Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2624
Vragen van de leden Van Wijngaarden en Van Ark (beiden VVD) aan de
Ministers van Veiligheid en Justitie en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
over het beter rekening houden in het familierecht met kinderen en
volwassenen die leven met een intersekse conditie (ingezonden 26 mei 2015).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie), mede namens
de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (ontvangen 19 juni 2015)
Vraag 1
Kent u het bericht «Oproep Europese aanpak mensenrechten van mensen
met intersekse-conditie»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de schatting van het COC dat er in Nederland circa 80.000 kinderen en
volwassenen met een intersekse conditie zijn? Zo nee, hoe groot schat u deze
groep?
Antwoord 2
Dit getal is naar voren gekomen in het verkennend onderzoek dat het SCP in
opdracht van de Minister van OCW heeft uitgevoerd naar intersekse: «Leven
met Intersekse/DSD»2. De cijfers zijn gebaseerd op wetenschappelijk
onderzoek en de door medici gehanteerde classificatie voor disorders of sex
development (DSD), hetgeen de medische naam voor het biologische
verschijnsel intersekse betreft.
Vraag 3
Deelt u de opvatting dat mensen die twijfelen over hun geslacht geen
onnodige maatschappelijke en juridische druk moeten ervaren om verplicht te
worden een geslacht op te geven?

1

http://www.coc.nl/internationaal/oproep-europese-aanpak-mensenrechten-van-mensen-metintersekse-conditie; 12 mei 2015
2
http://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2014/Leven_met_intersekse_DSD

ah-tk-20142015-2624
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ja, het kabinet deelt die opvatting. Het is van belang om de bewustwording
in de samenleving van de problemen die mensen kunnen ondervinden door
het zogenaamde binaire (man/vrouw) denken te bevorderen. Relevant in dit
verband is dat de Minister van OCW in de «midterm review emancipatie»
(Kamerstuk 30 420, nr. 211) heeft aangegeven meer aandacht te zullen
besteden aan seksediversiteit (d.w.z. sekse als een continuüm met oneindig
veel variaties) en de beperkingen van het binaire (man/vrouw) denken om
anders te handelen ten aanzien van vastgeroeste man-vrouwpatronen en
normatieve ideeën over mannelijk- en vrouwelijkheid. Door deze bewustwording kan het besef in de samenleving groeien, zowel bij overheidsorganisaties als bij private organisaties, dat in gevallen waarin onderscheid in sekse
niet nodig is, de vraag daarnaar niet wordt gesteld. Dit zou – overeenkomstig
de wens van betrokkenen – kunnen leiden tot vermindering van het aantal
malen dat geslacht moet worden opgegeven of op documenten is vermeld.
Bovendien kan er in gevallen waarin onderscheid bij registratie niet is te
voorkomen, meer aandacht komen voor de gevoeligheid van dit gegeven en
een daarbij passende bejegening van personen.
Eenvoudige oplossingen voor de problemen die door betrokkenen worden
ondervonden zijn helaas niet voorhanden. Het is echter zaak met elkaar te
zoeken naar mogelijkheden om de ervaren problemen te verkleinen en
onaangename confrontaties in het dagelijks leven te voorkomen. Het gesprek
hierover is van belang en daarom heeft, zoals in de brief van de vorige
Staatssecretaris van V&J en de Minister van OCW al is aangekondigd
(Kamerstuk 27 859, nr. 76), onlangs een interdepartementaal Rondetafelgesprek plaatsgevonden met belangenorganisaties,3 de onderzoekers van het
rapport «M/V en verder», ambtenaren van de meest betrokken departementen
(VenJ, BZK en OCW) en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB).
Naar aanleiding van de gedane suggesties bezin ik mij, samen met de
Minister van OCW, op mogelijkheden om de ervaren problemen daadwerkelijk te verkleinen en dit onderwerp expliciet onder de aandacht te brengen
van zowel overheidsorganisaties als private organisaties.
Vraag 4
In hoeverre deelt u de opvatting dat het kennen van het geslacht van een
persoon in juridisch opzicht sterk aan belang heeft ingeboet gelet op de
juridisch gelijke status van mannen en vrouwen?
Antwoord 4
In veel opzichten heeft – gelet op de gelijke behandeling van mannen en
vrouwen – het kennen van het geslacht aan belang ingeboet. Daar staat
tegenover dat voor praktische of beleidsdoelen op de terreinen van bijvoorbeeld het onderwijs en de gezondheidszorg dit gegeven wel van belang is. En
helaas is de maatschappelijke ongelijkheid tussen mannen en vrouwen er
nog wel, bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt. Het kabinet wil die maatschappelijke ongelijkheid verkleinen, en is ook op grond van internationale verdragen
zoals het VN-vrouwenverdrag verplicht om over de bestaande ongelijkheid te
rapporteren. Registreren van geslacht kan in dit verband belangrijke
informatie opleveren. Dit aspect moet het kabinet betrekken bij toekomstige
beslissingen over sekseregistratie.
Vraag 5
Bent u bereid om de Staatscommissie Familierecht te laten onderzoeken in
hoeverre kinderen en volwassenen met een intersekse conditie in het
personen- en familierecht beter gerespecteerd kunnen worden door mensen
vaker dan tot nu toe mogelijk is het recht te geven om desgewenst géén
geslacht te hoeven registreren?

3

Vertegenwoordigende organisaties die aan het Rondetafelgesprek deelnamen waren het Transgender Netwerk Nederland (TNN), het Nederlands Netwerk voor Intersekse/DSD (NNID), Transgender Europe (TGEU) en het COC (Nederlandse belangenvereniging voor lesbiennes, homo’s,
biseksuelen en transgenders).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ik ben bereid de Staatscommissie herijking ouderschap te vragen om te
onderzoeken in hoeverre het mogelijk en wenselijk is om in de wetgeving
over het ouderschap af te zien van vermelding van het geslacht. Daarmee
beperk ik de vraag tot de wetgeving over het ouderschap en strekt deze zich
niet uit over het gehele personen- en familierecht. Maar daarmee gaat het
wel om een belangrijk deel van het personen- en familierecht. Deze vragen
passen bij de taak die ruim een jaar geleden aan de Staatscommissie is
gegeven, en die betrekking heeft op het ouderschap. Die taak houdt namelijk
in: de regering te adviseren over het ontstaan van juridisch ouderschap, over
meerouderschap en meeroudergezag en over draagmoederschap (Stcrt. 6
mei 2014, nr. 12556). Zoals destijds met uw Kamer besproken, was de
aanleiding om de Staatscommissie in te stellen dat verschillende ontwikkelingen leiden tot nieuwe mogelijkheden en inzichten met betrekking tot
ouderschap en tot veranderende gezinssamenstellingen, en daarmee ook tot
nieuwe vragen omtrent de rol van ouders, de band tussen ouder en kind en
de wijze waarop individuen zich ontplooien. Graag verwijs ik naar de
gedachtewisseling hierover met uw Kamer en de toelichting op het instellen
van de Staatscommissie (Kamerstuk 33 836, nr. 2). Ik zal de Staatscommissie
vragen of het mogelijk is dit te onderzoeken en daarover te adviseren binnen
de termijn waarbinnen de Staatscommissie haar advies uitbrengt, dat wil
zeggen voor 1 mei 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3