Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3856
Vragen van het lid Segers (ChristenUnie) aan de Minister van Buitenlandse
Zaken over het bericht dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken actief naar
argumenten voor het ontkennen van de Armeense genocide zocht (ingezonden
19 juli 2021).
Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 31 augustus
2021).
Vraag 1
Klopt het dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken contact heeft opgenomen
met de Nederlandse ambassade in Turkije met de vraag naar wetenschappelijke argumenten die de Armeense genocide tegenspreken?1
Antwoord 1
Vanuit het kerndepartement in Den Haag is op 7 februari 2018 contact
geweest met de Nederlandse ambassade in Ankara over mogelijke wetenschappelijke publicaties die zouden concluderen dat de grootschalige
moordpartij van 1915 niet voldoet aan de juridische term «genocide». Dit
betrof een verzoek om informatie en vond plaats in het kader van de
reguliere werkprocessen binnen het ministerie.
Vraag 2
Heeft het Ministerie niet zelf kunnen nagaan dat er wetenschappelijke
consensus bestaat over het feit dat de massamoord op Armeniërs, ruim
honderd jaar geleden, aangemerkt dient te worden als een genocide?
Antwoord 2
Het postennet is een integraal onderdeel van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken. Het is goed gebruik dat medewerkers in Den Haag zich laten informeren door de ambassades. Deze nauwe samenwerking is een voorwaarde voor
goed geïnformeerd buitenlands beleid.

1

ah-tk-20202021-3856
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

«Kabinet zocht actief naar Turkse argumenten tegen Armeense genocide», Nederlands
Dagblad, 4 juni 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Wat is de bedoeling geweest van deze vraag aan de ambassade daar? Had u
reden om te twijfelen aan de reeds beschikbare wetenschappelijke feiten over
de Armeense genocide?
Antwoord 3
Eén van de voorwaarden in het regeerakkoord ten aanzien van de erkenning
van genocides betreft «eenduidige wetenschappelijke conclusies». Vanuit dat
oogpunt is het vanzelfsprekend dat het kabinet diverse wetenschappelijke
bronnen raadpleegt. Er was reeds goed zicht op studies die pleiten voor
erkenning. Het was van belang om ook kennis te nemen van wetenschappelijke studies die tot een andere conclusie komen. In voorbereiding op het
debat dat uiteindelijk plaatsvond op 22 februari 2018, is daarom ook
informatie ingewonnen over dergelijke wetenschappelijke publicaties.
Vraag 4
Waarom wordt het commentaar vanuit Turkije op Nederlandse acties zo
nauwlettend gevolgd? Waarom hecht Nederland zoveel waarde aan de
opvattingen van Turkije?
Antwoord 4
Het kabinet is bekend met de gevoeligheden en de verschillende standpunten
in zowel Turkije als Armenië over deze gebeurtenissen. Het is in algemene zin
gebruikelijk om goed op de hoogte te zijn van de standpunten van andere
landen ten aanzien van diverse dossiers. Nederland komt daarbij uiteraard
eigenstandig tot een inhoudelijke positiebepaling.
Vraag 5
Waarom stelt het kabinet drie voorwaarden aan de erkenning van genocide
waaraan in het geval van de Armeense genocide nooit voldaan kan worden?
Antwoord 5
Deze drie voorwaarden volgen de afspraken uit het Regeerakkoord van 2017,
te weten: voor het erkennen van genocides zijn uitspraken van internationale
gerechts- en strafhoven, eenduidige conclusies volgend uit wetenschappelijk
onderzoek en vaststellingen door de Verenigde Naties (VN Veiligheidsraad
bijvoorbeeld) leidend.
Begin maart 2017 ontving het kabinet het gezamenlijk advies van de
Commissie van advies inzake volkenrechtelijke vraagstukken (CAVV) en de
Extern Volkenrechtelijk Adviseur (EVA) over het gebruik door politici van de
term «genocide». Het Kabinet had om dit advies gevraagd ter uitvoering van
de motie Voordewind c.s. (Kamerstuk 34 550 V, nr. 32, aangenomen op
29 november 2016. In deze motie werd het kabinet opgeroepen om de CAVV
en de EVA te vragen een gemeenschappelijk rapport voor te bereiden met als
doel duidelijkheid te scheppen rondom de wenselijkheid, mogelijkheden en
betekenis van het gebruik van de term «genocide» door politici, zowel in
algemene zin als ten aanzien van wreedheden begaan door IS.
De CAVV en EVA lieten, in hun advies, historische kwesties nadrukkelijk
buiten hun advisering: zij beperkten zich tot lopende situaties. Volgens de
CAVV en EVA zijn bij historische situaties vooral vragen over genoegdoening
en excuses aan de orde, hetgeen voor het kabinet primair een zaak is tussen
de betrokken partijen.
Vraag 6
Bent u het eens met het advies en de inschatting van hoogleraar Ugur Üngör
dat Nederland beter door de zure appel heen kan bijten en dan «hooguit een
paar maanden ruzie met Turkije [krijgt], maar daarna [...] de diplomatieke
banden en handelsrelaties gewoon weer verder [gaan]?»2 Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 6
Het kabinet is in beraad over de uitvoering van de motie Voordewind
(Kamerstuk 21 501-02, nr. 2277).
2

Idem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 7
Deelt u de mening dat erkenning van de genocide juist kan bijdragen tot een
evenwichtiger en duurzamer toekomstige relatie met Turkije en zal bijdragen
aan oprechte verzoening tussen Turkije en Armenië en tussen Turken en
Armeniërs wereldwijd? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 7
Zoals hierboven vermeld is het kabinet bekend met de gevoeligheden en
verschillende standpunten in Turkije en Armenië ten aanzien van deze
vreselijke gebeurtenissen. Van belang is de noodzakelijke acceptatie en
verwerking van het verleden door beide landen. Nederland hoopt dan ook dat
Turkije en Armenië met elkaar hierover het gesprek voeren, met het oog op
een duurzame verzoening.
Vraag 8
Hoe beoordeelt u de stap van president Biden die namens de Verenigde
Staten de Armeense Genocide nu officieel heeft erkend?
Antwoord 8
Ik heb kennisgenomen van het besluit van de VS. Het Nederlandse kabinet
neemt hierover een eigenstandige beslissing. Zie verder het antwoord op
vraag 6.
Vraag 9
Bent u bereid om in Europees verband te overleggen – met bijvoorbeeld een
land als Duitsland – om gezamenlijk met andere EU-lidstaten en in navolging
van de Verenigde Staten te komen tot een officiële erkenning van de
Armeense Genocide?
Antwoord 9
Zie het antwoord op vraag 6 en vraag 8. Het Nederlandse kabinet neemt
hierover een eigenstandige beslissing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3