Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

32 637

Bedrijfslevenbeleid

Nr. 253

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 september 2016
Vorig jaar heb ik uw Kamer geïnformeerd over de integratie van de
Research- en Development Aftrek (RDA) in de S&O-afdrachtvermindering
(WBSO) per 20161. Deze integratie is uitgewerkt in het Belastingplan 2016.
Met behulp van de WBSO kunnen bedrijven de loonkosten en andere
kosten en uitgaven voor Research en Development (R&D), bijvoorbeeld
voor prototypes of onderzoeksapparatuur, verlagen. Bedrijven dragen
minder loonheffing af en zelfstandigen krijgen een vaste aftrek. De
R&D-niet-loonkosten komen pas sinds dit jaar in aanmerking voor de
WBSO. Voorheen werden deze ondersteund door de RDA, in de vorm van
een aftrekpost in de winstbelasting.
Tijdens de begrotingsbehandeling Economische Zaken en de parlementaire behandeling van het Belastingplan 2016 vorig jaar, heeft uw Kamer
aandacht gevraagd voor de effecten van de integratie op de verdeling van
het WBSO- budget tussen mkb en grootbedrijf. Op 28 oktober 2015 heb ik
u een raming gegeven, gebaseerd op uitvoeringsgegevens van de
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl)2. Deze raming voorzag
dat de budgetverdeling tussen mkb en grootbedrijf in 2016 in grote lijnen
gelijk blijft met de verdeling voor de integratie. Dit was ook een expliciet
uitgangspunt bij het vaststellen van de parameters.
Ik heb toegezegd uw Kamer op Prinsjesdag te informeren over de
verdeling van het budget tussen mkb en grootbedrijf, voor zover dat op
dat moment mogelijk is op basis van de dan toe bekende realisaties.
In deze brief beschrijf ik de effecten van de integratie op de budgetverdeling tussen mkb en grootbedrijf. Daarnaast maak ik van de gelegenheid
gebruik om nader in te gaan op het doel en het effect van de WBSO (mede

1
2

kst-32637-253
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Kamerstuk 34 002, nr. 106.
Kamerstuk 34 300 XIII, nr. 69.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 637, nr. 253

1

in relatie tot een recente studie van het IMF), het gebruik van de regeling
in 2016, het beschikbare budget en de parameters voor 2017.
Doel en effect WBSO
Innovatie is een bron voor duurzame economische groei en levert een
belangrijke bijdrage aan de versterking van het concurrentievermogen
van Nederland. Innovatie speelt een belangrijke rol bij het verhogen van
de arbeidsproductiviteit en het vinden van oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Bedrijven investeren uit zichzelf minder in R&D dan
maatschappelijk gezien optimaal is. De oorzaak hiervan is dat zij de
kennis-spillovers, waar andere bedrijven van kunnen meeprofiteren, niet
volledig meenemen in hun beslissing over hun R&D-inspanningen. Om
deze reden stimuleert de overheid bedrijven om te investeren in R&D.
Doel van het kabinet is daarbij dat in 2020 in Nederland 2,5% van het BBP
wordt uitgegeven aan R&D (door publieke en private partijen).
Volgens een recente studie van het IMF3 ligt het maatschappelijk
rendement van extra R&D-uitgaven twee keer zo hoog als het private
rendement. Het IMF adviseert overheden om de marginale kosten van
R&D met 50% te verlagen om het maatschappelijk gewenst optimum te
bereiken. Generiek fiscaal beleid, zoals in Nederland de WBSO, kan daar
volgens het IMF een belangrijke rol bij spelen.
Het IMF gaat er in zijn studie van uit dat het verlagen van de kosten van
private R&D een elasticiteit van −1 kent. Deze elasticiteit komt er op neer
dat het verlagen van de kosten van private R&D met één euro (via fiscale
ondersteuning of subsidies) leidt tot extra investeringen in R&D ter
waarde van één euro. Deze multiplier is weliswaar lager dan de multiplier
in de laatste WBSO-evaluatie4 (waarbij is geconcludeerd dat de extra
R&D-loonuitgaven per euro WBSO € 1,77 bedragen) of de multiplier in
een recente studie over het Britse R&D Tax Relief Scheme5 (waarbij is
geconcludeerd dat de extra R&D-uitgaven per pond aan tax relief £ 1,7
bedragen), maar hoger dan de multiplier die het CPB als uitgangspunt
neemt in de eerdere studie Kansrijk Innovatiebeleid6. Volgens het CPB
leidt één euro extra aan WBSO tot € 0,10–€ 0,50 aan extra private
R&D-loonuitgaven.
Een prijselasticiteit van –1 kan volgens het IMF worden beschouwd als
een goede globale consensus van schattingen in de internationale
literatuur. Het ontwerp en de uitvoering van fiscale instrumenten zijn
volgens het IMF medebepalend voor de effectiviteit ervan. Het geven van
een korting op de loonkosten van R&D-medewerkers of op R&D-uitgaven
(zoals het geval is bij de WBSO) wordt door het IMF positief belicht.
Gebruik in 2016
De belangstelling voor de WBSO is in 2016 onverminderd groot. Er maken
dit jaar naar verwachting 23.000 bedrijven gebruik van de WBSO, waarvan
ruim 97% mkb’er is. Voorbeelden van door de WBSO ondersteunde
innovaties zijn terug te lezen op de website van RVO.nl7.

3

IMF, Fiscal Monitor, april 2016.
Evaluatie WBSO 2006–2010, EIM, februari 2012.
5
«Do tax incentives for research increase firm innovation? An RD design for R&D.» NBER
Working Paper 22405, juli 2016.
6
Kansrijk Innovatiebeleid, CPB, februari 2016.
7
http://www.rvo.nl/actueel/praktijkverhalen?f[0]=subsidies%3A3941.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 637, nr. 253

2

Op basis van de aanvragen die in het eerste halfjaar van 2016 zijn
ingediend, verwacht RVO.nl dat de budgetuitputting van de WBSO in 2016
2% hoger ligt ten opzichte van de raming van vorig najaar.
Het toegenomen gebruik van de regeling is met name te verklaren
doordat bedrijven meer WBSO zijn gaan aanvragen voor R&D-nietloonkosten (plus 8,5%). Het percentage van 8,5% betreft alleen de
bedrijven die werkelijke kosten en uitgaven opvoeren, en is nog exclusief
de bedrijven die kiezen voor een forfaitair (vast) bedrag voor kosten en
uitgaven. Door de integratie van de RDA in de WBSO kunnen ondernemers het fiscale voordeel op de R&D-niet-loonkosten eerder en beter
verzilveren. Zij kunnen dit nu maandelijks via de loonheffing verrekenen in
plaats van pas na afloop van het jaar via de vennootschapsbelasting.
Daardoor is het aanvragen van WBSO voor R&D-niet-loonkosten
aantrekkelijker voor bedrijven.
De verdeling van het budget tussen mkb en grootbedrijf ontwikkelt zich in
2016 conform de eerder aan uw Kamer geschetste verwachting. Zie Tabel
1. Het mkb maakt in 2016 naar verwachting gebruik van 65,4% van het
budget. Dit aandeel is relatief hoog, gezien het feit dat het mkb verantwoordelijk is voor 40% van de in Nederland uitgevoerde R&D8.
Daarbij moet worden opgemerkt dat deze cijfers niet definitief zijn, omdat
nog niet alle WBSO voor 2016 is aangevraagd en beoordeeld. Daarnaast is
de uiteindelijke verdeling van het budget afhankelijk van de werkelijk
gerealiseerde R&D door bedrijven. De definitieve budgetverdeling zal
halverwege 2017 bekend zijn.
tabel 1
Verdeling WBSO-budget
tussen grootteklassen
bedrijven

Prognose 2016, op basis van
analyses voorafgaand aan
integratie (28 oktober 2015)

Meeste recente prognose
2016, op basis van werkelijke
aanvragen tot juli 2016

klein (< 50 werkzame
personen)

44,7%

44,3%

middelgroot (50–249
werkzame personen)

21,2%

21,1%

groot (≥ 250 werkzame
personen)

34,1%

34,6%

bron: RVO.nl

Budget en parameters 2017
Het in stand houden van de parameters (ondersteuningspercentages,
schijflengtes) is van belang voor een stabiel investerings- en vestigingsklimaat voor het R&D-intensieve bedrijfsleven. Gelet op het groeiende
gebruik van de WBSO zal het kabinet hiertoe de komende jaren extra
budget beschikbaar stellen. Het betreft een bedrag van € 33 miljoen in
2017 en structureel € 85 miljoen vanaf 2018. Met inachtneming van de
onderuitputtingen uit het verleden is met deze extra middelen het
WBSO-budget voor 2017 en verder € 1.205 miljoen. Daarmee kunnen de
parameters voor 2017 ongewijzigd blijven (zie tabel 2). Het
doorgroeiende mkb blijft daarbij extra ondersteund, doordat het
verhoogde tarief in de eerste schijf op de eerste € 350.000 aan
R&D-(loon)kosten van toepassing blijft. Het kabinet kan hiermee opnieuw
een stevige impuls geven aan de private R&D in Nederland.

8

CBS, ICT, kennis en economie 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 637, nr. 253

3

Tabel 2
Parameters WBSO 2017
Tarief eerste schijf

32%

Tarief eerste schijf starters

40%

Grens eerste schijf

€ 350.000
R&D-(loon)kosten

Tarief tweede schijf

16%

De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 637, nr. 253

4