Aan

Vaste Kamercommissie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Van

Jessica van Ruitenburg

Datum

Doorkiesnummer

26 februari 2019

088-3681834

Ons Kenmerk

Email contactpersoon

UTR-CVH-260219-010

jessica.vanruitenburg@fnv.nl

Betreft / Onderwerp

Bijlage(n)

Position paper FNV tbv hoorzitting 'Werkende armen'

-

Position paper FNV ten behoeve van de hoorzitting Werkende armen op 7 maart 2019
Algemeen
Voor de FNV zou betaald werk de beste garantie moeten zijn om niet in armoede te leven. Toch is
dit voor een aanzienlijke groep mensen niet het geval. Arm zijn in Nederland is niet altijd relatief.
Kinderen die in de sneeuw met een dun jasje naar school komen. De continue stress om alle
rekeningen aan het eind van de maand nog te kunnen betalen. 130.000 mensen zijn afhankelijk
van de voedselbank om te overleven.
De groep werkende armen is in absolute aantallen omvangrijker dan de groep arme
uitkeringsgerechtigden. In 2014 waren er ongeveer 320.000 werkende armen (4,6% van alle
werkenden). Daarvan werkten er 175.000 in loondienst, en 145.000 als zelfstandige. Vooral
zelfstandigen zonder personeel, werkende alleenstaanden, oproepkrachten, werkenden met een
migratie-achtergrond (met name van Turkse of Marokkaanse herkomst) lopen een verhoogd risico
arm te zijn. In periode 2001-2014 is achterblijvende loonontwikkeling waarschijnlijk de
voornaamste oorzaak. In 2001 waren er 210.000 werkende armen. Er is dus sprake van een
absolute stijging van 60% werkende armen1.
Oorzaken en knelpunten
Het SCP noemt in het rapport ‘Als werken weinig opbrengt’ een aantal oorzaken waardoor
werkenden toch in armoede leven. Werknemers zijn vooral arm doordat zijzelf en/of hun
huisgenoten te weinig uren werken om genoeg inkomen te genereren. In 2018 constateerde
Oxfam in een rapport dat in Nederland het risico voor vrouwen om werkende in armoede te leven
1

https://www.scp.nl/Publicaties/Alle_publicaties/Publicaties_2018/Als_werk_weinig_opbrengt

Hertogswetering 159
3543 AS Utrecht

Postbus 9208
3506 GE Utrecht

T 088-368 03 68
I fnv.nl

Datum

Kenmerk

Pagina

26 februari 2019

UTR-CVH-260219-010

2 van 3

relatief sterk is gestegen ten opzichte van andere Europese landen2. Een oorzaak van het relatief
hoge risico dat vrouwen lopen om in armoede te leven is dat Nederlandse vrouwen veel vaker in
kleine deeltijdbanen werken.
Een laag uurloon tot 130% van het minimumloon vergroot het armoederisico ook. Voor
eenverdieners met kinderen die voltijds werken is het minimumloon te weinig om van te leven.
De FNV is van mening dat het wettelijk minimumloon en het daarvan afgeleide sociaal minimum
te laag is om van te kunnen leven en verhoogd zou moeten worden. De SER constateerde al
eerder in het advies Opgroeien zonder armoede dat het minimumloon en het sociaal minimum
niet evenredig is meegestegen met de stijging van de vaste lasten waardoor huishoudens in de
knel kunnen komen.
De SER constateerde ook dat de manier waarop wij onze belastingen hebben ingericht zorgt voor
een armoedeval. De toeslagensystematiek en de kindregelingen kunnen er toe bijdragen dat
wanneer huishoudens iets meer gaan verdienen toch netto minder over houden, omdat toeslagen
en het kindgebonden weg kunnen vallen. De FNV is van mening dat de huidige
toeslagensystematiek niet effectief is en herzien zou moeten worden. Waar mogelijk zouden de
toeslagen vervangen kunnen worden door bijvoorbeeld een inkomensafhankelijke zorgpremie.
Een ander probleem dat het SCP constateert is dat werkende armen nauwelijks in beeld zijn bij
gemeenten en dat mensen daardoor ondersteuning mislopen.

Om armoede bij werkenden te voorkomen en te beperken pleit de FNV concreet voor:
1. Verhoging van het inkomen door het verhogen van de lonen en de verhoging van het WML
Het minimumloon is bedoeld als minimale standaard op basis waar je van zou moeten kunnen
leven. Dat betekent volgens ons ook dat je daarvan je kinderen een fatsoenlijke boterham moet
kunnen geven. Laat staan een fiets of muziekles. Het wordt tijd dat het minimumloon wordt
verhoogd, zodat een minimumloon niet meer synoniem staat aan armoede.
2. Stel werkenden in staat om meer uren te werken
Werkgevers zouden grotere banen aan moeten bieden. De FNV ontvangt signalen dat mensen in
de zorg, waar nijpende tekorten zijn, contracten krijgen van 10 uur per week. Tegelijkertijd
moeten ze wel oproepbaar blijven om in te vallen. Daar kunnen mensen niet van rond komen.
Bovendien moet beter gekeken worden naar verbeteringen in het combineren van arbeid en zorg,
zodat met name vrouwen meer uren kunnen werken en uit de deeltijdklem komen.
3. Pak onzeker flexibel werk en schijnzelfstandigheid aan
De FNV wil dat flexwerk duurder wordt zodat werkgevers het niet alleen als verdienmodel
gebruiken.
Kijk naar constructies die er voor zorgen dat de lonen laag blijven en mensen niet rond kunnen
komen. In sommige gevallen loont het voor werkgevers om de lonen laag te lonen, bijvoorbeeld
door de LIV waarbij werkgevers voordeel hebben wanneer zij werknemers met een laag inkomen
in dienst hebben. Een ander voorbeeld is de Regeling Dienstverlening aan Huis waarbij
2

https://www-cdn.oxfam.org/s3fs-public/file_attachments/full_report_raising_voices_eng_final.pdf pagina
17

Datum

Kenmerk

Pagina

26 februari 2019

UTR-CVH-260219-010

3 van 3

werknemers sociale zekerheid ontberen. Werkenden op basis van deze regeling komen moeilijk
rond en zijn niet verzekerd van doorbetaling bij langdurige ziekte. Deze constructies dragen er
niet toe bij dat werkenden uit de armoede raken.
4. Stop de armoedeval
Onderzoek hoe de armoedeval opgelost kan worden door het aanpassen van de toeslagen en
kindregelingen. Hierbij zou ook rekening gehouden moeten worden met de inkomenseffecten van
gemeentelijke voorzieningen.
5. Investeer in effectieve armoedebestrijding gericht op werkenden
In absolute aantallen is het aantal werkenden dat onder de armoedegrens leeft groter dan het
aantal zonder werk. Toch richten gemeenten hun armoedebeleid vooral op mensen met een
bijstandsuitkering, waarschijnlijk omdat ze al in contact staan met hen. Het armoede- en
schuldenbeleid van Rijk en gemeenten zou zich echter ook moeten richten op op het bereiken van
werkenden.