
(2008).
3
Zie voor voorbeelden o.a. www.nscr.nl, www.ciroc.nl, www.beke.nl en websites van
universiteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 118

2

mede als vraagbaak voor de arrondissementsparketten kan fungeren. Ik
zal u hierover – zodra er meer duidelijkheid is – nader berichten.
Strafmaat wapenbezit
In aansluiting op de vragen van het lid Oskam (CDA) ga ik ook in op de
motie van uw leden Marcouch (PvdA) en Van Oosten (VVD) waarin
gevraagd werd te onderzoeken of aanpassing van wetgeving noodzakelijk
is voor een effectieve bestrijding van illegaal wapenbezit en daartoe zo
nodig onderscheid te maken tussen de maximale strafmaat voor het
voorhanden hebben van lichte en zware (semi)automatische wapens en
de strafmaat voor de laatstgenoemde categorie te verhogen (Kamerstuk
29 911, nr. 106). Gezien de ruimte die het OM binnen de kaders van de
huidige wet- en regelgeving in het requireerbeleid heeft, acht ik een
aanpassing van de wetgeving op dit moment niet zinvol. De huidige
vervolgingsrichtlijn van het OM schrijft op het illegale bezit van en handel
in automatische vuurwapens een 100% zwaardere strafeis ten opzichte
van diezelfde handelingen met niet-automatische vuurwapens voor. Het
OM gaat de Wet wapens en munitie vanuit de praktijk doornemen op
«verbeterkansen». Analoog aan de praktijk rond de Opiumwet, zal bij het
aantreffen van grote partijen zware wapens de mogelijkheid overwogen
worden de maximumstraf te eisen.
Platform vuurwapens
Het lid Tellegen (VVD) heeft mij gevraagd wat Nederland in Europees
verband onderneemt om de wapenhandel en -bezit tegen te gaan, nu het
Landelijke Platform Vuurwapens is opgeheven.
Inderdaad is begin 2015 genoemd Platform opgeheven. In plaats daarvan
is dit voorjaar het Netwerk Aanpak Illegale vuurwapens opgericht, dat
onder leiding staat van de portefeuillehouder illegale vuurwapens van de
Nationale politie. Politie, Openbaar Ministerie, Koninklijke Marechaussee,
Douane, het Nederlands Forensisch Instituut en het Ministerie van
Veiligheid en Justitie werken samen binnen dit netwerk aan een betere
afstemming van de aanpak van illegale vuurwapens. Binnen het netwerk
is voldoende aandacht voor het toenemende gebruik van automatische
wapens in de publieke ruimte.
In Europees verband werkt Nederland samen met een aantal lidstaten en
de Europese Commissie aan betere afstemming over lopende initiatieven
voor aanpassing van Europese wet- en regelgeving voor vuurwapens, via
verschillende Europese fora (onder andere COSI, Law Enforcement
Working Party, Firearms Committee, European Firearms Expert Group,
Terrorism Working Party). Daarbij is het belangrijk te constateren dat
veiligheidsbelangen goed meegenomen worden en niet alleen gekeken
wordt naar de werking van de interne markt. In dit kader wordt gewerkt
aan nieuwe wetgeving over de ontmanteling van vuurwapens in een
Europese expertgroep waarin alle lidstaten vertegenwoordigd zijn
(Firearms Committee). Hier zal naar verwachting binnenkort een wetgevingsvoorstel uitkomen, dat Europese regels voor ontmanteling
aanscherpt. Daarmee wordt het risico beperkt dat ontmantelde wapens
opnieuw geactiveerd kunnen worden.
Aantal csv’s in Nederland
Naar aanleiding van de gepresenteerde cijfers van politie en OM over het
behalen van de verdubbelingsdoelstelling in de aanpak van criminele
samenwerkingsverbanden (csv’s), heeft het lid Berndsen-Jansen (D66) mij
gevraagd hoe het percentage van 40% aanpakte csv’s tot stand is
gekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 118

3

In 2010 hebben politie en OM becijferd dat 20% van de csv’s waarover
signalen bij hen bekend zijn, werd aangepakt. Dat percentage is in 2014
verdubbeld, naar 40%. Er zijn in 2014 in totaal 1130 csv’s door politie en
OM aangepakt. De signalen over csv’s variëren in sterkte: aan de ene kant
is er sprake van TCI-informatie (informatie van het Team Criminele
Inlichtingen) of eerste indicaties en aan de andere kant gaat het om door
de onafhankelijke rechter vastgestelde samenwerkingsverbanden, en alles
wat daar tussen in ligt.
Zoals ik in mijn aanbiedingsbrief bij de Verantwoording aanpak georganiseerde criminaliteit 2014 (Kamerstuk 29 911, nr. 114) van OM en politie al
heb aangegeven, doet het de werkelijkheid geen recht om alleen te
spreken over csv’s: georganiseerde criminaliteit wordt veelal in meer
fluïde netwerken en samenwerkingsverbanden gepleegd. Dit maakt het
bepalen en tellen van meetkundige entiteiten niet eenvoudig. Mede om
die reden heb ik in de Veiligheidsagenda 2015–2018 niet alleen kwantitatieve afspraken gemaakt maar ook afspraken die zijn gericht op het
verbeteren van de kwaliteit en de verbreding van de aanpak.
Effectiviteit aanpak OMG-leden (mw. Kooiman, SP)
Het lid Kooiman (SP) heeft gevraagd naar het aantal strafonderzoeken
tegen motorbendes en hoeveel veroordelingen daaruit voortkomen. Zoals
ik tijdens het AO heb toegezegd zal ik uw Kamer – voor zover dit mogelijk
is – dit najaar schriftelijk informeren over de veroordelingen die volgen uit
de in de Voortgangsrapportage genoemde strafrechtelijke onderzoeken
naar OMG-leden.
Executieve status financieel rechercheurs
Het lid Berndsen (D66) heeft mij gevraagd naar de functie en rechtspositionele status van extern aangetrokken zij-instromers bij de recherche, en of
die status een beperking vormt voor een effectieve inzet. Een deel van de
zij-instromers volgt bij de politie eerst een brede politieopleiding, om
daarna executief te worden aangesteld op een operationele functie in het
opsporingsdomein. Een voorbeeld hiervan zijn de recherchekundigen.
Daarnaast worden door de politie externe experts binnengehaald
vanwege hun specifieke kennis en deskundigheid. Voor deze groep dient
allereerst een nadere uitwerking van beleid op gebied van aanstellingen,
loopbaan en opleidingen plaats te vinden. Ook vergt het executief
aanstellen van deze experts mogelijk aanpassing van wet- en regelgeving.
De aanpassing van beleid en mogelijke wet- en regelgeving is een traject
dat tijd in beslag neemt. Tot het moment dat dit beleid is uitgewerkt
worden de financiële experts en experts op het gebied van cybercrime,
die dit en volgend jaar bij de politie worden aangetrokken, aangesteld als
ambtenaar voor de uitvoering van technische, administratieve en andere
taken ten dienste van de politie gecombineerd met een aanwijzing als
Bijzonder Opsporingsambtenaar (BOA). Als BOA beschikken zij over de
opsporingsbevoegdheden die zij voor de uitvoering van hun taken nodig
hebben.
Tipgeld beleid OM
Het lid Helder (PVV) heeft mij om een nadere toelichting gevraagd op het
beleid van het OM ten aanzien van tipgelden. Het betalen van tipgelden
aan informanten is geregeld in de Circulaire Bijzondere Opsporingsgelden4. Deze gelden worden uitgekeerd aan een informant als de door de
informant verstrekte inlichtingen hebben geleid of mede hebben geleid tot
4

http://wetten.overheid.nl/BWBR0036094/geldigheidsdatum_16-09-2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 118

4

de voorkoming en/of opheldering van een strafbaar feit. Aan de hoogte
van het tipgeld is in principe geen limiet gesteld. De hoogte van het toe te
kennen bedrag wordt per keer vastgesteld door het Landelijk Parket,
waarbij in vergelijkbare zaken een vergelijkbaar bedrag wordt toegekend.
Door het Landelijk Parket wordt een aantal afwegingen gemaakt, dat van
invloed is op hoogte van het toe te kennen bedrag. Deze wegingsfactoren
hebben betrekking op de mate waarop de verstrekte informatie heeft
bijgedragen aan de voorkoming en/of beëindiging van het strafbare feit,
de zwaarte van het delict en de mate waarin de rechtsorde is geschokt.
De toegekende tipgelden hebben veelal betrekking op de volgende
delictgroepen:
– Verdovende middelen. Het betreft hier zowel harddrugs, synthetische
drugs als ook softdrugs;
– Wet wapens en munitie. Het betreft hier zowel echte vuurwapens als
ook strafbaar gestelde imitatievuurwapens en munitie;
– Overvallen;
– Diefstallen en inbraken. Met name de inbraken worden beschouwd als
high impact crime. Hieraan wordt daarom extra aandacht besteed.
– Restcategorie. Hieronder vallen veelal geweldsdelicten zoals moord en
doodslag, zinloos geweld. Daarnaast ook aanwijzingen over waar
personen zich bevinden die gezocht worden.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 911, nr. 118

5