Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1213
Vragen van het lid Poppe (SP) aan de
staatssecretaris van Defensie over de
uitvoering van de motie-Poppe over
de gezondheidsklachten van
oud-Defensiepersoneel veroorzaakt
door werken met reinigingsmiddel
PX-10. (Ingezonden 7 december 2009)
1
Wat is de stand van zaken met
betrekking tot de uitvoering van de
motie-Poppe?1
2
Op welke wijze geeft u uitvoering aan
het verzoek in de motie dat er voor
alle mensen die tijdens hun
werkzaamheden voor Defensie in
aanraking zijn gekomen met PX-10,
zo snel mogelijk duidelijkheid moet
komen of hun gezondheidsklachten
zijn veroorzaakt door het gebruik van
PX-10, niet alleen voor die groepen
voor wie nu al aansprakelijkheid is
erkend?

het gevolg kunnen zijn van het
in aanraking komen met
benzeenhoudende stof? Wordt al
deze literatuur betrokken bij het
onderzoek? Worden alle adviezen en
geraadpleegde literatuur die men
betrekt bij het onderzoek uiteindelijk
openbaar gemaakt?
5
Op welke wijze heeft u tot dusver
uitvoering gegeven aan het verzoek
in de motie om in de tussentijd
ruimhartig om te gaan met het
verstrekken van voorschotten op
de schadevergoeding aan
oud-Defensiemedewerkers die in
aanraking zijn gekomen met PX-10 en
nu terminaal ziek zijn?

houdt deze keuring door het ABP
precies in? Welke termijn staat er
voor de uitslag van de keuring?
8
Kunt u uitsluiten dat mensen die nu
terminaal ziek zijn als gevolg van
aanraking met PX-10 tijdens
Defensiewerkzaamheden nu lange
procedures moeten doorlopen
alvorens zij genoegdoening kunnen
krijgen?
9
Handelt u hiermee in strijd met de
jurisprudentie van de Centrale Raad
van Beroep3 en de Hoge Raad4,
waaruit onder meer blijkt dat als
er sprake is van een korte
levensverwachting niet een
langdurige procedure kan worden
afgewacht en de vergoeding buiten
de specifieke rechtspositionele
regelingen van het ABP moet worden
geregeld? Kunt u uw antwoord
toelichten?

3
Over welke ziekten bestaat nog
twijfel over causaliteit? Welke
wetenschappelijke instituten voeren
het onderzoek hier naar uit? Wat zijn
precies de onderzoeksvragen die aan
deze instituten zijn voorgelegd?

6
Is het waar dat slechts voorschotten
op schadevergoedingen worden
verstrekt aan die mensen die een van
de drie in uw brief van 11 juni 2009
genoemde aandoeningen hebben,
waarvan nu reeds vaststaat dat deze
zijn veroorzaakt door het werken met
benzeenhoudende PX-10, en dat ten
aanzien van andere terminaal zieken
de claim wordt afgewezen of in de
ijskast wordt gezet? Met andere
woorden, waarom legt u het begrip
«ruimhartig» zoals verwoord in de
motie zo beperkt uit?

4
Wat is voor u «relevante literatuur»?2
Bent u bekend met het feit dat er tot
nu toe tegenstrijdige conclusies zijn
te vinden in de literatuur waar het
gaat om aandoeningen en ziekten die

7
Is het waar dat het ministerie
van Defensie de medische
causaliteitsdiscussie aan het
Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds
(ABP) heeft gemandateerd? Wat

KVR38972
2009Z23661
0910tkkvr1213
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

10
Bent u bereid echt ruimhartig om te
gaan met mensen die terminaal ziek
zijn, en dat niet gewacht kan worden
op het externe onderzoek dat nog
lange tijd op zich zal laten wachten?
Bent u bereid om alle mensen die nu
terminaal ziek zijn en tijdens hun
werkzaamheden voor Defensie in
aanraking zijn gekomen met het
benzeenhoudende PX-10 een
voorschot op de schadevergoeding te
geven, zo lang van de betreffende
specifieke aandoening of ziekte die
betrokkene heeft niet is uitgesloten

2569

dat deze aandoening of ziekte
gerelateerd is aan of veroorzaakt is
door het werken met PX-10? Zo niet,
waarom niet?
11
Zo niet, bent u dan wel bereid om
dan in ieder geval ruimhartig om te
gaan met claims van mensen met een
terminale ziekte waarvan momenteel
nog twijfel bestaat of er een causaal
verband zou kunnen bestaan tussen
de aandoening en de aanraking in het
verleden met de benzeenhoudende
stof PX-10? Zo niet, waarom niet?
1

Kamerstuk 32123 X, nr. 14.
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2008–2009, nr. 3216.
3
Centrale Raad van Beroep, 28 juni 2007,
LJN: BA9032, rechtsoverwegingen 3.2 en 3.3.
4
Hoge Raad 8 juli 1992, NJ 1992/714,
rechtsoverweging 3.4.
2

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris De
Vries (Defensie) (ontvangen
13 januari 2010)
1, 2 en 5
Bij de beoordeling van schadeclaims
wordt rekening gehouden met de
motie-Poppe. In één geval leed de
betrokkene wel aan een van de
genoemde aandoeningen en is hij
veelvuldig en langdurig blootgesteld
aan benzeenhoudend PX-10. Deze
persoon had echter niet gewerkt in
een benoemd risicoberoep. Na
bestudering van het dossier is
geconcludeerd dat een causaal
verband tussen de aandoening en de
militaire dienst aannemelijk is. Bezien
wordt of een (voorschot op de)
schadevergoeding aan de orde is.
Tot de uitkomsten van het externe
onderzoek bekend zijn, zullen
soortgelijke dossiers ook op
ruimhartige wijze worden behandeld.
3
Het externe onderzoek wordt
uitgevoerd door het Rijks Instituut
voor Volksgezondheid en Milieu
(RIVM) in samenwerking met het
Institute for Risk Assessment
Sciences (IRAS) van de Universiteit
Utrecht. De drie onderzoeksvragen
zijn:
1. Het beoordelen van een door
Defensie opgesteld rapport over de
stand van zaken met betrekking tot
PX-10 over aannames die worden
gedaan en conclusies die worden
getrokken ten aanzien van:
• de exacte samenstelling van het
product PX-10;

• de conclusies uit de door Defensie
uitgevoerde literatuurstudie naar
gezondheidsrisico’s van bestanddelen
van PX-10;
• de beschreven risicoscenario’s voor
hoog en laag risico.
2. Het (doen) uitvoeren van
onderzoek waarmee de
gezondheidsrisico’s voor een hoog
risicoscenario respectievelijk een laag
risicoscenario kunnen worden
geschat voor defensiepersoneel dat
in het verleden aan PX-10 is
blootgesteld. Dit onderzoek omvat
zowel blootstellingsschattingen als
gezondheidsrisicoschattingen.
3. Het (doen) ontwikkelen van een
methodiek om voor overige
blootstellingsscenario’s de relatieve
risico’s van de blootstelling aan PX-10
te kunnen schatten. De methodiek zal
zodanig worden vormgegeven dat zij,
na voldoende training, zelfstandig
kan worden uitgevoerd door
deskundigen (arbeidshygiënisten)
van Defensie.
Vooralsnog kunnen alleen de drie
bekende aandoeningen leiden tot
aanspraken indien ook aan de andere
criteria voor causaliteit wordt
voldaan. Dit zijn Acute Myeloide
Leukemie (AML), myeloplastisch
syndroom en aplastische anemie. Het
International Agency for Research on
Cancer (IARC meeting vol 100; a
review of human carcinogens-Part F:
Chemical agents and related
occupations, 20–27 October 2009)
erkent tot op heden niet dat
overtuigend is bewezen dat andere
vormen van kanker door benzeen
worden veroorzaakt. In het onderzoek
wordt bezien of dit juist is. Mocht
blijken dat ook andere aandoeningen
door blootstelling aan benzeen
worden veroorzaakt, dan wordt ook
hiervoor een causaal verband
aangenomen indien ook aan de
andere voorwaarden is voldaan.
4
Defensie kent de literatuur die door
gezaghebbende internationale
instituten als bewijzend wordt
beschouwd voor het veroorzaken van
specifieke aandoeningen ten gevolge
van benzeen. Tot deze instituten
behoren vooralsnog alleen het
International Agency for Research on
Cancer (IARC), het National
Toxicology Program (NTP) in de
Verenigde Staten en het Agency for
Toxic Substances and Disease
Registry (ATSDR). Deze instituten

passen periodiek hun standpunt
aan op basis van nieuwe
wetenschappelijke literatuur.
Wanneer het externe onderzoek of
deelproducten daarvan zijn voltooid,
zullen deze aan de Kamer worden
aangeboden.
6
Alleen van de drie benoemde
aandoeningen staat vast dat zij
kunnen worden veroorzaakt door
blootstelling aan benzeenhoudend
PX-10. Voor andere ziekten is in de
wetenschappelijke literatuur geen
causale relatie met de blootstelling
aan benzeen beschreven. De fase
waarin een aandoening zich bevindt,
kan geen criterium zijn voor het
bepalen van het recht op een
schadevergoeding.
7
Ja. De uitvoering van de Kaderwet
militaire pensioenen is belegd bij de
Stichting pensioenfonds ABP. Het
bureau Sociaal Medisch Onderzoek
(SMO) van het ABP voert de keuring
uit. Bij de keuring wordt het causale
verband beoordeeld aan de hand van
de criteria die Defensie heeft
opgesteld. Dit zijn de criteria
aandoening, risicoberoep en
blootstelling voor 1985. In de
opdracht aan SMO is expliciet gesteld
dat de keuringen zo spoedig mogelijk
worden uitgevoerd.
8 en 9
De claims van mensen van wie
vaststaat dat hun (terminale)
aandoening is veroorzaakt door het
beroepsmatig werken met
benzeenhoudend PX-10 zullen
onverwijld in behandeling worden
genomen. Het toekennen van
rechtspositionele aanspraken en
voorzieningen staat daarbij voorop.
Eventuele restschade wordt volgens
de regels van het (civiele)
schadevergoedingsrecht, waaronder
de jurisprudentie van de Centrale
Raad van Beroep en de Hoge Raad,
bepaald. De eerste PX-10-claim is in
overeenstemming met deze
jurisprudentie afgewikkeld.
10 en 11
Na onderzoek zijn drie aandoeningen
benoemd die kunnen worden
veroorzaakt door werken met
benzeenhoudend PX-10. Bij deze
ziekten wordt, indien niet aan alle
voorwaarden is voldaan maar er wel
sprake is van een langdurige en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2570

veelvuldige blootstelling aan
benzeen, ruimhartig met de
beoordeling van de claim omgegaan.
Zoals u bij het antwoord op vraag 3
kunt lezen, zal het externe onderzoek
antwoord moeten geven op onder
andere de vraag of andere
aandoeningen worden veroorzaakt
door de blootstelling aan benzeen. Ik
wil niet vooruitlopen op de
uitkomsten van het onderzoek.
Daarom zal voor andere dan de al
genoemde aandoeningen vooralsnog
geen causaal verband worden
verondersteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2571