Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1094
Vragen van het lid Leijten (SP) aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat 1 op de 3 mensen ontevreden is over de
zorg en ondersteuning (ingezonden 25 januari 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 1 februari 2017).
Vraag 1, 2, 3, 5, 6
Bent u er trots op dat dankzij uw bezuinigingsbeleid 1 op de 3 mensen die in
2015 zorg of ondersteuning kregen, aangegeven hebben dat dit onvoldoende
was?1 2
Hoe oordeelt u erover dat 670.000 mensen meer behoefte hadden aan zorg
dan ze kregen? Wat is uw analyse hierover?
Vindt u het ook schokkend te horen dat 400.000 mensen geen hulp kregen,
maar zeiden dit wel nodig te hebben? Kunt u uw antwoord toelichten?
Erkent u het falen van uw bezuinigingsbeleid op de langdurige zorg, nu blijkt
dat ruim een miljoen mensen (meer) zorg nodig hadden, maar dit niet
kregen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Wat vindt u ervan dat er vooral behoefte is aan meer hulp bij het huishouden
en begeleiding? Deelt u de mening dat u hierop veel te hard bezuinigd hebt?
Zo ja, wat gaat u hieraan doen? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 1, 2, 3, 5, 6
Allereerst hecht ik er aan te melden dat ik voor de beantwoording van deze
vragen te rade ben gegaan bij het SCP.
In de vragen klinkt de veronderstelling door dat een groot aantal mensen
noodzakelijke zorg en ondersteuning is onthouden. Dit blijkt niet uit het
onderzoek «Zorg en ondersteuning in Nederland: kerncijfers 2015» van het
SCP. Het onderzoek geeft inzicht in hoeveel mensen in Nederland zorg en
ondersteuning ontvangen. Uit het onderzoek blijkt dat het deel van de
volwassen bevolking dat hulp ontvangt gelijk is gebleven tussen 2014 en
2015, namelijk ongeveer 2 miljoen mensen. Hierbij is gekeken naar alle hulp;
zowel hulp uit het eigen netwerk, hulp bekostigd door de overheid en hulp
bekostigd uit eigen middelen. Er is gekeken naar informele hulp, hulp bij het
huishouden, persoonlijke verzorging, verpleging en begeleiding. Zowel het

1
2

ah-tk-20162017-1094
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

http://nos.nl/artikel/2154419-een-derde-zorgvragers-ontevreden-met-hulp.html
http://www.scp.nl/Nieuws/In_2015_ontvingen_bijna_2_miljoen_mensen_zorg_en_ondersteuning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

deel van de bevolking dat informele hulp ontvangt, als het deel dat door de
overheid bekostigde hulp bevat, als het deel dat particulier bekostigde hulp
ontvangt is gelijk gebleven voor en na de invoering van de Wmo 2015.
Er is ook geen verband te leggen tussen de uitkomsten van dit onderzoek en
bezuinigingen: de uitgaven aan de langdurige zorg bedragen in 2017 28,7
mld. In 2013 was dit 27,5 mld.
Zoals het SCP aangeeft kunnen uit dit onderzoek geen conclusies getrokken
worden voor de langere termijn. De resultaten passen wel bij mijn beeld dat
in de overgang van 2014 naar 2015 continuïteit van zorg en ondersteuning
voorop stond.
Uit het onderzoek blijkt verder dat 8% van de zelfstandig wonende volwassenen meer hulp zou willen. Een deel hiervan (ongeveer 400.000 mensen) krijgt
geen vorm van hulp en een ander deel (ongeveer 670.000 mensen) krijgt wel
een vorm van hulp, maar geeft aan behoefte te hebben aan meer hulp. Deze
aantallen zijn vergelijkbaar met 2014, een verband met hervormingen per
1 januari 2015 is er dus niet. Dat mensen behoefte hebben aan (meer) hulp
betekent niet dat hen deze hulp is onthouden door de overheid. Het SCP
geeft aan dat een behoefte aan (meer) zorg niet betekent dat mensen daar
ook daadwerkelijk om gevraagd hebben. Op grond van het onderzoek is
onbekend of door deze mensen binnen het eigen netwerk om hulp is
gevraagd en of contact opgenomen is met een instantie zoals de gemeente.
Uit eerder onderzoek is bekend dat dit vaak niet het geval is. Bijvoorbeeld uit
een onderzoek naar de thuiszorg waar in het SCP onderzoek naar wordt
verwezen bleek dat maar een kwart van de mensen met behoefte aan
thuiszorg een aanvraag indiende. Verder is voor de duiding van deze cijfers
van belang dat het gaat om een diverse groep mensen. Het gaat om mensen
met meer en minder beperkingen, met een groot of klein eigen netwerk en
met en zonder eigen financiële middelen om bijvoorbeeld een schoonmaakhulp in te schakelen. Het is dus niet bekend in hoeverre deze mensen zelf met
hun omgeving in de behoefte aan hulp kunnen voorzien.
Het is van belang na te gaan welke hulp mogelijk is binnen het eigen netwerk
en waar nodig contact op te nemen met bijvoorbeeld een Wmo-loket,
wijkteam of wijkverpleegkundige. Ik hecht er veel waarde aan dat mensen
passende ondersteuning krijgen. De Wmo 2015, de Zorgverzekeringswet en
de Wet langdurige zorg kennen waarborgen om hierin te voorzien.
Ik kijk bij de effecten van het beleid niet alleen naar de macro cijfers. Zonder
te kijken naar de effecten op micro niveau, en vooral dus de ervaringen van
cliënten zelf, valt niet vast te stellen of de doelstellingen van de hervormingen worden behaald. Een waardevol instrument vind ik de cliëntervaringsonderzoeken die nu door nagenoeg alle gemeenten zijn uitgevoerd. Daaruit
blijkt dat ongeveer 7 tot 8 mensen op de tien tevreden is over de passendheid van de zorg en de wijze van bejegening. De resultaten zijn per gemeente
te vinden op www.waarstaajegemeente.nl.
Vraag 4
Wat vindt u ervan dat mensen in 2015 juist minder ondersteuning kregen van
hun netwerk, terwijl dit volgens uw beleid wel de bedoeling is? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 4
Uit het onderzoek blijkt niet dat mensen minder ondersteuning kregen vanuit
hun eigen netwerk. Het SCP geeft aan dat zowel in 2015 als in 2014 negen
procent van de volwassen Nederlandse bevolking informele hulp ontvangt.
Vraag 7
Is u bekend wat de kosten zijn van uitblijvende zorg of ondersteuning in het
geval dat bij iemand de verwaarlozing of vervuiling moet worden verholpen
in een deplorabel stadium, of wanneer mensen door gebrek aan zorg of
ondersteuning in het ziekenhuis belanden of opgenomen moeten worden in
intramurale setting? Zo ja, kunt u uw antwoord toelichten? Zo neen, bent u
bereid dit uit te zoeken en de Kamer hierover te informeren?
Antwoord 7
Ik hecht samen met gemeenten en andere partijen veel waarde aan het
voorkomen van situaties van verwaarlozing, vervuiling of onnodige opnames.
In de eerste plaats voor mensen zelf. Preventie neemt dan ook een centrale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

plaats in binnen de Wmo 2015. Gemeenten hebben de taak om beleid te
maken op het gebied van preventie en om mensen te voorzien in ondersteuning gericht op zelfredzaamheid en participatie, als mensen hier niet zelf in
kunnen voorzien. Via verscheidene trajecten zet ik verder in op bewustwording van het belang van goede preventie. De rol van VWS is dat we lokale
partijen ondersteunen om met preventie aan de slag te gaan, onder meer via
subsidiëring van veiligheid.nl en via Vilans wordt de kennis over wat werkt bij
bijvoorbeeld valpreventie voor lokale partijen beschikbaar gesteld. De kosten
indien iemand toch opgenomen moet worden zullen per geval en situatie
verschillen en kunnen niet in zijn algemeenheid vastgesteld worden.
Onderzoek hier naar acht ik dan ook niet zinvol.
Vraag 8
Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat de ruim 1 miljoen mensen de zorg
krijgen die zij nodig hebben? Kunt u uw antwoord toelichten met concrete
acties die u gaat inzetten?
Antwoord 8
Zoals hierboven aangegeven zijn er in de diverse wetten voldoende waarborgen dat mensen passende zorg krijgen.
Vraag 9
Wilt u deze vragen beantwoorden vóór 1 februari a.s? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 9
De vragen zijn bij deze beantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3