Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2631
Vragen van het lid Van Esch (PvdD) aan de Staatssecretaris van Infrastructuur
en Waterstaat over het bericht «RIVM: Onduidelijk of kankerverwekkende stof
in natuurplassen vrijkomt na stort granuliet» (ingezonden 8 mei 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat)
(ontvangen 16 mei 2023).
Vraag 1
Kent u het bericht «RIVM: Onduidelijk of kankerverwekkende stof in natuurplassen vrijkomt na stort granuliet»1?
Antwoord 1
Ja, ik ben bekend met dit bericht.
Vraag 2
Wat is uw reactie op het recente onderzoek van het RIVM en Deltares, waaruit
blijkt dat er nog onvoldoende bekend is over het vrijkomen van de kankerverwekkende stof acrylamide na de stort van granuliet in diepe plassen en dat
hierdoor niet duidelijk is of er risico’s zijn voor planten en dieren die in de
plassen leven en voor mensen die direct of indirect in contact komen met het
water uit deze plassen?
Antwoord 2
Voor dit antwoord wordt u verwezen naar de bijgaande Kamerbrief2, waarin
de kabinetsreactie op dit rapport is verwoord.
Vraag 3
Waarom heeft u meerdere keren beweerd dat het granuliet dat in Over de
Maas is gestort veilig is voor mens en milieu, terwijl uit het onderzoek van
het RIVM en Deltares blijkt dat u helemaal niet kon weten of er wel of geen
risico’s waren?

1

Website BNNVARA, 2 mei 2023 (https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/rivm-onduidelijk-ofkankerverwekkende-stof-in-natuurplassen-vrijkomt-na-stort-granuliet).
2
Kenmerk IENW/BSK-2023/136346.

ah-tk-20222023-2631
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat dit veilig kan. Het rapport geeft geen
nieuwe inzichten om anders naar risico’s voor mens en natuur te kijken dan
voor deze studie het geval was. De beschikbare informatie laat zien dat deze
risico’s zeer klein zijn en dat het niet waarschijnlijk is om te veronderstellen
dat er directe substantiële risico’s zijn voor mens en natuur.
Vraag 4
Bent u bereid om, indien er nog projecten lopen waarbij granuliet wordt
gestort, deze uit voorzorg te staken, nu blijkt dat risico’s voor planten, dieren
en mensen niet kunnen worden uitgesloten? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe
gaat u hiervoor zorgen?
Antwoord 4
Er is ten aanzien van het diepe plassen beleid thans geen reden om
beleidsmatig anders te handelen dan tot op heden is gedaan. Het rapport
geeft geen nieuwe inzichten om anders naar risico’s voor mens en natuur te
kijken dan voor deze studie het geval was.
Vraag 5
Hoe gaat u opvolging geven aan de aanbevelingen van het RIVM en Deltares,
namelijk om in het vervolg voorzorgsmaatregelen te nemen en de blootstelling aan deze stof(fen) zo laag mogelijk te houden, door gebruik van deze
stoffen te verminderen en de ontwikkeling en het gebruik van alternatieven te
stimuleren?
Antwoord 5
Er is reeds wetgeving van kracht die de mens en het milieu beschermt. In
Europees verband is bijvoorbeeld strenge EU-regelgeving afgesproken ten
aanzien van acrylamide. Het percentage mag nooit hoger zijn dan 0,1% (op
gewichtsbasis) van het poly-acrylamide in een te gebruiken product. Dat geldt
ook voor poly-acrylamide flocculanten die in Nederland gebruikt worden. In
de meeste gevallen liggen de concentraties acrylamide in poly-acrylamide
aanzienlijk lager dan 0,1%.
Ik ben voornemens om in reactie op de conclusies en aanbevelingen van
RIVM en Deltares en in nauwe samenwerking en afstemming met de
verschillende betrokken partijen, de volgende stappen te zetten teneinde de
kennisleemtes aan te pakken:
1. Er zal in de praktijk worden gemonitord of er acrylamide in diepe
plassen te vinden is. Dit betekent dat we over langere tijd gaan meten in
verschillende diepe plassen waar grond of bagger dat is ontwaterd met
flocculanten, is toegepast. Daartoe wordt op korte termijn in overleg met
de betrokken partijen een plan van aanpak opgesteld.
2. Indien de resultaten van de monitoring daar aanleiding toe geven zal ik
het RIVM vragen om op Europees niveau te verkennen of er gezamenlijk
fundamenteel internationaal onderzoek kan komen naar het vrijkomen
van initieel residu acrylamide in poly-acrylamide. Dit is belangrijk voor
een gelijk speelveld voor ondernemers bij eventuele aanvullende milieuof gezondheidseisen aan poly-acrylamiden.
3. Ik vind het belangrijk dat de toepassing van stoffen, zoals polyacrylamiden, die niet van nature voorkomen zoveel mogelijk wordt
beperkt in diepe plassen. Daarom zal, als vervolg op eerder onderzoek
door STOWA met betrekking tot zuiveringsslib3, een verkenning worden
gedaan naar groenere (biobased) alternatieven voor poly-acrylamiden
voor het ontwateren van verschillende soorten grond en bagger. Als
deze beschikbaar zijn, zal ik bekijken hoe ik het gebruik hiervan kan
stimuleren.

3

https://www.stowa.nl/sites/default/files/assets/PUBLICATIES/Publicaties%202016/
STOWA%202016–14.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 6
Welke maatregelen gaat u nemen, naar aanleiding van het onderzoek van het
RIVM en Deltares, om de risico’s voor planten, dieren en mensen na de stort
van granuliet zoveel mogelijk te beperken?
Antwoord 6
Voor het antwoord op deze vraag verwijs in naar het antwoord op vraag 5.
Vraag 7
Bent u bereid de risico’s voor planten, dieren en mensen na de stort van
granuliet in Over de Maas nauwlettend te gaan monitoren, door de kwaliteit
van het ecosysteem voortdurend te meten?
Antwoord 7
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 5.
Vraag 8
Bent u bereid om nader onderzoek te laten doen naar de afbraak van
polyacrylamide en naar de kankerverwekkende stof acrylamide, over een
periode van minimaal vijf jaar?
Antwoord 8
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 5.
Vraag 9
Hoe dik is de leeflaag die is toegepast op het granuliet in Over de Maas? Hoe
is dit vastgesteld?
Antwoord 9
De dikte van de leeflaag in Over de Maas varieert van een halve meter tot 3
meter dik. Deze dikte is de bij de verondieping privaatrechtelijk overeengekomen en de kwaliteit ervan is door de gemeente West Maas en Waal geverifieerd.
Het is aannemelijk dat in de afdeklaag van de Moleneindse Waard plaatselijk
granuliet aanwezig is4. Het granuliet voldoet overigens aan de milieu
hygiënische kwaliteit achtergrondwaarde – schoonste klasse voor grond – en
kan daarmee op grond van het Besluit bodemkwaliteit ook als afdeklaag
worden gebruikt.
Vraag 10
Biedt deze leeflaag voldoende bescherming tegen de eventuele risico’s voor
planten, dieren en mensen na de stort van granuliet?
Antwoord 10
Ja. Granuliet behoort tot de schoonste klasse van grond, maar is zonder
leeflaag mogelijk minder geschikt voor alle ecosystemen of natuurdoeltypen5.
Ook zonder leeflaag levert granuliet overigens geen gevaar op voor planten,
dieren en mensen.
Vraag 11
Kent u het interview in de Gelderlander met wethouder Ans Mol van de
gemeente West Maas en Waal, waarin zij aangeeft snel in overleg te willen
gaan met uw ministerie en samen met uw ministerie te willen optrekken?6
Bent u hiertoe bereid? Zo ja, hoe gaat u dit vormgeven? Zo nee, waarom
niet?

4

Zie ook Kamerstuk 30 015, nr. 103.
Kamerstuk 30 015, nr. 99.
6
Website De Gelderlander, 4 mei 2023 (https://www.gelderlander.nl/west-maas-en-waal/het-isde-angst-die-we-altijd-hebben-gehad-toch-risico-op-giftige-stoffen-in-plassen-over-demaas~a5279239/).
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Ja, dit artikel is bekend. Ja, in dit dossier wordt er nauw opgetrokken met de
wethouder en ambtenaren van de gemeente West Maas en Waal. Op
ambtelijk niveau wordt regelmatig gesproken en er is ook afgesproken dat te
blijven doen.
Vraag 12
Bent u het ermee eens dat het belangrijk is dat u samen optrekt met de
gemeente West Maas en Waal, en eventuele andere gemeenten waar
granuliet is gestort in plassen, om de risico’s voor planten, dieren en mensen
zoveel mogelijk te beperken?
Antwoord 12
Ja, dat vind ik belangrijk.
Vraag 13
Herinnert u zich dat u heeft afgesproken de gemeente West Maas en Waal op
de hoogte te houden over de ontwikkelingen in het granuliet-dossier en dat u
zich eerder al niet aan deze afspraak heeft gehouden?
Antwoord 13
Dat is inderdaad afgesproken.
Vraag 14
Hoe kan het dat u zich nu opnieuw niet aan deze afspraak met de gemeente
West Maas en Waal heeft gehouden, aangezien u de gemeente niet heeft
geïnformeerd over de uitkomsten van dit nieuwe onderzoek van het RIVM en
Deltares?
Antwoord 14
Op 21 is het rapport door RIVM en Deltares in concept aangeleverd aan IenW.
Deze concept versie is bij verschillende media terecht gekomen. Op dat
moment was het rapport nog niet gepubliceerd. Op het moment dat
gemeente West Maas en Waal het rapport van Zembla kreeg was het nog niet
gepubliceerd. Het is niet de gewoonte om niet gepubliceerde rapporten te
delen.
Vraag 15
Hoe gaat u ervoor zorgen dat dit echt de laatste keer is geweest dat u deze
afspraak met de gemeente West Maas en Waal aan uw laars lapt?
Antwoord 15
Voor het antwoord op deze vraag wordt u verwezen naar de antwoorden op
vragen 11 en 14.
Vraag 16
Kunt u het recente onderzoek dat is gedaan door het RIVM en Deltares vóór
het debat Leefomgeving (a.s. 17 mei) aan de Kamer toezenden?
Antwoord 16
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4