Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

31 839

Jeugdzorg

Nr. 241

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 1 oktober 2012
In de algemene commissie voor Jeugdzorg bestond er bij enkele fracties
behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen aan de
staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de brief van
3 juli 2012 inzake de stand van zaken jeugdzorgplus (Kamerstuk 31 839,
nr. 220).
De op 13 juli 2012 toegezonden vragen en opmerkingen zijn met de door
de staatssecretaris bij brief van 28 september 2012 toegezonden
antwoorden hieronder afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Arib
De adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

kst-31839-241
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

1

Inhoudsopgave
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de staatssecretaris

blz.
2
5

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie bedanken de staatssecretaris voor de
terugkoppeling over diverse onderwerpen. Deze leden hebben nog wel
enkele vragen.
De instellingen hebben geconcludeerd dat de omvang van de geplande
capaciteit jeugdzorgplus voldoende is. Houdt dit ook in dat de instellingen
vinden dat er voldoende crisisplaatsen overblijven? Het is goed dat
uitgezocht wordt hoeveel jongeren recidiveren in de jeugdzorgplus.
Wanneer is meer bekend en wordt de Kamer geïnformeerd??
De staatssecretaris gaat zich beraden op de consequenties voor
zorginkoop in die gevallen waar een zichtbaar perspectief op verbetering
ontbreekt. Welke gevallen zijn dit en aan welke consequenties in de
zorginkoop denkt de staatssecretaris?
De samenwerking tussen De Koppeling en Altra College is nog steeds
onvoldoende. Dat is erg zorgelijk. Wat gaat de Inspectie Jeugdzorg doen
als de zaak in het komende najaar nog steeds niet op orde is? Kan men
zo’n situatie wel zo lang verantwoord laten voortduren?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de uitgebreide
stand van zaken brief jeugdzorgplus en danken de staatssecretaris dat zij
deze brief voor het zomerreces aan de Kamer heeft gezonden. Genoemde
leden hebben al eerder aangegeven in diverse algemeen overleggen over
de jeugdzorg zich zorgen te maken over de capaciteitsproblemen bij de
jeugdzorgplu instellingen.
Alle kinderen verdienen gelijke kansen op een gezond, gelukkig leven en
veilige opvoeding zo zijn deze leden van mening. Het recht op opvang en
zorg voor hen die dat nodig hebben moet altijd op tijd en effectief
beschikbaar zijn. Niet alleen in het belang van het kind of de jongere,
maar in het belang van het gezin en de samenleving als geheel.
Capaciteit jeugdzorgplus
Eerder schreef de staatssecretaris in een brief1 d.d. 27 september 2011 dat
bij een gelijkblijvende vraag de capaciteit niet wordt gewijzigd. Aan de
andere kant wordt verwacht dat met het starten van de trajectbenadering
de vraag naar jeugdzorgplus zal afnemen. Tegelijkertijd wordt de
decentralisatie van de jeugdzorg naar de gemeenten voorbereid. De leden
van de SP-fractie vragen hoe deze drie zaken zich tot elkaar verhouden. Zij
vernemen graag op welke manier de vraag naar jeugdzorgplus wordt
gemonitord, nu en in de toekomst. Tevens vernemen zij graag op welke
concrete manier snel en flexibel omgegaan kan worden met een wijziging
in de vraag naar jeugdzorgplus.
De leden van de SP-fractie hebben zorgen of er voldoende capaciteit
beschikbaar is en zal blijven. De vragen die deze hebben is welke definitie
van capaciteit wordt gehanteerd en welk verdeelmodel wordt gebruikt.
Eerder was nog niet bekend welk verdeelmodel voor 2014 gebruikt zou
worden. Welk verdeelmodel inmiddels is gekozen en op basis van welke
argumenten?
1

Kamerstuk 31 839, nr. 128

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

2

Daarnaast vragen de leden van de SP-fractie hoe het kan dat de wachtlijsten weer aan het toenemen zijn voor de gesloten jeugdzorg. Hoe
verhoudt het stellen dat er voldoende capaciteit is zich tot het feit dat er
(groeiende) wachtlijsten zijn? Wat moet er gezegd worden tegen de
jongeren, die wachten op een plaats in de jeugdzorgplus, aan wie niet
meer kan worden verteld wanneer er capaciteit voor hen beschikbaar zal
zijn? Hoe gaat de staatssecretaris deze situaties zo snel mogelijk
oplossen? Wat gaat de staatssecretaris concreet doen voor jongeren, die
nu op een verkeerde plek verblijven en wachten op een voor hun zinvolle
behandelplek binnen de gesloten jeugdzorg?
In hoeveel gevallen is er sprake van (onverantwoord) wachten wanneer
een kind niet binnen de wettelijke termijn van 5 werkdagen na uitspraak
van de rechter geplaatst kan worden? Hoe is het mogelijk dat er in
Limburg momenteel 7 kinderen langer dan 5 dagen wachten op een plek
in de jeugdzorgplus/ Tevens vragen deze leden de staatssecretaris om hier
zo spoedig mogelijk actie op te ondernemen, omdat er kinderen zijn die
16, 27 en zelfs 49 dagen wachten. Voor de leden van de SP-fractie is dit
onacceptabel. Ook vragen genoemde leden in hoeveel gevallen de
wettelijke 48-uurs termijn bij urgentie niet kan worden gehaald bij
plaatsing in de gesloten jeugdzorg. Kunt u uw antwoord toelichten?
Stand van zaken trajecten jeugdzorgplus
De staatssecretaris gaat in de brief uitvoerig in op een aantal vragen
gesteld door de leden van de SP-fractie. Maar op de prangende vraag van
deze leden, namelijk in hoeverre de trajectbenadering in de gesloten
jeugdzorg ook leidt tot minder bedden in de gesloten jeugdzorg, krijgen zij
geen antwoord.
Ter verduidelijking. Formeel heeft de staatssecretaris gelijk wat betreft de
afbouw. Wat er echter speelt is dat als gevolg van het invoeren van
trajectbehandeling, jongeren doorstromen naar andere vormen van zorg,
maar blijven meetellen als een jeugdzorgplus plaatsing. Daarmee drukken
deze jongeren op de capaciteit van jeugdzorgplus, en daar zit het
probleem. Jeugdzorgplus instellingen kunnen dan, terwijl er bedden leeg
staan, geen jongeren opnemen omdat zij aan de capaciteitsafspraak
vastzitten. Jeugdzorgplus instellingen worden dan geconfronteerd met
leegstand. De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris hierop te
reageren. Is de staatssecretaris het met deze leden eens, dat jeugdzorgplus instellingen jongeren moeten kunnen opnemen boven de
capaciteitsafspraak wanneer zij lege bedden hebben en deze extra
capaciteit dan wel gefinancierd wordt bovenop de gemaakte afspraken?
Kunt u uw antwoord toelichten?
De leden van de SP-fractie vragen de staatssecretaris in te gaan op de
volgende situatie. Bij de reorganisatie van «bedden naar trajecten» bij
Almata – de Lindenhorst lopen deze instellingen er tegenaan dat een deel
van de resterende 96 plaatsen (bedden) wordt gebruikt voor de pilot
«trajectzorg». Dit betekent in totaal een verdere reductie van nog eens
20%, bovenop de afgesproken reductie, van residentiële plaatsen. Hoe
gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat door de trajectbenadering er
geen extra bedden verdwijnen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Genoemde leden zijn met de staatssecretaris van mening dat het
belangrijk is om jongeren een toekomstperspectief te bieden en jongeren
geen dag langer in de gesloten jeugdzorg te laten verblijven dan nodig is.
Dat betekent echter niet dat het doel moet zijn om jongeren zo snel
mogelijk uit de jeugdzorgplus te krijgen, mogelijk ook om financiële
redenen. Kan de staatssecretaris aangeven dat de kwaliteit van zorg en
het maatwerk voor de jongere voorop moet staan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

3

Noodbeddenregeling
De leden van de SP-fractie vinden het verontrustend dat de staatssecretaris schrijft dat jongeren «meestal binnen twee dagen» kan worden
opgenomen in de jeugdzorgplus. Zoals hierboven al aangegeven is de
wettelijke termijn 48 uur als er een urgentie is voor plaatsing in de
jeugdzorgplus. Deze leden vragen dan ook een reactie van de staatssecretaris en vragen om concrete maatregelen die ervoor zorgen dat de
wettelijke termijn van 48 uur niet wordt overschreden.
Recidiverende jeugdzorgplus jongeren
In de brief wordt aangeven dat momenteel wordt uitgezocht hoeveel
jongeren recidiveren in de jeugdzorgplus. De leden van de SP-fractie
vragen wanneer deze duidelijkheid kan worden gegeven. Ook vernemen
zij graag of het opnieuw aanmelden van een jongere, die na weglopen
terugkeert, ook betekent dat deze jongere onderaan de wachtlijst komt of
dat de behandeling weer van voren af aan begint.
Dwang- en drangmaatregelen in jeugdzorgplus
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat dwang- en drangmaatregelen alleen in allerlaatste instantie gebruikt mogen worden. Het
uitgangspunt moet zijn «nee, tenzij» zoals ook in de volwassenenzorg het
uitgangspunt is. Daarnaast moet er altijd gezocht blijven worden naar
andere maatregelen om dwang- en drangmaatregelen te voorkomen of op
te heffen. Genoemde leden vragen de staatssecretaris om hierop te
reageren. Ook vragen zij wat ervoor nodig is om jeugdzorgplus instellingen een «goed» te laten scoren op dit punt volgens de Inspectie
Jeugdzorg, in plaats van «voldoende» zoals nu het geval is.
Gevolgen voor jeugdzorgplus van bezuinigingen op passend onderwijs
De leden van de SP-fractie hebben een vraag over de koppeling tussen het
passend onderwijs en jeugdzorgplus. De staatssecretaris spreekt in haar
brief over het belang «dat de leerling een doorlopend onderwijs- en
zorgtraject volgt. Hier ligt een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de
scholen verbonden aan Jeugdzorg Plus in de nieuwe samenwerkingsverbanden passend onderwijs.» Betekent dit dat de financiering van het
onderwijs en de jeugdzorg aan elkaar gekoppeld zijn in het geval van een
traject? Kunt u uw antwoord toelichten?
Rapporten Inspectie jeugdzorgplus
De leden van de SP-fractie zijn blij dat er verbeteringen zijn doorgevoerd
op het gebied van bijvoorbeeld de rechtspositie, de veiligheid en het
leefklimaat bij verschillende instellingen voor jeugdzorgplus. Toch zijn er
nog meer verbeteringen mogelijk. Genoemde leden vragen op welke
manieren de jeugdzorgplus instellingen worden gestimuleerd om
verbeteringen te blijven doorvoeren.
Genoemde leden lezen dat de staatssecretaris zich beraadt op consequenties voor de zorginkoop, waar een zichtbaar perspectief op verbetering ontbreekt. Zij vragen de staatssecretaris op welke gebieden het
perspectief op verbetering ontbreekt en welke redenen dat heeft. Ook
vragen zij welke consequenties de staatssecretaris precies bedoeld. Kun u
uw antwoord toelichten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

4

II. Reactie van de staatssecretaris
Hieronder treft u mijn reactie op de vragen van enkele fracties over de
brief van 3 juli 2012 inzake Stand van zaken jeugdzorgplus (Kamerstuk
31 839, nr. 220).
Capaciteit jeugdzorgplus
De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd of de conclusie van de
instellingen dat de omvang van de capaciteit voldoende is, ook inhoudt
dat zij vinden dat er voldoende crisisplaatsen overblijven.
De jeugdzorgplus kent geen specifieke crisisplekken. Als jeugdigen met
urgentie worden aangemeld voor een plaatsing in de jeugdzorgplus
hebben zij vrijwel altijd binnen 48 uur een plaats. De conclusie van de
instellingen dat de omvang van de geplande capaciteit voldoende is,
betekent dat zij met de geplande capaciteit ook urgent aangemelde
jeugdigen op zeer korte termijn kunnen opnemen.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd hoe het uitgangspunt dat bij
een gelijkblijvende vraag de capaciteit niet wordt gewijzigd, de
verwachting dat door de trajectbenadering de vraag naar jeugdzorgplus zal
afnemen en de decentralisatie naar gemeenten zich tot elkaar verhouden.
De huidige capaciteit jeugdzorgplus komt overeen met de vraag. Er is noch
sprake van een overschot noch van een tekort. De verwachting is dat
effectieve trajecten jeugdzorgplus tot gevolg hebben dat de verblijfduur in
een gesloten accommodatie korter wordt en dat het aantal jongeren dat
na een verblijf in jeugdzorgplus opnieuw gesloten moet worden geplaatst
(herplaatsers) afneemt. Als die verwachtingen uitkomen kan het huidige
aantal plaatsen verminderd worden.
Of dat gevolgen zal hebben voor de omvang van het te decentraliseren
budget valt nu niet te zeggen. In de mei-circulaire 2013 krijgen de
gemeenten nadere informatie over de omvang van het budget dat ze
vanaf 2015 ontvangen.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd op welke manier de vraag
naar jeugdzorgplus nu en in de toekomst zal worden gemonitord en op
welke concrete manier snel en flexibel kan worden omgegaan met een
wijziging in de vraag.
De capaciteitsplanning voor de jaren 2012 en 2013 is gebaseerd op
werkelijk gebruik in de jaren 2010 en 2011. De gegevens over het werkelijk
gebruik zijn gebaseerd op de maandelijkse rapportages van de instellingen en regionale plaatsingscoördinatiepunten die verantwoordelijk zijn
voor de toeleiding. Met de gemeenten zal ik nog afspraken maken over
het monitoren van het gebruik vanaf 2015.
De huidige capaciteit kent een marge waardoor een plotselinge stijging
van de vraag opgevangen kan worden.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd welk verdeelmodel voor 2014
op basis van welke argumenten inmiddels is gekozen.
De capaciteitsplanning die ik u op 27 september 2011 heb toegestuurd is
voor de jaren 2012 en 2013. Deze planning is gebaseerd op het werkelijk
gebruik in de jaren 2010 en 2011. De instellingen hebben geconcludeerd
dat de omvang van de geplande capaciteit jeugdzorgplus voor 2013
toereikend is. Voor 1 juli 2013 zal ik, in overleg met de instellingen, de
definitieve capaciteitsverdeling voor 2014 vaststellen. Ik zal dat opnieuw
doen op basis van het werkelijk gebruik van jeugdzorgplus. Hierboven heb
ik aangegeven hoe ik dat monitor.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd hoe de stelling dat er
voldoende capaciteit is zich verhoudt tot het feit dat er (groeiende)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

5

wachtlijsten zijn en wat er concreet gedaan wordt voor jongeren, die nu
op een verkeerde plek verblijven en wachten op een voor hun zinvolle
behandelplek binnen de gesloten jeugdzorg?
Het signaal van de leden van de SP-fractie, dat er groeiende wachtlijsten
zouden zijn binnen de jeugdzorgplus herken ik niet. Integendeel, het
aantal jeugdigen dat wacht op plaatsing in de jeugdzorgplus is vrij
constant. Overigens spreken we binnen de jeugdzorgplus niet over
wachtlijsten, maar over plaatsingslijsten. Daarop staan alle jeugdigen met
een machtiging gesloten jeugdzorg die geplaatst moeten worden in de
jeugdzorgplus. De landelijke plaatsingslijst schommelt op de peildatum
(eerste van de maand) al maanden rond de 70 jeugdigen. Hiervan wacht
de helft op overplaatsing. Deze jeugdigen zijn veelal toe aan een meer
open plek. Om tijdig te kunnen voorzien in die plek worden deze
jeugdigen alvast op de plaatsingslijst geplaatst. Het moment van
overplaatsing wordt in goed overleg tussen de betreffende instellingen
bepaald. Vaak is dit een periode dat een jeugdige wel al oefent op de meer
open plek. De jeugdige gaat pas van de plaatsingslijst af als hij/zij geheel
over is. Als jeugdigen wachten op een overplaatsing i.v.m. een specifieke
behandelbehoefte van de jeugdige en expertise van een instelling kan het
voorkomen dat er gewacht moet worden tot er plek op de gewenste groep
dan wel locatie is. Deze jeugdigen krijgen tijdens deze wachttijd alle zorg
die zij behoeven op de plek waar zij verblijven, indien wenselijk met
ambulante inzet van de instelling met de benodigde expertise. Slechts
incidenteel kan het voorkomen dat een jeugdige door de aard van zijn
problematiek slecht (over)plaatsbaar is. Echter de veiligheid van jeugdige
is altijd gegarandeerd door de verblijvende instelling. Als de veiligheid
van de jeugdige dan wel de werknemers niet meer gegarandeerd kan
worden, wordt er gewerkt met een acute time out bij een collegainstelling. De jeugdzorgplus instellingen bepalen dan middels een
expertiseoverleg welke instelling, ook indien nodig met gewenste
ondersteuning van collega-instellingen, de jeugdige opneemt en in eerste
instantie diens veiligheid garandeert om vervolgens op voor jeugdige
gepast moment te kunnen starten met behandeltraject.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd in hoeveel gevallen sprake is
van (onverantwoord) wachten wanneer een kind niet binnen de wettelijke
termijn van vijf werkdagen na uitspraak van de rechter geplaatst kan
worden? Concreet hebben zij gevraagd hoe het mogelijk is dat er in
Limburg momenteel zeven kinderen langer dan vijf dagen wachten op een
plek in de jeugdzorgplus. Ook hebben deze leden gevraagd om hier zo
spoedig mogelijk actie op te ondernemen, omdat er kinderen zijn die 16,
27 en zelfs 49 dagen wachten. Ook hebben de leden van de SP-fractie
gevraagd in hoeveel gevallen de wettelijke 48-uurs termijn bij urgentie
niet kan worden gehaald bij plaatsing in de gesloten jeugdzorg.
De jeugdzorgplus kent geen wettelijke termijnen voor plaatsing in een
instelling. Er is een landelijk protocol plaatsingscoördinatie waarin
afspraken gemaakt zijn. Voor jeugdigen, die urgent zijn aangemeld geldt
dat zij binnen 24 tot 48 uur geplaatst worden. Voor regulier aangemelde
jeugdigen is de afspraak dat ze binnen vijf dagen geplaatst worden.
Navraag bij de stuurgroep Jeugdzorgplus regio Zuid, die bestaat uit de
instellingen jeugdzorgplus, bureaus jeugdzorg en de landelijk werkende
instellingen in het zorggebied Zuid, heeft geleerd dat bovengenoemde
voorbeelden niet overeenkomen met de heersende praktijk. Het komt een
enkele keer voor dat de afgesproken termijn overschreden wordt, maar
dan duurt het zeker niet langer dan vier weken dat een jeugdige geplaatst
wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

6

Stand van zaken trajecten jeugdzorgplus
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd of het instellingen toegestaan is jongeren op te nemen boven de capaciteitsafspraak wanneer zij
lege bedden hebben als gevolg van de traject aanpak.
De instellingen dienen er mee rekening te houden dat zij ook na invoering
van de trajecten ten minste hetzelfde aantal kinderen moeten blijven
opnemen als daarvoor het geval was. Bij een verkorting van de
verblijfsduur in geslotenheid zullen zij op één plaats gedurende het jaar
meerdere jongeren kunnen opvangen (in totaal twee bij een verblijfsduur
van gemiddeld een half jaar). Daardoor kunnen zij – indien de
verblijfsduur nu langer is – met minder plaatsen net zoveel jongeren
opvangen. De besparing, die dat te weeg brengt, kunnen zij elders binnen
het traject inzetten. De inzet van een capaciteitsplaats voor meerdere
jongeren betekent dat een deel van de plaatsen niet langer ingezet hoeft
te worden. Alleen wanneer de vraag substantieel toeneemt, zullen deze
plaatsen weer in gebruik genomen kunnen worden.
Het is de vraag of bij een gelijkblijvende vraag en een verkorting van de
verblijfsduur de situatie zich zal voordoen dat de huidige capaciteitsafspraken herzien moeten worden. Ik wijs er in dit verband op dat de
instellingen jeugdzorgplus zelf hebben aangegeven dat de huidige
capaciteit toereikend is.1
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd in te gaan op de gevolgen
van de reorganisatie van «bedden naar trajecten» bij Almata – de
Lindenhorst en in het bijzonder op de vraag of er sprake is van een 20%
extra reductie als gevolg van de trajectbenadering.
De fusie-instelling Almata- Lindenhorst kent straks 96 capaciteitsplaatsen.
Net als de overige jeugdzorgplus instellingen moet Almata-Lindenhorst de
pilot «trajectzorg» binnen het capaciteitskader (96 plaatsen) vorm geven.
Er is dus geen sprake van een verdere reductie van 20% bij deze fusieinstelling Almata- Lindenhorst en geen sprake van het verdwijnen van
extra bedden.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd aan te geven dat de kwaliteit
van zorg en het maatwerk voor de jongere voorop moet staan.
Dit kan ik bevestigen. Met de invoering van de trajectaanpak beogen de
instellingen het effect van de behandeling verder te vergroten en te
verduurzamen. Dat vraagt een individuele aanpak, die zich niet alleen richt
op de behandeling van de jongere binnen de instelling, maar ook op zijn
omgeving, thuis en de school en het perspectief dat deze jongere daar of
elders geboden kan worden.
Noodbeddenregeling
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd om concrete maatregelen die
ervoor zorgen dat de wettelijke termijn van 48 uur niet wordt
overschreden als het gaat om jeugdigen voor wie een urgentie is voor
plaatsing in de jeugdzorgplus.
De Wet op de jeugdzorg kent geen wettelijke termijn voor het plaatsen van
jeugdigen in jeugdzorgplus. Wanneer een jongere urgent geplaatst moet
worden, wordt dat vrijwel altijd binnen 48 uur gerealiseerd. In urgente
gevallen is de veiligheid van de jongere het belangrijkst. Het kan daarom
voorkomen dat er op dat moment niet direct plaats is in de instelling die
het best past bij deze jongere. In dit geval wordt de jongere overgeplaatst
zodra er een plaats beschikbaar is.

1

Kamerstukken II, 31 389, nr. 220

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

7

Recidiverende jeugdzorgplus jongeren
De leden van de CDA-fractie en van de SP-fractie hebben gevraagd
wanneer de Kamer geïnformeerd wordt over het aantal jongeren die in de
jeugdzorgplus recidiveren.
Allereerst wil ik de term recidiveren verduidelijken. Het kan zijn dat het
nodig is dat herhaald in een jeugdzorgplus in een jeugdzorgplus
voorziening moeten worden opgenomen. Deze jongeren worden opnieuw
aangemeld voor behandeling in jeugdzorgplus. Vanaf 1 juli 2012 is het
Toeleidingsysteem Jeugdzorgplus in gebruik. Dit systeem genereert
plaatsingsgegevens van jeugdigen die worden aangemeld voor een
behandelplek in een jeugdzorgplus instelling. In het Toeleidingssysteem
worden de hernieuwde plaatsingen geregistreerd. Het systeem bevat op
dit moment gegevens van jeugdigen die vanaf 1 juni 2012 zijn geplaatst.
De eerste rapportage uit het Toeleidingssysteem verschijnt in november
2012. Ik zal u daarover informeren.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd of het opnieuw aanmelden
van een jongere, die na weglopen terugkeert, ook betekent dat deze
jongere onderaan de wachtlijst komt of dat de behandeling weer van
voren af aan begint.
Als een jongere wegloopt en zich onttrekt aan de behandeling blijft zijn of
haar plaats 14 dagen beschikbaar. Daarna wordt de jongere uitgeschreven
uit de instelling. Wanneer een jongere terugkeert, wordt bekeken of het in
het belang van de jongere is om in dezelfde instelling terug te keren en of
hier een plaats beschikbaar is. Als er inderdaad een plaats beschikbaar is,
wordt de jongere geplaatst en gaat de behandeling verder. Als er geen
plaats is of als besloten wordt dat een jongere beter in een andere
instelling geplaatst kan worden, begint de behandeling niet van voren af
aan, maar worden de gegevens van de jongere overgedragen aan de
instelling waar de jongere dan geplaatst wordt.
Dwang- en drangmaatregelen in jeugdzorgplus
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd te reageren op het
uitgangspunt dat dwang- en drangmaatregelen alleen in allerlaatste
instantie gebruikt mogen worden en dat er altijd gezocht blijft worden
naar andere maatregelen om dwang- en drangmaatregelen te voorkomen
of op te heffen, alsmede wat ervoor nodig is om jeugdzorgplus instellingen
een «goed» te laten scoren op dit punt volgens de Inspectie Jeugdzorg, in
plaats van «voldoende» zoals nu het geval.
Het uitgangspunt van de jeugdzorgplus instellingen is dat beperkende
maatregelen (dwang- en drangmaatregelen) zo min mogelijk worden
toegepast. Per jongere moet bepaald worden welke maatregelen mogen
worden toegepast en in welke gevallen deze mogen worden toegepast. De
maatregelen worden in het behandelplan opgenomen en periodiek wordt
bekeken of het nog nodig is dat deze maatregelen mogen worden
toegepast of dat een bepaalde maatregel uit het behandelplan kan. Het
toepassen van een beperkende maatregel is een laatste middel. De
behandeling in jeugdzorgplus is er dan ook op gericht om te voorkomen
dat beperkende maatregelen moeten worden toegepast. Professionals die
werken in jeugdzorgplus worden hier specifiek in getraind en (bij)geschoold.
Een instelling krijgt een voldoende van de Inspectie jeugdzorg als zij een
voldoende scoort op het merendeel van de indicatoren waarop de
Inspectie toetst. Indien de instelling op alle indicatoren een voldoende
scoort wordt het toezicht afgerond met de kwalificatie goed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

8

Gevolgen voor jeugdzorgplus van bezuinigingen op passend onderwijs
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd of de financiering van het
onderwijs en de jeugdzorg aan elkaar gekoppeld zijn in het geval van een
traject.
Tijdens het verblijf in de jeugdzorgplus instelling is er sprake van volledige
koppeling van de financiering van de zorg en het onderwijs. De bekostiging van het onderwijs tijdens het verblijf van de jongere in de jeugdzorgplus instelling vindt namelijk plaats via capaciteitsbekostiging: het
onderwijs wordt bekostigd op basis van de capaciteit in de jeugdzorgplus
instelling.
Wanneer het traject van een jeugdige na behandeling in de jeugdzorgplus
wordt voortgezet in een andere residentiële instelling, dan is de jeugdige
automatisch toelaatbaar tot de daaraan gekoppelde school voor (voortgezet) speciaal onderwijs.
Wanneer de jongere de instelling verlaat, zal de onderwijsloopbaan
worden vervolgd op een school van het samenwerkingsverband passend
onderwijs. Voor deze school verloopt de bekostiging voor de extra
ondersteuning via het samenwerkingsverband passend onderwijs.
Vanwege het belang van een doorlopend onderwijs- en zorgtraject is het
de gezamenlijke verantwoordelijkheid van de scholen verbonden aan
jeugdzorgplus en de nieuwe samenwerkingsverbanden passend
onderwijs om in een vroeg stadium afspraken te maken over het
vervolgonderwijs van de jongere na verblijf in de instelling. Op deze
manier worden de budgetten in samenhang besteed.
Onlangs is een gezamenlijk project van de ministeries van OCW, VWS en
V&J van start gegaan waarin aan de hand van pilots wordt onderzocht
hoe het onderwijs op de school tijdens het verblijf in de instelling beter
kan aansluiten op het onderwijs na het verblijf in de instelling.
Rapporten Inspectie jeugdzorgplus
De leden van de CDA-fractie en de SP-fractie hebben gevraagd in welke
gevallen een zichtbaar perspectief op verbetering ontbreekt en aan welke
consequenties in de zorginkoop de staatssecretaris denkt.
Indien een instelling een onvoldoende scoort op een bepaalde stap van
het toezicht door de Inspectie Jeugdzorg krijgt de instelling een periode
de tijd om verbeteringen aan te brengen en voert de Inspectie een
hertoets uit. Wanneer de situatie niet veilig is voor de jongeren in de
instelling heeft de Inspectie de mogelijkheid om de instelling onder
verscherpt toezicht te plaatsen. Wanneer een instelling ondanks deze
maatregelen niet de benodigde verbeteringen laat zien, is het denkbaar
dat de subsidieverstrekking aan deze instelling door VWS wordt
beëindigd. Ik wil hierbij benadrukken dat een dergelijke situatie zich op dit
moment niet voordoet.
De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd wat de Inspectie Jeugdzorg
gaat doen als de samenwerking tussen de Koppeling en het Altra College
nog steeds onvoldoende is.
De Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs voeren in het
najaar een gezamenlijke hertoets uit en zullen ook gezamenlijk optreden,
indien mocht blijken dat de samenwerking nog onvoldoende is. De beide
inspecties beraden zich momenteel op mogelijke maatregelen voor deze
situatie. Het uitgangspunt hierbij is dat het onderwijs in elk geval door
moet blijven gaan, gezien het recht op onderwijs van de jongeren in De
Koppeling.
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd op welke manieren de
jeugdzorgplus instellingen worden gestimuleerd om verbeteringen te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

9

blijven doorvoeren, naast de verbeteringen die al zijn doorgevoerd op het
gebied van bijvoorbeeld de rechtspositie, de veiligheid en het leefklimaat
bij verschillende instellingen voor jeugdzorgplus.
Het stapsgewijze toezicht door de Inspectie jeugdzorg is gebaseerd op het
Kwaliteitskader gesloten jeugdzorg. Dit kwaliteitskader en het toezicht
hierop door de Inspectie Jeugdzorg zorgt voor een duidelijke kwaliteitsverbetering binnen de jeugdzorgplus instellingen. Het toezicht verloopt in
drie stappen. De eerste stap ziet op de rechtspositie en veiligheid, de
tweede stap op het leefklimaat in de jeugdzorgplus instellingen. Op dit
moment wordt de derde stap van het toezicht voorbereid. Deze stap ziet
op het behandeltraject van de jongeren in jeugdzorgplus. De thema’s
behandeling en ketensamenwerking komen hierbij aan de orde. Hiermee
worden alle aspecten binnen de instellingen getoetst en waar nodig
verbeterd. Naast deze cyclus werken de instellingen zelf ook aan verdere
verbetering van de kwaliteit van zorg in jeugdzorgplus.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 839, nr. 241

10