Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 330

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 december 2009
Hierbij ontvangt u het antwoord op de vraag van de vaste commissie voor
Verkeer en Waterstaat inzake een reactie op het artikel «L’application en
France du règlement OSP» (toepassing van de PSO-verordening in Frankrijk) uit het vakblad Rail & Transports.
De Franse overheid heeft het monopolie van vervoerder RATP op het
tram- en RER-vervoer verlengd tot en met 31 december 2039, waarbij het
feitelijk verrichten van het openbaar vervoer onderhands is gegund aan
de RATP: tot 2024 voor bus en tot 2039 voor trein en metro. De Franse
overheid beroept zich daarbij op artikel 8, derde lid, van de
PSO-verordening. Dit artikel bevat een overgangstermijn voor openbare
dienstcontracten die vóór 3 december 2009 tot stand zijn gekomen. Relevant in deze casus zijn de punten b en d van dat derde lid van artikel 8.
Daarin is sprake van:
– Openbare dienstcontracten die vóór 26 juli 2000 zijn gegund op grond
van een andere procedure dan een openbare aanbestedingsprocedure.
Deze mogen doorlopen tot zij verstrijken, maar niet langer dan een
periode van 30 jaar.
– Openbare dienstcontracten die vanaf 26 juli 2000 en vóór 3 december
2009 zijn afgesloten op grond van een andere procedure dan een
aanbestedingsprocedure. Deze contracten mogen doorlopen totdat zij
verstrijken op voorwaarde dat het gaat om contracten van een
beperkte duur met een looptijd die vergelijkbaar is met de looptijden
uit artikel 4 van de PSO-verordening. In artikel 4, derde lid, van de
PSO-verordening wordt tien jaar als maximumtermijn genoemd voor
busdiensten en vijftien jaar voor personenvervoerdiensten per spoor,
of andere vormen van spoorvervoer.
Volgens de Franse juristen wordt niet voldaan aan de bovengenoemde
contractvormen uit de PSO-verordening (artikel 8 derde lid). De gunning
van het monopolie aan de RATP is reeds in 1959 verleend en kent geen
einddatum of voorwaarden over de door RATP te verrichten dienstverle-

KST139252
0910tkkst23645-330
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 23 645, nr. 330

1

ning. In die zin is het volgens hen niet te beschouwen als een openbaar
dienstcontract dat mag doorlopen tot het verstrijkt. Aan de voorwaarde
die in artikel 8, derde lid, onderdeel b, van de PSO-verordening wordt
gesteld, is volgens hen dan ook niet voldaan. De juristen wijzen daarnaast
op de overeenkomst die in 2008 met de RATP is gesloten. Dit betreft een
overeenkomst die meer invulling geeft aan het toegekende monopolie en
de wijze van exploitatie. Deze overeenkomst kan wel worden gezien als
een openbaar dienstcontract. Het kent een beperkte duur in de zin van de
PSO-verordening, namelijk van vier jaar. In het artikel wordt geconcludeerd dat die concessie op grond van artikel 8, derde lid, wel kan doorlopen tot de verstrijkingsdatum in 2012. Een onderhands gegunde
concessie voor een periode van 30 jaar is volgens de Franse juristen
echter niet te rechtvaardigen. Zij concluderen dat het monopolie van de
RATP in strijd is met de letter en de geest van de PSO-verordening. Indien
vervoerders uit de Europese lidstaten van mening zijn dat er sprake is van
strijdigheid met de PSO-verordening zouden ze over deze kwestie een
klacht in kunnen dienen bij de Europese Commissie. De Commissie zou
naar aanleiding van zo’n klacht een inbreukprocedure tegen Frankrijk
kunnen starten. Het is uiteindelijk aan het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen om een uitspraak te doen over de vraag of het
Europese recht al dan niet is nageleefd.
Ik acht het onderhands gunnen van een vervoerconcessie aan de RATP
voor 30 jaar niet in lijn met de PSO-verordening en dus niet toepasbaar in
Nederland. Wat betreft de reeds lopende concessies kan ik het volgende
aangeven. In Nederland zijn er vóór 3 december 2009 geen concessies
afgesloten met een langere concessieduur dan wettelijk is toegestaan.
Deze concessies voldoen allemaal aan de Wp2000. De daarin vastgelegde
concessieduur is maximaal 8 jaar voor bus, tram en metro. Die duur kan
tot maximaal 15 jaar worden verlengd, mits aan de daarvoor gestelde
voorwaarden van de Wp2000 wordt voldaan. Dat is bijvoorbeeld het geval
voor concessies waarvoor – kort gezegd- aanzienlijke investeringen nodig
zijn. Van een concessieperiode van 30 jaar kan dus in Nederland nu al
geen sprake zijn.
Onderhands gegunde concessies die zijn afgesloten tussen 26 juli 2000 en
vóór 3 december 2009 kunnen volgens de PSO-verordening doorlopen tot
zij verstrijken, maar dienen een beperkte duur te hebben, die vergelijkbaar
is met de looptijden uit de Europese verordening. Ook deze Nederlandse
concessies voldoen reeds aan de maximum termijnen van de Wp2000.
De concessieduur wordt echter vanaf 3 december 2009 langer als gevolg
van de PSO-verordening, namelijk maximaal 10 jaar voor busvervoer en
maximaal 15 jaar voor vormen van spoorvervoer, indien gunning via
aanbesteding plaatsvindt.
De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
J. C. Huizinga-Heringa

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 23 645, nr. 330

2