Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

22 831

De Hoorn van Afrika

Nr. 63

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 september 2011
Zoals uw Kamer is toegezegd, gaat u hierbij een brief over de Nederlandse inzet ter bevordering van de stabiliteit in Somalië.
Sinds de ineenstorting van het regime van dictator Mohamed Siad Barre
in 1991 is Somalië het toneel geweest van een verwoestende burgeroorlog. Mede vanwege het ontbreken van een legitiem en effectief
centraal gezag is ruimte ontstaan voor internationale criminaliteit, piraterij
en terrorisme. Bovendien zijn de humanitaire en mensenrechtensituatie
als gevolg van twintig jaar burgeroorlog en droogte bijzonder slecht. De
situatie in Somalië is niet alleen een menselijk drama voor de burgers van
dat land maar raakt ook de belangen van Nederland.
Voordat wordt ingegaan op de Nederlandse inzet, volgt een verslag van
het bezoek van staatssecretaris Knapen aan Mogadishu. Humanitaire
crises kunnen gemakkelijker voorkomen en aangepakt kunnen worden in
een situatie van stabiliteit. Dit geldt evenzeer voor het aanpakken van
piraterij: het vergroten van stabiliteit en rechtsstatelijke ontwikkeling
dragen bij aan het wegnemen van de factoren waardoor piraterij nu kan
floreren. Bovendien zal een verbeterd economisch perspectief op
gemeenschapsniveau kunnen bijdragen aan het wegnemen van de
voedingsbodem voor piraterij. In de regeringsreactie op het AIV-advies
over piraterij (Kamerstuk 32 706, nr. 5, 1 april 2011) en de artikel 100 brief
(Kamerstuk 29 521, nr. 168, 1 juni 2011) is de regering reeds ingegaan op
de bestrijding van piraterij door middel van een samenhangende aanpak.
Bezoek staatssecretaris Knapen aan Mogadishu
Op 1 september 2011 bracht staatssecretaris Knapen een kort bezoek aan
Mogadishu, de hoofdstad van Somalië, om zich te laten informeren over
de humanitaire situatie en betrokkenheid te tonen bij de slachtoffers van
de hongersnood. De Hoorn van Afrika kampt momenteel met de gevolgen
van ernstige droogte. Somalië is zwaar getroffen: in zes gebieden is

kst-22831-63
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 831, nr. 63

1

inmiddels sprake van hongersnood. Ongeveer 4 miljoen mensen hebben
dringend behoefte aan humanitaire hulp. Ongeveer 1,3 miljoen van hen
worden inmiddels bereikt.
In Nairobi sprak staatssecretaris Knapen met de Hoge Commissaris van
de Verenigde Naties voor Vluchtelingen, António Guterres, over de
humanitaire crisis in de Hoorn van Afrika en de daaruit voortvloeiende
vluchtelingenstromen.
In Somalië sprak de staatssecretaris met president Sheikh Sharif Sheikh
Ahmed en premier Abdiweli Mohamed Ali van de Transitional Federal
Government over de humanitaire, politieke en veiligheidssituatie in
Somalië. De staatssecretaris riep de TFG op om de hulpverlening zo goed
mogelijk te faciliteren en alles in het werk te stellen om de veiligheid van
hulpverleners en hulpbehoevenden te garanderen.
De TFG-bewindspersonen informeerden de staatssecretaris over de
gemaakte voortgang met betrekking tot de totstandkoming van een
Roadmap, waarin is aangegeven welke resultaten de TFG in samenwerking met andere Somalische partijen dient te bereiken voor het einde
van de transitieperiode (augustus 2012). De Roadmap is gericht op:
– het verbeteren van de veiligheid in Mogadishu en andere gebieden in
Zuid-Somalië;
– de totstandkoming en aanname van een concept-grondwet;
– politieke outreach naar regionale en lokale overheden en verzoening
met- en tussen verschillende groepen;
– het verbeteren van bestuur, transparantie en accountability.
Tijdens de High Level Consultative Meeting in Mogadishu van 4 tot
6 september bereikten aanwezige Somalische partijen (TFG, vertegenwoordigers van Puntland en Galmudug, Ahlu Sunna Wal Jama’a en het
maatschappelijk middenveld) overeenstemming over de inhoud van de
Roadmap.
Met de Force Commander van de missie van de Afrikaanse Unie in
Somalië (AMISOM) had de staatssecretaris een onderhoud over de
veiligheidssituatie in Mogadishu. De humanitaire toegang in Mogadishu is
verbeterd na de onverwachte terugtrekking van de radicaal-islamitische
beweging Al Shabaab uit Mogadishu begin augustus, maar er blijft nog
steeds een dreiging uitgaan van Al Shabaab (o.a. dreiging van
zelfmoordaanslagen).
Voorts sprak de staatssecretaris met humanitaire organisaties werkzaam
in Somalië en bracht hij een bezoek aan een ontheemdenkamp. Dit
maakte inzichtelijk met welke enorme uitdagingen humanitaire organisaties te maken hebben om de hulpbehoevende bevolking van Somalië
tijdig van voedsel en overige humanitaire hulp te voorzien. De toegang tot
de door Al Shabaab gecontroleerde gebieden in Zuid-Centraal Somalië is
toegenomen maar is nog steeds aan grote beperkingen onderhevig. De
humanitaire noden in Somalië zijn onverminderd hoog. De staatssecretaris benadrukte tegenover diverse gesprekspartners de noodzaak van
vrije humanitaire toegang en drong aan op efficiënte coördinatie van de
internationale hulp.
Daags na het bezoek van de staatssecretaris aan Somalië kondigde het
kabinet een nieuwe bijdrage aan van 10 miljoen euro aan het Gemeenschappelijke Humanitaire Fonds voor Somalië, dat beheerd wordt door de
VN. Deze kwam bovenop de eerdere bijdrage van 4,8 miljoen euro aan dit
fonds en de bijdrage van 1,5 miljoen euro ten behoeve van het werk van
het Internationale Comité van het Rode Kruis (ICRC) in Somalië. Aan het
regionale hulpverzoek van de VN-Vluchtelingenorganisatie UNHCR voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 831, nr. 63

2

Ethiopië, Djibouti en Kenia werd eerder 2 miljoen euro beschikbaar
gesteld. Ook werd 5,5 miljoen euro bijgedragen aan het Gemeenschappelijke Humanitaire Fonds voor Ethiopië en werd 2 miljoen euro beschikbaar
gesteld voor de activiteiten van het Wereldvoedselprogramma in Ethiopië.
De algemene bijdragen aan WFP, ICRC, UNHCR en de jaarlijkse bijdrage
aan het Centrale VN-Noodhulpfonds CERF bedroegen dit jaar in totaal 145
miljoen euro. Deze organisaties kunnen de ongeoormerkte Nederlandse
bijdrage tevens in de Hoorn van Afrika inzetten. Ten slotte draagt
Nederland, via de reguliere bijdrage aan de Europese Unie, bij aan de
humanitaire hulpbijdrage van ruim 160 miljoen euro van de Europese
Commissie voor de Hoorn van Afrika.
Van crisismanagement naar structurele verandering
Het is evident dat humanitaire crises gemakkelijker voorkomen en
aangepakt kunnen worden in een situatie waarin sprake is van stabiliteit
en afwezigheid van gewapend conflict. Een vergelijkbare redenering gaat
op voor piraterij. Piraterij krijgt minder kans in een functionerende
rechtsstaat. Voorts geldt dat bij voldoende werkgelegenheid en economisch perspectief mensen wellicht minder geneigd zijn om zich in te laten
met illegale activiteiten zoals piraterij. Men dient echter voorzichtig te zijn
met het trekken van conclusies. Zelfs bij volledige werkgelegenheid zullen
er individuen zijn die de voorkeur geven aan het ontplooien van illegale
activiteiten, zoals piraterij. Investeringen in piraterij zijn doorgaans zeer
lonend: losgeldbetalingen bedragen gemiddeld 5 miljoen dollar. Een
eenzijdige focus op sociaaleconomische ontwikkeling is daarom niet
voldoende. Er dient een klimaat geschapen te worden waarin het piraten
en investeerders in piraterij zo moeilijk mogelijk gemaakt wordt om hun
activiteiten uit te voeren. Rechtsstatelijke ontwikkeling en capaciteitsopbouw van de justitiële infrastructuur (inclusief opsporings-,
vervolgings- en detentiecapaciteit) zijn hiervoor belangrijke middelen.
Bevordering van stabiliteit en vredesopbouw in Somalië
De mate van stabiliteit in Somalië verschilt sterk per regio. De regio
Somaliland, die sinds 1991 onafhankelijkheid nastreeft, heeft een
democratisch gekozen regering en relatief sterke overheidsinstituties. De
veiligheidssituatie in Somaliland is de laatste jaren relatief stabiel.
Bovendien is Somaliland er tot nu toe in geslaagd om piraterij buiten de
deur te houden. Ook Puntland is relatief stabiel te noemen, echter
beduidend minder stabiel dan Somaliland en met een zwakkere overheid.
Deze regio heeft te kampen met clanconflicten, georganiseerde criminaliteit en piraterij en ondervindt de gevolgen van de gewapende strijd in
aangrenzende gebieden. Het conflict concentreert zich in Zuid-Centraal
Somalië waar de Transitional Federal Government (TFG) wordt bevochten
door de radicaal-islamitische groepering Al Shabaab. De TFG is internationaal erkend maar geniet beperkte steun en legitimiteit onder de
bevolking.
Vanwege het gebrek aan vooruitgang op politiek gebied wordt internationaal steeds meer nadruk gelegd op de noodzaak om steun aan de
overgangsinstituties te verbinden aan concrete meetpunten uit de
Roadmap. Tevens is sprake van een tendens om niet meer alleen
«Mogadishu» te steunen, maar ook steun te geven aan en samen te
werken met andere, decentrale overheden, in het bijzonder Somaliland en
Puntland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 831, nr. 63

3

Nederlandse inzet op het gebied van stabilisering Somalië
Het kabinet wil zich inzetten voor het vergroten van de stabiliteit in
Somalië. Dit is niet alleen in het belang van de Somalische bevolking
maar ook in ons eigen belang. De Nederlandse belangen worden geraakt
door piraterij voor de kust van Somalië, de dreiging van terrorisme en
door het relatief hoge aantal Somaliërs dat asiel aanvraagt in Nederland.
Uitgangspunten voor de Nederlandse inzet met betrekking tot Somalië
zijn:
– De verantwoordelijkheid voor het oplossen van het conflict ligt primair
in Somalië. Een duurzame strategie van staatsopbouw en veiligheid
dient gedragen en uitgevoerd te worden door de Somaliërs zelf. De
ervaring leert dat extern aangedragen oplossingen niet of nauwelijks
succesvol zijn. De rol van de internationale gemeenschap zal dan ook
vooral ondersteunend moeten zijn. Daarbij dienen de landen in de
regio het voortouw te nemen.
– Het realiseren van stabiliteit in Somalië is een langetermijnproces dat
de inzet van een breed instrumentarium vraagt (o.a. politiek, diplomatiek, militair, OS). Hierbij is van belang dat de grondoorzaken van de
instabiliteit worden aangepakt.
– Do no harm. De situatie in Somalië is uiterst complex. Veel van de
strategieën die de afgelopen twintig jaar zijn ontwikkeld om Somalië te
stabiliseren, hebben onvoldoende effect gesorteerd, of de situatie
soms zelfs verergerd. Lessons learned moeten worden toegepast.
– Nederland hecht er belang aan en zal zich ervoor inspannen dat de
internationale strategie ten aanzien van Somalië meer effect sorteert.
Hiervoor is meer coördinatie, coherentie en – op sommige punten –
ook conditionaliteit vereist.
– Somalië is geen OS-partnerland van Nederland. De Nederlandse inzet
loopt vooral via multilaterale kanalen. Ook ondersteunt Nederland
enkele specifieke projecten in Somalië. De OS-inspanningen zullen de
komende jaren in beperkte mate worden uitgebreid. Indien daartoe
aanleiding is, zal een bijdrage geleverd blijven worden aan het
verlichten van humanitaire noden en het creëren van ruimte voor het
leveren van humanitaire assistentie.
Geïntegreerde piraterijbestrijding
In het kader van piraterijbestrijding is Nederland sinds 2008 nagenoeg
continu actief met een marineschip voor de kust van Somalië. De inzet
vindt plaats in NAVO- dan wel EU-kader. Daarnaast worden sinds april
2011 zelfstandige militaire bewapende beveiligingsteams ingezet ter
bescherming van zeer kwetsbare zeetransporten. Via artikel 100-brieven
en evaluaties na afloop wordt de Kamer al regelmatig geïnformeerd over
deze inzetten.
Nederland zoekt tevens een actieve diplomatieke betrokkenheid in de
internationale fora die van belang zijn voor piraterijbestrijding, in het
bijzonder de EU, de NAVO en de Contact Group on Piracy off the Coast of
Somalia. Ook stimuleert Nederland de betrokkenheid van de centrale
overgangsinstellingen en regionale autoriteiten in internationale fora op
het gebied van piraterijbestrijding.
Zoals reeds gesteld, en ook aangegeven in het AIV-advies over piraterij, is
de militaire inzet ten aanzien piraterijbestrijding alleen niet toereikend om
de dreiging van piraterij weg te nemen. De oorzaken van piraterij liggen
namelijk op land en niet op zee; piraterij wortelt in de wetteloosheid en
het gebrek aan effectief bestuur op het vasteland, en draagt daar
inmiddels zelf ook aan bij. Versterking van de rechtsstaat (rule of law),

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 831, nr. 63

4

onder meer via justitiële capaciteitsopbouw is dan ook noodzakelijk. Het
vergroten van vervolgings- en detentiecapaciteit maakt hier deel van uit.
Het kabinet is van mening dat het multilaterale kanaal het meest geschikt
is om deze programma’s – gericht op stabilisering op het vasteland – ter
hand te nemen. Om de lokale bevolking minder vatbaar te maken voor
rekrutering voor de piraterij is het van belang om hen alternatieve en
duurzame bronnen van inkomsten te bieden via sociaaleconomische
programma’s.
Hieronder wordt de bestaande Nederlandse inzet op het gebied van
stabilisering van Somalië – en daarbinnen geïntegreerde piraterijbestrijding – uiteengezet. De VN en EU voeren reeds omvangrijke
programma’s uit gericht op het bevorderen van stabiliteit in Somalië. De
VN en de EU hebben zowel de financiële middelen als de personele
capaciteit om dit op relatief grote schaal te doen, al gelden ook voor deze
organisaties beperkingen vanwege de ernstige onveiligheid in grote delen
van Somalië.
Inzet van de buurlanden
Naast de VN en de EU dienen ook de Afrikaanse Unie en de regionale
organisatie IGAD een belangrijke rol te spelen. Het conflict in Somalië is
altijd onderdeel geweest van een regionale dynamiek, die gekenmerkt
wordt door competitie over schaarse hulpbronnen, onderontwikkeling,
slecht bestuur, conflicten tussen religieuze en etnische groepen en
botsende economische belangen. Buurlanden zijn veelvuldig van directe
invloed geweest op het verloop van het conflict in Somalië. Zo hebben
Ethiopië en Eritrea Somalië deels gebruikt als terrein om hun eigen
geschillen uit te vechten (proxy-oorlogen). Andersom is de situatie in
Somalië ook van directe invloed op de nationale veiligheid in de
buurlanden: men denke aan de bomaanslagen door Al Shabaab in
Kampala in juli 2010 en de negatieve impact van piraterij en vluchtelingenstromen in de regio. De buurlanden zijn dus nauw betrokken bij de
problematiek; zij kunnen en moeten ook bijdragen aan een oplossing.
De AU levert sinds 2007 een belangrijke bijdrage aan het bevorderen van
de stabiliteit in Somalië via de ontplooiing van de AU-missie in Somalië
(AMISOM). De door de VNVR gemandateerde troepensterkte van de
missie is 12 000 man. Momenteel zijn ongeveer 9 000 Burundese en
Ugandese militairen in Somalië actief. Zij ondersteunen de Transitional
Federal Government bij het garanderen van de veiligheid in Mogadishu
en gebieden in Zuid-Centraal Somalië die onder controle staan van de
TFG. Met behulp van AMISOM heeft de TFG in de eerste helft van dit jaar
in Mogadishu belangrijke terreinwinst weten te boeken op de radiciaalislamitische beweging Al Shabaab.
De Afrikaanse Unie zet zich tevens in voor het vinden van een politieke
oplossing voor het conflict in Somalië via de activiteiten van de AU Hoge
Vertegenwoordiger voor Somalië, Jerry Rawlings, en Speciaal Vertegenwoordiger van de voorzitter van de Commissie van de Afrikaanse Unie,
ambassadeur Boubacar Diarra. De AU wordt gesteund door de VN (o.a.
via het United Nations Support Office for AMISOM, UNSOA) en in
belangrijke mate ook door de EU (EU Africa Peace Facility).
Inzet via de VN
Het belangrijkste forum voor afstemming van de internationale respons
op de crisis in Somalië is de International Contact Group on Somalia,
voorgezeten door de Speciaal Vertegenwoordiger van de SecretarisGeneraal van de VN, Augustine Mahiga (SVSGVN). De SVSGVN zetelt met
zijn kantoor UNPOS (United Nations Political Office for Somalia) in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 831, nr. 63

5

Nairobi. Belangrijke elementen uit het mandaat van UNPOS, dat is
gebaseerd op resolutie 1 863 (2009) van de VN Veiligheidsraad, zijn het
bevorderen van de implementatie van het Djibouti vredesproces en het
ondersteunen van de opbouw van een veiligheidssector in Somalië.
Recentelijk heeft de SVSGVN een belangrijke faciliterende rol gespeeld bij
de totstandkoming van de Roadmap en het bijeenbrengen van verschillende politieke spelers in Somalië.
Nederland ondersteunt diverse initiatieven in VN-kader:
– Nederland is lid van de International Contact Group on Somalia.
– Nederland is actief deelnemer aan de Contact Group on Piracy off the
Coast of Somalia (CGPCS), in november 2011 voorzitter en draagt 1
miljoen euro bij aan het Trust Fund van de Contact Group t.b.v.
regionale capaciteitsopbouw op het gebied van piraterijbestrijding.
– Tevens draagt Nederland bij aan diverse programma’s van UNODC
(UN Office on Drugs and Crime):
• Bijdrage van 0,8 miljoen euro voor UNODC capaciteitsopbouwprogramma t.b.v. justitiële infrastructuur Seychellen.
• Bijdrage van 1,5 miljoen euro voor het vergroten van detentiecapaciteit in Somalië via UNODC-programma.
• Bestaande detachering van een officier van de Koninklijke
Marechaussee als politieadviseur bij UNODC-programma en het
voornemen om vanuit het KLPD een expert financiële stromen
piraterij bij UNODC te detacheren.
– Bijdrage van 50 000 euro aan de Djibouti Code of Conduct (maritieme
capaciteitsopbouw).
– Via core-bijdrage aan de Security Sector Reform-unit van het VN
Department for Peacekeeping Operations (DPKO) ondersteunt
Nederland een Security Sector Reform programma van de VN in
Somalië.
– Via Nederlandse core-bijdrage aan het Bureau for Crisis Prevention
(BCPR) van het United Nations Development Programme (UNDP)
wordt UNDP’s Rule of Law en veiligheidsprogramma in Somalië
ondersteund.
– Via Nederlandse core-bijdrage aan VN Mine Action Services (UNMAS)
wordt bijgedragen aan ontmijning in Somalië.
Inzet via de Europese Unie
Binnen de internationale gemeenschap speelt de EU een belangrijke rol in
Somalië, onder meer via een politieke dialoog met diverse Somalische
spelers en omvangrijke investeringen op het gebied van vrede en
veiligheid en ontwikkelingssamenwerking. Zo ondersteunt de EU de
Missie van de Afrikaanse Unie in Somalië (AMISOM) en de training van
militaire eenheden van de Transitional Federal Government (EU Trainingsmissie). Ook voert de EU een grootschalige maritieme operatie tegen
piraterij uit, Atalanta.
De EU is de grootste donor in Somalië. De EU ondersteunt onder meer de
overgangsinstituties, zoals het Transitional Federal Parliament en de
Transitional Federal Government. De investeringen van de EU als grootste
donor vertalen zich echter nog onvoldoende naar politiek gewicht in het
bevorderen van stabiliteit in Somalië. De EU zou een effectievere rol
kunnen spelen op politiek en diplomatiek terrein.
De totale meerjarige bijdrage van de Europese Commissie ten behoeve
van het bevorderen van stabiliteit in Somalië bedroeg in 2010 346 miljoen
euro. De helft van dit bedrag is bedoeld voor de ondersteuning van de
Missie van de Afrikaanse Unie in Somalië (100 miljoen euro) en humani-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 831, nr. 63

6

taire hulp aan het land (77 miljoen euro). De rest wordt op de volgende
manier besteed:
– 52,6 miljoen euro aan goed bestuur en veiligheid;
– 45,2 miljoen euro aan sociale sectoren (onderwijs, gezondheid en
water);
– 48,0 miljoen euro aan economische ontwikkeling en armoedebestrijding;
– 16,0 miljoen euro aan logistiek: onderhouden van vliegverbindingen;
– 7,5 miljoen euro aan piraterijbestrijding: versterking rechtssysteem in
Kenia en Seychellen en maritieme capaciteitsopbouw in de regio.
Het gaat hier om substantiële bedragen. Het is ook in het belang van
Nederland dat de EU deze middelen zo effectief en coherent mogelijk inzet
om stabiliteit te bevorderen.
Naast de reguliere afdrachten aan de EU – die mede ten goede komen aan
de hierboven genoemde programma’s – draagt Nederland via de
volgende EU-programma’s bij aan stabilisering van Somalië:
– Nederland levert via de EU een bijdrage aan de financiering van de
Afrikaanse Unie missie in Somalië (AMISOM).
– Vanaf eind 2011 zal Nederland een politiek adviseur leveren aan de
EU-maritieme operatie Atalanta. Deze adviseur zal geplaatst worden in
Nairobi en is verantwoordelijk voor de contacten met de regio.
– Nederland beziet de mogelijkheden om, bij voorkeur via de EU, bij te
dragen aan regionale maritieme capaciteitsopbouwactiviteiten.
Daarnaast draagt Nederland met financiële en personele middelen in
belangrijke mate bij aan trainingsprogramma’s voor Burundese en
Ugandese troepen die worden ingezet binnen AMISOM. Dit gebeurt via
het ACOTA-programma (Africa Contingency Operations Training and
Assistance) van de VS. Sinds 2007 draagt Nederland jaarlijks 6 miljoen
euro bij aan ACOTA.
Overige Nederlandse inzet:
In aanvulling op genoemde multilaterale initiatieven financiert Nederland
de volgende programma’s en projecten gericht op stabilisering in
Somalië:
– Nederland ondersteunt met een bijdrage van 486 200 euro de training
van parlementariërs en parlementaire staf in Somaliland en de bouw
van een parlementsgebouw van de House of Elders, uitgevoerd door
AWEPA (Association of European Parliamentarians for Africa).
Looptijd: 2009–2012.
– Sinds 2008 steunt Nederland Interpeace, een internationale organisatie
die is voortgekomen uit het War-torn Societies Project en zich
bezighoudt met vredesopbouw. Vanuit de Nederlandse core-bijdrage
besteedde Interpeace in 2010 930 000 euro aan samenwerkingsprogramma’s met de Academy for Peace and Development in Hargeisa
(Somaliland) en het Puntland Development Research Centre in Garowe
(Puntland).
– Nederland ondersteunt met een bijdrage van 500 000 euro een
Community Safety project t.b.v. de versterking van maatschappelijke
structuren en community policing, uitgevoerd door de Danish
Demining Group in de Puntlandse stad Galkayo. Looptijd: tot september 2011.
– Via het medefinancieringsprogramma (MFS) draagt Nederland bij aan
de uitvoering van diverse projecten in Somalië, uitgevoerd of
gefinancierd door Nederlandse NGO’s. Een voorbeeld hiervan is de
core-bijdrage aan Free Press Unlimited (algemene bijdrage 380 000
euro). Deze organisatie heeft actieve ondersteuning geboden bij het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 831, nr. 63

7

schrijven van de nieuwe perswet in Somaliland en ondersteunt
onafhankelijke Somalische media bij hun werk.
Toekomstige inzet
Nederland zal de komende jaren een belangrijke bijdrage blijven leveren
aan de bestrijding van piraterij, die mede veroorzaakt en in stand
gehouden wordt door de aanhoudende instabiliteit op het Somalische
vasteland en die de integriteit van internationale zeevaartroutes bedreigt.
Zoals aangegeven vindt de Nederlandse inzet op het gebied van vrede en
veiligheid, inclusief piraterijbestrijding, primair in multilateraal kader
plaats. Ook zal Nederland – indien daartoe aanleiding is – een bijdrage
blijven leveren aan het verlichten van humanitaire noden in de regio.
Het Nederlandse kabinet zal zich inzetten voor een meer gecoördineerde
en coherente internationale respons ten aanzien van Somalië. De diverse
VNVR-resoluties met betrekking tot Somalië vormen hierbij het richtinggevende kader. De EU zou meer moeten doen om een effectieve rol te
spelen in Somalië. Daarbij valt te denken aan:
– ontwikkeling van een geïntegreerde en concrete strategie voor
Somalië die past binnen het kader van een bredere EU Hoorn van
Afrika strategie. Zo blijft het zinvol om te zoeken naar verdere
versterking van de coördinatie tussen AMISOM en Atalanta;
– aanpak van de onderliggende oorzaken van het conflict en de
instabiliteit in Somalië;
– versterking van het centrale overheidsgezag én bevordering van de
stabiliteit via de regio’s Somaliland en Puntland;
– druk op de overgangsinstellingen om uitvoering te geven aan de
Roadmap voor de transitieperiode. De benchmarks en deadlines
dienen nauwgezet gevolgd te worden. Indien onvoldoende voortgang
wordt geboekt, dienen daar consequenties aan verbonden te worden;
– inzet voor gecoördineerde hulp aan Somalië, o.a. via joint programming.
De komende jaren zal de Nederlandse OS-inspanning in Somalië in
beperkte mate worden uitgebreid. Hierbij zal onder meer gebruik gemaakt
worden van de uitkomsten van de verkennende studie die de Conflict
Research Unit van Clingendael eerder dit jaar heeft uitgevoerd naar
mogelijkheden voor intensivering van de Nederlandse inzet in Somalië.
Nederland zal alleen activiteiten financieren die een duidelijke
meerwaarde hebben ten opzichte van de multilaterale inzet. De focus zal
liggen op:
1. het versterken van (overheids-)structuren en rule of law op gemeenschapsniveau om daarmee de veiligheid van mensen (human
security) te vergroten.
2. het verruimen van de mogelijkheden van mensen om in hun
levensonderhoud te voorzien (livelihoods) en om hen weerbaarder te
maken tegen natuurrampen en crises zoals droogte.
Middels het financieren van activiteiten in deze categorieën beoogt
Nederland om van «onderop» een bijdrage te leveren aan de stabilisering
van gemeenschappen in Somalië. Er geldt geen geografische beperking.
Wel dient de veiligheidssituatie in ogenschouw genomen te worden.
Waarschijnlijk betekent dit dat de inzet in eerste instantie vooral beperkt
zal blijven tot Somaliland en Puntland. De Nederlandse inzet moet waar
mogelijk resulteren in invloed op voor Nederland prioritaire gebieden (o.a.
afname piraterij, medewerking aan terugkeer en overname overeenkomsten, WOTS etc.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 831, nr. 63

8

Somalië is geen partnerland en dat blijft zo. Gezien de beperkte middelen
en capaciteit en de uiterst complexe situatie in Somalië dient men
realistische verwachtingen te koesteren over de resultaten/impact van de
Nederlandse inspanningen op de korte en middellange termijn.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 22 831, nr. 63

9