Vertrouwenspersonen Ministerie van Veiligheid en Justitie
Jaarverslag 2016
1. Inleiding
Op 1 juli 2016 traden drie nieuwe vertrouwenspersonen aan. Zij werden kort daarvoor,
na een sollicitatieprocedure, officieel benoemd door de SG, Siebe Riedstra. De eerste
helft van 2016 was er formeel geen vertrouwenspersoon bij het bestuursdepartement
maar werd dit waargenomen door mevr. Thea Bogers van DJI.
De aanstelling van een nieuwe SG en het programma “VenJ verandert” moeten zorgen
voor een andere, meer open en transparante cultuur waarin de vertrouwenspersonen
hun eigenstandige rol kunnen spelen. En die rol willen we graag spelen: we willen graag
een bijdrage leveren aan een prettig werkklimaat waarin mensen zo goed mogelijk tot
hun recht komen en schendingen van integriteit en ongewenste omgangsvormen snel en
adequaat worden aangepakt. Het helpt enorm als iemand vertrouwelijk kan praten met
een vertrouwenspersoon en zo kan uitzoeken of en wat hij of zij met zijn gevoel dat er
iets niet goed zit kan of moet doen.
Sandra de Vries-Teerink fungeert als primus inter pares. Dat betekent dat zij de
communicatie met vertrouwenspersonen en netwerken buiten het bestuursdepartement
onderhoudt en fungeert als vertrouwenspersoon in het geval de eigen
vertrouwenspersoon van een dienst niet als zodanig kan fungeren (bijvoorbeeld omdat
deze te dicht bij de situatie of de melder staat).
Hans Abma en Mark Blaauw zijn haar collega’s voor het bestuursdepartement; samen
zullen ze het hele departement bestrijken en als achtervang fungeren voor NCTV en
Inspectie VenJ. Daarnaast zijn er de twee collega-vertrouwenspersonen van de NCTV,
Eva van Es en Martijn Schimmel die zich in hun vertrouwenswerk primair op de NCTV
richten en voor het bestuursdepartement als achtervang fungeren. Ook de Inspectie
VenJ heeft een eigen vertrouwenspersoon, te weten Lia van Elferen. Binnen het WODC
wordt een nieuwe vertrouwenspersoon gezocht. Afhankelijk van de uitkomst van dit
proces fungeren de drie departementale vertrouwenspersonen als achtervang dan wel
als primair aanspreekpunt voor de medewerkers van het WODC. In 2016 zijn de eerste
stappen gezet om, met behoud van de formele verschillen en werkterreinen, zo goed
mogelijk samen te werken en bekendheid te geven aan het vertrouwenswerk.
2. Taken van Vertrouwenspersoon
In de concept- leidraad Vertrouwenspersonen van het Ministerie, die voor instemming
ligt bij de Departementale Ondernemingsraad, staat beschreven wat de taken van de
vertrouwenspersoon zijn, binnen welke kaders hij zijn werk doet en wat zijn werkterrein
is, dus voor welke integriteitsschendingen, misstanden en ongewenste omgangsvormen
medewerkers bij de vertrouwenspersoon terecht kunnen. Dat kan gaan om fraude,
lekken van informatie, ongewenst gebruik van internet of bedrijfsmiddelen,
belangenverstrengeling, misbruik van bevoegdheden, werkverzuim, (dreigen met)
geweld, discriminatie, (seksuele) intimidatie, agressie, alcohol of drugs. Ook wanneer
deze zaken in de privésfeer plaatshebben maar invloed hebben op het werk.
We lichten de taken hier kort toe. Een uitgebreide toelichting is te vinden op intranet.
• Luisteren: de vertrouwenspersoon is aanspreekpunt en draagt zorg voor de eerste
opvang voor medewerkers die vragen hebben op het gebied van integriteit of
ongewenste omgangsvormen.
• Adviseren: de vertrouwenspersoon adviseert medewerkers of het bevoegd gezag over
omgangsvormen/cultuur en ethische of integriteitskwesties. De vertrouwenspersoon stelt
zich hierin niet op als moraalridder maar meer als sparringpartner en hij probeert de
medewerker op weg te helpen bij het maken van een juiste afweging.

1

De medewerker blijft zelf verantwoordelijk. Gaat het gesprek over mogelijke
integriteitsschendingen of misstanden door anderen dan adviseert de
vertrouwenspersoon over de mogelijkheden om een vermoeden te melden. Gaat het
over ongewenste omgangsvormen of seksuele intimidatie dan kan daarover een klacht
ingediend worden.
• Begeleiden: de vertrouwenspersoon kan de medewerker begeleiden en ondersteunen
bij het aankaarten van vermoedens van niet-integer handelen of ongewenste
omgangsvormen bij de leidinggevende of het bevoegd gezag.
• Monitoren en nazorg verlenen: Bij een vertrouwelijke melding houdt de
vertrouwenspersoon de melder op de hoogte van de voortgang en eventueel de
afhandeling. De medewerker kan bij de vertrouwenspersoon terecht als hij naar
aanleiding van de melding/gesprek nog nazorg behoeft.
• Doorverwijzen: De vertrouwenspersoon wordt ook nogal eens geconfronteerd met
kwesties die niet tot zijn taak behoren. Dan verwijst de vertrouwenspersoon al naar
gelang het probleem door naar bijvoorbeeld de leidinggevende, de OR, de afdeling P&O,
bedrijfsarts of bedrijfsmaatschappelijk werk.
3. De gesprekken en meldingen
Het werkterrein van alle zes vertrouwenspersonen is zowel integriteit als ongewenste
omgangsvormen. De meeste meldingen in 2016 betreffen ongewenste omgangsvormen.
Het betreft veelal meldingen met betrekking tot cultuur- en leiderschapskwesties. Vaak
gaat het om medewerkers die zich onheus bejegend voelen door hun leidinggevende of
het gevoel hebben dat er geen plek meer voor hen is. Arbeidsconflicten behoren in
principe niet tot het werkterrein van de vertrouwenspersoon, maar rondom zulke
conflicten kunnen medewerkers zich wel onheus bejegend voelen, kunnen ongewenste
omgangsvormen optreden en zelfs integriteitsschendingen. Vandaar dat
vertrouwenspersonen toch regelmatig in gesprek zijn met melders over
arbeidsconflicten.
In het afgelopen jaar heeft zich één melding van seksuele intimidatie voorgedaan. In
onderstaand overzicht zijn een aantal kenmerken van de meldingen uit 2016
opgenomen.
Meldingen
Ongewenste
omgangsvormen

Aantal
26

Aantal gesprekken
62

Formele meldingen
2

Integriteit
Seksuele intimidatie

5
1

12
2

3

bijzonderheden
6 doorverwijzingen, waarvan 4 arbeidsconflicten
betroffen.
2 meldingen betroffen privésituaties
3 doorverwijzingen

4. Eigen opleiding
In november startte de opleiding voor vertrouwenspersonen van het CAOP. Deze
opleiding bestaat uit vijf losse dagen waarin telkens een aspect van het vertrouwenswerk
belicht wordt met toelichting van het juridische kader, casussen, rollenspellen en andere
oefeningen. Daarbij zijn zowel integriteit als ongewenste omgangsvormen aan de orde
gekomen. De drie per 1 juli aangestelde vertrouwenspersonen rondden deze opleiding
eind januari 2017 af. Ze waarderen de opleiding als zeer positief: het is een goede steun
in de rug en laat goed zien waar mogelijke valkuilen zitten en hoe het vertrouwenswerk
een belangrijke rol kan hebben voor het welbevinden van de werknemer en een goed en
integer werkklimaat. In de komende periode wordt bezien welk vervolg aan de opleiding
kan worden gegeven. Te denken valt aan (begeleide) intervisie voor de zes
vertrouwenspersonen.
In september organiseerden de vertrouwenspersonen een netwerkbijeenkomst voor alle
vertrouwenspersonen binnen het VenJ domein. De bijeenkomt werd door 60
vertrouwenspersonen bezocht en werd geopend door de SG.

2

5. Voorlichting en communicatie
Voorwaarde voor het goed kunnen vervullen van het vertrouwenswerk is bekendheid
binnen de organisatie. Een laag aantal meldingen betekent niet automatisch dat het
goed gaat in de organisatie. Het kan immers ook betekenen dat medewerkers niet weten
dat er vertrouwenspersonen zijn, niet weten waarvoor ze bij hen terecht kunnen of hen
niet weten te vinden. In 2016 zijn er daarom overleggen geweest met de
Departementale Ondernemingsraad (DOR), de bedrijfsartsen, bedrijfsmaatschappelijk
werk en de coachpool. Telkens met de bedoeling kennis te maken met elkaar, uit te
leggen wat het vertrouwenswerk behelst en hoe partijen kunnen ondersteunen en over
en weer naar elkaar kunnen verwijzen. De vertrouwenspersonen zijn begonnen met het
maken van een gezamenlijke presentatie waarmee zij actief het bestuursdepartement in
willen gaan om bekendheid te geven aan hun werk.
6. Observaties en aanbevelingen
Het juridisch kader voor het vertrouwenswerk, zoals de (concept-) leidraad
vertrouwenspersonen VenJ en de concept- Modelklachtenregeling ongewenste
omgangsvormen, liggen voor instemming bij de Departementale Ondernemingsraad. Het
is van belang dat deze informatie makkelijk toegankelijk gemaakt wordt voor de
medewerkers.
Vanuit het netwerk van vertrouwenspersonen uit het VenJ domein is de wens geuit om
meer met elkaar in contact te staan om zodoende meer van elkaar te kunnen leren en
met elkaar te kunnen sparren. Verkend wordt hoe deze samenwerking het beste
vormgegeven kan worden.

3