Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2831
Vragen van het lid Van der Plas (BBB) aan de Ministers van Buitenlandse
Zaken en van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over de hongersnood in
Sri Lanka (ingezonden 15 april 2022).
Antwoord van Minister Schreinemacher (Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking), mede namens de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen 23 mei 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «In Sri Lanka, Organic Farming Went Catastrophically Wrong» van Foreign Policy1?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Was uw ministerie sinds het begin bekend met het experimentele Sri Lankaanse landbouwbeleid in haar agrarische sector?
Antwoord 2
De Ministeries van BZ en LNV waren op de hoogte van het besluit van de Sri
Lankaanse regering om over te stappen op 100% biologische landbouw met
een verbod op de import van kunstmest en agro-chemicaliën in april 2021 als
gevolg.
Vraag 3
Zou u met de Kamer de communicatie kunnen delen die de Nederlandse
ambassade in Sri Lanka heeft gedeeld met het Ministerie van Buitenlandse
Zaken en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het
experimentele landbouwbeleid in Sri Lanka?
Antwoord 3
De Nederlandse ambassade in Sri Lanka heeft de ministeries in haar
vertrouwelijke berichtgeving geïnformeerd over het besluit om 100% biologische landbouw in te voeren in Sri Lanka met de introductie van het verbod

1

ah-tk-20212022-2831
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Foreign Policy, 5 maart 2022, https://foreignpolicy.com/2022/03/05/sri-lanka-organic-farmingcrisis/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

op de import van kunstmest en agro-chemicaliën in april 2021 als belangrijkste maatregel. Daarbij werd in de berichtgeving kort stilgestaan bij de
consequenties van deze keuze, zoals lagere productie, stijgende prijzen en het
risico voor de voedselzekerheid in Sri Lanka. Bovendien werd deze beleidskeuze geplaatst in het bredere kader van de economische en politieke
uitdagingen waarmee het land al geruime tijd kampt. Ook is bericht over het
recente terugdraaien van het verbod vanwege tegenvallende oogsten. Het
artikel Sri Lanka wil organisch worden2 is ook gepubliceerd op de website
van de RVO.
Vraag 4
Heeft Nederland of de Nederlandse agrarische sector een poging gedaan
President Gotabaya Rajapaksa te adviseren toen hij een verbod op gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest besloot af te vaardigen en daardoor
2 miljoen Sri Lankaanse boeren werden verplicht biologische landbouw te
bedrijven? Zo ja, wat hield dit advies in? Wat is hiermee gedaan door de
Sri Lankaanse regering? Zo nee, waarom is de Nederlandse kennis over het
gevaar van dit beleid niet gepresenteerd richting de regering in Sri Lanka?
Antwoord 4
Vooropgesteld is het uiteraard aan een land zelf om de eigen beleidskeuzes te
maken. Wel heeft Nederland, evenals de EU, in contacten met relevante
spelers de zorgen over deze beleidskeuze en de wijze van implementatie
uitgesproken, onder andere in een gesprek met de premier. In deze contacten
is gedeeld dat de ambassade bereid is om Nederlandse kennis en ervaring op
dit terrein te delen met de Sri Lankaans autoriteiten, zoals Nederland al doet
via uitwisselingen en trainingen in onder andere de land- en tuinbouwsector.
Om kennis over stapsgewijze hervormingen naar meer duurzame landbouw
te delen, heeft de Ambassade in maart 2022 een webinar over (de overstap
op) duurzame en biologische landbouw voor de Nederlandse en Sri
Lankaanse landbouwsector georganiseerd3. De ambassade heeft ook een
tuinbouwsectoronderzoek4 laten uitvoeren die in een workshop in juli 2021 is
gepresenteerd, waarin de uitdagingen en mogelijkheden van duurzame en
biologische landbouw in Sri Lanka uitgebreid zijn besproken.
Vraag 5
Wat gaat u doen om andere ontwikkelingslanden te proberen te beletten voor
dezelfde beleidsfouten en haar gevolgen?
Antwoord 5
Er zijn geen aanwijzingen dat de OS-partnerlanden waarmee Nederland
samenwerkt op het gebied van landbouw een beleid naar Sri Lankaans
voorbeeld overwegen.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u het resultaat van het Sri Lankaanse landbouwbeleid sinds
het aantreden van President Gotabaya Rajapaksa?
Antwoord 6
Het besluit van de president om per direct, zonder overgangsperiode en
voldoende voorbereidingen door de sector, over te stappen op biologische
landbouw en het verbod op de import van kunstmest en agro-chemicaliën
hebben niet tot het gewenste resultaat geleid. In zijn speech op maandag
18 april 2022 heeft de president zelf ook aangegeven dat zijn beslissing om
de import van kunstmest en agro-chemicaliën te verbieden een foute was.
Vraag 7
Welke lessen trekt u uit het grootschalige experiment in Sri Lanka?

2

Webinar on Organic Trade and Farming Possibilities between Sri Lanka and the Netherlands,
(20+) Watch | Facebook
3
Opportunities in the horticulture sector in Sri Lanka, juli 2021 RVO, Opportunities in the horticulture sector in Sri Lanka (rvo.nl)
4
President turns apologetic,19 april, Daily FT President turns apologetic | Daily FT

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Dit experiment bevestigt wat reeds bekend was, namelijk dat er niet een
exclusief model van landbouwontwikkeling bestaat en dat een transitie naar
een duurzamere vorm van landbouw bij voorkeur geleidelijk moet plaatsvinden.
Vraag 8
Bent u bereid onderzoek te laten doen naar de lessen die we kunnen trekken
uit het Sri Lankaanse landbouwbeleid voor het beleid in Nederland en de
Europese Unie?
Antwoord 8
Het besluit van de Sri Lankaanse regering en de wijze waarop dit tot stand is
gekomen is dermate rigoureus en afwijkend van de Nederlandse besluitvormingsprocedure dat ik het niet nodig acht onderzoek te laten uitvoeren naar
de lessen die we kunnen trekken uit dat beleid.
Vraag 9
Deelt u de angst dat beleid wat het gebruik van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen doet afnemen kan leiden tot een afname in voedselzekerheid?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Nee, niet per definitie. Het belang van voedselzekerheid is leidend. Dat wordt
niet alleen bereikt door het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. In
geval van overmatig gebruik van deze stoffen kan dit leiden tot afname van
de voedselzekerheid en gezondheidsrisico’s voor de mens en het milieu. Het
is daarom belangrijk dat kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen
zorgvuldig en met terughoudendheid worden toegepast, binnen ecologische,
maatschappelijke en economische randvoorwaarden.
Vraag 10
Bent u het eens met de conclusies in het artikel dat biologische landbouw
geschikt is voor een niche in de consumentenmarkt, maar niet voor het
grootschalig voeden van een groeiende wereldbevolking?
Antwoord 10
In Nederland is biologische landbouw momenteel een niche, maar ontwikkelt
het kabinet, in lijn met Europese doelstellingen, een nationale strategie
biologische productie en consumptie voor de mogelijke groei van de sector,
passend binnen de Nederlandse context. Er is geen landbouwmodel dat
exclusief kan claimen de wereldbevolking te kunnen voeden. Zie ook vraag 7.
Vraag 11
Wat zijn de gevolgen voor de Nederlandse landbouwproductie als we met
onmiddellijke ingang gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest verbieden?
Antwoord 11
Bij een onmiddellijk verbod op gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest
zal de Nederlandse landbouwproductie fors dalen, vanwege plagen en ziekten
die gewassen zullen aantasten en vanwege gebrek aan nutriënten die niet
volledig met natuurlijke meststoffen zijn op te vangen.
Vraag 12
Wat is de invloed van organisaties met een financieel belang bij het inperken
van gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest op het Nederlandse
landbouwbeleid? Dit mede in relatie tot het artikel waarin wordt geanalyseerd
dat het Sri Lankaanse landbouwbeleid werd bepaald door de Viyathmagabeweging, waarin de financiele belangen meespeelden van organisaties die
winst behaalden bij het afbouwen van gewasbeschermingsmiddelen en
kunstmest.
Antwoord 12
Er is in Nederland volop debat over de wijze waarop we de transitie naar
duurzame voedselproductie vormgeven. Maatschappelijke organisaties en
bedrijven nemen daar aan deel en trachten hun standpunten onder de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

aandacht te brengen van de politiek, de media en bij andere betrokken
partijen. Organisaties die een financieel belang hebben bij het inperken van
gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest, hebben geen wezenlijk andere
invloed dan organisaties die een belang hebben bij het gebruik en het
tegendeel bepleiten. De argumenten op basis waarvan we in het debat tot
besluiten komen worden uiteindelijk uitgewisseld in uw Kamer.
Vraag 13
Welke belangenorganisaties en denktanks hebben in het verleden of
hedendaags bij het ministerie bepleit dat Nederland kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen uitfaseerd of het gebruik ervan drastisch verminderd?
Antwoord 13
In het debat over de reductie van het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen worden vele stemmen gehoord. Zo hield de commissie voor
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op 12 januari 2022 een rondetafelgesprek over gewasbeschermingsmiddelen en heeft de vaste commissie van
LNV recent een brief ontvangen van tien maatschappelijke organisaties die
pleiten voor een reductie van gebruik en risico’s van gewasbeschermingsmiddelen. De Toekomstvisie gewasbescherming 2030 en het bijbehorende
Uitvoeringsprogramma, die is opgesteld in samenwerking met Agrodis,
Artemis, Cumela, Fedecom, LTO Nederland, Natuur en Milieu, Nefyto,
Plantum, UvW en VEWIN, richt zich op een transitie naar weerbare planten en
teeltsystemen waardoor de behoeft aan gewasbeschermingsmiddelen
afneemt en daardoor ook het gebruik en de risico’s.
Vraag 14
Wat was de reactie van de Nederlandse delegatie naar de VN klimaattop in
Glasgow op de speech van President Gotabaya Rajapaksa waarin hij het
succes van zijn «agrarische revolutie» verkondigde?
Antwoord 14
Het programma van de VN klimaattop voorziet formeel niet in reacties op de
nationale speeches die worden gehouden. De Nederlandse delegatie heeft
hierover geen contact gehad met delegatie uit Sri Lanka.
Vraag 15
In welke mate heeft deze toespraak effect gehad op de besluitvorming tijdens
de top?
Antwoord 15
Besluitvorming vindt met name plaats in de tweede week van de klimaattop
over de onderhandelingsonderwerpen en staat los van de gehouden
speeches. Het indirecte effect van speeches valt niet vast te stellen.
Vraag 16
Heeft de Nederlandse delegatie de foutieve claims van President Gotabaya
Rajapaksa richting andere delegaties weerlegd?
Antwoord 16
De Nederlandse delegatie heeft niet met andere delegaties over deze speech
gesproken.
Vraag 17
Bent u op de hoogte dat ongeveer 4 miljard mensen wereldwijd afhankelijk
zijn voor hun voedselvoorziening van de toegenomen agrarische productiecapaciteit door gewasbestrijdingsmiddelen en kunstmest? In welke mate speelt
dit mee in het Nederlandse buitenlandbeleid?
Antwoord 17
Het kabinet erkent het belang van gebruik van agrochemicaliën voor de
wereldwijde voedselproductie. Het kabinetsbeleid in deze is gericht op een
zorgvuldige toepassing van deze middelen, dat wil zeggen op een manier die
veilig en rendabel is voor de boer en duurzaam en gezond voor mens,
maatschappij en milieu.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Vraag 18
Zou u deze vragen zo snel mogelijk elk afzonderlijk kunnen beantwoorden?
Antwoord 18
De vragen zijn zo snel als mogelijk, ieder afzonderlijk beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5