Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2323
Vragen van het lid Van Raak (SP) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over de uitspraken van het hoofd van de AIVD over Edward
Snowden (ingezonden 7 mei 2015).
Antwoord van Minister Plasterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 22 mei 2015).
Vraag 1
Deelt u de opvatting van de directeur-generaal van de Algemene Inlichtingen
en Veiligheidsdienst (AIVD) dat klokkenluider Snowden «absolute bullshit»
spreekt?1
Antwoord 1
Voor mijn reactie op de uitspraken van de heer Snowden verwijs ik u naar
mijn brief van 6 februari 2015 (Kamerstuk 30 977, nr. 109).
Vraag 2
Kunt u uitsluiten dat de AIVD in het verleden de National Security Agency
(NSA) of een andere Amerikaanse geheime dienst direct of indirect behulpzaam is geweest bij de inzet van bijzondere middelen tegen of in een ander
Europees land?
Antwoord 2
De Wiv 2002 stelt kaders voor de samenwerking met buitenlandse
inlichtingen- en veiligheidsdiensten en de inzet van bijzondere bevoegdheden. Binnen deze kaders kunnen bijzondere bevoegdheden worden ingezet.
De Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) houdt toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering van de
Wiv 2002. In dit kader heeft de CTIVD meerdere rapporten uitgebracht die de
samenwerking met buitenlandse diensten betreffen, waaronder het meest
recente rapport nr. 38 (2014) over gegevensverwerking op het gebied van
telecommunicatie. Dit rapport betreft het onderzoek dat de CTIVD uitvoerde
op verzoek van uw Kamer naar aanleiding van de onthullingen over de NSA
in 2013. Er is volgens de CTIVD geen sprake van het stelselmatig buiten de
wet om verwerven van (persoons)gegevens door de Nederlandse diensten.

1

ah-tk-20142015-2323
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://m.nrc.nl/nieuws/2015/05/01/aivd-baas-bertholee-een-schoothond-van-de-nsa-bullshit/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 3, 4
Klopt het dat Nederland als lid van de Amerikaanse «Nine Eyes» een meer
bijzondere band heeft met de NSA dan Duitsland, dat niet onderdeel is van
deze exclusieve club van landen met wie de NSA nauw samenwerkt?
Hoe kunt u aannemelijk maken dat de Duitse geheime dienst de Amerikanen
wel heeft geholpen bij spionage in andere Europese landen en Nederland
niet?
Antwoord 3, 4
Over de invulling van de samenwerking tussen Nederlandse en buitenlandse
diensten kunnen in het openbaar geen uitspraken worden gedaan.
Vraag 5
Deelt u de strategie van de AIVD om klokkenluider Snowden te isoleren en te
stigmatiseren?
Antwoord 5
Er is geen sprake van een strategie van de AIVD om de heer Snowden te
isoleren en te stigmatiseren.
Vraag 6
Deelt u de kritiek van de AIVD dat journalisten in Nederland niet kritisch
genoeg zijn?
Antwoord 6
De directeur-generaal van de AIVD heeft in het interview niet gesteld dat
journalisten in Nederland in het algemeen niet kritisch genoeg zouden zijn.
Vraag 7
Waarom bent u niet bereid Snowden politiek asiel te verlenen en in Nederland in alle vrijheid zijn verhaal te laten doen?
Antwoord 7
Naar aanleiding van eerdere schriftelijke vragen van het lid van Raak is uw
Kamer op 15 juli 2014 en 6 februari 2014 als volgt geïnformeerd.Een
asielverzoek kan ingevolge de Vreemdelingenwet 2000 enkel in Nederland en
in persoon worden ingediend. Het verzoek van de heer Snowden kan om die
reden niet als asielverzoek in de zin van de Vreemdelingenwet worden
aangemerkt en is dan ook niet als zodanig in behandeling genomen. Bij brief
van 12 januari 2003 van de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie,
mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, aan de Tweede Kamer
(Kamerstuk 19 637, nr. 719) is aangegeven dat het niet langer mogelijk is bij
een Nederlandse
vertegenwoordiging in het buitenland een machtiging tot voorlopig verblijf
aan te vragen met als doel «asiel». In deze brief is aangegeven dat de
inwerkingtreding van de Vreemdelingenwet 2000 in juridische zin het einde
betekende van de mogelijkheid om een verzoek tot overkomst voor asiel in te
dienen in het land van herkomst. Dit is gelegen in het feit dat de vluchtelingendefinitie in de Vreemdelingenwet gelijk is aan die van het Vluchtelingenverdrag. Onder het Vluchtelingenverdrag kan iemand die zich in het land van
herkomst bevindt de
jure niet als vluchteling worden erkend. Indien een vreemdeling zich voor
asielrechtelijke bescherming meldt op een Nederlandse post buiten zijn land
van herkomst, kan deze in het voorkomende geval wel onder de vluchtelingendefinitie van het Vluchtelingenverdrag vallen. Het uitgangspunt is ook in
dat geval dat de vreemdeling niet voor bescherming in Nederland in
aanmerking komt. De vreemdeling dient zich namelijk voor het verkrijgen van
bescherming in eerste instantie te wenden tot de autoriteiten van het land
waar hij zich bevindt. De meeste landen zijn partij bij het Vluchtelingenverdrag en zullen deze bescherming
kunnen bieden. Indien blijkt dat dit niet mogelijk is, dient de vreemdeling zich
te wenden tot UNHCR ten behoeve van statusdeterminatie. Indien UNHCR de
aanvrager als mandaatvluchteling beschouwt, wordt betrokkene beschermd.
Gezien het vorenstaande kader bestaat ook thans geen aanleiding hierover
anders te oordelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2