Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 325

Maatschappelijke Opvang

Nr. 122

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT, MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES EN DE STAATSSECRETARIS VAN
SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juni 2020
Ons land telt een te groot aantal dak- en thuisloze mensen. Het CBS schat
dat het aantal dak- en thuisloze mensen sinds 2009 meer dan verdubbeld
is naar bijna 40.000 mensen.1 Deze mensen hebben geen (t)huis waar zij
zich kunnen terugtrekken en zich veilig kunnen voelen. In een welvarend
land als Nederland is dat onacceptabel. Een brede aanpak op alle
leefgebieden is nodig op het terrein van preventie, schulden, toeleiding
naar onderwijs, werk en met name wonen. Een eigen passende woonplek
met begeleiding vormt hierbij de basis, want voor iedereen geldt: Een
(t)huis, een toekomst.
In verband met de COVID-19 crisis is reeds een aantal maatregelen
genomen om te voorkomen dat als gevolg hiervan nóg meer mensen daken thuisloos worden. Zo zijn regelingen getroffen om financiële bestaanszekerheid voor een groot deel van de bevolking te behouden2 en met het
«Gezamenlijk statement verhuurders over huisuitzettingen en tijdelijke
huurcontracten tijdens de Coronacrisis»3 worden huisuitzettingen
voorkomen.
Maar naast deze maatregelen is meer nodig: preventieve en langdurige
inzet. Veel partijen hebben de handen ineen geslagen en gezamenlijk met
VWS, BZK, SZW en in afstemming met de VNG een breed plan van
aanpak opgesteld, zoals aangekondigd in brieven aan uw Kamer op
6 december 2019, 22 en 28 april 2020.4 Met Een (t)huis, een toekomst
beoogt het kabinet gemeenten en andere betrokken partijen extra te
1

Het betreft een schatting van het aantal dak- en thuisloze mensen op 1 januari 2018.
Https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2019/34/aantal-daklozen-sinds-2009-meer-dan-verdubbeld
2
Kamerstuk 35 415, nr. 11
3
Kamerstukken 27 926 en 25 295, nr. 319 en Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 2243
4
Kamerstuk 29 325, nrs. 103, 119 en 120

kst-29325-122
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

1

ondersteunen op het gebied van preventie, vernieuwing van de opvang
en wonen met begeleiding.
Dit plan vormt een aanvulling op de reeds lopende trajecten in het kader
van de Meerjarenagenda beschermd wonen en maatschappelijke opvang
en het Actieprogramma Dak- en Thuisloze Jongeren 2019–2021.5 Maar
ook op bijvoorbeeld de maatregelen uit het Hoofdlijnenakkoord ggz,
waarbij extra middelen voor gemeenten beschikbaar zijn gesteld, omdat
met de ambulantisering van de GGZ een steeds groter beroep wordt
gedaan op gemeenten om kwetsbare mensen op een goede manier in de
thuisomgeving te helpen.
Naast het terugdringen van dak- en thuisloosheid is één van de centrale
doelstellingen van dit plan om, uiterlijk eind 2021, 10.000 extra
woonplekken met passende begeleiding te realiseren voor dak- en
thuisloze mensen, bijvoorbeeld door middel van Housing First.6 Het gaat
hierbij om een optelsom van extra tijdelijke en permanente woonplekken
door middel van woningdelen, flexwonen, afspraken met woningcorporaties, inzet van leegstaand (maatschappelijk) vastgoed of nieuwbouw.
Het kabinet stelt tot en met 2021 een extra financiële impuls van 200 mln.
euro ter beschikking aan gemeenten voor de uitvoering van regionale
plannen van aanpak, gericht op het terugdringen van dak- en thuisloosheid.
Deze brief is als volgt opgebouwd en gaat in op:
1. de analyse van het probleem van dak- en thuisloosheid;
2. de ambitie van het brede plan van aanpak;
3. de aanpak en doelstellingen;
4. de huisvestingsstrategie;
5. het ondersteuningsaanbod;
6. (omgang met) relevante wet- en regelgeving;
7. monitoring
8. een maatschappelijk kosten- en batenanalyse;
9. financiën.
1. Probleemanalyse
De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (hierna: de RVS)
concludeert in zijn rapport «Herstel begint met een huis. Dakloosheid
voorkomen en verminderen»7 dat bestaansonzekerheid en gezondheidsproblemen het risico op dak- en thuisloosheid vergroten, omdat ze ertoe
bijdragen dat mensen (geleidelijk) in een proces van sociale uitsluiting
terecht kunnen komen.
Dit, in combinatie met een aantal maatschappelijke ontwikkelingen en
institutionele factoren die mensen in een kwetsbare positie verder naar de
rand van de samenleving duwen, verklaart volgens de RVS de grote
stijging van het aantal dak- en thuisloze mensen in de afgelopen jaren.
Gemeenten geven aan deze stijging te herkennen.
5

Doelstelling van het Actieprogramma Dak- en Thuisloze Jongeren is een forse vermindering
van het aantal dak- en thuisloze jongeren t/m 27 jaar, voor eind 2021, in heel Nederland. 14
pilotgemeenten (waaronder de G4) hebben zelfs voor eind 2021 een «100% terugdringing»
ambitie tot doel gesteld. Op 1 januari 2018 waren er naar schatting van het CBS 9400 dak- en
thuisloze jongeren tot en met 27 jaar.
6
Housing First biedt dak- en thuisloze mensen onvoorwaardelijk een eigen woning en de
ondersteuning die nodig is om het te behouden. Naast het succesvol beëindigen van
dakloosheid, richt de ondersteuning zich ook op het verbeteren van gezondheid en welzijn en
het bevorderen van sociale integratie.
7
https://www.raadrvs.nl/documenten/publicaties/2020/04/21/herstel-begint-met-een-huis--dakloosheid-voorkomen-en-verminderen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

2

Bestaansonzekerheid komt relatief vaker voor bij kwetsbare jongeren en
mensen met een migratieachtergrond8, wat de forse stijging onder deze
groepen verklaart. De maatschappelijke opvang is de afgelopen jaren
uitgebreid, maar is nog steeds overvol en er is een structureel tekort aan
woonplekken in de onderste, goedkopere trede van de woningmarkt. De
door- en uitstroom van dak- en thuisloze mensen uit de maatschappelijke
opvang stokt.
In onze brief van 28 april jl. is de zorg- en woonbehoefte van de bij de
centrumgemeenten bekende dak- en thuisloze mensen geschetst. De
doelgroep is divers. Het kan gaan om mensen met enkel een huisvestingsvraag die wel of niet zelfredzaam en/of rechthebbend zijn tot mensen met
een lichte of zwaardere begeleidingsbehoefte die recent of al geruime tijd
dak- en of thuisloos zijn. Een (t)huis, een toekomst is erop gericht om daken thuisloze mensen met al deze verschillende achtergronden zo snel
mogelijk toe te leiden naar een passende woonplek (al dan niet met
begeleiding).9
2. Ambitie van het plan
De ambitie is om dak- en thuisloosheid zoveel mogelijk te voorkomen en
ervoor te zorgen dat niemand op straat hoeft te slapen. Alleen als er echt
geen andere mogelijkheid is, verblijven mensen in de maatschappelijke
opvang – idealiter nooit langer dan drie maanden. Alle dak- en thuisloze
mensen kunnen in lijn met het RVS-advies doorstromen naar een zo
zelfstandig mogelijke passende woonplek met maatwerk begeleiding. De
trend om de maatschappelijke opvang steeds kleinschaliger te willen
organiseren zetten we door, door o.a. waar mogelijk slaapzalen om te
bouwen tot één of tweepersoonskamers, en (op termijn) zoveel mogelijk
af te bouwen.10 Het bieden van perspectief aan (dreigend) dak- en
thuisloze mensen staat centraal.
3. Aanpak en doelstellingen
Een gezamenlijke inspanning van het Rijk, gemeenten, corporaties,
zorgaanbieders, cliëntenorganisaties en private partijen is nodig om deze
ambitie te realiseren. Gezamenlijk hebben de ministeries van VWS, BZK
en SZW, VNG, centrumgemeenten, woningcorporaties, cliëntenorganisaties, zorgaanbieders en wetenschappers gewerkt aan een plan waarmee
op relatief korte termijn forse stappen gezet kunnen worden.
In reactie op een uitvraag van VWS hebben 21 van de 43 centrumgemeenten, waaronder de G4, aangegeven in de tweede helft van 2020 te
kunnen starten met het nemen van extra maatregelen. Het kabinet
verwacht dat de andere 22 centrumgemeenten ook een regionaal plan
zullen opstellen. Een (t)huis, een toekomst neemt de regionale plannen en
de daarin als essentieel benoemde thema’s en beoogde maatregelen als

8

Van huishoudens met een hoofdkostwinner met een migratieachtergrond heeft meer dan een
kwart een laag inkomen. Dit staat tegenover 6% van de huishoudens met een hoofdkostwinner
van Nederlandse komaf.
9
Het kabinet komt op een later moment terug op de wijze waarop zelfredzame terugkerende
remigranten worden ondersteund (motie van de leden Regterschot en El Yassini, Kamerstuk
29 325, nr. 114).
10
De realiteit is dat in een aantal regio’s het tempo waarin beschikbare woonplekken vrij komt,
niet snel genoeg gaat om bij te kunnen benen met het groeiende aantal dak- en thuisloze
mensen. In de regionale plannen wordt hier rekening mee gehouden door afbouw te
temporiseren dan wel, indien strikt noodzakelijk, tijdelijke uitbreiding van het aantal opvangplekken in een zo beperkt mogelijke mate als doelstelling op te nemen. Hierbij is uit de
regionale plannen gebleken dat het zoveel mogelijk om kleinschalige opvang «in de wijk»
gaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

3

uitgangspunt. Uit de plannen blijkt dat (centrum)gemeenten aan de slag
willen gaan langs drie sporen: preventie, vernieuwing van de opvang en
wonen met begeleiding.
In de plannen nemen de centrumgemeenten maatregelen die het beste
passen bij de specifieke lokale uitdagingen. In de kern is de wens om
hiermee de omslag te maken «van opvang naar wonen met begeleiding».
Door middel van maatschappelijk kosten en batenanalyses wordt de
komende 1,5 jaar in beeld gebracht wat de financiële effecten van deze
beoogde beweging zijn, zodat het (financiële) beleid en doelstellingen
voor de jaren erna nog gerichter kunnen worden vormgegeven.
In nauwe samenwerking met gemeenten en landelijke partijen is op basis
van de regionale plannen een aantal terugkerende en daarmee gezamenlijke doelstellingen geformuleerd. In lijn met de aanbevelingen uit het
RVS-advies zijn de doelstellingen erop gericht extra woonplekken te
creëren voor (dreigend) dak- en thuisloze mensen en de routes naar
dakloosheid te doorbreken, door «bestaansonzekerheid» eerder te
signaleren en participatie van mensen te bevorderen. Er wordt daarnaast
door centrumgemeenten ingezet op vernieuwing van de opvang, waarbij
mensen vanuit een één of tweepersoonskamer worden begeleid naar de
volgende stap: een eigen woonruimte en een toekomst met perspectief.
Een (t)huis, een toekomst vormt het startpunt van toekomstbestendig
beleid. Met dit plan worden gemeenten in lijn met het RVS-advies in staat
gesteld processen van sociale uitsluiting voor dak- en thuisloze mensen
verder tegen te gaan door «wonen met passende begeleiding» als
uitgangspunt te nemen. Het kabinet faciliteert (centrum)gemeenten om de
volgende gezamenlijke landelijke doelstellingen (gebaseerd op de door
henzelf vormgegeven plannen) vóór 1 januari 2022 te realiseren. Hiermee
geeft het kabinet ook invulling aan de motie van het lid Regterschot c.s.11:
Thema 1: Preventie
1. Alle gemeenten hebben beleid geformuleerd op het gebied van de
preventie en vroegsignalering van schulden om huisuitzettingen te
voorkomen.
Het kabinet faciliteert dit door onder andere de wijziging van de Wet
gemeentelijke schuldhulpverlening. Regionale cliëntenorganisaties
worden actief betrokken bij de totstandkoming van dit gemeentelijk
beleid.
2. Alle centrumgemeenten zetten in op preventie van dak- en thuisloosheid.
De inzet van buddy/mentorschap en ervaringsdeskundigheid zijn hiervoor
bekende effectieve methoden. Het kabinet stimuleert gemeenten om
regiogemeenten en regionale cliëntenorganisaties actief te betrokken bij
de totstandkoming van dit gemeentelijk beleid.
3. Alle gemeenten voorkomen dat dak- en thuisloosheid plaatsvindt na
uitstroom uit een institutie (bijv. Jeugdzorg (18-/18+), GGZ-instelling1 en
na detentie).2 Het kabinet stimuleert gemeenten om in samenwerking met
woningcorporaties, cliëntenorganisaties, zorgaanbieders en andere
relevante partijen (aangescherpte) concrete bestuurlijke en uitvoeringsafspraken te maken en implementeren.

11

Kamerstuk 29 325, nr. 113

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

4

Thema 2: Vernieuwing van de opvang
4. Alle centrumgemeenten realiseren succesvolle uitstroom naar een
passende woonplek. Het standaard werken met een met de cliënt
afgestemd maatwerk perspectiefplan op alle levensgebieden (o.a.
dagbesteding en werk) is hiervoor een effectieve methode. Er is hierbij
(indien aan de orde) adequate schuldhulpverlening en continuïteit in de
(ambulante) begeleiding na uitstroom beschikbaar.
5. Alle regio’s zetten in op de kwaliteit en kleinschaligheid van de
maatschappelijke (nacht)opvang. Bijvoorbeeld door meer kleinschalige
opvang beschikbaar te maken en hier regionale afspraken over te maken.
En door af te spreken dat het aantal slaapzalen wordt verminderd en dat
er wordt geïnvesteerd in één of tweepersoonskamers.
Thema 3: Wonen met begeleiding
6. Gemeenten pakken dak- en thuisloosheid aan op basis van het principe
«wonen eerst». De gezamenlijke ambitie is om eind 2021 10.000 extra
tijdelijke of permanente woonplekken te realiseren met de benodigde
(ambulante) begeleiding voor (dreigend) dak- en thuisloze mensen.
Gemeenten worden gefaciliteerd om hieraan bij te dragen en aandacht te
geven aan o.a. voldoende en adequate ambulante begeleiding, sociale
netwerken, inclusie in de wijken en (arbeid)participatie.
7. Alle gemeenten hebben voor eind 2021 (aangescherpte) prestatieafspraken gemaakt met woningcorporaties en huurdersorganisaties, over
het aantal extra te realiseren woonplekken voor (dreigend) dak- en
thuisloze mensen. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met cliëntenorganisaties, zorgaanbieders en andere relevante partijen en sluit aan bij de
reeds eerder gestelde ambitie van de Taskforce Wonen en Zorg.
1

Conform de «Werkwijzer Medisch noodzakelijk verblijf ggz». De werkwijzer is in 2018 in
opdracht van GGZ Nederland, MIND, VNG en ZN opgesteld en maakt duidelijk welke afspraken in
de regio nodig zijn om de overgang van verblijf in een ggz instelling naar ggz zorg thuis te verbeteren.
2
Dit sluit aan bij de ambities van de Taskforce Wonen en Zorg. De Taskforce heeft de ambitie dat
eind 2020 in alle gemeenten een concrete analyse is gemaakt van de lokale opgaven op het
gebied van wonen, zorg, welzijn en leefbaarheid voor ouderen en andere mensen met een
ondersteunings- of zorgbehoefte, en dat alle gemeenten in 2021 prestatieafspraken hebben
gemaakt over wonen, zorg, welzijn en leefbaarheid, als basis voor concrete plannen.

4. Huisvestingsstrategie
De ambitie van Een (t)huis, een toekomst is om uiterlijk eind 2021 10.000
extra woonplekken met passende begeleiding voor de doelgroep te
realiseren. VNG en Aedes committeren zich aan deze ambitie en zetten
zich hier samen met het Rijk volop voor in. In afstemming met
gemeenten, corporaties en maatschappelijke organisaties komen de
volgende drie strategische lijnen naar voren:
• door het realiseren van nieuwe woonplekken (nieuwbouw of transformatie);
• door bestaande vrijkomende woonruimte met voorrang toe te wijzen
aan de doelgroep;
• door woningen te delen waarmee de bestaande voorraad beter wordt
benut.
Gemeenten kunnen er ook voor kiezen andere strategieën in te zetten. Met
deze huisvestingsstrategie komt het kabinet tegemoet aan de motie van
de leden Dik-Faber en Ronnes die tevens vroeg in overleg te gaan met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

5

gemeenten, woningcorporaties en maatschappelijke organisaties.12
Tevens geeft het kabinet met deze huisvestingsstrategie uitvoering aan de
motie van het lid Ronnes, waarmee het kabinet werd verzocht om te kijken
in hoeverre het inzicht in de gemeentelijke opgave voor dak- en thuisloze
mensen te vertalen is naar kwantitatieve afspraken over aantallen plekken
voor huisvesting in combinatie met de juiste begeleiding van deze
mensen.13 De uitvraag onder gemeenten leerde dat de behoefte aan extra
woonplekken lokaal verschilt maar landelijk gezien groot is. Met Een
(t)huis, een toekomst slaan partijen de handen ineen voor een gezamenlijke landelijke doelstelling om 10.000 extra woonplekken te realiseren.
Zij doen dit mede op basis van voornemens uit de lokale plannen van
aanpak van centrumgemeenten die aangeven fors in te zetten op het
realiseren van extra woonplekken.
Opbouw extra woonplekken
Uit de plannen die de 21 centrumgemeenten reeds hebben opgesteld
blijkt, vaak in samenwerking met woningcorporaties, reeds het
voornemen om 3.000 extra woonplekken te realiseren, gebruikmakend
van een combinatie van de bovenstaande drie strategische lijnen. De
verwachting is dat dit, wanneer ook de andere 22 centrumgemeenten een
plan indienen, eind 2021 zal leiden tot ongeveer 4.000 extra woonplekken.
Met de stimuleringsaanpak Flexwonen wordt reeds ingezet op de
totstandkoming van meer tijdelijke en flexibele woningen op korte
termijn, voor onder andere deze spoedzoekers op de woningmarkt. Met
de inspanningen van Aedes en VNG zetten we erop in dat uiterlijk eind
2021 nog eens 3.000 flexwoningen ten behoeve van de doelgroep worden
gebouwd en toegewezen. Hiervoor is het noodzakelijk dat voldoende
betaalbare locaties worden toegewezen, zowel bij de eerste plaatsing als
bij herplaatsing van flexwoningen.
Om provincies en gemeenten te helpen geschikte locaties voor flexwonen
aan te wijzen, ontwikkelt het Planbureau voor de Leefomgeving in
opdracht van het Rijk een locatiescanner die geschikte potentiële locaties
in beeld brengt.
(Financiële) ondersteuning vanuit het Rijk
Om partijen in staat te stellen de resterende 3.000 extra woonplekken te
realiseren zijn vanuit het Rijk verschillende maatregelen getroffen die de
(financiële) haalbaarheid van huisvesting voor dak- en thuisloze mensen
vergroten.
Het Rijksvastgoedbedrijf (hierna: het RVB) brengt, in opdracht van VWS,
leegstand van publiek en maatschappelijk vastgoed in gemeenten in kaart
en zal samen met het Atelier Rijksbouwmeester adviseren over de
geschiktheid voor wonen. Het Platform Woonplek (in oprichting) zal in
opdracht van VWS en BZK publieke en private partijen aan elkaar
koppelen en op deze manier bijdragen aan de versnelling van de realisatie
van woonplekken voor de doelgroep.
Eerder liet het kabinet al weten dat er 200 mln. euro extra beschikbaar is
voor de zorg aan en begeleiding van dak- en thuisloze mensen. Dit is een
belangrijke randvoorwaarde om deze mensen duurzaam te kunnen
huisvesten.

12
13

Kamerstuk 35 300 VII, nr. 68
Kamerstuk 29 453, nr. 510

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

6

Daarnaast zijn verschillende maatregelen genomen om de bouw van
eenheden voor deze doelgroep te bevorderen. Zo is er onlangs 50 mln.
euro beschikbaar gekomen uit het doorbouwpakket van de Minister van
BZK voor de bouw van woningen voor kwetsbare doelgroepen,
waaronder dak- en thuisloze mensen.14 Het kabinet roept gemeenten op
plannen in te dienen zodat zij gebruik kunnen maken van deze regeling en
extra betaalbare woonplekken voor de doelgroep realiseren.
De komende vijf jaar gaan corporaties 80.000 sociale huurwoningen met
een huurprijs onder de eerste aftoppingsgrens bouwen, dankzij de
vermindering verhuurderheffing nieuwbouw (RVV Nieuwbouw 2020).15
Het kabinet doet een beroep op gemeenten een deel van deze woningen
met voorrang aan de doelgroep toe te wijzen. Als laatste spreekt het
kabinet corporaties aan gebruik te maken van de tijdelijke vrijstelling in de
verhuurderheffing voor de bouw van tijdelijke woningen (RVV Tijdelijke
woningen) en gemeenten om hiervoor locaties aan te wijzen en te zorgen
voor snelle vergunningsprocedures.
Deze gecombineerde (financiële) inspanningen om de bestaande
woningvoorraad beter te benutten dragen bij aan de realisatie van de
extra te realiseren woonplekken. Het kabinet is van mening dat er
voldoende mogelijkheden liggen voor gemeenten, corporaties en andere
lokale partijen om plannen voor de huisvesting van dak- en thuisloze
mensen te maken en te realiseren.
We dagen gemeenten dan ook uit de betaalbaarheid van de woonplekken
te vergroten en de businesscases rendabel te maken, door waar het kan
korting te geven op de grondprijzen voor sociale huurwoningen.
Gemeenten kunnen ervoor kiezen investeringskosten uit gemeentelijke
budgetten voor te financieren, omdat de realisatie van woonplekken als
een investering te beschouwen is waarmee vaak al op korte termijn
kosten voor de maatschappelijke opvang te besparen zijn.
Bestuurlijke inbedding
Het kabinet legt de focus op de regio’s waar op relatief korte termijn het
grootste effect kan worden bereikt. Daarbij wordt ook de verbinding
gelegd met de plannen die centrumgemeenten reeds maken en de
woondeals die de Minister van BZK met diverse (stedelijke) regio’s heeft
gesloten. De Minister van BZK en de Staatssecretaris van VWS trekken
hierin op bestuurlijk vlak samen op, zodat de diverse relevante kabinetsmaatregelen op het gebied van wonen én begeleiding door gemeenten op
een goede manier in samenhang kunnen worden benut. Het kabinet
benadrukt hierbij het belang om ook op lokaal bestuurlijk en uitvoerend
niveau de verbinding tussen het fysieke en het sociale domein te
versterken.
Prestatieafspraken tussen gemeenten en woningbouwcoöperaties
Om te stimuleren dat alle gemeenten in voldoende mate zicht hebben op
de lokale opgave en daar samen met woningcorporaties mee aan de slag
gaan, streven we ernaar dat uiterlijk eind 2021 alle gemeenten (aangescherpte) prestatieafspraken hebben gemaakt met woningcorporaties en
huurdersorganisaties – in nauw overleg met cliëntenorganisaties,
zorgaanbieders en andere relevante partijen – over het aantal (extra) te
realiseren woonplekken voor (dreigend) dak- en thuisloze mensen. Het
verdient sterk de aanbeveling in deze afspraken ook de koppeling met
14
15

Kamerstukken 32 847 en 25 295, nr. 650
Kamerstuk 30 196, nr. 710

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

7

passende zorg en begeleiding voor de nieuwe bewoners te maken.
Gemeenten doen er goed aan de woonbehoefte voor deze doelgroepen
reeds te benoemen in hun woon(zorg)visie. We vragen gemeenten,
corporaties en huurdersorganisaties waar mogelijk de doelgroep nog in
de cyclus van prestatieafspraken die voor 2021 gelden mee te nemen.
Dit is in lijn met de ambitie van de Taskforce Wonen en Zorg16, die ernaar
streeft dat alle gemeenten eind 2021 prestatieafspraken hebben gemaakt
op het gebied van wonen, welzijn, zorg en leefbaarheid.
Met de motie van het lid Ronnes is het kabinet (naast het onderzoeken in
hoeverre de gemeentelijke opgave voor dak- en thuisloze mensen te
vertalen is naar kwantitatieve afspraken over aantallen plekken voor
huisvesting in combinatie met de juiste begeleiding van deze mensen)
verzocht te onderzoeken in hoeverre kwantitatieve ambities ten aanzien
van extra huisvestingsplekken voor de doelgroep afdwingbaar moeten en
kunnen zijn en na te gaan of provincies kunnen bijdragen aan het behalen
van deze kwantitatieve afspraken17. De RVS doet in zijn advies de
aanbeveling aan het Rijk een wettelijk verankerde «quotumregeling op
inhoud» voor gemeenten in te stellen, waarbij het Rijk regisseert hoeveel
dreigend dak- en thuisloze mensen gemeenten moeten opvangen en
hiervoor vervolgens de toegang tot huisvesting moeten borgen.18 Om
diverse redenen acht het kabinet een dergelijke quotumregeling, waarmee
kwantitatieve ambities ten aanzien van extra huisvestingsplekken
afdwingbaar worden gemaakt, momenteel niet opportuun. Ten principale
geldt het uitgangspunt van landelijke toegankelijkheid binnen de Wmo.
Ook dak- en thuisloze mensen staat het vrij zich tot iedere gemeente te
wenden. Tevens achten we een quotumregeling niet uitvoerbaar, onder
andere vanwege afbakenings- en definitieproblemen van de doelgroep.
Ook kan het Rijk niet objectief aangeven welke gemeenten over voldoende
woonplekken beschikken voor deze doelgroep.
Draagkracht in de wijk
Van belang is dat partijen bij het maken van afspraken over woonplekken
op lokaal niveau ook aandacht hebben voor adequate begeleiding. De
doelmatige inzet van o.a. de extra impuls van 200 mln. euro voor
begeleiding is hierbij cruciaal. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan over
passende vormen van sociaal beheer, (woon)begeleiding, beschermd
wonen of psychische hulpverlening, maar ook het organiseren van een
zachte landing in de wijk. Op deze manier geeft de Staatssecretaris van
VWS tevens invulling aan de motie van het lid Dik-Faber c.s.19 die vraagt
om een goed begeleide overgang en doorstroom. Van belang is dat
kwetsbare spoedzoekers of mensen die uitstromen uit de maatschappelijke opvang terechtkomen in buurten die daar de draagkracht voor
hebben en die de nieuwe bewoners zich snel thuis laten voelen. Binnen
het programma Beschermd Thuis start een onderzoek naar de impact, de
werkzame elementen en belemmerende factoren bij het door middel van
bewustwordingsbijeenkomsten op gang brengen van een proces om de
acceptatie in de wijk van bewoners met een (psychische) kwetsbaarheid te
vergroten.

16

Kamerstuk 31 765, nr. 488
Kamerstuk 29 453, nr. 510
18
De RVS adviseert een quotumregeling waarbij het aantal daklozen dat iedere gemeente moet
huisvesten zou niet gebaseerd moeten worden op het aantal inwoners, maar op inhoudelijke
argumenten. De opgave kan dus per stad of regio verschillen.»
19
Kamerstuk 29 325, nr. 112
17

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

8

Om ervoor te zorgen dat de druk op kwetsbare wijken en haar bewoners
niet te groot wordt, is het raadzaam in de lokale prestatieafspraken tussen
gemeenten, corporaties en huurdersorganisaties aan de toewijzing van
mensen over de verschillende delen van de stad/gemeente/regio en de
daarbij behorende begeleiding nadrukkelijk aandacht te schenken.
Goede voorbeelden, zoals het inrichten van een transferpunt voor de
bemiddeling van kwetsbare mensen die uitstromen uit opvanginstellingen
en andere lessons learned uit o.a. het actieprogramma Weer Thuis! en het
bijbehorende ondersteuningsprogramma (van Platform31), worden door
de koepelorganisaties breed gedeeld. Met onder andere Aedes, VNG en
de Woonbond is een informatietraject gestart om samenwerking op lokaal
niveau te stimuleren. Zo wordt de Handreiking Prestatieafspraken
geactualiseerd en komt er een inspirerend magazine over prestatieafspraken op het gebied van wonen en zorg.
5. Ondersteuningsaanbod
Om (centrum)gemeenten extra te ondersteunen, biedt het Rijk een stevig
ondersteuningsaanbod aan gemeenten en andere betrokken partijen. De
ondersteuning die gemeenten met behulp van deze aanpak ontvangen
vormt ook een extra impuls om de ambities van het Actieprogramma Daken Thuisloze Jongeren 2019 – 2021 waar te kunnen maken.
Algemeen
•

•

Het Rijk zal een online platform ontwikkelen voor professionals die
werken in het werkveld van dak- en thuisloosheid. Dit online platform
krijgt de naam «Iedereen onder een dak» en gaat begin juni 2020 van
start met een website www.iedereenondereendak.nl en een LinkedIn
pagina. Professionals kunnen hier innovatieve ideeën delen en
inspiratie opdoen voor vernieuwende projecten op het gebied van
wonen met begeleiding en vernieuwing van de opvang.
De betrokkenheid van alle regiogemeenten aan de gezamenlijke
regionale opgave is onmisbaar. Het Rijk zal alle regiogemeenten dan
ook ondersteunen met financiële middelen om daarmee maatregelen
te nemen die bijdragen aan het voorkomen en/of terugdringen van
dak- en thuisloosheid. We doen dit voor een bedrag dat gelijk is aan
0,5 fte projectleider voor de duur van één jaar. In lijn met de regionale
taken en verantwoordelijkheden van centrumgemeenten verdient het
de aanbeveling dat zij hierover in gesprek gaan met de regiogemeenten.

Daarnaast biedt het Rijk de volgende ondersteuningsmaatregelen:
Thema 1: Preventie
•

•

Een speciaal hiertoe ingerichte Preventie Alliantie zal met financiële
ondersteuning van het Rijk (centrum)gemeenten aanbieden het proces
van preventie en vroegsignalering te analyseren en te adviseren over
concrete verbeterstappen. Hierbij zullen o.a. bewezen effectieve
interventies op het gebied van preventie en vroegsignalering onder de
aandacht worden gebracht. De Preventie Alliantie is met name gericht
op het in een zo vroeg mogelijk stadium signaleren van (beginnende)
problemen en het voorkomen van huisverlies. Daarnaast worden ook
andere «routes naar dakloosheid» meegenomen, zoals het verlaten
van de jeugdinrichting of detentie. Concrete voorbeelden van
interventies zijn de inzet van zelfregiecentra, herstelacademies en time
out voorzieningen.
Het kabinet zet, samen met veel andere partijen, in op een breed scala
van maatregelen over de hele breedte van de schuldenproblematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

9

•

•

Gezien het feit dat dak- en thuisloze mensen in de meeste gevallen
schulden hebben, hebben zij ook baat hierbij. Als onderdeel van het
regeerakkoord hebben gemeenten voor drie jaar extra financiële
middelen gekregen om aan de doorontwikkeling van lokaal armoedeen schuldenbeleid te werken.
Een aantal acties binnen de Brede Schuldenaanpak zoals de professionalisering en verbetering van de kwaliteit van de schuldhulpverlening,
maar ook een sociale (rijks-)incasso en het voorkomen van een
problematische stapeling van boetes en kosten willen we in dit
verband specifiek noemen20. De Minister voor Rechtsbescherming
heeft u bijvoorbeeld recent geïnformeerd over de noodstopprocedure
bij CJIB vorderingen, iets waar dak- en thuisloze mensen relatief vaak
mee te maken krijgen.21 U ontvangt binnenkort een brief over de
voortgang van deze en alle andere maatregelen die het kabinet neemt
in de Brede Schuldenaanpak om het aantal mensen met problematische schulden terug te dringen en mensen met schulden beter te
helpen.
De gemeenten Amsterdam, Den Haag, Haarlem, Nijmegen en Arnhem
zijn samen met de ministeries van SZW en VWS de uitdaging
aangegaan om met behulp van de CAK lijst (wanbetalers zorgverzekering) actief op zoek te gaan naar mensen met langdurige schuldenproblematiek die nog niet in beeld zijn bij gemeenten. Doel hiervan is te
leren welke componenten nodig zijn op de verschillende leefgebieden
om deze mensen een schuldenzorgvrij perspectief te bieden. Op basis
van de analyses gaan gemeenten mensen proactief en intensief
benaderen om te bepalen welke (multi)problematiek speelt en welke
(schuldhulp)methode moet worden ingezet. De geleerde lessen
worden door effectonderzoek opgehaald en breder onder gemeenten
verspreid.
Het Rijk stelt in 2020 een aantal ervaren boegbeelden aan die het
belang van investeren in preventie, vroegsignalering en het beschikbaar stellen van voldoende passende woonplekken op bestuurlijk
niveau onder de aandacht brengt bij (centrum)gemeenten. Deze
boegbeelden doen dit in nauwe afstemming met de Taskforce Wonen
en Zorg en het Verbindend Landelijk Ondersteuningsteam (VLOT).22

Thema 2: Vernieuwing van de opvang
Het verbeteren van de kwaliteit van de maatschappelijke opvang, met
name van de nachtopvang, staat bij gemeenten hoog op de agenda. We
streven ernaar dat de maatschappelijke opvang op termijn grotendeels
kan worden afgebouwd.23 In lijn met de motie van het lid Kerstens24
ondersteunt het Rijk centrumgemeenten die dit wenselijk, mogelijk en
nodig achten in 2020 en 2021 bij het ombouwen van slaapzalen naar één
en tweepersoonskamers.

20

Kamerstuk 24 515, nr. 489
Kamerstuk 24 515, nr. 525
22
VLOT bestaat uit een team van vertegenwoordigers van VWS, JenV, BZK en de VNG en tien
regioadviseurs. VLOT ondersteunt tot eind 2020 gemeenten en partners vraaggericht in de
regio bij het verder vormgeven van een goede aanpak voor kwetsbare personen en speelt een
belangrijke rol in de kennisuitwisseling van beproefde praktijken Daarnaast verbindt VLOT
lopende programma’s voor kwetsbare personen, te weten personen met verward gedrag, de
implementatie van de Wet verplichte ggz (Wvggz), de Meerjarenagenda beschermd wonen en
maatschappelijke opvang en de Meerjarenagenda van de Zorg- en Veiligheidshuizen met
elkaar.
23
Zie ook voetnoot 10.
24
Kamerstuk 29 325, nr. 105
21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

10

Bij het realiseren van de ambitie van Een (t)huis, een toekomst om de
omslag «van opvang naar wonen» te maken gaat het naast het op termijn
af- en ombouwen van de capaciteit ook om het kunnen leveren van o.a.
kwalitatieve begeleiding, maatwerk, dagbesteding, inzet van ervaringsdeskundigheid en kleinschalige ondersteuning van (dreigend) dak- en
thuisloze mensen in de wijk. De Staatssecretaris van VWS gaat hierover in
gesprek met betrokken stakeholders. In een eerstvolgende halfjaarlijkse
rapportage wordt uw Kamer over mogelijke ondersteuningsmaatregelen
geïnformeerd.
Thema 3: Wonen met begeleiding
•

•

•

•

•

In opdracht van VWS zal het RVB drie acties uitvoeren. Ten eerste zet
het RVB tot eind 2021 adviseurs in om gemeenten naar behoefte te
adviseren over de transformatie van leegstaand vastgoed tot geschikte
woonplekken voor (dreigend) dak- en thuisloze mensen. Hierbij vormt
het principe «gemengd wonen» het uitgangspunt. Ten tweede biedt
het RVB centrumgemeenten een scan aan van leegstaand publiek
vastgoed in de regio, dat eventueel geschikt is voor transformatie. Ten
derde ontwikkelt het RVB in dit kader een aantal (model) business
cases, die door alle gemeenten in Nederland kunnen worden benut.
Deze business cases maken voor gemeenten inzichtelijk wat de
(maatschappelijke) kosten en baten zijn van de inzet van leegstaand
vastgoed. In verband met de COVID-19 crisis is de advisering vanuit
het RVB aan gemeenten reeds op 15 april jl. gestart.
Nederland kent al diverse succesvolle initiatieven waarbij overheden,
bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties de krachten bundelen
bij de aanpak van dak- en thuisloosheid. Om dit type samenwerking
verder te stimuleren wordt in opdracht van VWS en BZK, het Platform
Woonplek uiterlijk 1 januari 2021 ingericht. Het Platform Woonplek is
specifiek gericht op het realiseren van extra woonplekken met
begeleiding voor (dreigend) dak- en thuisloze mensen met behulp van
publiek – private samenwerking. Het platform zal gemeenten ondersteunen bij de brede ambitie om 10.000 extra woonplekken te
realiseren. Doel van het platform is kennisdeling, matchmaking en het
organiseren van extra (private) middelen. Om zo projecten mogelijk te
maken, te versnellen en het huidig aantal woonplekken voor dak- en
thuisloze mensen op te schalen.25
De Versnellingskamers Flexwonen kunnen o.a. worden ingezet bij het
vinden van geschikte locaties. In de Versnellingskamers Flexwonen
wordt de gezamenlijke planvorming bespoedigd om de benodigde
samenwerking tussen de betrokken partijen een vliegende start te
geven. Er wordt op een gestructureerde wijze toegewerkt naar een
haalbaar en gedragen flexwonen concept.
Vanuit de Transformatiefaciliteit worden geldleningen verstrekt aan
private financiers om voorinvesteringen te doen die nodig zijn voor de
transformatie van panden of gebieden zonder woonfunctie naar
woningen. De beschikbaarheid van projectfinanciering in de voorfase
is in de markt beperkt vanwege het ontbreken van planologische
zekerheid. Met een geldlening uit de Transformatiefaciliteit kunnen
woningbouwprojecten gerealiseerd worden die anders niet of veel
trager tot ontwikkeling zouden komen.26
In 2021 stelt de Staatssecretaris van VWS subsidiegelden beschikbaar
voor burgerinitiatieven, gericht op o.a. het tegengaan van stigmatisering van dak- en thuisloze mensen en acceptatie »in de wijk». Het Rijk
deelt goede voorbeelden van (vernieuwende) vormen van wonen met

25

Tot de oprichtingsdatum kunnen partijen die een bijdrage willen leveren aan de doelstelling
van het platform zich via VWS melden.
26
https://www.svn.nl/transformatiefaciliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

11

•

begeleiding, die relatief snel realiseerbaar zijn, in de vorm van
«woningwaaiers». Goede voorbeelden zijn bijvoorbeeld Onder de
Pannen, Kamers met Aandacht, Humanitas Deventer, Credo Huis, Skills
in de Stad en verschillende vormen van Housing First. Bij al deze
voorbeelden wordt slim gebruik gemaakt van bestaande woonruimte,
o.a. bij burgers en in leegstaand vastgoed.
Binnen het programma Beschermd Thuis bij ZonMw, onderdeel van de
Meerjarenagenda Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang,
wordt een Vliegende Brigade Ervaringsdeskundigheid gevormd die
gemeenten, cliënten- en naastenorganisaties, zorgaanbieders en
andere partijen gevraagd en ongevraagd zal ondersteunen in het
toerusten en borgen van het perspectief van ervaringskennis en van
ervaringsdeskundigheid van cliënten en naasten.

6. (Omgang met) relevante wet- en regelgeving
In de gesprekken met o.a. landelijke (maatschappelijke) organisaties en
gemeenten en ook uit het rapport van RVS komt naar voren dat op een
aantal cruciale punten de maatwerkmogelijkheden die relevante wet- en
regelgeving biedt, onvoldoende worden benut. Onbedoeld kan dit (meer)
sociale uitsluiting tot gevolg hebben. Het kabinet brengt de maatwerkmogelijkheden uit deze relevante wet- en regelgeving en ontwikkelingen
expliciet onder de aandacht van gemeenten en zal hierover in gesprek
blijven met relevante partijen. Het gaat hierbij onder meer om het
volgende:
• De Staatssecretaris van SZW heeft op basis van de ervaringen binnen
het Actieprogramma Dak- en Thuisloze Jongeren 2019–2021 aan
Divosa gevraagd in kaart te brengen hoe gemeenten beter geholpen
kunnen worden bij het toepassen van maatwerk binnen de mogelijkheden van de Participatiewet (bijvoorbeeld m.b.t. de vier weken
zoekperiode; de jongerennorm tot 21 jaar en de kostendelersnorm).
Daarbij is reeds gestart met de 14 pilotgemeenten van het Actieprogramma Dak- en Thuisloze Jongeren. Dit aanbod wordt in de periode
tot eind 2021 gedaan aan de 43 centrumgemeenten. De opgedane
lessen worden breed met gemeenten gedeeld.
• Het kabinet vindt het belangrijk dat huurders altijd een laatste kans
moeten krijgen wanneer het hebben van schulden de hoofdoorzaak is
van een dreigende huisuitzetting. Uw Kamer riep het kabinet daartoe
tevens op door middel van de motie van de leden Peters en Kuzu en de
motie van de leden Smeulders en Dik-Faber.27 Het aantal gedwongen
huisuitzettingen bij woningcorporaties is de afgelopen jaren gedaald.28
Het kabinet wil het aantal huisuitzettingen tot een absoluut minimum
beperken. Het kabinet geeft met de wijziging van de Wet gemeentelijke
schuldhulpverlening voor uitwisseling persoonsgegevens tussen
woningverhuurders en gemeenten een effectief instrument om
huisuitzetting vanwege betalingsachterstanden terug te dringen.
Bij inwerkingtreding hiervan moeten alle verhuurders een signaal
sturen over de betaalachterstanden naar de gemeente. Alle gemeenten
moeten huurders vervolgens een aanbod tot schuldhulpverlening
doen.
• Ook in breder perspectief zet het kabinet in op het voorkomen van het
onnodig oplopen van schulden. Zo wordt momenteel onderzocht
welke mogelijkheden er zijn schuldeisers te bewegen schuldenaren
een betalingsregeling aan te bieden alvorens incasso-vorderingen,
waaronder ook huurvorderingen, voor de rechter worden gebracht.
27
28

Kamerstuk 24 515, nr. 513 en Kamerstuk 35 431, nr. 30
Uit de corporatiemonitors Voorkomen huisuitzetting van Aedes blijkt dat dit is afgenomen van
6.980 in 2013 naar 3.000 in 2018. https://www.aedes.nl/artikelen/klant-en-wonen/
schuldhulpverlening/corporatiemonitor-voorkomen-huisuitzettingen.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

12

•

•

Op grond van de Wet Basisregistratie Personen (Wet BRP) dient elke
persoon die (naar verwachting) binnen een half jaar ten minste vier
maanden rechtmatig in Nederland verblijft, te worden ingeschreven
als ingezetene in de Wet BRP. Dit gebeurt in beginsel op basis van een
woonadres, maar als dat ontbreekt wordt een briefadres geregistreerd.29 Aangezien de bewoordingen in de Wet BRP met betrekking
tot het inschrijven van personen op een briefadres in de dagelijkse
uitvoeringspraktijk nog niet altijd duidelijk genoeg blijken te zijn, is een
wetswijziging in gang gezet waardoor gemeenten verplicht zijn een
burger ambtshalve te registreren op een briefadres indien betrokkene
geen woonadres heeft en zelf ook geen aangifte doet of kan doen van
een briefadres.
Zoals de motie van de leden Peters en Jasper van Dijk30 verzoekt, laat
de Staatssecretaris van SZW onderzoeken of, en zo ja in welke mate,
bijstandsgerechtigden belemmeringen ervaren om hun woning te
delen met andere mensen.31 Uiteraard zal de kostendelersnorm
nadrukkelijk bij het onderzoek worden betrokken. Hierbij wil de
Staatssecretaris van SZW tevens laten onderzoeken of de mogelijkheid
van maatwerk die de Participatiewet biedt, voldoende is om eventuele
belemmeringen bij het delen van woonruimte door bijstandsgerechtigden weg te nemen. De Staatssecretaris van SZW streeft ernaar om de
onderzoeksresultaten rond de zomer aan uw Kamer te sturen.

7. Monitoring
Tot 1 januari 2022 monitort het kabinet samen met gemeenten de
voortgang van de in dit plan beschreven doelstellingen. Zoals wij in de
brief van 28 april 2020 aan uw Kamer meldden, verschilt de kwaliteit en de
wijze van registreren van het aantal dak- en thuisloze mensen op dit
moment sterk per centrumgemeente. Ook de gehanteerde definitie van
dak- en thuisloosheid verschilt. Het doel is om Een (t)huis, een toekomst
conform eenduidige definities kwantitatief en kwalitatief in samenwerking
met gemeenten te monitoren. Gemeenten zullen hierbij naar behoefte
worden geadviseerd over de verbetering van de registraties en kwaliteit
van de monitoring, ook als het bijvoorbeeld gaat om de lastig in beeld te
brengen groep «bankslapers».32
Voor het slagen van Een (t)huis, een toekomst is integrale en domein
overstijgende samenwerking en kennisdeling cruciaal, zowel op landelijk
als regionaal/lokaal niveau.
Het kabinet stelt daarom een bestuurlijk faciliterend gremium in,
bestaande uit VWS (coördinatie), BZK, SZW, VNG, landelijke partijen en
een afvaardiging van gemeenten, zodat onderlinge afstemming tussen
onder andere het fysieke en sociale domein ook op bestuurlijk niveau
optimaal kan plaatsvinden, en eventuele ervaren belemmeringen waar
mogelijk kunnen worden weggenomen.
In lijn met het RVS advies zal daarnaast een interdepartementale
werkgroep worden gevormd, ter bevordering van domein overstijgende
samenwerking. Het kabinet roept gemeenten op dit met betrokken
samenwerkingspartners ook op regionaal niveau te doen, voor zover dit
nog niet het geval is. De interdepartementale werkgroep zal in samen-

29

Een briefadres is een adres, bijvoorbeeld van een familielid of een organisatie (zoals van
maatschappelijke opvanginstellingen, welzijn/ dienstverleningsorganisaties of de gemeente
zelf), waar de overheid een ingezetene die geen vast woonadres heeft toch kan bereiken.
30
Kamerstuk 35 300 XV, nr. 85
31
Kamerstuk 35 300 XV, nr. 91
32
In deze monitoring zal ook de voortgang van de «100% ambitie pilots» van het Actieprogramma Dak- en Thuisloze Jongeren integraal worden meegenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

13

spraak met gemeenten, landelijke partijen en wetenschappers, werken
aan een Checklist aanpak dak- en thuisloosheid. De checklist zal cruciale
acties beschrijven die diverse partijen kunnen ondernemen om dak- en
thuisloosheid terug te dringen en kan daarmee dienen als leidraad voor
gemeenten om het beleid kritisch te evalueren.
Uw Kamer wordt via de halfjaarlijkse voortgangsrapportage beschermd
wonen en maatschappelijke opvang geïnformeerd over de voortgang van
Een (t)huis, een toekomst.
8. Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse
Verschillende onderzoeken laten zien dat het zoveel mogelijk voorkomen
en inkorten van een periode van dak- en thuisloosheid aanzienlijk meer
oplevert dan het kost.33 Om dit proces én de transitie van kwetsbare
burgers van een verblijf in een woonvoorziening naar zelfstandig wonen
in de wijk (advies-Dannenberg34), te ondersteunen, start het Ministerie
van VWS medio 2020 met een maatschappelijke kosten-batenanalyse
(MKBA). Maatregelen uit de regionale plannen worden daarin vergeleken
met wat de «traditionele» maatschappelijke opvang biedt. Deze vergelijking levert (lokale) beleidsmakers en stakeholders veel nuttige informatie op die kansrijke en werkzame maatregelen verder kunnen
versterken. Op basis hiervan kunnen het Rijk, (centrum)gemeenten en
andere betrokken partijen ook in financiële zin toekomstbestendig en nog
gerichter beleid ontwikkelen en implementeren. Informatie hierover wordt
meegenomen in de halfjaarlijkse rapportages aan uw Kamer.
De COVID-19 crisis leidt tot nieuwe (organisatie)vraagstukken, ook voor de
maatschappelijke opvang. Zeker nu de maatregel om 1,5 meter afstand te
houden voor onbepaalde tijd van kracht blijft en gemeenten naar
verwachting steeds minder gebruik kunnen maken van locaties als
sporthallen en hotels, zullen zij op zoeken moeten gaan naar alternatieven. Ook hier geldt dat huisvesten van mensen (met begeleiding) de
voorkeur heeft boven het uitbreiden van de maatschappelijke opvang. De
Staatssecretaris van VWS laat een quick scan uitvoeren om de verwachte
financiële kosten en baten van een versnelde investering in de beoogde
omslag «van opvang naar wonen» in beeld te brengen. Het huidige beleid
(«meerwerk maatschappelijke opvang financieren voor tijdelijke noodopvanglocaties, gedurende corona periode») wordt vergeleken met de optie
om al eerder en met voorrang in te zetten op duurzame vormen van
wonen met begeleiding. Deze quick scan is voor de zomer van 2020
beschikbaar.
9. Financiën
Om gemeenten in staat te stellen de doelstellingen uit de regionale
aanpakken (en de gezamenlijke landelijke doelstellingen 2,4, 5 en 6) te
realiseren, stelt het kabinet tot eind 2021 200 mln. euro beschikbaar. De
Staatssecretaris van VWS zal daarnaast met gemeenten in gesprek gaan
over de mogelijkheden die er zijn om ook de bestaande middelen voor
maatschappelijke opvang de komende jaren in te zetten voor de beoogde
beweging van opvang naar wonen, waaronder vernieuwing van de
opvang. Deze maatregelen tezamen moeten er toe leiden dat de gewenste
transitie voortvarend wordt vormgegeven.

33
34

Zie bijvoorbeeld: https://www.opvang.nl/files/kba_MO_eindrapport_012.pdf
https://vng.nl/files/vng/van-beschermd-wonen_20151109.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

14

Tot slot
Het kabinet beseft dat de geschetste ambitie daadkracht vraagt op korte
en middellange termijn én dat het vraagt om een lange adem. Een (t)huis,
een toekomst richt zich op de periode tot en met eind 2021 en beoogt
daarmee een stevig fundament te leggen voor de periode daarna, waarin
continuering van de ingezette beweging blijvend van belang zal zijn.
Met de drie thema’s preventie, vernieuwing van de opvang en wonen met
begeleiding werken we aan het terugdringen van het aantal dak- en
thuislozen. Werken conform deze aanpak zal ook na 2021 nodig zijn om in
hetzelfde tempo op deze drie thema’s vooruitgang te boeken. Dit plan
slaagt alleen wanneer sprake is van goede samenwerking tussen Rijk,
VNG, gemeenten, woningcorporaties, zorgaanbieders, cliëntenorganisaties, wetenschappers, burgers en andere relevante lokale en landelijke
(publieke en private) partijen. Het kabinet roept alle partijen dan ook op
om in actie te komen en hun bijdrage te leveren om dak- en thuisloosheid
een halt toe te roepen.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 325, nr. 122

15