Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

307
Vragen van het lid Servaes (PvdA) aan de Minister van Buitenlandse Zaken
over de veroordeling van journalisten in Egypte (ingezonden 8 september
2015)
Antwoord van Minister Koenders (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 15 oktober
2015)
Vraag 1 en 2
Kunt u, naar aanleiding van uw verklaring van 29 augustus jl. met betrekking
tot de drie in Egypte veroordeelde Al-Jazeera journalisten, specificeren op
welke wijze u invulling geeft of heeft gegeven aan uw oproep aan de
Egyptische autoriteiten om de veroordeelde journalisten vrij te laten?1
Bent u bereid de druk op Egypte op te voeren, zowel bilateraal als door
hiervoor steun te vergaren in Europees en internationaal verband, om te
bevorderen dat de veroordeelde Al-Jazeera journalisten worden vrijgelaten?
Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 1 en 2
Na stevige internationale druk, heeft de Egyptische president Sisi op
23 september jl. ter gelegenheid van het islamitische Offerfeest onder andere
gratie verleend aan twee Al Jazeera journalisten, Mohamed Fahmy en Baher
Mohammed. De Al Jazeera journalist Peter Greste, die eerder dit jaar is
overgedragen aan Australië, heeft geen pardon ontvangen. Ditzelfde geldt
voor Rena Netjes en andere journalisten die in de Al Jazeera-zaak bij verstek
zijn veroordeeld.
Het kabinet is opgelucht over de vrijlating. De Nederlandse inzet concentreert
zich nu op het komen tot een oplossing voor de journalisten die bij verstek
zijn veroordeeld en op een verbetering van de persvrijheid in Egypte in het
algemeen.
Vraag 3
Bent u tevens bereid een pardon te bepleiten bij de Egyptische president voor
de Nederlandse journalist Rena Netjes die in de Al Jazeera-zaak bij verstek
voor tien jaar gevangenisstraf is veroordeeld? Zo ja, op welke wijze? Zo nee,
waarom niet?

1

ah-tk-20152016-307
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2015/08/29/koenders-bezorgd-over-veroordelingenal-jazeera-journalisten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken is in contact met Rena Netjes over de
opportuniteit van een verzoek om een pardon, het eventuele moment en
vorm daarvan. Omwille van de effectiviteit van eventuele vervolgstappen is
het niet opportuun details bekend te maken.
Vraag 4 en 5
Wat is de laatste stand van zaken van de rechtszaak waarbij dertien andere
journalisten in april jl. tot levenslang en één tot de doodstraf veroordeeld
werden en waartegen de International Federation of Journalists (IFJ) protest
heeft aangetekend? Klopt het dat deze zaak binnenkort in hoger beroep
dient?2
Op welke wijze heeft Nederland en/of de Europese Unie zich voor het lot van
deze groep journalisten ingezet? Bent u bereid in aanloop naar het hoger
beroep, bilateraal en in EU-verband, opnieuw aandacht voor deze zaak te
vragen? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4 en 5
De zaak waarnaar u refereert, staat bekend als «Rabaa Operations Room». In
deze zaak zijn in totaal 51 beschuldigden veroordeeld tot de doodstraf en
levenslang, waaronder 14 journalisten en mediawerkers.3 Een van de 13
journalisten is Mohamed Sultan die naast de Egyptische nationaliteit ook de
Amerikaanse nationaliteit bezit. Nadat hij afstand heeft gedaan van zijn
Egyptische nationaliteit, is hij op 30 mei jl. overgedragen aan de Verenigde
Staten. De andere veroordeelden zijn in beroep gegaan.
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 1 en 2, is de Nederlandse inzet
in Egypte niet alleen gericht op een oplossing voor de in absentia veroordeelde journalisten in de Al Jazeera-zaak, maar ook op een algemene
verbetering van de persvrijheid en de situatie van journalisten in Egypte. De
zaak waarnaar u in vraag 4 verwijst vormt hier onderdeel van. Zo hebben
Nederland en de EU tijdens de Mensenrechtenraad (MRR) ernstige zorgen
over de persvrijheid uitgesproken. Ook hebben de Minister-President en de
Minister van Buitenlandse Zaken in een bilateraal gesprek met de Egyptische
president Sisi en marge van de top in New York over de Duurzame Ontwikkelingsdoelen expliciet het belang van persvrijheid in Egypte benadrukt.
Vraag 6
Deelt u de mening dat door de genoemde veroordelingen, alsmede door het
aannemen van de controversiële anti-terrorismewet die onder andere voorziet
in hoge boetes voor nieuwsartikelen die niet stroken met regeringsstandpunten, het juridisch stelsel in Egypte «uitgebreid is met een nieuwe lijst
repressieve wetten en zich [nu] toe spitst op het verstikken van verzet en het
verdrukken van fundamentele mensenrechten» onder het excuus van
terreurbestrijding?4
Antwoord 6
De hoge boetes waarnaar u verwijst en die in de anti-terrorismewet zijn
vastgesteld gelden specifiek voor het publiceren van feitelijke informatie over
terroristische activiteiten en militaire operaties die niet in lijn is met de
officiële verklaringen van het Egyptische Ministerie van Defensie. Dit is niet in
overeenstemming met de persvrijheid en tevens in strijd met mensenrechtenstandaarden.
Vraag 7
Ziet u bovenstaande zaken als een voorbeeld van het ondergeschikt maken
van mensenrechten aan terreurbestrijding met als risico dat het «groepen
[kan] marginaliseren en onderdrukken waardoor de voedingsbodem van

2

http://www.ifj.org/nc/news-single-view/backpid/1/article/ifj-calls-for-the-release-of-13journalists-sentenced-to-life-imprisonment-and-one-to-death-in-egypt/
3
http://www.hrw.org/news/2015/04/19/egypt-scant-evidence-mass-convictions
4
http://www.icj.org/egypt-icj-condemns-the-promulgation-of-a-new-repressive-counterterrorism-law/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

terrorisme wordt vergroot», zoals u eerder schreef in antwoord op vragen
over de onderdrukking van persvrijheid in Egypte?5
Antwoord 7
Ja.
Vraag 8
Deelt u de mening dat de aangescherpte aanvallen op de persvrijheid door
het regime al-Sisi de kans op democratisch gelegitimeerde parlementsverkiezingen aankomend najaar verkleinen? Zo ja, op welke wijze zet u bilateraal en
in internationaal verband druk op het Egyptische regime om democratische
verkiezingen te organiseren en de principes van de democratische rechtsstaat
te respecteren?
Antwoord 8
Het belang van democratische verkiezingen en respect voor de democratische
rechtsstaat staat centraal in de bilaterale contacten. Het is onder andere
onderstreept in het bilaterale gesprek van de Minister-President en de
Minister van Buitenlandse Zaken met Egypte en marge van de top in New
York over de Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Tenslotte maakt Nederland zich
hard voor agendering van met name persvrijheid, vrijheid van vereniging en
vergadering en implementatie van de Egyptische constitutie en internationale
mensenrechtenverdragen tijdens het EU-Egypte subcomité voor mensenrechten, democratisering en goed bestuur, dat in het kader van de Associatiestructuren mogelijk dit najaar zal plaatsvinden.

5

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-509748.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3