Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 031

Wijziging van de Wet op het primair onderwijs
en de Wet op de expertisecentra in verband met
het regelen van de mogelijkheid een deel van
het onderwijs te geven in de Engelse, Duitse of
Franse taal

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 16 oktober 2014
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel
genoegzaam voorbereid.
Inhoud
I.
1.
2.
3.
3.1
3.2
4.
5.
6.

blz.
ALGEMEEN
Inleiding en opbouw
Kern en doel
Achtergronden
Engels, Duits of Frans
Reikwijdte wetswijziging
Uitwerking bij algemene maatregel van bestuur
Internetconsultatie
Financiële gevolgen

1
2
2
2
3
4
4
5
5

I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met grote instemming kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij hechten grote waarde aan het vergroten
van de arbeidsmarktkansen van leerlingen in de grensregio door het zo
vroeg mogelijk leren van een vreemde taal. Zij zien aanleiding tot het
stellen van enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met veel belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel, waarin de mogelijkheid wordt geregeld een
deel van het onderwijs in de Engelse, Duitse of Franse taal te geven.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.

kst-34031-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 031, nr. 5

1

De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel waar zij het in hoofdlijnen in kunnen vinden. Wel hebben
deze leden nog enige vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel in verband met het regelen van de mogelijkheid een
deel van het onderwijs te geven in de Engelse, Duitse of Franse taal. Zij
hebben nog wel enkele vragen over het wetsvoorstel.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
wijziging van de Wet op primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van het
onderwijs te geven in de Engelse, Duitse of Franse taal.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. De genoemde leden hechten veel waarde aan goede
beheersing van de Nederlandse taal. Zij zijn van mening dat minimumwaarborgen voor het gebruik van de Nederlandse taal belangrijk zijn,
zodat de Nederlandse taal niet gaat lijden onder taalververwerving van
vreemde talen.
1. Inleiding en opbouw
De leden van de D66-fractie vragen de regering nader in te gaan op de
beoogde inwerkingtreding van dit wetsvoorstel. Kunnen scholen met
ingang van het schooljaar 2015–2016 onderwijstijd in het Engels, Duits of
Frans aanbieden, zo vragen zij.
2. Kern en doel
De leden van de VVD-fractie vragen hoeveel groter de kans op werk wordt
wanneer een leerling ook in het buurland kan solliciteren vanwege de
talenkennis van de leerling.
De leden van de CDA-fractie kunnen zich vinden in het niet verbindende
karakter van dit wetsvoorstel. Dat laat scholen de ruimte om van de
mogelijkheid gebruik te maken om 15% van de onderwijstijd in het
Engels, Duits of Frans aan te bieden. Wat is de reden dat voor dit
percentage is gekozen? Wat als scholen meer onderwijstijd in een andere
taal willen aanbieden? Graag ontvangen de voornoemde leden hier een
toelichting op.
3. Achtergronden
De leden van de VVD-fractie constateren dat sommige scholen graag de
mogelijkheid willen om op uitwisseling te gaan met scholen in de
grensregio. Die ideeën variëren van excursies voor leerlingen, meeloopdagen, of zelfs uitwisselingsprogramma’s voor docenten. Zijn er wettelijke
belemmeringen voor deze initiatieven en zo ja, hoe nemen we deze weg?
Ten aanzien van de uitwisselingsprogramma’s voor docenten en hun
stages in de grensregio vragen deze leden naar problemen met verzekeringen. Hoe kunnen scholen zich hierover informeren en is die informatie
eenduidig, zo vragen zij.
De leden van de SP-fractie zijn benieuwd wat voor soort scholen hebben
meegedaan aan de pilot, waarbij scholen tussen 2010 en 2012 maximaal
15% van de lestijd in het Engels, Duits of Frans mochten lesgeven. Betrof
het hier ook scholen met relatief veel kinderen met een taalachterstand,
niet-Nederlands sprekende kinderen, of kinderen met laagopgeleide
ouders? Kan de regering aangeven wat de resultaten zijn voor de
niet-moedertaal, het Nederlands en andere talen op dit soort scholen? Is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 031, nr. 5

2

de regering in staat een vergelijking te maken met andere scholen met
een andere schoolpopulatie, zo vragen de genoemde leden.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom de regering ter onderbouwing van de stelling dat een vreemde taal het beste als voertaal
geleerd kan worden enkel verwijst naar een onderzoek dat zich richt op
het voortgezet onderwijs, terwijl het wetsvoorstel zich richt op het
basisonderwijs. Deze leden hadden overvloediger onderbouwing
verwacht, waarin bovendien rekening gehouden wordt met de specifieke
doelgroep waar het wetsvoorstel op ziet.
Ook vragen deze leden naar de effectiviteit van het vooralsnog aan te
houden maximumpercentage van 15% van het onderwijs in een vreemde
taal. Deze leden vragen de regering in te gaan op onderzoekers die
aangegeven dat ten aanzien van jonge kinderen het gebruik van de
vreemde taal als voertaal pas effectief is wanneer deze in grote delen van
het onderwijs gebruikt wordt. Zo bezien zou het voorgestelde percentage
van 15% enerzijds weinig effect sorteren, terwijl anderzijds het risico
bestaat dat het aanleren van de Nederlandse taal minder optimaal
geschiedt.
3.1 Engels, Duits of Frans
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de kwaliteit van het onderwijs in
het Engels, Duits of Frans gewaarborgd gaat worden. Deze vraag stellen
de leden vanwege de huidige kwaliteit van het onderwijs in het Engels in
groep zeven en acht. Dit onderwijs zou niet op alle scholen kwalitatief op
orde zijn. Wat gaat de regering doen om het huidige onderwijs in vreemde
talen in het primair onderwijs te verbeteren en wat gaat de regering doen
om de kwaliteit bij de uitvoering van dit wetsvoorstel te waarborgen, zo
vragen de genoemde leden.
De leden van de SP-fractie merken op dat over de bekwaamheid van de
leraren in het onderhavig wetsvoorstel weinig aandacht wordt besteed.
Zijn de leraren in staat om het Engels als voertaal tijdens de lessen op
voldoende niveau te hanteren? Hoe kan dit worden nagegaan? Vindt de
regering het voorts wenselijk om daar aandacht aan te besteden? Zij
vragen verder hoe leraren worden geschoold, hoeveel leraren er de
afgelopen jaren zijn geschoold en hoeveel leraren de regering
voornemens is te gaan scholen. Wat zijn de financiële mogelijkheden om
deze scholing te geven? Moeten de scholen dit uit de lumpsum betalen, zo
vragen de genoemde leden.
De leden van de CDA-fractie merken op dat het wetsvoorstel de scholen
de mogelijkheid biedt om te kiezen welke moderne vreemde taal zij willen
aanbieden Deze leden vragen wel aan de regering waarom gekozen is
voor Frans en niet bijvoorbeeld Spaans. De genoemde leden ontvangen
graag een reactie hierop. Ook vragen deze leden op welke wijze geborgd
wordt dat de les in het Engels, Frans of Duits ook kwalitatief goed is en het
taalniveau van de docent voldoende. Gaarne een toelichting.
De leden van de ChristenUnie-fractie willen dat de kwaliteit van het
onderwijs gewaarborgd is, ook wanneer het gaat om de onderwijstijd in
een andere taal dan het Nederlands of Fries. In de wetswijzigingen wordt
niet ingegaan op de benodigde bevoegdheid van de leerkrachten die de
lestijd in een vreemde taal gaan geven. Wordt onderwijs in een vreemde
taal gegeven door de reguliere leerkracht en wordt het onderwijs in een
vreemde taal een extra taak? Of gaat het hierbij om gekwalificeerde
leraren of native speakers die extern worden aangetrokken, zo vragen
deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 031, nr. 5

3

De leden van de SGP-fractie vragen of de regering kan aangeven of zich in
het kader van het experiment reeds scholen hebben gemeld die onderwijs
in het Duits of Frans willen geven, dan wel hoeveel scholen bekend zijn
die dit onderwijs binnen afzienbare tijd willen organiseren. Zij vragen
waarom de regering de talen Duits en Frans opneemt indien niet op
voorhand bekend is of hieraan behoefte is en gezien het feit dat in
Nederland onderzoeken ten aanzien van deze talen ontbreken.
3.2 Reikwijdte wetswijziging
De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven of voor het
invoeren van 15% onderwijstijd in een moderne vreemde taal
instemmings- of adviesrecht nodig is van de medezeggenschapsraad van
de desbetreffende school.
De genoemde leden hebben voorts zorgen over leerlingen die moeite
hebben met het bijbenen van het niveau op school. Wat betekent het voor
hen als zij ook nog eens een keer les in een vreemde taal krijgen? Wordt
dit een extra punt van aandacht in de leerlingvolgsystemen en toezicht
van de Inspectie op die scholen? Gaarne een toelichting. Kunnen er ook
uitzonderingen voor individuele leerlingen worden gemaakt, zodat zij
worden vrijgesteld van onderwijs in een andere taal, zo vragen deze
leden.
De genoemde vragen voorts de regering uit te leggen in hoeverre zij de
opbrengsten van de school monitort. Gaat extra onderwijstijd in het
Engels, Duits of Frans niet ten koste van kernvakken als taal en rekenen?
Gaarne een toelichting.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn van mening dat de kwaliteit van
de Nederlandse taal niet ten koste mag gaan het leren van een andere
vreemde taal. Op welke manier wordt goede beheersing van het Nederlands geborgd? Er mag maximaal 15% van de lestijd gegeven worden in
een vreemde taal. Hoe wordt dit gemeten en verantwoord?
De genoemde leden merken op dat de wetswijzigingen niet ingaan op het
vervolgonderwijs van leerlingen die tweetalig primair onderwijs hebben
gevolgd. Het kennisniveau van leerlingen met betrekking tot een tweede
taal in het voortgezet onderwijs kan fors verschillen. Wat is de visie van de
regering hierop, zo vragen deze leden.
4. Uitwerking bij algemene maatregel van bestuur
De leden van de D66-fractie lezen dat de Onderwijsraad heeft geadviseerd
10% tot 15% van de onderwijstijd in het Engels zou kunnen worden
gegeven. Vervolgens is er een pilot uitgevoerd, waarin scholen maximaal
15% van de lestijd in het Engels, Duits of Frans mochten lesgeven. Kan de
regering toelichten waarom de grens op 15% is gezet? Is bij hogere
percentage sprake van negatieve effecten op de opbouw van de kennis
van het Nederlands? Is het mogelijk voor scholen om meer dan 15% van
de onderwijstijd in het Engels, Duits of Frans geven, indien daarmee de
kwaliteit en opbrengsten op orde zijn? Is ook overwogen om onderwijstijd
in het Spaans toe te laten, zo vragen de genoemde leden.
De leden van de SGP-fractie vragen waarom de regering een ongeclausuleerde grondslag biedt om onderwijs in een vreemde taal te geven in
relatie tot de hoofdregel dat Nederlands de voertaal in het onderwijs is.
Deze leden vragen waarom niet tenminste een maximumpercentage voor
het gebruik van vreemde talen in het voorstel wordt opgenomen. Het zou
bijvoorbeeld merkwaardig zijn wanneer op een gegeven moment meer
dan de helft van het onderwijs in een vreemde taal gegeven wordt, terwijl
volgens het wettelijke uitgangspunt het Nederlands de voertaal is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 031, nr. 5

4

Dezelfde leden vragen voorts waarom de regering een percentage als
maatstaf gekozen heeft voor van het onderwijs dat gegeven mag worden
in de eerder genoemde drie talen. Deze leden zouden zich namelijk voor
kunnen stellen dat de behoefte of noodzaak ontstaat om het gebruik van
vreemde talen mogelijk te maken voor bepaalde onderdelen of categorieën onderwijsactiviteiten, dan wel dat de behoefte bestaat bepaalde
domeinen te vrijwaren van het gebruik van vreemde talen. Zij hebben de
indruk dat de voorgestelde grondslag te weinig flexibiliteit biedt om in te
spelen op ontwikkelingen en problemen die zich kunnen voordoen. Zij
vragen bovendien – uitgaande van de voorgestelde formulering – waarom
niet expliciet de koppeling gelegd wordt met het op basis van de WPO1 en
WEC2 verplichte minimumaantal uren onderwijs.
5. Internetconsultatie
De leden van de VVD-fractie lezen, in reactie op opmerkingen bij de
internetconsultatie, dat in het plan van aanpak voor Engels op de
basisschool van juli 20133 een aantal maatregelen zijn aangekondigd
inzake de bekwaamheidseisen van leraren. Gelden deze maatregelen ook
voor Duits en Frans en zo nee, waarom niet? Voorts vragen deze leden
naar specifieke bij- en nascholing voor leraren ten aanzien van deze talen
en het onderwijs daarin. Zou het lopen stages, volgen van bijscholing e.d.
op dit punt onderdeel kunnen worden van bijvoorbeeld het lerarenregister, zo vragen deze leden.
De leden van de D66-fractie constateren dat er zorgen zijn over de
bekwaamheidseisen van leraren om een gedeelte van de onderwijstijd in
een vreemd taal les te geven. Kan de regering toelichten welke mogelijkheden scholen hebben om het niveau van bekwaamheid van leraren te
verhogen? Kan hiervoor gebruik gemaakt worden van de lerarenbeurs, zo
vragen de genoemde leden.
6. Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie merken op dat het afhangt van het materiaal
waar een school wel of niet over beschikt of scholen financiële gevolgen
ondervinden. Kan de regering aangeven welke materialen er zoal
beschikbaar zijn waar scholen gebruik van kunnen maken zonder meteen
hoge kosten te maken.
De voorzitter van de commissie,
Wolbert
De adjunct-griffier van de commissie,
Meelker

1

WPO: Wet op het primair onderwijs
WEC: Wet op de expertisecentra
3
Kamerstuk 31 293, nr. 179
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 031, nr. 5

5