Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 439

Wijziging van de Wet maatschappelijke
ondersteuning om te regelen dat eigen bijdragen
voor maatschappelijke opvang en
vrouwenopvang door gemeenten bij verordening
worden geregeld, en vervolgens door of namens
hen worden vastgesteld en geïnd

Nr. 9

NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 11 oktober 2011
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
Aan het opschrift wordt toegevoegd: , en dat de toegang tot maatschappelijke ondersteuning voor vreemdelingen die rechtmatig in Nederland
verblijf houden, in bepaalde gevallen wordt uitgesloten.
B
Aan het einde van de considerans wordt ingevoegd: , en te regelen dat
de toegang tot maatschappelijke ondersteuning voor vreemdelingen die
rechtmatig in Nederland verblijf houden, in bepaalde gevallen wordt
uitgesloten.
C
Voor artikel I, onderdeel A, wordt een onderdeel ingevoegd, luidende:
aA
Aan artikel 1 wordt, onder vervanging van de punt aan het slot van
onderdeel i door een puntkomma, een onderdeel toegevoegd, luidende:
j. Richtlijn 2004/38/EG: Richtlijn nr. 2004/38/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende het recht van vrij
verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers
van de Unie en hun familieleden, tot wijziging van Verordening (EEG)
1612/68 en tot intrekking van Richtlijnen 64/221/EEG, 68/360/EEG,
72/194/EEG, 73/148/EEG, 75/34/EEG, 75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG en
93/96/EEG (PbEU L 158).
D
Artikel I, onderdeel A, wordt vervangen door:

kst-32439-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 439, nr. 9

1

A
Artikel 8 komt te luiden als volgt:
1. Een vreemdeling kan voor het verlenen van een individuele
voorziening, vrouwenopvang of het verstrekken van een uitkering als
bedoeld in artikel 19a slechts in aanmerking komen indien hij rechtmatig
verblijf houdt in de zin van artikel 8, onder a tot en met e en l, van de
Vreemdelingenwet 2000.
2. Een vreemdeling kan voor het verlenen van maatschappelijke opvang
slechts in aanmerking komen indien hij rechtmatig verblijf houdt in de zin
van artikel 8, onder a tot en met e en l, van de Vreemdelingenwet 2000,
met uitzondering van de gevallen, bedoeld in artikel 24, tweede lid, van
Richtlijn 2004/38/EG.
3. In afwijking van het eerste of het tweede lid kunnen in bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur te noemen gevallen, zo nodig in
afwijking van artikel 10 van de Vreemdelingenwet 2000, bij of krachtens
die maatregel aan te geven categorieën niet rechtmatig in Nederland
verblijvende vreemdelingen, geheel of gedeeltelijk in aanmerking komen
voor bij die maatregel aan te geven voorzieningen of voor een uikering als
bedoeld in artikel 19a. Het in aanmerking komen voor een voorziening of
uitkering als bedoeld in artikel 19a geeft een vreemdeling geen recht op
rechtmatig verblijf.
4. In de in het derde lid genoemde maatregel kan worden bepaald dat
het college van burgemeester en wethouders zorg draagt voor het
verlenen van bij die maatregel aangewezen voorzieningen.
Toelichting
Op grond van artikel 8 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
kunnen bepaalde categorieën vreemdelingen in aanmerking komen voor
Wmo-voorzieningen. Voorwaarde daarvoor is dat sprake moet zijn van
rechtmatig verblijf in de zin van artikel 8, onder a tot en met e en l, van de
Vreemdelingenwet 2000. Wat betreft de toegang van vreemdelingen, is
aangesloten bij de bepalingen hierover in de Wet Werk en Bijstand
(WWB).
Op één onderdeel bestaat evenwel verschil tussen de relevante
bepalingen in de WWB en de Wmo. In de WWB is namelijk gebruik
gemaakt van de mogelijkheid van artikel 24, tweede lid, van Richtlijn
2004/38/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004
betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van
de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, tot
wijziging van Verordening (EEG) nr. 1612/68 en tot intrekking van de
Richtlijnen 64/221/EEG, 68/360/EEG, 72/194/EEG, 73/148/EEG, 75/34/EEG,
75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG en 93/96/EEG (Richtlijn 2004/38/EG).
Dat artikel biedt de mogelijkheid om het recht op sociale bijstand te
onthouden aan burgers van de Europese Unie, gedurende de eerste drie
maanden van verblijf of in de periode daarna als nog geen werk is
gevonden. Deze mogelijkheid ziet op de bevoegdheid om anderen dan
werknemers, zelfstandigen, of personen die deze status hebben
behouden, en hun familieleden, het recht op sociale bijstand te
onthouden. De Wmo kende die bevoegdheid tot nu toe niet.
De afgelopen tijd is vanuit de gemeentelijke praktijk een dringende
behoefte gebleken aan de mogelijkheid om de toegang tot de maatschappelijke opvang voor de bedoelde categorie vreemdelingen te reguleren.
Dit wordt veroorzaakt doordat met name in de grote steden burgers van
de Europese Unie in toenemende mate een beroep doen op maatschappelijke opvang. Het gaat daarbij in veel – maar niet in alle – gevallen om
burgers uit Midden- en Oost-Europese landen. De steden constateren dat
diverse vormen van nachtopvang door groepen burgers van de Europese

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 439, nr. 9

2

Unie in toenemende mate worden beschouwd als goedkope slaapgelegenheid. Daar zijn deze vormen maatschappelijke opvang niet voor
bedoeld; een toenemende druk op de opvang leidt dan ook tot een tekort
aan plaatsen voor de «echte» doelgroep.
Gemeenten weigeren EU-onderdanen die niet tot de doelgroep van
maatschappelijke opvang behoren, in veel gevallen al toegang omdat de
noodzaak tot opvang ontbreekt of geen sprake is van «multiproblematiek». Gemeenten hebben er niettemin bij de regering op aangedrongen gebruik te maken van de uitzonderingsmogelijkheid uit Richtlijn
2004/38/EG en de Wmo dienovereenkomstig aan te passen en aan te
sluiten bij artikel 11 van de WWB.
Met de uitzonderingsbepaling in de Wmo zijn de gemeenten eenvoudiger in staat om burgers van de Europese Unie die minder dan 3
maanden dan wel werkzoekend in Nederland zijn, de toegang tot
maatschappelijke opvang te weigeren. Daardoor wordt bereikt dat
bijvoorbeeld voorzieningen voor nachtopvang niet worden bevolkt door
groepen waarvoor deze niet bedoeld zijn. Voorts kan daarmee – indirect –
worden voorkomen dat capaciteits- of verdringingsproblemen in de
maatschappelijke opvang ontstaan.
Een beroep op Wmo-voorzieningen door de in artikel 24, tweede lid, van
de in Richtlijn 2004/38/EG bedoelde EU-onderdanen wordt met deze
wijziging per definitie beschouwd als onredelijke belasting van het sociale
bijstandsstelsel.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 439, nr. 9

3