Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3424
Vragen van de leden Ploumen, Nijboer en Van den Hul (allen PvdA) aan de
ministers voor Medische Zorg, van Financiën en voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over Nederlandse verzekeraars die meer kunnen
doen om medicijnen betaalbaar te maken (ingezonden 4 juni 2019).
Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg), mede namens de Ministers
van Financiën en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
(ontvangen 11 juli 2019) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 3054
Vraag 1
Bent u bekend met het rapport «Taming Big Pharma»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het ermee eens dat toegang tot betaalbare medicijnen onderdeel
uitmaken van het universele recht op gezondheid?
Antwoord 2
Ja, toegang tot medicijnen is een onderdeel van het universele recht op
gezondheid volgens zowel de United Nations High Commissioner for Human
Rights (OHCHR) als de World Health Organisation (WHO).
Vraag 3 en 6
Deelt u de mening dat institutionele beleggers invloed kunnen uitoefenen op
farmaceutische bedrijven en op deze manier kunnen bijdragen aan het
betaalbaar maken van medicijnen en eerlijke belastingbetaling door farmaceuten?
Vindt u ook dat de druk van verzekeraars op farmaceuten om betaalbare
medicijnen te maken en eerlijk belasting te betalen omhoog moet? Zo ja, bent
u bereid om er bij Nederlandse verzekeraars op aan te dringen om de
investeerdersverklaring van Access to Medicine Index te tekenen en druk uit
te oefenen op de farmaceutische bedrijven waarin zij investeren? Kunt u een
toelichting geven? Zo nee, waarom niet?

1

ah-tk-20182019-3424
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://eerlijkegeldwijzer.nl/media/495049/2019-04-praktijkonderzoek-taming-big-pharma.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Antwoord 3 en 6
Institutionele beleggers, waaronder verzekeraars, zijn verantwoordelijk voor
hun eigen beleggingsbeleid en bepalen zelf in welke bedrijven belegd wordt.
Het kabinet verwacht van institutionele beleggers echter wel dat zij daarbij
invulling geven aan hun responsibility to respect onder de United Nations
Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGP’s) en dat zij zich
houden aan de OESO-richtlijnen voor Multinationale Ondernemingen
(OESO-richtlijnen). Daarnaast zijn er binnen het Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO)-convenant Verzekeringssector
afspraken gemaakt met de overheid, de verzekeringssector (via Verbond van
Verzekeraars en Zorgverzekeraars Nederland), vakbond FNV en nietgouvernementele organisaties (NGO’s) over de naleving van de OESOrichtlijnen en UNGP’s en over de gezamenlijke inzet om IMVO-risico’s aan te
pakken en te voorkomen. Gezondheid (waaronder toegang tot medicijnen) is
een van de thema’s waar convenantspartijen gezamenlijk zoeken naar
mogelijkheden voor structurele verbeteringen.
Volgens de OESO-richtlijnen wordt van institutionele beleggers verwacht dat
zij hun invloed aanwenden bij bedrijven waarin zij investeren. Dit kunnen zij
bijvoorbeeld doen door algemene aandeelhoudersvergaderingen bij te wonen
en via spreektijd en stemrecht hun opvattingen over MVO-thema’s, zoals het
naleven van de belastingwetten en -regelgeving, uit te dragen. Ook kunnen zij
informatie opvragen bij en contact leggen met de bedrijven waarin ze
investeren om hun verwachtingen duidelijk te maken.
Dit is tevens wat de Access to Medicine Foundation, met steun vanuit de
begroting Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, beoogt met
zijn Investeerdersverklaring. Inmiddels hebben 90 investeerders, die
gezamenlijk activa van meer dan USD 12 biljoen beheren, de Investeerdersverklaring ondertekend. Hiermee zeggen zij toe de resultaten uit de Index te
gebruiken bij zowel hun investeringsbeslissingen, als in hun engagement met
bedrijven (als ze eenmaal in deze bedrijven hebben belegd). Het kabinet
moedigt Nederlandse verzekeraars die dit nog niet hebben gedaan, aan de
Investeerdersverklaring te ondertekenen en opvolging te geven aan de daarbij
behorende verplichtingen.
Vraag 4
Wat vindt u ervan dat Nederlandse verzekeraars als Aegon en Allianz in 2019
tezamen voor maar liefst 11 miljard euro hebben belegd in farmaceutische
bedrijven zonder hen aan te sporen hoge medicijnprijzen terug te dringen?
Antwoord 4
Zoals ook aangegeven in het antwoord op vragen 3 en 6 zijn verzekeraars zelf
verantwoordelijk voor hun beleggingsbeleid. Dit geldt ook voor de twee
Nederlandse verzekeraars Aegon en Allianz. Aegon en Allianz zijn beiden lid
van het Verbond van Verzekeraars, een van de IMVO-convenantspartijen.
Daarnaast heeft Aegon N.V. bij de ondertekening van het IMVO-convenant
Verzekeringssector een intentieverklaring ondertekend. Hierin verklaart Aegon
N.V. de geest en de doelstellingen van het IMVO-convenant te ondersteunen
en te trachten daarbij zoveel mogelijk in lijn met de doelstellingen en
afspraken te handelen. De verzekeraar heeft verklaard open te staan voor
inzet, samenwerking en kennisdeling bij de uitvoering van het IMVOconvenant. Binnen het IMVO-convenant wordt gekeken hoe investeerders hun
invloed kunnen gebruiken.
Daarnaast moedigt het kabinet Nederlandse verzekeraars, waaronder Aegon
N.V. en Allianz N.V. aan om de Investeerdersverklaring van de Access to
Medicine Foundation te ondertekenen. Aegon heeft in een reactie aangegeven dat het een engagement programma voert met farmaceutische bedrijven,
waarbij het de dialoog aangaat met deze bedrijven en onder andere
excessieve prijsverhogingen voor medicijnen, frauduleuze accountingpraktijken en de promotie van patiëntenprogramma’s voor mensen met lage
inkomens bespreekt. Ook heeft Aegon aangegeven dat de Access to Medicine
Index nog niet meegenomen wordt in het screeningsproces, maar dat het dit
wel aan het onderzoeken is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 5
Wat vindt u ervan dat vijf van de negen onderzochte verzekeraars geen
concrete actie ondernemen tegen oneerlijke belastingbetaling door farmaceuten?
Antwoord 5
Zoals ook aangegeven in het antwoord op vragen 3 en 6 zijn verzekeraars zelf
verantwoordelijk voor hun beleggingsbeleid. Farmaceutische bedrijven zijn
zelf verantwoordelijk voor hun belastingafdracht. Het kabinet moedigt
verzekeraars aan om, conform de afspraken binnen het IMVO-convenant,
farmaceutische bedrijven aan te spreken, wanneer uit de IMVO-risicoanalyse
die deel uitmaakt van de gepaste zorgvuldigheid naar voren komt dat zij niet
handelen volgens hoofdstuk XI uit de OESO-richtlijnen. Dit hoofdstuk ziet op
de verantwoordelijkheid van bedrijven met betrekking tot belastingafdrachten.
Vraag 7
Bent u het ermee eens dat het wenselijk is dat Nederlandse investeerders
transparant zijn over hun investeringen? Zo ja, bent u bereid om maatregelen
te nemen die transparantie bevorderen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Het kabinet vindt het wenselijk dat Nederlandse investeerders transparant zijn
over hun investeringen. De afspraken in het IMVO-convenant Verzekeringssector zien toe op de invulling van het beleggingsbeleid en het toepassen van
gepaste zorgvuldigheid conform OESO-richtlijnen en de UNGP’s. Transparantie is een belangrijk onderdeel van het IMVO-convenant Verzekeringssector.
Zo werkt de overheid, in samenwerking met NGO’s en verzekeraars, aan het
opstellen van ESG-themakaders die handvatten bieden voor verzekeraars om
hun due diligence uit te voeren. Transparantie is hier een onderdeel van. De
hogergenoemde Access to Medicine Index is eveneens bedoeld om transparantie over de activiteiten van farmaceuten te bevorderen. Ik zie momenteel
dan ook geen aanleiding tot het nemen van extra maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3