ONDERZOEK NAAR MOGELIJKE
ONREGELMATIGHEDEN BINNEN HGS
CODARTS
ASSURANCERAPPORT

Utrecht, kenmerk H3330019,
februari 2013

INHOUD

Samenvatting 5
Inleiding 7
1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5

Achtergrond, aard en reikwijdte van het onderzoek 9
Achtergrond: de signalen 9
Aard van het onderzoek 9
Reikwijdte van het onderzoek 9
Controle- en onderzoekscriteria 10
Bestuurlijke samenstelling bij Codarts 11

2
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Bevindingen en conclusies 12
Inleiding 12
Aanstelling van en extra vergoedingen aan een familielid 12
Opdracht professionalisering studieloopbaanbegeleiding 14
Huur van appartementen door Codarts 16
Overige signalen 17

Samenvatting

De Inspectie van het Onderwijs (hierna: inspectie) heeft onderzoek verricht naar
signalen over mogelijke financiële onregelmatigheden bij Hogeschool Codarts
(hierna Codarts). Het onderzoek heeft zich gericht op de volgende signalen:

uitgaven voor leveringen en diensten aan Codarts zonder tegenprestatie;

uitgaven voor relaties met partners zonder een zakelijk belang;

benoeming van personeelsleden.
De inspectie is tot de conclusie gekomen dat de volgende onrechtmatige en
ondoelmatige uitgaven door Codarts zijn verricht:

Een familielid van de voorzitter van het College van Bestuur heeft op basis
van fictieve contracten en daartoe opgestelde facturen in totaal € 20.000
ontvangen. Deze betaling door Codarts is onrechtmatig (zie paragraaf 2.2);
het bedrag is recent door de voormalige voorzitter van het College van
Bestuur terugbetaald.

Voor een persoonlijke opleiding, die zonder dienstverband met Codarts en
niet in opdracht van Codarts is aangegaan, zijn kosten vergoed van € 5.370
aan een familielid van de voorzitter van het College van Bestuur. Deze
betaling door Codarts is onrechtmatig (zie paragraaf 2.2); het bedrag is
recent door de voormalige voorzitter van het College van Bestuur
terugbetaald.

Voor het begeleiden van een studieloopbaantraject bij Codarts is - zonder
voorafgaand opvragen van meerdere offertes – een externe organisatie
ingehuurd voor het bedrag van € 150.000. Deze betaling door Codarts is
ondoelmatig (zie paragraaf 2.3).
Van een gehuurd appartement van een voormalig directeur van Codarts heeft de
inspectie de doelmatigheid niet kunnen vaststellen vanwege niet adequate
registratie van het feitelijk gebruik van dit appartement. Dit appartement heeft ook
ter beschikking gestaan aan de voormalige voorzitter van het College van Bestuur,
die hier naar eigen mededeling met enige regelmaat gebruik van heeft gemaakt.
De voormalig voorzitter van het College van Bestuur heeft een familielid van haar bij
Codarts geïntroduceerd en was op de hoogte van de bovenstaande (als
onrechtmatig aangemerkte) betalingen aan haar familielid. Verder was de voormalig
voorzitter van College van Bestuur direct betrokken bij het inhuren en verstrekken
van de opdracht aan een externe organisatie, terwijl zij ook lid was van de Raad van
Toezicht van de moedermaatschappij van deze externe organisatie.
De inspectie is van mening dat de voormalig voorzitter van het College van Bestuur
onvoldoende afstand heeft genomen van de vermelde onderwerpen in haar rol als
voorzitter van het College van Bestuur.
Binnen de organisatie van Codarts is te weinig gedaan om deze gang van zaken te
voorkomen. De inspectie is dan ook van mening dat Codarts moet werken aan een
meer professionele en integere bedrijfscultuur en moet zorgen voor voldoende
checks and balances binnen de organisatie.

Pagina 5 van 17

Volgens de signalen zouden er mogelijk ook onregelmatigheden zijn bij buitenlandse
reizen, het aanstellen van overig personeel en het verrichten van werkzaamheden
voor een dansgroep waarvoor de voormalig voorzitter van het College van Bestuur
van Codarts ook in het bestuur zit. De inspectie heeft deze signalen ook onderzocht,
maar geen onregelmatigheden vastgesteld.
In het kader van wederhoor hebben de voormalige voorzitter van het College van
Bestuur en de huidige voorzitter ad interim van het College van Bestuur reacties
gegeven op de conceptversie van dit rapport. De relevante passages van die
reacties zijn in dit rapport samengevat bij de bevindingen in hoofdstuk 2. Het
College van bestuur heeft aangegeven haar zienswijze op dit rapport te geven na
vaststelling van het rapport. Het rapport is vastgesteld op 27 februari 2013 door de
F.P. Lont RA, Directie Rekenschap.

Utrecht, 27 februari 2013
(F.P. Lont RA)

Pagina 6 van 17

Inleiding

De inspectie heeft onderzoek verricht bij Codarts naar aanleiding van signalen over
onregelmatigheden binnen deze hogeschool. De signalen waren voor een deel
gericht op de bestuurscultuur in relatie tot de kwaliteit van het onderwijs. Voor een
ander deel waren de signalen gericht op de bestuurscultuur in relatie tot het
financieel beheer van publieke middelen en financiële rechtmatigheid binnen
Codarts.
De inspectie heeft met haar rapport “Codarts: waarborgen voor het eindniveau bij
een kunstvakinstelling” van 31 januari 2012 gerapporteerd over haar onderzoek
naar aanleiding van de signalen over de misstanden rond de bestuurscultuur binnen
Codarts en de mogelijke consequenties daarvan voor de kwaliteit van het onderwijs.
Met het voorliggende rapport doet de inspectie verslag van haar onderzoek naar de
signalen over de bestuurscultuur in relatie tot het financieel beheer en financiële
rechtmatigheid.
In hoofdstuk 1 van dit rapport worden de achtergrond, de aard en de reikwijdte van
het onderzoek weergegeven; tevens worden de controlecriteria vermeld voor het
onderzoek.
In hoofdstuk 2 wordt nader ingegaan op de bevindingen en formuleert de inspectie
haar conclusies naar aanleiding van deze bevindingen.

Pagina 7 van 17

1

Achtergrond, aard en reikwijdte van het onderzoek

1.1

Achtergrond: de signalen
In de loop van 2011 ontving de inspectie signalen over financiële onregelmatigheden
die inherent zouden zijn aan de bestuurscultuur binnen Codarts. De signalen over
onregelmatigheden zijn naar hun aard als volgt onder te verdelen:




uitgaven voor leveringen en diensten aan Codarts zonder tegenprestatie;
uitgaven voor relaties met partners zonder een zakelijk belang;
benoeming van personeelsleden.

Na een vooronderzoek in november 2011 heeft de inspectie met brief H3240273 van
17 februari 2012 het onderzoek bij Codarts naar deze signalen aangekondigd.

1.2

Aard van het onderzoek
Juridisch kader: in het organisatie- en mandaatbesluit OCW 2008 is in artikel 1
bepaald dat de inspectie de financiële rechtmatigheid kan beoordelen door
onderzoek te verrichten naar de rechtmatigheid van de bestedingen en de
rechtmatigheid van het financieel beheer van de bekostigde onderwijsinstellingen.
Vanaf 1 juli 2012 is deze taak opgenomen in artikel 3 van de Wet op het
onderwijstoezicht.
In oktober 2011 heeft de inspectie een vooronderzoek uitgevoerd naar de financiële
informatie en de financiële administratie van Codarts. Dit vooronderzoek leverde
aanwijzingen op van mogelijk onrechtmatig bestede rijksmiddelen. De inspectie
heeft zich hierover in verbinding gesteld met het Openbaar Ministerie (OM). Het
Ministerie van OCW heeft op 3 november 2011 aangifte gedaan bij het College van
Procureurs Generaal; de inspectie heeft op dat moment het onderzoek naar de
onregelmatigheden stilgelegd.
Het OM heeft een eigen afweging gemaakt om geen vervolgonderzoek in te stellen.
Vervolgens heeft de inspectie besloten om zelf een onderzoek in te stellen bij
Codarts naar rechtmatige en doelmatige besteding van de rijksbijdragen door
Codarts in relatie tot de signalen zoals onder par. 1.1 weergegeven. In dit
onderzoek is de financiële administratie en de personeelsadministratie van Codarts
onderzocht over de periode 2007-2011.

1.3

Reikwijdte van het onderzoek
De directie Rekenschap van de inspectie is een accountantsafdeling die in haar
handelen gehouden is aan de voorschriften van de Nederlandse Beroepsorganisatie
voor Accountants, het NBA. Het onderzoek valt vaktechnisch uiteen in een
‘assuranceonderzoek’ en een ‘persoonsgericht onderzoek’.

Pagina 9 van 17

Assuranceonderzoek
Het onderzoek naar de genoemde onderdelen van de signalen is gericht op het
verstrekken van een beperkte zekerheid over de rechtmatige en doelmatige
besteding van rijksbijdragen en op de verantwoording daarover aan de minister
conform de daarvoor geldende wet- en regelgeving.
De uitgevoerde werkzaamheden zijn verricht in overeenstemming met Standaard
3000, “Assuranceopdrachten anders dan opdrachten tot controle of beoordeling van
historische financiële informatie”.
Het is onze verantwoordelijkheid een assurancerapport te verstrekken over de in
paragraaf 1.1 weergegeven signalen over mogelijke onregelmatigheden.
De conclusies betreffende rechtmatigheid en doelmatigheid die de inspectie heeft
getrokken uit haar onderzoek, zijn verwoord in de samenvatting alsmede bij de
bevindingen die in hoofdstuk 2 van dit rapport zijn verwoord.
Persoonsgericht onderzoek
Het persoonsgericht onderzoek vloeit voort uit het assuranceonderzoek. Het is
gericht op de zorgvuldigheid van handelen of nalaten daarvan van de betrokken
leden van het CvB en medewerkers van Codarts. Wij hebben daarbij de
aanwijzingen gevolgd van Praktijkhandreiking 1112 van het NIvRA. In dat kader is
hoor- en wederhoor toegepast op de bevindingen van de inspectie over het handelen
van de daarbij betrokken bestuurders en medewerkers.
De conclusies betreffende het handelen van bestuurders en medewerkers zijn
verwoord in hoofdstuk 2 bij de bevindingen over rechtmatigheid en doelmatigheid
uit het assuranceonderzoek.
Omdat het onderzoek gericht is op de signalen is een beperkt deel van de financiële
administratie en personeelsadministratie onderzocht. Dit onderzoek sluit mogelijke
andere onregelmatigheden niet uit.
1.4

Controle- en onderzoekscriteria
De te onderzoeken onderdelen van het signaal over Codarts zijn getoetst aan de
vigerende wet- en regelgeving over de te onderzoeken periode. Dit zijn tenminste
(niet limitatief) de volgende:

wet Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek;

regeling Jaarverslaggeving Onderwijs (waaronder RJ 660);

Algemene Wet Bestuursrecht;

aanbestedingsrecht zoals Europese Aanbestedingsrichtlijnen.
Daarnaast hebben wij de onderdelen van het signaal getoetst aan de branchecode
Governance, sector Hoger Onderwijs, en aan interne reglementen binnen Codarts:
statuten, huishoudelijk reglement en declaratiereglement.
Naast de voorwaarden uit de bovenstaande wet– en regelgeving en geformaliseerde
interne voorschriften en procedures worden voor het begrip rechtmatigheid in dit
onderzoek de volgende criteria gehanteerd:

er is een zakelijk belang voor Codarts;

er is een aanwijsbare en tijdig verkregen tegenprestatie;

de tegenprestatie is in lijn met de vooraf opgestelde overeenkomst;

de overeenkomst is tot stand gekomen volgens de geldende wet- en
regelgeving en interne reglementen en procedures;
Pagina 10 van 17





de overeenkomst en de transacties (leveringen en betalingen) die daaruit
voortvloeien, zijn ondertekend door de daartoe bevoegde functionarissen;
de functiescheidingen (tegengestelde belangen) zijn in opzet, bestaan en
werking adequaat aanwezig in de interne beheersingsstructuur;
de mandatering is dusdanig geregeld in de interne beheersingsstructuur dat
de transacties rechtmatig en doelmatig tot stand zijn gekomen.

Voor de doelmatigheid van de desbetreffende onderwerpen van het signaal worden
in dit onderzoek de volgende criteria gehanteerd:

de kosten en uitgaven passen binnen het doel van de hogeschool en de aard
van de activiteiten en het werkterrein (opleiden van studenten in de
podiumvakken dans, muziek en circus) van de hogeschool;

de kosten en uitgaven hebben een zakelijk belang; hiermee wordt bedoeld
dat er een duidelijk belang is voor de hogeschool; een duidelijk belang voor
privépersonen wordt als niet-zakelijk aangemerkt;

bij de kosten en uitgaven is een gepaste soberheid betracht; hiermee wordt
bedoeld dat gekozen is voor de lage en weinig luxe varianten bij kosten en
uitgaven;

de kosten en uitgaven zijn gebaseerd op een verantwoorde en gemotiveerde
keuze van alternatieven, bijvoorbeeld op basis van meerdere offertes;

de kosten en uitgaven zijn proportioneel in relatie tot de omvang van de
gerelateerde activiteiten van de hogeschool.
1.5

Bestuurlijke samenstelling bij Codarts
Codarts is een in Rotterdam gevestigde internationaal georiënteerde hogeschool
voor kunstvakonderwijs. De hogeschool telt ruim 1.000 studenten en ca. 340
medewerkers. In de periode 2007-2011 was het dagelijks bestuur van Codarts
verschillend in omvang samengesteld:

tot 1 april 2008 was er een tweehoofdig College van Bestuur (1,25 fte);

van 1 april 2008 tot 1 oktober 2009 was er een éénhoofdig College van
Bestuur (1 fte);

vanaf 1 oktober 2009 was er een tweehoofdig College van Bestuur (1,6 fte).

Pagina 11 van 17

2

Bevindingen en conclusies

2.1

Inleiding
Zoals wij in paragraaf 1.1. van dit rapport hebben aangegeven, was het onderzoek
gericht op:

uitgaven voor leveringen en diensten aan Codarts zonder tegenprestatie;

uitgaven voor relaties met (buitenlandse) partners zonder een zakelijk
belang;

benoeming van personeelsleden.
Dit hoofdstuk gaat in op een aantal bevindingen uit het onderzoek:

de aanstelling en honorering van een familielid als medewerker en later als
het Hoofd Facilitaire Zaken (par. 2.2);

het aangaan van een contract voor professionalisering van
studieloopbaanbegeleiding binnen Codarts (par. 2.3);

de huur van appartementen door Codarts (par. 2.4)
Op basis van deze bevindingen heeft de inspectie haar conclusies getrokken over
mogelijke onregelmatigheden (onrechtmatigheden, ondoelmatigheden en/of
persoonlijk handelen) binnen Codarts.

2.2

Aanstelling van en extra vergoedingen aan een familielid
Juridisch kader: volgens artikel 2.9 lid 1 van de Whw besteedt een instelling de
verkregen subsidie doelmatig, dat wil zeggen aan de werkzaamheden waarvoor de
rijksbijdrage is verleend.
a) In de loop van studiejaar 2008/2009 is een familielid van de voormalig
voorzitter van het College van Bestuur van Codarts op basis van vrijwilligheid
binnen Codarts ingezet om diverse diensten te verlenen aan de organisatie. De
voormalig voorzitter van het College van Bestuur gaf aan dat zij betrokkene zelf
binnen Codarts heeft geïntroduceerd. Aan betrokkene – die in die periode ziek
thuis zat – is een opleidingstraject “Coaching van verandering” vergoed tot een
bedrag van € 5.370. De factuur is op naam en adres van betrokkene gesteld.
Dit opleidingtraject is niet aangegaan in opdracht van of met voorafgaande
toestemming van de hogeschool en evenmin in lijn met de procedure financiële
delegatie die binnen de hogeschool van toepassing is. Evenmin was er op dat
moment sprake van een feitelijke dienstbetrekking van betrokkene met Codarts.
Gelet op het feitelijk ontbreken van een dienstbetrekking kon de hogeschool er
evenmin van uitgaan dat het opleidingstraject zou bijdragen aan het primair
proces binnen de hogeschool. Uit de factuur van het opleidingsinstituut (die door
Codarts is vergoed) blijkt ook geen verwijzing naar de hogeschool Codarts. Het
opleidingstraject van € 5.370 is derhalve besteed in strijd met artikel 2.9 van de
Whw.
b) Op 1 oktober 2009 is betrokkene als beleidsmedewerker op voltijdbasis in
tijdelijke dienst aangesteld bij Codarts. Vervolgens verving betrokkene per 1
november 2009 het Hoofd Facilitaire Zaken van Codarts en is hij per 1 oktober

Pagina 12 van 17

2010 voor bepaalde tijd (tot 1 oktober 2012) aangesteld als hoofd Facilitaire
Zaken.
Aan de hand van de gegevens bij de afdeling P&O van de hogeschool Codarts
hebben wij niet kunnen vaststellen dat geëigende procedures (openstelling
vacature, werving, selectie en antecedentenonderzoek) zijn gevolgd voor de
invulling van de vacatures waar uiteindelijk betrokkene op is benoemd.
c)

Na zijn indiensttreding op 1 oktober 2009 bij Codarts, heeft betrokkene verzocht
om een vergoeding van de “vrijwillige” uren die hij over het afgelopen jaar had
gemaakt voor Codarts. Hiervoor is met medewerking van Codarts een
constructie opgezet via een fictieve opdracht voor training en advies aan het
bedrijf van betrokkene. De voormalig voorzitter van het College van Bestuur was
blijkens interne correspondentie, toelichtingen van medewerkers en via
fiattering van de betaling van het bedrag (€ 20.000) aan dit bedrijf, op de
hoogte van deze constructie. De betreffende uitgave van € 20.000 is
onrechtmatig gedaan, omdat:

de prestatie die na het sluiten van de overeenkomst had moeten worden
geleverd, niet is geleverd;

op het moment van het sluiten van de overeenkomst ook geen enkele
intentie bestond om de overeengekomen prestatie te leveren.

Persoonlijk handelen van de voormalig voorzitter van het College van
Bestuur bij de aanstelling van en extra vergoeding aan een familielid
Juridisch kader: volgens II.3 van de Branchecode Governance HBO wordt elke vorm
en schijn van belangenverstrengeling vermeden. Besluiten tot het aangaan van
transacties waarbij tegenstrijdige belangen van leden van het College van Bestuur
spelen, die van materiële betekenis zijn voor de hogeschool, behoeven goedkeuring
van de Raad van Toezicht. Volgens II.3.3 van de Branchecode Governance HBO
worden transacties van materiële betekenis zoals bedoeld in II.3 gepubliceerd in het
jaarverslag.
Met het introduceren en aanstellen van betrokkene bij Codarts (die in een
tweedegraads familiaire verhouding staat tot de voorzitter van het College van
Bestuur) zonder dat daarvoor de geëigende procedures zijn gevolgd, heeft de
voorzitter van het College van Bestuur onvoldoende afstand gehouden en
onvoldoende invulling gegeven aan II.3 in de Branchecode Governance HBO. Er is
niet gebleken dat de procedure als bedoeld in II.3 is gevolgd.
Met de kennis van de fictieve constructie voor training en advies met betrokkene en
uitbetaling daarop, heeft de voormalig voorzitter van het College van Bestuur tevens
gehandeld in strijd met de branchecode. Voorts is gebleken dat niet is voldaan aan
II.2.3 van de branchecode omdat transacties ten behoeve van het familielid van de
voormalig voorzitter van het CvB niet zijn opgenomen in het jaarverslag.
Overigens is binnen de organisatie van Codarts verder onvoldoende tegenwicht
geboden om deze gang van zaken te voorkomen.
Naar aanleiding van de bevindingen uit ons onderzoek heeft de voormalig voorzitter
van het College van Bestuur op eigen initiatief de kosten voor de opleiding
“Coaching van verandering” van € 5.370 aan Codarts terugbetaald, evenals de
kosten in verband met de fictieve constructie over de uitbetaling van de “vrijwillige”
uren van € 20.000 (in totaal € 25.370).

Pagina 13 van 17

In reactie op de conceptversie van dit rapport heeft de voormalige voorzitter van het
College van Bestuur medegedeeld dat:
1. het niet ongeoorloofd is een familielid aan te stellen en dat de familierelatie
van meet af aan binnen Codarts bekend is gemaakt;
2. zij geen bemoeienis heeft gehad met de inhoud van de werkzaamheden van
het familielid als vrijwilliger, en daarvan niet op de hoogte is gehouden;
3. zij geen betrokkenheid had bij de hoogte van de vergoeding van de
vrijwillige uren en de totstandkoming van de daartoe gekozen constructie en
dat hierbij (volgens haar familielid) geen sprake was van een fictieve
opdracht;
4. voor de functie als beleidsmedewerker geen andere gegadigden waren.
De inspectie gaat hieronder per punt in op deze reactie.
Ad 1
De inspectie is het eens met de opmerking dat het niet ongeoorloofd is om
een familielid aan te stellen. Wel is de inspectie van mening dat in een
dergelijke situatie de branchecode gevolgd had moeten worden. In het geval
van aanstelling van betrokkene werd deze zorgvuldigheid niet in acht
genomen.
Ad 2
De bemoeienis van de bestuurder bij de werkzaamheden van betrokkene is
geen object van onderzoek van de inspectie geweest.
Ad 3
De inspectie blijft op basis van de feiten van mening dat sprake was van een
fictieve constructie aan de hand waarvan aan betrokkene zogenaamde
vrijwillige uren zijn vergoed. Vanwege de rol die de voormalig voorzitter
heeft vervuld bij de uitbetaling van deze vergoeding aan betrokkene, blijft
de inspectie van mening dat de voormalig voorzitter van Codarts kennis had
of althans kon hebben van de hoogte van de vergoeding die aan betrokkene
is uitbetaald.
Ad 4
De inspectie is van mening dat door het ontbreken van gegevens over de
openstelling van de vacature en de wijze van selectie van kandidaten voor
deze vacature, Codarts onvoldoende heeft aangetoond dat er geen andere
gegadigden dan betrokkene voor de vacature beschikbaar waren.
De inspectie blijft dan ook bij haar eerder ingenomen standpunt over het persoonlijk
handelen van de voormalig voorzitter van het College van bestuur van Codarts.
2.3

Opdracht professionalisering studieloopbaanbegeleiding
Juridisch kader: Volgens artikel 4.4 tweede lid van het Uitvoeringsbesluit Whw
worden bij ministeriële regeling voorschriften vastgesteld over de controle van de
jaarrekening, de besteding van de rijksbijdrage en de juistheid van de door de
instellingsbesturen opgegeven bekostigingsgegevens, daaronder begrepen
voorschriften over de controle op de rechtmatigheid van de verkrijging van de
rijksbijdrage en de rechtmatigheid en doelmatigheid van de besteding van de
rijksbijdrage.
Voor wat betreft de in dit onderzoek gehanteerde normatiek voor doelmatigheid
verwijzen wij naar paragraaf 1.4 van dit rapport/
Op initiatief van het College van Bestuur zijn in 2010 gesprekken gestart met een
externe organisatie over een traject voor de professionalisering van
studieloopbaanbegeleiding binnen Codarts. Met deze externe organisatie was naar
mededeling van het College van Bestuur al eerder gewerkt op het gebied van
onderwijs en vernieuwingstrajecten. De externe organisatie werd voor het traject
van professionalisering studieloopbaanbegeleiding geschikt bevonden op basis van
ervaring, kwaliteit, snelheid van inzet. De gesprekken en overleg die hebben geleid
tot de offerte zijn gestart in mei 2010.
Pagina 14 van 17

Op 15 november 2010 heeft de externe organisatie een offerte bij Codarts ingediend
van € 150.000 voor het opleidingstraject voor studieloopbaanbegeleiding. Na
acceptatie van de offerte door de voormalig voorzitter van Codarts, werd deze
dienstverlening op 17 november 2010 door de externe organisatie voor het gehele
bedrag gefactureerd. Deze factuur is door Codarts op 18 februari 2011 geheel
voldaan. De voormalige voorzitter van het College van Bestuur heeft medegedeeld
dat de externe organisatie haar werkzaamheden reeds bij aanvang van het
studiejaar 2010/2011 was gestart, voordat de offerte was uitgebracht en de
opdracht formeel was gegund. Voor deze opdracht zijn geen andere organisaties
gevraagd offertes uit te brengen. Op moment van facturering en betaling was het
opleidingstraject nog in uitvoering en niet afgerond.
De voormalig voorzitter van het College van Bestuur van Codarts is tevens lid van
de Raad van Toezicht van de moedermaatschappij van de externe organisatie (ook
toegelicht in de jaarverslagen van Codarts).
De inspectie is van mening dat Codarts de rijksbijdrage niet doelmatig heeft besteed
om de volgende redenen:

voor de opdracht zijn niet meerdere offertes gevraagd: dit is in algemene zin
gebruikelijk bij opdrachten van een dergelijke omvang;

er heeft een ongebruikelijk vroege betaling plaatsgevonden gelet op de fase
van dienstverrichtingen van de opdracht.

Persoonlijk handelen van de voormalig voorzitter van het College van
Bestuur
Juridisch kader: volgens II.3 van de Branchecode Governance HBO wordt elke vorm
en schijn van belangenverstrengeling vermeden. Besluiten tot het aangaan van
transacties waarbij tegenstrijdige belangen van leden van het College van Bestuur
spelen, die van materiële betekenis zijn voor de hogeschool, behoeven goedkeuring
van de Raad van Toezicht.
In de persoonlijke betrokkenheid bij het benaderen van deze organisatie en
toewijzen van de opdracht aan de externe organisatie, heeft de voormalig voorzitter
van het College van Bestuur door haar relatie als lid van de Raad van Toezicht van
de moedermaatschappij van de externe organisatie onvoldoende invulling gegeven
aan richtlijn II.3 van de Branchecode Governance HBO.
In reactie op de conceptversie van dit rapport heeft de voorzitter a.i. van het College
van Bestuur medegedeeld dat:
1. de daadwerkelijke opdracht aan de externe organisatie zorgvuldig tot stand
is gekomen;
2. in het directeurenoverleg van Codarts in juli 2011 positief is geoordeeld over
de verrichte werkzaamheden van de externe organisatie;
3. het geoffreerde dagdeeltarief concurrerend is met de tarieven van andere
organisaties voor vergelijkbare projecten, accreditaties, ondersteuning of
onderzoeken.
Deze reactie van de voorzitter a.i. wordt ondersteund door aanvullend overlegde
verklaringen van de twee medewerkers van Codarts.
De voormalig voorzitter van het College van Bestuur van Codarts heeft in haar
reactie op het conceptrapport eveneens aangegeven het standpunt van de voorzitter
a.i van het College van Bestuur van Codarts te delen.
Pagina 15 van 17

De inspectie gaat hieronder per punt in op deze reactie.
Ad 1
Volgens de inspectie is de opdracht aan de externe organisatie niet
zorgvuldig tot stand gekomen: er werden immers geen offertes bij anderen
gevraagd en de werkzaamheden waren ten tijde van het uitbrengen van de
offerte al aangevangen.
Ad 2
Volgens de inspectie is het voor haar oordeel over de opdrachtverlening aan
de externe organisatie niet relevant of de externe organisatie de opdracht
tot tevredenheid van Codarts heeft uitgevoerd.
Ad 3
De inspectie is van mening dat slechts bij een feitelijke aanbesteding op
basis van meerdere offertes en in concurrentie, een daadwerkelijke
marktconformiteit en voor Codarts meest gunstige condities kunnen worden
aangetoond.
De inspectie blijft dan ook van mening dat het College van Bestuur van Codarts de
doelmatigheid van besteding van middelen voor dit project onvoldoende heeft
nagestreefd omdat de externe organisatie / opdrachtverkrijger bij voorbaat en
zonder mededinging van derden voor de opdracht in aanmerking is gebracht. De
voormalig voorzitter van het College van Bestuur heeft niet kunnen aantonen dat zij
geen schijn van belangenverstrengeling heeft geschapen.
2.4

Huur van appartementen door Codarts
Juridisch kader: volgens artikel 2.9 lid 1 van de Whw besteedt een instelling de
verkregen subsidie doelmatig, dat wil zeggen aan de werkzaamheden waarvoor de
rijksbijdrage is verleend.
Codarts heeft een aantal appartementen in Rotterdam gehuurd voor incidenteel of
tijdelijk gebruik door medewerkers, gastdocenten en studenten. In de periode 20072011 heeft Codarts voor de huur van de diverse appartementen in totaal circa
€ 210.000 betaald. Hiervan is voor de periode 2008 tot en met 2011 in totaal
€ 42.054 betaald voor een appartement aan de Buitenbassinweg te Rotterdam.
Dit appartement wordt gehuurd van een voormalig directeur van Codarts, op basis
van een in 2004 gesloten contract. Volgens dit contract dient het gebruik van het
appartement specifiek te worden beperkt tot gasten; studenten mogen het
appartement niet gebruiken. Desgevraagd heeft Codarts aangegeven dat het
appartement met enige regelmaat is gebruikt door gasten, maar ook door
medewerkers van Codarts. Ook de voormalig voorzitter van het College van Bestuur
heeft aangegeven met enige regelmaat van het appartement gebruik te hebben
gemaakt.
Van het feitelijke gebruik wordt door Codarts echter – anders dan van de andere
gehuurde appartementen - geen registratie aangehouden. Daardoor kunnen wij de
rechtmatigheid en de doelmatigheid van deze uitgaven tot € 42.054 niet beoordelen.
In zijn reactie op de conceptversie van dit rapport heeft de voorzitter a.i. van het
College van Bestuur een opgave meegestuurd van het gebruik van het appartement
in genoemde periode; deze opgave zou tot stand zijn gekomen op basis van
schriftelijk vastgelegde afspraken en aanvullende informatie van medewerkers.
De inspectie blijft van mening dat slechts aan de hand van een integrale registratie
van het feitelijk gebruik van het appartement en de aard van dit gebruik - zoals wel
plaatsvindt bij de andere appartementen die ten behoeve van Codarts in gebruik zijn
- kan worden aangetoond dat de uitgaven die hiermee verband houden rechtmatig
Pagina 16 van 17

en doelmatig door Codarts zijn verricht. Nu dit niet is gebeurd is de besteding van
de subsidie niet overeenkomstig artikel 2.9 van de Whw.
Persoonlijk handelen van de voormalig voorzitter van het College van
Bestuur bij de huur van de appartementen door Codarts
Juridisch kader: volgens II.3 van de Branchecode Governance HBO wordt elke vorm
en schijn van belangenverstrengeling vermeden. Besluiten tot het aangaan van
transacties waarbij tegenstrijdige belangen van leden van het College van Bestuur
spelen, die van materiële betekenis zijn voor de hogeschool, behoeven goedkeuring
van de Raad van Toezicht.
De inspectie is van mening dat de voormalig voorzitter door het persoonlijk gebruik
maken van het appartement in strijd gehandeld heeft met II.3 van de Branchecode
Governance HBO.
In reactie op de conceptversie van dit rapport heeft de voorzitter a.i. van het College
van Bestuur medegedeeld van mening te zijn dat:

uit het contract met verhuurster helder blijkt dat de verhuurster geen gewin
heeft gehad bij het verhuren van het appartement en dat er derhalve geen
sprake is geweest van belangenverstrengeling met een bevriende relatie;

het kale feit dat het appartement gehuurd is van een (voormalig) directielid
van Codarts vanzelfsprekend geen reden is om te spreken van belangenverstrengeling.
De voormalig voorzitter van het College van Bestuur heeft aangegeven deze
zienswijze te delen. In aanvulling hierop heeft de voormalig voorzitter van het
College van bestuur een schriftelijke verklaring aan de inspectie overgelegd
(gedateerd september 2012) van de voormalig voorzitter van de Raad van Toezicht
over de huur en het gebruik van het betreffende appartement; de strekking van
deze verklaring is dat de Raad van Toezicht op de hoogte was van de huur en het
gebruik van het appartement door Codarts.
Volgens de inspectie is er sprake van een in het onderwijs weinig gebruikelijke
transactie, waarbij gelet op de aard van de relatie op zijn minst de schijn van
belangenverstrengeling is geschapen. Bovendien is er volgens de inspectie geen
sprake geweest van een integrale registratie van het feitelijk gebruik van het
betreffende appartement.

2.5

Overige signalen
Volgens de signalen zouden er mogelijk ook onregelmatigheden zijn bij buitenlandse
reizen, het aanstellen van overig personeel en het verrichten van werkzaamheden
voor een dansgroep waarvoor de voormalig voorzitter van het College van Bestuur
van Codarts ook in het bestuur zit. De inspectie heeft deze signalen ook onderzocht,
maar geen onregelmatigheden vastgesteld.

Pagina 17 van 17

Zienswijze Codarts Rotterdam op het rapport “Onderzoek naar mogelijke
onregelmatigheden binnen HGS Codarts” (H3330019)

Onderzoek inspectie afgerond:




1.

Aanbevelingen voortvarend aangepakt en procedures aangescherpt;
Kwaliteit diploma’s onbetwist;
Deugdelijk financieel beleid;
Inspectie biedt excuses aan voor werkwijze.
Vooraf

Met het onderzoeksrapport van de Directie Rekenschap van de Inspectie van het Onderwijs
naar mogelijke onregelmatigheden wordt voor Codarts een turbulente periode afgesloten.
De Raad van Toezicht en het College van Bestuur van Codarts onderschrijven de noodzaak
van deugdelijkheid en zorgvuldigheid op het gebied van bestuur en beheer. In het onderzoek
heeft de inspectie op basis van de jaarrekeningen en accountantsverslagen kunnen
constateren dat Codarts een deugdelijk financieel beheer voert. Voor de Raad van Toezicht
en het College van Bestuur wil dat niet zeggen dat op onderdelen de organisatie niet voor
verbetering vatbaar is. Het inspectierapport laat zien dat in de periode van vijf jaar tussen
2007 en 2011 op het gebied van financiën de facto twee onderwerpen spelen die beter hadden
gemoeten. Het onderzoek van de inspectie heeft in die zin aanleiding gegeven tot het treffen
van verbeteringen in de organisatie en tot het nemen van maatregelen om herhalingen te
voorkomen.
De afgelopen anderhalf jaar is, onder de titel ‘Eenvoudig beter’, het verbeterproces
geïntensiveerd. In onze aanpak kiezen we voor het aanscherpen van procedures en het
stroomlijnen van processen op een manier die past bij het specifieke karakter van het
kunstvakonderwijs: eenvoud die het mogelijk maakt om ‘in control te zijn’ en de juiste
waarborgen te bieden en die tegelijkertijd ruimte biedt aan artistieke creativiteit. In dit traject
is onder andere het aanbestedingsproces door middel van het ‘vier‐ogen principe’ verbeterd
en is het bestuursreglement herzien. Codarts kijkt kritisch naar zijn eigen procedures. De
hogeschool maakt daarbij goed gebruik van de aandachtspunten die de onderwijsinspectie,
reeds begin 2012, in zijn eindrapportage over het onderwijs heeft gedaan, met als
belangrijkste conclusie dat de kwaliteit van diploma’s onbetwist is en dat de
onderwijsadministratie beter moet. In onze voortgangsrapportages hebben we getoond
belangrijke stappen te hebben gezet en over de volle breedte inmiddels de zaken goed op
orde te hebben.

1

2.

Twee resterende onderwerpen van onderzoek

De inspectie is in twee gevallen van de onderzochte onderwerpen van oordeel dat er door
Codarts onrechtmatige dan wel ondoelmatige uitgaven zijn gedaan. Bij beide onderwerpen
plaatst Codarts opmerkingen.
a.

‘Aanstelling van en extra vergoedingen aan een familielid’

Dit onderwerp heeft betrekking op de aanstelling en honorering van een familielid van de
voormalige voorzitter van het College van Bestuur die ten behoeve van Codarts
werkzaamheden heeft verricht. Het familielid is overigens inmiddels niet meer bij Codarts
werkzaam.
De inspectie spreekt nadrukkelijk over de rol van de voormalige voorzitter van het College
van Bestuur, die in september 2011 is teruggetreden. De Raad van Toezicht en het huidige
College van Bestuur erkennen dat, de voormalige voorzitter en de organisatie in dit geval
scherper de procedures hadden moeten hanteren. Codarts is het eens met de conclusie dat
de gehanteerde constructie niet correct is en heeft inmiddels maatregelen genomen om
herhaling te voorkomen. In het nieuwe bestuursreglement zijn onder andere de ‘checks and
balances’ aangescherpt en beter gewaarborgd.
Bij dit onderwerp wil Codarts benadrukken dat er geen uitgaven zijn gedaan zonder
tegenprestatie. Het betreffende familielid heeft werkzaamheden verricht ten dienste van
Codarts. Verder heeft de voormalige voorzitter, toen zij voor het eerst de bevindingen van de
inspectie vernam, uit hoofde van de door haar gevoelde verantwoordelijkheid, onmiddellijk in
juli 2012 uit eigener beweging en zonder daartoe verplicht te zijn, het bedrag gestort op de
rekening van de hogeschool.
In materiele/financiële zin heeft Codarts hiervan geen financiële schade ondervonden.
b.

“Opdracht professionalisering studieloopbaanbegeleiding”

Bij dit onderwerp van onderzoek gaat het om de vraag of het
studieloopbaanbegeleidingstraject dat Codarts heeft ingekocht bij Bazalt HCO, doelmatig is
geweest.
De inspectie heeft voor dit onderwerp procedurele aandachtspunten geformuleerd die
Codarts zich ter harte neemt. Codarts heeft het ‘4‐ogen principe’ nadrukkelijk in haar
procedures vastgelegd. De Raad van Toezicht en het College van Bestuur verschillen van

2

mening met de inspectie over de interpretatie van de feiten. Zij zijn van oordeel dat de
conclusie ‘ondoelmatig’ niet past bij de positieve resultaten die het traject van Bazalt HCO
voor het onderwijs heeft opgeleverd. De inspectie beschikt over het evaluatierapport waarin
deze resultaten zijn beschreven.
De inspectie beoordeelt het traject als ‘ondoelmatig’ met als belangrijkste argument dat er
pas een verantwoorde keuze voor een aanbieder kan worden gemaakt als er minimaal drie
offertes zijn aangevraagd. Dat strookt echter niet met het door de inspectie gehanteerde
criterium dat minder verplichtend is en stelt dat : “De kosten en uitgaven zijn gebaseerd op
een verantwoorde en gemotiveerde keuze van alternatieven, bijvoorbeeld op basis van
meerdere offertes”.
Codarts heeft geen drie offertes aangevraagd, maar uit het hele besluitvormingstraject, dat
aan de inspectie is voorgelegd, blijkt dat er wel degelijk sprake is geweest van een
verantwoorde én gemotiveerde keuze voor Bazalt HCO. En er is een vergelijkende
uurtarievenlijst aan de inspectie gegeven, die helder maakt dat voor deze opdracht een
marktconforme prijs is betaald, die zelfs in positieve zin afwijkt van andere organisaties waar
Codarts zaken mee doet.
Voor Codarts is voor de beoordeling het resultaat van dit traject ten minste net zo van belang
als de procedure voor de verwerving. Naar oordeel Codarts is in beide gevallen zorgvuldig en
verantwoord gehandeld.
3.

Ten slotte

Voor dit moment beperkt Codarts zich tot de inhoud van het rapport. Daarmee wil Codarts
ervoor zorgdragen dat een zorgvuldige afronding van het onderzoek kan plaatsvinden om de
focus op de toekomst te leggen.
De inspectie heeft erkend dat zij bij dit onderzoek in de werkwijze fouten heeft gemaakt en
heeft daarvoor schriftelijke excuses aangeboden. Codarts wil na afronding van het onderzoek
met OCW hierover in gesprek omdat het hier gaat om de kwetsbaarheid van personen en
instellingen. Voor het gesprek heeft Codarts een dossier samengesteld dat aan OCW en de
inspectie beschikbaar wordt gesteld.
Rotterdam 27 maart 2013
College van Bestuur
Raad van Toezicht
Codarts Rotterdam

3