Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 127

Regels met betrekking tot versnelde
ontwikkeling en verwezenlijking van ruimtelijke
en infrastructurele projecten (Crisis- en
herstelwet)

Nr. 172 HERDRUK1

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld, 25 november 2013
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de minister van Infrastructuur en Milieu inzake het ontwerpbesluit zevende tranche Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet (Kamerstuk
32 127, nr. 169).
De voorzitter van de commissie,
Paulus Jansen
De adjunct-griffier van de commissie,
Opperhuizen

1

kst-32127-172-n1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Herdruk i.v.m. een correctie in de vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

1

Inhoudsopgave

blz.

I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inleiding
Artikel I
Artikel II
Artikel III
Overig

2
2
2
7
8
8

II

Reactie van de minister

10

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het ontwerpbesluit zevende tranche Besluit uitvoering Crisis- en
herstelwet. De leden van de VVD-fractie zijn voorstander van de Crisis- en
herstelwet omdat deze de uitvoering van ruimtelijke projecten op een
zorgvuldige manier versnelt en zijn dan ook verheugd te zien dat in dit
ontwerpbesluit weer meer projecten worden toegevoegd. Deze leden
hebben met betrekking tot het voorliggende ontwerpbesluit nog een
aantal vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennis genomen van
het voorstel voor het besluit voor de uitvoering van de zevende tranche
van de Crisis- en herstelwet. De leden van de PvdA-fractie kunnen op
hoofdlijnen instemmen met het voorstel en willen de regering nog enkele
vragen voorleggen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het ontwerpbesluit.
De leden van D66-fractie hebben kennisgenomen van het genoemde
ontwerpbesluit. Deze leden zijn altijd kritisch geweest over het nut en de
noodzaak van de Crisis- en herstelwet. Liever zien de leden van de
D66-fractie bij grote projecten een gedragen oplossing, met een
zorgvuldige inspraak en zorgvuldige procedure voor de milieueffectrapportage.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben met afkeuring
kennisgenomen van de zevende tranche van de crisis- en herstelwet. Zij
willen graag nog enkele vragen stellen over de effecten van de projecten
die met deze tranche worden toegevoegd aan deze wet.
Artikel I (Aanvulling en wijzing Besluit uitvoering Crisis- en
herstelwet)
Onderdeel A (aanvulling artikel 2)
De leden van de PvdA-fractie verzoeken de minister nader in te gaan op
de noodzakelijkheid van de aanwijzing van de Eemshaven als ontwikkelgebied onder de Crisis- en Herstelwet. Ook vragen de leden van de
PvdA-fractie of de milieubelangen bij aanwijzing van de Eemshaven als
ontwikkelgebied onder de Crisis- en herstelwet op vergelijkbaar niveau
worden beschermd als nu het geval is.
De leden van de D66-fractie constateren dat Oosterhorn (gemeente
Delfzijl) en Eemshaven (gemeente Eemsmond) worden aangewezen als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

2

ontwikkelingsgebied als bedoeld in hoofdstuk 2, afdeling 1, van de Crisisen herstelwet. Eveneens constateren de genoemde leden dat er in deze
gebieden een aantal milieuproblemen is, zoals de minister ook aangeeft in
het ontwerpbesluit. Bovendien kennen beide gebieden een zware
(chemische) industrie. Gezien deze problemen, en de risico’s die gepaard
gaan met deze zware (chemische) industrie, lijkt het de genoemde leden
van belang dat er voor de ontwikkeling van deze gebieden alle bestaande
regels en procedures zorgvuldig in acht worden genomen. De leden
vragen de minister dan ook uit te leggen waarom zij het verantwoord acht
deze gebieden als ontwikkelingsgebieden aan te wijzen binnen de Crisisen Herstelwet. Bovendien vragen de genoemde leden waarom de minister
het noodzakelijk acht om de twee gebieden als ontwikkelingsgebieden aan
te wijzen binnen de Crisis- en Herstelwet. Kan daarbij tevens worden
verduidelijkt welke problemen zich op dit moment voordoen, die worden
opgelost middels het aanwijzen van de Oosterhorn en de Eemshaven als
ontwikkelingsgebied binnen de Crisis- en Herstelwet?
Ook vragen de genoemde leden of de minister nader wil verklaren wat er
exact wordt bedoeld met de zinsnede dat «met het instrumentarium voor
het ontwikkelingsgebied de milieugebruiksruimte op het juiste schaalniveau en proactief kan worden ingezet»? Betekent dit dat er van de
geldende milieueisen kan worden afgewezen, en zo ja, in welke gevallen
en op welke voorwaarden?
De genoemde leden vragen daarnaast wat er wordt bedoeld met de
opmerking dat de «industriële invulling kan worden gerealiseerd zonder
dat dit leidt tot ongewenste significante (cumulatieve) effecten»? Kan de
minister toelichten wat er wordt verstaan onder significant in dit geval?
Kan er worden aangegeven in hoeverre afwijking van bestaande regels of
cumulatie van milieuvervuiling wordt toegestaan?
De genoemde leden zijn eveneens benieuwd of de minister in overweging
heeft genomen dat zowel de Oosterhorn als de Eemshaven grenzen aan
het unieke natuurgebied de Waddenzee, dat bovendien Werelderfgoed is.
Daarbij merken deze leden ook op dat het Eems-Dollardgebied een Natura
2000-gebied is.
Tot slot willen de leden van de D66-fractie aangeven ernstige zorgen te
hebben bij het aanwijzen van de Oosterhorn en de Eemshaven als
ontwikkelingsgebied als bedoeld in hoofdstuk 2, afdeling 1, van de Crisisen herstelwet, en willen de minister daarom vragen dit besluit te
heroverwegen.
Onderdeel B (aanvulling artikel 6)
De leden van de PvdA-fractie vragen de minister wat de implicaties zijn
van het verkorten van de voorbereidingsperiode van 26 naar 8 weken in
een stedelijke en complexe omgeving zoals in de spoorzone van
Eindhoven.
De leden van de SP-fractie vragen wat de verdere toegevoegde waarde is
van het toevoegen van bepaalde infrastructurele projecten onder B
(aanvulling artikel 6). Bijvoorbeeld het project Dijckerwaal (gemeente
Westland). Hierbij wordt gesproken over het mogelijk maken van een
logies-gebouw, waarbij de toegestane duur van het tijdelijk gebruik wordt
verlengd tot 15 jaar en de voorbereidingsperiode wordt vereenvoudigd.
De SP-fractieleden vragen om uitleg over wat de toegevoegde waarde van
dit project is. Immers, Eindhoven (Spoorzone) en Veghel (CHV-terrein) zijn
overeenkomstig en al toegestaan. Daarnaast vragen de leden waarom in
dit onderhavige onderdeel niet is gekozen voor een andere vorm en
procedure van ontheffing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

3

De leden van de D66-fractie constateren dat om de tijdelijke huisvesting
voor arbeidsmigranten mogelijk te maken de toegestane duur voor
tijdelijk gebruik wordt verlengd naar 15 jaar. De genoemde leden vragen
of deze maximale toegestane duur nog aan verandering onderhevig is.
Bovendien merken de genoemde leden op dat er niet duidelijk wordt
gemotiveerd waarom een versnelde procedure noodzakelijk is, en vragen
daarom toelichting van de minister op dit punt.
Onderdeel C (aanvulling artikel 6g)
De leden van de SP-fractie vragen wat de reden is om voor het onder de
Crisis – en herstelwet (hierna Chw) laten vallen van het project
Hoogeveen. Immers, experimenten rond vereenvoudiging van de toetsing
van de voorschriften van het Bouwbesluit 2012, zijn al toegestaan (via de
Chw) in bijvoorbeeld Almere. De leden hebben begrip voor de krimpproblematiek en begrijpen de keuze voor het opknappen van de bestaande
voorraad. Wel vragen de leden om uitleg over de wijze waarop bij het
schrappen van een bouwtechnische toets «winst in het kader van de Chw
wordt geboekt». Ook willen de leden van de SP-fractie een reactie van de
regering op het schrappen van een bouwtoets in relatie tot de toenemende klachten van vocht- en ventilatieproblematiek na renovatie van
bestaande voorraad.
Onderdeel E
De leden van de VVD-fractie hebben een vraag over de plannen voor de
Bloemendalerpolder in Weesp. De woningbouw staat namelijk op
gespannen voet met het Luchthavenindelingsbesluit (LIB). De minister
heeft aangegeven dat woningbouw moet kunnen plaatsvinden als er maar
afspraken worden gemaakt zodat toekomstige bewoners niet gaan klagen
over de Schipholactiviteiten. De leden van de VVD-fractie vragen of al is
onderzocht of dergelijke afspraken juridisch mogelijk zijn en zo ja, wat
daar de uitkomsten van zijn. Mocht dat nog niet onderzocht zijn, dan
vragen de leden van de VVD-fractie wanneer dit wordt gedaan.
De leden van de PvdA-fractie verzoeken de minister nader in te gaan op
de gevolgen en risico’s van het vervangen van het principe van «goede
ruimtelijke ordening» door «een veilige en gezonde fysieke leefomgeving», vooruitlopend op de Omgevingswet. Wat zijn de risico’s van het
per direct schrappen van de vangnetfunctie van de «goede ruimtelijke
ordening», terwijl het proces rond de vorming van de Omgevingswet nog
gaande is?
De leden van de PvdA-fractie verzoeken de minister aan te geven in
hoeverre de rechtszekerheid van de inwoners van de aangewezen
experimentele gebieden (de 7 gemeenten), die werken met het
omgevingsplan, is gewaarborgd.
De leden van de PvdA-fractie verzoeken de minister nader in te gaan op
de borging van de natuurbelangen bij de toepassing van het regime van
de Crisis- en herstelwet op de toeristisch-recreatieve zone in Assen
(inclusief TT-circuit).
De leden van de PvdA-fractie vragen de minister in hoeverre met de
toepassing van het regime van de Crisis- en herstelwet op het Hembrugterrein in Zaanstand kan worden gewaarborgd dat er kwalitatief
hoogwaardige woonomgevingen worden ontwikkeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

4

De leden van de SP -fractie vragen waarom zo snel na invoering van de
zesde tranche – waartoe het besluit nog maar op 5 juli 2013 is genomen –
nu al wordt over gegaan tot een verdere uitbreiding met een zevental
gemeenten. Voor deze bestemmingsplannen wordt voor de looptijd
immers aangesloten bij het in de zesde tranche van het Besluit uitvoering
Chw opgenomen experiment met een looptijd van 20 jaar.
Daarnaast vernemen de leden van de SP-fractie graag wat de meerwaarde
in het kader van «eenvoudig beter» is van deze toevoegingen.
Ook willen deze leden geïnformeerd worden over de vraag op welke wijze
«een veilige en gezonde fysieke leefomgeving» gewaarborgd wordt,
wanneer voor een periode van twintig jaar mag worden afgeweken van de
Wet geluidhinder (Wgh), het besluit geurhinder (Bgh), de Wet milieubeheer (Wm) en het Activiteitenbesluit milieubeheer. Ook willen de leden
graag vernemen op welke wijze mag worden afgeweken van normeringen
uit eerder genoemde wetten en regels. Is er in dit geval sprake van
minimumeisen? En zo ja, welke? Op welke wijze zijn de rechten van
omwonenden op een gezonde en veilige leefomgeving gedurende deze
periode die wel kan aanlopen tot 20 jaar juridisch geborgd?
De leden van de SP-fractie willen graag een nadere toelichting op de zin in
het zesde lid dat: Daarbij kan worden bepaald dat beleidsregels (kunnen)
worden vastgesteld door de gemeenteraad of door Burgemeester en
Wethouders. Wordt hier bedoeld dat er beleidsregels kunnen worden
vastgesteld, of wordt hier bedoeld dat die vast te stellen regels ofwel
worden vastgesteld door de gemeenteraad, ofwel kunnen worden
gemandateerd aan het college van B&W?
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze willekeur bij
planvorming wordt voorkomen. Is het juridisch «hard» dat de op twee of
meer verschillende plekken, verschillende normeringen of uitzonderingen
gehanteerd worden? En de leden vragen de minister het antwoord toe te
lichten.
De leden van de SP-fractie zijn blij met de mogelijkheid dat in afwijking
van artikel 6.1, eerste lid, Wro, geen recht op planschade bestaat bij het
vervallen van planologische bouw- en gebruiksmogelijkheden die ten
minste drie jaar ongebruikt zijn gebleven. Echter, in de tekst op pagina 14
van het voorstel wordt gesproken over ten minste 5 jaar ongebruikt zijn
gebleven. Kan de minister hier duidelijkheid over geven?
De leden van de SP-fractie vragen of ook bij de experimenten onder de
Crisis- en herstelwet, zoals de spoorzone Culemborg, gebruik wordt
gemaakt van de SER-ladder bedrijventerreinen, of wordt het gebruikmaken daarvan juist opgeheven? Op welke wijze voegt de Chw in de
experimentensfeer in dit geval iets extra’s toe bij hergebruik van een
voormalige stortplaats?
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze de gemeente Den Haag
inhoud geeft aan duurzaamheid in de Binckhorst door het terugdringen
van automobiliteit, terwijl tegelijkertijd de Rotterdamse Baan wordt
aangelegd. Welke definitie van duurzaamheid wordt aangehouden? Op
welke wijze en op welk moment volgt het ministerie de inhoudelijke
invulling van de aangevraagde experimenteerruimte? Worden mogelijke
uitkomsten aan de oorspronkelijke aanvraag getoetst?
De leden van de SP-fractie vragen waarom, vooruitlopend op de
uitkomsten van de gebiedscommissie regio Amstel, Gooi en Vecht, de
Bloemdalerpolder al worden toegevoegd aan de Chw? Op welke wijze
wordt bewaakt dat recht wordt gedaan aan de uitkomsten van dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

5

onderzoek? Vindt de regering het verstandig om in het licht van eerdere
commotie en (vermeende) belangenverstrengeling het project Bloemendalerpolder toe te voegen aan de tranche Chw? Worden dit soort zaken
door de minister gewogen alvorens wordt besloten projecten onder de
Chw te laten vallen? Kan de minister haar antwoord toelichten?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering het aanvaardbaar vindt
dat er bij het Zaanstad – Henbrugterrein, onder medeverantwoordelijkheid
van het RVOB (Rijkvastgoed en Ontwikkelingsbedrijf), onder voorbehoud
van een toekomstig aanvaardbaar geluidsniveau woningbouw wordt
ontwikkeld. Wat is naar mening van de regering een «toekomstig
aanvaardbaar geluidsniveau? Hoe is het mogelijk dat een geluidniveau,
dat nu blijkbaar niet aanvaardbaar is, dat in de toekomst wel is?
De leden van de D66-fractie constateren op basis van het besluit ruimtelijke ordening dat de ontwikkeling van gebieden aan de markt wordt
overgelaten. De genoemde leden vragen de minister deze keuze te
beargumenteren. Tevens zijn deze leden bezorgd dat de regie ontbreekt
als de ontwikkeling van gebieden aan de markt wordt overgelaten, en
daarom vragen zij de minister op welke manier wordt gegarandeerd dat
de ontwikkeling van zulke gebieden in evenwicht is en dat er recht wordt
gedaan aan de verschillende belangen. Indien de ontwikkeling volledig
wordt overgelaten aan de markt, is er dan wel nog sprake van een
ruimtelijke visie, van geordende planning, en hoe wordt voorkomen dat
het een wildgroei aan initiatieven wordt?
Tevens vinden de leden van de D66-fractie het zorgelijk dat «het niet bij de
opzet van het bestemmingsplan past» om vooraf te onderzoeken «welke
gevolgen de met het plan mogelijk gemaakte ontwikkelingen voor het
milieu zullen hebben». Bovendien wordt de verantwoordelijkheid voor het
milieu bij de initiatiefnemer gelegd. Kan de minister de beweegreden
achter dit besluit toelichten? Wat gebeurt er als de initiatiefnemer zijn
plicht verzaakt? Wie is er dan verantwoordelijk? Op welke manier zorgt de
minister er voor dat er geen onherroepelijke schade aan het milieu wordt
toegebracht? Wat zijn de consequenties als een project toch meer schade
aan het milieu blijkt toe te brengen dan vooraf gedacht? Welke (wettelijke)
middelen staan de (lokale) overheid dan ter beschikking om in te grijpen?
De leden van de D66-fractie uiten hun zorg over de verwachting dat er
sprake zal zijn van hogere milieubelasting bij de gebiedsontwikkeling, als
gevolg van de wijziging van de Wet milieubeheer en Activiteitenbesluit
milieubeheer. Daarom vragen de genoemde leden de minister duidelijk te
specificeren hoeveel de maximale afwijking van de opgenomen grenswaarden mag zijn. Wat acht de minister aanvaardbaar in dit geval? Wat
verstaat zij onder een «relatief beperkte» duur van deze hogere milieubelasting? Kan zij duidelijk specificeren aan wat voor een tijdbestek er dan
wordt gedacht (een uur, een dag, een week, een maand?), en wat er dus
exact wordt verstaan onder de «redelijkheid van de tijdelijke relatief
hogere milieubelasting»?
De leden van de D66-fractie vragen de minister nog eens helder toe te
lichten waarom het noodzakelijk is om het Besluit Bodemkwaliteit aan te
passen teneinde de ontwikkeling van de Flevokust Lelystad mogelijk te
maken. Welk(e) argument(en) is/zijn hiervoor, gezien het feit dat de
«Green Deal» nog niet is afgesloten, en in overweging nemende dat het
reinigen van AEC-bodemas2 een zorgvuldige procedure is waarbij het van
belang is de bestaande wet- en regelgeving in acht te nemen.

2

AEC-bodemas: het product dat overblijft na de verbranding van huishoudelijk en bedrijfsafval
in een afval-energiecentrale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

6

De leden van de fractie van de PvdD hebben zich altijd met kracht verzet
tegen de crisis- en herstelwet. Deze wet, die milieu- en natuurregels opzij
zet en die het inspraak- en beroepsrecht van burgers ernstig aantast,
wordt door steeds meer gemeenten ontdekt om controversiële projecten,
die niet op draagvlak van omwonenden kunnen rekenen, er door te
duwen, zo constateren deze leden bezorgd. Graag een reactie, deelt de
minister deze constatering? Zo nee, kan zij dan uitleggen waarom
controversiële projecten zoals luchthaven Twente, waartegen veel protest
is, nu onder de bepalingen van de crisis- en herstelwet zullen vallen? Deelt
zij de mening dat dit soort controversiële projecten bij voorbaat uitgesloten zouden moeten worden van opname in de bijlage van de Chw? Is
zij bereid de beslissing om luchthaven Twente op te nemen in de Chw,
terug te draaien? Kan de minister toelichten wat het voorgenomen «Snel
schakelen tussen beleid, ruimtelijk-juridisch kader en uitvoering» in het
kader van luchthaven Twente concreet betekent? Kan zij de zorg bij de
leden van de PvdD-fractie wegnemen dat dit betekent dat omwonenden
en organisaties geen of weinig inspraak krijgen in de plannen, en dat zij
hun mogelijkheden om de plannen voor te leggen aan de rechter ernstig
beknot zullen zien? Tevens vragen de leden van de PvdD-fractie een
toelichting op het «benutten van de omvang en de bestaande waarden
van het gebied». De natuurwaarden in het gebied zullen door de economische ontwikkeling onherstelbaar aangetast worden, kan de minister dat
bevestigen? Kan zij aangeven waarom het aantasten van natuurwaarden,
zeker in deze tijd van enorme bezuinigingen op het natuurbudget,
aanvaardbaar wordt geacht?
Artikel II, onderdeel B (uitbreiding bijlage II categorie Aa Chw)
Met betrekking tot het project Marker Wadden vragen de leden van de
VVD-fractie of opname daarvan in de Crisis- en herstelwet invloed heeft
op de financiële randvoorwaarden die ten grondslag liggen aan de
uitvoering van dit project. Bij dit project moet een grote hoeveelheid
privaat geld worden ingezet en is Natuurmonumenten momenteel druk
bezig dit te vergaren. In hoeverre speelt dit een rol bij de besluitvorming
ten behoeve van dit project?
De leden van de PvdA-fractie verzoeken de minister nader in te gaan op
de effecten die het project Kickersbloem III in de gemeente Hellevoetsluis
heeft op de regionale voorraad aan bedrijfsontwikkelruimte in het
zuidelijke deel van Zuid-Holland. Tevens verzoeken deze leden de minister
om specifiek aan te geven wat de implicaties van Kickersbloem III zijn op
de noodzakelijkheid van de voorgenomen ontwikkeling van bedrijventerrein Nieuw-Reijerwaard.
De leden van de PvdA-fractie vragen de minister aan te geven of het
gezien de politieke ontwikkelingen in Rotterdam opportuun is om de
ontwikkeling van het stadionpark in Rotterdam onder de werking van de
Crisis- en Herstelwet te scharen.
De leden van de SP-fractie vragen wat de specifieke redenen zijn om het
project Zeehaven – en Industriegebieden Oosterhorn en Eemshaven toe te
voegen aan de 7e tranche. De toelichting meldt een omschrijving van de
huidige situatie, en niets over toekomstplannen of (on) mogelijkheden.
Deze vragen hebben de leden ook over het Eiland van Schalkwijk.
De leden van de SP-fractie vragen naar de reden voor het toevoegen aan
de Chw van de Dairy campus, aangezien er sprake is van een uitbreiding
van een bestaande situatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

7

De leden van de SP-fractie vragen hoe het toevoegen van het Markermeer
zich verhoudt tot de plannen en afspraken in RRAAM (Rijksstructuurvisie
Amsterdam-Almere-Markermeer)? Is de minister, net als de leden van de
SP-fractie, van mening dat juist vanwege deze ecologische waarden het
gebied gebaat is bij optimale bescherming in plaats van het toestaan van
experimenten? Welke belemmeringen bestaan voor dit gebied in de
huidige wetgeving, die toevoeging aan de Chw rechtvaardigen? Is het
naar de mening van de minister verstandig deze keuze te maken terwijl
het Markermeer zich in een slechte ecologische toestand bevindt? Kan de
minister het antwoord toelichten?
Naar de mening van de leden van de SP-fractie worden de tranches in
toenemende mate door gemeenten gebruikt om op juridische gronden
eerder herhaaldelijk afgeschoten plannen opnieuw in te brengen onder de
brede vleugels van een Chw-ontheffing. De leden van de fractie vragen of
de minister zich bewust is van deze gang van zaken en vragen hier een
toelichting op.
Het opnemen van de Eemshaven baart de leden van de PvdD-fractie grote
zorgen. De minister stelt dat, «vanwege een aantal milieuproblemen», het
actualiseren van de planologische regeling tot op heden niet is gelukt. Op
zowel het gebied van externe veiligheid, geluid, geur als stikstof speelt er
een groot aantal problemen in dit gebied. De leden van de PvdD-fractie
constateren dat deze problemen nu weggemoffeld worden door de
normen, die er voor milieu en natuur gesteld zijn, zomaar op zij te zetten,
en zelfs zonder dat er een moment vastgesteld waarop wordt geëvalueerd
of de geldende normen weer gehaald worden. Kan de minister tot in
detail beschrijven welke problemen er in de Eemshaven spelen op elk van
de hierboven genoemde gebieden in dit gebied, en welke gevolgen deze
problemen hebben voor onder andere de omwonenden, de luchtkwaliteit
en de kwetsbare natuur van het Waddengebied en het estuarium van de
Eems? De minister zegt «dat industriële invulling kan worden gerealiseerd
zonder dat dit leidt tot ongewenste significante (cumulatieve) milieueffecten op Natura2000- gebieden en de leefbaarheid in de omgeving van
beide industriegebieden», kan zij aangeven op welke wetenschappelijke
onderbouwing deze stelling berust? Kan de minister toelichten wat de
huidige emissie van stikstof uit beide industriegebieden momenteel is, en
tevens de ontwikkeling schetsen van deze emissie in de afgelopen tien
jaar, en de verwachting van de ontwikkeling van de emissie in de
komende tien jaar? Kan de minister tevens aangeven wat de huidige en de
te verwachten depositie van stikstof in de toekomst is op de nabijgelegen
(stikstofgevoelige) natuurgebieden is, en welke invloed deze heeft op de
kwaliteit van deze natuurgebieden en de termijn voor het behalen van de
voor deze gebieden gestelde instandhoudingsdoelen?
Artikel III
Overig
De leden van de D66-fractie constateren dat in het rapport «Praktijkervaring Crisis- en herstelwet Voortgangsrapportage 2013» blijkt dat de tijden kostenbesparing als gevolg van de verlichting van de m.e.r.-procedure
niet valt te kwantificeren.3 Toch wordt er gesteld dat het voor de hand ligt
dat er tijd en geld wordt bespaard. De leden vragen de minister of het niet
beter is om te onderzoeken wat de precieze tijd- en kostenbesparing is, en
daarbij vooral kritisch te bekijken of dit in verhouding staat tot de
verlichting van de m.e.r.-procedure. Daarbij vragen de genoemde leden of
tijd- en geldwinst het primaire doel is bij zulke besluiten, of dat er ook
3

Kamerstuk 32 127, nr. 170

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

8

(voldoende) rekenschap wordt gegeven van de effecten op milieu, natuur
en de kwaliteit van de leefomgeving? Ook vragen de genoemde leden de
minister te verduidelijken op basis van welke informatie precies wordt
geconcludeerd dat artikel 1.11 van de Crisis- en herstelwet niet tot
kwaliteitsverlies heeft geleid?4 Is de minister bereid deze informatie te
delen met de Tweede Kamer?
De leden van de D66-fractie constateren dat de minister de Crisis-en
herstelwet nu gebruikt als «proeftuin voor de Omgevingswet» waarin
verschillende experimenten plaatsvinden.5 Kan de minister toelichten
welke experimenten tot op heden zijn mislukt en welke schadelijke
neveneffecten er zijn opgetreden, of vinden er in deze proeftuin enkel
successen plaats? Hoe wordt er rekenschap gegeven over de resultaten
van deze experimenten en proeven? En worden deze experimenten
vervolgens beëindigd?
De leden van de D66-fractie merken op dat er in het rapport wordt
vermeld dat verschillende belangengroepen zich zorgen maken dat de
kwaliteit van de besluitvorming in het gevaar komt door de snelheid.6
Daarbij wordt tevens opgemerkt dat de Raad van State er soms de
voorkeur aan geeft geen ondersteunend advies te vragen aan de Stichting
advisering bestuursrechtspraak, en dat er middels een steekproef is
bevonden dat in slechts 6% van de gevallen onderzoek is uitgevoerd door
de Stichting advisering bestuursrechtspraak. Is de minister ook van
mening dat deze feiten een zorgelijke situatie weergeven? De genoemde
leden vragen de minister in het licht van deze feiten nog eens te reflecteren op de vraag of tijd- en geldwinst het primaire doel is van de crisisen herstelwet, en of er wel voldoende oog is voor de kwaliteit van
besluiten?
De leden van de D66-fractie constateren dat het voortraject van de «Green
Deal Duurzaam stortbeheer» op zijn vroegst in het eerste kwartaal van
2014 wordt afgerond.7 De genoemde leden vinden dit vreemd, aangezien
de (voormalige) staatssecretaris van Infrastructuur & Milieu reeds in
december 2011 voornemens was deze «Green Deal» eind 2012 af te
sluiten.8 De genoemde leden vragen de minister dan ook toe te lichten
waarom het voortraject meer dan een jaar vertraging heeft opgelopen en
welke obstakels zich dan precies hebben voorgedaan. Kan de minister
eveneens toelichten hoeveel de extra onvoorziene kosten bedragen van
dit lange voortraject en door wie dit wordt betaald? Ook willen de leden
van de D66-fractie graag weten wat de voorlopige resultaten zijn van het
experiment.
Tevens maken de leden van de D66-fractie graag van de gelegenheid
gebruik om enkele inhoudelijke vragen te stellen over duurzaam stortbeheer. De genoemde leden vragen de staatssecretaris nader uit te leggen
waarom de Introductie Duurzaam Stortbeheer zo sterk focust op het open
laten liggen van de stortplaatsen, de zogenaamde proef- en uitstellocaties.
Daarbij merken deze leden op dat er nieuwe innovatieve producten in de
markt zijn die beter verduurzamen en dit combineren met een afdichting
waarbij risico’s voor grondwater- en luchtvervuiling wordt weggenomen,
uitstoot van biogas naar de atmosfeer volledig wordt tegengaan en meer
biogas/energie wordt gegenereerd. Ook vragen de leden of alvorens het
experiment Duurzaam Stortbeheer is afgerond, deze nieuwe innovatieve
producten en andere methoden zullen worden toegepast, of dat eerst de
4

Kamerstuk 32 127, nr. 170, pagina 20.
Kamerstuk 32 127, nr. 170, pagina 7.
Kamerstuk 32 127, nr. 170, pagina 19.
7
Kamerstuk 32 127, nr. 170, pagina 27.
8
http://www.rijksoverheid.nl/nieuws/2011/12/21/atsma-zet-in-op-duurzaam-stortbeheer.html
5
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

9

uitkomsten van het experiment wordt afgewacht? De genoemde leden
vragen de minister ook of zij inzichtelijk kan maken hoeveel niet
afgedichte stortplaatsen er zijn? Kan er daarbij ook worden aangegeven
hoeveel de (jaarlijkse) CO2 uitstoot is van deze niet afgedichte stortplaatsen? En wil de minister daarbij ook aangeven hoeveel het zou kosten
om deze CO2-uitstoot te compenseren (bijvoorbeeld door woningisolatie
of door vervanging van standaardauto’s door hybride auto’s en de
subsidie die daarmee is gemoeid)?
Ook vragen de genoemde leden of het klopt dat tot op heden nog steeds
geen grondwaternormen zijn opgesteld waaraan de verduurzaamde stort
in de toekomst moet voldoen. Indien het antwoord «ja» is, kan de minister
dit verklaren? De genoemde leden vragen daarnaast of de minister inzicht
kan geven in de inhoudelijke voortgang van de voorbereidingen voor het
experiment, specifiek in hoeverre de kwaliteit van onderafdichtingconstructies is onderzocht en wat er met de uitkomsten van dit onderzoek
is gebeurd?
De leden van de PvdD-fractie vragen of de minister kan uitsluiten dat
verdieping van de Eems-Dollard ook onder het Chw-regime wordt
uitgevoerd. Kan de minister uitsluiten dat verdere aantasting van de
kwetsbare Waddenzee onder het Chw-regime wordt uitgevoerd? Zo nee,
waarom niet, en deelt zij de mening dat het aantasten van een van de
weinige estuaria die Europa nog heeft, en het aantasten van een uniek
natuurgebied, dat zelfs de status heeft van Unesco-werelderfgoed nooit
mag optreden, en al helemaal niet onder het regime van een wet, die
milieu- en natuurnormen opzij heeft gezet en die het bezwaar maken
tegen deze procedure nagenoeg onmogelijk maakt? Is zij bereid om
eventuele verdiepingen van de Eems-Dollard en vaargeulen in de
Waddenzee op basis van de huidige toevoeging van de industriegebieden
bij voorbaat expliciet uit te sluiten? Zo nee, waarom niet?
II Reactie van de minister
Hierna ga in op de vragen en opmerkingen van de verschillende fracties.
Artikel I (Aanvulling en wijzing Besluit uitvoering Crisis- en
herstelwet)
Onderdeel A (aanvulling artikel 2)
De leden van de PvdA-fractie en de leden van de D66-fractie stellen een
aantal vragen over de aanwijzing van het Haven- en industriegebied
Eemshaven (Eemsmond) als ontwikkelingsgebied. De vragen van de
laatstgenoemde fractie hebben ook betrekking op het (aangrenzende)
Haven- en industriegebied Oosterhorn (Delfzijl).
Eemshaven en Oosterhorn zijn bestaande industriële gebieden waarvoor
de bestemmingsplannen verouderd zijn. Vanwege een aantal problemen
op het gebied van externe veiligheid, geluid, geur en stikstof is de
actualisatie tot op heden niet mogelijk gebleken, mede omdat het op basis
van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) niet mogelijk is om milieumaatregelen aan het bestemmingsplan te koppelen. Aanwijzing als ontwikkelingsgebied is noodzakelijk om deze koppeling wel te kunnen maken. Met
het instrumentarium voor het ontwikkelingsgebied kan de gemeente de
milieugebruiksruimte pro-actief en op het juiste schaalniveau beheren.
Meer concreet bedoel ik hiermee dat met de maatregelen in het
zogenaamde «bestemmingsplan-plus» (dit is het bestemmingsplan dat
voor de ontwikkelingsgebieden zal worden opgesteld) direct op milieunormen inzake bijvoorbeeld geluid kan worden gestuurd. Dit in tegen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

10

stelling tot het klassieke bestemmingsplan dat niet geschikt is als
beheerinstrument voor emissies van de haven- en bedrijfsactiviteiten.
Ik acht aanwijzing als ontwikkelingsgebied ook verantwoord. Ook het
bestemmingsplan-plus van Delfzijl en Oosterhorn moet voldoen aan de in
de Chw genoemde criteria. Conform deze criteria moet het
bestemmingsplan-plus de maatregelen bevatten waarmee binnen tien
jaar de vereiste milieukwaliteit wordt geborgd. Het plan staat open voor
bezwaar en beroep. Volledigheidshalve wijs ik er op dat het niet mogelijk
is om met de Chw af te wijken van Europese (natuur-) regelgeving. In dit
kader geef ik daarom aan dat ontwikkelingen binnen het gebied niet
mogen leiden tot ongewenste significante (cumulatieve) effecten.
In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte zijn zowel Eemshaven als
Oosterhorn aangewezen als zeehavens van nationale betekenis (met
bijbehorende ontwikkeling) en tevens als (mogelijke) vestigingsplaats
voor elektriciteitsproductie. Tevens zijn de havens (en omgeving) in de
Structuurvisie Wind op Land aangewezen voor de ontwikkeling van
grootschalige windparken. Tegelijkertijd is het aangrenzende
Eems-Dollard- en Waddengebied aangewezen als Natura-2000 gebied.
Gezien deze kaders is het noodzakelijk alle beschikbare instrumenten in te
zetten om deze doelstellingen te bereiken.
Op basis van het voorgaande zie ik geen reden om de aanwijzing van
Oosterhorn en Eemshaven te heroverwegen. Ik ben namelijk van mening
dat aanwijzing goede mogelijkheden biedt om aan bijvoorbeeld de
regelgeving op het gebied van natuur en milieu te voldoen.
Onderdeel B (aanvulling artikel 6)
Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie wat de implicaties zijn van
het verkorten van de voorbereidingsperiode in een stedelijke en complexe
omgeving zoals in de spoorzone van Eindhoven, is mijn reactie dat de
reguliere procedure geen gevolgen heeft voor de rechtsbescherming van
de burger. Voor de regeling van de lex silencio is aangesloten bij de
regeling in de Algemene wet bestuursrecht. Gelet op de activiteiten waar
het om gaat, zijn in aanvulling daarop in de Wabo enkele extra
waarborgen opgenomen. Dit om onomkeerbare gevolgen te voorkomen
en ter bescherming van belangen van derden. Een belangrijke waarborg is
dat gedurende de bezwaartermijn van zes weken, van de vergunning nog
geen gebruik kan worden gemaakt. Indien er bezwaar is ingesteld mag
pas van de vergunning gebruik worden gemaakt nadat op het bezwaar is
beslist. Dit is geregeld in artikel 6.1, vierde lid, van de Wabo. Met die
regeling wordt voorkomen dat derdebelanghebbenden voor voldongen
feiten worden geplaatst. Overigens wordt met deze zevende tranche
alleen het project Dijckerwaal toegevoegd. Op de spoorzone Eindhoven en
het CHV-terrein in Veghel is dit artikel al van toepassing.
De leden van de SP-fractie vragen naar de toegevoegde waarde van het
project Dijckerwaal, aangezien in Eindhoven en Veghel al op overeenkomstige wijze wordt geëxperimenteerd. Het project Dijckerwaal is aan het
bestaande experiment met Eindhoven en Veghel toegevoegd omdat het
de waarde van het experiment ten goede komt wanneer er in verschillende gebieden en onder verschillende omstandigheden met regelgeving
kan worden geëxperimenteerd. De verscheidenheid verbreedt het pallet
aan ervaringen. Ik heb er geen problemen mee om aan een bestaand
experiment nog een enkele deelnemer toe te voegen, zodat er breder
ervaring wordt opgedaan met één experiment. In de innovatieve
experimenten in Eindhoven en Veghel gaat het om tijdelijk gebruik als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

11

onderdeel van een stedelijke herstructurering en in Dijckerwaal om een op
zich zelf staande tijdelijke voorziening voor arbeidsmigranten.
De leden van de D66-fractie vragen of in het project Dijckerwaal de
maximale duur van de toegestane tijdelijke huisvesting voor arbeidsmigranten nog aan verandering onderhevig is. Uiteraard is verkorten van de
termijn altijd mogelijk; verlenging kan alleen door deze tijdelijke
bestemming in een bestemmingsplan structureel te maken.
Voorts vragen deze leden waarom gekozen is voor een versnelde
procedure. Door het ontwerp, de ontwikkeling en de bouwmethode is het
prefabgebouw flexibel, zodat ook gedurende de gebruikstermijn een pand
makkelijk kan worden aangepast aan het aantal gebruikers (inkrimping of
uitbreiding) en met minimale inpassing is het mogelijk een totaal andere
huisvestingsfunctie te vervullen. Door toepassing van de reguliere (korte)
procedure kan ook met de benodigde vergunning flexibel en snel worden
ingespeeld op wisselende vraag naar tijdelijke huisvesting.
Onderdeel C (aanvulling artikel 6g)
De leden van de SP-fractie vragen waarom de gemeente Hoogeveen
wordt toegevoegd aan het experiment voor vermindering van de
regeldruk met bouwwerken, welke winst dat oplevert en hoe het
experiment zich verhoudt tot klachten over vocht en ventilatie.
Met het experiment wordt het verkrijgen van een bouwvergunning
vereenvoudigd, doordat niet vooraf, in het kader van de vergunningprocedure, door het bevoegd gezag wordt beoordeeld of het bouwwerk
voldoet aan de voorschriften van het Bouwbesluit 2012. De initiatiefnemer
is daarvoor zelf verantwoordelijk. Doel van het experiment is zowel
vermindering van regeldruk als lastenverlichting. Zoals ik hiervoor al heb
aangegeven, komt het de waarde van een experiment ten goede wanneer
dit onder verschillende omstandigheden en in verschillende gebieden kan
worden uitgevoerd. Overigens heeft het experiment alleen betrekking op
de in artikel 6g, onder a t/m j genoemde bouw- en verbouwactiviteiten.
Van het generiek schrappen van de bouwtoets is derhalve geen sprake. Ik
zie daarom geen relatie tussen het experiment en de toenemende
klachten over vocht- en ventilatieproblematiek.
Onderdeel E
De leden van de VVD-fractie hebben een aantal vragen gesteld over de
plannen voor woningbouw in de Bloemendalerpolder in Weesp in relatie
tot het Luchthavenindelingsbesluit (LIB).
De gebiedsontwikkeling Bloemendalerpolder ligt niet binnen de verstedelijkingscontour waar planologische restricties gelden, maar wel in het
zogenoemde «buitengebied» (de 48-Lden-contour). In dat gebied gelden
afspraken over (vliegoperationele) maatregelen om de geluidhinder terug
te dringen. Betrokken partijen hebben voor de Bloemendalerpolder een
samenwerkings- en uitvoeringsovereenkomst (SUOK) afgesloten waarin
afspraken zijn vastgelegd over de uitvoering van de gebiedsontwikkeling.
De inhoud van de SUOK is vooraf juridisch getoetst. In de SUOK zijn ook
afspraken vastgelegd met betrekking tot een goede informatievoorziening
aan nieuwe bewoners over mogelijke hinder door vliegtuiggeluid in
reclame-uitingen of verkoopbrochures van verkopende of bemiddelende
instanties. Daarnaast is vastgelegd dat partijen in de toekomst bij de
luchtvaartsector niet zullen aandringen op aanpassingen in de vliegoperatie om geluidhinder terug te dringen. Toekomstige bewoners worden
hiermee gewaarschuwd voor mogelijke hinder. Zij worden niet beperkt in
hun vrijheid van meningsuiting of in hun juridische mogelijkheden om
voor hun belangen op te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

12

De leden van de PvdA-fractie vragen naar de gevolgen en risico’s van het
vervangen van het principe van «goede ruimtelijke ordening» door «een
veilige en gezonde fysieke leefomgeving», vooruitlopend op de
Omgevingswet.
Ik constateer dat deze vragen deels zijn opgeroepen door een onduidelijke
formulering in het voorgestelde artikel 7c. Daar wordt gesproken van «in
afwijking van», terwijl bedoeld is «in aanvulling op». De tekst van het
ontwerpbesluit zal op dit punt worden verduidelijkt.
De leden van de PvdA-fractie vragen voorts naar de waarborg van de
rechtszekerheid van inwoners van de aangewezen experimentele
gebieden, waarvoor een bestemmingsplan met bredere reikwijdte wordt
opgesteld.
Met het oog op de rechtszekerheid van omwonenden en andere belanghebbenden dienen de kaders, die in het innovatieve experiment aan de
brede(re) bestemmingsplan worden meegegeven, voldoende helder te
zijn. Bij de totstandkoming van de plannen zal, evenals dat bij de
«reguliere» bestemmingsplannen het geval is, de uniforme openbare
voorbereidingsprocedure ex afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht worden gevolgd. Eenieder die zich niet met het plan kan verenigen,
heeft derhalve de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen bij de
gemeenteraad en kan beroep instellen bij de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State. Ik kan mij voorstellen dat de gemeenten die aan
dit experiment deelnemen ook willen proefdraaien met de aanbevelingen
van de Commissie versnelling besluitvorming infrastructurele projecten
(2008). De wijze waarop één en ander wordt vormgegeven is echter een
gemeentelijke aangelegenheid en maakt geen onderdeel uit van dit
experiment.
Op de vraag van deze leden over de borging van de natuurbelangen in de
toeristisch-recreatieve zone in Assen (inclusief TT-circuit) is het antwoord
dat dit project is aangemeld om te experimenteren met de in de toekomstige Omgevingswet beoogde verbreding van het bestemmingsplan tot
een omgevingsplan. De verruimde reikwijdte van het plan maakt het
mogelijk om regels op het gebied van milieu en natuur in het plan op te
nemen. Het is in het kader van dit experiment niet mogelijk om van de
natuurregelgeving af te wijken.
Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar de waarborgen voor
de ontwikkeling van kwalitatief hoogwaardige woonomgevingen op het
Hembrugterrein in Zaanstand is het antwoord dat de verantwoordelijkheid
daarvoor bij de gemeente Zaanstad ligt. De Chw biedt de mogelijkheid om
het bestemmingsplan voor dit gebied op een andere manier vorm te
geven. Zo kunnen milieuaspecten in het bestemmingsplan worden
opgenomen en kan er gedurende maximaal tien jaar van een aantal
onderdelen van de Wet geluidhinder worden afgeweken. Deze periode kan
worden benut om de bestaande knelpunten op het gebied van geluid op
te lossen. Na de genoemde termijn zal de geluidregelgeving onverkort
van toepassing zijn.
De leden van de SP-fractie vragen waarom zo snel na invoering van de
zesde tranche wordt over gegaan tot een verdere uitbreiding van het
experiment met een zevental gemeenten. De zeven gemeenten die in de
zevende tranche de mogelijkheid krijgen om te werken met een bestemmingsplan met een verbrede reikwijdte worden aangewezen omdat ik het
belangrijk vind om nu al ervaring op te doen met de mogelijkheden die
het wetsvoorstel Omgevingswet naar verwachting in de toekomst gaat
bieden. Overigens is er geen sprake van een uitbreiding van het
experiment met de flexibele bestemmingsplannen uit de zesde tranche.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

13

Wat mij betreft is het vooruitlopen op de gedachten die worden
neergelegd in het wetsvoorstel Omgevingswet een belangrijk speerpunt
van de Chw in de toekomst, zoals ook is aangegeven in de recente
Voortgangsbrief Stelselherziening Omgevingswet.9 De Chw is bedoeld om
echt een bijdrage te leveren aan het bestrijden van de economische crisis.
De verbeterdoelstellingen van de Omgevingswet dragen daar ook aan bij.
Voorts stellen de leden van de SP-fractie enkele vragen over de
waarborging van «een veilige en gezonde fysieke leefomgeving»,
wanneer voor een periode van twintig jaar mag worden afgeweken van de
Wet geluidhinder (Wgh), het besluit geurhinder (Bgh), de Wet milieubeheer (Wm) en het Activiteitenbesluit milieubeheer.
In het kader van het experiment met bestemmingsplannen met een
bredere reikwijdte kan (tijdelijk) worden afgeweken van een aantal
milieunormen, zoals die bijvoorbeeld zijn opgenomen in de Wet geluidhinder. De leden van de fracties van SP en D66 hebben een aantal vragen
over deze tijdelijke afwijkingen gesteld. Zo vragen de leden van de fractie
van D66 duidelijk te specificeren hoeveel de maximale afwijking van de
opgenomen grenswaarden mag zijn en gedurende welke periode van de
wettelijke normen mag worden afgeweken. Mede naar aanleiding van
deze vragen wordt dit deel van het experiment op een aantal punten
aangepast. Er komen aparte onderdelen voor industrielawaai en wegverkeerslawaai en hiervoor worden duidelijke normeringen opgenomen.
Voor industrielawaai kan, in afwijking van artikel 45, eerste lid van de Wet
geluidhinder een maximum van 65 dB(A) worden opgenomen. Voor
wegverkeerslawaai mag tot maximaal 63 dB worden afgeweken, waarbij
de afwijkingsmogelijkheid niet kan worden toegepast in zones langs
wegen waarvoor een geluidproductieplafond als bedoeld in titel 11.3 van
de Wet milieubeheer geldt. Verder is bepaald dat er gedurende maximaal
10 jaar van normen mag worden afgeweken. Langer afwijken acht ik,
mede met het oog op gezondheidsrisico’s voor bewoners en
omwonenden, niet verantwoord. Met de termijn van 10 jaar wordt zowel
aangesloten bij de ontwikkelingsgebieden in hoofdstuk 2, afdeling 1 van
de Chw, als bij de Wet geluidhinder, die bij tijdelijke afwijkingen van het
bestemmingsplan gedurende 10 jaar buitenspel kan worden gezet.
Tot slot is er een differentiëring opgenomen, waarbij niet aan alle
deelnemende gemeenten en gebieden dezelfde mogelijkheden worden
geboden. In binnenstedelijke herstructureringsgebieden als de Binckhorst
(Den Haag) en het Hembrugterrein (Zaanstad) kan de geluidsproblematiek
vaak alleen worden opgelost door (tijdelijk) van normen af te wijken,
terwijl bij nieuw te ontwikkelen gebieden als Oosterwold (Almere en
Zeewolde) door een slimme inrichting van het gebied veel problemen
kunnen worden voorkomen.
De leden van de SP-fractie willen graag een nadere toelichting op de zin in
het zesde lid dat: «daarbij kan worden bepaald dat beleidsregels (kunnen)
worden vastgesteld door de gemeenteraad of door Burgemeester en
Wethouders». De gemeenteraad kan bij de vaststelling van het bestemmingsplan bepalen dat beleidsregels moeten worden vastgesteld die bij
de toepassing van een in dat plan opgenomen algemene regel moeten
worden gehanteerd. Het is daarbij aan de gemeenteraad om te bepalen of
deze beleidsregels door de raad zelf of door burgemeester en wethouders
worden vastgesteld.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze willekeur bij
planvorming wordt voorkomen doordat op verschillende plekken,
verschillende normeringen of uitzonderingen worden gehanteerd. Het
9

Kamerstuk 33 118, nr. 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

14

experiment maakt het mogelijk om beleidsregels aan het bestemmingsplan te koppelen. Beleidsregels zorgen voor consistent overheidshandelen in de uitvoeringspraktijk. Zij maken duidelijk hoe een bestuursorgaan een bevoegdheid in concrete gevallen zal toepassen, bijvoorbeeld
bij het beslissen op aanvragen voor een omgevingsvergunning. Daarmee
dragen beleidsregels bij aan een voorspelbare overheid en het voorkomen
van willekeur bij de uitoefening van bevoegdheden.
Het antwoord op de vraag van de SP-fractie naar de termijn, die geldt bij
het vervallen van het recht op planschade, is dat was bedoeld aan te
sluiten bij de regeling in de zesde tranche, waarin een termijn van drie
jaar is opgenomen. De tekst op bladzijde 14 zal worden aangepast.
De leden van de SP-fractie vragen voorts naar het gebruik van de
SER-ladder en naar de toevoeging van het experiment in het project
Spoorzone Culemborg.
De SER-ladder, zoals deze is opgenomen in het Besluit algemene regels
ruimtelijke ordening, geldt onverkort voor alle in de zevende tranche
opgenomen experimenten. Met het project «Spoorzone Culemborg»
wordt beoogd om de komende jaren op een organische manier tot
herontwikkeling van een oud bedrijventerrein (deels voormalige stortplaats) te komen. Om de ontwikkeling op gang te brengen, zal een globaal
bestemmingsplan worden opgesteld, waarbij de gemeente de
mogelijkheid wil houden om zich flexibel op te stellen jegens (mogelijke)
initiatiefnemers. Door deze wijze van ontwikkelen is niet op voorhand aan
te geven binnen welke termijn het gebied zal worden ingevuld. Deelname
aan dit experiment biedt de gemeente in ieder geval het voordeel dat niet
bij de vaststelling van het bestemmingsplan behoeft te worden aangetoond dat dit binnen tien jaar zal worden uitgevoerd. Daarnaast kan de
gemeente gebruik maken van de andere in artikel 7c opgenomen
afwijkingsmogelijkheden.
In reactie op de vraag van de leden van de SP-fractie hoe het terugdringen
van de automobiliteit op de Binckhorst zich verhoudt tot de aanleg van de
Rotterdamse Baan merk ik op dat het experiment alleen ziet op de
(her)ontwikkeling van de Binkhorst en dat de invulling hiervan een zaak
van de gemeente Den Haag is. Eén van de kernbegrippen voor Nieuw
Binckhorst is dat het om een duurzame stedelijke ontwikkeling gaat.
Duurzaamheid vormt het leidend principe bij de stedelijke ontwikkeling en
de programmatische invulling. Geen overbodige mobiliteit over langere
afstanden, geen autobewegingen als die niet nodig zijn, ruimte voor de
fiets. Met de aanleg van de Rotterdamse Baan wordt een groot deel van
de infrastructuur in de Binckhorst verbeterd. Hierbij horen ook de
fietsvoorzieningen in het gebied. Bestaande fietsvoorzieningen worden
kwalitatief verbeterd en verkeersveiliger en er worden nieuwe fietsverbindingen toegevoegd. In de ontwerpen van de Rotterdamse Baan in de
Vlietzone is rekening gehouden met de gewenste nieuwe fietsverbinding
over de A4 tussen Nootdorp en Den Haag. Met deze fietsvriendelijke
aanpassingen in de Binckhorst wordt het ook aantrekkelijker voor nieuwe
initiatieven (die mogelijk worden door het omgevingsplan) om gebruik te
maken van de fiets in plaats van de auto. Daarnaast draagt het
omgevingsplan bij aan een aanzienlijke intensivering in vergelijking met
het huidige ruimtegebruik. De toevoeging van groen draagt eveneens bij
aan duurzaamheid en leefbaarheid in Den Haag. Een kwalitatief goede
openbare ruimte moet de kansen op innovatieve initiatieven vergroten,
investeerders aantrekken en hergebruik van gebouwen stimuleren. Dit kan
hand in hand gaan met het gebruik van duurzame energiebronnen.
De leden van de SP-fractie vragen waarom, vooruitlopend op de
uitkomsten van de gebiedscommissie regio Amstel, Gooi en Vecht, de
Bloemendalerpolder wordt toegevoegd aan de Chw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

15

De gebiedscommissie Amstel, Gooi en Vecht doet geen onderzoek naar de
Bloemendalerpolder. Bij eerdere onderzoeken naar gebiedsontwikkelingen
in de provincie Noord-Holland is voor wat betreft het project Bloemendalerpolder niets gebleken van onregelmatigheden of van belangenverstrengeling. Wat mij betreft is er daarom geen beletsel om dit project in de
zevende tranche op te nemen.
De leden van de SP-fractie vragen of het aanvaardbaar is dat bij het
Zaanstad Hembrugterrein, onder medeverantwoordelijkheid van het
Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf (RVOB), woningbouw wordt
ontwikkeld onder voorbehoud van een toekomstig aanvaardbaar
geluidsniveau. Wat hier bedoeld wordt met een toekomstig aanvaardbaar
geluidsniveau is het volgende. De gemeente Zaanstad wil de herontwikkeling van het Hembrugterrein ter hand nemen samen met het RVOB. Er
worden allerlei maatregelen genomen in de omgeving van het Hembrugterrein die er toe leiden dat het geluidsniveau in de toekomst aanvaardbaar is. Het nemen van deze maatregelen kost tijd. De gemeente wil niet
wachten op het realiseren van alle maatregelen voordat gestart wordt met
de herontwikkeling van dit terrein.
De leden van de D66-fractie vragen naar de regie van de gemeente en de
rol van de markt bij de ontwikkeling van gebieden en naar het onderzoek
dat plaatsvindt naar de gevolgen van een plan. Bij het experiment naar
bestemmingsplannen met een bredere reikwijdte wordt de ontwikkeling
zeker niet geheel aan de markt overgelaten. De marktpartijen dienen zich
namelijk te houden aan de spelregels die de gemeente in het bestemmingsplan heeft gesteld. De gemeente heeft een faciliterende rol in de zin
dat ze marktpartijen ontwikkelmogelijkheden biedt, maar de gemeente
bepaalt wel zelf welke kaders ze in het bestemmingsplan opneemt. Mede
met het oog op de rechtszekerheid van omwonenden dienen deze kaders
voldoende helder te zijn. Indien een (markt)partij vervolgens met een
initiatief komt, is het nog steeds de gemeente die beslist of de voorgestane ontwikkeling binnen het bestemmingsplan past. In afwijking van
artikel 3.1.6, vierde lid, onder c, hoeft de toelichting op het bestemmingsplan geen beschrijving te bevatten van de wijze waarop de
krachtens hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer vastgestelde milieukwaliteitseisen bij het plan zijn betrokken. Het past niet bij de opzet van het
bestemmingsplan en organische groei om voorafgaand aan de
vaststelling door de gemeente in detail te laten onderzoeken welke
gevolgen de met het plan mogelijk gemaakte ontwikkelingen voor het
milieu zullen hebben. Deze verantwoordelijkheid wordt, op een later
moment, (grotendeels) bij de initiatiefnemer neergelegd. De systematiek
wordt dat de gemeente voorafgaand aan de vaststelling van het bestemmingsplan de gevolgen voor het milieu globaal onderzoekt en dat de
initiatiefnemer in het kader van de vergunningverlening de gevolgen van
zijn initiatief in detail in beeld brengt. Indien de initiatiefnemer de
benodigde onderzoeken niet kan overleggen, zal de gemeente de voor het
project benodigde omgevingsvergunning(en) niet (kunnen) verlenen en
zal geen sprake (kunnen) zijn van een eventueel voor het milieu schadelijke ontwikkeling.
De leden van de D66-fractie vragen waarom het noodzakelijk is om het
Besluit Bodemkwaliteit (BBK) aan te passen teneinde de ontwikkeling van
de Flevokust Lelystad mogelijk te maken, ook gezien het feit dat de
«Green Deal» nog niet is afgesloten.
Het BBK staat het gebruik van «bouwstoffen» alleen toe in (infrastructurele) werken. Door afwijking van het BBK kunnen bouwstoffen worden
gebruikt voor de ophoging van het bedrijventerrein. De Green Deal is in
voorbereiding. Om de procedures niet op elkaar te laten wachten is in
artikel III opgenomen dat artikel 7d in werking treedt op een bij koninklijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

16

besluit te bepalen tijdstip. Dit tijdstip is het moment waarop de Green
Deal door alle partijen ondertekend is.
De leden van de fractie van de PvdD constateren dat de Chw milieu- en
natuurregels opzij zet, het inspraak- en beroepsrecht van burgers ernstig
aantast en wordt gebruikt om controversiële projecten, zoals luchthaven
Twente, er door te duwen. Ik ben het om te beginnen niet eens met de
leden van de PvdD-fractie dat de Chw in toenemende mate wordt gebruikt
om controversiële projecten «door te duwen». Uitgangspunt bij
toepassing van de Chw is dat het om maatschappelijk gewenste ontwikkelingen moet gaan. Iedere aanvraag wordt op zijn merites beoordeeld. Ik
zie dan ook geen reden om projecten bij voorbaat van aanmelding uit te
sluiten. Ik ben me ervan bewust dat de voorgenomen ontwikkeling van de
luchthaven Twente niet onomstreden is, maar zowel in de gemeenteraad
van Enschede als in Provinciale Staten van Overijssel is er een meerderheid voor dit plan.
Voorts worden ook de inspraak- en beroepsmogelijkheden niet aangetast
door toepassing van de Chw.
De bestemmingsplannen «met bredere reikwijdte», die in het kader van
dit experiment zullen worden opgesteld, doorlopen dezelfde procedure als
de «reguliere» bestemmingsplannen, namelijk de uniforme openbare
voorbereidingsprocedure, ex afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht. Eenieder die zich niet met het plan kan verenigen, heeft derhalve de
mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen bij de gemeenteraad en kan
(daarna) desgewenst in beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de
Raad van State. Het is wel zo dat de beroepsprocedure bij Chw-projecten
op een aantal punten wordt versneld: zo dient de Afdeling bestuursrechtspraak binnen 6 maanden uitspraak te doen en is er geen pro-formaberoep mogelijk.
Tenslotte biedt de Chw ook niet de mogelijkheid om af te wijken van de
regelgeving op het gebied van natuur. Bij de ontwikkeling van het gebied
geldt derhalve als uitgangspunt dat de natuurwaarden zoveel mogelijk
behouden moeten blijven. Indien dit niet mogelijk blijkt, zal het verlies aan
natuurwaarden, binnen het plangebied of elders, moeten worden
gecompenseerd.
Artikel II, onderdeel B (uitbreiding bijlage II categorie Aa Chw)
Mijn antwoord op een vraag van de leden van de VVD-fractie is dat de
inzet van de Chw geen invloed heeft op de financiële randvoorwaarden
die ten grondslag liggen aan de uitvoering van het project Markerwadden.
De toevoeging van dit project aan bijlage II van de Chw biedt een aantal
bestuursrechtelijke versnellingen, waaronder het feit dat de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen 6 maanden uitspraak
moet doen in een eventuele zaak.
De leden van de PvdA-fractie vragen naar de invloed van het project
Kickersbloem III in de gemeente Hellevoetsluis op de regionale voorraad
aan bedrijfsontwikkelruimte. Kickersbloem III is opgenomen in de
regionale bedrijventerreinenstrategie, die in oktober 2012 door het
Dagelijks Bestuur van de Stadsregio Rotterdam is vastgesteld. Op de bij
de provinciale structuurvisie behorende functiekaart heeft het terrein de
aanduiding «bedrijventerrein». Vanuit provinciaal oogpunt bestaan
derhalve geen bezwaren tegen de ontwikkeling van het terrein. Bij de
daadwerkelijke ontwikkeling van het terrein zal de ladder voor duurzame
verstedelijking worden doorlopen. In dit kader moet allereerst de behoefte
aan een nieuw bedrijventerrein worden aangetoond en moet er
vervolgens worden gekeken of deze ruimte niet door middel van
herstructurering kan worden gevonden. In het voorontwerpbestemmingsplan «Kickersbloem III» dat medio 2013 ter inzage heeft gelegen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

17

zijn deze twee stappen doorlopen. Refererend aan diverse onderzoeksrapporten is de behoefte onderbouwd en is inzicht gegeven in (het ontbreken
van) de mogelijkheden via herstructurering.
De leden van de PvdA-fractie vragen voorts of het opportuun is om de
ontwikkeling van het stadionpark in Rotterdam onder de werking van de
Chw te scharen. «Stadionpark Rotterdam» is de benaming voor het
voornemen van de gemeente Rotterdam om het gebied rondom de Kuip
en enkele bestaande sportcomplexen te herontwikkelen, al dan niet in
combinatie met de bouw van een nieuw stadion en andere voorzieningen
ten behoeve van sport en recreatie. Het feit dat er in de gemeenteraad van
Rotterdam op dit moment geen meerderheid is voor de bouw van een
nieuw stadion vormt voor mij geen aanleiding om het project van de lijst
af te voeren, aangezien het project, zoals gezegd, meer dan alleen de
bouw van een nieuw stadion behelst.
De leden van de SP-fractie vragen wat de specifieke redenen zijn om het
project Zeehaven- en Industriegebieden Oosterhorn en Eemshaven en het
Eiland van Schalkwijk toe te voegen aan de zevende tranche. Oosterhorn
en Eemshaven zijn zeehavens met bestaande bedrijven maar deels ook
met nog uit te geven gronden (met bestaande industriële bestemming).
De huidige bestemmingsplannen dateren uit een tijd dat milieueisen nog
maar een beperkte rol speelden en van Natura 2000 geen sprake was. Met
het geactualiseerde bestemmingsplan beogen de betrokken overheden
milieumaatregelen op een adequate wijze te koppelen aan het bestemmingsplan. Dit loopt vooruit op de doelstelling van het wetsvoorstel
Omgevingswet. Oosterhorn en Eemshaven zijn twee van de weinige
gebieden in Nederland (naast bijv. Rotterdam en Vlissingen) die nog
ruimte bieden aan grote bedrijven en zware industrie. Met de actualisatie
wordt beoogd om het bestaande gebruik en het toekomstige gewenst
gebruik (zoals vastgelegd in Rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid) te
faciliteren, rekening houdend met de status van de Eems-Dollard en
Waddenzee als Natura2000 gebied en rekening houdend met de meest
actuele milieueisen.
Voor het Eiland van Schalkwijk geldt dat plaatsing op bijlage 2 er toe leidt
dat door de snellere procesgang en de verlichte (project)m.e.r. initiatieven
eenvoudiger van de grond komen en de economische ontwikkeling van
het gebied sneller in gang wordt gezet. Deze ontwikkeling is nodig om het
landschap te voorzien van sterkere en nieuwe economische dragers die
samengaan met de ruimtelijke kwaliteiten.
In antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie naar de reden
voor het toevoegen van de Dairy campus aan Bijlage II, aangezien hier
alleen sprake is van uitbreiding van een bestaande situatie, merk ik op dat
Bijlage II niet is voorbehouden aan nieuwe ontwikkelingen, maar ook ziet
op de uitbreiding van bestaande situaties. In het geval dan de Dairy
Campus worden met name de onderwijs- en trainingsvoorzieningen
uitgebreid.
In reactie op de vraag van de leden van de SP-fractie hoe het toevoegen
van het Markermeer zich verhoudt tot de plannen en afspraken in RRAAM
(Rijksstructuurvisie Amsterdam-Almere-Markermeer) wijs ik erop dat het
Markermeer niet als experiment aan de Crisis- en herstelwet wordt
toegevoegd. De Markerwadden worden opgenomen op bijlage II van de
Chw, hetgeen tot gevolg heeft dat dit project gebruik kan maken van de
bestuursrechtelijke versnellingen. Van het bieden van experimenteerruimte is geen sprake.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

18

Naar de mening van de leden van de SP-fractie worden de tranches in
toenemende mate door gemeenten gebruikt om op juridische gronden
eerder afgeschoten plannen opnieuw in te brengen. Ik deel deze mening
niet. Soms kunnen maatschappelijk gewenste ontwikkelingen geen
doorgang vinden omdat wet- en regelgeving (onbedoeld) in de weg staat.
Dat is een ongewenste situatie. Met de experimenten van de Chw wordt
de mogelijkheid geboden om op een gezamenlijk bepaalde manier anders
om te gaan met wet- en regelgeving. Ik ben me ervan bewust dat hierdoor
projecten die in het verleden niet tot ontwikkeling zijn gekomen opnieuw
worden bezien op hun mogelijkheden. Uitgangspunt is altijd dat het
maatschappelijk gewenste ontwikkelingen betreft. Het is aan het bevoegd
gezag van een project om langs democratische weg tot een verantwoorde
besluitvorming te komen. Op rijksniveau past het niet om in die lokale of
regionale afweging te treden.
In reactie op de vragen van de leden van de PvdD-fractie naar de
milieuproblemen in de Eemshaven merk ik op dat het te ver gaat om hier
tot in detail te beschrijven en aan te geven welke gevolgen deze hebben
voor onder andere de omwonenden. Een deel van de vragen van de
PvdD-fractie komt overeen met vragen van de fracties van PvdA en D66. Ik
verwijs hier daarom naar de antwoorden op die vragen. In aanvulling
daarop merk ik nog het volgende op.
De Europese wetgeving rondom Natura 2000 is te allen tijde maatgevend
en biedt geen ruimte om hier vanaf te wijken. Met de Chw kunnen de
betrokken overheden milieumaatregelen koppelen aan het bestemmingsplan, teneinde aan de beleidsdoeleinden te kunnen voldoen.
Met inachtneming van voorgaande willen de overheden de ruimtelijke
economische mogelijkheden continueren en faciliteren. Het is van belang
dat dit in het nieuwe bestemmingsplan goed wordt geborgd. Wij kunnen
op dit moment geen duidelijk inzicht geven over de totale stikstofemissie
en -depositie, juist omdat tot nu toe ontwikkelingen niet in samenhang
zijn beschouwd. De beide milieueffectrapportages zullen door de
onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage worden
getoetst en moeten door de gemeenteraden worden vastgesteld.
Daarnaast zijn de milieuorganisaties vertegenwoordigd in een platform
waarin met grote regelmatig overleg plaatsvindt. Datzelfde geldt voor
bedrijven in de regio (verenigd in het SBE). De gemeente heeft de
gewoonte nieuwe plannen rond de Eemshaven altijd met de betrokken
bewoners door te spreken. Het recht om zienswijzen tegen de
voornemens in te dienen wordt met de plaatsing onder de Chw niet
gekort of opzij gezet.
Overig
De leden van de D66-fractie vragen de tijd- en kostenbesparing van de
verlichting van de m.e.r.-procedure te kwantificeren en aan te geven
waarom geen sprake is van kwaliteitsverlies bij het besluit. De Chw geeft
aan de in bijlage II opgenomen projecten de mogelijkheid om bij het
opstellen van een project-MER, in afwijking van de standaardprocedure,
het alternatievenonderzoek en de adviesaanvraag aan de Commissie voor
de milieueffectrapportage achterwege te laten. Het is aannemelijk dat dit
enige verlichting van de procedure met zich meebrengt. Immers minder
onderzoek bespaart tijd en geld en een adviesstap overslaan verkort de
procedure. Een onderzoek naar de precieze winst in maanden en euro’s,
zoals de leden vragen, zal echter veel haken en ogen kennen, omdat
doorlooptijden en onderzoeklasten per project verschillen en van veel
meer factoren afhankelijk zijn dan alleen het m.e.r.-traject. Een onderzoek
zal vermoedelijk tot weinig nieuwe inzichten leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

19

Het opstellen van een milieueffectrapport is overigens geen vrije keuze
van het bevoegd gezag, maar ligt vast in de regelgeving. Daarin brengt de
Chw geen enkele verandering. De regels voor het Plan-MER zijn
ongewijzigd. Ook de verplichting tot het opstellen van een Project-MER
wijzigt niet. Wel kan het bevoegd gezag voor een beperkte groep
projecten, zoals opgenomen op bijlage II van de Chw, besluiten het
Project-MER te vereenvoudigen. De praktijk laat zien dat het bevoegd
gezag niet altijd van deze verlichting gebruik maakt, bijvoorbeeld als in
een project nog verschillende plannen in discussie zijn. Dan is het
uitvoeren van alternatievenonderzoek zinvol. Het bevoegd gezag gaat
daar dan ook (onverplicht) toe over. In andere gevallen maakt het bevoegd
gezag wel gebruik van de verlichting. Uit de voortgangsrapportages blijkt
dat het om zes projecten gaat zonder alternatievenonderzoek en zonder
advies van de Commissie voor de milieueffectrapportage en om één
project met alternatievenonderzoek en zonder advies. Daarbij is geen
informatie bekend geworden over een eventueel kwaliteitsverlies bij de
besluitvorming.
De leden van de D66-fractie constateren dat de minister de Chw nu
gebruikt als «proeftuin voor de Omgevingswet» en vragen naar de
resultaten van de experimenten.
Er zijn tot op heden geen experimenten mislukt in de zin dat er schadelijke
neveneffecten zijn opgetreden. Mijn ministerie heeft contacten met alle
experimenten. De resultaten worden jaarlijks weergegeven in een
voortgangsrapportage. Ruimtelijke ontwikkeling kost tijd. Dat betekent dat
er nog niet veel afgeronde experimenten zijn waarvan alle aspecten op dit
moment bekend zijn. Ik kan dus nog niet spreken van successen of
mislukkingen. Wat ik wel zie is dat de mogelijkheden die door de Chw
geboden worden aan bestuurders ertoe leiden dat goed onderzocht wordt
op welke wijze het beste kan worden gekomen tot het gewenste resultaat.
De Chw werkt daarbij als een hefboom. Dat betekent ook dat de wettelijk
geboden mogelijkheden niet in alle gevallen worden toegepast. Een
completer beeld hierover kan pas in de loop van de tijd geschetst worden.
De leden van de D66-fractie vragen naar de kwaliteit van de besluitvorming die in gevaar komt door de snelheid10 en naar de beperkte mate
waarin de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ondersteunend advies vraagt aan de Stichting advisering bestuursrechtspraak.
Ik wil voorop stellen dat de Chw is bedoeld om maatschappelijk gewenste
ontwikkelingen verder te brengen. De besluiten die onder de Chw
genomen worden moeten dezelfde kwaliteit hebben als de besluiten die
niet onder de Chw genomen worden. Kwaliteit van de leefomgeving staat
centraal, ook bij de experimenten van de Chw. Het al dan niet inschakelen
van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak valt onder de verantwoordelijkheid van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State. Ik heb niet de indruk dat de versnelde procedure aan het vragen van
advies in de weg staat.
De leden van de D66-fractie vragen naar de planning van de «Green Deal
Duurzaam stortbeheer». Het experiment duurzaam stortbeheer is een
goed voorbeeld van een samenwerking op het gebied van innovatieontwikkeling tussen bedrijfsleven en overheden. Bijzonder bij dit project is
dat het gaat om een vrijwillig samenwerkingsverband waarbij de overheid
niet alleen innovatie stimuleert, maar ook faciliterend optreedt door het
juridisch kader geschikt te maken voor een dergelijk experiment. De
stortbranche is alleen in staat om miljoenen investeringen in research te
doen als vooraf heldere afspraken worden gemaakt over de condities
waaronder het experiment kan plaatsvinden en over de eisen die worden
10

Kamerstuk 32 127, nr. 170, pagina 19.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

20

gesteld aan het te bereiken resultaat. De complexiteit, de duur en het
innovatieve karakter van het experiment (tien jaar), de omvang van de
besparingen op de eeuwigdurende nazorg (circa 88 miljoen euro) en de
zorgvuldigheid die betracht moet worden bij het opzetten ervan, hebben
tot gevolg gehad dat de voorbereiding meer tijd kost dan aanvankelijk
was te voorzien. Met name het doordenken en definiëren van het beoogde
eindresultaat van het experiment zijn de belangrijkste oorzaken geweest
van de huidige doorlooptijd. Het resultaat van het experiment wordt
getoetst aan emissie-toetswaarden die door RIVM en ECN worden
ontwikkeld. De betrokken organisaties hebben aangegeven dat zorgvuldigheid van groter belang is dan focussen op snelheid in doorlooptijd. Het
streven is om de voorbereidingen medio 2014 af te ronden. Verwacht
wordt dat in de tweede helft van 2014 besluitvorming kan plaatsvinden bij
de provincies Noord-Holland, Noord-Brabant, Flevoland, IPO, brancheorganisaties, betrokken afvalbedrijven en mijn ministerie over de
haalbaarheid van het experiment. Pas als de haalbaarheid door alle
betrokken partijen als positief wordt gewaardeerd kan worden overgaan
tot ondertekening van de Green Deal Duurzaam Stortbeheer. Ondertekening kan dan rond eind 2014 plaatsvinden. Garanties over de exacte
doorlooptijd zijn echter niet te geven.
De leden van de D66-fractie vragen naar de extra onvoorziene kosten van
het voortraject van de Green Deal Duurzaam Stortbeheer.
Vanwege het innovatieve karakter van het experiment is er niet zo zeer
sprake van extra onvoorziene kosten, omdat vooraf moeilijk was in te
schatten welke onvoorziene werkzaamheden zich zouden voordoen bij
een dergelijke innovatieproject (zie voorgaande tekst). Zo heeft de
Technische Commissie Bodem in haar drie adviezen aanbevelingen
gedaan en randvoorwaarden geschetst ten behoeve van het experiment.
Deze aanbevelingen hebben tot gevolg gehad dat het door de branche
opgestelde integrale plan van aanpak en de verschillende producten
hierop zijn verduidelijkt en verbeterd. Een en ander vergt met name meer
tijd voor overleg tussen organisaties over de invulling van de randvoorwaarden in de praktijk.
De leden van de D66-fractie vragen naar de voorlopige resultaten van het
experiment. Met de provincies Noord-Holland, Noord-Brabant, Flevoland,
de stortbedrijven Afvalzorg en Attero wordt gewerkt aan de afronding van
alle noodzakelijke onderzoeken en plannen.
De volgende onderzoeken en plannen zijn inmiddels gereed:
1. Onderzoek door de Erasmusuniversiteit en onderzoeksbureau FFact:
naar de economische effecten en besparingspotentieel IDS11;
2. Onderzoek RIVM/ECN: inventarisatie van de uitgangspunten en het
toetsingskader voor de ontwikkeling van toetswaarden voor
pilotstortplaatsen12;
3. Onderzoek stortgasemissies duurzaam stortbeheer13;
4. Experimentenparagraaf CHW-AMvB derde tranche14.
Een groot aantal andere producten bevindt zich in de ontwikkel- dan wel
eindconceptfase.

11

Erasmusuniversiteit en FFact, Economische Verkenning: Introductie duurzaam stortbeheer,
inzicht in de economische effecten en het besparingspotentieel, 17 januari 2011.
12
Zie eindrapportage RIVM nr. 607710001/2011 van april 2011.
13
In opdracht van AgentschapNL uitgevoerd door het bureau ECOFYS: eindrapport Stortgasemissies duurzaam stortbeheer, nr. PSUPNL102132, juni 2011.
14
Stb 2012, 350.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

21

In antwoord op de vraag van de leden van D66-fractie waarom de
Introductie Duurzaam Stortbeheer zo sterk focust op het open laten liggen
van de stortplaatsen, de zogenaamde proef- en uitstellocaties en of
grondwaternormen zijn opgesteld waaraan de verduurzaamde stort in de
toekomst moet voldoen merk ik op dat uitstel voor het aanbrengen van de
bovenafdichting (als lekdichte voorziening) niet betekent dat de stortplaats
die uitstel krijgt, open ligt. Na het beëindigen van het storten wordt de
stortplaats afgedekt met een tijdelijke afdeklaag die geur en verwaaiing
tegengaat. Deze eisen gelden al op grond van de huidige milieuhygiënische voorwaarden. Uitstel voor het afdichten is gewenst om optimaal
gebruik te kunnen maken van de potentiële (milieuhygiënische en
financiële) voordelen van het verduurzamen. Aldus wordt beoogd te
voorkomen dat op deze stortplaatsen voor het einde van het experiment
al onomkeerbare stappen worden gezet, waardoor duurzaam stortbeheer
daarna niet meer mogelijk of zinvol is. Alleen door het verlenen van uitstel
zijn de stortplaatsen, die potentieel in aanmerking komen voor deze
duurzame vorm van nazorg, in de gelegenheid om in de toekomst (vanaf
2025) een afweging te maken ten aanzien van de gewenste vorm van
nazorg. Als deze locaties vroegtijdig (voor 2025) op traditionele wijze
zouden worden afgedicht, dan bestaat er geen kans meer om de milieuhygiënische en financiële voordelen te behalen via duurzaam stortbeheer.15
Met betrekking tot de grondwaternormen is van belang dat de eindrapportage van RIVM en ECN naar verwachting begin volgend jaar gereed is.
De leden van de D66-fractie vragen naar nieuwe innovatieve producten
die beter verduurzamen en dit combineren met een afdichting waarbij
risico’s voor grondwater- en luchtvervuiling wordt weggenomen, uitstoot
van biogas naar de atmosfeer volledig wordt tegengaan en meer
biogas/energie wordt gegenereerd. Daar ik geïnteresseerd ben in
kosteneffectieve alternatieven heb ik het bedrijfsleven aangeboden om de
eventuele alternatieve innovaties op dit gebied in gelijke mate beleidsmatig te faciliteren als bij duurzaam stortbeheer. Hierdoor zijn zij in de
gelegenheid gesteld om net als bij duurzaam stortbeheer door middel van
goed en onafhankelijk gemonitorde experimenten de reductieclaims te
onderbouwen. Ook hierbij geldt dan dat de investeringskosten van de
pilot voor rekening komen van de leverancier. Deze pilots kunnen (na
eventuele aanvulling van het CHW-besluit) dan naast de pilots rond
duurzaam stortbeheer worden uitgevoerd. Tot op heden heb ik nog geen
voorstel mogen ontvangen waarin tevens wordt ingegaan op de
haalbaarheid van de reductieclaims, de kosteneffectiviteit van het
alternatief en de mate waarin de voorgestelde innovatieve maatregelen al
in de praktijk bewezen zijn en/of wetenschappelijk zijn onderbouwd.
In antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie hoeveel niet
afgedichte stortplaatsen er zijn en hoeveel de (jaarlijkse) CO2 uitstoot is
van deze niet afgedichte stortplaatsen merk ik op dat zich in Nederland
circa 60 stortplaatsen bevinden (ca. 1.500 ha) die conform het Stortbesluit
moeten worden afgewerkt (bron: Werkgroep Afvalregistratie, Afvalverwerking in Nederland, Gegevens 2011). Circa 40 stortplaatsen (ca 550 ha)
zijn gesloten. Daarvan is bekend dat tenminste 450 ha reeds is afgedicht.
Circa 20 stortplaatsen zijn nog niet gesloten en daarmee dus ook nog niet
afgedicht. Naast deze circa 60 stortplaatsen zijn er circa 3.900 zogeheten
voormalige stortplaatsen. De totale methaanemissie van de Nederlandse
stortplaatsen bedroeg in 1990 12,0 Mton CO2 eq en in 2011 3,2 Mton CO2
eq (RIVM, april 2013, Greenhouse gas emissions in The Netherlands
1990–2011, National Inventory Report 2013). De totale Nederlandse
broeikasgas emissie bedroeg in 2011 194,4 Mton CO2 eq (RIVM, 2013). De
methaan emissie van alle stortplaatsen bedroeg in 2011 derhalve 1,6%
15

Zie ook Kamerstuk 32 127, nr. 147.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

22

van de totale Nederlandse broeikasgasemissie. Volgens het Royal
Haskoning rapport «Potentiële maatregelen voor de reductie van
methaanemissies uit stortplaatsen» uit 2009, opgesteld in opdracht van
SenterNovem, is ongeveer 85–90% van de methaan emissie van Nederlandse stortplaatsen afkomstig uit de niet-afgedichte voormalige
stortplaatsen. Dit betekent dat slechts 10–15% afkomstig is van niet
afgedichte Stortbesluit stortplaatsen. De bijdrage van niet-afgedichte
Stortbesluit stortplaatsen bedraagt derhalve minder dan 0,24% van de
totale Nederlandse broeikasgasemissie (10–15% van genoemde 1,6%). De
Ecofys-studie die in 2011 in opdracht van mijn ministerie is uitgevoerd (zie
hiervoor bovengenoemde rapportage van RoyalHaskoning van juni 2011)
stelt dat de stortgasvorming door succesvol Nederlands afvalbeleid (met
name invoering van stortverboden voor biologisch afbreekbaar afval) een
sterk dalende trend vertoont. Aangenomen wordt dat de methaan emissie
op alle pilot- en potentiële uitstellocaties gemiddeld circa 0,13 Mton CO2
eq bedraagt, dit komt overeen met ongeveer 0,07% van de totale
Nederlandse broeikasgas emissie.
De leden van de D66-fractie vragen hoeveel het zou kosten om de
CO2-uitstoot te compenseren (bijvoorbeeld door woningisolatie of door
vervanging van standaardauto’s door hybride auto’s en de subsidie die
daarmee is gemoeid). Uit de voorlopige resultaten van de recent
uitgevoerde studie naar de potentiële methaanreducerende maatregelen16
blijkt dat voor veel aanvullende maatregelen de kosten meer dan € 60 per
ton CO2-eq bedragen. De huidige handelsprijs bedraagt circa € 4–5 per
ton CO2-eq.
De leden van de D66-fractie vragen naar de inhoudelijke voortgang van de
voorbereidingen voor het experiment, specifiek in hoeverre de kwaliteit
van onderafdichtingconstructies is onderzocht en wat er met de
uitkomsten van dit onderzoek is gebeurd.
Begin volgend jaar wordt het advies verwacht over de levensduur van
onderafdichtingsconstructies van stortplaatsen van de Advieskamer
Stortbesluit. De uitkomsten van dit advies zullen worden meegenomen in
de beantwoording van de vraag welke stortplaatsen in aanmerking komen
voor verduurzaming.
De leden van de PvdD-fractie vragen of kan worden uitgesloten dat
verdieping van de Eems-Dollard ook onder het Chw-regime wordt
uitgevoerd. De Chw biedt geen ruimte om af te wijken of soepeler om te
gaan met EU-regelgeving, zoals de regelgeving ten aanzien van het
Natura 2000-gebied Waddenzee en de Kader Richtlijn Water (ecologie van
de Eems). Voor verdieping van de vaargeulen zijn c.q. worden aparte
m.e.r.-procedures gevoerd.

16

Concept eindrapportage «Methaanreductie bij PDS locaties, Fase 2 potentiële aanvullende
reductiemaatregelen» door RoyalHaskoningDHV van 25 september 2013. Definitief rapport
wordt binnenkort vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 127, nr. 172

23