Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1339

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 januari 2012
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 14 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling en verordening Erasmus voor Iedereen (Kamerstuk
22 112, nr. 1332)
Fiche 2: Inzake verordeningen European Venture Capital Funds en Social
Entrepreneurship Funds (Kamerstuk 22 112, nr. 1333)
Fiche 3: Mededeling Oplossing van grensoverschrijdende successiebelastingproblemen in de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 1334)
Fiche 4: Mededeling Actie Plan financiering MKB (Kamerstuk 22 112,
nr. 1335)
Fiche 5: Verordening inzake de vaststelling van een programma voor het
milieu en klimaatactie (LIFE) (Kamerstuk 22 112, nr. 1336)
Fiche 6: Richtlijn consulaire bescherming voor burgers van de Unie in het
buitenland (Kamerstuk 22 112, nr. 1337)
Fiche 7: Richtlijn hergebruik van overheidsinformatie, mededeling Open
gegevens en het besluit over hergebruik van documenten van de
Commissie (Kamerstuk 22 112, nr. 1338)
Fiche 8: Verordening tot vaststelling van het programma «Europe for
Citizens» 2014–2020
Fiche 9: Mededeling over mensenrechten en democratie in het externe
optreden van de EU (Kamerstuk 22 112, nr. 1340)
Fiche 10: Verordening maatregelen niet-duurzame visserij (Kamerstuk
22 112, nr. 1341)
Fiche 11: Verordening EU-ambtenarenstatuut (Kamerstuk 22 112, nr. 1342)
Fiche 12: Mededeling Eco-innovatie Actie Plan (Kamerstuk 22 112,
nr. 1343)
Fiche 13: Richtlijn betreffende de gunning van concessieopdrachten
(Kamerstuk 22 112, nr. 1344)

kst-22112-1339
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1339

1

Fiche 14: Richtlijnen betreffende het gunnen van overheidsopdrachten
(Kamerstuk 22 112, nr. 1345)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1339

2

Fiche: Verordening tot vaststelling van het programma «Europe
for Citizens» 2014- 2020
1. Algemene gegevens
Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad tot vaststelling
van het programma «Europa voor de burger» voor de periode 2014–2020
Datum Commissiedocument: 14 december 2011
Nr. Commissiedocument: COM (2011) 884
Prelex: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=200689
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board:
SEC(2011) 1562
SEC(2011) 1563
Behandelingstraject Raad: Behandeling in de JBZ-raad onder Deens
voorzitterschap
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen:
a) Rechtsbasis
Het voorstel is gebaseerd op Artikel 352 van het verdrag betreffende
de werking van de Europese Unie.
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
Besluitvormingsprocedure en rol Europees Parlement: bijzondere
wetgevingsprocedure, waarbij de Raad met eenparigheid van
stemmen besluit en het EP goedkeurt.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
De Commissie zal jaarlijkse werkprogramma’s aannemen in de vorm
van uitvoeringshandelingen volgens de raadplegingprocedure, met
behulp van een comité bestaand uit experts uit de lidstaten (Artikel 9
(2)).
2. Samenvatting BNC-fiche
Korte inhoud voorstel
De Commissie beoogt met dit programma maatschappelijke participatie
op het gebied van Europese besluitvormingsprocessen te versterken door
middel van financiële ondersteuning. Het wil burgers op het lokale niveau
mobiliseren om in discussie te gaan over concrete Europese vraagstukken
en hen kennis en begrip van de werking en voordelen van de Europese
Unie bijbrengen. De Commissie stelt voor om activiteiten te subsidiëren
die bijdragen aan de volgende drie doelstellingen:
1. Debat en bewustwordingsactiviteiten op het terrein van Europese
geschiedenis en verbondenheid;
2. Toerusting van burgers om te participeren in Europese besluitvormingsprocessen en in maatschappelijke initiatieven van solidariteit,
maatschappelijke betrokkenheid en vrijwilligerswerk op Unie niveau;
3. Lering trekken uit en uitwisselen van resultaten van projecten op
bovenstaande terreinen tussen beleidsmedewerkers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1339

3

Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
De Commissie baseert haar bevoegdheid in dit terrein op de grensoverschrijdende samenwerking om kennis van en voordelen van Europese
Unie te bevorderen en baseert haar rechtsbasis op artikel 352 van het
Verdrag van de werking van de Europese Unie. Volgens Nederland is dit
de juiste rechtsbasis.
Subsidiariteit: positief.
Proportionaliteit: negatief.
Nederlandse positie en eventuele acties
De Commissie baseert de noodzaak van dit Programma op een gebrek
aan kennis van burgers met betrekking tot de Europese instellingen en
hun inspraak op Europese besluitvormingsprocessen. Daarnaast wijst zij
op de noodzaak om het ontstaan en voordelen van de Unie in deze tijden
van kredietcrisis en EU-kritiek te belichten. Nederland ziet een
meerwaarde van het programma voor waar het gaat om het ondersteunen van Europa-brede en transnationale debat over Europa en
uitwisselen van goede praktijken tussen lidstaten. Nederland benadrukt
echter ook de nationale keuze en verantwoordelijkheid van lidstaten om
zich in te zetten voor burgerschap en Europese verbondenheid. Daanaast
wijst Nederland erop dat Europees burgerschap wordt bevorderd in een
gelijksoortig Programma van Rechten en Burgerschap 2014 en 2020 en via
het Europees Burger Initiatief. Voorlichting over het ontstaan en nut en
noodzaak van de Unie is ook belegd bij het Huis van Europa bij lidstaten.
3. Samenvatting voorstel
De Commissie beoogt met dit programma participatie op het gebied van
Europese besluitvormingsprocessen te versterken en is een voortzetting
van het programma Europa voor Burgers 2007–2013. Het wil burgers op
het lokale niveau mobiliseren om in discussie te gaan over concrete
Europese vraagstukken en hen kennis en begrip van het ontstaan, de
werking en voordelen van de Europese Unie bijbrengen. Zo wil de
Commissie bewustzijn van de invloed van EU beleid op het alledaagse
leven van burgers stimuleren door hen de voordelen van Europa te laten
ervaren en hen toe te rusten om inspraak te leveren op Europese thema’s
en besluitvormingsprocessen.
Uitdaging van het verdrag van Lissabon is de interesse en betrokkenheid
van gewone burgers te vergroten bij de belangrijke Europese besluiten
die iedereen raken. Een voorbeeld van een instrument dat dit momenteel
stimuleert is het Europees Burger Initiatief en het Programma Rechten en
Burgerschap. Bewustzijn van de Europese verbondenheid en kennis van
de procedures en instellingen wordt in dit voorstel gezien als voorwaardelijk voor daadwerkelijke participatie in Europese besluitvorming. De
Commissie stelt daarom voor om activiteiten te subsidiëren die bijdragen
aan de volgende drie doelstellingen:
1. Debat en bewustwordingsactiviteiten op het terrein van Europese
geschiedenis en verbondenheid;
2. Toerusting van burgers om te participeren in Europese besluitvormingsprocessen en in maatschappelijke initiatieven van solidariteit,
maatschappelijke betrokkenheid en vrijwilligerswerk op Unie niveau;
3. Lering trekken uit en uitwisselen van resultaten van projecten op
bovenstaande terreinen tussen beleidsmedewerkers van diverse
lidstaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1339

4

– Impact assessment Commissie
In de Impact assessment van de Commissie worden drie opties vergeleken; 1) voortzetting van het oude programma, 2) een vernieuwde versie
van het programma en 3) een gedecentraliseerde versie van het
programma, waarbij het EU-brede programma zou komen te vervallen.
Uit de impact assessment komt de tweede optie als beste uit de bus.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
Het voorstel is gebaseerd op artikel 352 van het Verdrag van de werking
van de Europese Unie. Dit is de zogenoemde «flexibiliteitsclausule» voor
het geval een optreden van de Unie nodig is zonder dat het Verdrag
daartoe in bevoegdheden voorziet. De Commissie wijst in het voorstel op
artikel 11 EU-verdrag en de verplichtingen die daarin zijn opgenomen
voor de instellingen om de burgers van de EU te betrekken bij
EU-besluitvorming. Er is echter in dat artikel, afgezien van het Europees
burgerinitiatief, niet voorzien in een rechtsgrondslag om maatregelen te
nemen. In die zin is artikel 352 VWEU als «restclausule» een geschikte
rechtsbasis. De vraag of dit artikel gebruikt kan worden is hangt af van de
vraag op EU-optreden op dit punt nodig is. Die vraag wordt hieronder
onder punt 4b beantwoord.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Subsidiariteit
De in het programma voorgestelde acties zijn aanvullend aan die van de
acties uitgevoerd door de lidstaten op het gebied van cultuur, onderwijs
en burgerparticipatie. Ook kent het programma een transnationaal
karakter als het gaat om het stimuleren van transnationale partnerschappen en netwerken die zich richten op het debat over Europese
onderwerpen. Ook kan doelstelling 3, lering trekken uit verschillende
methodes van het actief betrekken van de burger bij Europese besluitvorming, alleen op Europees niveau worden bereikt.
Nederland benadrukt echter ook de nationale keuze en verantwoordelijkheid van lidstaten om zich in te zetten voor burgerschap en Europese
verbondenheid. Hiervoor is het inrichten van een fonds ten behoeve van
gezamenlijke, Europese inspanning niet noodzakelijk. Nederland is wat
dat betreft kritisch over de subsidiariteit. Alles in overwegende meenemende wordt de subsidiariteitstoets positief beantwoord.
Proportionaliteit
Nederland ziet een meerwaarde van het programma voor waar het gaat
om het ondersteunen van Europa-brede en transnationale debat over
Europa. Het voorstel van de Commissie biedt echter weinig aandacht en
erkenning van de inzet en verantwoordelijkheid van afzonderlijke lidstaten
mensen te informeren over Europese geschiedenis en eenwording.
Geschiedenis en gemeenschappelijke waarden zullen vanuit de lokale
beleving van mensen moeten worden ervaren. Derhalvestaat Nederland
kritisch tegenover het inrichten van een fonds van deze omvang ten
behoeve van een gezamenlijke EU-inspanning. Nederland is tevens
kritisch voor wat betreft de overlap van dit Programma met soortgelijke
Europese initiatieven. In dat kader wijst Nederland erop dat de taak van
voorlichting over het ontstaan, het nut en de noodzaak van de Unie en
informatie over haar instellingen ook is belegd bij het Huis van Europa.
Daarnaast wordt voorlichting van burgers over hun rechten als
Europeanen bevorderd in het voorgestelde Programma van Rechten en
Burgerschap 2014 en 2020. Inspraak is versterkt via het Europees Burger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1339

5

Initiatief. Alles in overweging nemende is het proportionaliteitsoordeel
negatief.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Nederland kan zich vinden in de keuze van de Commissie voor de
raadplegingsprocedure. Deze keuze is in overeenstemming met de
Comitologieverordening.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
De financiële enveloppe voor de tenuitvoerlegging van het Programma
Europa voor Burgers voor de periode 2014–2020 bedraagt € 229 miljoen.
Bij de voorganger van dit programma over de periode 2007–2013 bedroeg
de financiële enveloppe € 215 miljoen. De onderhandelingen over dit
fonds maken voor wat betreft de financiële aspecten integraal onderdeel
uit van de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader (MFK)
2014–2020. Op basis van de BNI-sleutel1 zal Nederland ongeveer 11
miljoen euro in de periode 2014–2020 moeten afdragen maar ook via het
fonds aanspraak kunnen maken op subsidiëring van bepaalde projecten.
In het voorstel worden geen uitspraken gedaan over verdeling van het
geld over de verschillende onderdelen. De verwachting is dat deze keuzes
via de raadplegingsprocedure nader zullen worden ingevuld.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
decentrale overheden
Overheden zouden via het fonds aanspraak kunnen maken op subsidiering van projecten (waaronder stedenbanden). Hierbij is in het vorige
programma bij onderdelen sprake geweest van co-financiering (bij
stedenbanden bijvoorbeeld een afweging van 70% subsidie, 30% eigen
bijdrage van lokale overheden). Het is nog niet duidelijk hoed deze
verhouding er in het nieuwe programma uit gaat zien. In de nadere
invulling van dit programma, via de raadplegingsprocedure, zal
Nederland blijven inzetten op co-financiering om draagvlak van de
voorstellen te waarborgen. Budgettaire gevolgen worden ingepast op de
begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de
regels van de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Takken van het bedrijfsleven zouden aanspraak kunnen maken op
subsidiering van projecten door het Programma Europa voor Burgers.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Omdat het een voortzetting van een bestaand programma betreft, blijven
de lasten gelijk. Nederlands zet zich er voor in deze administratieve lasten
in het nieuwe programma zo veel mogelijk te beperken.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Niet van toepassing.
1
Het Nederlandse BNI ten opzichte van het
BNI van de EU, voor NL is dit ongeveer 5%.
Dat bepaalt wat iedere lidstaat moet afdragen
aan uitgaven uit de EU-begroting.

b) Voorgestelde datum inwerkingtreding
De datum van inwerkingtreding is 1 januari 2014. Dit is haalbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1339

6

c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Een tussentijdse evaluatie van het programma zal uiterlijk 31 december
2017 verschijnen om te bepalen of het fonds na 2020 in stand moet
worden gehouden, waar het moet worden aangepast of worden
opgeheven. In 2023, na het einde van het Programma zal er een evaluatie
plaatsvinden door middel van het onderzoeken van de impact op de lange
termijn.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Goed.
b) Handhaafbaarheid
Goed.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.
9. Nederlandse positie
De Commissie baseert de noodzaak van dit Programma op een gebrek
aan kennis van burgers met betrekking tot de geschiedenis van Europese
eenwording en Europese instellingen en wil deze kennis aanreiken om zo
burgerparticipatie en inspraak op Europees niveau te stimuleren.
Daarnaast wijst zij op de noodzaak om de voordelen van de Unie in deze
tijden van kredietcrisis en kritiek te belichten. Nederland wijst erop dat
deze doelstelling overlap kent met de doelstelling om kennis van de
rechten en plichten als Europees burger te bevorderen in een gelijksoortig
Programma van Rechten en Burgerschap 2014 en 2020. Daarnaast wordt
de mogelijkheid tot inspraak versterkt via het Europees Burger Initiatief.
Voorlichting over het ontstaan en nut en noodzaak van de Unie is ook
belegd bij het Huis van Europa.
Wat betreft doelstelling omtrent debat en reflectie op Europese waarden
en geschiedenis is Nederland kritisch of dit per definitie tot meer
Europese verbondenheid of positieve waardering van de Unie zal leiden.
Nederland zal de Commissie hierop bevragen.
Nederland ziet een meerwaarde van het programma bij het lokaal
betrekken van burgers via inzet van stedenbanden waar door vele
Nederlandse gemeenten gebruik van wordt gemaakt. Om lokaal draagvlak
en aansluiting bij de vraag van burgers te bevorderen zet Nederland wel
in op co-financiering.
Nederland ziet graag meer aandacht voor de inzet en verantwoordelijkheid van lidstaten zelf om zich in te zetten op het voorlichten over
Europese verbondenheid. Dit doel is niet het alleenrecht van de
Commissie en deze reflectie zal doorgaans plaatsvinden vanuit plaatselijke en nationale geschiedenis (voorbeeld van Erasmus, vroege
Europeaan voor Nederland). Daarnaast wijst Nederland op de groeiende
mondialisering en het gemak waarmee Europese burgers in contact
komen met elkaars culturen en zo met de Europese verbondenheid en
geschiedenis via reizen en multimedia. Geschiedenis en gemeenschappelijke waarden zullen vanuit de lokale beleving van mensen ervaren
moeten worden. Nederland staat derhalve kritisch tegenover het inrichten
van een fonds van deze omvang ten behoeve van een gezamenlijke
EU-inspanning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1339

7

Nederland is tevens kritisch voor wat betreft de overlap van dit
Programma met soortgelijke Europese initiatieven. In dat kader wijst
Nederland erop dat de taak van voorlichting over het ontstaan, het nut en
de noodzaak van de Unie en informatie over haar instellingen ook is
belegd bij het Huis van Europa. Daarnaast wordt voorlichting van burgers
over hun rechten als Europeanen bevorderd in het voorgestelde
Programma van Rechten en Burgerschap 2014 en 2020. Mogelijkheid tot
inspraak wordt versterkt via het Europees Burger Initiatief.
Wat betreft de onderbouwing van het Programma en haar doelstellingen,
kan Nederland beter uit de voeten met doelstelling 3. Daarin draait het om
tussen lidstaten lering te trekken uit diverse initiatieven om kennis van
Europese geschiedenis en eenwording, en daarmee de participatie te
vergroten, aangezien het leerproces op EU-niveau het beste kan worden
geadresseerd. Een andere kanttekening bij de subsidiëring van Europese
initiatieven ten behoeve van Europese burgerparticipatie is dat nationaal
beleid terughoudend is voor soortgelijke activiteiten op nationaal en
lokaal niveau. Dit kan mogelijk ongewenste effecten hebben (verdringing
van minder voor subsidie in aanmerking komende (nationale, lokale)
initiatieven en activiteiten, klachten over verschillende bejegening en
beeldvorming van verspilling van publiek geld). Onvoorspelbaar in
hoeverre dit soort interferenties zullen optreden. Alles overwegende is
Nederland gematigd positief over het voorstel maar stelt zij kritische
vragen bij de effectiviteit van uitvoering en omvang van het voorstel.
Nederland zal bovenstaande overwegingen en vragen voorleggen aan de
Commissie.
Relatie met Meerjarig Financieel Kader (MFK)
De onderhandelingen over het programma Europa voor Burgers
2014–2020 maken voor wat betreft de financiële aspecten integraal
onderdeel uit van de onderhandelingen over het Meerjarig Financieel
Kader (MFK) 2014–2020. In dit licht hecht Nederland eraan dat besprekingen over het programma Euopa voor Burgers niet vooruitlopen op de
integrale besluitvorming betreffende het MFK. De beleidsmatige inzet van
Nederland ten aanzien van het Kaderprogramma voor Onderzoek en
Innovatie zal ondersteunend moeten zijn aan de Nederlandse inzet in de
MFK-onderhandelingen, te weten een substantiële vermindering van de
Nederlandse afdrachten aan de EU en een hervormde begroting die is
toegespitst op de prioriteiten van dit decennium. Binnen dit kader blijft
vanzelfsprekend de ruimte bestaan om op de inhoud actief in te spelen op
het verloop van de onderhandelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1339

8