Besluit van 5 oktober 2012
tot wijziging van het
Formatiebesluit W.V.O. in
verband met het budgetteren
van de bekostiging van
leerwegondersteunend
onderwijs en praktijkonderwijs
en van enkele algemene
maatregelen van bestuur in
verband met een technische
aanpassing

Op de voordracht van Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, van
06 juli 2012, nr. WJZ/42211 (03862), directie Wetgeving en Juridische Zaken,
gedaan mede namens Onze Minister van Economische zaken, Landbouw en
Innovatie;
Gelet op artikel 84 van de Wet op het voortgezet onderwijs;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van 23 augustus
2012, nr. W05.12.0247/I);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
van 2 oktober 2012, nr. WJZ/439493 (03862), directie Wetgeving en Juridische
Zaken, uitgebracht mede namens Onze Minister van Economische zaken, Landbouw
en Innovatie;
Hebben goedgevonden en verstaan:
ARTIKEL I
Het Formatiebesluit W.V.O. wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 3 wordt als volgt gewijzigd:
OCW

B3862.K-2

1

1. In het derde lid wordt in tabel 1 bij de ratio leraar/leerling, behorende bij het
praktijkonderwijs, “1/8,87” vervangen door: 1/17,14.
2. In het vierde lid wordt “1/8,87” vervangen door: 1/17,14.
3. In het vijfde lid wordt “1/8,87” vervangen door: 1/17,14.
B
In artikel 8 wordt na het tweede lid een lid toegevoegd, luidende:
3. Naast de bekostiging, bedoeld in het eerste en tweede lid, wordt voor het
praktijkonderwijs en het leerwegondersteunend onderwijs per geïndiceerde leerling
een bedrag beschikbaar gesteld voor extra ondersteuning. Dit
ondersteuningsbedrag wordt jaarlijks vastgesteld door het verschil te berekenen
tussen de ratio leraar/leerling van 1/8,87, vermenigvuldigd met de voor de
schoolsoortgroep geldende gemiddelde personeelslast en de ratio leraar/leerling
van 1/17,14, bedoeld in artikel 3, eveneens vermenigvuldigd met de voor de
schoolsoortgroep geldende gemiddelde personeelslast. Het ondersteuningsbedrag,
dat per schoolsoortgroep kan verschillen, wordt bij ministeriële regeling
vastgesteld. De bekostiging op schoolniveau wordt berekend door het aantal op de
teldatum ingeschreven leerlingen praktijkonderwijs en leerwegondersteunend
onderwijs van de school of scholengemeenschap te vermenigvuldigen met de bij
ministeriële regeling vast te stellen ondersteuningsbedragen per leerling. Bij de
jaarlijkse vaststelling van deze ondersteuningsbedragen wordt rekening gehouden
met het beschikbare budget van het Rijk.
C
Hoofdstuk IV vervalt.
D
Artikel 14 komt als volgt te luiden:
Artikel 14. Citeertitel
Dit besluit wordt aangehaald als: Formatiebesluit WVO.
ARTIKEL II
In artikel 1 van het Bekostigingsbesluit WVO wordt in de definitie van
“formatieplaats” “het Formatiebesluit W.V.O.” vervangen door: het Formatiebesluit
WVO.
ARTIKEL III
Het Besluit 22 januari 1999, houdende voorschriften van overgangsrechtelijke aard
in verband met de invoering van leerwegen in middelbaar algemeen voortgezet
onderwijs en voorbereidend beroepsonderwijs, alsmede van leerwegondersteunend
OCW

B3862.K-2

2

onderwijs en praktijkonderwijs (regeling overgangsmaatregelen mavo-vbo) (Stb.
1999, 44) wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 1 wordt in de definitie van “anderstalige leerlingen” “het Formatiebesluit
W.V.O.” vervangen door: het Formatiebesluit WVO.
B
In artikel 4, tweede en vierde lid, wordt “het Formatiebesluit W.V.O.” telkens
vervangen door: het Formatiebesluit WVO.
C
In artikel 5 wordt “het Formatiebesluit W.V.O.” vervangen door: het Formatiebesluit
WVO.
ARTIKEL IV
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in
het Staatsblad zal worden geplaatst.
Het Oude Loo, 5 oktober 2012
w.g. Beatrix
De Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap,

Marja van Bijsterveldt-Vliegenthart
De Minister van Economische zaken,
Landbouw en Innovatie,

M.J.M. Verhagen
OCW

B3862.K-2

3

NOTA VAN TOELICHTING
ALGEMEEN
Het leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) en praktijkonderwijs (pro) hebben een
verschillend karakter. Het lwoo is bedoeld voor vmbo-leerlingen die extra
ondersteuning nodig hebben om hun diploma te halen. Wat betreft het
praktijkonderwijs gaat het om eindonderwijs gericht op participatie op de
arbeidsmarkt. De scholen ontvangen voor deze leerlingen een hogere bekostiging
dan voor een gemiddelde vo-leerling. Dat heeft te maken met de extra (leerweg-)
ondersteuning die nodig is dan wel de onderwijsvorm (praktijkonderwijs) waartoe
de leerling wordt toegelaten. Deze leerlingen moeten wel een indicatie hebben van
een regionale verwijzingscommissie (rvc). De reguliere school vraagt, indien
noodzakelijk, de indicatie hiervoor aan. De rvc is een onafhankelijk orgaan en toetst
de leerling aan de hand van landelijk vastgestelde criteria. Aan die systematiek
verandert niets. Wat wel verandert is de bekostigingssystematiek. De bekostiging
van het lwoo en pro wordt namelijk gebudgetteerd om de kosten van het lwoo en
pro te beheersen. Dat is hieronder nader toegelicht.
Conform het regeerakkoord wordt in lijn met passend onderwijs en ter voorkoming
van kostenstijging door een mogelijke toename van het aantal geïndiceerde
leerlingen een eind gemaakt aan de huidige openeinde financiering van het lwoo en
het pro en worden de middelen op landelijk niveau gebudgetteerd. Het budget
wordt bepaald op basis van de leerlingentelling (lwoo en pro) van 1 oktober 2011
en de bekostiging van het kalenderjaar 2012.
Als budgetsystematiek is ervoor gekozen voortaan in de lwoo en pro-bekostiging
een onderscheid te maken tussen basiskosten (ongeveer te vergelijken met de
gemiddelde kosten voor een reguliere vmbo-leerling) en kosten voor extra
ondersteuning (uitgedrukt in bij ministeriële regeling te bepalen
ondersteuningsbedragen per leerling).
Iedere school met lwoo/pro-leerlingen krijgt vanuit het Rijk de basisbekostiging per
ingeschreven leerling. Aanvullend daarop is een budget voor extra ondersteuning
beschikbaar. Dit wordt normatief en met inachtneming van het beschikbare budget
op basis van het aantal ingeschreven lwoo/pro-leerlingen aan de scholen
beschikbaar gesteld. Bij een gelijkblijvend totaal aantal lwoo-pro-leerlingen zal deze
systematiek geen bekostigingsgevolgen hebben voor scholen met lwoo/proleerlingen. Alleen in het geval het totaal aantal geïndiceerde lwoo/pro-leerlingen ten
opzichte van de leerlingentelling van 1 oktober 2011 stijgt en het beschikbare
budget overschreden dreigt te worden, zal de ondersteuningsbekostiging per
lwoo/pro-leerling naar beneden toe worden bijgesteld. Met onderhavig besluit wordt
conform het regeerakkoord uitvoering gegeven aan het budgetteren van de
middelen.
Ondanks het budgetteren van de bekostiging van leerlingen die aangewezen zijn op
lwoo en pro blijft de formatie redelijkerwijs voldoende voor het geven van
onderwijs aan deze leerlingen. Dat komt omdat de budgettering pas effectief wordt
OCW

als er sprake is van een onverwachte stijging van het aantal geïndiceerde

B3862.K-2

4

leerlingen. Gezien de leerling-ontwikkeling in de afgelopen jaren worden voor de
komende jaren geen significante stijgingen verwacht. Daarnaast richt de
budgettering zich alleen op de meerkosten ten opzichte van een gemiddelde vmboleerling. De meerkosten worden jaarlijks vastgesteld en uitgedrukt in een bedrag
per leerling (per schoolsoortgroep) lwoo/pro. De basisbekostiging, die gelijk is aan
de gemiddelde kosten van een vmbo-leerling, wijzigt niet en wordt op de
gebruikelijke wijze berekend en bekostigd. Beide onderdelen maken onderdeel uit
van de totale lumpsumbekostiging. Schoolbesturen zijn autonoom voor wat betreft
de inzet van deze (lumpsum)middelen. Naast dit onderdeel van de reguliere
lumpsumbekostiging kunnen schoolbesturen die onderwijs aanbieden aan deze
(lwoo/pro) leerlingen nog een beroep doen op de samenwerkingsverbanden. Voor
ondersteuning van deze leerlingen hebben de samenwerkingsverbanden de
beschikking over een regulier zorgbudget. Dit budget kan door de
samenwerkingsverbanden aangewend worden voor extra ondersteuning.

Ten aanzien van de gevolgen van onderhavig besluit voor de kwaliteit van het
onderwijs en het bestrijden van onderwijsachterstanden kan nog het volgende
worden opgemerkt. Ondanks de budgettering van het leerwegondersteunend
onderwijs en praktijkonderwijs kan bij een gelijkblijvende leerlingenpopulatie zeker
voldoende onderwijs worden geboden aan deze leerlingen. Ook in het geval er zich
de komende jaren op totaalniveau een stijging voordoet van het aantal
geïndiceerde leerlingen zal een bijstelling van het bedrag per leerling (meerkosten
lwoo/pro) gering van omvang zijn en niet leiden tot een verlaging van de kwaliteit
van het beoogde onderwijs.
Deze nota van toelichting is tot stand gekomen mede namens de Minister van
Economische zaken, Landbouw en Innovatie.

Administratieve lasten
Er zijn geen extra administratieve lasten aan deze wijziging verbonden. De
berekening van de basisbekostiging voor het lwoo en pro blijft via de gebruikelijke
weg verlopen. Het bedrag per leerling lwoo en pro, de zogenaamde
ondersteuningsbekostiging, wordt jaarlijks door het Ministerie van OCW
vastgesteld, en vervolgens door DUO betaalbaar gesteld aan de schoolbesturen met
scholen waaraan lwoo of pro is verbonden. De schoolbesturen hoeven geen
aanvraag in te dienen voor deze bekostiging.
Vaste Verandermomenten
Deze wijziging voorziet in de berekening van de personele bekostiging van het
leerwegondersteunend onderwijs en het praktijkonderwijs. Er wordt afgeweken van
de minimale invoeringstermijn van twee maanden (Kamerstukken II 2009/10, 29
515, nr. 309), aangezien de doelgroepen gebaat zijn bij een spoedige publieke
inwerkingtreding. Op deze wijze kan voor het kalenderjaar 2013 rekening gehouden
worden met deze nieuwe berekeningssystematiek.
ARTIKELSGEWIJS
OCW

B3862.K-2

5

Artikel I, onderdelen A en B
De systematiek van toekennen van de middelen aan de scholen voor leerlingen met
een indicatie voor leerwegondersteuning en praktijkonderwijs (lwoo en pro)
verandert niet. Wel worden de middelen gebudgetteerd. De leerling-afhankelijke
personele bekostiging van het lwoo en pro wordt daartoe gesplitst in een basis- en
ondersteuningsbekostiging. Voor de uitvoering van de gekozen budgetsystematiek
is het noodzakelijk om onderscheid te maken tussen deze onderdelen. In de
algemeen deel van de nota van toelichting is dat nader toegelicht. Dit onderscheid
wordt gemaakt door bij de berekening van het leerling-afhankelijk aantal
formatieplaatsen de ratio leraar/leerling voor het lwoo en pro (1/8,87) gelijk te
stellen aan de ratio voor het vmbo (1/17,14). Deze nieuwe ratio, gelijk aan die van
het vmbo, vormt de grondslag voor de zogenaamde basisbekostiging van het lwoo
en pro. Het verschil in personele bekostiging tussen de oude (lwoo/pro-bekostiging)
en nieuwe ratio (vmbo-bekostiging) wordt vervolgens uitgedrukt in een bedrag per
leerling. Dit is de ondersteuningsbekostiging per leerling en wordt op de volgende
wijze berekend:
a: de oude leerling-afhankelijke ratio van 1/8,87 wordt vermenigvuldigd met de
voor de schoolsoortgroep geldende gemiddelde personeelslast.
b: de nieuwe leerling-afhankelijke ratio van 1/17,14 wordt vermenigvuldigd met de
voor de schoolsoortgroep geldende gemiddelde personeelslast.
c: de uitkomst van a wordt verminderd met de uitkomst van b. Het op deze wijze
berekende verschil levert de ondersteuningsbekostiging per leerling op.
De ondersteuningsbekostiging per leerling wordt, ter voorkoming van
herverdeeleffecten, per schoolsoortgroep vastgesteld. In het voortgezet onderwijs
zijn er vier schoolsoortgroepen. In schoolsoortgroep twee komt echter geen
lwoo/pro voor. De berekening per schoolsoortgroep resulteert dan ook in drie
ondersteuningsbedragen voor het lwoo/pro. Op basis van de jaarlijkse telling van 1
oktober wordt het aantal leerlingen lwoo en pro vermenigvuldigd met de
ondersteuningsbekostiging per leerling en aan de personele bekostiging
toegevoegd. In verband met de budgettering worden, op basis van de teldatum van
1 oktober voorafgaand aan het betreffende kalenderjaar, deze bedragen per
leerling jaarlijks in een ministeriële regeling gepubliceerd en zo nodig bijgesteld.
Als bijvoorbeeld het aantal indicaties voor lwoo en pro groeit en het beschikbare
budget wordt overschreden, zal de ondersteuningsbekostiging per lwoo/pro-leerling
naar beneden toe worden bijgesteld.
Artikel I, onderdelen C en D
De wijzigingen in de onderdelen C en D betreffen technische aanpassingen.
Hoofdstuk IV kan komen te vervallen, aangezien artikel 98a, betreffende het
vervangingsfonds, met ingang van 1 januari 2006 is komen te vervallen. Met de
wijziging in onderdeel D wordt met het aanpassen van de citeertitel van het besluit
in Formatiebesluit WVO aangesloten bij de schrijfwijze van WVO in andere van
toepassing zijnde citeertitels.
OCW

B3862.K-2

6

Artikelen II en III
De wijzigingen in deze artikelen betreffen technische aanpassingen aan de
gewijzigde citeertitel in het Formatiebesluit WVO.
Artikel IV
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, maar
kan niet later dan 1 november 2012 in werking treden. Dit vanwege het feit dat de
bekostiging is gekoppeld aan de start van het schooljaar 2012/2013.
De Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap,

Marja van Bijsterveldt-Vliegenthart

OCW

B3862.K-2

7