Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

30 821

Nationale Veiligheid

Nr. 44

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 april 2018
Uw Kamer heeft vragen gesteld over de berichtgeving van de Telegraaf
over politieke workshops van de UETD en de vermeende jihadpreek in een
Diyanet-moskee in Hoorn. Hierbij bied ik u de antwoorden op de gestelde
vragen aan (Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nrs. 1928 t/m 1931).
Omdat er in de berichtgeving sprake lijkt te zijn van ongewenste buitenlandse inmenging, zal ik ook in meer algemene zin reactie geven op
ongewenste buitenlandse inmenging.
Ongewenste buitenlandse inmenging betreft doelbewuste, stelselmatige,
vaak heimelijke activiteiten van buitenlandse statelijke actoren die het
politieke en maatschappelijke systeem van Nederland kunnen ondergraven. Het kabinet vindt dergelijke buitenlandse inmenging volstrekt
onwenselijk, omdat statelijke actoren hiermee het fundament van de
Nederlandse democratische rechtsorde en open samenleving kunnen
verstoren.1 Ook in uw Kamer leven zorgen over ongewenste buitenlandse
inmenging.
Indien er sprake is van ongewenste buitenlandse inmenging heeft het
kabinet verschillende mogelijkheden om deze buitenlandse bemoeienis
tegen te gaan. In de Kamerbrief ongewenste buitenlandse inmenging van
de Minister van Justitie en Veiligheid van 16 maart jl. bent u uitgebreid
geïnformeerd over deze mogelijkheden.2 Het kabinet zet in op een brede
aanpak van ongewenste buitenlandse inmenging, gericht op een goede
informatiepositie en interbestuurlijke en internationale samenwerking, het
gesprek aangaan met landen van zorg, het vergroten van weerbaarheid in
Nederland en gecoördineerd optreden wanneer incidenten zich voordoen.
Een effectieve aanpak van ongewenste buitenlandse inmenging begint
met het in kaart brengen van kwetsbaarheden en het gezamenlijk duiden
1
2

kst-30821-44
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 30 821, nr. 42
Kamerstuk 30 821, nr. 42

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 821, nr. 44

1

van signalen van mogelijke inmengingsactiviteiten. Zo is het kabinet ook
te werk gegaan bij de betreffende casussen. Het is belangrijk dat de UETD
zelfstandig invulling geeft aan haar werkzaamheden in Nederland en niet
fungeert als politiek instrument van Turkije. Daarom is mijn ministerie met
de UETD in gesprek gegaan. Het UETD-bestuur geeft aan dat er geen
formele banden zijn met de AK-partij. Desalniettemin wordt de organisatie
algemeen gezien als Europese organisatie die is gelieerd aan de AK-partij.
Vast te stellen valt dat de organisatie activiteiten ontplooit die bijdragen
aan de belangen van de AK-partij. Dit blijkt onder andere uit de activiteiten
van de UETD waarbij Turkse politici, bijvoorbeeld parlementariërs van de
AK-partij, deelnemen aan bijeenkomsten van de UETD NL. UETD NL heeft
verklaard géén subsidies te ontvangen uit binnen – of buitenland en dat
financiering van haar activiteiten plaatsvindt door middel van contributiegelden van individuele leden en donateurs.
In de Diyanet-moskee in Hoorn is er voor zover bekend eenmalig gebruik
gemaakt van delen van een Turkse preek die voor gebruik in Turkije was
opgesteld. De in Hoorn gebruikte preek is door de lokale driehoek
beoordeeld. Uit de informatie die ik heb ontvangen over de zaak in Hoorn
blijkt dat er géén sprake is van een verdenking van strafbare feiten, zoals
bijvoorbeeld het oproepen tot geweld. Zolang er geen strafrechtelijke
grenzen worden overschreden geldt hier echter vrijheid van godsdienst en
gaat de overheid niet over de inhoud van de preek. Desalniettemin vind ik
het onwenselijk als er politieke boodschappen worden verkondigd in
Nederlandse moskeeën. Het is belangrijk dat de in Nederland gegeven
preken worden opgesteld aansluiten op de Nederlandse context. Het is
niet wenselijk dat er Turkse politieke boodschappen worden verkondigd in
Nederlandse moskeeën. Ik zie het daarom als een positieve ontwikkeling
dat door ISN preken worden opgesteld voor gebruik in Nederland. Over
de vermenging van politiek en religie is mijn ministerie in gesprek met
ISN. ISN heeft toegezegd de organisatiestructuur te veranderen om
ongewenste vermenging tussen religie en politiek in de toekomst te
voorkomen. Naar verwachting komt ISN voor de zomer met het
eindrapport over hun nieuwe sturingsmodel. Hierover zullen we de Kamer
te zijner tijd informeren.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 30 821, nr. 44

2