Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 033

Mediabeleid

Nr. 6

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2010
Op 13 juni 2009 berichtte NRC Handelsblad over schendingen van de wet
en de eigen gedragscode Goed bestuur en integriteit van de publieke
omroep. Mijn ambtsvoorganger (Plasterk) heeft het Commissariaat voor
de Media en – via de raad van bestuur van de Nederlandse Publieke
Omroep (NPO) – de Commissie Integriteit Publieke Omroep (CIPO) daarop
gevraagd de vermeende misstanden te onderzoeken. Bij brief van 29 juni
2009 is de Tweede Kamer ingelicht over de eerste uitkomsten van de
onderzoeken en is aangekondigd dat samen met het Commissariaat en de
NPO wordt nagegaan of er extra toezichthoudende en handhavende
maatregelen nodig zijn.1 Deze toezegging is herhaald in een spoeddebat
in de Tweede Kamer op 1 juli 2009.2
Een ambtelijke werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de
(NPO), het Commissariaat voor de Media en mijn departement, heeft
onderzocht welke aanvullende toezichtsmaatregelen wenselijk zijn om
verdere misstanden te voorkomen. Na twee keer eerder uitstel door mijn
ambtsvoorganger heb ik bij brief van 7 juli 2010 (kamerstuk 31 876, nr. 29)
toegezegd de TK in het najaar te informeren. Ik wil u in deze brief
informeren over de uitkomsten van de werkgroep.
Bevindingen

1
2

Kamerstukken II, 2008–2009, 31 804, nr. 71.
Handelingen II, 2008/2009, blz. 8111–8129.

kst-32033-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

De onderzochte incidenten betreffen overtredingen van de sponsorregels,
het verbod van dienstbaarheid aan winst door derden en belonings- en
integriteits zaken die op gespannen voet staan met de code Goed bestuur
en integriteit van de publieke omroep. Volgens de werkgroep brengen de
incidenten drie dingen aan het licht:
a. er is in een aantal gevallen een link met problemen in de bestuurlijke
organisatie en goed bestuur;
b. ondanks signalen dat er dingen mis zijn of dreigen te gaan, biedt het
bestaande toezichtsinstrumentarium geen of onvoldoende mogelijk-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 033, nr. 6

1

c.

heden om in te grijpen ter voorkoming van problemen of, als er al
problemen zijn, om erger te voorkomen;
de inzet van op zichzelf effectieve instrumenten, zoals het staken van
de bevoorschotting, blijkt soms moeizaam als twee instanties, raad
van bestuur NPO en Commissariaat, daar een rol hebben.

Voorgestelde maatregelen
Op basis van de bevindingen van de werkgroep stel ik voor de volgende
maatregelen uit te werken om het toezicht te kunnen verbeteren:
1. Erkenningverlening:
– Goed bestuur wordt een wettelijk beoordelingscriterium bij de
erkenning van omroepenverenigingen. Als erkenningsvoorwaarde
geldt dat de bestuurlijke structuur op orde moet zijn op moment
van de aanvraag. Als na de erkenning de organisatie in de
problemen raakt en herstel uitblijft, kan de erkenning worden
ingetrokken.
– Daarnaast wordt een deugdelijke administratieve en financiële
organisatie wettelijke erkenningvoorwaarde. Een erkenning kan
worden ingetrokken wanneer de administratieve en financiële
organisatie niet langer voldoet aan de daaraan te stellen eisen en
de omroep er niet in slaagt orde op zaken te stellen.
2. Goed bestuur en integriteit
– De NPO en Commissariaat bezien de wenselijkheid van aanvulling
en actualisering van de Richtlijnen Goed bestuur en integriteit op
basis van recente bevindingen. De Richtlijnen worden in elk geval
aangevuld en verbeterd op het punt van belangenverstrengeling
en niet zakelijke verhoudingen.
– Artikel 2 142a Mediawet 2008 (verplichte scheiding bestuurtoezicht) kan aangevuld worden met enkele hoofdprincipes:
• de samenstelling van het toezichthoudende orgaan moet
waarborgen dat er deugdelijk en onafhankelijk en deskundig
toezicht wordt uitgeoefend;
• de werkwijze en onderlinge verhoudingen tussen bestuur en
toezichthouder zijn behalve in de statuten, daarnaast vastgelegd in werkreglementen;
• leden van het toezichthoudende orgaan worden benoemd op
basis van vooraf vastgestelde openbare profielen.
3. Aanvullende maatregelen in de sfeer van handhaving
– Meer bepalingen zullen onder de werking van de last onder
dwangsom worden gebracht om overtredingen te stoppen. Bij
niet voldoen aan een last onder dwangsom wordt zendtijd
verminderd of tijdelijk ingetrokken en kan de bevoorschotting
worden stopgezet. Blijft een omroep dan nog in gebreke, dan kan
de erkenning worden ingetrokken.
– Het Commissariaat krijgt de bevoegdheid aanwijzingen te geven
bij in ieder geval (dreigend) wanbeheer, waaronder financieel
wanbeleid, ongerechtvaardigde verrijking (van bestuurders/
toezichthouders en derden) en onrechtmatig handelen door
bestuurders/toezichthouders. Bij niet opvolgen van een aanwijzing
volgt een boete, vermindering of tijdelijke intrekken van zendtijd
en staken bevoorschotting. Blijft de omroep dan nog in gebreke,
dan kan de erkenning worden ingetrokken.
– Er komen meer mogelijkheden voor het stopzetten van de
bevoorschotting bij bestaand of (dreigend) wanbeheer en
(dreigende) onrechtmatige uitgaven. Het stopzetten van de
bevoorschotting doet de raad van bestuur op bindend verzoek van
het Commissariaat.
– Naast de al bestaande mogelijkheid om onrechtmatig uitgegeven
geld terug te vorderen, krijgt het Commissariaat de mogelijkheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 033, nr. 6

2

om onrechtmatig verkregen voordelen terug te vorderen en te
verrekenen met de bevoorschotting.
De maatregelen behoeven nog verdere wettelijke uitwerking. Die
uitwerking kan prima ingepast worden in de wetgeving die nodig is voor
de uitwerking van het regeerakkoord waarover ik u bij brief van
3 december 2010 heb geïnformeerd. Ik wijs er nadrukkelijk op dat de
geschetste maatregelen niet mogen leiden tot enige vorm van voorafgaand toezicht op de inhoud van de programmering. Die (grond)wettelijke
grens mag nooit overschreden worden.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 033, nr. 6

3