Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum
Ministerie van Veiligheid en Justitie

Aan
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
dhr. mr. dr. K.H.D.M. Dijkhoif

fl ota

Afdeling Extern
Wetenschappelijke
Betrekkingen (EWB)
2511DPD:nHaag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.wodcni

Visie WODC toe te passen methodologie toekomstige
illegalenschattingen
Datum
2 september 2015
Ons kenmerk
2402/679907/15
Bijlagen
-

Rapport
Jilegalenschatting 2012-2013

Het vaststellen van het aantal illegale vreemdelingen dat in Nederland verblijft is
een lastige exercitie. Bij illegalen gaat het om een deels verborgen populatie,
waarvoor geldt dat ze niet eenvoudigweg geteld kunnen worden. Om een indicatie
te krijgen van de omvang van de Nederlandse illegalenpopulatie dienen speciaal
op (deels) verborgen populaties ontworpen schattingsmethoden te worden
ingezet.
Nederlandse methode illegalenschatting
Voor de Nederlandse illegalenschatting wordt sinds 2002 dezelfde
schattingsmethode toegepast, een vangst-herva ngstmethode volgens het
afgeknotte Poisson regressiemodel. De methode maakt gebruik van
aanhoudingsgegevens van de Vreemdelingenpolitie. Een vergelijking van
verborgen populatie schattingsmethoden die het WODC in 2006 liet uitvoeren liet
zien dat alle verborgen populatiemethoden beperkingen en / of onzekerheden
. Hoewel ook voor de toegepaste vangst-hervangstmethode beperkingen
1
kennen
werden geconstateerd was de uitkomst van de methodenvergelijking dat deze
methode het meest bruikbaar is voor de Nederlandse illegalenschatting. In 2009
werd in het kader van het CLANDISTINO project, in opdracht van de Europese
Commissie, een evaluatie uitgevoerd naar de kwaliteit van de methoden die
twaalf Europese landen inzetten voor de illegalenschatting. Het onderzoek liet zien

1

Sikkel, D., P. van der Heijden & G. van Gils (2006) Methoden voor omvangschattingen van
verborgen populaties, met name illegalen. Reeks: Onderzoek en Beleid, nr. 243. Den Haag:
WODC.
Pagina 1 van 2

dat alleen de illegalenschattingen die in Italië en Nederland worden uitgevoerd
volledig voldoen aan de wetenschappelijke kwaliteitseisen
.
2
Bijstelling illegalenschatting 2009
Het huidige onderzoek voor de illegalenschatting voor de periode 2012/13 bracht
aan het licht dat een van de databronnen bij de eerder gepubliceerde
illegalenschatting 2009 niet gebruikt had kunnen worden. De data van de
Koninklijke Marechaussee blijken bij nader inzien niet geschikt voor een schatting
van het aantal in Nederland verblijvende illegale vreemdélingen. Het rapport met
de illegalenschatting 2012/13 bevat een bijgestelde schatting voor 2009 en biedt
nadere details hieromtrent.

Afdeling Extern

Datum
2september2015
Ons kenmerk
2402/679907/15

Triangulatie centraal bij toekomstige illegalenschattingen
Met het oog op de gebleken kwetsbaarheid van de Nederlandse illegalenschatting
organiseerde het WODC in juni 2015 een seminar waaraan ruim twintig
methodologische en inhoudelijke experts deelnamen die verbonden zijn aan
universiteiten of statistische bureaus van gemeenten. In het seminar is nagegaan
in hoeverre de bestaande vangst-hervangstmethode volstaat en welke
mogelijkheden er bestaan voor verbetering van de illegalenschatting.
Breed gedragen werd de conclusie dat een volgende illegalenschatting niet meer
alleen gebaseerd zou moeten worden op een vangst-hervangstschatting. Er zou
gezocht moeten worden naar mogelijkheden om de kwetsbaarheid van de
bestaande methode te verminderen door triangulatie toe te passenS.
Een voorwaarde voor het toepassen van triangulatie is de beschikbaarheid van
onafhankelijke alternatieve data van voldoende kwaliteit. Het seminar leverde
verschillende databronnen en methoden op die bi] een eventueel toekomstige
illegalenschatting mogelijk kunnen worden ingezet ter validatie en duiding van de
resultaten van de vangst-hervangst schatting. Een vooronderzoek waarin de
praktische geschiktheid en beschikbaarheid van de aanvullende data en methoden
worden onderzocht kan deel uitmaken van een volgende illegalenschatting.

2

Vogel, D. (2009) Size and Development of Irregular Migration to the EU. Comparative
Policy Brief. Size and development of irregular migration to the EU. CLANDESTINO research
project Counting the Uncountable: Data and Trends across Europe. October 2009. European
Commission.
Heijden, P. van der, M. Cruyff & G. van Gils (2011) Schatting illegaal in Nederland
verblijvende vreemdelingen in 2009. Den Haag: WODC.
“Heijden, P. van der, M. Cruyff & G. van Gils (2015) Schattingen aantal illegaal in
Nederland verblijvende vreemdelingen 2012-2013. Den Haag: WODC.

Bij triangulatle worden meerdere onafhankelijke methoden gebruikt bij het In kaart
brengen of schatten van hetzelfde fenomeen. De mate waarin de resultaten van de
onafhankelijk uitgevoerde schattingen convergeren in combinatie met de eigenschappen van
de schattingsmethode en de gebruikte data leveren informatie op over de waarde (onder
meer betrouwbaarheid en precisie) die aan de schatting kan worden toegekend.
Pagina 2 van 2