Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 980

Parlementaire Enquête Financieel Stelsel

32 545

Wet- en regelgeving financiële markten

Nr. 55

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 oktober 2011
Voor u ligt een brief waarin aan uw Kamer een zo volledig mogelijk en
samenhangend beeld wordt geschetst van al de beleids- en wetgevingsinitiatieven die op dit moment aan de orde zijn op het terrein van de
financiële markten.
In deze brief zal ik eerst ingaan op de samenhang van de diverse
belangrijkste lopende trajecten en in dat verband het totaalpakket
schetsen aan de hand van de drie volgende pijlers die daarin besloten
liggen:
– een solide financiële sector;
– versterking positie van de consument en gedrags- en cultuurverandering in de financiële sector (inclusief beloningen);
– versterking van het institutioneel kader.
Vervolgens zal ik stapsgewijs in bijlagen die een integraal onderdeel van
deze brief vormen, ingaan op de diverse specifieke maatregelen.
In bijlage I bij deze brief wordt de voortgang ten aanzien van de 27
aanbevelingen van de Tijdelijke commissie onderzoek financieel stelsel
(de commissie De Wit) beschreven. Een groot deel van de maatregelen
die in deze brief worden beschreven vloeit voort uit de aanbevelingen van
de commissie De Wit.1 In dit verband merk ik op dat ik de wens die uw
Kamer heeft geuit om de implementatie van de aanbevelingen van de
commissie De Wit te kunnen monitoren in de veelheid voorstellen voor
wet- en regelgeving zeer goed begrijp. In deze brief zal dan ook worden
geëxpliciteerd op welke punten wet- en regelgeving een uitwerking is van
specifieke aanbevelingen van de commissie De Wit. Deze voortgangsrapportage van de aanbevelingen van commissie De Wit vormt tevens de
beantwoording van de Kamermotie,2 die hier expliciet om verzocht.
Bijlage II behandelt de voortgang van de aangenomen moties uit het
debat naar aanleiding van het rapport van de commissie De Wit.

1
2

Kamerstukken II 2010/11, 31 980, nr. 4.
Kamerstukken II 2010/11, 31 980, nr. 34.

kst-31980-55
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

1

Daarnaast staat in bijlage III een follow-up van het «Actieplan financiële
sector», dat ik uw Kamer op 15 maart jl. heb gepresenteerd, opgenomen.1
Bijlage IV bevat mijn reactie op de wetgevingsbrieven van DNB en de
AFM van 2011. Zij rapporteren mij jaarlijks over geconstateerde
knelpunten in de toezichtregelgeving. Vorig jaar bent u in een separate
brief geïnformeerd over de beide wetgevingsbrieven van 2010. De acties
naar aanleiding van de wetgevingsbrieven betreffen uiteraard een
onderdeel van het totaalpakket voor de financiële sector. Daarom treft u
mijn reactie op de wetgevingsbrieven van 2011 als bijlage bij deze brief
aan. De wetgevingsbrieven van DNB en de AFM zijn met deze bijlage
meegestuurd2.
In bijlage V en VI wordt zowel het nationaal als het Europees wetgevingsprogramma geschetst. Tot slot treft u in bijlage VII de rapporten van de
Monitoring Commissie Code Banken en van DNB inzake het beloningsbeleid van financiële instellingen2, waarop in deze brief nader zal worden
ingegaan.
Inzicht in de samenhang
De kruitdampen van de financiële crisis die zich vanaf 2008 in de gehele
wereld heeft doen voelen, zijn nog maar nauwelijks opgetrokken of een
nieuwe crisis dient zich aan. Waar deze zich eerst leek te beperken tot een
aantal kleine perifere lidstaten, is de vrees bij beleggers nu dat de crisis
zal overslaan naar meer centrale landen van de Economische en Monetaire Unie. De aandelen van Europese banken zijn de afgelopen weken
sterk gedaald om recentelijk weer wat te stabiliseren. Europese banken
komen ook moeilijker aan financiering, mede omdat niet-Europese
partijen – zoals Amerikaanse money market funds – hun blootstelling op
de Europese sector terugbrengen. Dit is zorgelijk, mede omdat de
Europese banken in 2012 een grote herfinancieringsgolf wacht.
De Nederlandse financiële sector staat er momenteel in vergelijking met
die in andere lidstaten redelijk goed voor. De Europese schuldencrisis kan
echter grote implicaties voor de financiële sector in Europa en in
Nederland hebben. Ik houd de gevolgen van ontwikkelingen voor de
Nederlandse financiële sector daarom nauwlettend in de gaten. Zoals u
weet, denkt het kabinet reeds na op welke wijze wij een schuldencrisis
zoals deze zich nu voordoet kunnen mitigeren en in de toekomst kunnen
voorkomen. De problematiek van de huidige schuldencrisis is breed en
vereist maatregelen, zoals op het gebied van structurele en budgettaire
hervormingen in zwakke lidstaten en maatregelen om de Economische en
Monetaire Unie te versterken. Deze bredere hervormingsagenda wordt in
deze brief echter buiten beschouwing gelaten. Ik verwijs u hiervoor naar
de Kabinetsvisie op de toekomst van de Economische en Monetaire Unie
van 7 september jl.

1

Kamerstukken 2010–11, 31 980, nr. 38.
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2

In deze brief gaat mijn aandacht uit naar «lessons learned» naar
aanleiding van de financiële crisis die zich in 2008 en 2009 voordeed en
dan met name naar de consequenties daarvan voor het toezicht op de
financiële sector en de wet- en regelgeving op dit terrein. De implementatie van deze lessen is noodzakelijk om de kans op een vergelijkbare
financiële crisis zoveel mogelijk te verkleinen. Deze crisis heeft indertijd
duidelijk gemaakt dat de financiële sector in internationaal verband sterk
is verweven. Zwakke plekken in de sector zelf, maar ook in het toezicht en
de regulering daarvan werden genadeloos blootgelegd. Zowel in
nationaal als internationaal verband dient de regulering en het toezicht
daarom te worden versterkt en verbeterd. Een solide financiële sector is
van essentieel belang om een crisis zoals die zich in 2008 en 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

2

voordeed te voorkomen. Ook het institutioneel kader waarbinnen de
toezichthouders opereren dient te worden versterkt. Om het vertrouwen in
de financiële sector te herstellen is voorts binnen de financiële sector een
gedrags- en cultuurverandering noodzakelijk en dient de positie van de
consument te worden versterkt. De urgentie om hiertoe de noodzakelijke
maatregelen te nemen voel ik onverminderd. Ik doe er daarom alles aan
om er voor te zorgen dat de financiële crisis van 2008 en 2009 zoveel
mogelijk kan worden vermeden in de toekomst. Ik doe dit niet alleen. Ik
doe dit samen met de toezichthouders. Zowel de toezichthouders als ik
zijn in internationaal verband actief om waar nodig ons in te zetten voor
internationale verbetering en afstemming van de toezichtregels. En ook
van de sector verwacht ik vanzelfsprekend dat zij haar eigen verantwoordelijkheid neemt.
In het navolgende wil ik u inzicht geven in een groot aantal belangrijke
acties en voornemens voor de financiële sector en de samenhang
daartussen, aan de hand van de thema’s, i) een solide financiële sector,
ii) versterking positie van de consument en gedrags- en cultuurverandering in de financiële sector (inclusief beloningen), en iii) versterking
institutioneel kader.
1. Een solide financiële sector
Tijdens de financiële crisis hebben Nederlandse instellingen grote klappen
opgelopen. Om erger te voorkomen heeft de Nederlandse overheid, net
als overheden in vele andere landen, op dat moment op ongekende
schaal steun moeten verlenen aan de financiële sector. Vanaf 2010 is
begonnen met een exit uit deze steun en zijn significante delen van deze
steun met hoge rentes terugbetaald. Nog altijd zijn er echter instellingen
die kapitaalsteun genieten en de laatste garanties op interbancaire
leningen lopen pas in 2014 af. Ook het genationaliseerde ABN-AMRO is
nog in overheidshanden. De financiële sector in Nederland draagt zo anno
2011 nog altijd de sporen van de financiële crisis. De hervormingsagenda
voor de financiële sector, die vrijwel direct na het aanbreken van de
financiële crisis is ingezet, blijft daarmee onverminderd actueel.
De hervormingsagenda heeft in dit kader vier centrale componenten:
i) het versterken van het weerstandsvermogen van de sector om
problemen te voorkomen, ii) het verbreden van het toezicht, iii) het
versterken van de macroprudentiële component in het toezicht, en iv) het
zorgen dat adequaat kan worden opgetreden als problemen zich
voordoen. Onderstaand wordt nader op deze vier componenten ingegaan.
i) versterken van het weerstandsvermogen van de sector om
problemen te voorkomen
Een sterke financiële sector begint bij sterke buffers en financiële weerbaarheid. Er zijn het afgelopen jaar grote stappen gezet op het gebied van
de twee belangrijkste wetgevingstrajecten voor respectievelijk banken en
verzekeraars.
De kapitaaleisenrichtlijn voor banken («Capital Requirements Directive»)
Sinds het begin van de crisis worden er door middel van verschillende
tranches (CRD II, III en IV) wijzigingen ten aanzien van de Capital Requirements Directive aangebracht.
CRD II introduceert een speciaal kapitaalsregime voor grote posten
(hogere risicogewichten, zodat hiervoor meer kapitaal moet worden
aangehouden), betere afspraken tussen home en host toezichthouders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

3

(inclusief de introductie van colleges van toezichthouders) en strengere
eisen voor complexe producten als securitisaties en hybride instrumenten. Het wetsvoorstel ter implementatie van CRD II heb ik eind mei 2011,
als onderdeel van een pakket aan wetsvoorstellen op het terrein van de
financiële markten, bij de Tweede Kamer ingediend.1 Op 24 oktober 2011
zal hierover een wetgevingsoverleg plaatsvinden.
CRD III brengt strengere eisen voor het handelsboek (o.a. risicogewichten), hogere risicogewichten voor hersecuritisaties en een pakket
maatregelen met betrekking tot het beloningsbeleid. De implementatie
van CRD III vindt op drie niveaus plaats: i) een wettelijk deel, dat meeloopt
via de implementatie van CRD II, ii) een gedeelte bij Algemene maatregel
van Bestuur, die recentelijk geconsulteerd is, en iii) een gedeelte dat wordt
geïmplementeerd via toezichthouderregels.
CRD IV is het meest omvattend en vormt een omzetting naar Europese
regelgeving van de voorstellen van het Bazels Comité (BCBS). Dit pakket
aan maatregelen staat ook wel bekend als het Bazel III akkoord en de G20
heeft zich eraan gecommitteerd. Instellingen worden verplicht om meer
en beter kapitaal aan te houden, ze moeten aan striktere liquiditeitseisen
voldoen en mogen in beperktere mate vreemd vermogen ten opzichte van
eigen vermogen gebruiken als financiering (minder «leverage»). Dit is in
lijn met aanbeveling 11 van de commissie De Wit.
Tevens omvat de CRD-IV: a) een harmonisatie van toezichtrechtelijke
sanctieregimes in de EU, b) bepalingen ten aanzien van corporate
governance van banken en beleggingsinstellingen en c) voorstellen om
het overmatig gebruik van externe ratings te beperken. Tot slot beoogt het
voorstel om de harmonisatie van het toezichtraamwerk in Europa te
verbeteren door de introductie van een zogenaamd «Single Rule Book»;
hierdoor moeten van lidstaat tot lidstaat verschillen in implementatie,
interpretatie en toezichthouder- en beleidsregels zoveel mogelijk worden
voorkomen. Het CRD IV-voorstel is op 20 juli 2011 door de Europese
Commissie gepresenteerd. Het onderhandelingstraject aangaande deze
richtlijn in de Europese Raad en het Europees Parlement zal dit najaar
plaatsvinden. De geplande inwerkingtreding van de richtlijn is 1 januari
2013.
De solvabiliteitseisenrichtlijn voor verzekeraars («Solvency II»)
Met de implementatie van deze richtlijn wordt op Europees niveau
harmonisatie bereikt van solvabiliteitseisen voor verzekeraars en de regels
die betrekking hebben op de transparantie die verzekeraars moeten
bieden naar toezichthouders en verzekeringsnemers. Ook wordt het
groepstoezicht geïntensiveerd. Onlangs is het wetsvoorstel ter implementatie van deze richtlijn breed in de markt geconsulteerd. Naar verwachting
zal dit wetsvoorstel vanaf 2013 van kracht zijn.
Tegelijkertijd is ook reeds een wijziging in de maak van de Solvency II
richtlijn om in deze richtlijn ook Europees toezicht te introduceren. Deze
wijziging is opgenomen in de concept-richtlijn genaamd «Omnibus II».
ii) het verbreden van het toezicht

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 787, nr. 2.

Veel van de onzekerheid in de financiële crisis kwam voort uit het feit dat
delen van de financiële sector niet onder toezicht stonden. Ontwikkelingen
in deze sectoren kunnen echter gevolgen hebben voor het hele financiële
systeem. Ik vind het daarom van het grootste belang dat het toezicht
verbreed wordt. Dit is ook in lijn met aanbeveling 22 van de commissie De
Wit. Belangrijke initiatieven die op dit gebied genomen worden zijn het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

4

onder toezicht plaatsen van hedgefondsen en private equity bedrijven,
kredietbeoordelaars en de clearing van derivaten.
Richtlijn inzake beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen
(Richtlijn Alternative Investment Fund Managers (AIFM)
Tot dusver vallen beheerders van beleggingsinstellingen, niet zijnde
instellingen voor collectieve belegging in effecten (icbe’s), niet onder een
Europees kader. Een deel van die beheerders valt in Nederland echter wel
onder een nationaal regime voor beleggingsinstellingen. Met de richtlijn
inzake beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen (AIFM) worden
ook beheerders van andere beleggingsinstellingen dan icbe’s Europees
gereguleerd. De AIFM-richtlijn beoogt bepaalde risico’s voor beleggers en
markten in Europa die beheerders kunnen verspreiden, te adresseren. Om
dat doel te bereiken, zullen die beheerders niet alleen moeten voldoen aan
vereisten met betrekking tot kapitaal, liquiditeit en risicomanagement
maar ook aan gedragseisen alsmede aan regels met betrekking tot een
prudent beloningsbeleid, de bewaarder en het uitbesteden van werkzaamheden. De AIFM-richtlijn moet uiterlijk 22 juli 2013 zijn geïmplementeerd.
Het desbetreffende wetsvoorstel is inmiddels openbaar geconsulteerd.
Kredietbeoordelaars (credit rating agencies)
De kredietbeoordelaars hebben een aanzienlijke invloed op de financiële
markten met hun ratings van producten, instellingen en landen. Om de
transparantie en kwaliteit van de ratings te verbeteren bestaat er sinds
2010 op basis van de Credit Rating Agencies Verordening (CRA I) toezicht
op deze kredietbeoordelaars. Sinds juli 2011 is dit toezicht bij de Europese
toezichthouder voor effecten en markten (ESMA) ondergebracht (CRA II).
Naar verwachting zal de Europese Commissie in de tweede helft van 2011
een voorstel publiceren voor een tweede wijziging van de CRA verordening (CRA III). Hoofdthema’s hierin zijn onder andere de vermindering
van de afhankelijkheid van ratings in regelgeving (waaronder kapitaalvereisten) en alternatieve betaalmethoden ter bevordering van kwalitatief
betere ratings.
Centrale clearing van «over the counter» (OTC)-derivaten (European
Market Infrastructure Regulation (EMIR) verordening)
Tijdens de financiële crisis is gebleken dat clearing tussen twee individuele partijen (bilaterale clearing) van deze producten grote systeemrisico’s met zich brengt. Ook is gebleken dat er behoefte bestaat aan
geharmoniseerd toezicht op afwikkelsystemen en de ondernemingen die
deze systemen beheren. Om deze zaken te adresseren heeft de Europese
Commissie een verordening voorgesteld (de EMIR verordening). Kern van
het EMIR voorstel is dat OTC-derivaten centraal moeten worden afgewikkeld via Central Counter Parties (CCP’s). Daarnaast wordt geharmoniseerd
toezicht op CCP’s ingesteld. Dit zal worden belegd bij de nationale
toezichthouders; ESMA zal daarbij het toezicht op Europees niveau
coördineren en standaarden zetten. Er zullen strenge eisen worden
gesteld aangaande het prudentieel en risicobeleid van CCP’s. Alle
bestaande CCP’s zullen binnen 18 maanden aan de nieuwe eisen moeten
voldoen. De EMIR verordening zal volgens de planning van de Europese
Commissie begin 2013 in werking moeten treden. Omdat het hier gaat om
een verordening zal in beginsel geen implementatie op nationaal niveau
nodig zijn. Wel zal in nationale regelgeving een toezichthouder moeten
worden aangewezen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

5

iii) het versterken van de macroprudentiële component in het
toezicht
Het toezicht dat op de financiële sector wordt uitgeoefend, richt zich zowel
op de stabiliteit van individuele ondernemingen als op de stabiliteit van
het stelsel als geheel. Deze doelstellingen staan niet los van elkaar.
Gezonde instellingen (en toezicht daarop) zijn een voorwaarde voor de
stabiliteit van het financiële stelsel als geheel. Evengoed dragen systeembrede maatregelen bij aan de stabiliteit van individuele instellingen.
Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het depositogarantiestelsel
(DGS). Het DGS beoogt depositohouders te beschermen door deposito’s
tot € 100 000 te garanderen en borgt zo het vertrouwen in het financiële
stelsel. Hiermee zorgt het DGS ook voor stabiliteit van individuele
instellingen omdat het bijdraagt aan het voorkomen van bank-runs. Het
Nederlandse DGS wordt verder binnenkort, conform aanbeveling 15 van
de Commissie De Wit, versterkt door middel van een ex ante gefinancieerd fonds met risicogedifferentieerde bijdragen.1 Hierdoor heeft een
bank die failliet gaat meebetaald aan de kosten van het stelsel. Tevens
worden de overige banken niet (of in mindere mate) in een keer geconfronteerd met hoge lasten bij het faillissement van een bank. Via een
herziening van het DGS-stelsel wordt dus ook de stabiliteit van individuele
instellingen beter geborgd.
In de afgelopen jaren is de verwevenheid van de financiële markten,
instellingen, infrastructuur en de macro-economie sterk toegenomen. De
kredietcrisis van 2008, die begon als een lokale crisis op de Amerikaanse
huizenmarkt, kon zo uitgroeien tot een mondiale systeemcrisis, mede
omdat er geen maatregelen werden getroffen om de opbouw van
onevenwichtigheden tegen te gaan. De financiële crisis heeft daarmee het
bewustzijn doen groeien dat macroprudentiële analyse moet worden
versterkt en macroprudentiële instrumenten nodig zijn om systeemrisico’s
te adresseren en daarmee de stabiliteit van het financiële systeem als
geheel te borgen. In diverse internationale fora zoals de G20, de FSB, de
BIS en het IMF wordt dit onderwerp dan ook opgepakt. Het is belangrijk
dat dit op internationaal niveau gebeurt, juist vanwege de internationale
verwevenheid.
Ook op Europees niveau wordt gewerkt aan de versterking van de
macroprudentiële component van het toezicht. Europa kent sinds kort een
macroprudentiële toezichthouder (de European Systemic Risk Board of
ESRB).
De belangrijkste taken van de ESRB zijn, ten eerste, het detecteren van
risico’s in de financiële sector en de reële economie die het financiële
stelsel als geheel kunnen raken en, ten tweede, om hierover in een
vroegtijdig stadium aanbevelingen en waarschuwingen uit te brengen2
(zie ook punt 3 van deze brief).

1

Banken betalen hierbij elk kwartaal een
bijdrage aan het depositogarantiefonds.
Wanneer er een beroep op het stelsel wordt
gedaan, keert dit fonds uit. Is er niet genoeg
geld in het fonds, dan wordt het tekort ex post
over de banken omgeslagen.
2
Deze aanbevelingen en waarschuwingen
kunnen gericht zijn aan de EU als geheel, de
Commissie, één of meer Lidstaten, één of
meerdere Europese toezichtautoriteiten
(ESA’s), of nationale toezichthouders. De
aanbevelingen van de ESRB zijn weliswaar
niet bindend, maar wel geldt het «pas toe of
leg uit» principe.

Voorts wordt op Europees niveau gewerkt aan instrumenten die de
schokbestendigheid van het systeem bevorderen en de opbouw van
onevenwichtigheden tegengaan. Deze maatregelen komen in diverse
wetgevingstrajecten terug, maar kennen een duidelijke samenhang vanuit
macroprudentieel perspectief. Er kunnen hier drie concrete voorbeelden
van worden gegeven: 1. hogere kapitaalbuffers waaronder 1a.
zogenaamde contracyclische kapitaalbuffers en 1b. additionele kapitaalbuffers voor systeemrelevante financiële instellingen, 2. de mogelijkheid
van leverage-eisen voor hedgefondsen en 3. de ontwikkeling van
zogenaamde «recovery and resolution plans» (rrp’s). Contracyclische
kapitaalbuffers en de mogelijkheid van leverage-eisen voor hedgefondsen
zijn voorbeelden van contracyclische instrumenten, die beogen de pieken
en dalen van de conjunctuurcycli te verzachten; buffers voor systeemrele-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

6

vante instellingen (Systemically Important Financial Institutions ofwel
SIFI’s) en rrp’s zijn instrumenten die aangrijpen bij de structuur van
instellingen en het stelsel om de impact van eventuele problemen bij
individuele instellingen op het stelsel als geheel te beperken.
1. Hogere kapitaalbuffers: hogere kapitaalbuffers, zoals die mondiaal zijn
overeengekomen in het Bazel III akkoord (zie de passage over de CRD
hierboven) betekenen dat alle banken individueel meer kapitaal aan
moeten houden, waardoor het systeem als geheel veiliger wordt.
Hogere kapitaalseisen verkleinen allereerst de kans dat banken in
solvabiliteitsproblemen komen. Mocht een bank toch omvallen dan
kunnen andere banken die zijn blootgesteld aan deze bank de klap
beter opvangen, zodat domino-effecten beter worden voorkomen. Op
internationaal niveau worden echter nog een aantal extra kapitaalbuffers besproken waarin de macroprudentiële dimensie nog duidelijker
naar voren komt.
a. Contracyclische buffers: het Bazel III akkoord omvat een voorstel
voor specifiek contracylische kapitaalbuffers. Deze buffers zorgen
ervoor dat alle instellingen in een land extra buffers opbouwen in
tijden van overmatige kredietgroei. De opgebouwde buffers kunnen
dan vrijvallen tijdens een neergang van de kredietcyclus. Ook de
commissie De Wit wees reeds op het belang van zulke contracyclische buffers.1
b. Additionele buffers voor systeemrelevante instellingen: internationaal (binnen het zogenaamde Financial Stability Board) worden er
afspraken gemaakt over extra buffers voor SIFI’s. De gedachte
hierbij is dat dergelijke SIFIs zo’n centrale rol vervullen in het
internationale financiële verkeer dat van hen extra buffers kunnen
worden geëist.
2. Leverage-eisen voor hedgefondsen: zoals reeds aangegeven bij de
bovenstaande bespreking van de AIFM-richtlijn worden managers van
hedgefondsen en andere alternatieve beleggingsfondsen door deze
richtlijn onder toezicht geplaatst. Daarbij krijgt DNB via de nationale
implementatie van deze richtlijn de bevoegdheid om, met het oog op
de stabiliteit van het financiële stelsel, limieten te stellen aan het
gebruik van leverage door beleggingsinstellingen.
3. Recovery and resolution plans: zowel internationaal als nationaal
wordt er gesproken over zogenaamde «recovery and resolution
plans». Het idee achter dergelijke plannen is onder meer dat, voordat
zich een crisis voordoet bij een financiële onderneming, de onderneming en betrokken autoriteiten reeds een strategie hebben ontwikkeld
hoe in een crisissituatie de continuïteit van maatschappelijk belangrijke
functies van de onderneming kunnen worden geborgd. Het «recovery»
deel van het plan is erop gericht dat de instelling er nog boven op kan
komen wanneer het tegenzit. Het «resolution» deel van het plan (ook
wel «living will» genoemd) is gericht op de afwikkeling van de
onderneming wanneer deze niet meer kan overleven. Een dergelijk
instrument draagt bij aan de schokbestendigheid van het systeem
omdat als individuele instellingen zelf een crisis te boven kunnen
komen of ordentelijk kunnen worden afgewikkeld, besmetting naar
andere instellingen geringer is. Er wordt momenteel een pilot
gehouden met rrp’s voor de internationaal actieve instellingen in
Nederland.

1
Zie het eerste rapport van de onderzoekscommissie De Wit (Kamerstukken II, 31 980,
nr. 4), aanbeveling 11.

De nieuwe instrumenten die voortkomen uit internationale afspraken,
Europese regelgeving en nationale aanbevelingen door de commissie De
Wit zullen op adequate wijze (wettelijk) worden verankerd. Met deze
instrumenten kan DNB nader invulling geven aan haar taak gericht op de
stabiliteit van het financiële stelsel. Daarbij heb ik aandacht voor de vraag
of het huidige wettelijk kader voldoende helderheid biedt met betrekking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

7

tot de macroprudentiële taak van DNB en de (nieuwe) bijbehorende
bevoegdheden.
In de internationale discussie speelt tot slot nog de vraag in hoeverre
expliciete sturing van meer specifieke macroprudentiële ontwikkelingen
door toezichthouders mogelijk en wenselijk is. Het betreft dan bijvoorbeeld expliciete, zeer specifieke en gerichte sturing van de huizenmarkt en
andere vormen van kredietverlening door een dergelijke toezichthouder.
Deze discussie staat echter nog in de kinderschoenen. Veel aspecten
moeten hier nog worden ingevuld, zoals de vraag wat voor (additionele)
instrumenten mogelijk zouden zijn en wat de effectiviteit daarvan is, nu de
vaststelling van bubbelvorming in specifieke segmenten, sectoren of
bepaalde type activa zeer moeilijk is. Academici proberen hier momenteel
meer analytische instrumenten voor te ontwikkelen. Ik volg deze ontwikkelingen nauwgezet en voer ook met DNB overleg over dit onderwerp, mede
gelet op haar wetgevingsbrief.
Ondanks het vroege stadium van de internationale discussie, meen ik dat
er nu reeds een belangrijke stap kan worden gezet in Nederland. Het is
van belang dat de nationale en internationale macro-economische
ontwikkelingen en hun consequenties voor de Nederlandse financiële
stabiliteit op de agenda blijven staan bij de toezichthouders en het
ministerie van Financiën. Ook is van belang dat zij actief met uw Kamer
worden besproken. Uw Kamer heeft mij in dit verband al opgeroepen om
DNB en het CPB te vragen een rapportage aan de Kamer op dit punt te
maken.1 Ik wil echter nog een stap verder gaan door een nationaal macroprudentieel ofwel stabiliteitscomité op te richten. Dit comité krijgt tot taak
om belangrijke ontwikkelingen op het gebied van de financiële stabiliteit
te inventariseren en (technische) aanbevelingen op dit vlak te doen. Ook
zouden de bevindingen van dit comité gebruikt kunnen worden om uw
Kamer inzicht te verschaffen in de macroprudentiële problematiek.
De samenstelling, governance en vormgeving van dit comité en de mogelijkheden tot rapportage zal ik de komende tijd met betrokken partijen
bespreken. Ik zal hier uiteraard spoedig bij uw Kamer op terugkomen.
iv) het adequaat kunnen ingrijpen indien problemen zich
voordoen
Het is daarnaast van groot belang dat, indien er toch iets fout gaat, tijdig
kan worden ingegrepen bij een instelling, ook om besmetting naar andere
instellingen te voorkomen. Het uitgangspunt moet zijn dat instellingen die
problemen hebben veroorzaakt deze zelf dragen en niet afwentelen op de
belastingbetaler. Op 4 juli 2011 heb ik in het kader van de discussie over
nuts- en zakenbankactiviteiten een uitgebreide nota over dit onderwerp
naar de Tweede Kamer gestuurd.2 In het bovenstaande zijn verder al een
aantal maatregelen op dit terrein toegelicht zoals de recovery and
resolution plans en het ex ante gefinancierd depositogarantiestelsel. In
deze paragraaf wordt nog nader stilgestaan bij de nationale Interventiewet
en vergelijkbare Europese ontwikkelingen op het gebied van crisismanagement.
Interventiewet
1

Zie bijlage I van deze brief over de voortgang op het gebied van de 27 aanbevelingen
van de Commissie De Wit (aanbeveling 1).
2
Zie de nota «Financiële stabiliteit, bescherming van spaargeld in het depositogarantiestelsel en het combineren van verschillende
bancaire activiteiten binnen een bank».
Kamerstukken II 2010/2011 31 980, nr. 51.

De in voorbereiding zijnde Interventiewet voorziet, in lijn met aanbeveling
14 van de commissie De Wit, in een aanvulling van de interventiemogelijkheden bij financiële ondernemingen voor de bevoegde autoriteiten. Ten
eerste krijgt DNB met het wetsvoorstel de bevoegdheid om een plan tot
overdracht van deposito’s, activa of passiva, of aandelen aan een derde
voor te bereiden. Daarnaast krijgt de minister van Financiën de bevoegd-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

8

heid om in geval van gevaar voor de stabiliteit van het financiële stelsel
onmiddellijke voorzieningen te treffen of, in het uiterste geval, tot
onteigening over te gaan. Het streven is het wetsvoorstel in oktober 2011
bij de Tweede Kamer in te dienen.
Europese ontwikkelingen op het gebied van crisismanagement
Naast nationale initiatieven bereidt de Europese Commissie momenteel
een richtlijnvoorstel op het gebied van crisismanagement voor, dat zij
eind 2011 gereed wil hebben. De Europese Commissie heeft hierbij een
kader bestaande uit drie pijlers voor ogen.
1. Crisispreventie: de Europese Commissie denkt hierbij onder andere
aan versterking van het toezicht (bijvoorbeeld meer inspecties ter
plaatse) en het formaliseren van bovengenoemde rrp’s.
2. Vroegtijdige interventie: de Europese Commissie wil hiertoe de
bevoegdheden van toezichthouders uitbreiden en verduidelijken (bijv.
het kunnen verbieden van dividendbetalingen).
3. Ordentelijke afwikkeling: ordentelijke afwikkeling kan noodzakelijk zijn
wanneer een reguliere faillissementsprocedure niet haalbaar is met het
oog op de financiële stabiliteit. Betrokkenen mogen dan echter, aldus
de Europese Commissie, geen groter verlies lijden dan onder een
regulier faillissement. Met het oog hierop stelt de Commissie
bevoegdheden voor nationale autoriteiten voor ten aanzien van
verschillende instrumenten, zoals de overdracht van (onderdelen van)
de onderneming aan een derde partij en het afschrijven van schulden
(zogeheten bail-in debt). Hierdoor kan de continuïteit van essentiële
bankactiviteiten, zoals het betalingsverkeer en de depositoactiviteiten,
worden gewaarborgd.
Nederland heeft een uitgebreide consultatiereactie geschreven op het
eerdere richtlijnvoorstel van de Commissie en zal een actieve rol blijven
vervullen in de Europese discussie over dit belangrijke onderwerp.1
2. Versterking positie van de consument en een gedrags- en
cultuurverandering in de financiële sector
Gedrags- en cultuurverandering
De financiële crisis heeft laten zien dat een gedrags- en cultuurverandering in de financiële sector noodzakelijk is. Klanten en de maatschappij
in brede zin dienen in de praktijk te merken dat de financiële sector
verandert en hierbij ondermeer de klant centraal stelt. Dit laatste is zowel
uit oogpunt van klantbelang als uit oogpunt van stabiliteit essentieel. Het
is primair aan de financiële sector zelf om te laten zien dat ze de gewenste
gedrags- en cultuurverandering kracht bij zet. Zo hebben bijvoorbeeld
banken en verzekeraars in lijn met aanbeveling 8 van de commissie De
Wit een eigen code opgesteld en dienen ze in hun jaarverslagen verantwoording af te leggen over de naleving van deze Code Banken respectievelijk Governance Principes Verzekeraars. Ik verwacht hierbij dat ze
duidelijke resultaten en veranderingen in hun cultuur laten zien.
Provisieverbod

1
Zie http://circa.europa.eu/Public/irc/markt/
markt_consultations/library?l=/banking/
european_ management/public_authorities/
ministry_netherlands/_EN_1.0_&a=d.

Dit proces van gedrags- en cultuurverandering zal echter ook (verder)
worden versterkt. Zo zal ik met het oog op het versterken van de cultuurverandering in de financiële dienstverlening, in het bijzonder bij adviseurs
en bemiddelaars van complexe en impactvolle financiële producten, zorg
dragen voor een provisieverbod. Dit zal bijdragen aan een ontvlechting
van de activiteiten van banken en verzekeraars van de activiteiten van
onafhankelijke adviseurs. De consument kan er daarmee op vertrouwen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

9

dat de adviseur daadwerkelijk aan zijn kant staat. Voorts zal ik inzetten op
een bij voorkeur Europees verbod op provisies bij beleggingsondernemingen. Om te waarborgen dat beleggingsondernemingen (onder andere
banken en vermogensbeheerders) volledig in het belang van de klant
handelen bij het verlenen van beleggingsdiensten, dienen zij alleen direct
door de klant te worden betaald voor hun diensten. Het is van belang dat
beleggingsondernemingen naast de klant kunnen gaan staan en de kans
krijgen om tegen een transparant tarief hun meerwaarde aan de klant
tonen.
Aanscherping vakbekwaamheidseisen
Deze maatregelen die borgen dat financiële prikkels voor financiële
ondernemingen de klant centraal stellen, zijn echter onvoldoende om het
volledige belang van de klant te dienen als de medewerkers van de
ondernemingen hier niet goed toe in staat zijn. Daarom zullen naast een
verbod op provisies ook de eisen aan de vakbekwaamheid van financieel
dienstverleners zoals bemiddelaars en adviseurs worden aangescherpt. Ik
ben onder meer voornemens de bestaande uitzonderingen op de
diplomaplicht voor adviseurs te schrappen, waardoor in de toekomst alle
adviseurs aantoonbaar vakbekwaam moeten zijn door middel van een
diploma. De consument dient namelijk niet alleen te kunnen vertrouwen
op objectief advies, maar ook op deskundig advies.
Productontwikkeling
De financiële sector heeft zich voorgenomen om de klant meer centraal te
stellen. Een goed en in mijn ogen noodzakelijk streven dat zal bijdragen
aan het herstel van vertrouwen tussen sector en consument. Het belang
van de klant zou in alle facetten van financiële dienstverlening moeten
terugkomen; in het advies, de service, de klachtafhandeling, maar zeker
ook in de stadia die daaraan vooraf gaan zoals productontwikkeling.
Teneinde dit te versterken, zullen in lijn met aanbeveling 23 van de
commissie De Wit aan de AFM bevoegdheden worden gegeven om
toezicht te houden op het productontwikkelingsproces van financiële
ondernemingen.
Het productgoedkeuringsproces kent ook de bijzondere belangstelling van
de Monitoring Commissie Code Banken en de Monitoring Commissie
Governance Principes Verzekeraars. Ik zal dan ook de bevindingen van de
commissies op dit punt afwachten, alvorens de vormgeving van de
regelgeving definitief te maken.
Financiële ondernemingen zijn en blijven zelf verantwoordelijk voor hun
productontwikkelingsproces. De toezichthouder kijkt echter mee en zal
partijen die producten ontwikkelen zonder oog voor het belang van de
klant hierop aanspreken.
Kifid
Ook zullen in navolging van aanbeveling 21 van de commissie De Wit
maatregelen worden getroffen die de onafhankelijkheid van het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid) ten opzichte van de financiële
sector beter waarborgen. Deze wijzigingen in onder meer de governance
structuur van het Kifid worden deels middels wetgeving en deels door de
aanpassing van de statuten door Kifid zelf bewerkstelligd. Dit past bij de
gedrags- en cultuurverandering die de financiële sector doormaakt en
zorgt voor een verdere versterking van de positie van de consument. Voor
het zomerreces (30 juni 2011) heb ik een brief naar de TK gestuurd waarin
ik deze wijzigingen heb aangekondigd. Op 9 november zal ik over deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

10

governance aanpassing nader met u van gedachten wisselen tijdens een
Algemeen overleg over deze brief. Hieraan voorafgaand krijgt u een brief,
waarin ik verslag doe van de laatste ontwikkelingen met betrekking tot
Kifid inzake het woekerpolisdossier.
Wijzer in Geldzaken
Via het platform Wijzer in geldzaken werk ik aan vergroting van financieel
bewustzijn en financiële vaardigheden van consumenten. In het platform
werken ruim 40 partijen onder erevoorzitterschap van H.K.H. Prinses
Máxima samen om het financiële inzicht van de Nederlanders te vergroten, zodat zij beter in staat zijn financiële beslissingen te nemen. Door
projecten als de Week van het geld en de Pensioen3daagse leren kinderen
op jonge leeftijd omgaan met geld en wordt het pensioenbewustzijn van
Nederlanders vergroot.
De website www.wijzeringeldzaken.nl – met meer dan 1 miljoen bezoekers
per jaar – en het Geldloket – waarvan de eerste is gepland voor komend
voorjaar – bieden mensen op een laagdrempelige manier toegang tot
informatie en tools die hen helpen hun huishoudboekje op orde te
brengen en houden.
Beloningsbeleid
Een belangrijk aandachtspunt voor mij blijft het beloningsbeleid bij
financiële instellingen. De afgelopen jaren is veel regelgeving op dit
gebied gerealiseerd. Zo zijn wereldwijd de beloningsprincipes van de
Financial Stability Board van kracht,1 en Europees de beloningsregels uit
CRD III.2 Nationaal zijn deze regels uitgewerkt door DNB in de Regeling
beheerst beloningsbeleid Wft 2011.3 Deze zijn sinds begin dit jaar voor
banken en verzekeraars van kracht. Hiernaast ligt momenteel het
wetsvoorstel inzake de bevoegdheid van de raad van commissarissen om
onterecht toegekende bonussen terug te vorderen ter behandeling in uw
Kamer.4 Regelgeving alleen is echter niet voldoende. De gedragsverandering op beloningsbeleid moet, om daadwerkelijk succesvol te zijn,
vanuit de sector zelf komen. Om deze reden hecht ik naast regelgeving
veel waarde aan zelfregulering. De totstandkoming van codes zoals de
Code Banken en de Governance Principes Verzekeraars is daarom van
groot belang.
Recent heb ik u twee (tussen)rapportages toegestuurd die ingaan op de
naleving door financiële instellingen van enerzijds zelfregulering (Code
Banken) en anderzijds regelgeving (Regeling beheerst beloningsbeleid
Wft 2011). Uit beide rapportages komt naar voren dat het overgrote deel
van de instellingen de principes en de regels betreffende beloningen naar
behoren toe past; zij hebben serieus werk gemaakt van de implementatie
en de naleving. Het is duidelijk zichtbaar dat de instellingen in een korte
periode grote stappen hebben gezet. Voor deze inspanning heb ik veel
waardering. Maar de rapportages maken ook duidelijk dat op een aantal
punten nog een slag te slaan is.

1

FSB Principles for Sound Compensation
Practices,
http://www.financialstabilityboard.org/
publications/r_090925c.pdf.
2
2010/76/EU.
3
Stcrt. 2010, 20931.
4
Kamerstukken II 2009/10, 32 512, nr. 2.

DNB geeft in haar rapportage over de naleving van de Regeling beheerst
beloningsbeleid Wft 2011 aan dat de onderzochte zeven grote banken en
verzekeraars met drie elementen in het bijzonder moeite hebben. Het gaat
daarbij om het wereldwijd toepassen van de Regeling, het bepalen van de
personen die onder de Regeling vallen, en de invulling van de risicobeheersingselementen uit de Regeling. Ik ben met DNB van mening dat op
deze terreinen naleving dient te worden verbeterd. Ik vertrouw er op dat
DNB toe zal blijven zien op de naleving, en daar waar nodig handhavend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

11

zal blijven optreden. Ik kijk uit naar de resultaten van het vervolgonderzoek onder ruim 30 banken en verzekeraars begin 2012.
De Monitoring Commissie Code Banken komt in december 2011 met een
eerste volledige rapportage over de naleving en toepassing van de Code
Banken. In de op 2 december 2010 uitgebrachte Voorrapportage Implementatie Code Banken werd een eerste indruk gegeven van waar banken
op dat moment stonden met het invoeren van de code. De commissie gaf
hierin aan dat er op het beloningsbeleid van banken nog de nodige
voortvarendheid werd verwacht. In haar onlangs uitgebrachte tussenrapportage constateert de commissie dat banken inmiddels behoorlijke
vooruitgang hebben geboekt. De commissie licht er twee aandachtspunten nadrukkelijk uit. Ten eerste geeft de commissie aan dat dochters
van kleinere buitenlandse banken achterblijven bij de naleving van de
code ten opzichte van de Nederlandse banken. Dat vind ik teleurstellend.
De commissie benadrukt in haar rapportage terecht dat een bank zich
dient te houden aan de code wanneer deze heeft aangegeven de code na
te willen leven wat het geval is voor deze groep. Ten tweede geeft de
commissie aan dat bij de grotere Nederlandse banken een groep van
ongeveer 600 niet-bestuurders meer dan 100% variabel van de vaste
beloning ontvangt. Binnen Nederland gaat het om ongeveer 200
personen. Hoewel het principe uit de code dat de variabele beloning per
jaar maximaal 100% van het vaste inkomen mag bedragen strikt genomen
niet op deze groep van toepassing is, onderschrijf ik het belang dat de
commissie hecht aan deze constatering en juich ik toe dat de commissie
dit als een aandachtspunt voor toekomstige monitoring beschouwt. Ik
dank de commissie voor haar heldere en grondige rapportage, en zie de
volledige rapportage in december van dit jaar met veel interesse
tegemoet.
Ik neem waar dat, ondanks bovenstaande aandachtspunten, het overgrote
deel van de banken en verzekeraars behoorlijk op weg is. Ik heb veel
vertrouwen in het handelen van de commissie en DNB, en ben van
mening dat hun rapportages een substantiële bijdrage zullen blijven
leveren aan het verder bevorderen van de naleving door de instellingen
van zowel de code als de Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011.
In internationaal verband wordt de nationale vooruitgang ook opgemerkt.
In de meest recente beloningsrapportage concludeert de Financial
Stability Board (FSB) dat Nederland behoort tot de 13 landen waar de
FSB-beloningsprincipes volledig zijn geïmplementeerd.
Gezien het belang van een duurzaam beloningsbeleid voor de risicobeheersing binnen de instellingen én voor het herstellen van vertrouwen in
de financiële sector blijf ik actief nadenken over de eventuele noodzaak
van regelgeving. Momenteel ben ik bezig een verbod voor te bereiden op
bonussen bij staatsgesteunde instellingen. Ik verwacht u nog dit jaar een
wetsvoorstel toe te zenden, waarmee recht zal worden gedaan aan de
strekking van de motie Van Vliet1 en aanbeveling 5 van de commissie De
Wit.
3. Versterking van het institutioneel kader
Hiervoor is uitgebreid ingegaan op de acties voor een solide financiële
sector en acties die de positie van de consument en een gedrags- en
cultuurverandering in de financiële sector moeten bewerkstelligen.

1

Kamerstukken II 2010/11, 31 980, nr. 30.

Financiële instellingen in Nederland opereren en ontplooien activiteiten
onder het toeziend oog van DNB en de AFM. DNB en de AFM dragen door
middel van hun toezicht bij aan de stabiliteit en het ordentelijk en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

12

transparant functioneren van de Nederlandse financiële markten,
financiële instellingen en de financiële dienstverlening. Dit toezicht vraagt
niet alleen om daadkrachtige toezichthouders op de financiële markten,
ook dient het institutioneel kader waarbinnen de toezichthouders toezicht
uitoefenen up to date te zijn vormgegeven. Met betrekking daartoe heb ik
verschillende voorstellen gedaan die thans bij het parlement aanhangig
zijn dan wel ten aanzien waarvan ik voornemens ben om die bij het
parlement aanhangig te maken. Hierna zal ik ingaan op die verschillende
beleidsinzetten, nationaal en vanuit Europa.
Versterking governance DNB en de AFM
In het voorjaar 2011 heb ik het wetsvoorstel versterking governance bij de
Tweede Kamer ingediend.1 DNB en de AFM zijn zelfstandige bestuursorganen. Dit betekent dat zij niet hiërarchisch ondergeschikt zijn aan de
minister van Financiën en zelfstandig opereren. Gezien het feit dat de
toezichthouders op afstand staan2 en de daarmee gepaard gaande
beperkte mogelijkheden voor externe sturing door de minister van
Financiën is het van belang dat de interne governance van de toezichthouders afdoende geborgd is. De interne «checks and balances» moeten
er voor zorgen dat er voldoende waarborgen binnen de organisatie van de
toezichthouder aanwezig zijn om zorgvuldige en daadkrachtige besluitvorming mogelijk te maken. In dat verband wordt in voornoemd
wetsvoorstel voorgesteld om de wettelijke taak van de raad van commissarissen bij DNB en de raad van toezicht bij de AFM te verbreden. Bij deze
verbreding wordt aangesloten bij de ontwikkelingen op governancegebied.3 Een belangrijk nieuw aspect binnen het takenpakket van de
RvC/RvT is, het toezicht houden op (de waarborgen voor de) uitvoering
van het toezicht in algemene zin en de borging van de kwaliteit en
effectiviteit van dat beleid. Daarnaast wordt vanwege het belang van
voldoende waarborgen van de betrouwbaarheid en geschiktheid van
bestuurders en leden van het interne toezichthoudende orgaan van de
toezichthouder, het passend geacht te regelen dat er ten behoeve van
(her)benoemingen in de directie van DNB en het bestuur van de AFM
betrouwbaarheids- en geschiktheidstoetsen worden uitgevoerd en
profielschetsen en functieprofielen worden opgesteld. Tot slot noem ik dat
het wetsvoorstel een grondslag bevat voor de invoering van een nieuwe
functionaris binnen de directie van DNB, de voorzitter Toezicht en voor de
invoering van de toezichtraad financiële instellingen waardoor de
herkenbaarheid van de verschillende verantwoordelijkheden binnen DNB
kan worden versterkt en een duidelijk primair aanspreekpunt wordt
gecreëerd voor onderwerpen die betrekking hebben op toezichttaken in de
persoon van de voorzitter Toezicht.
Beperking aansprakelijkheid DNB en de AFM

1

Kamerstukken II 2010/11, 32 782 nr. 2.
Kamerstukken II 2010/11, 32 648 nr. 1.
In dit verband zij verwezen naar principe III.1
van de Nederlandse Coporate Governance
Code over taak en werkwijze van de raad van
commissarissen, zoals laatstelijk vastgesteld
op 1 januari 2009.
4
Zie hiertoe bijvoorbeeld het FSAP rapport,
p. 31.
2
3

Bij de versterking van het institutioneel kader hoort ook dat de toezichthouders openlijk en zelfkritisch verantwoording kunnen afleggen over hun
taakuitoefening. Om hieraan bij te dragen heb ik een wetsvoorstel voorbereid op grond waarvan de aansprakelijkheid van DNB en de AFM in het
kader van de uitoefening van hun toezicht wettelijk wordt beperkt. Dit
zorgt voor een betekenisvolle wettelijke beperking van de aansprakelijkheid die in lijn met aanbeveling 26 van de commissie De Wit beoogt
een hogere drempel voor aansprakelijkheid op te werpen. DNB en de AFM
moeten snel en doortastend kunnen reageren op (crisis)situaties op de
financiële markten zonder dat daaraan afbreuk wordt gedaan door
mogelijke risico’s voor aansprakelijkstelling. Een expliciete wettelijke
beperking kan hieraan bijdragen.4 Voor de vormgeving van de beperking
zal in lijn met aanbeveling 26 worden aangesloten bij wat er op Europees
niveau gebruikelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

13

Meer transparantie in de uitvoering van het toezicht
Daarnaast zet ik mij, in lijn met aanbevelingen 20 en 25 van de commissie
De Wit en een daarmee samenhangende motie,1 actief in voor herziening
van het strikte geheimhoudingsregime dat geldt op grond van Europese
regelgeving. Openheid en transparantie over de uitvoering van het
toezicht in de richting van bijvoorbeeld het parlement zijn van groot
belang voor het vertrouwen in de toezichthouders. Conform de wens van
uw Kamer zijn gesprekken aangegaan in Brussel en niet zonder resultaat.
In het recent gepubliceerde voorstel van de Europese Commissie van CRD
IV is een bepaling opgenomen, die een verruiming van het vertrouwelijkheidregime behelst. De Commissie stelt voor dat vertrouwelijk kennisgenomen zou mogen worden van prudentiële toezichtinformatie ten
behoeve van controle op het financieel toezicht door bijvoorbeeld
parlementaire enquêtecommissies en andere instituten belast met
onderzoek, zoals rekenkamers. Het onderhandelingstraject over deze
richtlijn in de Europese Raad en het Europees Parlement zal dit najaar
plaatsvinden. De geplande inwerkingtreding van de richtlijn is 1 januari
2013.
1
Zie Kamerstukken II 2010/11, 31 980, nr. 46
en Kamerstukken II 2010/11, 31 980, nr. 20.
2
Verordening (EU) nr. 1092/2010 van het
Europees Parlement en de Raad van
24 november 2010 betreffende macroprudentieel toezicht van de Europese Unie op het
financiële stelsel en tot oprichting van een
Europees Comité voor systeemrisico’s (PbEU
2010, L 331); Verordening (EU) nr. 1093/2010
van het Europees Parlement en de Raad van
24 november 2010 tot oprichting van een
Europese toezichthoudende autoriteit
(Europese bankenautoriteit), tot wijziging van
Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van
Besluit 2009/78/EG van de Commissie (PbEU
2010, L 331); Verordening (EU) nr. 1094/2010
van het Europees Parlement en de Raad van
24 november 2010 tot oprichting van een
Europese toezichthoudende autoriteit
(Europese Autoriteit voor verzekeringen en
bedrijfspensioenen), tot wijziging van Besluit
nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit
2009/79/EG van de Commissie (PbEU 2010, L
331); en tot slot Verordening (EU) nr. 1095/
2010 van het Europees Parlement en de Raad
van 24 november 2010 tot oprichting van een
Europese toezichthoudende autoriteit
(Europese Autoriteit voor effecten en
markten), tot wijziging van Besluit nr. 716/
2009/EG en tot intrekking van Besluit
2009/77/EG van de Commissie (PbEU 2010,
L 331).
3
Richtlijn 2010/78/EUtot wijziging van de
Richtlijnen 98/26/EG, 2002/87/EG, 2003/6/EG,
2003/41/EG, 2003/71/EG, 2004/39/EG,
2004/109/EG, 2005/60/EG, 2006/48/EG,
2006/49/EG en 2009/65/EG wat de bevoegdheden van de Europese Bankenautoriteit, de
Europese Autoriteit voor verzekeringen en
bedrijfspensioenen en de Europese Autoriteit
voor effecten en markten betreft. Het
wetsvoorstel dat strekt tot implementatie van
deze richtlijn zal naar verwachting in oktober
bij de Kamer aanhangig worden gemaakt.
4
Richtlijn tot wijziging van de Richtlijnen
2003/71/EG en 2009/138/EG wat de bevoegdheden van de Europese Autoriteit voor
verzekeringen en bedrijfspensioenen en van
de Europese Autoriteit voor effecten en
markten betreft (Omnibus II richtlijn).

Versterking Europees toezicht
De versterking van het institutioneel kader beperkt zich uiteraard niet tot
de landsgrenzen. Ook op Europees niveau is sprake van een verdergaande
integratie van het toezicht op de financiële markten. De financiële crisis
heeft duidelijk gemaakt dat de status quo met betrekking tot de samenwerking en coördinatie tussen nationale toezichthouders voor verbetering
vatbaar is. De internationale verwevenheid van banken en verzekeraars en
de daaraan verbonden externe effecten zijn zo groot geworden dat op
internationaal niveau gezocht moet worden naar sterkere vormen van
samenwerking in het toezicht om de belangen van alle landen zo goed
mogelijk te kunnen waarborgen.
Per 1 januari 2011 zijn hiertoe door middel van een aantal verordeningen
drie nieuwe Europese toezichthoudende autoriteiten opgericht: i) de
Europese Bankenautoriteit (EBA), ii) de Europese Autoriteit voor verzekeringen en bedrijfspensioenen (EIOPA) en iii) de Europese Autoriteit voor
effecten en markten (ESMA). Ook is er een Europees Comité voor
systeemrisico’s (ESRB) opgericht.2 Deze toezichthouders moeten
bijdragen aan de stabiliteit, eenheid en doeltreffendheid van het financiële
stelsel in Europa. EBA heeft de afgelopen tijd bijvoorbeeld een belangrijke
rol gespeeld in het coördineren van de stresstesten bij banken in de EU en
ESMA is sinds 1 juli 2011 de toezichthouder op het gebied van kredietbeoordelaars. Dit versterkt Europees toezicht is in lijn met aanbeveling 19
van de commissie De Wit.
Met de drie nieuwe Europese toezichthoudende autoriteiten en het
Europees Comité voor systeemrisico’s is een nieuw Europees toezichtraamwerk ingevoerd. In de eerder genoemde oprichtingsverordeningen
zijn onder andere de algemene bevoegdheden van de nieuwe EU-toezichthouders vastgelegd. Om een effectieve werking van dit raamwerk te
garanderen is de richtlijn Omnibus I3 tot stand gebracht en vinden thans
in Brussel onderhandelingen plaats over een nieuwe richtlijn.4 Met deze
richtlijn worden wijzigingen in de wetgeving inzake financiële diensten
aangebracht, met name om een passende reikwijdte te geven aan deze
algemene bevoegdheden. Een algemene bevoegdheid is bijvoorbeeld de
bevoegdheid voor de EU-toezichthouder om een bindende technische
standaard op te stellen ter uitwerking van een richtlijntekst, zoals het
opstellen van een formule om de kapitaaleisen exact te berekenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

14

De versterking van het Europees toezicht vindt plaats via een geleidelijk
proces. Belangrijke stappen zijn inmiddels gezet, echter we zijn er nog
niet. Ik zal me inzetten om verdere integratie van het toezicht op de
financiële markten te bewerkstelligen.
Slotopmerkingen
Hiervoor heb ik aan de hand van de drie pijlers aan uw Kamer inzicht
willen bieden in de omvang van en samenhang tussen de diverse
belangrijke beleidsinzetten.
Uit onder meer de aanbevelingen van de commissie De Wit en de
rapportages van de toezichthouders vloeit een bijzonder ambitieus
wetgevingsprogramma ten aanzien van de financiële sector voort.
Daarnaast is ook vanuit Europa sprake van een groot aantal initiatieven en
voornemens, zowel wat betreft onderhandelingen als implementatie van
Europese wet- en regelgeving. Het grote aantal initiatieven en voornemens leidt uiteraard tot een risico op stapeling en overlap van beleidsinzetten die op zich zelf zijn te rechtvaardigen maar «opgeteld» een grote
belasting vormen voor (onderdelen) van de financiële sector. Ik heb daar
oog voor en zet me in om onnodige stapeling en overlap te voorkomen.
Dit wetgevingsprogramma toont voorts dat de komende jaren sprake zal
zijn van een grote hoeveelheid wetgeving die bij het parlement aanhangig
zal worden gemaakt. Om dit programma te realiseren, is het van belang
dat het wetgevingsproces tijdig, efficiënt en ordentelijk verloopt. Ik hecht
aan een sterke betrokkenheid van het parlement hierbij. Om te komen tot
een verdere stroomlijning bereid ik jaarlijks (pakketten van) wetgeving op
het terrein van de financiële markten voor die op vaste momenten bij de
Tweede Kamer ingediend kunnen worden waardoor ook de behandeling
van wetsvoorstellen efficiënt en op één moment kan plaatsvinden. Eind
mei 2011 is daartoe een eerste pakket aan wetgeving op het terrein van de
financiële markten bij uw Kamer aanhangig gemaakt. Op 24 oktober 2011
zal ten aanzien van dit pakket een wetgevingsoverleg plaatsvinden.
Omwille van adequate informatievoorziening richting de Kamer zal ik ook
in de toekomst uw Kamer regelmatig op de hoogte blijven stellen van de
voortgang die gemaakt wordt op het gehele spectrum van beleid en
wetgeving rond de financiële markten. In dit kader zal de volgende
halfjaarlijkse voortgangsrapportage van de aanbevelingen van de
commissie De Wit in het voorjaar van 2012 aan uw Kamer worden
gestuurd.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

15

Bijlage I

Voortgang 27 aanbevelingen van de commissie De Wit
1. Informatie-voorziening macro-economische risico’s
De Tweede Kamer is per brief van 5 juli 20111 geïnformeerd dat ik het
verzoek voor een gezamenlijke rapportage door het CPB en DNB (over
internationale en nationale macro-economische ontwikkelingen in
samenhang met ontwikkelingen in de financiële sector) aan het CPB en
DNB heb voorgelegd. Het CPB en DNB werken momenteel beide aan de
vormgeving en timing van hun rapportages, waarover zij binnenkort aan
de minister van EL&I en mij verslag zullen uitbrengen; zo gauw als deze
informatie is ontvangen, zal ik dit aan uw Kamer laten weten.
2. Zorgdragen voor naleving Code Banken
Onlangs heb ik u de tussenrapportage van de Monitoring Commissie
Code Banken gestuurd over de naleving van de beloningsparagraaf uit de
Code Banken. De rapportage vormt een heldere en grondige weergave
van de huidige stand van zaken wat betreft de naleving van de beloningsparagraaf. Ik constateer dat de banken in een korte tijd grote stappen
hebben gezet, en dat zij voor het overgrote deel de beloningsprincipes
toepassen. Als aandachtspunt merkt de commissie onder meer op dat er
bij de grotere Nederlandse banken een groep van ongeveer 600
niet-bestuurders wereldwijd is die meer dan 100% aan variabele beloning
van hun vaste beloning ontvangt. Voor Nederland gaat het om een groep
van ongeveer 200 personen. Hoewel het principe uit de Code Banken dat
de variabele beloning per jaar maximaal 100% van het vaste inkomen
mag bedragen uitsluitend van toepassing is op bestuurders, heeft de
commissie ook naar de toepassing door de grotere Nederlandse banken
van dit principe op niet-bestuurders gekeken en daarmee blijk gegeven
van het belang van de gewenste gedragsverandering. Dit waardeer ik
zeer, ik zie dan ook uit naar de volledige rapportage in december 2011.
3. Aanvulling en aanscherping Code banken met betrekking tot
risicomanagement
Deze aanbeveling heb ik nadrukkelijk onder de aandacht gebracht bij de
Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). In een reactie heeft de NVB
aangegeven dat zij van mening is dat de huidige regelgeving reeds
voorziet in de aanbeveling.
De NVB heeft aangegeven dat het toetsen van het verdienmodel een
belangrijk inzicht in de mogelijk risico’s geeft. In de Richtsnoeren van het
Committee of European Banking Supervisors (CEBS) is aangegeven dat
kredietinstellingen en beleggingsondernemingen gebruik dienen te maken
van hun Internal Capital Adequacy Assessment Process (ICAAP). De
ICAAP is een controle- en beheersmechanisme dat een bank verplicht om
op (een nader te bepalen) portefeuilleniveau van de organisatie de
verdiensten te corrigeren voor alle, in de aanbeveling genoemde, risico’s.
Dit houdt ook een toetsing van de gehanteerde verdienmodellen in,
omdat ieder verdienmodel bepaalde risico’s met zich mee zal brengen.
ICAAP is geïntroduceerd in Basel II. In Basel III zijn striktere eisen gesteld
aan het kapitaal dat mag worden aangehouden. DNB houdt toezicht op
het ICAAP proces. Wanneer DNB van mening is dat risico’s onjuist of in
onvoldoende mate door de bank zijn meegenomen, dan kan zij een bank
verplichten om bijvoorbeeld meer kapitaal aan te houden.

1

Kamerstukken II, 2010/11, 31 980, nr. 50.

Hiernaast geeft de NVB aan dat DNB erop toe ziet dat banken voldoen aan
de vereisten die zijn gesteld in de Europese Bankenrichtlijn en de aanvullende richtsnoeren van de European Banking Authority en maatregelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

16

kan opleggen wanneer de kwaliteit van (of het aantal) medewerkers niet
voldoende is.
Ten slotte stelt de NVB dat audit binnen de banken betrokken is bij de
implementatie van nieuwe regelgeving zoals Basel III. Daarnaast worden
in het tripartiete overleg nieuwe stijl (het overleg tussen DNB, financiële
ondernemingen en de externe accountant), waarover de commissie De
Wit schrijft in aanbeveling 27, risicoanalyses uitgewisseld. Audit speelt
hierbij een grote rol. De Code Banken heeft ertoe geleid dat audit binnen
een bank veel meer de aandacht heeft gericht op het risicomanagement.
4. Aanvulling en aanscherping Code Banken met betrekking tot
beloningsbeleid
Ook deze aanbeveling heb ik onder de aandacht gebracht bij de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). In een reactie heeft de NVB
aangegeven dat de huidige regelgeving reeds voorziet in de aanbeveling.
De NVB geeft aan dat de Regeling Beheerst Beloningsbeleid Wft 2011, die
per 1 januari 2011 van kracht is, de Europese beloningsregelgeving
implementeert.1
De regeling voorziet in een aanscherping van het beloningsbeleid en
brengt deze meer in lijn met het risicoprofiel van een bank. DNB en AFM
zien toe op de naleving van de regeling en hiermee op het beloningsbeleid van alle medewerkers van financiële ondernemingen, inclusief
handelaren.
De NVB geeft tevens aan dat de bank medewerkers identificeert, in
overleg met DNB, van wie de werkzaamheden het risicoprofiel van de
financiële onderneming materieel beïnvloeden («identified staff»). Hierbij
valt te denken aan medewerkers die een hogere leidinggevende,
risiconemende of controlefunctie uitoefenen maar ook andere risk-takers
die een vergelijkbare beloning ontvangen als senior management en
bestuurders vallen onder de beloningsregels van DNB. De regeling
voorkomt dat vormen van beloning worden toegekend die kunnen leiden
tot het nemen van ongewenste en onverantwoorde risico’s.
Hiernaast stelt de NVB dat de Code Banken voorschrijft dat retentie-, exit
en welkomstpakketten moeten worden getoetst en goedgekeurd door de
raad van commissarissen. Gegarandeerde betalingen, waar retentie, exiten welkomstpakketten vaak onder vallen, zijn in de Europese regelgeving
niet toegestaan. Daarnaast heeft ook DNB te kennen gegeven extra
aandacht te besteden aan «persoonlijke afspraken» en aanpassing van de
variabele beloning aan lokale omstandigheden.
5. Beloningsbeperkingen bij staatsteun
Momenteel werk ik deze aanbeveling uit in regelgeving. Mijn doelstelling
is de Tweede Kamer nog dit jaar een wetsvoorstel te doen toekomen. De
maatregel zal zich richten op alle financiële instellingen die staatssteun
ontvangen. De maatregel voorziet erin dat deze instellingen niet langer
variabele beloningen kunnen toekennen of uitkeren wanneer zij steun
ontvangen. Deze maatregel is gerechtvaardigd omdat het niet zo kan zijn
dat een instelling, die vanwege de financiële stabiliteit staatssteun
ontvangt, tijdens de steunperiode onbeperkt doorgaat met het toekennen
en uitkeren van bonussen.

1
Deze zijn opgenomen in de derde Kapitaaleisenrichtlijn (CRD III), 2010/76/EU.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

17

6. Versterking raad van commissarissen
De aanbeveling van de commissie De Wit dat bij de toetsing van de
deskundigheid van commissarissen door de toezichthouders DNB en de
AFM, de samenstelling en achtergrond van de gehele raad van commissarissen wordt meegenomen, waarbij onder andere gekeken wordt naar de
kennis, expertise en de diversiteit van de verschillende commissarissen,
heb ik ter harte genomen. In het thans voor behandeling bij de Tweede
Kamer aanhangige wetsvoorstel «geschiktheid»1 wordt voorgesteld om
ook commissarissen te toetsen op geschiktheid. Onder geschiktheid wordt
daarbij niet alleen verstaan de kennis en ervaring waarover de hiervoor
bedoelde personen dienen te beschikken maar geschiktheid omvat tevens
eisen aan de vaardigheden en het professionele gedrag van die personen.
Ook geeft het begrip «geschikt» beter weer dat de samenstelling van het
beleidbepalende of toezichthoudende orgaan waarvan de getoetste
persoon onderdeel uitmaakt of beoogt onderdeel van uit te gaan maken
een element is dat de toezichthouder in aanmerking neemt bij de toetsing
van die persoon. De individuele kennis en vaardigheden van de getoetste
persoon worden dan ook altijd bezien in samenhang met de kennis en
vaardigheden van de andere «zittende» leden van het betrokken beleidbepalende of toezichthoudende orgaan. Dit komt tevens tot uitdrukking in de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel.
7. Cultuur- en gedragsverandering in de financiële sector noodzakelijk
Ik acht deze aanbeveling van aanzienlijk belang om de soliditeit van de
financiële sector te kunnen waarborgen. Voorop staat dat de financiële
sector zelf deze wezenlijk veranderingen in cultuur en gedrag dient door te
voeren. Een van de belangrijke pijlers hiervoor is de invoering van de
Code Banken en Governance Principes Verzekeraars, en de verankering
van deze code en governance principes in regelgeving.
Om de daadwerkelijke implementatie te verzekeren acht ik het monitoren
van deze code en governance principes van groot belang. Recentelijk is
een tussenrapportage van de Monitoring Commissie Code Banken
gepubliceerd, deze heb ik 23 september jl. naar uw Kamer verzonden. Uit
deze rapportage blijkt dat de naleving van de code ten opzichte van de
bevindingen in de op 2 december 2010 uitgebrachte Voorrapportage
Implementatie Code Banken op het terrein van het beloningsbeleid
aanzienlijk is verbeterd, maar dat er ook nog verbeteringen mogelijk zijn.
Ik kijk dan ook uit naar de volledige rapportage die gepland staat voor het
einde van dit jaar.
Om de cultuur- en gedragsverandering sectorbreed in te zetten zijn tevens
twee recente ontwikkelingen van belang. Ten eerste is per 1 september
2011 de Monitoring Commissie Governance Principes Verzekeraars van
start gegaan om de Governance Principes Verzekeraars te monitoren. De
wettelijke verankering van deze Governance Principes Verzekeraars is
tevens per 1 september 2011 vastgelegd. Deze commissie zal in december
2011 voor het eerst rapporteren. Ten slotte is recentelijk begonnen met het
ontwikkelen van een code voor vermogensbeheerders (zie de reactie op
aanbeveling 8 van de commissie De Wit).
8. Code(s) voor andere financiële instellingen wenselijk

1

Kamerstukken II, 2010/11, 31 786.

Deze aanbeveling heb ik expliciet onder de aandacht gebracht bij de
«Dutch Fund and Asset Management Association» (DUFAS) en de
pensioenfederatie, laatstgenoemde in overleg met de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. DUFAS werkt momenteel aan het opstellen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

18

van een code voor vermogensbeheerders. Daarnaast zijn de Governance
Principes Verzekeraars per 1 september 2011 wettelijk verankerd.
Verzekeraars dienen als gevolg daarvan in hun jaarverslag te rapporteren
over de naleving van de governance principes. Tevens is door mij, in
samenspraak met de minister van Veiligheid en Justitie en de minister van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, een monitoring commissie
ingesteld om de naleving te volgen en eventueel aanbevelingen te doen.
9. Verantwoord aandeelhouderschap
In de kabinetsreactie op het rapport van de commissie De Wit is een
separate brief toegezegd over het onderwerp «belonen van langetermijnaandeelhouders». Dit mede in het licht van de motie van de leden Van
Geel, Hamer en Slob.1
De minister van Veiligheid en Justitie heeft hier met zijn brief van 28 april
2011 uitvoering aan gegeven.2 In deze brief heeft de minister van
Veiligheid en Justitie aangegeven verschillende deskundigen en Kamerleden uit te nodigen voor een rondetafelgesprek. Dit rondetafelgesprek zal
naar verwachting in november 2011 plaatsvinden. De minister van
Veiligheid en Justitie zal de Tweede Kamer informeren over de uitkomsten
van het rondetafelgesprek.
10. Regelgeving bij voorkeur mondiaal of Europees, indien nodig
en mogelijk nationaal
In lijn met de aanbeveling van de commissie De Wit heeft bij de
regulering van de financiële sector een Europese en mondiale aanpak ook
mijn voorkeur. Op deze manier is het waarborgen van de stabiliteit van
het Nederlandse financiële stelstel het beste gediend en dit komt ook het
gelijk speelveld ten goede.
Nederland draagt, via inbreng in diverse Europese en internationale fora,
hier ook significant aan bij. Daarnaast stuurt de regering de Tweede
Kamer bij nieuwe commissievoorstellen BNC-fiches (Beoordeling Nieuwe
Commissievoorstellen). In een BNC-fiche geeft de regering een eerste
oordeel over het Commissievoorstel. De BNC-fiches vormen de inzet voor
de Nederlandse onderhandelingen in Brussel.
Conform de aanbeveling van de commissie De Wit zal ik op nationaal
niveau wet- en regelgeving ontwikkelen, wanneer een gewenste
aanpassing in mondiaal of Europees verband niet of onvoldoende kan
worden gerealiseerd. Een goed voorbeeld hiervan is de thans in voorbereiding zijnde Interventiewet. Hierbij lopen we als Nederland op bepaalde
onderdelen vooruit op het in voorbereiding zijnde richtlijnvoorstel van de
Europese Commissie voor een raamwerk voor crisismanagement. Dit,
omdat het richtlijnvoorstel op zich laat wachten en wij het voor Nederland
belangrijk vinden dat de materie zo spoedig mogelijk wordt geregeld.
Tot slot is met de komst van cross border stability groups op Europees
niveau en crisis management groups als internationale tegenhanger
hiervan, een eerste stap in de richting van meer burden sharing gezet. Met
deze instituties die worden opgezet voor grote, vaak systeemrelevante
banken die in meerdere landen actief zijn, is er een forum waarop
toezichthouders en vertegenwoordigers van ministeries van Financiën
elkaar met enige regelmaat spreken en waarin afspraken zullen worden
gemaakt over hoe te handelen in crisissituaties.

1
2

Kamerstukken II 2008/09, 31 371, nr. 197.
Kamerstukken II 2010/11, 31 980, nr. 48.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

19

11. Geleidelijke verhoging minimum-kapitaalseisen met cyclusreserve
De uitwerking van deze aanbeveling zal ik meenemen in het voorstel van
Capital Requirements Directive IV («CRD IV»), dat 20 juli 2011 door de
Europese Commissie gepresenteerd is. Het onderhandelingstraject
aangaande deze richtlijn in de Europese Raad en het Europees Parlement
zal dit najaar plaatsvinden. De geplande inwerkingtreding van de richtlijn
is 1 januari 2013.
12. Afstand nutsbankactiviteit en zakenbankactiviteiten binnen
een instelling
In vervolg op deze aanbeveling heb ik de Tweede Kamer (en tegelijk ook
de Eerste Kamer, na een toezegging hierover op 10 mei jl. tijdens het
debat over de Wijzigingswet financiële markten 2010) op 8 juli 2011 een
nota gestuurd.1 In deze nota ga ik uitgebreid in op de vraag hoe om te
gaan met nuts- en zakenbankactiviteiten binnen een financiële instelling.
In deze nota wordt een actieplan geschetst om zorg te dragen dat banken
scheidbaar zijn zodat zij in perioden van crises gescheiden kunnen worden
(met de mogelijkheid DGS af te schermen bij faillissement/DGS «ringfence
ready»).
13. Beoordeling financiële stabiliteit bij overnames en fusies
Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel ter implementatie van de
richtlijn deelnemingen in de financiële sector in de Tweede Kamer, heb ik
toegezegd dat ik aan de Europese Commissie de opvatting van de Kamer
zal overbrengen dat het wenselijk is een expliciete toets van te verwerven
deelnemingen en overnames op macroprudentiële aspecten op te nemen
in de Europese regelgeving die daarop betrekking heeft.
Uit ambtelijk contact tussen het ministerie van Financiën en de Europese
Commissie ter zake blijkt dat de Commissie de evaluatie van de toetsingsgronden in de richtlijn, die op grond van de richtlijn dient te worden
verricht,2 binnenkort zal aanvangen. In deze evaluatie zal ik de opvatting
van de Kamer bij de Commissie aan de orde stellen.
14. Uitbreiding interventie-instrumentarium («interventieladder»)

1

Kamerstukken II, 2010/11, 31 980, nr. 51.
Zie ook kamerstukken II, 2010/11, 32 292,
nr. 7, blz. 5.

Uit de financiële crisis en de turbulente ontwikkelingen van de afgelopen
jaren is de les getrokken dat het bestaande instrumentarium om problemen in de financiële sector het hoofd te bieden in bepaalde gevallen
tekortschiet. Met betrekking tot de uitbreiding van dit interventieinstrumentarium en bij de versterking van het crisismanagement in het
algemeen sta ik een gefaseerde benadering voor.
Het wetsvoorstel uit de eerste fase, de Interventiewet, zal ik naar verwachting in oktober 2011 bij de Tweede Kamer indienen. De Interventiewet
voorziet in de volgende aanvulling van het instrumentarium:
Ordentelijke afwikkeling probleeminstellingen: DNB kan ten aanzien van
een bank of verzekeraar in problemen een plan voorbereiden tot overdracht van deposito’s, activa of passiva, of aandelen aan een derde partij.
Stabiliteit financiële stelsel: de minister van Financiën kan met het oog op
de stabiliteit van het financiële stelsel onmiddellijke voorzieningen treffen
ten aanzien van een financiële onderneming of, als ultimum remedium, de
financiële onderneming onteigenen.
Rechten van wederpartijen (zogeheten «trigger events»): rechten die
wederpartijen na een overdrachtsplan van DNB of een besluit van de
minister van Financiën kunnen uitoefenen worden beperkt.

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

20

Voor de tweede fase van de uitbreiding van het interventie-instrumentarium zijn voorzien: de vormgeving van de interventieladder en de
versterking van de aanwijzingsbevoegdheid en (stille) curator.
15. Europees depositogarantiestelsel met risicogerelateerde,
ex ante financiering
Op 16 juni 2011 hebben de lidstaten in COREPER een compromis bereikt
over een zogenoemde algemene oriëntatie (general approach) over
wijziging van de Richtlijn inzake Depositogarantiestelsels (DGS). Met deze
wijziging van de Richtlijn moeten de verschillende stelsels meer worden
geharmoniseerd en meer solide financiering krijgen. De triloog met de
Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Raad volgt
nu.
De Nederlandse wijziging van de financiering van het Nederlandse DGS
(van enkel ex post omslag naar een ex ante gefinancierd stelsel) zal naar
verwachting begin 2012 bij de Tweede Kamer worden voorgehangen.
16. Bankenheffing
Op dit moment is een wetsvoorstel «Wet bankenbelasting» in voorbereiding. Dit wetsvoorstel zal naar verwachting eind 2011 ingediend
worden bij de Tweede Kamer. De voorwaarden zoals beschreven in de
kabinetsreactie op het rapport van de commissie De Wit worden daarbij in
acht genomen. Zo wordt het gelijk speelveld gewaarborgd, doordat acht
andere Europese landen een vergelijkbare heffing kennen. Ook bij de
grondslag en tariefstelling wordt gekeken naar het speelveld waarin
Nederlandse banken concurreren. De grondslag op basis van ongedekt
vreemd vermogen zal conform de aanbeveling van de commissie De Wit
een risicoweging bevatten. Tevens wordt er bij de vormgeving van de
bankenbelasting, conform de aanbeveling van de commissie De Wit, gelet
op onnodige stapelingseffecten.
17. Verzwaarde parlementaire controle op de hervorming van de
financiële sector
De beleids- en wetgevingsbrief financiële markten, samen met de
wetgevingsbrieven van de toezichthouders, zal ik in oktober naar het
parlement zenden. Hierin ga ik ondermeer in op de samenhang tussen de
verschillende maatregelen en expliciteer ik op welke punten wet- en
regelgeving een uitwerking is van specifieke aanbevelingen van de
commissie De Wit. Daarnaast informeer ik de Kamer uiteraard separaat
regelmatig over specifieke beleidsterreinen en wetgevingstrajecten op het
terrein van de financiële markten. Voorts bereid ik jaarlijks (pakketten van)
wetgeving op het terrein van de financiële markten voor die op vaste
momenten bij de Tweede Kamer kunnen worden waardoor ook de
behandeling van wetsvoorstellen efficiënt en op één moment kan
plaatsvinden. Eind mei jl. heb ik het eerste pakket aan wetgeving bij de
Tweede Kamer ingediend. Een tweede pakket aan wetgeving op het
terrein van de financiële markten zal ik naar verwachting in oktober bij de
Tweede Kamer indienen.
18. Transparantie van buitenparlementaire beïnvloeding en
lobbyactiviteiten
De aanbeveling richt zich tot de Kamer. Het kabinet onderschrijft het
belang van transparante verantwoording. Transparantie is ook binnen de
organisatie van het ministerie van Financiën een continue aandachtspunt.
Op verzoek van het vorige kabinet heeft een rijksbreed tweejarig
experiment met internetconsultatie plaatsgevonden. Uit dit experiment is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

21

gebleken dat internetconsultatie de transparantie van het wetgevingsproces vergroot, de mogelijkheden voor publieke participatie verbetert en
een bijdrage levert aan de kwaliteit van regelgeving. Het kabinet heeft
besloten dat consultatie door de overheid via internet vaker dient te
worden ingezet bij de voorbereiding van voorstel voor regelgeving. Het is
vooral een nuttig instrument bij regelgeving die veel veranderingen
brengt in rechten en plichten voor burgers, bedrijven of instellingen of die
grote gevolgen heeft voor de uitvoeringspraktijk. Bij de voorbereiding van
wetten algemene maatregelen van bestuur of ministeriële regelingen
dient telkens te worden bepaald of internetconsultatie meerwaarde biedt
en een effectieve methode is om doelgroepen van een regeling te
bereiken. Dit sluit aan bij het kabinetsstandpunt over het Integraal
Afwegingskader voor beleid en regelgeving (IAK) waarin onder meer staat
dat voorstellen een adequaat antwoord moeten bevatten op de vraag
«wie zijn betrokken».
19. Toezicht op Europees niveau versterken

1
Verordening (EU) nr. 1092/2010 van het
Europees Parlement en de Raad van
24 november 2010 betreffende macroprudentieel toezicht van de Europese Unie op het
financiële stelsel en tot oprichting van een
Europees Comité voor systeemrisico’s (PbEU
2010, L 331); Verordening (EU) nr. 1093/2010
van het Europees Parlement en de Raad van
24 november 2010 tot oprichting van een
Europese toezichthoudende autoriteit
(Europese bankenautoriteit), tot wijziging van
Besluit nr. 716/2009/EG en tot intrekking van
Besluit 2009/78/EG van de Commissie (PbEU
2010, L 331); Verordening (EU) nr. 1094/2010
van het Europees Parlement en de Raad van
24 november 2010 tot oprichting van een
Europese toezichthoudende autoriteit
(Europese Autoriteit voor verzekeringen en
bedrijfspensioenen), tot wijziging van Besluit
nr. 716/2009/EG en tot intrekking van Besluit
2009/79/EG van de Commissie (PbEU 2010, L
331); en tot slot Verordening (EU) nr. 1095/
2010 van het Europees Parlement en de Raad
van 24 november 2010 tot oprichting van een
Europese toezichthoudende autoriteit
(Europese Autoriteit voor effecten en
markten), tot wijziging van Besluit nr. 716/
2009/EG en tot intrekking van Besluit
2009/77/EG van de Commissie (PbEU 2010,
L 331).
2
Richtlijn 2010/78/EU van het Europees
Parlement en de Raad van 24 november 2010
tot wijziging van de Richtlijnen 98/26/EG,
2002/87/EG, 2003/6/EG, 2003/41/EG, 2003/71/
EG, 2004/39/EG, 2004/109/EG, 2005/60/EG,
2006/48/EG, 2006/49/EG en 2009/65/EG wat de
bevoegdheden van de Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Bankenautoriteit),
de Europese toezichthoudende autoriteit
(Europese Autoriteit voor verzekeringen en
bedrijfspensioenen) en de Europese toezichthoudende autoriteit (Europese Autoriteit voor
effecten en markten) betreft (PbEU 2010,
L 331).
3
Kamerstukken II 201/12, 33 021, nr. 2 en 3.

Per 1 januari 2011 zijn middels een aantal verordeningen drie nieuwe
Europese toezichthoudende autoriteiten opgericht: i) de Europese
Bankenautoriteit (EBA), ii) de Europese Autoriteit voor verzekeringen en
bedrijfspensioenen (EIOPA) en iii) de Europese Autoriteit voor effecten en
markten (ESMA). Ook is er een Europees Comité voor systeemrisico’s
(ESRB) opgericht.1 Deze toezichthouders moeten bijdragen aan de
stabiliteit, eenheid en doeltreffendheid van het financiële stelsel in
Europa.
Daarnaast heeft de Europese Commissie een richtlijn opgesteld: de
Omnibusrichtlijn.2 Deze richtlijn dient om een passende reikwijdte te
geven aan de nieuwe bevoegdheden van bovenstaande toezichthouders.
Ook zijn in de richtlijn bepalingen opgenomen over de grensoverschrijdende informatie-uitwisseling tussen nationale toezichthouders onderling
en de informatie-uitwisseling met de bovenstaande nieuwe EU-toezichthouders.
Het wetsvoorstel dat deze Omnibusrichtlijn implementeert in nationale
regelgeving is, tezamen met een uitgebreide algemene toelichting op het
nieuwe EU-toezichtraamwerk, in oktober 2011 bij uw Kamer ingediend3.
20. Meer transparantie in de uitvoering van het toezicht
De commissie De Wit geeft in haar rapport aan dat meer transparantie bij
de uitoefening van het financieel toezicht in Nederland wenselijk is.
Conform deze wens, zijn mijn ambtenaren gesprekken aangegaan in
Brussel om te pleiten voor een verruiming van het wettelijk vertrouwelijkheidregime. Hierbij stond de vraag centraal hoe om te gaan met de plicht
om enerzijds toezichtvertrouwelijke informatie vertrouwelijk te houden en
anderzijds publieke organen de reële mogelijkheid te geven om (democratische) controle uit te kunnen oefenen. De ambtelijke diensten van de
Europese Commissie hebben begrip voor dit vraagstuk getoond en
inmiddels heeft de Europese Commissie in het onlangs gepubliceerde
voorstel van Capital Requirements Directive IV («CRD IV») een bepaling
opgenomen die een verruiming van het vertrouwelijkheidregime behelst.
De Commissie stelt voor dat vertrouwelijk kennisgenomen zou mogen
worden van prudentiële toezichtinformatie ten behoeve van controle op
het financieel toezicht door bijvoorbeeld parlementaire enquêtecommissies en ander instituten belast met onderzoek, zoals Rekenkamers. Het
onderhandelingstraject aangaande deze richtlijn in de Europese Raad en
het Europees Parlement zal dit najaar plaatsvinden. De geplande inwerkingtreding van de richtlijn is 1 januari 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

22

21. Nauwere samenwerking toezichthouders en ombudsman
financiële dienstverlening
In de eerste helft van 2011 heb ik een verkenning uitgevoerd naar een
mogelijke publiekrechtelijke status van het Klachteninstituut Financiële
Dienstverlening (Kifid). Bij brief van 30 juni 20111 heb ik uw Kamer
geïnformeerd over de uitkomsten van deze verkenning.
Zoals in deze brief is aangegeven, ben ik voornemens om in te zetten op
een private optie met publiekrechtelijke waarborgen, onder de voorwaarde dat Kifid voor 1 oktober 2011 overgaat tot aanpassing van de
statuten. Deze keuze is gebaseerd op het feit dat dit scenario het snelst
vruchten kan afwerpen, niet op gespannen voet staat met het streven van
een compacte rijksoverheid en met significant minder administratieve
lasten gepaard gaat, terwijl tegelijkertijd de onafhankelijkheid op even
adequate wijze als bij de publiekrechtelijke variant wordt gewaarborgd,
onder meer door nieuwe vergaande bevoegdheden ten aanzien van de
benoeming van bestuursleden, de Ombudsman van Kifid en goedkeuring
van de begroting.
Wel zal ik de uitwerking hiervan na twee jaar evalueren. Daarbij zal ik met
name focussen op de doelstellingen van onafhankelijke geschillenbeslechting en het tegengaan van versnippering. Mochten de uitkomsten
van deze evaluatie daartoe aanleiding geven, kan alsnog worden gekozen
voor een publiekrechtelijke oplossing.
Ik zal in het vervolgtraject de verschillende belanghebbende partijen
blijven betrekken, waaronder de AFM. Hierbij zal ook aandacht worden
besteed aan de transparantie van de geschillenbeslechting, waaronder de
informatie-uitwisseling van Kifid met de toezichthouders.
22. Toezicht op buiten toezicht vallende instellingen en markten

1

Kamerstukken II 2010/11, 31 980, nr. 52.

In de kabinetsreactie op het rapport van de commissie De Wit is aangegeven dat het kabinet een groot voorstander is van een dekkend stelsel
van toezicht. Hierbij is specifiek ingegaan op drie aandachtspunten,
namelijk (a) kredietbeoordelaars, (b) hedgefondsen en (c) «over-thecounter» (OTC) handel van derivaten. De ontwikkelingen op deze drie
terreinen zijn als volgt:
a) kredietbeoordelaars: er is inmiddels een groot aantal maatregelen
getroffen ten aanzien van kredietbeoordelaars. Zo is in 2009 via een
Europese Verordening toezicht op kredietbeoordelaars door nationale
toezichthouders ingevoerd en zijn uitgebreide transparantieverplichtingen aan de kredietbeoordelaars opgelegd alsmede maatregelen
getroffen om belangenconflicten tegen te gaan. Vanaf 1 juli 2011 houdt
de Europese toezichthouder voor de effectenmarkt, de European
Securities and Markets Authority (ESMA), ingevolge de tweede
generatie van de CRA-verordening (CRA II) direct toezicht op kredietbeoordelaars (met een delegatiemogelijkheid naar nationale toezichthouders).
Deze positieve maatregelen moeten de kans krijgen om daadwerkelijk
effect te sorteren. Hier blijft het echter niet bij. De Europese Commissie
werkt momenteel aan een voorstel tot verdere aanscherping van de
regels voor kredietbeoordelaars en zal deze naar verwachting in de
tweede helft van 2011 openbaar maken.
b) hedgefondsen: hedgefondsen en andere beleggingsinstellingen komen
onder toezicht te staan door de implementatie van de richtlijn
beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen. Deze richtlijn ziet
op alle beheerders van beleggingsinstellingen, voor zover het geen
instellingen voor collectieve belegging in effecten betreft. Het betreft
zowel gedragstoezicht (onder andere transparantie-eisen) als prudentieel toezicht (onder andere vermogenseisen). Deze richtlijn moet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

23

uiterlijk 22 juli 2013 zijn geïmplementeerd. Op 18 augustus 2011 is de
consultatie van de implementatieversie van het wetsvoorstel gestart.
c) over-the-counter (OTC) handel: het Commissievoorstel voor regulering
van (OTC)-derivaten transacties en toezicht op centrale tegenpartijen
en transactieregisters bevindt zich momenteel in een vergevorderd
stadium. Het voorstel is begin oktober 2011 in de Ecofin behandeld.
Het voorstel zal naar verwachting begin 2013 worden ingevoerd.
Hiermee zal aan de deadline van de G-20 worden voldaan.
Na invoering van dit wetsvoorstel zullen alle OTC-derivaten, die
daarvoor in aanmerking komen, verplicht centraal moeten worden
afgewikkeld. Dit om tegenpartij risico voor individuele marktpartijen
beter te beheersen en het systeemrisico te verlagen. Tevens zullen alle
derivatenposities verplicht moeten worden gemeld aan centrale
transactieregisters. Hiermee zullen toezichthouders een beter beeld
van de markt krijgen en in de toekomst beter kunnen beoordelen waar
zich risicovolle derivatenposities bevinden.
Het toezicht op centrale tegenpartijen zal waarschijnlijk worden
neergelegd bij de relevante nationale toezichthouders. ESMA zal een
coördinerende rol spelen. Nederland pleit ervoor zoveel mogelijk
coördinerende bevoegdheden aan ESMA te geven. Hierover wordt
momenteel nog onderhandeld tussen de lidstaten. Het toezicht op de
transactieregisters zal hoogstwaarschijnlijk geheel worden uitgevoerd
door ESMA.
23. Toezicht en handhavingsinstrumenten verbeteren
De commissie De Wit heeft terecht gewezen op de noodzaak om zowel op
Europees als nationaal het toezicht te verbeteren.
Het kabinet zet zich actief in om de reguliere microprudentiële eisen aan
financiële instellingen en het aan de toezichthouder beschikbare instrumentarium indien er moet worden ingegrepen, te verbeteren (zie hierbij
de reacties op aanbevelingen 11 en 14 van de commissie De Wit).
Onderdeel van de verbetering van de micro-prudentiële eisen vormen
twee nieuwe liquiditeitsratio’s die het Bazels comité heeft voorgesteld en
die in de Europese kapitaalrichtlijn «Capital Requirements Directive IV»
(«CRD IV») wettelijk zullen worden verankerd. Het voorstel CRD IV is op
20 juli 2011 door de Europese Commissie gepresenteerd. Het onderhandelingstraject aangaande deze richtlijn in de Europese Raad en het Europees
Parlement zal najaar 2011 plaatsvinden. De geplande inwerkingtreding
van de richtlijn is 1 januari 2013.
Ook heeft de commissie De Wit aangegeven dat het wenselijk wordt
geacht dat de toezichthouders DNB en de AFM vanuit hun eigen verantwoordelijkheid in hun toezicht ook een oordeel geven over de opzet en
werking van het productgoedkeuringsproces van financiële instellingen.
In vervolg op deze aanbeveling heeft uw Kamer de motie van het lid
Plasterk c.s.1 aangenomen waarin wordt verzocht om een wettelijke
verankering van bevoegdheden van de AFM, zodat deze effectief kan
toezien op de wijze waarop vorm wordt gegeven aan het beleid inzake de
ontwikkeling van financiële producten.

1

Kamerstukken II 2010/11 31 980, nr. 35.

Ik heb hierop aangegeven aan deze wens van de Kamer te zullen voldoen.
Hiertoe is de afgelopen maanden intensief overleg gevoerd met DNB en
de AFM. Dit overleg heeft geresulteerd in een aantal voorgenomen
wetswijzigingen. Deze wijzigingen zullen worden opgenomen in conceptwetsvoorstel Wijzigingswet financiële markten 2013. Dit wetsvoorstel zal
in het voorjaar van 2012 aan de Tweede Kamer worden gestuurd. De
voorgestelde wijziging zal primair toepassing krijgen in het gedragstoe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

24

zicht van de AFM. In aanvulling daarop zal DNB de rol van het productontwikkelingsproces in haar prudentieel toezicht incorporeren via een
beleidsregel.
De wijziging zal worden doorgevoerd in de reeds bestaande grondslagen
voor toezicht op de beheerste en integere bedrijfsvoering. De focus van de
voorgenomen wijziging ligt op de consumentenmarkt en is qua reikwijdte
in beginsel gericht op alle financiële ondernemingen die op deze consumentenmarkt producten aanbieden. In aanvulling hierop is het van belang
om te vermelden dat op Europees niveau momenteel wordt gesproken
over vergelijkbare maatregelen.
In de komende maanden zal in samenwerking met de AFM nadere
regelgeving met betrekking tot het productontwikkelingsproces op het
niveau van een algemene maatregel van bestuur worden uitgewerkt. Deze
regels zullen in het voorjaar van 2012 worden geconsulteerd in het
voorgenomen Wijzigingsbesluit financiële markten 2013.
24. Vergroten reikwijdte toezicht: optrekken financiële grens
vergunningsplicht
Inmiddels heb ik de in de kabinetsreactie op het rapport van de commissie
De Wit aangekondigde voornemens ter realisatie van het optrekken van
de grens van de prospectusplicht geadresseerd. De verdubbeling van de
50 000 euro grens is opgenomen in de Wijzigingswet Financiële Markten
2010. Deze wijziging zal per 1 januari 2012 in werking treden.
Daarnaast is – conform de kabinetsreactie – de 2.5 miljoen euro grens
gehandhaafd. Voorts is het wetsvoorstel met betrekking tot de implementatie van de herziene Prospectusrichtlijn, waaronder (het doortrekken van)
de vrijstellingsgrens van 100 000 euro bij het aanbieden van deelnemingsrechten in beleggingsinstellingen en beleggingsobjecten, onlangs bij de
Tweede Kamer ingediend.
25. Interne verbetering van de toezichthouders
De commissie De Wit heeft aangeven dat ook bij de financiële toezichthouders zelf veranderingen en verbeteringen noodzakelijk zijn. Daarbij
beveelt de Commissie aan dat de toezichthouders aan kritische introspectie doen en naar de cultuur binnen hun organisatie moeten kijken.
Hieraan kan het periodiek inhuren van externe kennis bijdragen. In reactie
op deze aanbeveling heeft zich inmiddels in dit kader een aantal ontwikkelingen voorgedaan.
In november en december 2010 heeft het IMF een onderzoek bij beide
toezichthouders uitgevoerd. Aan de hand van het zogenaamde Financial
Sector Assessment Program (FSAP) heeft het IMF beoordeeld hoe het
toezicht in Nederland is ingericht en wordt uitgevoerd. Een reactie op deze
FSAP-evaluatie heb ik 22 juni 2011 aan de Tweede Kamer gestuurd.1

1

Kamerstukken II 2010/11 32 013, nr. 16.
Van analyse naar actie», Plan van aanpak
cultuurverandering toezicht DNB, Kamerstukken II 2009/10, 32 432, nr. 5 (bijlage).
2

Daarnaast heeft DNB, zoals voorzien in het plan van aanpak Cultuurverandering2, sinds 1 januari 2011 een «interventie en handhavingteam». In dit
multidisciplinaire team is de kennis over toezichtinterventies gebundeld.
Het team adviseert de toezichtteams bij de noodzakelijke interventies in
probleemdossiers en bewaakt dat met de interventie het gewenste
resultaat wordt geboekt. Bij onvoldoende resultaat worden gerichte
handhavingsinstrumenten ingezet. Het interventieteam is in dat geval
verantwoordelijk voor het zo nodig opleggen van formele maatregelen. In
ernstige of urgente gevallen voert het team de regie over de interventie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

25

In januari 2011 is de Tweede Kamer gerapporteerd over de uitvoering van
het Plan van Aanpak Cultuurverandering.1
Tot slot heeft de Algemene Rekenkamer de afgelopen tijd onderzoek
gedaan naar de wijze waarop DNB toezicht houdt op de stabiliteit van
banken. De publicatie van het rapport van de Algemene Rekenkamer
inzake het «Toezicht van DNB op de stabiliteit van banken» wordt begin
november 2011 verwacht.
26. Aansprakelijkheid toezichthouders aanpassen
Bij de vormgeving van de wettelijke beperking wordt een beperking
voorgesteld tot opzet dan wel grove schuld. Dit criterium zorgt voor een
betekenisvolle wettelijke beperking van de aansprakelijkheid welke beoogt
in lijn met de aanbeveling van de commissie De Wit een hogere drempel
voor aansprakelijkheid van de toezichthouders op te werpen. De reikwijdte
sluit bovendien aan bij het aansprakelijkheidsregime in de ons omringende landen. Het wetsvoorstel aansprakelijkheidsbeperking DNB en AFM
zal ik naar verwachting in 2011 bij de Tweede Kamer indienen.
27. Verbetering taak van accountants
In de onlangs aan uw Kamer gezonden gecombineerde reactie op het
evaluatie onderzoek Wtfv, de visie op accountancy en de reactie op de
initiatiefnota van de heer Plasterk2 ben ik ingegaan op de aanbeveling van
commissie De Wit tot verbetering van de taak van accountants en de wijze
waarop hieraan opvolging wordt gegeven. Hierin heb ik onder meer
aangegeven dat ik de door de accountantsberoepsgroep in het door de
Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) op 22 november
2010 gepresenteerde plan van aanpak «Lessen uit de kredietcrisis»
voorgestelde verbeteringen van de accountancy ondersteun. Aan deze
gepresenteerde voorstellen wordt grotendeels door de beroepsorganisatie zelf en door haar achterban uitvoering gegeven. Daarnaast vereist
een aantal voorstellen aanpassing van bestaande wetgeving. In de
hiervoor genoemde gecombineerde reactie heb ik mijn beleidsvoornemens hieromtrent op een rij gezet.

1
Van analyse naar actie», Uitvoering plan van
aanpak cultuurverandering toezicht DNB,
Kamerstukken II 2010/11, 32 648, nr. 1 (bijlage).
2
Kamerstukken II 2010/11 32 681, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

26

Bijlage II

Voortgang aangenomen moties
Motie n.a.v. De Wit (31 980 nr.)

Stand van zaken uitvoering

19.
Gesprekken met NVB aangaan om
voorstellen te bezien om spaargeld
uit DGS geen risico te laten lopen
door zakenbankactiviteiten.
20.
Actieve inzet herziening strikte
geheimhoudingsplicht.

Ik heb de Eerste Kamer en de Tweede Kamer op 8 juli 2011
een uitgebreide nota hierover gestuurd (Kamerstukken II,
2010/11, 31 980, nr. 51). In deze nota ga ik uitgebreid in op
de vraag hoe om te gaan met nuts- en zakenbankactiviteiten binnen een financiële instelling.
De Europese Commissie heeft in het op 20 juli 2011
gepubliceerde voorstel van Capital Requirements Directive
IV («CRD IV») een bepaling opgenomen die een verruiming van het vertrouwelijkheidregime behelst. De
Commissie stelt voor dat vertrouwelijk kennisgenomen
zou mogen worden van prudentiële toezichtinformatie ten
behoeve van controle op het financieel toezicht door
bijvoorbeeld parlementaire enquêtecommissies en ander
instituten belast met onderzoek, zoals Rekenkamers. Het
onderhandelingstraject aangaande deze richtlijn in de
Europese Raad en het Europees Parlement zal najaar 2011
plaatsvinden. De geplande inwerkingtreding van de
richtlijn is 1 januari 2013.
Uit de onlangs aan u toegestuurde tussenrapportage van
de Monitoring Commissie Code Banken blijkt dat de
naleving van de beloningsparagraaf behoorlijk is, en dat
het overgrote deel van de banken de principes naleeft. Op
basis van de rapportage van de commissie, en gegeven de
bestaande regelgeving, constateer ik dat vooralsnog geen
aanleiding bestaat voor extra maatregelen, anders dan de
reeds aangekondigde maatregelen die ik momenteel
ontwikkel. Voor een verdere inhoudelijke reactie verwijs ik
naar de bovenliggende brief.
Deze motie, en aanbeveling 4 en 5 van de Commissie De
Wit, heb ik nadrukkelijk onder de aandacht gebracht bij de
Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). In een reactie
heeft de NVB mij laten weten op dit moment geen reden
tot aanpassing van de Code Banken te zien. Enerzijds
omdat de regelgeving voorziet in de aanbevelingen, en
anderzijds omdat de NVB de rapportage van eind dit jaar
van de Monitoring Commissie Code Banken over het
functioneren van de gehele code wil afwachten.
De minister van Veiligheid en Justitie heeft in zijn brief van
28 april 2011 (Kamerstukken II 2010/11, 31 980, nr. 48)
aangegeven verschillende deskundigen en Kamerleden uit
te nodigen voor een rondetafelgesprek. Dit rondetafelgesprek zal naar verwachting in november 2011 plaatsvinden. De minister van Veiligheid en Justitie zal de Tweede
Kamer informeren over de uitkomsten van het rondetafelgesprek.
Onlangs heb ik de Tweede Kamer de tussenrapportage
van de Monitoring Commissie Code Banken gestuurd over
de naleving van de beloningsparagraaf uit de Code
Banken. Uit de rapportage blijkt dat de banken in de
afgelopen tijd grote stappen hebben gezet, en dat het
overgrote deel van de instellingen de principes over het
algemeen naleeft. Ik vertrouw er op dat deze stijgende lijn
zich zal voort zetten, en dat ook het kleine deel dat nu nog
niet volledig compliant is, de principes in de komende
maanden zal gaan toepassen. Indien de Monitoring
Commissie in komende rapportages onvoldoende
vorderingen constateert behoud ik mij de mogelijkheid
voor om met nadere regelgeving te komen.
Ten slotte houdt DNB toezicht op de naleving van de
Regeling beheerst beloningsbeleid. Bij niet naleving van
deze regels kan DNB gebruiken maken van de instrumenten waarover zij op basis van de Wft beschikt.

22.
Als naleving van de beloningbepalingen uit de Code Banken
onvoldoende is en de toezichthouders niet hebben ingegrepen dan
maatregelen overwegen en TK
informeren.

24.
Passende maatregelen regering
zodat banken de Code Banken
kunnen aanvullen en de Kamer
voor september 2011 informeren
over de implementatie van deze
maatregelen.

25.
Voor 1 mei 2011 met concrete
voorstellen te komen waarbij
voorstellen worden gedaan om
aandeelhouders langere tijd aan
een vennootschap te kunnen
binden.
26.
Voorbereiding wetgeving om
bepalingen uit de Code Banken
indien mogelijk op zeer korte
termijn wettelijk te kunnen
verankeren wanneer onvoldoende
is voldaan aan aanbeveling 2 van
Cie De Wit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

27

Motie n.a.v. De Wit (31 980 nr.)

Stand van zaken uitvoering

27.
Jaarlijkse rapportage door CPB en
DNB gezamenlijk.

Ik heb de Tweede Kamer per brief van 5 juli 2011 (Kamerstukken II, 2010/11, 31 980, nr. 50) geïnformeerd dat ik het
verzoek voor een gezamenlijke rapportage door CPB en
DNB (over internationale en nationale macro-economische
ontwikkelingen in samenhang met ontwikkelingen in de
financiële sector) aan CPB en DNB heb voorgelegd. CPB
en DNB werken momenteel aan de vormgeving en timing
van hun rapportages, waarover zij binnenkort aan de
minister van EL&I en mij verslag zullen uitbrengen; zo
gauw als deze informatie is ontvangen, zal ik dit aan uw
Kamer laten weten.
In de Payments Committee van 31 maart 2011 heeft
Nederland nummerportabiliteit onder de aandacht
gebracht. Inmiddels heb ik de Kamer op 5 juli 2011, bij het
toesturen van de jaarrapportage van het Maatschappelijk
Overleg Betalingsverkeer (MOB) over 2010, geïnformeerd
over de laatste stand van zaken. In deze brief heb ik ook
aangegeven dat de NVB en de Consumentenbond dit jaar
de Overstapservice opnieuw evalueren, waarbij het MOB
als klankbord zal fungeren voor het eindrapport. Uiteraard
zal ik de Kamer informeren wanneer dit eindrapport
beschikbaar is.
Zoals eerder aangegeven zal ik maatregelen treffen om te
voorkomen dat bonussen kunnen worden uitgekeerd of
toegekend bij staatsgesteunde instellingen (zie ook de
reactie op aanbeveling 5 van de commissie De Wit). Ik
verwacht de Tweede Kamer nog dit jaar een wetsvoorstel
toe te kunnen zenden.
Deze motie heb ik expliciet onder de aandacht gebracht bij
de «Dutch Fund and Asset Management Association»
(DUFAS) en de pensioenfederatie, laatstgenoemde in
overleg met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
DUFAS werkt momenteel aan het opstellen van een code
voor vermogensbeheerders.
Verder zijn de Governance Principes Verzekeraars per
1 september 2011 wettelijk verankerd en is door mij, in
samenspraak met de minister van Veiligheid en Justitie en
de minister van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie, een monitoring commissie ingesteld om de
naleving hiervan te volgen en eventueel aanbevelingen te
doen.
De eerste voortgangsrapportage stuur ik in oktober 2011
aan de Kamer, als onderdeel van de beleids- en wetgevingsbrief op het terrein van de financiële markten. De
tweede halfjaarlijkse voortgangsrapportage over de
implementatie van de aanbevelingen van de commissie
De Wit, de aangenomen moties in dat verband en het
Actieplan financiële sector zal ik de Kamer in het voorjaar
van 2012 doen toekomen.
De afgelopen maanden heb ik overleg gevoerd met DNB
en de AFM over de verankering van toezicht op het beleid
inzake de ontwikkeling van financiële producten. Uitkomst
is dat deze wijziging zal worden doorgevoerd in de reeds
bestaande grondslagen voor toezicht op beheerste en
integere bedrijfsvoering (via de voorgenomen Wijzigingswet financiële markten 2013). In de komende maanden zal
in samenwerking met de AFM deze wettelijke verankering
nader worden uitgewerkt in lagere regelgeving. Deze
lagere regelgeving zal in het voorjaar van 2012, via het
voorgenomen Wijzigingsbesluit financiële markten 2013,
openbaar worden geconsulteerd.
De moreel-ethische verklaring zal worden verankerd in
regelgeving. Over de wijze waarop dit geregeld zal worden
ben ik in overleg met de toezichthouders.

28.
Zorgen dat nummerportabiliteit zo
snel mogelijk wordt ingevoerd en
de Kamer voor het zomerreces
informeren over de stappen die
hiertoe worden genomen.

30.
Alle bonussen bij staatsgesteunde
instellingen vanaf 2008 eenmalig
tegen 100% belasten, of aftrek
totale bonusbedrag in de
vennootschapsbelasting weigeren.
33.
Oproep financiële instellingen om
gedragscodes op te stellen.

34.
Halfjaarlijkse voortgangsrapportage aan de Kamer over de
implementatie van de aanbevelingen van de commissie De Wit.

35.
Creëren van wettelijke bevoegdheid voor de AFM voor toezicht op
het beleid inzake de ontwikkeling
van financiële producten.

37.
Wettelijke verankering van de
koppeling van de bankierseed aan
de geschiktheids- en betrouwbaarheidstoetsing van DNB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

28

Bijlage III

Voortgang Actieplan financiële sector
Maatregel/traject

Stand van zaken

1. Crisisinterventiewetsvoorstel:
verbetering interventie-instrumentarium DNB/overheid bij
banken in serieuze problemen

Een wetsvoorstel ter verbetering van het interventieinstrumentarium van DNB en de overheid bij banken in
serieuze problemen (de Interventiewet) zal ik naar
verwachting in oktober 2011, als onderdeel van een pakket
aan wetsvoorstellen op het terrein van de financiële
markten, bij de Tweede Kamer indienen.
Naar verwachting zal ik begin 2012 een wijziging van het
Besluit bijzondere prudentiële maatregelen, beleggerscompensatie en depositogarantie Wft en van het Besluit
prudentiële regels Wft in verband met de wijziging van de
financiering van het depositogarantiestelsel bij de Tweede
Kamer voorhangen.
Op dit moment heb ik een wetsvoorstel ter invoering van
een bankenbelasting in voorbereiding (Wet bankenbelasting). Dit wetsvoorstel zal naar verwachting eind 2011
ingediend worden bij de Tweede Kamer. Het zal een
belasting worden voor de bancaire sector op basis van
ongedekt vreemd vermogen.
De moreel-ethische verklaring zal worden verankerd in
regelgeving. Over de wijze waarop dit geregeld zal worden
ben ik in overleg met de toezichthouders.
Een wetsvoorstel ter beperking van de aansprakelijkheid
van DNB en de AFM (Wet aansprakelijkheidsbeperking
DNB en de AFM) zal ik naar verwachting in oktober 2011,
als onderdeel van een pakket aan wetsvoorstellen op het
terrein van de financiële markten, bij de Tweede Kamer
indienen.
Een wetsvoorstel ter herziening van de bekostigingssystematiek (Wet bekostiging financieel toezicht) zal ik naar
verwachting in oktober 2011, als onderdeel van een pakket
aan wetsvoorstellen op het terrein van de financiële
markten, bij de Tweede Kamer indienen.
Het wetsvoorstel ter verbetering van de geschiktheid- en
betrouwbaarheidstoets heb ik eind mei, als onderdeel van
een pakket aan wetsvoorstellen op het terrein van de
financiële markten, bij de Tweede Kamer ingediend
(kamerstukken II 2010/11, 32 786, nr. 2). Op 24 oktober
2011 zal er hierover een wetgevingsoverleg plaatsvinden.
De aanscherping van de ken-uw-klant procedures is
inmiddels verwerkt in een concept wetsvoorstel tot
wijziging van de Wet ter voorkoming van witwassen en
financieren van terrorisme, dat onlangs openbaar is
gemaakt ter consultatie. De consultatiereacties worden nu
verwerkt.
Ik verwacht in het voorjaar van 2012 het wetsvoorstel aan
de Tweede Kamer te kunnen zenden. In het concept
wetsvoorstel is o.a. expliciet gesteld dat instellingen
moeten letten op zogenoemde stroman constructies:
Bekend is dat criminelen voor het witwassen van geld
vaak derden inzetten als «stromannen». Verder is
verduidelijkt dat het land van vestiging van een cliënt
aanleiding kan zijn voor verscherpt cliëntenonderzoek.
Daarbij gaat het met name om landen waar wetgeving of
toezicht inzake witwassen en financieren van terrorisme
ontbreekt.

2. Invoering bankenheffing voor
depositogarantiefonds

3. Invoering bankenbelasting

4. Verankering bankierseed

5. Beperking aansprakelijkheid
DNB/AFM

6. Herziening bekostigingssystematiek

7. Verbetering geschiktheid/betrouwbaarheidstoets

8. Aanscherping ken-uw-klant
procedures

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

29

Maatregel/traject

Stand van zaken

9. Verbeteren vakbekwaamheid in
de financiële dienstverlening

– Bij brief van 2 mei 2011 (Kamerstukken II 2010/11, 32 545,
nr. 3) heb ik uw Kamer geïnformeerd over mijn voornemen
om de eisen ten aanzien van de vakbekwaamheid van
financieel dienstverleners aan te scherpen. Momenteel
werk ik aan de uitwerking van de in deze brief opgenomen
voorstellen.
– Op dit moment zijn grote financieel dienstverleners
vrijgesteld van een diplomaplicht voor hun medewerkers
en is het ook bij kleine financieel dienstverleners niet
verplicht dat alle adviseurs een relevant diploma hebben.
De belangrijkste voorziene aanscherping betreft het
invoeren van een diplomaplicht voor alle adviseurs,
ongeacht waar deze werkzaam zijn. Dit zijn de personen
binnen de financieel dienstverlener die zich bezig houden
met het adviseren van financiële producten aan onder
andere consumenten. Het belang van deskundig advies en
de wens om te komen tot een gelijk speelveld tussen grote
en kleine ondernemingen staan hierbij voorop.
– Ik ben in gesprek met de AFM, het CDFD en relevante
stakeholders om te komen tot een goede en werkbare
invulling van deze diplomaplicht en de daaraan gekoppelde inhoudelijke diploma-eisen en wijze van examinering.
– Het voornemen tot invoering van de diplomaplicht zal
deels worden vervat in een wijzigingsvoorstel van de
algemene norm ten aanzien van vakbekwaamheid zoals
opgenomen in de Wet op het financieel toezicht (voorgenomen wetsvoorstel Wijzigingswet Financiële Markten
2013).
– De nadere uitwerking hiervan wordt in het Besluit
gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft neergelegd. Voordat ik tot uitwerking op besluitniveau overga, zal
ik uw Kamer over betreffende voorstellen informeren.
– Nederland zet in op een provisieverbod voor beleggingsondernemingen op Europees niveau. Om te waarborgen
dat beleggingsondernemingen (o.a. banken en vermogensbeheerders) volledig in het belang van de klant
handelen, dienen zij alleen door de klant te worden
betaald voor hun beleggingsdiensten. Ik wil graag dat er
op Europees niveau een verbod komt voor het verstrekken
en ontvangen van alle soorten provisies van derden (dus
naast distributievergoedingen ook bijvoorbeeld retourprovisies op transacties) en dat dit verbod geldt voor alle
bedieningsconcepten (vermogensbeheer, advies en
execution only dienstverlening).
– Om dit te bewerkstelligen richt ik me allereerst op de
herziening van de «Markets in Financial Instruments
Directive» (MIFID-richtlijn). De MIFID-richtlijn vormt de
basis voor de Wft-regels over beleggingsondernemingen.
In de aankomende onderhandelingen over de herziening
van deze richtlijn zal Nederland pleiten voor het verbieden
van alle provisies bij beleggingsdiensten. Dit heb ik samen
met de AFM ook kenbaar gemaakt in een gezamenlijke
reactie op de MIFID-consultatie van de Europese Commissie. De onderhandelingen zullen naar alle waarschijnlijkheid in oktober 2011 van start gaan. Mocht een verbod op
Europees niveau niet (volledig) haalbaar blijken, dan zal ik
nationaal stappen ondernemen om deze provisies te
verbieden.
– In september 2011 hebben Financiën en de AFM met een
brede vertegenwoordiging van de sector gesproken over
het voorgenomen verbod en de door hen voorziene
effecten hiervan.

10. Provisieverbod beleggingsondernemingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

30

Bijlage IV

Reactie op wetgevingswensen DNB en AFM 2011
Wetgevingswensen DNB/AFM 2011
Maatregel/traject

Stand van zaken/Acties/Voornemens

DNB
1. Mandaat voor macroprudentieel
beleid

2. Systeemrelevante instellingen

3. Dataverzameling

In dit verband wordt verwezen naar de brief zelf, waarvan
deze bijlage onderdeel is. Daarin wordt uiteengezet op
welke wijze op dit moment versterking van de macroprudentiele component in het toezicht plaatsheeft. Er zal een
macroprudentieel comité worden opgericht, waarin DNB
deel zal nemen. Voorts worden instrumenten geïntroduceerd die tot doel hebben de macroprudentiële component in het toezicht te versterken. Ik zal met DNB kijken
hoe die nieuwe instrumenten die voortkomen uit
internationale afspraken en Europese regelgeving het best
(wettelijk) verankerd kunnen worden.
DNB verwijst in haar brief naar beleid rond systeemrelevante instellingen (SIFI’s). Met het oog op financiële
stabiliteit is het volgens DNB extra van belang dat de kans
dat een systeemrelevante instelling in financiële problemen komt, wordt beperkt. DNB geeft aan dat dit onder
andere kan door verscherpt toezicht, het opstellen van
herstel- en resolutieplannen en het aanhouden van extra
kapitaal. DNB verzoekt tot overleg met het ministerie om
in kaart te brengen hoe dergelijke maatregelen wettelijk
kunnen worden verankerd.
Het aanhouden van extra kapitaal kan helpen om de kans
van default van de instelling te verkleinen. De wettelijke
verankering van extra kapitaaleisen van SIFI’s is nauw
verbonden met de onderhandelingen aangaande
kapitaalbuffers in de kapitaaleisenrichtlijn (het CRD IV
traject) en met de vormgeving van macroprudentieel
beleid. Er zijn eerste verkennende gesprekken tussen het
ministerie van Financiën en DNB geweest over de
wetgevingskader voor de verankering van een hogere
kapitaalseis voor SIFI’s.
In de hersel- en resolutieplannen (recovery and resolution
plans, RRP’s) zijn de herstelmaatregelen gericht op herstel
van de instelling bij onverhoopte problemen. De resolutieplannen moeten ervoor zorgen dat bij een onverhoopt
falen de instelling snel en ordentelijk kan worden afgewikkeld. Bij zowel herstelmaatregelen als resolutie is geen
steun van de overheid voorzien. Ik zal graag het gesprek
hierover aangaan, al moet dit onderwerp ook worden
bezien in het licht van de Europese discussie en aangekondigde voorstellen met betrekking tot het crisismanagementraamwerk.
Er is steeds meer behoefte voor het opvragen van data bij
instellingen om onder meer stresstesten te kunnen
uitvoeren. Aan deze vraag om data van DNB wordt door
de instellingen gehoor gegeven, zie bijvoorbeeld de
laatste stresstest. Daar waar DNB toch problemen
ondervindt doordat er door instellingen geen uitvoering
wordt gegeven aan het opvragen van essentiële data door
DNB zal het ministerie van Financiën met DNB onderzoeken hoe dit probleem opgelost kan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

31

Maatregel/traject

Stand van zaken/Acties/Voornemens

4. Wettelijk instrumentarium voor
toezicht op retailbetalingsverkeer

Tijdens het Periodiek Overleg Betalingsverkeer van 31 mei
2011 tussen DNB en het ministerie van Financiën, is
afgesproken dat DNB nog een verkennende analyse zal
maken over het toezicht op het retailbetalingsverkeer. Deze
analyse zal worden besproken en hier zal nader worden
bestudeerd wat DNB op het gebied van oversight kan
doen en hoe ik hier eventueel aan kan bijdragen.
Hiernaast wordt er op dit moment op Europees niveau
gewerkt aan wet- en regelgeving op verschillende
deelgebieden in het betalingsverkeer, zoals het toezicht op
clearing- en settlement-instellingen. Hoewel mogelijke
vertraging van de Europese trajecten niet volledig is uit te
sluiten, lijkt het voor de hand te liggen dat Europese
regelgeving binnen afzienbare termijn tot stand komt. Ik
zie momenteel dan ook niet de toegevoegde waarde van
nationale wetgeving voor deze Europese trajecten. Zoals
eerder vermeld zal op andere deelterreinen wat betreft het
retailbetalingsverkeer met DNB nader worden bestudeerd
of nationale maatregelen nodig zijn.
Met betrekking tot de keuze die DNB aan mij voorlegt is
nog geen beslissing genomen. Om tot een beslissing te
komen is verder overleg met DNB nodig.
DNB bepleit dat in de Wft wordt bepaald dat steeds
minimaal twee natuurlijke personen statutaire bestuurders
van een financiële onderneming moeten zijn. Voordat
wordt besloten om dit punt al dan niet te honoreren is een
nadere analyse noodzakelijk. Mede aan de hand van de
uitkomsten daarvan zal kunnen overwogen of wetswijziging op dit punt aangewezen is.
Ik deel in deze fase de mening dat het wenselijk is om de
door DNB aangedragen knelpunten nader te bestuderen.
Beide punten zie ik als onderwerpen die zich lenen
voor overleg met DNB, teneinde na te denken over
eventuele aanpassingen in wet- en regelgeving.
Zoals de toezichthouders aangeven is op ambtelijk niveau
overleg opgestart over de risico’s die DNB en AFM
tegenkomen en de redenen waarom deze met de huidige
regelgeving onvoldoende kunnen worden geadresseerd.
Als uit dat overleg, en (zoals gebruikelijk) uit consultatie
van overige belanghebbenden, noodzaak tot wijziging van
de regelgeving blijkt, zal ik daartoe overgaan.
Ik heb een wetsvoorstel in voorbereiding teneinde het
gebruik van het burgerservicenummer in het kader van het
depositogarantie-stelsel te regelen.
Ik onderzoek de mogelijkheid om, in nauwe samenwerking
met DNB en AFM, spoedig concrete stappen te kunnen
zetten om de mogelijkheden van de toezichthouders om
informatie uit te wisselen in FEC-verband te verduidelijken
en te vergroten.
Het komt mij op dit moment niet wenselijk voor om, zoals
door DNB is bepleit, de regeling met betrekking tot de
zogeheten «trigger events» ook van toepassing te
verklaren op bestaande toezichtmaatregelen. Dit mede in
het licht van het feit dat van diverse andere zijden juist
voor een beperktere reikwijdte van die regeling is gepleit.
Ten aanzien van een aantal onderwerpen uit de wetgevingsbrief van DNB uit 2010 geldt dat op dit moment
nader onderzoek dan wel overleg met DNB plaatsvindt.
Het ligt dan ook niet voor de hand dat deze onderwerpen
spoedig in concrete wetgevingstrajecten kunnen worden
omgezet.
Ten aanzien van een directeur-grootaandeelhouderstructuur wordt het volgende opgemerkt. In het Wijzigingsbesluit Financiële Markten 2012 is – via een
aanpassing van het Besluit prudentiële regels Wft en het
Besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft –
geëxpliciteerd dat een directeur-grootandeelhouderstructuur onevenwichtigheden met zich mee kan brengen
en dat DNB en de AFM, wanneer eisen van financiële
stabiliteit, soliditeit van de financiële onderneming of
gedragstoezicht dat vereisen, in kunnen grijpen in de
governance structuur van deze financiële onderneming.

5. Bijkantoren van banken uit
niet-lidstaten
6. Natuurlijke personen als
(statutaire) bestuuders

7. Aanpassing Besluit reikwijdtebepalingen Wft

8. Premiepensioen-instellingen

9. Gebruik burgerservicenummer

10. informatie-uitwisseling binnen
het FEC

11. Trigger events

12. Wetgevingsbrief 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

32

Maatregel/traject

Stand van zaken/Acties/Voornemens

AFM
1. Productontwikkelings-proces

2. Generieke zorgplicht

3. Vakbekwaamheid adviseurs

De afgelopen maanden is overleg gevoerd met DNB en de
AFM over de verankering van toezicht op het beleid inzake
de ontwikkeling van financiële producten. Uitkomst is dat
deze wijziging zal worden doorgevoerd in de reeds
bestaande grondslagen voor toezicht op beheerste en
integere bedrijfsvoering (via het reeds geconsulteerde
wetsvoorstel Wijzigingswet financiële markten 2013). In de
komende maanden zal in samenwerking met de AFM een
nadere uitwerking van deze wettelijke verankering op
besluitniveau worden ontwikkeld. Deze lagere regelgeving
zal worden geconsulteerd in het voorgenomen Wijzigingsbesluit financiële markten 2013.
Ik zal de voor- en nadelen van een dergelijke zorgplicht
nader bestuderen en hierover in overleg met de AFM
treden. Voorts zal ik de Tweede Kamer over de uitkomsten
hiervan informeren.
Dit wordt reeds geadresseerd. In nauw overleg met de
AFM heb ik in mei 2011 een aantal beleidsvoornemens
geformuleerd (brief van 2 mei 2011, Kamerstukken II
2010/11, 32 545, nr. 3) ten aanzien van de aanscherping
van de eisen aan de vakbekwaamheid van financieel
dienstverleners, waaronder adviseurs. Deze beleidsvoornemens worden in overleg met de AFM nader uitgewerkt
in het reeds geconsulteerde wetsvoorstel Wijzigingswet
financiële markten 2013 (W3) en het Wijzigingsbesluit
financiële markten 2013 (betreft een wijziging van het
Besluit gedragstoezicht financiële ondernemingen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

33

Maatregel/traject

Stand van zaken/Acties/Voornemens

4. Geschiktheid

Het wetsvoorstel ter verbetering van de geschiktheid- en
betrouwbaarheidstoets heb ik eind mei 2011, als onderdeel van een pakket aan wetsvoorstellen op het terrein van
de financiële markten, bij de Tweede Kamer ingediend
(Kamerstukken 2010/11, 32 786, nr. 2).
Op 24 oktober 2011 zal hierover een wetgevingsoverleg
plaatsvinden. Met de adviezen van DNB en AFM is
uiteraard rekening gehouden bij het opstellen van het
wetsvoorstel. Dit staat ook zo verwoord in de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel. Niet alle punten van
de toezichthouders zijn overgenomen. Hierop zal ik aan de
hand van de wetgevingswensen van de AFM kort ingaan.
De AFM geeft in haar wetgevingsbrief de voorkeur aan
een «paraplu»-bepaling waarin zowel het element van
deskundigheid als betrouwbaarheid is vervat. Omdat
deskundigheid en betrouwbaarheid van een geheel andere
aard zijn, en daardoor een andere uitwerking behoeven,
heb ik daarvoor niet gekozen. Een belangrijk verschil is
bijvoorbeeld dat betrouwbaarheid een ondeelbaar begrip
is waadoor niet relevant is waar een bestuurder of
commissaris binnen de financiële sector werkzaam is.
Deskundigheid, en de nieuwe term geschiktheid, zijn
daarentegen afgestemd op het soort branche en onderneming waarbij ook de samenstelling van het gehele
bestuurs- of toezichthoudend orgaan een belangrijke rol
speelt. De situatie dat iemand zowel kan worden aangemerkt als geschikt (wat betreft kennis, ervaring, vaardigheden en professioneel gedrag) en tevens als onbetrouwbaar (vanwege een antecedent), zal niet lang voortbestaan. Een onbetrouwbare bestuurder of commissaris zal
immers zijn functie niet mogen aanvaarden of, indien het
om een nieuw antecedent gaat, zijn functie moeten
neerleggen.
Tot slot wordt door de AFM gesproken van een dubbele
toetsing, terwijl de strekking van het wetsvoorstel een
toets door de vergunningverlenende toezichthouder
inhoudt met daarnaast een marginale toetsing door de
niet-vergunningverlenende toezichthouder. Omdat reeds
in de huidige situatie bestaande praktijk is dat de toezichthouders met elkaar meekijken bij de toetsen, zullen de
meerkosten mijns inziens beperkt blijven. Nieuw is dus
niet de manier van toetsen maar vooral het feit dat de
niet-vergunningverlenende toezichthouder in dit proces
een doorslaggevende stem krijgt indien zij, in tegenstelling tot de vergunningverlenende toezichthouder, een
persoon ongeschikt of onbetrouwbaar acht.
De moreel-ethische verklaring zal worden verankerd in de
regelgeving (zie ook de motie van het lid Huizing
(Kamerstukken II, 2010/11, 31 980, nr. 37). Over de wijze
waarop dit geregeld zal worden ben ik in overleg met de
toezichthouders.
Met de AFM ben ik van mening dat beleidsbepalers van
financiële ondernemingen altijd betrouwbaar en geschikt
moeten zijn, ook indien de financiële onderneming is
aangesloten bij een collectieve vergunning of het een
financiële diensverlener betreft. Ik zal dan ook samen met
de AFM bezien welke wijzigingen in de regelgeving nodig
zijn om te borgen dat hierop adequaat toezicht kan
worden gehouden.

5. Bankierseed

6. Toetsing beleidsbepalers
aangesloten ondernemingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

34

Maatregel/traject

Stand van zaken/Acties/Voornemens

7. Transparantie bij oversluiten
hypotheek (nieuwe rentevaste
periode)

Zoals aangekondigd in mijn brief van 30 juni 2011 naar
aanleiding van de sectorstudie van de NMa naar de
hypotheekmarkt (Kamerstukken II 2010/11, 24 036, nr. 390)
ben ik van plan om een aantal maatregelen te treffen om
overstapdrempels te verminderen. Zo ben ik voornemens
om aanbieders, waar nodig via wet- en regelgeving, te
verplichten om drie maanden voor het aflopen van de
rentevaste periode de consument hierover te informeren
en tevens een nieuw aanbod te doen. Ook bezie ik in
hoeverre afsluitprovisies, niet zijnde advies- en distributiekosten, bij het afsluiten van een hypotheekproduct weg te
nemen zijn. Momenteel ben ik bezig met de uitwerking
van deze plannen, in samenspraak met de AFM. Ik zal uw
Kamer hierover in het najaar van 2011 nader informeren.
Ik ben voornemens om maatregelen te treffen, waar nodig
via wet- en regelgeving, die ervoor zorgen dat kredietverstrekkers aan de consument transparant maken hoe een
hypotheek met een variabele rente is opgebouwd en
richting consument communiceren welke componenten
variabel zijn. Ook zou de kredietverstrekker veranderingen
in het rentetarief moeten beargumenteren. Ik zal uw
Kamer najaar 2011 nader informeren over de voorgenomen maatregelen.
Met de AFM ben ik van mening dat verschillen in
regelgeving die niet te herleiden zijn tot verschillen in
dienstverlening en daaraan verbonden risico’s zo veel
mogelijk moeten worden vermeden. Dit hoeft echter niet
altijd te betekenen dat exact dezelfde regels van toepassing moeten zijn op alle typen uitvoerders en producten.
Waar een verschil in regelgeving wordt geïdentificeerd dat
mogelijk niet voldoende gerechtvaardigd kan worden, is er
wat mij betreft reden om te bezien of dat verschil kan
worden opgeheven. Samen met mijn ambtgenoot van
SZW zal ik hierover met de AFM in overleg treden.
Zoals de toezichthouders aangeven is op ambtelijk niveau
overleg opgestart over de risico’s die DNB en AFM
tegenkomen en de redenen waarom deze met de huidige
regelgeving onvoldoende kunnen worden geadresseerd.
Als uit dat overleg, en (zoals gebruikelijk) uit consultatie
van overige belanghebbenden, noodzaak tot wijziging van
de regelgeving blijkt, zal ik daartoe overgaan.
Met de AFM ben ik van mening dat een client-ID een
instrument is voor de AFM om gerichter en efficiënter
marktmisbruik te onderzoeken. Ik zal mij dan ook bij de
herziening van de MiFID- richtlijn in Brussel inzetten voor
een verplicht gebruik van de client-ID.
Zoals in de kabinetsreactie op het rapport van de
commissie De Wit is aangegeven, zal het grensbedrag van
2,5 miljoen euro in het kader van de vrijstelling van de
prospectusplicht worden gehandhaafd.
Misbruik van de conversie uitzondering wordt geadresseerd in het reeds geconsulteerde wetsvoorstel Wijzigingswet Financiële Markten 2013. Het betreft de wijziging
van artikel 5:4, onderdeel g, van de Wft.
Evenals de AFM acht ik een zekere aanpassing van de
biedingsregels van belang. Deze aanpassing, waaronder
de introductie van de zogenoemde «put up or shut
up»-regeling, zal worden doorgevoerd bij algemene
maatregel van bestuur. Deze aanpassing zal overeenkomstig de daarvoor geldende procedure naar verwachting in
de tweede helft van 2011 bij beide Kamers worden
voorgehangen respectievelijk begin 2012 worden
nagehangen.

8. Transparantie variabele rente

9. Definitie «pensioen»

10. Premiepensioen-instellingen
(PPI)

11. Client-ID voor effectiever
toezicht op marktmisbruik

12. Handhaven Vrijstelling € 2,5
mln

13. Misbruik conversieuitzondering

14. Aanpassingen Besluit
openbare biedingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

35

Maatregel/traject

Stand van zaken/Acties/Voornemens

Algemeen inzake aanhef:
«Versterking toezicht financiële
verslaggeving en toezicht
accountantsorganisaties»

In de op 13 september 2011 aan de Tweede Kamer
gezonden gecombineerde reactie op het evaluatieonderzoek Wtfv, de visie op accountancy en de reactie op de
initiatiefnota van de heer Plasterk geef ik de conclusies
van het evaluatieonderzoek Wtfv weer, die ik onderschrijf.
Dit evaluatieonderzoek heeft onder meer specifiek gekeken
naar de bevoegdheden van de AFM in de onderzoeksfase
en de vragen onderzocht of niet alleen bij twijfel in het
kader van het inlichtingenonderzoek informatie mag
worden opgevraagd door de AFM en of de AFM in het
kader van het inlichtingenverzoek specifieke documenten
van een effectenuitgevende instelling mag opvragen.
Het onderzoek wijst er onder meer op dat het in de eerste
plaats aan de onderneming is om vermogen en resultaat
te rapporteren aan de hand van de hiervoor gestelde
voorschriften. Van de toezichthouder wordt verwacht dat
deze controleert of de wet en verslaggevingsregels hierbij
goed zijn toegepast. Dat de AFM in geval van twijfel naar
de Ondernemingskamer kan stappen die dan als onafhankelijk rechter beslist of de regels geschonden zijn of niet,
lijkt de onderzoekers nog steeds de optimale en meest
evenwichtige regeling. Ik ben het hiermee eens.
In de op 13 september 2011 aan de Tweede Kamer
gezonden Gecombineerde reactie op het evaluatieonderzoek Wtfv, de visie op accountancy en de reactie op de
initiatiefnota van de heer Plasterk is een wetswijziging
aangekondigd waarmee mogelijk wordt gemaakt dat in
uitzonderlijke gevallen onder bepaalde voorwaarden
informatie van de ene naar de andere toezichtafdeling kan
worden verstrekt.
In de op 13 september 2011 aan de Tweede Kamer
gezonden Gecombineerde reactie op het evaluatieonderzoek Wtfv, de visie op accountancy en de reactie op de
initiatiefnota van de heer Plasterk is een wetswijziging
aangekondigd waarmee mogelijk wordt gemaakt dat de
AFM de naleving van een aanbeveling via de Ondernemingskamer afdwingbaar kan maken.
Op 1 juli 2011 is de Wijzigingswet financiële markten 2010
in werking getreden. Hiermee is de termijn voor het
starten van een herzieningstermijn bij de Ondernemingskamer aangepast van zes naar negen maanden. In de op
13 september 2011 aan de Tweede Kamer gezonden
Gecombineerde reactie op het evaluatieonderzoek Wtfv,
de visie op accountancy en de reactie op de initiatiefnota
van de heer Plasterk, is op dit vlak nog een wetswijziging
aangekondigd. Vanuit het oogpunt van consistentie wordt
voorgesteld om voor het indienen van een verzoek bij de
Ondernemingskamer, voor het doen verschaffen van een
nadere toelichting aan de AFM en om voor het indienen
van een verzoek bij de Ondernemingskamer tot naleving
van een door de AFM gedane aanbeveling dezelfde
termijn van negen maanden te hanteren.
In de op 13 september 2011 aan de Tweede Kamer
gezonden Gecombineerde reactie op het evaluatieonderzoek Wtfv, de visie op accountancy en de reactie op de
initiatiefnota van de heer Plasterk is een aantal wetswijzigingen aangekondigd waarmee het toezicht financiële
verslaggeving door de AFM effectiever kan worden
gemaakt. De mogelijkheid tot het delen van informatie met
de IOSCO moet in dit kader nog nader worden bezien.

15. Belemmering interne
informatie-uitwisseling door
Chinese Walls tussen Wta – Wtfv
en Wft – Wtfv

16. Mogelijkheid tot afdwingen
van een aanbeveling bij de
Ondernemingskamer

17. Termijn voor onderzoeksperiode TFV

18. Meer mogelijkheden om
effectief informatie te kunnen
delen met IOSCO

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

36

Maatregel/traject

Stand van zaken/Acties/Voornemens

19. Beperkte bevoegdheden AFM
in de onderzoeksfase

Zoals hierboven ook weergegeven, acht ik de huidige
procedure, waarbij de AFM in geval van twijfel naar de
Ondernemingskamer kan stappen en waarbij de Ondernemingskamer dan als onafhankelijk rechter beslist of de
regels geschonden zijn of niet, de optimale en meest
evenwichtige regeling. Wanneer een onderneming
onvoldoende gevolg geeft aan een verzoek om nadere
toelichting van de AFM heeft de AFM de mogelijkheid om
de Ondernemingskamer te verzoeken de onderneming te
bevelen om gehoor te geven aan een dergelijk verzoek. De
Ondernemingskamer toetst in voorkomend geval of het
verzoek van de AFM gegrond is of niet. Verder is het aan
de Ondernemingskamer om te bepalen op welke wijze het
verschaffen van de nadere toelichting dient te gebeuren,
waarbij hetgeen door partijen naar voren is gebracht een
rol zal spelen. De AFM heeft kortom (reeds) de mogelijkheid om het verschaffen van de nodige nadere toelichting
af te dwingen middels een verzoek bij de Ondernemingskamer. Hierbij geldt voor de AFM als enige beperking dat
de Ondernemingskamer in voorkomend geval een eigen
afweging maakt. Meer specifiek wordt wat betreft het niet
alleen bij twijfel kunnen opvragen van informatie in het
hierboven genoemde evaluatie onderzoek geoordeeld dat
er altijd een reden moet zijn voor het opvragen van
informatie bij een individuele onderneming en dat moet
worden gewaakt voor het gevaar van fishing expeditions.
Wat betreft het kunnen opvragen van specifieke documenten wordt gewezen op het risico van onnodige lastenverzwaring bij ondernemingen in verband met de voorbereiding, aanlevering en controle van informatie. Daarnaast
wijzen de onderzoekers erop dat de AFM nog geen gebruik
heeft gemaakt van de mogelijkheid om, indien een
onderneming onvoldoende gevolg geeft aan een verzoek
om informatie die de twijfel van de AFM kan wegnemen,
op grond van artikel 2:452 van het Burgerlijk Wetboek een
verzoekschrift hiertoe in te dienen bij de Ondernemingskamer. De onderzoekers adviseren de AFM om, wanneer een
onderneming niet of onvoldoende meewerkt, frequenter
deze «stok achter de deur» toe te passen. Ik onderschrijf
dit advies en de conclusies van het evaluatie onderzoek.
In de op 13 september 2011 aan de Tweede Kamer
gezonden Gecombineerde reactie op het evaluatieonderzoek Wtfv, de visie op accountancy en de reactie op de
initiatiefnota van de heer Plasterk is een aantal wetswijzigingen aangekondigd waarmee het toezicht financiële
verslaggeving door de AFM effectiever kan worden
gemaakt. De aanpassing van de artikelen 2:403 en 2:408
van het Burgerlijk Wetboek wordt in overleg met de
minister van Veiligheid en Justitie in dit kader nader
bezien.
De AFM signaleert dat door verschillende constructies
verhaalsmogelijkheden bij financiële ondernemingen
worden verminderd doordat winsten kunstmatig worden
afgeroomd en rondgepompt. Ik zal samen met de AFM de
mogelijkheden verkennen om de verhaalsmogelijkheden
voor de AFM bij financiële ondernemingen en aan die
ondernemingen gelieerde derden te verbeteren.
De AFM stelt aanpassing van het publicatieregime voor
boetes voor. Zoals de AFM in haar brief ook opmerkt is
thans een beroepsprocedure bij het College van Beroep
voor het bedrijfsleven aanhangig. Ik wacht de uitkomsten
van deze procedure af en zal daarna samen met de AFM
bezien in hoeverre wijziging van het publicatieregime voor
boetes wenselijk is.

20. Aanpassing 2:403 en 2:408 BW

21. Verhaalsmogelijkheiden bij
gelieerde derden

22. Publicatieregime boetes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

37

Maatregel/traject

Stand van zaken/Acties/Voornemens

23. Schikkingbevoegdheid

De schikkingbevoegdheid is thans voorbehouden aan het
Openbaar Ministerie. In doorgaans eenvoudige zaken kan
van een verder strafproces worden afgezien indien de
verdachte akkoord gaat met het schikkingsvoorstel van het
Openbaar Ministerie. In het bestuursrecht bestaat een
dergelijke bevoegdheid voor zover mij bekend niet. Ik zal
een dergelijke bevoegdheid in overleg met de AFM
bestuderen. Op voorhand zie ik echter geen aanleiding om
op dit punt te tornen aan de Algemene wet bestuursrecht
maar zie ik meer in alternatieven, zoals de pilot versnelde
boeteprocedure.
Ik heb de totstandkoming van een clementieregeling altijd
gesteund. In de praktijk blijkt het evenwel lastig de
clementieregeling te gebruiken in gevallen van overtredingen die zowel beboetbaar zijn ingevolge de Wet op het
financieel toezicht als strafrechtelijk kunnen worden
afgedaan middels strafbaarstelling in de Wet op de
Economische Delicten.
Ik zie een oplossing in nauwere samenwerking tussen de
AFM en het Openbaar Ministerie op dit gebied. Ik ben
bereid om verder mee te denken en steun te verlenen
waar nodig om het succes van de clementieregeling te
bewerkstelligen.
Ik deel de analyse van de AFM dat zij wellicht een grotere
wettelijke ruimte heeft om het instrument van «mystery
shoppen» in te zetten. Ik wacht dan ook met vertrouwen
de eerste resultaten af.
De afgelopen maanden is gewerkt aan de voorbereiding
van een wetsvoorstel dat strekt tot een expliciete hogere
drempel voor aansprakelijkheid van DNB en de AFM. Het
wetsvoorstel zal naar verwachting in oktober bij de
Tweede Kamer worden ingediend. DNB en de AFM zijn
intensief betrokken bij de totstandkoming van het
ontwerp. De AFM pleit voor een beperking van de
aansprakelijkheid voor alle financiële toezichtwetten. Deze
wens van de AFM is ons bekend, echter er is gekozen om
de aansprakelijkheid te beperken voor het toezicht uit
hoofde van de Wft en de Wfm BES. Dit omdat bij die
wetten sprake is van een combinatie van een internationale context waarin het toezicht wordt uitgeoefend en
de aanwezigheid van een knellend toezichthouderdilemma
waarbij de toezichthouder als het ware de keuze heeft uit
twee kwaden. Deze combinatie onderscheidt hen van
andere toezichthouders en gaat voorts niet op bij andere
wetgeving in het kader waarvan DNB en de AFM zijn
aangewezen als toezichthouder. Het toezicht dat zij op
grond van die wetten uitoefenen is hoofdzakelijk nationaal
van aard en daarnaast is bij die wetten geen sprake van
een toezichthouderdilemma.

24. Clementieregeling

25. Mystery shopping

26. Beperking aansprakelijkheid
toezichthouders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

38

Bijlage V

Nationaal wetgevingsprogramma financiële markten
Overzicht bij de TK aanhangige- en in departementale voorbereiding zijnde wetgevingstrajecten op het terrein van de financiële markten
Wetgevingstraject

Voortgang

NATIONALE WETSVOORSTELLEN
Wetsvoorstel ter introductie van de bevoegdheid tot aanpassing en terugvordering van
bonussen en deskundigheidstoetsing van
o
commissarissen (32 512)
Wetsvoorstel n.a.v. het advies van de
Commissie Frijns (32 014)
Wetsvoorstel Wijzigingswet financiële markten
2012 (32 781)*
Wetsvoorstel Wet versterking governance van
DNB en de AFM (32 782)*
Wetsvoorstel introductie meldplicht cash
settled instrumenten (32 783)*
Wetsvoorstel Wet financiële markten BES
(32 784)*
Wetsvoorstel Wet ter voorkoming van
witwassen en financiering van terrorisme BES
(32 785)*
Wetsvoorstel geschiktheidseis (32 786)*

Wetsvoorstel ter aanvulling van de Wet op het
financieel toezicht met regels met betrekking
tot het verlenen van afwikkeldiensten en het
toezicht daarop (32 025)

Wetsvoorstel Wet op het accountantsberoep
Wetsvoorstel bijzondere maatregelen
financiële ondernemingen («Interventiewet»)
Wetsvoorstel Wet bekostiging financieel
toezicht
Wetsvoorstel Wet beperking aansprakelijkheid
AFM en DNB
Wetsvoorstel gebruik BSN Financiële Sector

Het wetsvoorstel is gereed voor plenaire
behandeling.

Het wetsvoorstel is gereed voor plenaire
behandeling.
Het wetsvoorstel is in mei 2011 bij de Tweede
Kamer ingediend. Op 24 oktober 2011 zal er
een wetgevingsoverleg plaatsvinden.
Het wetsvoorstel is in mei 2011 bij de Tweede
Kamer ingediend. Op 24 oktober 2011 zal er
een wetgevingsoverleg plaatsvinden.
Het wetsvoorstel is in mei 2011 bij de Tweede
Kamer ingediend. Op 24 oktober 2011 zal er
een wetgevingsoverleg plaatsvinden.
Het wetsvoorstel is in mei 2011 bij de Tweede
Kamer ingediend. Op 24 oktober 2011 zal er
een wetgevingsoverleg plaatsvinden.
Het wetsvoorstel is in mei 2011 bij de Tweede
Kamer ingediend. Op 24 oktober 2011 zal er
een wetgevingsoverleg plaatsvinden.
Het wetsvoorstel is in mei 2011 bij de Tweede
Kamer ingediend. Op 24 oktober 2011 zal er
een wetgevingsoverleg plaatsvinden.
Het wetsvoorstel is ingediend. De Kamer heeft
verslag uitgebracht.
N.B.: Er wordt gewacht met de nota n.a.v. het
verslag omdat de Europese Commissie heeft
aangekondigd een voorstel voor een Verordening te doen dat deels dezelfde materie regelt.
Het wetsvoorstel is in oktober 2011 bij de
Tweede Kamer ingediend.
Het wetsvoorstel wordt naar verwachting in
oktober 2011 bij de Tweede Kamer ingediend.
Het wetsvoorstel wordt naar verwachting in
oktober 2011 bij de Tweede Kamer ingediend.
Het wetsvoorstel wordt naar verwachting in
oktober 2011 bij de Tweede Kamer ingediend.
Het wetsvoorstel is in departementale
voorbereiding.

o

= co-productie met justitie
* = maakt onderdeel uit van pakket wetgeving op het terrein van de financiële markten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

39

Bijlage VI

Europees wetgevingsprogramma financiële markten
I. Reeds aangenomen Europese regelgeving

Type
EU-besluit

Eerstverantwoordelijk
departement

Titel

Vindplaats
EU publicatieblad

Uiterste
impl. datum

Impl. status

Opmerkingen

Richtlijn

Financiën

L 302/97 dd.
16-09-2009

31-okt-2010

Vertraagd

Wijzigingen van de Wft
zijn ingediend bij de
Tweede Kamer,
wijzigingen van de Bpr
Wft zijn in consultatie.

Richtlijn

Financiën

L 267/7 dd.
10-10-2009

30-apr-2011

Vertraagd

24 juni 2011 ingediend
bij Tweede Kamer.

Richtlijn

Financiën

L 331/120 dd.
15-12-2010

31-dec-2011

Op schema

Blanco advies van de
Afdeling advisering
van de Raad van State.
In oktober 2011 bij de
Tweede Kamer
ingediend.

Richtlijn

Financiën

L 329/3 dd.
14-12-2010

31-dec-2011

Op schema

Wordt samen met CRD
II geïmplementeerd:
wijzigingen van de Wft
zijn ingediend bij de
Tweede Kamer,
wijzigingen van de Bpr
Wft zijn in consultatie.

Richtlijn

Financiën

RICHTLIJN 2009/111/EG van het
Europees Parlement en de Raad van
16 september 2009 tot wijziging van de
Richtlijnen 2006/48/EG, 2006/49/EG en
2007/64/EG wat betreft banken die zijn
aangesloten bij centrale instellingen,
bepaalde eigenvermogensbestanddelen, grote posities, het toezichtkader en
het crisisbeheer (CRD II)
RICHTLIJN 2009/110/EG van het
Europees Parlement en de Raad van
16 september 2009 betreffende de
toegang tot, de uitoefening van en het
prudentieel toezicht op de werkzaamheden van instellingen voor elektronisch geld, tot wijziging van de
Richtlijnen 2005/60/EG en 2006/48/EG
en tot intrekking van Richtlijn
2000/46/EG (E-money)
RICHTLIJN 2010/78/EU van het
Europees Parlement en de Raad van
24 november 2010 tot wijziging van de
Richtlijnen 98/26/EG, 2002/87/EG,
2003/6/EG, 2003/41/EG, 2003/71/EG,
2004/39/EG, 2004/109/EG, 2005/60/EG,
2006/48/EG, 2006/49/EG en 2009/65/EG
wat de bevoegdheden van de
Europese toezichthoudende autoriteit
(Europese Bankautoriteit), de Europese
toezichthoudende autoriteit (Europese
Autoriteit voor verzekeringen en
bedrijfspensioenen) en de Europese
toezichthoudende autoriteit (Europese
Autoriteit voor effecten en markten)
betreft (OMNIBUS I)
RICHTLIJN 2010/76/EU van het
Europees Parlement en de Raad van
24 november 2010 tot wijziging van de
Richtlijnen 2006/48/EG en 2006/49/EG
wat betreft de kapitaalvereisten voor
de handelsportefeuille en voor
hersecuritisaties, alsook het bedrijfseconomisch toezicht op het beloningsbeleid (CRD III)
RICHTLIJN 2010/73/EU van het
Europees Parlement en de Raad van
24 november 2010 tot wijziging van
Richtlijn 2003/71/EG betreffende het
prospectus dat gepubliceerd moet
worden wanneer effecten aan het
publiek worden aangeboden of tot de
handel worden toegelaten en Richtlijn
2004/109/EG betreffende de transparantievereisten die gelden voor
informatie over uitgevende instellingen
waarvan effecten tot de handel op een
gereglementeerde markt zijn toegelaten (Prospectus)

L 237/1 dd.
11-12-2010

1-jul-2012

Op schema

Blanco advies van de
Afdeling advisering
van de Raad van State.
In oktober 2011 bij de
Tweede Kamer
ingediend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

40

Richtlijnen

Type
EU-besluit

Eerstverantwoordelijk
departement

Titel

Vindplaats
EU publicatieblad

Uiterste
impl. datum

Impl. status

Opmerkingen

Richtlijn

Financiën

L 335/1 dd.
17-12-2009

01-jan-2013

Op schema

Wetsvoorstel momenteel in consultatie.

Richtlijn

Financiën

RICHTLIJN 2009/138/EG van het
Europees Parlement en de Raad van
25 november 2009 betreffende de
toegang tot en uitoefening van het
verzekerings- en het herverzekeringsbedrijf
(Solvency II)
RICHTLIJN 2011/61/EU van het
Europees Parlement en de Raad van
8 juni 2011 inzake beheerders van
alternatieve beleggingsinstellingen en
tot wijziging van de Richtlijnen
2003/41/EG en 2009/65/EG en van de
Verordeningen (EG) nr. 1060/2009 en
(EU) nr. 1095/2010 (AIFM)

L 174/1 dd.
01-07-2011

22-jul-2013

Op schema

Wetsvoorstel momenteel in consultatie.

Financiën

VERORDENING 1031/2010 van de
Commissie van 12 november 2010
inzake de tijdstippen, het beheer en
andere aspecten van de veiling van
broeikasgasemissierechten overeenkomstig Richtlijn 2003/87/EG van het
Europees Parlement en de Raad tot
vaststelling van een regeling voor de
handel in broeikasgasemissierechten
binnen de Gemeenschap. (Emissiehandel)

L 302/1 dd.
18-11-2010

n.v.t.

Op schema

Financiën

AANBEVELING (2011/442/EU) van de
Commissie van 18 juli 2011 betreffende
toegang tot een elementaire betaalrekening

L 190/87 dd.
21-07-2011

21-jan-2012

Op schema

Richtlijnen

Verordening
Verordening

Aanbeveling
Aanbeveling

II. Verwachte Europese regelgeving
Type
EU-besluit

Eerstverantwoordelijk
Departement/
Contactpersoon

Titel/Onderwerp

Verwachte
datum
vaststelling

Verwachte
uiterste
impl.datum

Opmerkingen

Richtlijn

Financiën

Financiële Conglomeraten Richtlijn
(FICO I)

Najaar 2011

Q2/3 2013

Richtlijn

Financiën

2012

Richtlijn

Financiën

Herziening Depositogarantiestelsel
(DGS) Richtlijn
MIFID Richtlijn
+ herziening huidige uitvoeringsrichtlijn
De MiFID reguleert beleggingsondernemingen (en handelsplatformen). De
MiFID bestrijkt een groot aantal
onderwerpen waaronder: infrastructuur handelsplatformen, pre- en post
trade transparantie, data consolidatie,
transactierapportages, regulering
derivaten en een breed scala aan
gedragsregels en consumentenbescherming.

1-jan-2013/
1-jan-2014
1-jan-2013

Juristen linguïsten bezien de tekst in
september 2011. De richtlijn zal nog dit
jaar worden vastgesteld, met een
implementatietermijn van 18 maanden.
De onderhandelingen bevinden zich in
de triloog fase.

Richtlijnen

2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

41

Type
EU-besluit

Eerstverantwoordelijk
Departement/
Contactpersoon

Titel/Onderwerp

Verwachte
datum
vaststelling

Verwachte
uiterste
impl.datum

Opmerkingen

Richtlijn
Richtlijn
Richtlijn

Financiën
Financiën
Financiën

CRD IV Richtlijn
Omnibus II
Mortgage Credit Richtlijn

Q3 2012
Q1 2012
2012

1-jan-2013
1-apr-2013
2014

Richtlijn

Financiën

Herziening Overnamerichtlijn

2012

Onbekend

Richtlijn

Financiën

Herziening Transparantierichtlijn

2012

Onbekend

Richtlijn
Richtlijn

Financiën
Financiën

2012
2012

Onbekend
Onbekend

Richtlijn

Financiën

2012

Onbekend

Richtlijn

Financiën,
SZW

2012/2013

Onbekend

Richtlijn

Financiën

2013

2014

Richtlijn

Financiën

Herziening Marktmisbruik Richtlijn
Herziening Richtlijn Verzekeringstussenpersonen (IMD II)
Packaged Retail Investment Products
(PRIPS) Richtlijn
Herziening Activities and supervision
of institutions for occupational
retirement provision (IORPs) Richtlijn
Bank Recovery Resolution Richtlijn
In het kader van crisismanagement.
Financiële Conglomeraten Richtlijn
(FICO II)

2014

2016

Richtlijn

Financiën

Securities Law Richtlijn
Over cross border effectentransacties
en uitoefening van stemrechten

Onbekend

Onbekend

Richtlijn

Financiën

Onbekend

Onbekend

Richtlijn

Financiën

Investor Compensation Schemes
(ICS)
VerzekeringsgarantiestelselRichtlijn
(Insurance Guarantee Scheme – IGS)

Onbekend

Onbekend

Er wordt gewacht op een Commissievoorstel.

Herziening Credit Rating Agencies
Verordening (CRA III)
CRD IV

2012

n.v.t.

Q3 2012

n.v.t.

Commissievoorstel wordt in november
2011 verwacht.
Gekoppeld aan CRD IV Richtlijn.

MIFID Verordening
+ herziening huidige uitvoeringsverordening
Short Selling

2012

n.v.t.

Gekoppeld aan MIFID Richtlijn.

2012

n.v.t.

De onderhandelingen bevinden zich in
de triloog fase.

European Market Infrastructure
Regulation (EMIR)
Single European Payments Area End
Date (SEPA)

Medio 2012

n.v.t.

Begin 2012
(streefdatum
1-jan)
2012

n.v.t.

Richtlijnen

De Mortage Credit Richtlijn is momenteel nog in de onderhandelingsfase. De
Europese commissie zet in op een zo
hoog mogelijk niveau van harmonisatie
in Europa.
Herziening van de Overnamerichtlijn
was voorzien in 2011 maar heeft
vertraging opgelopen. Resultaten van
het onderzoek naar knelpunten/
toepassing van de richtlijn (waaronder
stakeholder perception) worden eind
2011 verwacht met rapport/reactie van
de Europese Commissie begin 2012.
Naar verwachting wordt dit najaar
begonnen met de herziening van de
richtlijn transparantie.
De onderhandelingen beginnen in het
eerste kwartaal van 2012.

Nog niet duidelijk of het een richtlijn of
verordening gaat worden.

Er zijn nog geen teksten. De verwachte
datum van vaststelling en de verwachte
implementatiedatum zijn grove
schattingen.
Er wordt momenteel gewerkt aan een
aangepast Commissievoorstel, de
Raadswerkgroepen zijn nog niet van
start.
Momenteel in de onderhandelingsfase.

Verordeningen
Verordening
Verordening
Verordening

Financiën

Verordening
Verordening
Verordening

Financiën

Verordening

Financiën

Financiën
Financiën

Financiën
Financiën

Central Securities Depository

n.v.t.

Commissievoorstel wordt in november
2011 verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

42

Type
EU-besluit

Eerstverantwoordelijk
Departement/
Contactpersoon

Titel/Onderwerp

Verwachte
datum
vaststelling

Verwachte
uiterste
impl.datum

Opmerkingen

Groenboek

Veiligheid en
Justitie

Corporate governance niet-financiële
ondernemingen

2011

n.v.t.

Groenboek

Financiën

Corporate governance financiële
ondernemingen

2011

n.v.t.

De Europese Commissie heeft 6 april
2011 dit groenboek gepubliceerd. Het
kabinet heeft juli 2011 de kabinetsreactie op het groenboek aan de Europese
Commissie verzonden.
De Europese Commissie heeft dit
groenboek op 2 juni 2010 gepubliceerd
en in 2011 aangegeven dat enkele
maatregelen (opgeworpen in het
groenboek) zullen worden meegenomen in CRD IV.

Richtlijnen
Groenboeken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 980, nr. 55

43