Bijlage 1
Bestuurlijke verhoudingen binnen het VTH-stelsel
Op basis van de wet ben ik verantwoordelijk voor het VTH-stelsel als geheel. Dit
houdt in dat de actoren binnen het stelsel in staat moeten zijn hun wettelijke
taken naar behoren uit te kunnen voeren1, maar ook dat ik:

Het bevoegd gezag kan ondersteunen bij het versterken van de uitvoering van
de VTH-taken.

Een adviserende rol heb bij de verlening van omgevingsvergunningen aan
grote bedrijven; Wabo-advies door de ILT.

Toezicht houd op de uitvoering van de VTH-taken op het terrein van milieu die
aan de provincies zijn opgedragen in medebewind; interbestuurlijk toezicht
door de ILT.
Binnen VTH-stelsel zijn gemeenten en provincies wettelijk gezien het bevoegd
gezag (vergunningverlener, toezichthouder en handhaver) voor het merendeel van
de inrichtingen bedoeld in de Wet milieubeheer (hierna bedrijven). Bedrijven zijn
primair verantwoordelijk voor de veiligheid en voor naleving van de relevante weten regelgeving.
Het VTH-stelsel is zo ingericht dat de uitvoering van de milieutaken wordt gedaan
door omgevingsdiensten. Deze landsdekkende diensten2 verlenen vergunningen,
houden toezicht en handhaven in opdracht van het bevoegd gezag. Het bevoegd
gezag is naast opdrachtgever ook eigenaar van een omgevingsdienst.
Voor Tata Steel en andere bedrijven gelegen op het terrein van Tata Steel, zoals
Harsco, is de provincie Noord-Holland het bevoegd gezag en de Omgevingsdienst
Noordzeekanaalgebied3 (hierna ODNZKG) de uitvoerende dienst.
De ODNZKG voert in mandaat VTH-taken uit voor de bevoegde gezagen en houdt
o.a. toezicht op Tata Steel en Harsco en treedt namens de provincie NoordHolland handhavend op. De uitvoering van de VTH-taken door het bevoegd gezag
wordt gecontroleerd door de Raden en Staten.
Ondersteuning bevoegd gezag
Naast het tweejaarlijks onderzoek naar de kwaliteit van de uitvoering van de VTHtaken, ondersteun ik het bevoegd gezag en de omgevingsdiensten om de kwaliteit
van de uitvoering van VTH-taken te verbeteren met regio-overstijgende projecten.
Dat richt zich vooral op gebieden waar ik mogelijkheden zie om de veiligheid bij
bedrijven te verbeteren. Dit kan door bijvoorbeeld door extra
veiligheidsverbeteringen bij bedrijven te stimuleren of kennis bij
omgevingsdiensten te versterken.
Voorbeelden zijn het borgen van een landelijke kennisinfrastructuur voor
omgevingsdiensten en de inzet op projecten zoals net niet Brzo-bedrijven en
achterblijvende bedrijven. Het laatste project neemt bijvoorbeeld ook mee welke
instrumenten het meest effectief kan worden ingezet bij deze bedrijven. Hierover
informeerde ik u in mijn brief van 29 mei 20194.

1

Het tweejaarlijks onderzoek naar de kwaliteit van de uitvoering van de VTH-taken kan
aanbevelingen opleveren voor o.a. het Rijk
2
29 in totaal en opgericht als openbaar lichaam op grond van de Wet gemeenschappelijke
regelingen
3
één van de 29 omgevingsdiensten en één van de zes Brzo-omgevingsdiensten(de
vergunningverlening, toezicht en handhaving op Brzo-bedrijven is neergelegd bij zes van de
29 omgevingsdiensten)
4
Kamerstukken II, 2018-2019, 28089, nr. 135
Pagina 1 van 2

Wabo-advies
De ILT vervult binnen het VTH-stelsel een adviserende rol aan de provincies bij de
verlening van omgevingsvergunningen aan grote bedrijven (waaronder Brzobedrijven zoals Tata Steel)5. Deze rol houdt in dat de provincie verplicht is de ILT
om advies te vragen alvorens een vergunning te verlenen, waarop de ILT de
mogelijkheid heeft te adviseren op de ontwerpvergunning.
Dit is geregeld voor een beperkt aantal vergunningen van bedrijven die zijn
aangewezen in bijlage 3 bij het Besluit omgevingsrecht (Bor).
Tata Steel valt onder de aangewezen categorie omdat het bedrijf onder Brzo valt.
Harsco behoort gezien de aard van het bedrijf niet tot een van de aangewezen
categorieën bedrijven. Hierdoor was de provincie Noord-Holland niet verplicht de
ILT om advies te vragen bij de vergunningverlening aan Harsco.
In de meeste gevallen wordt het advies van de ILT opgevolgd en verwerkt in de
uiteindelijke omgevingsvergunning. In het geval dat het advies niet wordt
opgevolgd kan de ILT bezwaar en beroep aantekenen tegen het besluit tot
vergunningverlening. In het geval van Tata Steel heeft de ILT nu tweemaal beroep
ingediend bij de bestuursrechter om de provincie te bewegen de milieuvergunning
van Tata Steel aan te passen op het gebied van stikstofoxiden. Alle zienswijzen
van de ILT zijn beschikbaar op de ILT website6.
Interbestuurlijk toezicht
De ILT is aangewezen om interbestuurlijk toezicht uit te voeren op de uitvoering
van de taken die aan de provincies zijn opgedragen in medebewind op het terrein
van milieu. Het toezicht is terughoudend en selectief vormgegeven, conform de
Wet revitalisering generiek toezicht (Wrgt). Pas wanneer er signalen zijn dat het
bevoegde gezag haar taken niet naar behoren uitvoert pakt de ILT de rol van
interbestuurlijk toezichthouder op. Het interbestuurlijk toezicht is alleen gericht op
de uitvoering van wettelijke medebewindstaken7. Ingrijpen gebeurt alleen als
wettelijk vastgelegde medebewindstaken niet (juist) worden uitgevoerd. Of als
besluiten in strijd zijn met het algemeen belang of het recht.
Uitgangspunten van de Wrgt zijn een gerechtvaardigd vertrouwen, en een
horizontale verantwoording van B&W aan de gemeenteraad en van Gedeputeerde
Staten aan Provinciale Staten die op orde is. Bij haar toezicht op de provincies
gaat de ILT hiervan uit. De controle op bevoegd gezag vindt in principe plaats via
horizontale democratische verantwoording (de Gedeputeerden leggen
verantwoording af aan Provinciale Staten).
De ILT heeft als toezichthouder IBT een onderzoekende rol. Om tot een oordeel te
kunnen komen over de taakuitvoering door de provincie doorloopt de ILT een
‘interventieladder’. Deze bestaat uit zes stappen: (1) signaleren, (2) informatie
opvragen en valideren, (3) actief toezicht (afspraken over acties, termijnen en
vervolg), (4) vooraankondiging juridische interventies, (5) voorbereiding besluit
tot indeplaatsstelling met laatste termijn om zelf te voorzien en (6) in het uiterste
geval kan ik ook maatregelen treffen die de Provinciewet biedt. Daarbij zijn er
twee opties. Ten eerste kan ik, als een provincie de uitvoering van een taak
verwaarloost, in de plaats treden. Met andere woorden, zelf deze taak op me
nemen. Ten tweede, als een besluit van de provincie in strijd is met het recht of
het algemeen belang, kan ik een dergelijk besluit voordragen voor schorsing of
vernietiging.

5

artikel 26 lid 3 Wabo en artikel 6.3, 2e lid Bor

6

De door de ILT uitgebrachte zienswijzen, beroepen en adviezen zijn terug te vinden op
https://www.ilent.nl/onderwerpen/wabo-vergunningen-grotebedrijven/
zienswijze-wabo-ilt
7
Medebewindstaken zijn taken die bij wet of decreet bij decentrale overheden zijn belegd
Pagina 2 van 2