Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 087

Wijziging van de Wet zorg en dwang
psychogeriatrische en verstandelijk
gehandicapte cliënten en de Wet op de beroepen
in de individuele gezondheidszorg in verband
met de invoering van de Wzd-functionaris

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 22 januari 2019
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de regering worden beantwoord, acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave
I.

ALGEMEEN

1

1.
2.
3.
4.
5.
6.

Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk
gehandicapte cliënten
Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg
Consultatie
Toezicht en handhaafbaarheidstoets van de inspectie
Gevolgen voor de regeldruk

2
8
8
9
12
12

II.

ARTIKELSGEWIJS

14

I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met instemming kennisgenomen
van de voorgestelde wijziging van de Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten en de Wet op de beroepen
in de individuele gezondheidszorg in verband met de invoering van de
Wzd-functionaris (hierna: het wetsvoorstel). Bij genoemde leden roept het
wetsvoorstel nog wel de vraag op of de implementatie van de voorgestelde wijzigingen risico’s met zich meebrengt op vertraging rond de
inwerkingtreding van de onderliggende drie wetten per 1 januari 2020.
Gezien de kwetsbaarheid voor de mensen en de families om wie het gaat

kst-35087-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

1

en voor de helderheid van alle betrokken professionals is het van het
grootste belang dat de implementatie van deze wetten in het komend jaar
soepel verloopt.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Genoemde leden hebben nog wel enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden hebben een aantal vragen over de uitwerking
van dit wetsvoorstel.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Deze leden hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij willen de regering echter nog enkele
vragen voorleggen.
De leden van de SP-fractie hebben met zorgen kennisgenomen van het
wetsvoorstel.
De leden van de fractie van de PvdA hebben met belangstelling in het
wetsvoorstel gelezen dat de Wet bijzondere opnemingen psychiatrische
ziekenhuizen (Wet Bopz) wordt vervangen voor het onderhavige
wetsvoorstel. Genoemde leden hebben enkele vragen ter verduidelijking
gebaseerd op het wetsvoorstel en het advies van de Raad van State
hierop.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij willen de regering hierover enkele vragen voorleggen.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij maken graag gebruik van de mogelijkheid om enkele
vragen te stellen.
1. Wet zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk
gehandicapte cliënten
1.1 Functievervulling van Wzd-arts uitbreiden naar gezondheidszorgpsycholoog en orthopedagoog-generalist; «Wzd-arts» wordt «Wzd-functionaris»
De leden van de VVD-fractie lezen dat met de introductie van de «Wet
zorg en dwang (Wzd)-functionaris» een bredere groep zorgprofessionals
is gedefinieerd en gekoppeld aan de Beroepen in de Individuele gezondheidszorg (BIG)-registratie. In hoeverre is deze functie belegd bij één
functionaris? Voorts vragen deze leden of het mogelijk is om deze taak bij
meerdere zorgprofessionals te beleggen. In welke mate is het in de
toekomst mogelijk om hieraan ook nog nieuwe beroepsgroepen toe te
voegen? Wat zijn hiervoor de criteria en op welke wijze kan een beroepsgroep hier een aanvraag voor indienen? Waarom is er bijvoorbeeld niet
voor gekozen om de kinder- en jeugdpsycholoog mee te nemen in dit
wetsvoorstel en de BIG-registratie? Genoemde leden willen namelijk dat
de zorg door de juiste persoon op de juiste plaats wordt geleverd.
De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat vrijheidsbeperking om
professioneel toezicht vraagt. De regering geeft aan dat de positie van de
Wzd-arts is gewaarborgd doordat hij of zij betrokken is bij het opstellen
van het zorgplan. In de toelichting stelt de regering echter dat de toetsing
van het besluit om onvrijwillige zorg toe te passen zowel door een arts als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

2

door een gezondheidspsycholoog kan worden vervuld. Kan de regering
verduidelijken welke professionals belast kunnen worden met de toetsing
en het toezicht als sprake is van medische problematiek, zoals bij
dementie, zowel thuis als in het verpleeghuis? Hoe wordt gewaarborgd
dat deze professionals voldoende kennis bezitten over dementie, zo
vragen genoemde leden.
De leden van de PVV-fractie maken zich zorgen over het steeds meer
oprekken van allerlei definities en begrippen waardoor er uiteindelijk meer
dwangmaatregelen mogelijk worden en de drempel daartoe juist verlaagd
wordt, terwijl het doel is om met minder maatregelen toe te kunnen. Het
wijzigen van de Wzd-arts in Wzd-functionaris is daar een goed voorbeeld
van, want hierdoor kunnen meer mensen beslissen over een ingrijpende
maatregel zoals onvrijwillige zorg. Deze leden vragen of de regering deze
zorgen deelt. Tevens vragen zij of dit goed gemonitord kan worden? Op
welke manier wordt dit geregistreerd?
De leden van de PVV-fractie vragen waarom de regering het wettelijk
voorschrijven van een Wzd-arts bij belangrijke beslissingen dubbelop
vindt, aangezien het de taak van de Wzd-arts is om de afwegingen van de
betrokkenen te toetsen. Om de medische overwegingen van de betrokken
arts te kunnen toetsen is medische kennis nodig.
Het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) stelt voor om de kinderen jeugdpsycholoog mee te nemen als Wzd-functionaris. ActiZ, KansPlus
(Belangennetwerk verstandelijk gehandicapten) en de Vereniging
Gehandicaptenzorg Nederland (VGN) willen de verpleegkundige ook als
Wzd-functionaris.
De leden van de CDA-fractie constateren dat het aangenomen
amendement van het Lid Leijten (SP-fractie) als doel had door het
invoegen van een Wzd-arts in de Wzd de rechtsbescherming van mensen
in de langdurige zorg op een gelijkwaardige manier te regelen als voor
mensen in de geestelijke gezondheidszorg (ggz). De Wzd-arts ziet op
onafhankelijke wijze toe op de inzet van onvrijwillige zorg en de mogelijke
afbouw hiervan. Tevens is de arts verantwoordelijk voor de gang van
zaken op het terrein van het verlenen van onvrijwillige zorg. In dat kader
kan hij het zorgplan laten aanpassen. De regering wil hier nu vanwege
meerdere redenen vanaf wijken. In zijn algemeenheid willen genoemde
leden weten of de regering de rechtsbescherming van mensen met een
verstandelijke beperking en/of psychogeriatrische aandoening na
aanneming van het onderhavige wetsvoorstel voldoende vindt. En
waarom? Kan de regering daarbij ook een vergelijking maken met de
rechtsbescherming van cliënten in de Wet verplichte ggz (Wvggz)? Klopt
het bijvoorbeeld dat de positie van de patiëntenvertrouwenspersoon
(PVP) binnen de Wvggz sterker is dan die van de cliëntenvertrouwenspersoon (CVP) binnen de Wzd, zo vragen deze leden. Klopt het dat in de
Wzd, als sprake is van onvrijwillige zorg, de cliënt niet geïnformeerd
wordt over de mogelijkheid tot ondersteuning door de CVP, terwijl in de
Wvggz verschillende momenten zijn opgenomen waarop de cliënt
geïnformeerd wordt over de mogelijkheid tot ondersteuning door de PVP?
Is dit niet eenvoudig te ondervangen door de Wzd zo te wijzigen dat de
zorgaanbieder de cliënt moet informeren over de mogelijkheid zich te
laten ondersteunen door de CVP bij het opnemen van onvrijwillige zorg in
het zorgplan en bij het uitvoeren van onvrijwillige zorg? Voorts vragen
deze leden hoe de regering aankijkt tegen de verplichting voor de
zorgaanbieder om de CVP te informeren over het opnemen van onvrijwillige zorg in het zorgplan voor de cliënt en bij het uitvoeren van
onvrijwillige zorg.
De leden van de CDA-fractie merken overigens ook op dat de toelichting
vooral betrekking heeft op cliënten met een verstandelijke beperking en
niet zozeer gaat over cliënten met een psychogeriatrische beperking. Kan
de regering hier een toelichting op geven? Volgens genoemde leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

3

betreft het twee verschillende groepen cliënten met andere zorgvragen als
het om gedwongen zorg gaat.
De leden van de D66-fractie vinden naast tijdigheid van zorg ook de
kwaliteit van zorg en de rechtsbescherming van de cliënt van groot
belang. Over de inzet van gedragskundigen als de Wzd-functionaris is de
nodige discussie ontstaan in het veld. Deze leden ontvangen graag van de
regering een motivatie voor deze wetswijziging, waarbij specifiek wordt
ingegaan op de bezwaren die geuit zijn door de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG).
Tegelijkertijd vinden de leden van de D66-fractie het van groot belang dat
een cliënt de zorg ontvangt, hetzij gedwongen, die zij/hij nodig heeft,
waarbij genoemde leden zich kunnen voorstellen dat dit voor cliënten met
een psychogeriatrische aandoening of verstandelijk handicap zorg is die
op basis van pedagogische of gedragsmatige overwegingen gegeven
wordt. In dat kader zou men ook kunnen voorstellen dat kinder- en
jeugdpsychologen betrokken worden bij dit wetsvoorstel. Toch wordt hier
door de regering niet voor gekozen, graag ontvangen deze leden hierover
een reactie.
De toelichting stelt dat bij alle belangrijke beslissingen over onvrijwillige
zorg reeds een arts wordt betrokken. Het daarnaast wettelijk voorschrijven
van een Wzd-arts is bij deze beslissingen dubbelop. Kan de regering dit,
gezien de bezwaren geuit door de KNMG, nader toelichten?
Gedragskundigen, zo menen de leden van de GroenLinks-fractie, zijn
inderdaad in staat om in veel situaties net zo goed als artsen te kunnen
beoordelen wat nodig is. Toch is het belangrijk dat medische oorzaken bij
een cliënt wel kunnen worden uitgesloten. Hoe wil de regering
waarborgen dat medische oorzaken van probleemgedrag niet over het
hoofd worden gezien door iemand die niet medisch onderlegd is, zo
vragen genoemde leden.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben vernomen dat bij alle
zorgaanbieders wel vormen van onvrijwillige zorg voorkomen, gezien de
brede definitie. Ook alledaagse zorgvormen kunnen onvrijwillig zijn, zoals
het op een bepaalde tijd naar bed worden gebracht. Het alledaagse
karakter kan er echter de reden van zijn dat een dergelijke locatie
onterecht niet wordt aangemeld, omdat de zorgaanbieder onvoldoende
zicht heeft op deze vormen van onvrijwillige zorg. Deze leden vragen of de
regering ook vindt dat in het wetsvoorstel moet worden opgenomen dat
alle locaties worden geregistreerd, tenzij de zorgaanbieder kan aantonen
dat geen onvrijwillige zorg op een locatie wordt verleend.
Tevens vinden de leden van de GroenLinks-fractie het heel belangrijk dat
cliënten toegang hebben tot een vertrouwenspersoon die los staat van
zijn of haar eigen zorg. Is de regering bereid om het wetsvoorstel aan te
vullen, met een verplichting voor de zorgaanbieder om de cliënt te
informeren over de mogelijkheid zich te laten ondersteunen door een
cliëntvertrouwenspersoon? Zo nee, waarom niet?
De Kamer heeft het amendement1 van de SP-fractie tot invoering van de
figuur van Wzd-arts in de Wzd met grote meerderheid aangenomen. De
leden van de SP-fractie willen dan ook graag benadrukken dat zij het
betreuren dat haar amendement niet wordt uitgevoerd. Genoemde leden
benadrukken het belang van de taak waar het hier over gaat, over
beslissingen met betrekking tot dwang. Daar mag niet lichtzinnig mee om
worden gesprongen. Deze leden lezen echter in de toelichting dat
veldpartijen erop zouden wijzen dat er een praktisch bezwaar is ten
aanzien van het voorschrift dat deze figuur altijd een arts moet zijn. Kan
de regering aangeven welke veldpartijen dit precies hebben aangeven en
1

Kamerstuk 32 399 nr. 77.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

4

welke argumenten zij hiervoor aanvoeren? De leden van de SP-fractie
ontvangen graag een uitputtend overzicht. Genoemde leden lezen
tegelijkertijd dat andere veldpartijen de voorgestelde wijzigingen niet
steunen. Waarom kiest de regering hier expliciet voor de argumenten van
de voorstanders van de wijziging? Neemt de regering de argumenten en
twijfels van de tegenstanders van de wijziging voldoende serieus, zo
vragen deze leden.
Artsen zijn in de gehandicaptenzorg beperkter beschikbaar, zo lezen de
leden van de SP-fractie in het wijzigingsvoorstel. Kunnen de oorzaken van
dit tekort worden onderbouwd? Waar zitten precies de tekorten en hoe
groot zijn deze? Indien inderdaad sprake is van een groot tekort aan
artsen, is het dan niet zaak dat voldoende artsen opgeleid worden, in
plaats van belangrijke taken uit te laten voeren door zorgverleners die niet
opgeleid zijn tot arts, zo vragen genoemde leden. In het wijzigingsvoorstel
wordt aangegeven dat aan zorgaanbieders de keuze wordt gelaten bij wie
zij de functie van Wzd-functionaris beleggen. Dienen zorgaanbieders bij
het maken van die keuze te voldoen aan bepaalde voorwaarden? Is het
bijvoorbeeld voor een instelling waar een arts in dienst is alsnog
toegestaan om de functie bij een gezondheidspsycholoog te beleggen?
Kan de regering daarnaast toelichten hoe iemand die niet medisch
onderlegd is, het integrale zorgplan kan toetsen, aangezien daar medische
zorg een onderdeel van is? Kan de regering voorts toelichten hoe iemand
die niet medisch onderlegd is, zou moeten toetsen of eventuele medische
oorzaken over het hoofd zijn gezien, zo vragen deze leden. Is de regering
het met deze leden eens dat om de medische overwegingen van de
betrokken arts te kunnen toetsen, medische kennis nodig is? Hoe
garandeert de regering dat deze wetswijziging niet leidt tot mogelijk
gevaarlijke (medische) situaties?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering om een
nadere onderbouwing van de verandering van de functie van Wzd-arts in
Wzd-functionaris. Genoemde leden begrijpen dat er wellicht praktische en
capaciteitsbezwaren zijn als er altijd een arts betrokken moet zijn bij
belangrijke beslissingen over dwangmaatregelen. Zij wijzen er echter op
dat er bij belangrijke beslissingen al vaak een arts betrokken is, wat er ook
voor kan pleiten om de functie van Wzd-arts te handhaven. Uiteindelijk
dient de kwaliteit van de zorg en de rechtsbescherming van de cliënt
leidend te zijn. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering
hoe iemand die niet medische onderlegd is het integrale zorgplan kan
toetsen, waar de medische zorg onderdeel van is. Verder vragen zij hoe de
regering aankijkt tegen de oplossing om de Wzd-arts eindverantwoordelijk
te houden, maar mandaat mogelijk te maken voor andere disciplines om
op deze manier het capaciteitsprobleem het hoofd te bieden.
De leden van de SGP-fractie lezen dat de regering voornemens is om de
functievervulling van Wzd-arts uit te breiden naar gezondheidszorgpsycholoog en orthopedagoog-generalist en de functie derhalve te herbenoemen als «Wzd-functionaris». De reden is dat vanuit het werkveld wordt
gewezen op praktische bezwaren tegen beperking van de functie van
Wzd-functionaris tot alleen artsen. Genoemde leden vragen wat de
motivatie van de regering is om bepaalde groepen zorgverleners
(gezondheidspsychologen en orthopedagogen-generalist) wél de
mogelijkheid te geven Wzd-functionaris te worden, maar andere beroepsgroepen (bijvoorbeeld kinderpsychologen en verpleegkundigen) niet. Kan
de regering aangeven waarom bepaalde beroepsgroepen wel als externe
deskundige of zorgverantwoordelijke de Wzd-functionaris kunnen
adviseren, maar zelf geen Wzd-functionaris kunnen worden? Wat is hier
het verschil? Waarom heeft de regering er niet voor gekozen om beroepen
in het verlengde van de orthopedagoog-generalist ook te reguleren via de
Wet BIG en toe te laten als Wzd-functionaris? Wordt iedere zorgaanbieder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

5

vrij in de keuze om een arts, een gezondheidspsycholoog dan wel een
orthopedagoog-generalist aan te wijzen als Wzd-arts?
Daarnaast vragen de leden van de SGP-fractie of de regering het mogelijk
acht dat binnen een organisatie verschillende personen en beroepsgroepen optreden als Wzd-functionaris, dus dat de functie binnen een
zorginstelling niet wordt beperkt tot één persoon of één beroepsgroep.
1.2 Externe deskundigheid
De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat wanneer zorgverleners
en mantelzorgers het niet eens zijn over de inzet en/of toepassing van
vrijheidsbeperkende maatregelen, dit kan leiden tot onveilige of precaire
situaties. De regering geeft aan dat de externe deskundige wordt
betrokken op het moment dat het niet lukt om onvrijwillige zorg af te
bouwen. Er wordt in het wetsvoorstel alleen niet ingegaan op veranderende (thuis)situaties bij progressieve ziekten, zoals dementie. Welke rol
ziet de regering weggelegd voor externe deskundigen als bemiddelaar bij
onenigheid tussen zorgverleners en mantelzorgers bij de toepassing van
zorg? Hoe en wanneer worden de Wzd-arts en de externe deskundige
betrokken bij (onvoorziene) veranderingen in de (thuis)situatie en/of
herzieningen van het zorgplan, zo vragen deze leden.
De leden van de CDA-fractie lezen op pagina 3 van de toelichting dat de
regering stelt dat inschakeling van externe deskundigheid voordat de
daadwerkelijke toepassing van onvrijwillige zorg plaatsvindt, niet per
definitie leidt tot betere zorgverlening. Deze zinssnede begrijpen
genoemde leden niet helemaal, kan de regering dit nader toelichten? De
betrokkenheid van de Wzd-arts of Wzd-functionaris bij het opnemen van
onvrijwillige zorg in het zorgplan is toch echt iets anders dan de externe
deskundige raadplegen. Deze leden vragen de regering om dit nog eens
uiteen te zetten.
Vervolgens stelt de regering dat betrokkenheid van de externe deskundige
grote meerwaarde heeft in geval het de zorgverantwoordelijke en alle tot
dan toe betrokken zorgprofessionals niet is gelukt om de onvrijwillige zorg
binnen de gestelde termijnen van artikel 10 Wzd af te bouwen. De leden
van de CDA-fractie vinden beide van belang, aangezien de regering bij de
behandeling van de Wzd heeft gezegd, en dat ook uit de wetsgeschiedenis
blijkt, dat in de praktijk zaken worden uitgewerkt en de wet op onderdelen
zal moeten worden aangepast (al doende leert men). Nu wordt ervoor
gekozen de wet al aan te passen voordat deze in de praktijk is toegepast.
Kan de regering hier eens op reflecteren, zo vragen genoemde leden.
De regering stelt vervolgens dat het nog steeds tot de mogelijkheden
behoort een externe deskundige in een eerder stadium erbij te betrekken,
als de zorgverantwoordelijke dat nodig acht. De leden van de CDA-fractie
vragen of dit in de praktijk echt zal gebeuren. Genoemde leden merken
toch nu ook dat zorgprofessionals een bepaalde mate van handelingsverlegenheid hebben als het om dit soort situaties gaat. Is de regering hier
niet bang voor? Verder vragen deze leden hoe zich dit verhoudt tot de
krapte op de arbeidsmarkt. Is hier nog wel de tijd voor?
De leden van de CDA-fractie constateren dat tijdens de behandeling van
de Wzd in de Eerste Kamer het advies van het Centrum voor Consultatie
en Expertise (CCE) aan de orde is geweest. Het CCE heeft geadviseerd om
bij het inschakelen van externe deskundigheid onderscheid te maken
tussen de verschillende categorieën vrijheidsbeperkende maatregelen. Zo
adviseert het CCE bij maatregelen zoals belmatjes, bewegingssensoren en
bedhekken geen externe advisering in individuele gevallen, maar een
jaarlijkse consultatie op groeps-, afdelings- of locatieniveau. De regering
heeft aangegeven met het CCE in gesprek te gaan, maar deze leden lezen
hier niets over. Hoe staat het met dit gesprek? Waarom zijn bovengenoemde aanbevelingen niet overgenomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

6

Voorts hebben de leden van de CDA-fractie begrepen dat hier en daar
nogal wat verwarring is over wat nu onvrijwillige zorg is. Klopt het dat
beperking van bewegingsvrijheid en insluiting altijd onvrijwillige zorg zijn
en dat daarvoor een akkoord van de Wzd-functionaris nodig is? Ook als
deze maatregelen worden opgelegd in de thuissituatie? Genoemde leden
vragen of het tevens klopt dat daarentegen een bedhek, aldus opgenomen
in het zorgplan, welke wordt ingezet om uit bed glijden te voorkomen, een
veiligheidsmaatregel is en niet wordt opgevat als een beperking in de
bewegingsvrijheid. Verder vragen deze leden of het klopt dat dwaaldetectie, waarmee wordt gezorgd dat de buitendeur dicht blijft, echt door
een externe deskundige moet worden getoetst. Kan de regering hierover
helderheid verschaffen?
Ten slotte merkten de leden van de CDA-fractie op dat in artikel 15 Wzd
wordt geregeld dat onvrijwillige zorg kan worden toegepast in onvoorziene situaties. Dit lijkt beperkt te worden tot die momenten waar nog
geen zorgplan is vastgesteld. Genoemde leden zijn echter van mening dat
zich situaties kunnen voordoen die wellicht wel te voorzien waren
geweest, maar die niet in het zorgplan zijn vastgelegd. Volgens artikel 63
Wzd is de zorgverlener strafbaar, indien deze in een noodsituatie toch
onvrijwillige zorg toepast. De logische uitkomst van dit alles is dat een
zorgverlener in een dergelijke situatie, om maar niet strafbaar te zijn, niet
ingrijpt en daarmee geen ernstig nadeel voorkomt. Vindt de regering dit
wenselijk?
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering voorstelt om de
betrokkenheid van de externe deskundige tot alleen die situatie te
beperken dat het de zorgverantwoordelijke en alle tot dan toe betrokken
zorgprofessionals niet is gelukt om de onvrijwillige zorg binnen de
gestelde termijnen van artikel 10 Wzd af te bouwen. Een en ander doet, zo
stelt de regering, niet af aan de mogelijkheid om een externe deskundige
in een eerder stadium te betrekken, als de zorgverantwoordelijke dat
nodig acht. Genoemde leden vernemen graag van de regering waarop de
stelling is gebaseerd dat inschakeling van externe deskundigheid voordat
de daadwerkelijke toepassing van onvrijwillige zorg plaatsvindt niet per
definitie leidt tot betere zorgverlening. Voorts vragen deze leden hoe groot
de regering de kans acht dat externe deskundigen betrokken worden in
een eerder stadium, nu een van de redenen dat het onderhavige
wetsvoorstel voorgesteld wordt, een zeker capaciteitsvraagstuk behelst.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat het betrekken van
externe deskundigheid in dergelijke ingewikkelde situaties als binnen de
Wzd van grote toegevoegde waarde kan zijn. Deze betrokkenheid inperken
door middel van voorliggend voorstel zou, als genoemde leden de
toelichting goed begrijpen, kunnen leiden tot een verminderd lerend
vermogen van de zorgverleners. Graag ontvangen deze leden hierop een
nadere toelichting. Aangegeven wordt dat het mogelijk blijft in alle stadia
externe deskundigen te betrekken, indien dat nodig wordt geacht. Het lijkt
deze leden van groot belang dat dit mogelijk blijft. Wel vragen deze leden
of het zorginstellingen bij geconstateerde fouten op een later moment
mogelijk verweten kan worden dat zij te laat in het proces externe
deskundigheid hebben ingeschakeld. Is dit dan de verantwoordelijkheid is
van de zorgverantwoordelijke?
De leden van de SGP-fractie attenderen erop dat tijdens de behandeling
van de Wzd in de Eerste Kamer is gesproken over de notitie «Dwang en
drang en Onvrijwillige zorg» van het CCE. Het CCE doet hierin de
aanbeveling om bij het inschakelen van externe deskundigheid onderscheid te maken tussen de verschillende categorieën vrijheidsbeperkende
maatregelen. De praktische uitvoerbaarheid moet leidend zijn. Bij
maatregelen zoals het plaatsen van bedhekken vindt het CCE externe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

7

advisering in individuele gevallen niet nodig, een jaarlijkse externe
consultatie op groeps-, afdelings- of locatieniveau volstaat. De regering
heeft aan de Eerste Kamer toegezegd dat zij «welwillend» naar deze
aanbeveling zal kijken en met het CCE in gesprek zal gaan over de
vormgeving van het externe advies.2 Genoemde leden lezen hier in de
toelichting helaas niets over. Zij vragen de regering deze toezegging
alsnog na te komen en aan te geven wat de uitkomst van het gesprek met
het CCE is. Tevens vragen deze leden om naar aanleiding van dit gesprek
eventuele aanpassingen aan het wetsvoorstel en stappenplan te doen.
2. Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
De leden van de VVD-fractie hebben met instemming kennisgenomen
van het voorstel om een geactualiseerd artikel rond de bevoegdheden van
het Openbaar Ministerie weer op te nemen in de Wvggz, met als doel een
snelle en effectieve opsporing van personen die zich aan de tenuitvoerlegging van een opgelegde zorgmachtiging of crisismaatregel hebben
onttrokken. Hierbij hebben genoemde leden nog wel de vraag in welke
mate een snelle en adequate informatie-uitwisseling tussen de betrokken
partijen is gewaarborgd. Beschikken de zorgorganisaties, politie,
opsporingsinstanties en de gemeente over «draaiboeken» hoe te
handelen in dit soort situaties en beschikken de betrokken partijen over
actuele informatie om elkaar snel te bereiken? Wordt op deze scenario’s
geoefend en hoe zou een goede preparatie kunnen worden gestimuleerd?
De leden van de CDA-fractie constateren dat Zorgverzekeraars
Nederland (ZN) ervoor pleit om het verkennend onderzoek, dat in het
kader van de Wvggz betaald moet worden vanuit de Zorgverzekeringswet
(Zvw), in alle gevallen buiten het eigen risico te plaatsen. ZN vindt het niet
zo goed uit te leggen dat mensen die na een verkennend onderzoek op
last van de rechter in detentie worden genomen (en dus geen verplichte
ggz-behandeling krijgen opgelegd), toch 385 euro eigen risico zouden
moeten betalen omdat ervoor gekozen is om het onderzoek te financieren
vanuit de Zvw. Wat vindt de regering van deze stellingname?
3. Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg
3.1 De orthopedagoog-generalist
De leden van de CDA-fractie begrijpen de keuze om de orthopedagooggeneralist op te nemen in het BIG-register. Genoemde leden vinden dit
een voorwaarde om als Wzd-functionaris/arts aan de slag te gaan. Kan de
regering uiteenzetten waarom niet is gekozen om bijvoorbeeld ook kinderen jeugdpsychologen op te nemen in het BIG-register? Deze beroepsgroep heeft toch ook te maken met jongeren met een verstandelijke
beperking die jonger zijn dan 18 jaar?
Ook in de thuissituatie kunnen maatregelen in het kader van onvrijwillige
zorg worden opgelegd. Bij thuiszorgaanbieders zijn doorgaans echter
geen artsen of gedragskundigen werkzaam. Hoe kijkt de regering er
tegenaan om bijvoorbeeld ook een ter zake kundige verpleegkundige de
mogelijkheid te geven om als Wzd-functionaris op te treden? Klopt het dat
de verpleegkundige in dat geval als Wzd-functionaris de bevoegdheid
krijgt om te besluiten dat medicatie onder toezicht, ook wanneer het gaat
om een dwangbehandeling, mag worden gegeven? Genoemde leden
vragen daarom aan de regering of kan worden verduidelijkt welke
professionals belast kunnen worden met de toetsing en het toezicht als
sprake is van medische problematiek. Het gaat deze leden erom te weten
hoe voorkomen wordt dat een probleem ten onrechte als gedragsmatig
2

Handelingen I 2017/18, 15, item 3, p. 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

8

wordt beoordeeld, terwijl er eigenlijk een medische oorzaak aan ten
grondslag ligt. Op welke wijze wordt voorkomen dat door toekenning van
tot nu toe aan een arts voorbehouden bevoegdheden aan bijvoorbeeld
een orthopedagoog-generalist, medische problematiek over het hoofd
wordt gezien?
De leden van de SP-fractie vragen of de regering er volledig van
overtuigd is dat de orthopedagoog-generalist de juiste kennis in huis heeft
op medisch gebied om de taak van een arts bij besluiten over dwang over
te nemen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen om een nadere uitleg van
de regering over hoe de kwaliteit van zorg zal worden gegarandeerd bij de
overstap naar de Wzd-functionaris. Hoe wordt het functioneren van de
Wzd-functionaris gemonitord? Welke criteria worden hierin meegenomen?
3.2 Positie van de orthopedagoog-generalist binnen de individuele
gezondheidszorg
De leden van de D66-fractie ontvangen graag een uitgebreidere
uiteenzetting van de verschillen tussen enerzijds de orthopedagooggeneralist en anderzijds de psychologische gezondheidszorg en de
psychotherapeutisch beroepen in de BIG, te weten de gezondheidszorgpsycholoog, de klinisch psycholoog, de klinisch neuropsycholoog en
psychotherapeut.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat met de opname
van het beroep van de orthopedagoog-generalist in artikel 3 van de Wet
BIG ook ongelijkheid ontstaat. Net als de orthopedagogen vragen ook de
kinder- en jeugdpsychologen al geruime tijd om opname in de Wet BIG.
Waarom heeft de regering ervoor gekozen om alleen een regeling te
treffen voor het beroep van de orthopedagoog-generalist en niet voor
andere beroepen die in het verlengde liggen van de orthopedagooggeneralist, zo vragen genoemde leden. Nu ontstaat namelijk de situatie
dat bij behandelingen van jeugdigen de orthopedagoog-generalist wel
mag doorbehandelen na het 18e jaar, terwijl de kinder- en jeugdpsycholoog dit niet mag.
3.3 Borging van de kwaliteit van de beroepsuitoefening en de patiëntveiligheid
De leden van de SP-fractie vragen of de regering van mening is dat de
Wzd-arts de verantwoordelijkheid moet hebben bij het omzetten van een
voorwaardelijke rechterlijke machtiging, zoals gebruikelijk is bij dergelijke
ingrijpende beslissingen. Zo ja, is de regering van mening dat dit alsnog
in de aanpassingswet moet worden opgenomen? Zo nee, waarom niet?
3.4 Toegang tot het register van orthopedagogen-generalist
De leden van de SP-fractie vragen, indien het onderhavige wetsvoorstel
wordt aangenomen, wanneer de algemene maatregel van bestuur, waarin
de eisen worden vastgelegd waaraan de opleiding van orthopedagogengeneralist moet voldoen, gereed is.
4. Consultatie
De leden van de PVV-fractie constateren dat de Vereniging van Artsen
voor Verstandelijk Gehandicapten (NVAVG) en de Vereniging van
specialisten ouderengeneeskunde (Verenso) menen dat dit wetsvoorstel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

9

afbreuk doet aan de rechtsbescherming van cliënten met psychogeriatrische aandoeningen en verstandelijk gehandicapten. De Landelijke
Huisartsen Vereniging (LHV) en InEen (georganiseerde eerste lijn) geven
aan dat door de uitbreiding van deskundigen de medische zorg in de
thuissituatie «een groter gevaar loopt», mede doordat de huisarts, als
eindverantwoordelijke voor de zorg, ook verantwoordelijk wordt voor
onvrijwillige zorg. Kan de regering uitgebreider toelichten hoe de
rechtsbescherming van cliënten met dementie en hun mantelzorgers
geborgd blijft, gezien de zorgen die er bestaan? Kan de regering aangeven
welke stappen tijdens de implementatie worden ondernomen om de
bekendheid van de CVP te vergroten? Indien cliënten gebruik willen
maken van de CVP, moet immers de vindbaarheid op orde zijn.
De leden van de PVV-fractie vragen of de uitbreiding van de functievervulling van Wzd-gezondheidspsycholoog en orthopedagoog-generalist te
maken heeft met het onderliggende probleem van een tekort aan artsen.
Vindt de regering het niet zeer onwenselijk dat capaciteitsproblemen
leidend zijn bij keuzes over de kwaliteit van zorg?
De leden van de PVV-fractie lezen dat niet bij alle vormen van onvrijwillige
zorg direct een arts is betrokken. Daarbij is het net zo zeer essentieel dat
eventueel medische oorzaken van het probleemgedrag achteraf worden
uitgesloten. Kan de regering hierbij aangeven hoe iemand die niet
medisch onderlegd is, gaat toetsen of eventueel medische oorzaken over
het hoofd zijn gezien?
De leden van de CDA-fractie lezen dat bij de artsenkoepels Verenso,
LHV/InEen, en de NVAVG geen draagvlak bestaat. Zij menen dat dit
voorstel afbreuk doet aan de rechtsbescherming van cliënten met
psychogeriatrische aandoeningen en verstandelijk gehandicapte cliënten.
LHV/InEen geven aan dat dit voorstel een risico betekent voor de
patiëntveiligheid in deze sectoren, omdat voordat onvrijwillige zorg wordt
toegepast, allereerst medische gronden voor onrustgedrag moeten
worden uitgesloten. Hiervoor ligt volgens hen de deskundigheid
uitsluitend bij een arts. Kan de regering reageren op deze reacties uit het
veld? Denkt de regering dat dit de uitvoerbaarheid van dit wetsvoorstel
ten goede komt?
De leden van de CDA-fractie lezen dat een breed draagvlak bestaat over
het stappenplan in de Wzd. Genoemde leden hebben bij de behandeling
van het wetsvoorstel reeds gevraagd of het huidige stappenplan niet leidt
tot te lange procedures die zowel cliënt als samenleving benadelen. Deze
leden zouden daarom graag de mening willen horen van de regering op
een aantal concrete voorstellen die de lange procedures kunnen inkorten
en daardoor de periode van onvrijwillige zorg kunnen verkorten. Ten
eerste zouden deze leden willen weten hoe de termijn van vier weken in
artikel 8 Wzd, waarna een evaluatie van het zorgplan moet plaatsvinden,
zich verhoudt tot de termijn van drie maanden, die in het stappenplan
wordt genoemd. Hoe kijkt de regering aan tegen het voorstel om artikel
10, vierde lid, onderdeel f, zo te wijzigen dat de eerste termijn waarbinnen
onvrijwillige zorg verleend kan worden maximaal vier weken bedraagt,
indien het onvrijwillige zorg betreft die in het eerste zorgplan is
opgenomen? Verder vragen de leden van de CDA-fractie waarom er nog
een noodzaak voor een «niet bij de zorg betrokken deskundige» bestaat,
wanneer bij het eventueel opleggen van onvrijwillige zorg al een
Wzd-functionaris betrokken is, die ook al bij de zorg van de patiënt/cliënt
betrokken is. Hoe kijkt de regering aan tegen het schrappen van de
zinsnede «met dien verstande dat een niet bij de zorg betrokken
deskundige deelneemt aan het in het derde lid bedoelde overleg» uit
artikel 10, tiende lid, Wzd? Ter illustratie geven genoemde leden aan dat
na het schrappen van dit lid nog steeds vier professionals betrokken zijn
bij de besluitvorming over verlening van onvrijwillige zorg, namelijk de
zorgverantwoordelijke, de behandelend arts, de deskundige van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

10

andere discipline en de Wzd-functionaris. Voorts wordt in artikel 10, eerste
lid, Wzd er vanuit gegaan dat onvrijwillige zorg pas aan de orde komt als
een zorgplan waarin geen onvrijwillige zorg is opgenomen niet meer
voldoet. Is het niet heel goed denkbaar dat al bij de start onvrijwillige zorg
in het zorgplan kan worden opgenomen, omdat een wilsonbekwame
cliënt zich vanaf de start verzet? Ten slotte vragen deze leden hoe de
regering er tegenaan kijkt om in artikel 11, tweede lid, de zinssnede
«totdat de externe deskundige heeft geadviseerd» te laten vervallen, zodat
de termijn waarin onvrijwillige zorg verleend wordt niet onnodig wordt
verlengd? Door dit artikel kan pas na dit advies van de externe deskundige
het zorgplan worden aangepast en een beoordeling worden aangevraagd
door de Wzd-functionaris. Zorgt dit niet voor een onnodige verlenging van
het opleggen van onvrijwillige zorg?
De leden van de SP-fractie lezen dat een deel van de respondenten bij de
consultatie aangegeven heeft voor regulering te zijn, mits ook beroepen
die in het verlengde van de orthopedagoog-generalist liggen, gereguleerd
worden via de Wet BIG. Aan welke beroepen moeten genoemde leden
dan precies denken en waarom wordt ervoor gekozen tot een dergelijk
onderscheid tussen de orthopedagoog-generalist (die wel wordt
opgenomen in de Wet BIG) en de beroepen in het verlengde daarvan (die
niet worden opgenomen in de Wet BIG)?
In de internetconsultatie hebben vele partijen hun zorgen geuit en wordt
aangegeven dat het nu voorliggende voorstel afbreuk doet aan de
rechtsbescherming van mensen met psychogeriatrische aandoeningen en
verstandelijk gehandicapten. Waarom slaat de regering deze adviezen in
de wind, zo vragen de leden van de SP-fractie. Hoe worden rechtsbescherming en patiëntveiligheid gewaarborgd, als artsen worden
vervangen door andere beroepen? Genoemde leden ontvangen hierop
graag een uitgebreide toelichting, aangezien zij het essentieel vinden dat
de rechtsbescherming en patiëntveiligheid gegarandeerd is en blijft.
De leden van de PvdA-fractie willen meer inzicht in de vraag waarom de
toevoeging van de orthopedagoog-generalist als Wzd-functionaris aan het
wetsvoorstel later heeft plaatsgevonden, waardoor de Raad van State zich
hier niet op tijd over heeft kunnen buigen. Is de regering van plan dit
wetsvoorstel in te dienen zonder dit advies vooraf in te winnen? Hoe
wordt de kwaliteit van zorg geborgd nu beroepen met een niet-medische
achtergrond worden toegevoegd aan de groep die verantwoordelijkheid
draagt voor deze zorg? Hoe wordt verzekerd dat dwangmaatregelen niet
onnodig worden gebruikt, omdat medische problematiek zich uit in
symptomen die kunnen worden geïnterpreteerd als gedragsproblematiek?
De leden van de fractie van de PvdA vragen om meer duidelijkheid over
discrepanties in rechtsbescherming tussen mensen met een psychiatrische achtergrond en mensen met een verstandelijke beperking of
dementie. Dit wetsvoorstel kiest voor het toelaten van andere – nietmedisch onderlegde – beroepsgroepen tot de functie als eindverantwoordelijke, waar binnen de Wvggz deze functie enkel aan artsen is toevertrouwd. De Raad van State gaf een negatief advies ten aanzien van deze
discrepantie. Kan de regering toelichten waarom dit verschil wordt
gemaakt? Hoe zal de rechtsbescherming van Wzd-cliënten worden
gewaarborgd? Genoemde leden zouden ook graag een nadere toelichting
ontvangen over de redenering betreffende het verschil in toezicht binnen
de Wzd en de Wvggz.
De leden van de fractie van de PvdA willen graag nadere toelichting over
waarom het wetsartikel uit de Wet Bopz ter informering van cliënten of
hun vertegenwoordiging over de mogelijkheid tot het indienen van
klachten en het ontvangen van ondersteuning van een CVP in het geval
van dwangmaatregelen (artikel 40) niet is opgenomen in het onderhavige
wetsvoorstel. Tevens vragen zij om uitleg over de verschillende kwaliteits-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

11

eisen van het CVP-werk in de Wzd en in de Wvgzz. Ook willen deze leden
van de regering meer inzicht krijgen in op welke manier in dit wetsvoorstel rekening wordt gehouden met de uitvoering van CVP-werk in de
ambulante zorg.
De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen erop dat met deze
wetswijziging ongelijkheid in de rechtsbescherming ontstaat tussen de
Wzd (waar een Wzd-functionaris, niet zijnde een arts, mag beslissen over
dwangmaatregelen) en de Wvggz (waar uitsluitend een geneesheerdirecteur/arts mag beslissen). Acht de regering deze ongelijkheid
wenselijk en aanvaardbaar, zo vragen genoemde leden.
Voorts constateren de leden van de ChristenUnie-fractie dat de regering
ná advisering van de Raad van State het wetsvoorstel op een cruciaal
punt heeft aangepast, namelijk door het beroep van de orthopedagooggeneralist op te nemen in artikel 3 van de Wet BIG. Zij vragen de regering
om dit onderdeel van het wetsvoorstel nader te onderbouwen. Waarom is
dit onderdeel later toegevoegd, zo vragen genoemde leden. Hoe denkt de
regering dat de opname van het beroep van de orthopedagoog-generalist
in artikel 3 van de wet BIG bijdraagt aan de benodigde expertise om de rol
van Wzd-functionaris te kunnen vervullen?
De leden van de SGP-fractie lezen in de toelichting dat capaciteitsproblemen onder artsen tot de belangrijkste redenen behoren voor de
verbreding van Wzd-arts naar Wzd-functionaris. Onder verschillende
beroepsgroepen bestaan bezwaren tegen de verbreding naar Wzdfunctionaris. Kan de regering aangeven in hoeverre wordt ingegaan en
rekening wordt gehouden met de bezwaren en alternatieven die door
veldpartijen zijn ingebracht tegen de BIG-registratie van de orthopedagoog-generalist? De leden van de SGP-fractie vragen of de regering niet
beter kan zoeken naar een oplossing die draagvlak heeft bij alle veldpartijen.
5. Toezicht en handhaafbaarheidstoets van de inspectie
De leden van de SP-fractie constateren dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) een Toezicht- en Handhaafbaarheidstoets heeft
uitgevoerd. Genoemde leden vragen hoe de opvatting van de IGJ over dit
voorstel precies luidt en vragen of de reactie van de Inspectie volledig kan
worden weergegeven.
6. Gevolgen voor de regeldruk
6.1 Wijzigen van de Wzd
De leden van de PVV-fractie constateren dat in het actieplan (Ont)regel
de zorg de Wzd als voorbeeld wordt genoemd bij actiepunt 14: «We
voorkomen zo veel als mogelijk het tot stand komen van nieuwe regelgeving en kijken bij nieuwe regelgeving kritisch naar de administratieve
lasten die hiermee samenhangen, bijvoorbeeld bij de Wet Zorg en Dwang
(Wzd)». Kan de regering aangeven op welke manier kritisch is gekeken
naar de administratieve lasten? Genoemde leden vragen of de Kamer
voorstellen kan ontvangen waarin de administratieve lasten van de Wzd
worden verminderd.
De leden van de CDA-fractie kunnen begrip opbrengen voor het
argument dat in de Verstandelijk Gehandicapten-sector het zoeken naar
een arts tijd kan kosten en dat het tijd scheelt een andere functionaris in
de rol van Wzd-functionaris in te zetten. Niettemin hebben genoemde
leden met het argument dat deze wetswijziging tot vermindering van de
regeldruk bij zorgaanbieders leidt, bij deze wetsvoorstel wat moeite. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

12

verminderen van regeldruk is belangrijk, maar bij het wel of niet
toepassen van gedwongen zorg gaat zorgvuldigheid voor de ervaren
regeldruk door zorgaanbieders. Wat vindt de regering van deze
stellingname? Er is namelijk momenteel niet veel geregeld. Met dit
wetsvoorstel wordt een aantal zaken geregeld, geformaliseerd. Dat zal
altijd leiden tot meer regeldruk en dat kunnen deze leden begrijpen,
omdat gedwongen zorg soms nodig kan zijn. Dit moet echter wel
doordracht plaatsvinden. Rapporteren kan hierbij helpen.
Het bovenstaande neemt niet weg dat onnodige regeldruk weggenomen
kan worden, zo zijn de leden van de CDA-fractie van mening. Ten aanzien
van een drietal punten willen deze leden graag de visie van de regering
weten. Ten eerste, de omslachtige procedure om wilsbekwaamheid te
beoordelen in de Wzd wijkt nogal af van de beoordeling van wilsbekwaamheid in de Wet langdurige zorg (Wlz). Waarom wordt dit niet
overgelaten aan de behandelaar? Deze leden vinden het daarbij wel
belangrijk dat de beoordeling beschreven wordt. Ten tweede, voor een
cliënt die al in een accommodatie verblijft, zijn bij aanvraag twee
geneeskundige verklaringen nodig met dezelfde inhoud. Eén verstrekt
door een ter zake kundig arts die niet bij de behandeling betrokken is en
één door een externe arts die niet werkzaam is bij de zorgaanbieder. Is bij
een cliënt die al in de accommodatie verblijft één verklaring niet
voldoende? Ten derde, wanneer een cliënt die opgenomen is zich verzet
tegen de zorgverlening, zodat het feitelijk verlenen van zorg aan de cliënt
onmogelijk is, dient er (volgens zowel artikel 21, derde lid Wzd, als artikel
24, vierde lid Wzd) een rechtelijke machtiging te worden aangevraagd.
Deze leden vragen of het niet zo is dat de rechtelijke machtiging
betrekking heeft op de opname of een voortzetting van het verblijf en niet
op de tijdens het verblijf te verlenen zorg. Wordt hiermee eigenlijk geen
afbreuk gedaan aan het stappenplan en de verslagen richting de IGJ, zo
vragen deze leden. Graag vernemen deze leden de opvatting van de
regering aangaande deze praktische maatregelen die de regeldruk kunnen
verminderen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben vernomen dat de regering
toegezegd heeft in het actieplan (Ont)Regel de Zorg kritisch te kijken naar
administratieve lasten, maar dit nog niet heeft gedaan bij de Wzd. Kan de
regering hierop reageren, is zij bereid de Wzd kritisch te beoordelen op
administratieve lasten en te kijken of deze kunnen worden verminderd, zo
vragen genoemde leden.
De leden van de SP-fractie lezen dat aangegeven wordt dat het «op
voorhand niet mogelijk is gebleken om te bepalen hoe vaak daadwerkelijk
onvrijwillige zorg buiten een accommodatie wordt overwogen omdat
zorgverleners momenteel werken met het regime van de Wet Bopz op
grond waarvan dwang enkel binnen een accommodatie is toegestaan».
Zal het gebruik van dwang buiten accommodaties vanaf nu geregistreerd
gaan worden, zo vragen deze leden.
Is de regering bereid om artikel 40a van de Wet Bopz in de Wzd op te
nemen, om zo de rechtsbescherming van de cliënt die met onvrijwillige
zorg wordt geconfronteerd, een wettelijke basis te geven? Deze leden
vragen op dit punt om een uitgebreide toelichting. Daarnaast vragen deze
leden:
• Hoe de regering erop toeziet dat de rechtsbescherming van cliënten
binnen de Wzd in de verschillende regio’s uniform is gewaarborgd;
• Hoe de regering erop toeziet dat de landelijk ontwikkelde kwaliteitseisen leidend blijven bij de inrichting van het werk van de CVP en de
uitvoering van de wettelijke taken van de CVP?
• Hoe de regering erop toeziet dat de kwaliteit, continuïteit en toegankelijkheid in de verschillende regio’s uniform geregeld is, en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

13

•

Hoe de regering erop toeziet dat de aanbieders van het cliëntvertrouwenspersoonswerk onafhankelijk zijn van de zorg en geen andere
belangen dienen?

De leden van de SGP-fractie lezen in de toelichting dat het doel van
voorliggend wetsvoorstel is het vergroten van de uitvoerbaarheid en het
terugdringen van de regeldruk. Genoemde leden hebben hierover enkele
vragen. Zij vragen de regering om de vergroting van de uitvoerbaarheid
en de terugdringing van de regeldruk te kwantificeren.
In het «Actieplan (Ont)Regel de Zorg» (actiepunt 14) wordt door de
regering aangegeven dat bij nieuwe regelgeving kritisch naar administratieve lasten wordt gekeken. De Wzd wordt hier met name genoemd. De
leden van de SGP-fractie vragen de regering hoe uit het voorliggend
wetsvoorstel blijkt dat rekening is gehouden met genoemd actiepunt uit
het actieplan? Is de regering bereid om alsnog te doen wat het heeft
toegezegd, namelijk om de werking van de Wzd en het stappenplan
kritisch te beoordelen op administratieve lasten? Is de regering
voornemens om naast voorliggend wetsvoorstel met nog meer herstelwetten te komen om andere aspecten van de Wzd en stappenplan te
wijzigen ter vergroting van uitvoerbaarheid en terugdringing van de
regeldruk?
II. ARTIKELSGEWIJS
De leden van de D66-fractie hechten eraan dat ook wanneer onvrijwillige
zorg wordt gegeven, betrokkenen hiervan op een juiste manier op de
hoogte worden gesteld. Derhalve vragen genoemde leden hoe de
regering kijkt naar het klachtrecht en de CVP binnen de Wzd. Meent de
regering dat deze zaken het op de hoogte stellen van betrokkenen kan
verbeteren? Zo nee, waarom niet?
De leden van de D66-fractie hebben eerder schriftelijke vragen gesteld
over het ontbreken van de mogelijkheid om voor ouders, kinderen, zussen
en broers om een (her)indicatie aan te vragen in de Wlz voor wilsonbekwame cliënten. Binnen de Wzd bestaat deze mogelijkheid wel, conform
artikel 22 van de wet. In antwoord op de schriftelijke vragen schreef de
regering dat gesprekken gaande waren tussen ActiZ, VGN en het CIZ om
snel tot een werkbare oplossing te komen. Wat is de laatste stand van
deze gesprekken? Klopt het dat een oplossing voor het probleem zou zijn
om in artikel 3.1.1, eerste lid van de Wlz toe te voegen dat indien de zorg
gebaseerd is op een psychogeriatrische aandoening of beperking dan wel
een verstandelijke beperking, hetgeen kan leiden tot wilsonbekwaamheid
van de aanvragende, de aanvraag ook gedaan zou kunnen worden door
diegene die op grond van artikel 22 van de Wzd bevoegd is een besluit tot
opname en verblijf aan te vragen? Zo ja, hoe kijkt de regering aan tegen
deze oplossing? Welke andere mogelijkheden, anders dan een waarschijnlijk onnodig belastende juridische procedure voor zowel cliënt als
betrokkenen, ziet de regering indien vertegenwoordiging niet is geregeld
alvorens de wilsonbekwaamheid is opgetreden en als gevolg hiervan
beslissingen niet meer goed door een cliënt zelf genomen kunnen
worden?
ARTIKEL I
Artikel 2, tweede lid, Wzd Besluitvormingsprocedure voor onvrijwillige
zorg
De leden van de SGP-fractie lezen dat de Wzd bepaalt dat de besluitvormingsprocedure voor onvrijwillige zorg (het zogenaamde «stappenplan»)
soms ook gevolgd moet worden bij besluiten over vrijwillige zorg. Dit is
onder meer het geval bij beperking van de bewegingsvrijheid (artikel 2,
tweede lid, onderdeel b). Genoemde leden vrezen dat dit in de uitvoering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

14

behoorlijk veel praktische problemen oplevert. Deze leden vragen de
regering artikel 2, tweede lid Wzd zo te wijzigen dat bij toepassing van een
maatregel die de bewegingsvrijheid beperkt alleen artikel 11a Wzd
(toetsing van het zorgplan door de Wzd-functionaris) van overeenkomstige toepassing is.
ARTIKEL II, artikel 13:3a Wvggz
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat gebruik gemaakt kan
worden van opnames van vertrouwelijke communicatie. Dit kan worden
uitgevoerd door diensten van een aanbieder van een communicatiedienst.
Ook andere maatregelen kunnen de privacy beperken. Hoe borgt de
regering de privacy van de naasten en familie rondom deze persoon, zo
vragen genoemde leden.
De leden van de SP-fractie constateren dat door de voorgestelde
wijzigingen een verschil in rechtsbescherming tussen de Wzd en de
Wvggz ontstaat. Genoemde leden zijn van mening dat dit een ongewenste
ontwikkeling is en vragen de regering aan te geven waarom er, tegen het
advies van de Raad van State in, toch onderscheid gemaakt wordt tussen
het toezicht bij beide wetten. Is de regering het met deze leden eens dat
de rechtsbescherming in beide wetten op gelijke wijze geborgd moet
worden, omdat het in beide gevallen om inbreuken op de rechtspositie
van mensen gaat?
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Krijger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 087, nr. 5

15