Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1503
Vragen van de leden Ulenbelt en Bashir (beiden SP) aan de ministers van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Infrastructuur en Milieu over
premieshoppen op Cyprus (ingezonden 7 februari 2013).
Antwoord van minister Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) mede
namens de minister van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 6 maart 2013).
Vraag 1
Wat is uw reactie op de uitzending: «Premieshoppen op Cyprus»?1
Antwoord 1
In de uitzending van Nieuwsuur d.d. 4 februari 2013 wordt aandacht besteed
aan Nederlandse vrachtwagenchauffers die voor een Nederlands bedrijf
werken via een in Cyprus gevestigd uitzendbureau. Het gevolg van deze
constructie is dat de werknemers onder het sociale verzekeringsstelsel van
Cyprus vallen en dat de sociale premies in Cyprus worden afgedragen. Op
deze wijze worden de arbeidskosten voor de inlener verlaagd waardoor zijn
concurrentiepositie op de Nederlandse markt sterker wordt.
Vraag 2
Is de Sociale Verzekeringsbank (SVB) op de hoogte van dit verschijnsel?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Welke controles voert de SVB uit wanneer ingezetenen van Nederland sociale
premies af wensen te gaan dragen in het buitenland?
Antwoord 3
Ingezetenen van Nederland kunnen niet kiezen waar zij sociale premies af
dragen en waar zij sociaal verzekerd zijn. Naast de Nederlandse wetgeving
wordt dit bepaald door de Europese coördinatieregels op het terrein van de
sociale zekerheid en de bilaterale verdragen.
In Nederland woonachtige of werkende arbeidskrachten kunnen onder
bepaalde voorwaarden sociaal verzekerd (en premieplichtig) zijn in het

1

ah-tk-20122013-1503
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Nieuwsuur d.d. 4 februari 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

buitenland. Dit is bijvoorbeeld het geval indien er sprake is van internationale
detachering of wanneer een arbeidskracht in twee of meer lidstaten werkt en
hij minder dan 25% van zijn werkzaamheden in zijn woonland verricht.
Bij een aanvraag om een detacheringsverklaring of om de afgifte van een
verklaring over de toepasselijke wetgeving als er in twee of meer landen
wordt gewerkt, toetst de SVB of aan de wettelijke criteria hiervoor is voldaan.
Bij twijfel wordt onder meer contact opgenomen met de werkgever en de
werknemer en wordt gevraagd naar bewijsstukken zoals het arbeidscontract
en werkroosters.
Vraag 4
Heeft de SVB concrete gevallen waarin ingezetenen sociale premies af
wensen te gaan dragen op Cyprus? Zo, ja, hoe gaat de SVB hier te werk en
wat zijn de ervaringen wat betreft het uitwisselen van informatie met de
bevoegde autoriteiten op Cyprus?
Antwoord 4
Ja. Tussen de EU-lidstaten is een procedure afgesproken hoe sociale
zekerheidsorganen elkaar dienen te informeren indien de werknemer (of de
werkgever) een verklaring over de toepasselijke wetgeving vraagt in het geval
de werknemer gedetacheerd wordt in een ander land of werkzaamheden in
meerdere lidstaten verricht.
De procedure in geval van detachering houdt in dat de werkgever in de
detacherende staat, contact op neemt met het sociale zekerheidsorgaan van
deze staat, indien mogelijk vóór de detachering. Dit orgaan toetst of aan de
voorwaarden voor detachering is voldaan en geeft de gevraagde verklaring
af. Vervolgens informeert dit orgaan de staat van de tewerkstelling.
De procedure in geval van werken in meerdere lidstaten houdt in dat de in
Nederland woonachtige werknemer (of zijn Cypriotische werkgever) meldt dat
er in meerdere lidstaten wordt gewerkt. Dit moet worden gemeld in de
woonstaat van de werknemer, ook als hij van mening is dat niet de Nederlandse maar de buitenlandse wetgeving van toepassing is. De SVB onderzoekt vervolgens welke wetgeving van toepassing is op deze werknemer en
neemt dan contact op met het orgaan waar de buitenlandse werkgever
gevestigd is, in dit geval Cyprus. Als blijkt dat de Cypriotische wetgeving van
toepassing is, geeft het Cypriotisch orgaan de verklaring toepasselijke
wetgeving af. Als de Nederlandse wetgeving van toepassing is, geeft de SVB
een verklaring af.
De ervaring is dat de informatieverstrekking door Cyprus aan de SVB soms
langzaam verloopt. In dit verband heeft SZW in oktober vorig jaar op verzoek
van de SVB contact gehad met het Cypriotische ministerie van Sociale Zaken
om de gegevensverstrekking door het Cypriotische orgaan te verbeteren. Dit
heeft er toe geleid dat Cyprus in een aantal concrete gevallen alsnog
relevante informatie aan de SVB heeft verzonden.
Vraag 5
Deelt u het standpunt dat sociale premies niet kunnen en mogen worden
afgedragen in lidstaten waar de betreffende werknemer feitelijk geen arbeid
verricht en zelfs nog nooit geweest is? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Nee, dat standpunt deel ik niet. Ingevolge Europese regelgeving is een
werknemer die in twee of meer landen werkt en minder dan 25% van zijn
werkzaamheden verricht in het land waar hij woont, verzekerd in het land
waar zijn werkgever is gevestigd. In de kern is dit een legale constructie die
versnipperde uitkeringsrechten en hoge administratieve lasten voorkomt en
zo bijdraagt aan het goed functioneren van de interne Europese markt. Het is
echter niet de bedoeling dat deze regeling misbruikt wordt om te frauderen
met premieafdracht. Daarom worden er ook bepaalde eisen gesteld voordat
een bedrijf gebruik kan maken van deze regeling. Zo moet de werkgever wel
echt gevestigd zijn in het land waar de premies worden afgedragen en mag
het niet gaan om een schijnconstructie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 6
Heeft de u voldoende middelen om een bureau als AFMB uit Cyprus
(genoemd in Nieuwsuur) dat zich bezig houdt met het rekruteren van
Nederlandse werknemers die in de Nederlandse transportsector zouden
moeten gaan werken onder Cypriotisch sociale zekerheidsrecht aan te
pakken? Zo ja, welke zijn dat? Hoe vaak zijn die toegepast?
Antwoord 6
Voor het vaststellen van de toepasselijke sociale zekerheidswetgeving, dient
de SVB onderzoek te verrichten naar de omvang van de verrichte werkzaamheden in Nederland en naar de vraag, of het bureau in Cyprus daadwerkelijk
als werkgever kan worden beschouwd. Voor het onderzoek naar de vraag of
minder dan 25% van de werkzaamheden in Nederland worden verricht, is de
SVB aangewezen op informatie van de werkgever en de werknemer. De
aanvrager van een verklaring toepasselijke wetgeving moet desgevraagd zijn
aanvraag onderbouwen, bijvoorbeeld door het overleggen van een werkrooster of een reiskalender. Als dit niet voldoende inzicht biedt, kan de SVB
nadere informatie aan de werkgever of werknemer vragen aan de hand
waarvan beoordeeld kan worden of substantieel in Nederland wordt gewerkt.
Voor het onderzoek naar de werkgever in het uitzendende land of andere
landen waarin gewerkt wordt, is de SVB aangewezen op het bevoegde
sociale zekerheidsorgaan in dat land.
Bij het onderzoek of aan de criteria is voldaan heeft de SVB baat bij informatie die bij inspectiediensten (I-SZW, ILT) of ketenpartners (UWV, Belastingdienst, CVZ, gemeenten) en andere partijen (KIWA) aanwezig kan zijn. De
Belastingdienst kan bijvoorbeeld reeds een beslissing hebben genomen over
de fiscale zetel van een onderneming, hetgeen relevant kan zijn om te
bepalen waar de werkgever feitelijk gevestigd is.
Vraag 7
Uitzendbureaus die chauffeurs uitzenden in het beroepsgoederenvervoer
dienen een aanwijzingsbeschikking aan te vragen bij Kiwa Register; welke
toets vindt plaats alvorens instellingen in aanmerking komen voor een
aanwijzingsbeschikking van het ministerie? Wat gaat u ondernemen als geen
toets plaats vind?
Antwoord 7
Kiwa toetst of in het uittreksel van de Kamer van Koophandel staat vermeld
of de instelling die een aanwijzingsbeschikking aanvraagt, chauffeurs inhuurt
dan wel uitzendt aan beroepsgoederenvervoerders. Het betreft dus een
marginale toets die tot stand is gekomen na het vervallen van de certificering
in de uitzendbranche.
Vraag 8
Deelt u de mening dat er een overtreding van de eis van dienstbetrekking
plaatsvindt indien er gebruik wordt gemaakt van bureaus als AFMB met als
enige doel te kunnen concurreren op de premies en salarissen van chauffeurs? Zo ja, wat gaat u hieraan doen?
Antwoord 8
Nee, die mening deel ik niet. Aangezien aan het bureau AFMB een aanwijzingsbeschikking is verstrekt, is er geen sprake van overtreding van de eis
van dienstbetrekking. Wel zal door ILT een verzoek worden ingediend bij de
Cypriotische inspectiedienst om de werkwijze van twee Cypriotische
transportondernemingen en één Cypriotisch uitzendbureau te onderzoeken.
Zie ook het antwoord op vraag 10.
Vraag 9
Bent u van oordeel dat inlenende werkgevers aansprakelijk gesteld moeten
worden voor de premieafdrachten en loonbetalingen in Nederland, in
gevallen waar op malafide wijze gebruik wordt gemaakt van bijvoorbeeld de
«Cyprus route»?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Op grond van de Invorderingswet 1990 kan een inlener aansprakelijk worden
gesteld voor de schulden die de uitlener heeft in verband met niet afgedragen loonbelasting en sociale premies ter zake van uitlening. De vraag of er in
gevallen dat gebruik gemaakt is van een zogenaamde schijnconstructie,
aansprakelijkstelling zal plaatsvinden, kan niet in zijn algemeenheid worden
beantwoord. Dit hangt af van de individuele omstandigheden van het geval.
Het feit dat er in de praktijk gevallen zijn waarin op malafide wijze gebruik
gemaakt wordt van bepaalde uitzendconstructies, maakt duidelijk dat het
belangrijk is dat er een integrale aanpak van schijnconstructies komt. Uiterlijk
1 mei zal ik u informeren over een integrale aanpak voor het terugdringen
van schijnconstructies. Daarbij zal ook uitgebreid ingegaan worden op
problemen die zich voor doen, wat er momenteel gebeurt om deze aan te
pakken en wat we nog meer kunnen doen.
Vraag 10
Is er onderzoek ingesteld naar de feitelijke vestigingsvoorwaarden conform
Verordening 1072/2009 van uitgevlagde Nederlandse ondernemingen op
Cyprus? Zo ja, wat is het resultaat en zo nee, bent u daartoe bereid?
Antwoord 10
De werkwijze van twee Cypriotische transportondernemingen en één
Cypriotisch uitzendbureau met transportactiviteiten in Nederland is enige tijd
geleden informeel onder de aandacht gebracht van de zusterorganisatie van
ILT op Cyprus. Deze organisatie zag op dat moment geen reden tot nader
onderzoek en inspectie. Thans zal deze casuïstiek aan de hand van een
formeel verzoek door de ILT worden aangekaart bij de Cypriotische Inspectiedienst. Met dit verzoek wordt Cyprus onder meer verzocht te onderzoeken of
de bedrijven gevestigd zijn in Cyprus en geleid worden vanuit Cyprus.
Vraag 11
Heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (IL&T) ervaring met internationaal onderzoek met buitenlandse inspectiediensten ten aanzien van de
controle op de feitelijke vestigingsvoorwaarden uit Verordening 1072/2009?
Welke zijn de ervaringen? Met welke landen zijn er goede en met welke
landen slechte ervaringen?
Antwoord 11
De uitvoering van Verordening 1072/2009 is voorbehouden aan de lidstaten.
De inspectie heeft ervaring met internationaal onderzoek met buitenlandse
inspectiediensten ten aanzien van de controle op de feitelijke vestigingsvoorwaarden uit Verordening 1072/2009. De ervaringen zijn tot nu toe beperkt en
met sommige landen heeft de ILT nog weinig of geen ervaring. De samenwerking met België, het Verenigd Koninkrijk en Polen verloopt goed; de
samenwerking met Duitsland is complexer door de diversiteit aan deelstaten.
Vraag 12
Hoe verloopt in de praktijk de samenwerking in dit soort situaties tussen de
inspecties? Komt het voor dat mensen die klachten indienen van de een naar
de andere inspectie worden doorverwezen?
Antwoord 12
De Inspectie SZW en ILT hebben in 2012 een gezamenlijk project in de
Transportsector opgezet. Er vinden gezamenlijke inspecties plaats waarbij
wordt gecontroleerd op de naleving arbeidswetgeving, zoals illegale
tewerkstelling en de Wet Wegvervoer Goederen. Er wordt geïnspecteerd op
basis van een gezamenlijke risicoanalyse en op naar aanleiding van meldingen. Relevante meldingen die bij één van beide diensten binnenkomen
worden gedeeld tussen Inspectie SZW en ILT.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4