Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2980
Vragen van het lid Beckerman (SP) aan de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over de sloop in de Groningse Schildersbuurt
(ingezonden 22 december 2020).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 28 mei 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 1302.
Vraag 1
Kent u het artikel «Omwonenden trekken aan de bel over sloop in Schildersbuurt Groningen»?1 Wat is hierop uw reactie?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is uw oordeel over het feit dat veel interieurs en historische elementen
van de woningen verloren gaan door de verbouwingen?
Antwoord 2
Als dit inderdaad het geval is, is dat een spijtige zaak. Tegelijkertijd besef ik
dat het niet altijd mogelijk is om dit tegen te houden. Wel moet worden
voldaan aan de betreffende wet- en regelgeving, waarop hieronder nader
wordt ingegaan.
Vraag 3
Is het waar dat veel van de woningen beschermd stadsgezicht zijn? Zo ja,
waarom worden dan toch schoorstenen en (gebrandschilderde) glas-in-lood
ramen gesloopt?

1

ah-tk-20202021-2980
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Dagblad van het Noorden, 7 september 2020, «Omwonenden trekken aan de bel over sloop in
Schildersbuurt Groningen: «Puur vakmanschap verdwijnt in rap tempo»»; https://www.dvhn.nl/
groningen/Puur-vakmanschap-verdwijnt-in-rap-tempo-25983618.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Voor deze en de hiernavolgende vragen heb ik contact gezocht met mijn
collega van OCW en de gemeente Groningen. Zij geven aan dat de Schildersbuurt inderdaad valt onder het rijksbeschermde stadsgezicht »Schildersbuurt».
In algemene zin geldt dat het bij beschermde stads- en dorpsgezichten gaat
om het behoud van de historische karakteristieken, onder meer tot uiting
komend in de historische structuur en de samenhang van het gebied en om
het samenspel tussen bebouwing en open(bare) ruimtes. Dit betekent dat
binnen beschermde gezichten vooral de ruimtelijke structuren, de rooilijnen,
bouwhoogtes, gevelindelingen en dakvormen zijn beschermd. Het betreft dus
alleen de buitenzijden van panden die beschermd zijn. Gevelwijzigingen
waarbij de detaillering wijzigt, zijn hierbij omgevingsvergunningplichtig. Voor
het verwijderen van een schoorsteen dient men een sloopmelding te doen.
Dit betekent niet dat deze ingrepen altijd zijn tegen te houden. Het is de
gemeente Groningen niet bekend of er specifiek schoorstenen of glas-in-lood
in de Schildersbuurt zijn gesloopt.
Daarnaast geeft de gemeente aan dat omzetting van onzelfstandige woonruimtes naar zelfstandige woonruimte niet alleen plaats vindt in de Schildersbuurt, maar binnen de hele gemeente Groningen.
Vraag 4
Om hoeveel vernielingen/verbouwingen gaat het in totaal?
Antwoord 4
Van de gemeente Groningen begrijp ik dat een wijziging in bestaande
beleidsregels het sinds 2016 mogelijk maakt om onzelfstandige woonruimtes
(studentenkamers) om te zetten naar zelfstandige eenheden (studio’s of
appartementen). Tussen 2016 en 2020 zijn voor deze omzetting 167 vergunningen verleend.
Hiervan zijn in de periode van 2016 t/m 2020 in de Schildersbuurt 41
omzettingen van onzelfstandige woonruimte (kamerverhuur) naar zelfstandige
woonruimte (studio’s) verleend.
Daarnaast zijn er bij de gemeente 60 sloopmeldingen binnengekomen.
Hiervan heeft één betrekking op het slopen van een schoorsteen en één van
een dak.
Vraag 5
Is het waar dat door de ombouw van deze woningen tot kleine zelfstandige
appartementen het saldo aan bewoners, voornamelijk studenten, daalt? Kunt
u dit nader toelichten? Vindt u het wenselijk dat in tijden van grote woningnood het aantal beschikbare wooneenheden daalt?
Antwoord 5
De gemeente Groningen staat omzetting van onzelfstandige naar zelfstandige
eenheden toe mits: de zelfstandige woning minimaal 24 m2 is, zich op één
verdieping bevindt, door één huishouden bewoond wordt en het aantal
huishoudens na woningvorming afneemt. Gebleken is dat enkele nieuwe
zelfstandige eenheden soms worden bewoond door stellen. Gevolg daarvan
is wel dat de bewonersintensiteit in die gevallen na een omzetting niet
afneemt of wellicht zelfs toeneemt. De afgelopen periode heeft de gemeente
de beleidsregels geëvalueerd. Hieruit is gebleken dat de voorgaande situatie
niet de overhand heeft.
Het klopt inderdaad dat het aantal eenheden door deze beleidsregel afneemt.
In totaal gaat het, tot en met 2020, om circa 700 kamers. Dit betreft een klein
aandeel van het totaalaantal kamers in de stad (circa 30.000). Daarnaast zijn
er sinds 2016 circa 5.000 eenheden voor jongeren en studenten aan de markt
toegevoegd. Op deze wijze draagt de gemeente in belangrijke mate bij aan de
behoefte aan jongeren- en studentenwoningen.
Vraag 6
Zijn soortgelijke casussen in anderen gemeenten bekend? Proberen gemeenten dit tegen te houden en zo ja, op welke manier? Zo nee, ziet u mogelijkheden om met gemeenten dit probleem in kaart te brengen en te kijken welke
mogelijke oplossingen voor dit probleem kunnen worden gevonden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Er zijn mij voorbeelden bekend van gemeenten (o.a. Zwolle, Leiden en Den
Bosch) die bij sloop of verbouwen van bepaalde panden een bouwhistorisch
onderzoek verplicht stellen. Op deze manier kan waardevolle historische
informatie gedocumenteerd worden. Dit is echter geen waterdichte oplossing
om de sloop van interieurs van panden die geen monumentale status
hebben, tegen te gaan.
Vraag 7
Welke middelen hebben gemeentebesturen om deze vormen van ongewenste
sloop tegen te gaan?
Antwoord 7
Als een pand is aangewezen als Rijksmonument of gemeentelijk monument
valt naast het exterieur ook het interieur onder de bescherming.
Bij karakteristieke panden, beeldondersteunende panden en panden in
beschermde stadsgezichten, is alleen de buitenkant (grotendeels) beschermd.
Gemeenten hebben echter ook nog andere middelen om vormen van
ongewenste sloop tegen te gaan, zoals het wegnemen van bepaalde prikkels
die tot dit soort ontwikkelingen leiden. Zo bestaat de mogelijkheid om via het
gericht bestemmen in een bestemmingsplan bepaalde ontwikkelingen
onmogelijk of onaantrekkelijk te maken. Daarnaast kunnen gemeenten via
hun huisvestingsverordening en splitsingsvergunningen ook sturen op het
wel of niet splitsen van woningen. Zij kunnen hierbij beleidsregels hanteren,
met bijvoorbeeld een leefbaarheidstoets.
Vraag 8
Bent u bereid om te kijken naar het vereenvoudigen van de procedures om
een monumentenstatus toe te kennen aan de waardevolle interieurs,
waardoor het makkelijker wordt om voor deze panden een beschermde status
te krijgen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Nee, het vereenvoudigen van de procedures is niet nodig voor het verkrijgen
van de monumentenstatus. Het beleid en de criteria voor rijks- en gemeentelijke monumenten zijn bekend. Een waardevol interieur is een van de criteria
die wordt meegewogen.
De Groningse Schildersbuurt en de daar aanwezige bebouwing dateert
voornamelijk uit de periode 1850–1940. Erfgoed uit deze periode is op
rijksniveau uitgebreid geselecteerd en aangewezen, zodat hier nu een zeer
terughoudend aanwijzingsbeleid geldt. De gemeente Groningen heeft de
mogelijkheid, ook op grond van een waardevol interieur, om panden als
gemeentelijk monument aan te wijzen.
Vraag 9
Bent u bereid om te onderzoeken op welke manier in de toekomst voorkomen
kan worden dat deze en soortgelijke projecten niet meer ten koste gaan van
het historisch interieur van woningen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Als projecten leiden tot een onaanvaardbaar verlies van erfgoed, dan kan
bekeken worden wat hiervan de oorzaak is en wat hieraan te doen is.
Vanwege het besloten karakter is overigens niet altijd inzichtelijk, zelfs bij
monumenten, waar zich waardevolle interieurs bevinden. Voorlichting over
historische interieurs door onder andere de Rijksdienst voor het Cultureel
Erfgoed en participatieprojecten, zoals het project over Wederopbouwinterieurs in de Achterhoek dat mijn collega van OCW ondersteunt via de
Erfgoeddeal, kunnen via bewustwording bijdragen aan respect voor de
historische waarden.
Vraag 10
Wat is de huidige status van de verkameringsregels en de verschillende
pilotprojecten en op welke manieren kunnen gemeenten deze effectief
inzetten? Op welke wijze wordt hier met gemeenten over gecommuniceerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 10
Gemeenten kunnen in het geval van schaarste op de woningmarkt gebruik
maken van de Huisvestingswet 2014 en in hun huisvestingsverordening
regels stellen over onttrekking, samenvoeging, omzetting, verbouwing en
splitsing van woonruimten. Hoewel deze instrumenten uit de Huisvestingswet
2014 niet kunnen worden ingezet op grond van leefbaarheidsproblematiek,
mag een gemeente bij de vergunningverlening wel rekening houden met
leefbaarheidsaspecten. Op deze wijze kan bijvoorbeeld een quotum voor
verkamering per straat of buurt gehanteerd worden. Indien een gemeente
waar geen schaarste heerst toch regels wil stellen over verkamering kan dit
op basis van het bestemmingsplan.
Voor de stand van zaken rondom de verschillende pilots in het kader van de
aanpak goed verhuurderschap verwijs ik u naar de Kamerbrief «uitkomst
aanpak goed verhuurderschap» die ik op 22 februari jl. aan de Tweede Kamer
heb doen toekomen.
Vraag 11
Gezien de ambitie van de gemeente Groningen, zoals uit de voortgangsbrief
over het Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting blijkt, om 4.000 tot 4.500
studentenwoningen te bouwen2, bent u van mening dat met de werkzaamheden zoals in voornoemde casus beschreven deze ambitie makkelijker of
moeilijker haalbaar zal zijn? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 11
De gerealiseerde aantallen studentenwoningen dragen bij aan de voornoemde ambitie. De inzet van de gemeente Groningen om meer huisvesting
voor studenten te realiseren zorgt ervoor dat het aanbod voor deze doelgroep
beter aansluit bij de vraag. Dat is een goede stap. Daarnaast is het de
verantwoordelijkheid van de gemeente om voor alle woningzoekenden in te
zetten op een passend woningaanbod en daarbij ook oog te hebben voor de
samenstelling van de stad en specifieke wijken. Die afweging daarin is een
lokale verantwoordelijkheid.
Vraag 12
Wilt u deze vragen apart beantwoord en niet clusteren alstublieft?
Antwoord 12
Ja.

2

Kamerstuk 33 104, nr. 24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4