Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3496
Vragen van het lid Vos (PvdA) aan de
minister van Financien over het
behoud van de efficiëntie van het
Nederlandse betalingssysteem
binnen SEPA. (Ingezonden 14 juli
2009)
1
Kent u het onderzoek van Renske
Overeem over de invoering van de
Europese betaalmarkt?1
2
Hoe beoordeelt u de opties die zij
voorstelt om het Nederlandse
efficientieniveau te behouden,
bijvorbeeld door het linken van PIN
aan andere Europese
betaalsystemen?
3
Bent u het eens met haar aanbeveling
om de banken aan te sporen, al dan
niet via DNB, om het efficientieniveau
van het Nederlandse
betalingssysteem te behouden?
4
Bent u bereid om de banken aan te
sporen zich proactiever op te stellen
om de efficiëntie van het Nederlandse
betaalsysteem te behouden?
1

http://www.uu.nl/NL/Actueel/Pages/
InvoeringvaneenEuropesebetaalmarktgaat
Nederlandgeldkosten.aspx

KVR37215
2009Z13916
0809tkkvr3496
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Antwoord
Antwoord van minister Bos
(Financiën) (ontvangen 19 augustus
2009) Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar
2008–2009, nr. 3403
1
Ja.
2
De genoemde oplossingen zijn er op
gericht om het huidige lage
kostenniveau dat het Nederlandse
merk PIN heeft, ook in een Europese
betaalmarkt te behouden. PIN als
zelfstandig betaalsysteem is te klein
om te overleven in Europa. Het
«linken» van PIN met andere
Europese betaalsystemen kan een
optie zijn, wanneer er in andere
lidstaten systemen zijn met een
vergelijkbare opzet als PIN. Dat wil
zeggen betaalsystemen met een
vergelijkbaar kostenniveau. Dit blijkt
slechts in beperkte mate het geval te
zijn. Er is tenminste één initiatief dat
poogt bestaande nationale
betaalmerken aan elkaar te koppelen,
de European Alliance of Payment
Schemes (EAPS). Het gaat hierbij
echter alleen om de merken
(«schemes») en niet om het
daadwerkelijk versmelten van
processinginfrastructuren. Bedacht
moet worden dat het lage
kostenniveau in Nederland niet
zozeer is te danken aan het merk PIN

als zodanig, maar aan de efficiency
van de infrastructuur voor
elektronische toonbankbetalingen die
de gezamenlijke Nederlandse banken
hebben gebouwd. Het onderzoek van
Renske Overeem concludeert dat
aansluiten bij het EAPS-initiatief voor
Nederland geen efficiencyvoordelen
met zich mee zal brengen.
Het is de vraag er (op korte termijn)
een nieuw pan-Europees
betaalsysteem zal worden opgericht.
Het zelf starten van een nieuw
pan-Europees betaalsysteem is een
zeer lastige opgave, mede vanwege
de hoge opstartkosten. Het onderzoek
geeft ook aan dat het van groot
belang is dat een eventueel nieuw
debetkaartsysteem een significant
marktaandeel behaalt. Dit maakt dat
er veel partijen voor nodig zijn, die
bovendien de bereidheid hebben om
op termijn daadwerkelijk als een
partij te opereren, ook qua
infrastructuur.
Het onderzoek onderkent overigens
dat er mogelijk grote schaalvoordelen
te behalen zijn door een (verdere)
Europese consolidatie van de
betaalmarkt (met name aan de
processingkant). Van belang is dat
deze schaalvoordelen worden
doorgegeven in de keten en
uiteindelijk bij de eindgebruiker
terecht komen, zodat tarieven scherp
blijven. Er wordt door de Europese
Commissie (met name door Europees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

7363

Commissaris voor Concurrentie,
mevrouw Kroes) krachtig opgetreden
tegen hoge interbancaire
vergoedingen bij kaartbetalingen
(interchange fees), hetgeen eveneens
druk zet op de tarieven.
3 en 4
Allereerst wil ik stellen dat het
Nederlandse betaalsysteem breder is
dan het debetkaartbetalingsverkeer.
Efficiëntie op de markt van
overschrijvingen en automatische
incasso’s wordt, ook op de weg naar
SEPA, gehandhaafd in Nederland. Ik
kan mij vinden in de aanbeveling
banken aan te sporen om het
efficiëntieniveau dat wij momenteel
bij kaartbetalingen in Nederland
kennen, te behouden. Zowel het
ministerie van Financiën als De
Nederlandsche Bank heeft hier bij de
banken op aangedrongen. De
Nederlandse banken spannen zich,
onder andere in de Afstemgroep
SEPA Nederland, hard in om
efficiëntie te behouden en de
overgang naar SEPA zo soepel
mogelijk te laten verlopen.
Na bemiddeling van DNB is op
27 mei jongstleden de Nadere
Overeenkomst 2009 bij het
Convenant Betalingsverkeer 2005
getekend door de banken en de
gezamenlijke toonbankinstellingen.
De toonbankinstellingen krijgen via
dit akkoord de garantie dat voor een
periode van vijf jaar (vanaf 1 januari
2009) de transactietarieven voor PIN
en nieuwe debetkaartproducten (in de
praktijk Maestro en V-Pay) niet hoger
zullen zijn dan de tarieven die
individuele toonbankinstellingen nu
voor transacties met PIN in rekening
krijgen gebracht door individuele
banken. Bovendien worden de
huidige kernfunctionaliteiten
gegarandeerd. Deze afspraak zorgt
voor de komende jaren in ieder geval
voor efficiëntiebehoud. In de
overeenkomst staat daarnaast dat
banken en toonbankinstellingen
uiterlijk 1 september 2013 met elkaar
om de tafel zullen gaan om te
overleggen over nieuwe afspraken
die de veiligheid, efficiëntie en
het kostenniveau van het
(toonbank)betalingsverkeer in
Nederland stand houden of verder
zullen verbeteren.
Ik deel overigens de in het onderzoek
getrokken conclusie dat een derde
pan-Europees debetkaartsysteem
(naast Maestro en V-pay) welkom zou
zijn, zodat er meer concurrentie op
Europees niveau is. Dit heb ik

meerdere malen, ook richting banken,
uitgedragen. Ik besef tegelijkertijd dat
dit, onder andere vanwege de
aanzienlijke opstartkosten, een niet
eenvoudige business case is.
Tenslotte kan ik melden dat de
Nederlandse Mededingingsautoriteit
(NMa) de marktontwikkelingen en
dus ook de prijsontwikkeling, in de
aanloop en migratie naar SEPA
scherp in de gaten houdt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

7364