Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 515

Kabinetsplan aanpak administratieve lasten

Nr. 276

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 december 2008
Met deze brief wil ik u inlichten over de aanpak van het ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) op het gebied van de
vermindering van regeldruk.
LNV wil zijn beleidsinzet beter laten aansluiten óp en zichtbaar maken
vóór de samenleving. En dat zonder de aansluiting op specifieke doelgroepen en sectoren te verliezen. Tegelijkertijd moet LNV fors krimpen om
de door het kabinet afgesproken taakstelling in te vullen. Het gaat dus om
kleiner en beter. Beter ook door extra in te zetten op de prioriteiten van het
Beleidsprogramma en door anders te werken. Enerzijds maximaal
aansluiten op de eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van de
samenleving en snijden in dubbel werk, ambtelijke drukte, controletorens
en onnodige detaillering en anderzijds investeren in de prioriteiten van de
samenleving en een betere dienstverlening.
LNV beoogt bij de vermindering van de regeldruk een integrale aanpak
van aspecten die verband houden met de taakstellingen en speerpunten
van dit kabinet. De invalshoek uit het coalitieakkoord «overheid en dienstbare publieke sector» (pijler 6) en «een innovatieve, concurrerende en
ondernemende economie» (pijler 2) vraagt een oriëntatie op onder meer
onze eigen regelgeving die gaat in de richting van verleiden, uitdagen en
aanspreken, inclusief sanctioneren. Het beoogde resultaat is een stelselherziening en een organisatie waarin mensen centraal staan, waar mogelijk ruimte wordt gelaten voor vernieuwing en eigen initiatief, en waarbij
uitvoering, toezicht en controle zo helder als mogelijk is geregeld.
Vermindering regeldruk LNV
Onder de noemer van «Vermindering Regeldruk LNV» breng ik de
verschillende programma’s voor vermindering van de regeldruk samen en
vertaal dit in beleidsvoornemens. Het gaat dan om een bundeling van
onder meer het programma vermindering regeldruk bedrijven, verminde-

KST125833
0809tkkst29515-276
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 515, nr. 276

1

ring regeldruk burgers en een betere dienstverlening en de nota
«Vertrouwen in wetgeving».
Deze projecten, waarvan onderdelen reeds gestart zijn, moeten onder
meer leiden tot betere dienstverlening, minder vergunningen, minder
administratieve lasten, lagere verkrijgings- en uitvoeringskosten van
subsidies, uniformering van begrippen, eenduidige sancties, minder
uitvoeringslasten, een vergroting van transparantie in de regelgeving,
minder interne en interbestuurlijke lasten, minder toezichtslasten en een
keten- en doelgroepenbenadering.
Het voorliggende programma, waarvan de concretisering is uitgewerkt in
de bijlage1, heeft een voortrollend karakter. Verschillende onderdelen
zullen sneller zijn afgerond dan andere en gaandeweg worden nieuwe
activiteiten toegevoegd.
Europa
Veel van de regeldruk op de LNV-terreinen is afkomstig uit Europa.
Het is daarom belangrijk dat ook de Europese Commissie activiteiten
ontplooit om de regeldruk te verminderen. Met haar strategie voor «Better
Regulation» wil de Europese Commissie de kwaliteit van nieuwe Europese
regelgeving verbeteren en bestaande regelgeving verduidelijken door:
• de uitvoering van een actieplan om administratieve lasten terug te
dringen (zowel op Europees als nationaal niveau met 25% in 2012);
• de uitvoering van een «simplification rolling program» voor bestaande
Europese regelgeving;
• meer en betere impactassessments en publieke consultatie bij voorbereiding van regelgeving;
• diverse aanhangige voorstellen voor regelgeving in te trekken.
Uiteraard ondersteun ik dit Europese programma. Verderop in deze brief
kom ik daarop terug.
Verbrede aanpak: naar een «tienkamp»
Een belangrijke ervaring uit het afgelopen reductieprogramma is dat de
rijksoverheid zich niet teveel moet richten op de behaalde administratieve
lastenverlichting in procenten. De aanpak van administratieve lasten tot
nu toe heeft bij bedrijven immers niet in gelijke mate geleid tot een
vermindering van de gevoelde of beleefde lasten. Anders gezegd: de
meetbare reductie en de merkbare reductie liggen uit elkaar. Dit is deels
verklaarbaar doordat de definitie van het begrip «administratieve lasten»,
slechts een beperkt deel van de gevoelde lasten dekt. Administratieve
lasten zijn slechts gedefinieerd als lasten voor burgers en bedrijven die
ontstaan omdat zij moeten voldoen aan informatieverplichtingen die
voortkomen uit wet- en regelgeving. Voor een merkbare reductie van de
lasten is meer nodig dan een focus op de informatieverplichtingen. Het
wegnemen van irritaties, het verbeteren van de dienstverlening, het
benutten van ICT-kansen, het verlagen van toezichtslasten en van andere
lasten (onder andere vergunningen, nalevingslasten, implementatielasten
van nieuwe regelgeving, verkrijgingskosten van subsidies) zijn daarom
elementen van de nieuwe reductieaanpak.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

LNV koerst dus op een meersporenbeleid met betrekking tot de vermindering van regeldruk en administratieve lasten. Ik onderscheid tien aspecten
van regeldruk in mijn integrale aanpak. Daarbij vindt de realisatie plaats
door nieuwe of aangepaste regelgeving, door maatregelen op Europees
niveau en door maatregelen in de uitvoering.
De «tienkamp» wordt hierna puntsgewijs beschreven en in de bijlage
weergegeven op actieniveau.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 515, nr. 276

2

1. Naar vernieuwde wetgeving
Een van de elementen van het programma «Vermindering Regeldruk
LNV» is het aanpassen en moderniseren van de bestaande wetgeving op
LNV-gebied. Regelgeving is niet alleen een vehikel om vele van de door
mij voorgenomen verminderingen in de regeldruk te realiseren, maar óók
zelfstandig onderdeel van het dossier regeldruk.
De grote variëteit van LNV-beleidsvelden heeft in het verleden geresulteerd in een groot aantal afzonderlijke wetten die doorgaans historisch
bepaald, op afzonderlijke momenten en met verschillende uitgangspunten
en systemen tot stand zijn gekomen. Bij deze modernisering kan integraal
uitvoering worden gegeven aan de maatregelen ter vermindering van de
regeldruk. Enerzijds gaat het daarbij dus om nieuwe wetgeving en anderzijds om doorvoering van maatregelen door aanpassing van de uitvoeringsregelgeving. Vooruitlopend op deze herziening zijn of worden reeds
de nodige maatregelen getroffen. Ik wijs bijvoorbeeld op de nieuwe regels
voor de preventie van dierziekten die per 1 januari 2009 zullen ingaan. Ook
een deel van de visserijregelgeving (binnenvisserij) is per die datum
herzien.
Het streven naar één loket, één inspectie, minder vergunningen en meer
algemene regels maakt van deze vernieuwing deel uit. Aandacht wordt
besteed aan een logische bevoegdheidstoedeling aan de verschillende
bestuurslagen en aan mogelijkheden om «bestuurlijke drukte» te verminderen.
Burgers worden binnen hetzelfde domein nog geconfronteerd met
verschillende handhavingsstelsels. Dit is ook voor de inspectiediensten
een lastige inefficiëntie. Met herijking kan zowel een slag richting burger
als richting efficiency bij de overheid worden geslagen. Vormen van
bestuurlijke en private handhaving (toezicht op controle; aansluiting bij
eigen kwaliteitssystemen van de sector), en bestuurlijke handhavingsinstrumenten, waaronder de bestuurlijke boete, krijgen daarbij nadrukkelijk een plaats.
Het voorstel voor de Wet dieren dat thans bij uw Kamer in behandeling is,
is een goed voorbeeld van mijn streven naar vernieuwing van de wetgeving. Een «Wet dieren» integreert een zestal wetten die elk afzonderlijk op
verschillende aspecten rond dieren zien, sluit ook aan bij Europese
plannen tot integratie op dit gebied en brengt eenheid in de verschillende
systemen. Door harmonisatie en integratie worden voordelen behaald
zowel bij de doelgroepen (die centraal komen te staan) als bij de uitvoering en handhaving. Dit zal met name bij de uitvoeringsregelgeving
concreet tot uitdrukking komen. Gedacht moet worden aan integratievoordelen van toegankelijker regels met op elkaar afgestemde verplichtingen, vergunningen, registraties en meldingen.
Verder is met uw Kamer onlangs de evaluatie van de Natuurwetgeving
besproken. Onderdeel daarvan is het voornemen om over te gaan tot
integratie van de Natuurbeschermingswet 1998, de Flora- en faunawet en
de Boswet in één – eenvoudiger en transparantere – Natuurwet. Waar
mogelijk zullen daarbij praktische oplossingen worden gekozen om te
komen tot een beter hanteerbare wetgeving.
Een wetsvoorstel op dit punt zal worden voorbereid.
Herijking van de wetgeving en de daarin neergelegde instrumenten biedt
daarnaast de mogelijkheid de burger nauw te betrekken bij de projecten,
onder meer door nieuwe vormen van consultatie via internet. Rijksbreed
zal per 1 juni 2009 een pilot starten op dit gebied. LNV doet hier uiteraard

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 515, nr. 276

3

aan mee. Thans wordt binnen LNV geïnventariseerd welke voorgenomen
regelgeving de procedure van internetconsultatie zal doorlopen.
Bestendigheid en voorspelbaarheid moeten uitgangspunt zijn. Als een van
de belangrijkste lastenposten van het bedrijfsleven wordt de veelvuldige
en onverwachte verandering van regelgeving genoemd. Discipline op dit
punt is vereist; dit zal ook een positieve uitstraling hebben naar de
bedrijfsvoeringsprocessen, de uitvoering en de nalevingskolom. Ik heb
daarom besloten om met vaste, goed gecommuniceerde herijkingsmomenten voor wet- en regelgeving te gaan werken. Een eerste vast
moment is 1 januari 2009, een volgend moment zal 1 juli 2009 zijn. In mijn
brief van 28 april jl. (Kamerstukken II 29 515/31 201, nr. 243) heb ik u hier
nader over geïnformeerd.
Concluderend zal het beoogde effect van het in uitvoering zijnde
programma in zijn algemeenheid impliceren dat het resultaat is: minder
én geïntegreerde formulieren, eenduidiger informatie, duidelijk waar men
aan moet voldoen, eenvormige procedures, eenvormige handhaving en
eenvormige sancties, meer ruimte voor ontplooiing, minder vergunningen, heldere doelgroepbenadering in regelgeving en inspraakmogelijkheden, minder wijzigingen in de regels.
2. Administratieve lasten
Het kabinet heeft voor de administratieve lasten van bedrijven een nieuwe
nulmeting voor de verschillende departementen naar de stand per maart
2007 laten uitvoeren en reductiedoelstellingen vastgesteld. Voor LNV
impliceert dit € 205 miljoen aan lasten en een reductiedoelstelling van
18,5%. Dat is lager dan de kabinetsdoelstelling van – 25%. Reden hiervoor
is dat de gerealiseerde hogere reductie van LNV in het verleden is
meegewogen. Door de sinds maart 2007 getroffen maatregelen zijn
alweer enkele reducties behaald, onder andere door de nieuwe preventieregels in de diergezondheid.
Analyse heeft uitgewezen dat de verdere reductiemogelijkheden beperkt
zullen zijn. Deels omdat het «laaghangende fruit» is geplukt en deels
omdat de LNV-regelgeving in hoge mate door EU-regelgeving wordt
bepaald.
Dit neemt niet weg dat ik krachtig zal blijven streven tot verlaging van de
lasten, óók in Europees verband. Zo zal onderzocht worden of op het
terrein van de destructie en op het terrein diergeneesmiddelen
(kanalisatiesystematiek) reducties te behalen zijn.
Overigens is het ook zo dat er wensen in een sector kunnen leven die,
indien er gehoor aan wordt gegeven, leiden tot een toename van de administratieve lasten. Zo leidt bijvoorbeeld de roep om differentiatie in de
gebruiksnormen voor stikstof in het mestdossier al snel tot een toename
van de informatiestromen en daarmee tot een toename van de administratieve lasten.
Het zal een grote inspanning vergen om in 2011 de administratieve lasten
met 18,5% te hebben gereduceerd ten opzichte van het niveau 2007.
2. Vergunningen
Eerder in het kader van het Project Vereenvoudiging Vergunningen is al
besloten tot afschaffing, vereenvoudiging of bundeling van een groot
aantal vergunningen, dan wel omzetting in algemene regels. Het ging in
dat kader om 78 voorstellen. De meerderheid daarvan is inmiddels gerealiseerd. Daarbij is ook voor vier vergunningen de Lex Silencio al ingevoerd. Begin 2009 treedt de afschaffing c.q. vereenvoudiging van een
aantal vergunningen in de visserijsector (binnenvisserij) in werking; voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 515, nr. 276

4

de zeevisserij zijn de vereenvoudigingen per 1 juli 2009 voorgenomen. In
verband met de voornemens tot vereenvoudiging van het preventief
dierziektebeleid zijn ook in dat kader voorstellen in de sfeer van de
vergunningen gerealiseerd. Deze zullen per 1 januari 2009 ingaan. In het
kader van de afgeronde evaluatie van de natuurwetgeving en het daarover ingenomen kabinetsstandpunt zullen ook in dat beleidsveld vereenvoudigingen worden doorgevoerd. Zo zal de geldigheidsduur van de
jachtakte worden verlengd tot vijf jaar. Thans wordt deze vergunning nog
jaarlijks uitgegeven.
3. Nalevingslasten
De ambitie is de aanpak te concentreren op een selectie van wetgevingsgebieden waarvan de nalevingslasten als onnodig hoog worden ervaren.
Met de inrichting van de Gegevensautoriteit Natuur worden de nalevingslasten, verbonden aan de natuurwetgeving verminderd. In interdepartementaal verband wordt onderzoek gedaan naar de vermindering van
nalevingslasten. De nadruk in dit onderzoek ligt op onderdelen van de
Gezondheids- en welzijnswet voor dieren, de Meststoffenwet en de Floraen faunawet.
4. Toezichtslasten
De toezichtslasten worden verminderd. Onder de titel «Vernieuwd
toezicht» lopen twee projecten in het LNV-domein: «Vernieuwing toezicht
primaire sector» (AID) en «Vernieuwing toezicht vleesketen» (VWA). De
focus binnen de projecten verschuift van een kwantitatieve naar een
kwalitatieve aanpak. Dit omdat het bedrijfsleven heeft aangegeven niet
zozeer het aantal controles als wel de manier waarop de controles worden
uitgevoerd, een grote last te vinden. In een rapportcijfer vertaald is het
streven om voor de kwaliteit van het toezicht door de AID te komen van
een 6,0 in 2007 naar een 7,5 in 2011.
5. Verkrijgingskosten subsidies
De verkrijgingskosten van subsidies zullen worden verminderd. De aanpak
is gestart met een nulmeting van de verkrijgingskosten van subsidies.
LNV draait mee in dit traject en neemt tevens deel in de pilot «uniformering rijkssubsidies». De kern van dit kader is een verlenings- en verantwoordingregime dat zorgt voor proportionaliteit tussen de lasten en de
hoogte van het subsidiebedrag. De Regeling LNV-subsidies zal zo
lastenarm als mogelijk worden ingericht.
6. Dienstverlening
Een verbetering van de dienstverlening door betere communicatie,
grotere klantbetrokkenheid, ICT, slimmer en meervoudig gebruik van
gegevens, eenduidig toezicht en anders handhaven, leidt direct tot een
positief effect op de beleefde lasten en op de merkbaarheid van afnemende regeldruk. In het integrale programma «vermindering regeldruk»
betrekt LNV de wijze van uitvoering van wet- en regelgeving en de dienstverlening bij de interactie met burgers en bedrijven. Deze acties komen
deels samen in het programma «Elektronische Dienstverlening» (EDV). De
ambitie van dit programma is 100% van de dienstverlening digitaal aan te
bieden in 2011 en een daadwerkelijk gebruik van het elektronische kanaal
te realiseren van 70% in datzelfde jaar.
De toekenning van claims in het kader van het programma «Verbetering
Rijksdienst» heeft het investeringsprogramma ten behoeve van de digitale
dienstverlening een extra impuls gegeven. Rond de zwaartepunten: generieke infrastructuur voor digitale dienstverlening, klantgestuurde service-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 515, nr. 276

5

processen, ontsluiting van registers en procesintegratie in ketens zullen
22 projecten worden uitgevoerd.
LNV werkt samen met het bedrijfsleven en andere overheden aan de
ontwikkeling van CLIENT. CLIENT richt zich op het verbeteren van de
administratieve en logistieke processen bij import en export, onder
andere door het digitaliseren van de gegevensstroom. Dit leidt tot betere
dienstverlening, administratieve lastenverlichting en een efficiëntere en
effectievere controle. CLIENT sluit daarmee goed aan bij de ambities van
de e-Overheid. Ondersteunende, geautomatiseerde, systemen voor
import zijn sinds 2003 operationeel. Het systeem voor exportcertificering
komt sinds begin 2008 sectorgewijs tot stand en zal naar verwachting in
2009 gereed zijn.
7. Formulieren
Het aantal formulieren wordt teruggebracht en gedigitaliseerd. Een eerste
batch van 193 formulieren is aangepakt. Daardoor is dit aantal gedaald tot
110.
Naast het lopende initiatief om door middel van klantenpanels de
LNV-formulieren gebruikersvriendelijk te maken, participeert LNV in het
BZK-project «begrijpelijke formulieren». Hiermee wordt beoogd het
gehanteerde taalniveau van de formulieren beter aan te laten sluiten bij
het taalniveau van doelgroepen.
8. Interbestuurlijke lasten
LNV draagt bij aan de vermindering van interbestuurlijke lasten door
sturing op hoofdlijnen. Zo wordt in de Natuurbeschermingswet 1998 de
zogenoemde «plantoets» geschrapt. Daarnaast richt LNV als concrete
actie een GEO-portaal in voor provincies. Een aantal provincies gaat in
2008/2009 ervaring opdoen met dit medium. Door bijvoorbeeld de
perceelsgegevens van LNV aan provincies te leveren, kunnen provincies
op een eigen perceelsregistratie besparen. Ook hoeven boeren niet aan én
de provincies én het Rijk dezelfde gegevens op te geven.
9. EU
In het kader van vermindering regeldruk is de Europese dimensie van
groot belang. Een aanzienlijk deel van de regeldruk is immers afkomstig
uit Brussel. LNV heeft veel te maken met ondernemers èn met Brusselse
regelgeving. Daarom is het belangrijk om de regeldruk en administratieve
lasten bij de bron aan te pakken.
De Europese doelstelling is om 25% van de administratieve lasten te
verminderen per 2012. Hierbij is de EU begonnen met maatregelen op
onder andere de volgende gebieden:
– regels met betrekking tot GLB-inkomenssteun;
– de statistiekverplichtingen voor varkens, runderen en fruitteelt;
– vereenvoudiging van de verplichtingen voor telers en verwerkers van
energiegewassen;
– regels voor import- en exportcertificering;
– regels voor de toekenning van exportrestituties voor bepaalde
producten;
– ontwikkelen controlesysteem ten behoeve van het gemeenschappelijk
visserijbeleid.
De doorwerking van deze voornemens op het LNV-programma is thans
nog niet kwantificeerbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 515, nr. 276

6

De inzet van LNV op het terrein van Europese programma voor «Better
Regulation» is verder gericht op:
• het voorkomen van administratieve lasten bij nieuwe EU-regelgeving;
• het betrekken van andere vormen van regeldruk dan administratieve
lasten bij de aanpak van regeldruk;
• de verbetering van de kwaliteit van de Europese impact assesments en
EU-regelgeving, ook wat betreft de subsidiariteit en proportionaliteit;
• het terugdringen van uitvoeringslasten vanuit bestaande
EU-regelgeving en voorkomen van uitvoeringslasten bij nieuwe
EU-regelgeving;
• versterking van draagvlak onder andere lidstaten voor aanpak regeldruk.
LNV neemt deel aan specifieke overleggremia in Brussel over vereenvoudiging van regelgeving, zoals de expert group «Vereenvoudiging Gemeenschappelijk Landbouwbeleid» van DG Landbouw en Plattelandsontwikkeling. Ook speelt LNV actief in op de strategie van de Europese
Commissie door voorstellen op het gebied van administratieve lastenverlichting en vereenvoudiging te sturen naar de betrokken DG’s van de
Europese Commissie. Als voorstellen brede aandacht verdienen, dan
stuurt LNV deze ook naar de Commissie in het kader van het EU-actieprogramma «Vermindering van administratieve lasten» en het «Simplification rolling program». Dit gebeurt via de interdepartementaal coördinerende Regiegroep Regeldruk.
De voorstellen worden tevens onder de aandacht gebracht van de High
Level Group of Independent Stakeholders on Administrative Burden
Reduction («Groep Stoiber»), die de Europese Commissie adviseert op het
gebied van administratieve lastenverlichting.
Ten slotte
Op basis van de goede resultaten van LNV ten aanzien van de aanpak van
administratieve lasten, heeft Actal (Adviecollege Toetsing Administratieve
Lasten) LNV uitgenodigd om pilot te zijn voor het «loslaten» voor wat
betreft het verplicht voorleggen aan Actal van voorgenomen wet- en
regelgeving. Actal probeert hiermee inhoud te geven aan haar wens om
de weging van administratieve lasten als reguliere taak te beschouwen.
LNV gaat graag in op deze uitnodiging. De relatie tussen Actal en LNV met
betrekking tot de adviesfunctie van Actal zal ongewijzigd blijven. Dit betekent dat Actal bij grote regeldrukdossiers betrokken zal blijven zoals dat in
het verleden ook is gebeurd.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 515, nr. 276

7