Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1784
Vragen van het lid Sienot (D66) aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat over het artikel «Nederland zal veel eerder en veel meer gas moeten
importeren dan tot nu werd gedacht» (ingezonden 30 januari 2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
19 februari 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Nederland zal veel eerder en veel meer gas
moeten importeren dan tot nu werd gedacht»?1
Antwoord 1
Ja. Het artikel heeft betrekking op een recente studie van The Hague Centre
for Strategic Studies over verslechterende vooruitzichten voor gaswinning uit
de kleine velden.
Vraag 2
Herkent u de conclusie van de onderzoekers dat de opbrengsten van de
kleine gasvelden lager zijn dan geraamd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De studie beschrijft verschillende scenario’s voor het tempo waarmee
gasproductie uit de kleine velden kan afnemen.2 Volgens de onderzoekers zijn
de voornaamste invloedfactoren niet het technisch of geologisch potentieel,
maar het investeringsklimaat voor gaswinning in Nederland en de gasprijs.
Op 30 mei 2018 heb ik de Tweede Kamer per brief geïnformeerd over de
prognose van gasproductie uit de kleine velden.3 Bij deze inschatting is
middels een bandbreedte rekening gehouden met het investeringsklimaat,
welke deels samenhangt met de gasprijs, en daarom herken ik de conclusie
van de onderzoekers dat toekomstige gasproductie mogelijk lager kan
uitvallen dan voorheen verwacht. Voor aanvullende informatie over gaspro-

1

Trouw, 28 januari 2020, «Nederland zal veel eerder en veel meer gas moeten importeren dan
tot nu werd gedacht»
2
Beukel, van den J. & Geuns, van L. (2020). The deteriorating outlook for Dutch small natural
gas fields. Den Haag: The Hague Centre for Strategic Studies
3
Kamerstuk 33 529, nr. 469

ah-tk-20192020-1784
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

ductie uit de kleine velden verwijs ik u naar het jaarverslag «Delfstoffen en
aardwarmte in Nederland» van TNO.4
Vraag 3 en 4
Deelt u de mening dat de stijgende vraag naar gas uit kleine gasvelden niet
mag leiden tot concessies in het beschermen van omliggende natuur en de
veiligheid van de omwonenden? Zo nee, waarom niet?
Hoe garandeert u dat de groeiende vraag naar gaswinning uit kleine
gasvelden, niet leidt tot onzorgvuldige procedures voor natuur, leefomgeving
en draagvlak?
Antwoord 3 en 4
Voor opsporing en winning van delfstoffen is een vergunning vereist
krachtens de Mijnbouwwet. In de procedure van verlening wordt een
zorgvuldige afweging gemaakt over de veiligheid en risico’s voor omwonenden, gebouwen en infrastructuur, en de nadelige effecten voor milieu en
natuur. Alleen wanneer deze risico’s en nadelige effecten aanvaardbaar zijn,
wordt een vergunning verleend. De gasvraag heeft geen invloed op de
hierboven geschetste afwegingen.
Een groot deel van het primaire energieverbruik in Nederland is aardgas. De
sluiting van het Groningengasveld en de gestage daling van gaswinning uit
de kleine velden heeft tot gevolg dat de import van aardgas snel toeneemt.
Het PBL5 verwacht voor het jaar 2030 een binnenlandse gasvraag van 30
miljard Nm3 waarvan mogelijk 11 miljard Nm3 uit eigen land komt. Tot 2050
blijft aardgas een onderdeel van de Nederlandse energiemix. Tegelijkertijd
neemt het kabinet maatregelen om het verbruik van aardgas terug te dringen.
In het Klimaatakkoord is bijvoorbeeld de ambitie gesteld om 1,5 miljoen
bestaande woningen aardgasvrij te maken. In totaal verbruiken deze
huishoudens ongeveer 2 miljard Nm3 aardgas per jaar.6 Dit staat wat betreft
de hoeveelheid energie gelijk aan de productie van zes windparken zo groot
als Borssele 1 en 2. Vervanging van aardgas is een ingewikkelde en omvangrijke opgave.
Tijdens de transitie naar duurzame energiebronnen geeft het kabinet de
voorkeur aan gaswinning in eigen land (boven import van aardgas), wanneer
dit veilig kan. Dit is namelijk beter voor klimaat, werkgelegenheid, economie,
behoud van kennis van de diepe ondergrond en aanwezige gasinfrastructuur,
en leidt tevens tot minder afhankelijkheid van import uit andere landen. Ook
in het Onderhandelaarsakkoord voor de Noordzee onderschrijven de
betrokken partijen het belang van de winning van eigen aardgas.7 Daarmee
kom ik tot de slotsom dat de gasproductie uit kleine velden ook de komende
jaren moet worden gestimuleerd, teneinde de daling af te remmen.8 Dit wil ik
onder meer bereiken via een voorstel tot wijziging van de Mijnbouwwet
waarin de generieke investeringsaftrek op de Noordzee wordt vastgelegd,
teneinde economisch perspectief voor gaswinning op de Noordzee te
behouden.
Vraag 5
Indien de vijf kuub gas in 2030 klopt, wat betekent dit voor de verwachte
CO2-uitstoot in Nederland in 2030?
Antwoord 5
Er is geen invloed op de verwachte CO2-uitstoot in Nederland om dat de
emissie van de verbranding van aardgas wordt toegerekend aan het land
waar die verbranding plaatsvindt, namelijk Nederland. Het maakt vanuit die
invalshoek niet uit of het gas in Nederland gewonnen is of niet. Wel leidt de
import van aardgas, mede als gevolg van het noodzakelijke transport, tot een
hogere CO2-uitstoot mondiaal. Deze extra CO2-uitstoot is 20–30% hoger dan
bij gasproductie in eigen land.
4

https://www.nlog.nl/nieuws/jaarverslag-delfstoffen-en-aardwarmte-2018-online
Planbureau voor de Leefomgeving (2019). Klimaat- en energieverkenning 2019. Den Haag: PBL
6
Gebaseerd op een gemiddeld gasverbruik van een Nederlands huishouden
7
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/02/10/bilage-1onderhandelaarsakkoord-nzo
8
Daarmede blijf ik bij de afspraken uit het reageerakkoord om geen opsporingsvergunningen
voor gaswinning op land te verlenen
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u bereid om in gesprek te gaan met Noorwegen over de mogelijkheden
tot de import van Noors gas?
Antwoord 6
Het is aan marktpartijen om aardgas in te kopen. De overheid sluit hiervoor
geen contracten met landen en kan bedrijven ook geen aanwijzingen geven
over waar zij hun gas vandaan moeten halen. De Nederlandse markt staat
open voor eenieder die hier gas wil verkopen. Dit is geheel in lijn met de
regels van de Europese interne markt.
Wel is geregeld contact met Noorwegen over de ontwikkelingen op energiegebied. Afgelopen zomer is een delegatie van mijn ministerie op bezoek
geweest om de (middel)lange termijn ontwikkelingen, wat betreft gaswinning,
te bespreken. Tijdens dit bezoek bleek dat de Noorse gasproductie de
komende jaren constant blijft. Bovendien zal de concurrentie om het
aanwezige Noorse gas toenemen met de aanleg en ingebruikname van de
Baltic Pipe, de nieuwe pijpleiding van Noorwegen naar Denemarken en Polen.
Deze pijpleiding is naar verwachting in 2022 operationeel.
Vraag 7
Hoe voorkomt u dat Nederland na 2030 voor een belangrijk deel in haar
energiebehoefte afhankelijk blijft van (geïmporteerd) gas?
Antwoord 7
Op korte en middellange termijn, en zeker tot 2030, zal de Nederlandse en
ook de Europese import van aardgas stijgen. Voor Nederland komt dit door
de uitfasering van het Groningengas en de gestage daling in gaswinning uit
de kleine velden, alsmede door de afnemende winning in andere landen in
Noordwest-Europa. De winning daalt sneller dan de vraag, zelfs bij de
afspraken uit het Klimaatakkoord voor de reductie van CO2-emissies.
Aangezien het besluit genomen is om de gasproductie uit het Groningenveld
te stoppen, heb ik verder geen mogelijkheden om te voorkomen dat
Nederland in 2030 voor een groot deel van de energievoorziening afhankelijk
zal zijn van geïmporteerd gas. Daarbij voer ik voorwaardenscheppend beleid
zodat gas, ook in de vorm van LNG, vanuit meerdere bronnen kan worden
aangevoerd. Over dit beleid heb ik u vorig jaar geïnformeerd in de Kamerbrief van 20 mei 2019.9 Uiteindelijk is het aan marktpartijen om gas in te
kopen.
Voor de periode na 2030 geldt dat (koolstofarm)gas een rol zal spelen voor
het energiesysteem en de industrie. Duurzame moleculen zijn efficiënter, en
bovendien goedkoper grootschalig te transporteren en op te slaan dan
elektronen (elektriciteit).10 Ik erken wel de noodzaak om, ook in Europees
verband, de CO2-uitstoot van het gassysteem te verminderen. Dit doe ik
onder meer door de inzet op groengas en waterstof. In de kabinetsvisie
waterstof, welke ik dit voorjaar aan de Tweede Kamer zal versturen, ga ik hier
nader op in. Daarbij volgt het kabinet de ontwikkelingen rond de opkomende
wereldhandel voor duurzame waterstof nauwlettend. Dit gebeurt zowel via
bilaterale contacten met belangrijke spelers als via multilaterale organisaties,
zoals de EU, de Verenigde Naties, het Internationaal Energie Agentschap
(IEA), het Internationale Hernieuwbare Energie Agentschap (IRENA), de
International Partnership for Hydrogen and Fuel Cells in the Economy (IPHE),
de Fuel Cells and Hydrogen Joint Undertaking (FCHJU), en de Hydrogen
Energy Ministerial. Hierbij gaat het om ontwikkelingen in verschillende delen
van de wereld, momenteel met name in Australië, Japan, Zuid-Korea, de VS
maar ook in Europese landen, zoals Portugal en Spanje.

9

Kamerstuk 21 501-33, nr. 762; reactie op Motie van Ojik en Sjoerdsma over diversificatie van
import van gas
10
Zie Kamerbrief de dato 7 november 2019 inzake Beantwoording vragen van het lid Van der Lee
over verplichte bijmenging waterstof in het gasnet (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 665

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 8 en 9
Op welke wijze draagt u er zorg voor dat het Klimaatakkoord spoedig wordt
uitgevoerd, zodat met stijging van duurzame energieopwekking in Nederland,
de afhankelijkheid van gaswinning in Nederlandse gasvelden en import van
gas kan worden verminderd?
Zijn de uitkomsten van dit onderzoek aanleiding voor u om bij de uitvoering
van het Klimaatakkoord de afhankelijkheid van gas in de industrie sneller
terug te brengen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8 en 9
In het Klimaatakkoord gaat het naast het terugdringen van CO2-emissies ook
om de betrouwbaarheid en betaalbaarheid van de energievoorziening. Tegen
die achtergrond is te snel afscheid nemen van aardgas een onverstandige
keuze. Ik ben dus niet voornemens om de binnenlandse gasvraag sneller
terug te brengen dan nu in het Klimaatakkoord voorzien. Daarbij is het
kabinet voortvarend aan de slag met de uitvoering van het Klimaatakkoord
waardoor in de gehele samenleving het gebruik van aardgas zal afnemen,
zowel bij huishoudens als bij bedrijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4