4
Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen
Aan de orde is het debat over een terugkeerregeling voor
Syrische vluchtelingen.
De voorzitter:
Ik wil de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, de
Kamerleden en de kijkers thuis van harte welkom heten.
Aan de orde is het debat over een terugkeerregeling voor
Syrische vluchtelingen. Ik wil met de leden afspreken dat
we maximaal twee interrupties in tweeën doen. Dat geldt
straks ook voor het debat met de staatssecretaris. Ik geef
allereerst het woord aan de heer Baudet van Forum voor
Democratie.

De heer Baudet (FVD):
Ambtgenoten, voorzitter. Nederland is altijd een land
geweest dat zich vanuit medemenselijkheid ontfermde over
het lot van oorlogsslachtoffers wereldwijd. Maar het
draagvlak voor de hulp die we bereid zijn te bieden wordt
structureel ondermijnd. We zien hoe misbruik wordt
gemaakt van het asielrecht, hoe tijdelijk asiel in Nederland
met speels gemak wordt omgebogen tot een permanent
verblijf en hoe de massale immigratie die daarvan het
gevolg is ons sociale stelsel ontwricht, onze gedeelde cultuur doet verdwijnen en ons maatschappelijk leven onder
extreme druk zet — om nog maar te zwijgen over de alsmaar verdergaande bevolkingsgroei, die ons land zó vol,
steeds voller maakt. We zijn inmiddels zo'n beetje het meest
dichtbevolkte land op aarde.
In onze ogen is opvang in de regio altijd beter dan opvang
in Nederland. Dat is beter voor ons, maar ook voor de
mensen die opvang zoeken. Opvang daar is namelijk
goedkoper, waardoor je meer mensen kunt opvangen, en
cultureel zijn de verschillen dan natuurlijk ook minder groot.
Maar als er dan toch vluchtelingen naar Nederland komen,
zoals gebeurd is met Syriërs in 2015 en 2016, dan moet dat
altijd tijdelijk zijn. Zodra de situatie in het land van herkomst
is verbeterd en de omstandigheden het toelaten, moeten
die mensen worden geholpen om weer terug te gaan.
Precies daarom hebben wij alweer bijna twee jaar geleden
dit debat aangevraagd. Want terwijl delen van Syrië
inmiddels weer veilig zijn en de Syrische regering gevluchte
Syriërs zelfs heeft uitgenodigd om terug te keren en het
land weer op te bouwen, geven wij hier in Nederland Syriërs
die een tijdelijk onderkomen hebben gekregen nu Nederlandse paspoorten, waarmee ze dus voor altijd in ons land
kunnen blijven. Dat is onbegrijpelijk en bijzonder onverstandig. Al twee jaar geleden trokken wij aan de bel, want toen
hadden we ze nog bijna allemaal kunnen terugsturen. In
2015 kwam de grootste asielstroom in de afgelopen
decennia immers op gang. Miljoenen Syriërs, waaronder
overigens ook vele niet-Syriërs, trokken naar Europa. 80.000
van hen kregen een tijdelijke verblijfsvergunning in Nederland. Na vijf jaar krijgen zij dan automatisch een permanente
verblijfsvergunning; zo werkt ons systeem. De Syriërs die
hier in 2015 kwamen, hebben vorig jaar dus allemaal een
permanente status gekregen. Twee jaar geleden, toen ik dit

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

debat aanvroeg, had de situatie die zich nu voordoet dus
kunnen worden voorkomen. Met dank aan CDA en VVD is
dat niet gebeurd. Het lijkt wel alsof zij de urgentie totaal
niet voelen. Iedere week die we wachten worden honderden
tot duizenden permanente verblijfsvergunningen uitgegeven. En nu, twee jaar en tienduizenden vergunningen verder, wordt eindelijk dit debat ingepland. Ik ben er blij om
dat we dit debat nu hebben ingepland, maar het had
natuurlijk veel eerder moeten gebeuren.
Mevrouw Kuik (CDA):
Ik luister naar het betoog van de heer Baudet en ik ben wel
nieuwsgierig hoe hij dit nou precies voor zich ziet. We
hebben namelijk ook internationale regels. Die gaan erover
dat je vluchtelingen die hier opvang hebben gekregen niet
terugstuurt als er nog een gevaarlijke situatie is. Er zit nog
een regime waardoor mensen vervolgd en gemarteld zijn.
Hoe ziet de heer Baudet dat dan voor zich? Gaat hij die
mensen terugsturen naar het regime waardoor ze gemarteld
zijn? Ik zie dat niet helemaal helder.
De heer Baudet (FVD):
Dat is inderdaad precies de aanleiding geweest voor mij
om twee jaar geleden dit debat aan te vragen. Het Syrische
regime heeft toen zelf een warme uitnodiging gedaan aan
mensen die zijn gevlucht om terug te komen en het land te
helpen opbouwen. Minister van Buitenlandse Zaken Ayman
Soussan verklaarde dat in november 2018, en ook daarna
heeft Assad zelf dit nog verklaard. Er zijn ook landenrapporten. Ook Nederland heeft ... Dat is trouwens nog wel interessant: een van de redenen voor uw partij om dit debat zo
lang tegen te houden, was dat we moesten wachten op het
landenrapport. Nou, dat landenrapport is in juli 2019 verschenen. Daarin staat: "Sinds de Syrische regering in mei
2018 de volledige controle herkreeg over de provincies
Damascus en Rif Damascus is er sprake van een vrijwel
verdwijnen van gewelddadigheden. Er hebben geen
beschietingen plaatsgevonden." Kortom, in grote delen van
Syrië is de rust gewoon teruggekeerd. Dat is ook de reden
waarom bijvoorbeeld Denemarken mensen gewoon aan
het terugsturen is; dat werd twee of drie weken geleden
bekend. Er zijn dus tal van mogelijkheden om dit op een
veilige manier te doen.
Mevrouw Kuik (CDA):
De heer Baudet spreekt van "een warme uitnodiging om
terug te komen". Het gaat wel over de dictator die gifgas
heeft ingezet tegen zijn eigen bevolking. Ik mag toch hopen
dat we kritisch zijn op mensen die hun eigen bevolking
aanvallen. Graag een reactie daarop. En dan heb ik alsnog
de vraag hoe de heer Baudet dit precies voor zich ziet, want
als jij mensen gaat uitzetten, moet je een intensieve
samenwerking hebben met dat land. Er zijn mensen
gemarteld door dit regime, die daarvoor zijn gevlucht. Welke
indicatie heeft de heer Baudet dat dat allemaal weer veilig
zou zijn? Want ook de staatssecretaris heeft aangegeven
dat mensen echt moeten vrezen voor hun leven. Ik ben dus
benieuwd hoe de heer Baudet dit precies voor zich ziet.
De heer Baudet (FVD):
Er zijn natuurlijk allerlei verschillende categorieën mensen
uit Syrië hiernaartoe gekomen. Een enkeling zal een politieke vluchteling zijn geweest, maar een heel groot deel is

19 mei 2021
TK 77

77-4-1

gewoon gevlucht wegens bombardementen en heeft geen
enkele politieke betrokkenheid en een deel is gedeserteerd.
Dat is in Syrië op zich een strafbaar feit, maar dat is af te
kopen. Dat kost 8.000 dollar. Ook in het landenrapport van
ons ministerie van Buitenlandse Zaken staat dat het 8.000
dollar kost om dat vergrijp af te kopen. Dat zijn dingen waar
Nederland makkelijk in kan assisteren; daarover zal ik straks
ook moties indienen. Wij kopen dat af en we helpen daarmee iemand terug te keren. Daar zijn allerlei opties voor.
Als het niet lukt om dat vanuit hier, in Nederland, op die
manier te regelen, vind ik dat wij daarnaartoe moeten gaan,
dat wij naar Damascus moeten vliegen en een deal moeten
maken. Je moet gewoon aan tafel met zo iemand en je moet
dit oplossen. Er is bovendien iets wat Denemarken ook doet
en waar we ook naar kunnen kijken. Denemarken kijkt
gewoon naar het individuele geval en als het om wat voor
reden dan ook echt niet lukt om iemand op een veilige
manier terug te sturen naar Syrië, gaat Denemarken
gesprekken aan met landen daar in de regio om mensen
dan in ieder geval te helpen om weer terug te gaan naar
de regio, maar ze blijven dan dus niet in Europa, niet in
Nederland of in Denemarken.
De voorzitter:
Mevrouw Kuik, uw tweede interruptie.
Mevrouw Kuik (CDA):
Misschien nog ter verheldering: Denemarken heeft nog
geen Syriërs teruggestuurd. Dat lukt Denemarken niet. Het
heeft wel stoere praatjes, maar daar zit natuurlijk een tactiek
achter. Die tactiek is dat de mensen die kant niet opkomen.
Dat is de tactiek. Maar volgens mij is hier geen sprake van
vertrouwen in de overheid hebben en ook kunnen waarmaken wat je zegt. Denemarken heeft nog geen mensen kunnen terugsturen, juist door dat principe van non-refoulement.
De heer Baudet (FVD):
Er zijn talloze indicatoren — ik noemde net al het landenrapport, maar ik noemde ook al verklaringen van de Syrische
regering enzovoorts — dat grote delen van Syrië gewoon
veilig zijn. Het regime of de regering van Assad wil dat
mensen terugkeren om te helpen het land op te bouwen.
Als er een categorie mensen is die daadwerkelijk vervolgd
wordt, dan is dat een aparte categorie waarvoor allerlei
oplossingen te vinden zijn, zoals het door mij genoemde
afkopen van de dienstplicht — daar kunnen wij in assisteren
— of het zoeken naar mogelijkheden om een deal te maken
met Assad over een amnestieregeling. Dat kunnen wij ook
afspreken. Ten derde en tot slot is er de mogelijkheid om
daar in de regio gesprekken of onderhandelingen te voeren,
zodat mensen daarnaartoe terug kunnen. Ik heb ook nog
een laatste voorstel, dat ik zo meteen zal toelichten en waar
ik ook een motie voor heb. Als dat allemaal echt niet zou
lukken — maar dan willen we een heel gedetailleerd verslag
van de staatssecretaris, van de regering, over waarom dat
dan niet lukt; ik wil gewoon echt dat we daarnaartoe gaan
en in gesprek gaan met die regering — dan moet er een
aanpassing komen van de immigratiewet, zodat de tijdelijke
verblijfsstatus kan worden verlengd en niet wordt omgezet
in een permanente verblijfsstatus, zodat die terugkeer dan
gewoon wordt uitgesteld.

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

De heer Kuzu (DENK):
Het deed me eigenlijk wel deugd om de heer Baudet erop
te betrappen dat hij een Syriër vertrouwt, maar degene die
hij vertrouwt, is een wrede dictator. Twee jaar geleden heeft
die weliswaar Syriërs die zich, nadat er een gewelddadige
burgeroorlog uitbrak, verspreid hebben over Europa en de
rest van de wereld, uitgenodigd terug te komen, maar hij
heeft ook gifgas gebruikt tegen zijn eigen bevolking. En we
weten ook dat er in de afgelopen twee jaar naar schatting
2.000 mensen zijn teruggekeerd naar Syrië en daar zijn
opgepakt en gemarteld. Is dat wat u de Syriërs wenst die
terugkeren naar Syrië?
De heer Baudet (FVD):
Nee. Als dat is wat de heer Kuzu probeert te vragen: ik ben
een tegenstander van martelingen.
De heer Kuzu (DENK):
De heer Baudet pleit ervoor dat deze mensen terugkeren
naar Syrië op uitnodiging van een wrede dictator. Beseft
hij dat deze mensen als zij aankomen in Syrië worden mishandeld en worden gemarteld in Syrische gevangenissen,
omdat ze tegenstanders zijn van het regime waar hij een
voorstander van is?
De heer Baudet (FVD):
Nee, dat is helemaal niet het geval. Het is niet zo dat de
80.000 Syriërs die naar Nederland zijn gekomen, allemaal
politiek activisten zijn die gewapenderhand de strijd hebben
gevoerd tegen Assad. En als dat wel zo zou zijn, dan zouden
we ons achter de oren moeten krabben en ons ernstig
moeten afvragen of wij het wel zo prettig vinden dat
gewapende strijders naar Nederland zijn gekomen. Er zijn
allerlei redenen waarom mensen zijn gevlucht, maar een
van de redenen is dat er op dat moment een oorlog was.
En, inderdaad, ik ben blij dat Nederland, mede onder
invloed van het presidentschap van Donald Trump, gestopt
lijkt te zijn met het actief ondermijnen van de regeringAssad en het actief stimuleren van Al-Nusra en andere
dubieuze rebellengroepen. Vijf jaar geleden, toen ik hier
net zat, heb ik al in de Kamer betoogd dat orde beter is dan
chaos. Een change van het politieke regime in het MiddenOosten heeft ontzettend weinig goeds gebracht, in Irak niet,
in Libië niet. We hebben in zo veel staten daar gezien dat
het alleen maar chaotischer werd, dat het alleen maar erger
werd nadat de orde daar was verstoord en er een "wrede
dictator", zoals de heer Kuzu het formuleert, is. Ik denk dat
het beter is dat de regering-Assad daar blijft en de orde
wordt hersteld dan dat daar een eeuwigdurende burgeroorlog van allen tegen allen komt.
De voorzitter:
Dank u wel. De tweede interruptie van de heer Kuzu.
De heer Kuzu (DENK):
Ik hoor een uitgebreide geopolitieke exercitie van de heer
Baudet over het regime-Assad …
De heer Baudet (FVD):
Dank u wel.

19 mei 2021
TK 77

77-4-2

De heer Kuzu (DENK):
… die kant noch wal raakt. Mijn vraag ging over de mensen,
over de Syriërs die zich op dit moment in Nederland
bevinden. Als zij terugkeren naar Syrië, komen zij terecht
in een onveilige situatie. Ik weet dat u weinig kaas heeft
gegeten van internationaal recht en van internationale
verdragen of van internationale organisaties die zich actief
bezighouden met het stimuleren van de mensenrechten,
maar zij geven stuk voor stuk aan dat Syrië onveilig is. We
zien het in het landenrapport van Nederland, we zien het
in het rapport van de Europese Unie en we zien het de
UNHCR en mensenrechtenorganisaties aangeven: het is
niet veilig in Syrië. Waarom wilt u dan bewust mensen met
een Syrische afkomst die haard en huis hebben verlaten
en hiernaartoe zijn gekomen, gedwongen terugsturen —
gedwongen terugsturen is ook tegen het internationaal
recht — en hun leven in gevaar brengen, meneer Baudet?
De heer Baudet (FVD):
Dit is volgens mij een klassiek voorbeeld van een geladen
vraag. Ik wil hun leven niet in gevaar brengen. Wat de heer
Kuzu zegt — het landenrapport verklaart: het is niet veilig,
het is niet veilig — klopt niet. Integendeel. Ik citeerde net
een zin uit het landenrapport van juli 2019. In delen van
Syrië is het nog steeds zeer onrustig, maar een groot deel
van Syrië is veilig. Bovendien heeft die regering dit aangeboden en gezegd: keer terug, kom terug. Ik heb ook gezegd:
laten we een onderscheid maken tussen de mensen. De
mensen die zijn gevlucht voor bommen en granaten zijn
categorie één. Dat zijn de apolitieke vluchtelingen. Twee:
de mensen die zijn gevlucht omdat zij militaire dienst weigerden. En drie: de mensen die daadwerkelijk gewapende
strijders waren en streden tegen Assad. Nou, die drie categorieën. We moeten dat natuurlijk allemaal in kaart brengen.
Je moet dat uitzoeken, je moet dat onderzoeken, je moet
dat feitelijk bekijken. En voor die derde categorie kun je een
opvang in de regio helpen organiseren. En als ook dat niet
lukt — maar dan willen we dus een gedetailleerd verslag
daarvan, van waarom dat allemaal niet lukt en hoe groot
die groep is — dan kunnen we de tijdelijke verblijfstatus
verlengen. Maar in geen enkel geval moet een permanente
status worden gegeven aan deze mensen, die uit Syrië
komen en die uiteindelijk naar Syrië terug moeten.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Kuzu, afrondend.
De heer Kuzu (DENK):
Mijn laatste punt, voorzitter. Factfree politics, dat is waar
de heer Baudet bekend om staat. 86 pagina's van de
staatssecretaris, van de Nederlandse regering, waarin uitgebreid wordt beschreven dat de veiligheidssituatie in Syrië
gewoon niet voldoende is, waardoor mensen niet kunnen
terugkeren. Ik noem het even op: de strijdkrachten van de
Syrische regering; lokale milities; buitenlandse sjiitische
milities, waaronder de Libanese Hezbollah; Russische
strijdkrachten — daar bent u ook een warm voorstander
van, weten we al ...
De heer Baudet (FVD):
Dat klopt.

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

De heer Kuzu (DENK):
... extremistische islamitische groeperingen, IS, HTS; fracties
gebundeld onder de SNA, de Syrische democratische
strijdkrachten; de YPG. We zien de door de VS geleide
internationale coalitie, Iran ...
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Kuzu (DENK):
... Israël, Turkije. Die zijn allemaal bezig met een oorlog
daar. En u durft hier met droge ogen te beweren, en ook
nog grinnikend en lachend ...
De voorzitter:
Graag via de voorzitter, meneer Kuzu.
De heer Kuzu (DENK):
Grinnikend en lachend, voorzitter, zit de heer Baudet te
smalen dat de situatie in Syrië veilig is. Ik vraag, via u,
voorzitter: is hij op zijn achterhoofd gevallen?
De heer Baudet (FVD):
Ja, een groot deel van Syrië is inderdaad veilig. Er zijn
mensen die daar gewoon leven. Terrassen, cafés, werkomgevingen, stranden: allemaal open. Het leven gaat in grote
delen van Syrië op een normale manier door. Dat wil niet
zeggen dat er niet bepaalde gebieden zijn, bepaalde plekken,
waar wel degelijk nog onrust is; dat ontken ik ook niet. Maar
een groot deel is gewoon safe, en dat blijkt ook uit het landenrapport. Zoals ik net al voorlas: er hebben vrijwel geen
gewelddadigheden van militaire aard meer plaatsgevonden
in de provincie Damascus, en er hebben geen beschietingen
plaatsgevonden. Dus de orde is grotendeels hersteld, en ik
hoop dat die nog verder herstelt. Ik denk dat er geen alternatief is voor de regering-Assad, dus ik denk dat er een
realpolitik moet zijn, dat wij zeggen: daar doen wij zaken
mee; dat is het gezag in dat land. En de mensen die hier
gekomen zijn om tijdelijk onderdak te krijgen, daar moeten
we allemaal mee in gesprek. We moeten bekijken: hoe
kunnen we je helpen om terug te keren? Dat blijft mijn punt.
De voorzitter:
U heeft dat een paar keer gezegd. Mevrouw Koekkoek van
Volt.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
De heer Baudet schijnt heel goed te weten wat de veiligheidssituatie is in Syrië op dit moment, dus een hele simpele vraag: wat is het huidige reisadvies van ons eigen
Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken voor heel
Syrië?
De heer Baudet (FVD):
Ik vermoed dat dat hetzelfde reisadvies is als het reisadvies
voor Frankrijk.

19 mei 2021
TK 77

77-4-3

Mevrouw Koekkoek (Volt):
Ik vind het heel interessant om te horen dat de heer Baudet
zegt "ik vermoed", want ik hoorde hem net een betoog
houden waarin hij héél zeker wist wat de veiligheidssituatie
is in Syrië. Dus nogmaals: wat is de huidige veiligheidssituatie in Syrië, wat is het reisadvies voor de Nederlanders,
en ...
De heer Baudet (FVD):
Nou, op dit moment is het ...
De voorzitter:
Eén tel nog. Mevrouw Koekkoek was nog niet helemaal
klaar met haar zin.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Nou, ik dacht: ik help de heer Baudet een beetje. Maar,
voorzitter, laat hem alstublieft antwoorden.
De heer Baudet (FVD):
Op dit moment is het reisadvies voor alle landen in de
wereld zo'n beetje negatief, omdat we in een coronahysterie
zitten. Een "pandemie" zou ik het zeker niet willen noemen,
maar wel een "hysterie", een mondiale obsessie met een
griepvariant. Dus ik vermoed dat dat ook voor Syrië geldt.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Nogmaals mijn verwondering dat u zo ontzettend zeker
weet hoe veilig het is in Syrië, maar absoluut niet weet wat
het reisadvies voor Syrië is en wat er op de pagina zelf staat,
namelijk: burgeroorlog in het hele land. En dat is de reden
dat het rood is.
De heer Baudet (FVD):
Ja ...
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Ik was nog niet klaar. Dan de vraag aan meneer Baudet:
waarom wilt u Nederlandse mensen op een hele andere
manier behandelen dan Syrische vluchtelingen?
De heer Baudet (FVD):
Ik wil vluchtelingen op een andere manier behandelen dan
Nederlanders, ja. Dat is toch logisch? Ik vind dat asiel, als
dat aangeboden wordt, tijdelijk moet zijn, en niet permanent. Ik vind dat ons immigratiebeleid gericht moet zijn op
de mensen die wij hier willen hebben, die wij hier kunnen
gebruiken, en niet op basis van de zieligheid van de
omstandigheden die mensen, in welk deel van de wereld
ook, ervaren. Ik vind dat je mensen ter plekke moet helpen.
Ik vind dat je opvang in de regio moet faciliteren, maar ik
vind niet dat we naar een soort quasiwereldburgerschap
toe moeten waarin iedereen dezelfde rechten heeft in
Nederland als ieder ander. Ik vind dat het Nederlands
staatsburgerschap rechten en plichten met zich meebrengt
en dat we daar zeer selectief mee om moeten gaan.

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

De voorzitter:
Mevrouw Koekkoek, afrondend.
Mevrouw Koekkoek (Volt):
Als de heer Baudet het had willen hebben over de rechten
en plichten en de doelen van onze asielprocedures, had hij
dat debat moeten aanvragen, maar hij heeft een debat
aangevraagd over de terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen. Terugkeer betekent dat mensen naar dat
land gaan. Het reisadvies van Nederland is op dit moment
rood. Geen enkele Nederlander wordt geadviseerd daarnaar
terug te keren. Waarom Syrische vluchtelingen dan wel?
De heer Baudet (FVD):
Ik denk dat je kunt differentiëren. Zo'n reisadvies, zoals ik
al zei met betrekking tot Frankrijk, is een zeer ruwe, botte
manier om te kijken naar landen. We kunnen volgens mij
heel goed zeggen: we gaan kijken waar die mensen naartoe
kunnen; we gaan kijken, in gesprek met de regering daar,
wat we kunnen realiseren aan afspraken. Als dat allemaal
echt niet lukt, dan gaan we die mensen helpen om naar een
land in de regio terug te keren. Als ook dat niet lukt, gaan
we de tijdelijke status verlengen, zodat ze langer een tijdelijke status houden, maar geen permanente status, geen
Nederlanderschap krijgen. Want dat moet voorbehouden
blijven aan mensen die wij selecteren op grond van kwaliteiten en op grond van een bepaalde noodzaak, als wij
vinden dat die noodzaak er is. Ik betoog dat de verblijfsvergunning van iemand die eerst asiel krijgt vanwege een
bepaalde situatie in het land, niet zomaar stilzwijgend,
geleidelijk aan, automatisch permanent moet worden. Dat
vind ik niet de manier.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
De heer Baudet doet het voorkomen alsof het veilig is voor
Syriërs om terug te keren naar het land waar nog steeds
een dictator heerst. We weten wat die dictator de afgelopen
jaren heeft aangericht. 6,6 miljoen mensen zijn gevlucht uit
dat land en 0,5 miljoen mensen zijn verongelukt, gedood,
vermoord, door deze dictator. De heer Baudet doet het
voorkomen alsof Syriërs die met goede reden gevlucht zijn,
nu veilig terug kunnen keren. Maar feit is wel dat uit
onderzoek van onder andere Amnesty International blijkt
dat driekwart van de mensen die zijn teruggekeerd, lastiggevallen dan wel gemarteld is.
De heer Baudet (FVD):
Ja, in het verleden behaalde resultaten bieden geen
garantie voor de toekomst. Of dit rapport uit het verleden
nou al dan niet waar is, het is absoluut niet zo dat ook in
de toekomst mensen die terug zullen keren … 6,6 miljoen
is heel veel. Het is totaal belachelijk om te denken dat als
er nu 6,6 miljoen mensen zouden terugkeren naar Syrië,
die alle 6,6 miljoen in de gevangenis terecht zouden komen
en alle 6,6 miljoen een persoonlijke beul toegewezen zouden
krijgen. Dat is godsonmogelijk en totaal belachelijk. Dat is
niet de realiteit. De realiteit is dat de regering godzijdank,
gelukkig, eindelijk weer grotendeels de controle terug heeft
over dat land en dat niet ISIS, Al-Nusra enzovoorts hele
grote delen van Syrië onder controle hebben. Het is
natuurlijk wel zo dat sinds Biden is aangetreden de situatie
in het Midden-Oosten een stuk instabieler is geworden. Het

19 mei 2021
TK 77

77-4-4

is natuurlijk wel zo dat er rondom de grens met Turkije en
in andere delen nog steeds onrust is. Dat onderken ik ook.
Maar wij moeten in gesprek met de regering. Wij moeten
kijken om welke reden die mensen gevlucht zijn, uit welke
regio ze komen en of ze weer terug kunnen. Andere landen
doen dat ook. Denemarken is er ook mee bezig: hoe gaan
we die mensen helpen terug te keren? Dat moet gewoon
de lijn van de Nederlandse regering zijn. We moeten stoppen met een tijdelijke verblijfsvergunning automatisch
permanent te laten worden. We moeten zo snel mogelijk
zo veel mogelijk van die mensen helpen om terug te keren.
Ze moeten hun land gaan opbouwen!
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Niet voor niets hebben alle Europese landen en de EUCommissaris zich zeer, zeer kritisch uitgelaten over dit
voornemen van Denemarken, dat, zoals mevrouw Kuik al
zei, totaal niet in praktijk gebracht kan worden, want je kán
die mensen niet terug laten keren. Het allerbelangrijkste is
dat de heer Baudet wegloopt voor de feiten. De feiten zijn
dat niet een fractie van het aantal mensen dat terugkeert
in de problemen komt, maar dat driekwart van de mensen
die al zijn teruggekeerd, gemarteld dan wel lastiggevallen
wordt. U moet de feiten onder ogen zien. Syrië is geen
veilig land. Wij hebben onze verantwoordelijkheid te nemen
voor de mensen die met reden gevlucht zijn en die nu
gewoon niet kunnen terugkeren naar Syrië. Daar kan de
heer Baudet niet voor weglopen.
De heer Baudet (FVD):
Ik wil daar even drie dingen over zeggen.
Een: Denemarken zou het niet lukken. Denemarken heeft
twee weken geleden bekendgemaakt dat ze dit gaan doen.
Daarom is de timing van dit debat dan toch wel op een
bepaalde manier gelukkig, ook al is het twee jaar te laat.
Dat zal moeten blijken; ik denk dat het ze wel gaat lukken.
Tot nu toe zijn er allerlei moeilijkheden, maar ik denk dat
het ze wel gaat lukken en ik denk dat het heel goed is dat
het gebeurt. En ik denk ook dat andere landen dat moeten
gaan doen. Dat is een.
Twee: Syrië is geen veilig land. Nou, Israël is ook geen
veilig land. Er zijn heel veel landen waar op bepaalde plekken echt dingen gebeuren die onaangenaam zijn, gevaarlijk,
risicovol, enzovoort, enzovoort. Maar Syrië is een heel groot
land en er zijn grote delen van Syrië waar het wel veilig is,
waar geen gewelddadigheden plaatsvinden, waar de orde
is hersteld, waar de Syrische regering de controle weer
heeft. Dat zijn delen waar mensen naartoe kunnen. Het is
gewoon niet waar dat al die 6,6 miljoen mensen die Syrië
zijn ontvlucht allemaal gewapende strijders tegen het
Assad-regime waren. Een groot deel is gewoon gevlucht
— vrouwen, kinderen, andere mensen — voor bommen en
granaten; dat heb ik al gezegd. Een tweede deel zijn deserteurs en dat kun je afkopen. Dat zijn niet mensen die politieke vijanden zijn van het regime. Ik heb ze ontmoet, hier
in Nederland. Dat zijn mensen die zeggen: "Ik heb helemaal
geen politieke motieven, ik was een student in Damascus,
ik was doodsbang, ik moest het leger in, ik ben gevlucht.
Als er nu een terugkeerregeling zou komen en afspraken
zouden worden gemaakt, zou ik weer teruggaan." Ik kén die
mensen. Het is gewoon onzin dat dat allemaal geharnaste
politieke tegenstanders zijn.

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

En dan is er inderdaad een derde categorie. Dat zijn de al
dan niet gewapende strijders tegen Assad. Dat zijn jihadisten, dat zijn andere mensen die zich manu militari hebben
verzet tegen dat regime. Die zijn soms ook meegekomen
in die vluchtelingenstromen. Ik onderken dat dat een aparte
categorie is …
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Baudet (FVD):
… maar dat zijn niet 6,6 miljoen Syriërs. Dat is gewoon niet
zo.
De voorzitter:
Meneer Baudet, er zijn nog een aantal interrupties. Ik wil
vragen of u korter kunt zijn, want u heeft al veel dingen
gezegd en ook een aantal dingen herhaald. Dus ik wil vragen
of u iets korter en bondiger kunt zijn.
De heer Baudet (FVD):
Ik zal mijn best doen.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik eerst het woord aan de heer
Wiersma van de VVD voor zijn interruptie.
De heer Wiersma (VVD):
Ik deel met de heer Baudet dat terugkeer belangrijk is, mits
dat ook veilig is en zorgvuldig gebeurt. Volgens mij is daar
precies het voorbeeld van Denemarken waar het misgaat.
Want daar is het de vraag of het zorgvuldig gebeurt en ook
of het veilig is. De vraag is dus: bewijzen we onszelf een
dienst door heel makkelijk dat voorbeeld te volgen, of lopen
we dan tegen de lamp dat we dat eigenlijk niet voor elkaar
krijgen? Als u het landenbericht citeert, op pagina 74 staat
daar inderdaad de opstelling van Syrië. Maar er staat
natuurlijk ook dat de regering daar, de overheid, het regimeAssad, niet zonder meer terugkeer zal faciliteren. In Libanon
zien we dat mensen daar soms wel terugkeren, soms onder
voorwaarden. Soms hoor je een halfjaar niks en dan word
je opeens meegenomen en word je gemarteld. Dus het ís
niet zonder meer. Dat staat ook in het landenbericht. Volgens mij zijn die twee wel belangrijk. U pakt er één deel uit;
voor een deel kan ik daarin meegaan. Maar daar hoort wel
bij dat die zorgvuldigheid óók belangrijk is om het voor
elkaar te krijgen. Denemarken krijgt het niet voor elkaar,
dus dan moeten wij die zorgvuldigheid toch op één zetten?
Zouden we dat niet op één moeten zetten in het landenbericht, dat komt in de zomer?
De heer Baudet (FVD):
Wat we op één moeten zetten, is het inperken van de
immigratie en de noodzaak om hier echt werk van te maken.
Dat is natuurlijk wat we totaal hebben gemist bij de VVD in
de afgelopen tien jaar. Die hebben geregeerd en onder uw
premier zijn gewoon elk jaar immigratierecords gebroken.
Elk jaar méér mensen die naar Nederland kwamen, terwijl
we ál die problemen hebben die we hebben, terwijl ons

19 mei 2021
TK 77

77-4-5

land zó ontzettend vol begint te raken dat we gewoon uit
onze voegen barsten. Dit is de eerste prioriteit. Onze eerste
prioriteit is voor Nederland, voor ons land, en het beschermen van ons land, ons volk, onze identiteit.
Het tweede punt is inderdaad dat dit op een geordende,
zorgvuldige, serieuze manier moet worden aangepakt. Daar
heb ik ook een aantal concrete voorstellen voor; die heb ik
ook al een aantal keren genoemd. Maar van de claim "het
lukt Denemarken niet" wil ik echt heel nadrukkelijk afstand
nemen. Denemarken heeft dit tweeënhalve week geleden
aangekondigd en natuurlijk is dat niet iets wat je morgen
meteen kan realiseren. Want je moet daarnaartoe, je moet
afspraken maken, enzovoorts, enzovoorts. Maar dat kán.
Assad is een man waar afspraken mee te maken zijn. Assad
is een rationele regering. Het is niet een zwaar religieus
gedreven regime. Het is niet een genocidaal regime. Het is
niet een regime dat een hele sterke politieke ideologie heeft.
Het is een regime waar tolerantie heerst jegens christenen,
jegens andere minderheidsgroepen. Dat is waar we op
moeten inzetten ten dienste van het eerste doel dat we
allemaal zouden moeten hebben: het inperken van de
immigratie en terugsturen van mensen die terug kunnen.
De heer Wiersma (VVD):
Als er één iemand is die de stabiliteit in Syrië ten onder
heeft gebracht, is het Assad. Duizenden, honderdduizenden
mensen zijn de dood ingejaagd. Die man hoort niet aan de
onderhandelingstafel, maar die hoort in de beklaagdenbank,
liefst hier in Den Haag. Maar dat terzijde.
De heer Baudet noemt eerst een hele riedel over immigratie.
Daar kunnen we het altijd over hebben, zeker, en ook over
hoe de VVD dat heeft ingestoken. Maar het ging mij even
om zorgvuldigheid en het landenbericht. Wij hebben met
elkaar in deze Kamer ook gezegd: we willen dat verschillende organisaties en instanties de situatie daar ter plekke
zo goed mogelijk in beeld brengen en dat we daar ons
oordeel op baseren, omdat we dan mensen helpen om
sneller te kunnen terugkeren maar ook een eerlijk beeld
geven over de veiligheid, niet alleen in het land, maar ook
in de regio. Dat is ook onze insteek. Maar ik constateer dat
de heer Baudet selectief shopt uit zo'n landenrapport. Ik
hoop toch dat hij, als we hier een inhoudelijke discussie
over hebben, dan wel zegt: dan moet je inderdaad ook de
andere kant meewegen. Dan constateer ik ook dat Denemarken daar heel snel overheen gaat en zijn zaken daar niet
voor elkaar heeft. Als wij dat doen, hebben wij onze zaken
ook niet voor elkaar.
De heer Baudet (FVD):
Ik bepleit maatwerk. Ik bepleit maatwerk, terwijl de VVD wil
afwachten tot het hele land veilig is. Turkije is ook geen
helemaal veilig land. Turkije heeft ook grensconflicten. De
meeste serieuze landen hebben conflicten. De meeste
serieuze wereldleiders zijn geen lieverdjes. Ik zeg niet dat
Assad een soort bambi is. Natuurlijk is dat een very serious
tough guy. Dat begrijp ik echt wel. Maar in die regio … Ga
er maar eens aan staan. Verzin maar eens alternatief. Hoe
goed is het alternatief voor Kaddafi? Hoe goed is het alternatief voor Saddam Hoessein? Ik durf dat ernstig te
betwijfelen. Hetzelfde geldt voor Assad in Syrië. Het regime
daar was relatief — dus niet in absolute zin, niet vergeleken
met Nederland of Luxemburg, maar voor die regio —

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

gematigd en geordend. Er was tolerantie voor minderheden,
ook voor christenen, mensen waar wij nou ook eens echt
voor zouden moeten opkomen hier, in plaats van altijd onze
vijanden zoals ISIS en Al-Nusra te subsidiëren, zoals Rutte
heeft gedaan. Ik zeg niet dat het daar een soort Efteling is
geworden, maar we moeten kijken hoe we dat met maatwerk kunnen doen. Er zijn gewoon grote regio's van Syrië
waar de rust, de orde en de stabiliteit zijn teruggekeerd. Je
kunt afspraken maken met die regering. Als je blijft pleiten
"hij moet hier in de beklaagdenbank, hij moet stuk, hij moet
kapot", dan is dat niet echt een leuke opening van de
onderhandeling. Ik zou zeggen: accepteer de realiteit. Syrië
is een extreem complex land. Deze regering en deze man
hebben de macht. Het is de enige optie voor een geordend,
normaal soort bestuur daar, dus daar moeten we zaken
mee doen. Daar moeten we mee dealen. Ga daarmee om
tafel en maak afspraken.
De voorzitter:
Meneer Baudet, u had me beloofd iets korter te zijn. Ik snap
dat er heel veel interrupties zijn, maar u staat er al bijna
een halfuur, dus ik wil vragen om het echt korter te houden.
De heer Baudet (FVD):
De ene keer ben ik er weer niet genoeg, dan praat ik weer
te lang. Het is ook nooit goed!
De voorzitter:
Nou, ik ben blij dat u er bent. Er zijn veel interrupties …
De heer Baudet (FVD):
Zijn er al afsplitsingen, trouwens, in de tussentijd dat ik hier
praat?
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik heb goed geluisterd naar de heer Baudet. Hij gaf net in
antwoord op collega Ellemeet aan dat er meerdere landen
zijn die op dit moment Syrische vluchtelingen terugsturen.
Welke "meerdere landen" zijn dat dan?
De heer Baudet (FVD):
Dat zijn dus landen die daarmee bezig zijn. Behalve Denemarken zijn ook een aantal landen in de regio daarover in
gesprek. Een deel van de mensen uit Syrië is naar Europa
gekomen, maar een aanzienlijk deel is ook naar buurlanden
van Syrië gegaan: Turkije, Libanon, Jordanië en noem
allemaal maar op. Het is niet dat wij nu iets totaal nieuws
aan het uitvinden zijn. Dit is een continu proces.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik vraag het omdat de heer Baudet nu een beetje doet
voorkomen alsof het een soort nieuwe beweging is, terwijl
op dit moment eigenlijk alleen maar Denemarken dit doet.
Ik denk dat het voor de luisteraars van dit debat wel goed
is om dat helder te hebben.
Ik zou een vervolgvraag willen stellen. De heer Baudet haalt
steeds een onderzoek aan uit 2019, alsof dat de meest
recente informatie zou zijn over de veiligheidssituatie in

19 mei 2021
TK 77

77-4-6

Syrië. Maar deze staatssecretaris heeft vorig jaar een
onderzoek laten doen. Er was maar één klip-en-klaar antwoord uit dat onderzoek over Syrië. Kan hij dat hier misschien samenvatten?
De heer Baudet (FVD):
Op dit moment heeft het ministerie Syrië inderdaad de
status "onveilig" gegeven. Dat was eerder ook al de vraag.
Maar ik geef dus aan dat dat met de botte bijl is gebeurd.
Je kunt nu ook over Israël zeggen dat het een onveilig land
is. Je kunt dat over Turkije zeggen. Als je als criterium
neemt dat er ergens op het grondgebied van zo'n land
gewapende strijd wordt gevoerd, dan kun je dus bijna elk
serieus land in de wereld wel onveilig verklaren. Ik pleit
voor maatwerk. Ik zeg: "Laten we nou eens kijken welke
delen veilig zijn. Waar komen de mensen die hier zijn vandaan? Waarom en om welke reden zijn ze hier gekomen?
Welke categorieën kunnen we maken? En hoe kunnen we
met die mensen in gesprek gaan, zodat ze ook terug gaan
als ze terug kúnnen?" Wat ik hier tegenover me krijg, is een
onwillige Kamer. De Kamer zegt alleen maar: landenrapport
afwachten, er zijn toch beschietingen, dat wordt martelen.
Dat is alleen maar "nee, nee, nee" zeggen. Maar ik wil nou
juist van de staatssecretaris horen: "Ik heb er alles aan
gedaan. Ik heb dit gedaan en ik heb dat gedaan, en zoveel
duizend mensen kunnen gewoon terug en willen ook terug.
Van zoveel duizend mensen hebben we de dienstplicht
afgekocht, dus die kunnen nu ook terug. Voor zoveel duizend mensen hebben we opvang in de regio verzorgd.
Misschien hebben ze daar familie wonen en kunnen ze
daarnaartoe. En voor de laatste categorie, die écht niet terug
kan en waar we écht niks voor kunnen verzinnen, hebben
we de tijdelijke status verlengd. Voor hen gaan we het over
twee jaar nog een keer proberen." Dat is toch de rationele
benadering? Als je doel niet is om sluipenderwijs toch maar
weer die massa-immigratie te faciliteren, dan is dit wat elke
rationele regering van Nederland zou moeten doen.
De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.
De heer Baudet (FVD):
Dank u wel, mevrouw de voorzitter.
De voorzitter:
Maar volgens mij heeft u al veel gezegd.
De heer Baudet (FVD):
Ja. Ik kom nogmaals terug op mijn vier oplossingen. Maar
niet voordat ik heb herhaald dat er meerdere landenrapporten zijn verschenen. Er is er dus niet één, zoals net abusievelijk werd gezegd, maar er zijn er meerdere. Allemaal
melden ze dat grote delen van Syrië veilig zijn. Je kunt dat
ook checken. Je kunt het controleren door gewoon te
googelen. Kijk naar socialemedia-accounts van mensen in
Syrië. Het is niet zo dat heel Syrië één grote schuilkelder
is, dat in heel Syrië continu tanks door straten rijden en
iedereen de hele dag beschoten wordt. Dat is gewoon niet
waar. Grote delen van Syrië zijn veilig. Dat is dus ook de
reden dat Denemarken, maar ook andere landen — ik

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

noemde dat al — gewoon in gesprek gaan, en ook moeten
gaan. Dat prijzen we zeer en moedigen we aan.
Onze vier punten zijn dus de volgende. Ik noemde ze ook
al in de interrupties. Ten eerste. Syriërs die terug kúnnen
naar de veilige delen van Syrië, moeten teruggaan. Als er
een probleem is, moet de minister of de staatssecretaris
met een delegatie naar Damascus afreizen om een deal te
maken met de regering. De Syrische regering heeft zelf
meermaals aangegeven haar onderdanen graag te zien
terugkomen. De Syrische regering heeft bovendien bij
andere partijen aangegeven dat de militaire dienstplicht,
indien die een bezwaar is, dus af te kopen is voor 8.000
dollar. Dat is te lezen op pagina 23 van het thematisch
ambtsbericht Syrië uit mei 2020. Wij willen geen permanente verblijfsvergunningen meer, maar willen de tijdelijke
verblijfsvergunningen desnoods verlengen als het niet kan.
En we willen ook proberen Syriërs te huisvesten in de regio,
zoals wij altijd bepleiten. Geen asielzoekers uit Afrika en
het Midden-Oosten naar Europa, maar het stimuleren en
faciliteren van opvang in de regio.
Ik hoor heel graag hoe de rest van de Kamer dat ziet, hoewel
ik dat al een beetje heb kunnen afleiden uit de interrupties.
Maar ik ben ook zeer benieuwd naar de opvattingen van
de staatssecretaris. Wij zullen in de tweede termijn met
moties komen die concreet handen en voeten geven aan
onze suggesties.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Baudet. Dan geef ik nu het woord aan
de heer Kuzu van DENK.

De heer Kuzu (DENK):
Voorzitter, dank u wel. Ik heb in de afgelopen jaren heel
veel bijzondere mensen ontmoet. Een van die mensen is
de Syrische ondernemer Nawaaz. Nawaaz vluchtte in 2015
vanuit Aleppo naar Nederland en heeft inmiddels al drie
jaar een leuk winkeltje op de Schiedamseweg in Rotterdam,
Al Malek Sweets. Dat is echt een van de populairste winkeltjes in het prachtige Delfshaven.
Dit verhaal van Nawaaz staat niet op zichzelf. Dit is een van
de honderden succesverhalen van Nederlandse Syriërs die
hiernaartoe zijn gekomen nadat de burgeroorlog uitbrak in
2015. Ondanks hun oorlogstrauma's ging het overgrote
deel van de mensen nadat ze aankwamen in Nederland hier
aan de slag. Men leerde de taal, volgde een opleiding of
ging gewoon aan het werk. Ik heb Syrische Nederlanders
leren kennen als ambitieuze mensen met een drive voor
ondernemerschap. Het zijn mensen die iets willen betekenen
voor zichzelf, voor hun familie, voor hun omgeving en voor
het land waarin ze wonen: Nederland.
Voorzitter. Wij verwelkomden de Syrische vluchtelingen
met open armen in Nederland, terwijl anderen riepen dat
ze niet toegelaten moesten worden. Partijen zoals de PVV
en Forum voor Democratie schilderden deze mensen af als
buitenlandse indringers en paria's. Ze laten zich graag
inspireren door het cynische systeem van Denemarken,
waar ze alle vluchtelingen het liefst zien verdwijnen.

19 mei 2021
TK 77

77-4-7

De voorzitter:
Een interruptie van de heer Baudet.

De voorzitter:
U vervolgt uw betoog.

De heer Baudet (FVD):
Was de kwalificatie die de heer Kuzu net gaf van de standpunten van mijn partij, Forum voor Democratie, een citaat?
"Paria's"? Waar hebben we dat ooit gezegd? Waar hebben
we dat ooit op die manier geformuleerd?

De heer Kuzu (DENK):
Voorzitter. Enkele weken geleden kwam het bericht naar
buiten dat Denemarken honderden Syrische vluchtelingen
gaat uitzetten. Verblijfsvergunningen worden ingetrokken,
rechten worden afgenomen, gezinnen worden uit elkaar
getrokken. Dit cynische experiment van de Deense overheid
brengt het leven van duizenden mensen ernstig in gevaar.
Inmiddels hebben verschillende gezaghebbende internationale organisaties, zoals onder andere de UNHCR, de
Europese Commissie, experts en mensenrechtenorganisaties, de gewetenloze plannen om mensen terug te sturen
naar het onveilige Syrië fel bekritiseerd. Ik wil de staatssecretaris vragen of ze deze gewetenloze beslissing van de
Deense overheid veroordeelt en zich zal uitspreken voor de
bescherming van Syrische vluchtelingen in de richting van
Denemarken maar ook in breder EU-verband.

De heer Kuzu (DENK):
Nou, het is wel kenmerkend voor de bijdrage die de heer
Baudet hier net drie kwartier lang heeft gehouden dat deze
mensen hier gewoon niet welkom zijn, dat ze profiteurs
zijn, dat ze indringers zijn, dat ze hier niet horen en dat ze
zo snel mogelijk moeten terugkeren. De kwalificatie neem
ik voor mijn eigen rekening, maar dat is mijn eigen interpretatie.
De heer Baudet (FVD):
Ik vind het wel heel belangrijk om dat keer op keer recht te
zetten. De inperking van immigratie, zeker van ongecontroleerde immigratie, staat volledig los van het idee dat wij
hebben dat onze nationale identiteit open kan zijn voor
mensen uit verre streken. Wie van Nederland houdt en iets
kan bijdragen aan onze samenleving, is gelijkwaardig, hoort
er volledig bij en we gaan samen de toekomst vormgeven.
Maar dat is iets totaal anders. Ik denk dat u toch de kern
van mijn betoog heeft gemist. Wij zeggen: de kwalificatie
voor asiel is hoe sneu, zielig, ellendig iemand het heeft in
zijn of haar land van herkomst. Dan kan je wel of niet hulp
bieden. Maar dat is een totaal andere kwalificatie, een totaal
ander criterium, dan of het iemand is om in Nederland werk
te geven en permanent verblijf aan te bieden. Dat moet uit
elkaar getrokken worden. Dat heeft helemaal niets te maken
met die mensen minderwaardig of slecht vinden of wat u
me allemaal voor dingen in de mond legt. Ik wil daar echt
nadrukkelijk afstand van nemen, want ik ben daar klaar
mee! Het is iets wat al decennialang gebeurt door mensen
zoals u en mensen van uw vorige partij, de Partij van de
Arbeid, om dat immigratiedebat maar te smoren en om het
onmogelijk te maken dit gesprek te voeren. Als die mensen
terug kunnen, dan willen ze ook in heel veel gevallen terug.
Wij moeten ze daar alleen mee helpen. Dat is wat ik zeg.
De heer Kuzu (DENK):
In de eerste plaats denk ik dat de definitie van de nationale
identiteit van Nederland van de heer Baudet en mijn definitie echt mijlenver uit elkaar liggen. Ik geef een voorbeeld.
Mensen die in 2015 huis en haard hebben verlaten en
hiernaartoe zijn gekomen voor een veilig heenkomen, gaan
we niet terugsturen naar een land dat op dit moment volgens het ambtsbericht, internationale organisaties en
mensenrechtenorganisaties onveilig is en waar een wrede
dictator enorm aan het huishouden is. In de afgelopen jaren
is 4,1% van de mensen die zich in de regio bevonden vrijwillig teruggekeerd naar Syrië. 75% daarvan is gemarteld,
gefolterd, et cetera. Als dat de nationale identiteit is van de
heer Baudet, dan neem ik daar afstand van. Mijn nationale
identiteit is dat wij als Nederland een dapper land zijn, dat
wij opkomen voor mensen in nood, dat wij ze een veilig
heenkomen bieden en dat wij ze aan de slag laten gaan.

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

Voorzitter. Wie niet vrijwillig vertrekt, wordt overgebracht
naar verschrikkelijke inhumane uitzendcentra, die door het
Rode Kruis worden bestempeld als gevangenissen. Dat is
waar de heer Baudet dus een voorbeeld aan neemt: stop
die mensen maar in gevangenissen waar vluchtelingen
worden beroofd van hun status, hun werk, hun opleiding
en hun rechten. Maar een Europese lidstaat die mensen
plaatst in centra waar zij niets mogen en de facto verplicht
worden om zelfstandig terug te keren, handelt in strijd met
het internationale principe van non-refoulement. Gaat de
staatssecretaris toekijken hoe deze mensen worden onderdrukt door de Deense overheid? Vindt de staatssecretaris
het prima dat haar Europese ambtsgenoot het internationaal
recht omzeilt? Is de staatssecretaris bereid om tijdens een
volgend Europees overleg de Deense collega fel te bekritiseren, aan te spreken en te pleiten voor een gele kaart voor
Denemarken in Europees verband?
Voorzitter. De situatie in Syrië is uitermate gevaarlijk door
de vele conflicten tussen de Syrische autoriteiten en verschillende gewapende groepen. Het is een geopolitiek
slagveld, waar tot op de dag van vandaag helaas een
proxyoorlog wordt uitgevochten. Eenmaal de grens overgestoken lopen Syriërs ook nog eens het risico op marteling,
detentie en andere ernstige mensenrechtenschendingen.
Syriërs leven in erbarmelijke omstandigheden in Syrië zelf;
het overgrote deel onder de armoedegrens die door de
UNHCR is gedefinieerd. Ook heeft de VN inmiddels
gewaarschuwd voor een hongersnood. Dit kan toch geen
veilig land zijn?
Voorzitter. In recente beantwoording van Kamervragen over
dit onderwerp stelt de staatssecretaris dat de algehele veiligheidssituatie onverkort zorgwekkend blijft. Ik wil de
staatssecretaris dan ook vragen het huidige beleid te
handhaven zolang de situatie in Syrië niet daadwerkelijk is
verbeterd en Syrië niet veilig is voor terugkeer. Mijn laatste
advies aan de staatssecretaris is: laat u niet chanteren door
extreemrechts en populistisch rechts.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Kuzu. Dan geef ik het woord aan de
heer Eerdmans van JA21.

19 mei 2021
TK 77

77-4-8

De heer Eerdmans (JA21):
Dank u wel. JA21 is geen voorstander van asielopvang in
Nederland. Dat zeggen wij, omdat asielzoekers wat ons
betreft in de eigen regio zouden moeten worden opgevangen. Iedereen die op de vlucht is, heeft wat ons betreft recht
op een veilig onderkomen, maar er is geen enkele rationale
reden waarom dat onderkomen aan de andere kant van de
wereld zou moeten zijn, in ons land. Opvang in de eigen
regio is zowel logistiek als cultureel als financieel de beste
optie.
Maar als je dan toch asielzoekers opvangt, zou dat in onze
optiek tijdelijk moeten zijn. Zodra het veilig is, is er immers
geen reden meer voor opvang. Dan keer je weer terug en
help je mee je land heropbouwen. Een land als Denemarken
— we hebben het erover gehad — begrijpt dat. Inmiddels
hebben enkele honderden Syrische asielzoekers in Denemarken te horen gekregen dat hun tijdelijke verblijfsstatus
niet verlengd wordt en dat ze terug moeten keren naar hun
land van herkomst. Dat is mogelijk, omdat de Deense
autoriteiten de Syrische regio's Damascus en Rif Dimashq,
samen goed voor zo'n 5 miljoen inwoners, weer als veilig
gebied beschouwen. Ik heb het even geprint van Wikipedia:
dit is Syrië. In deze hoek bevinden zich die twee regio's,
wat ongeveer 10% van het land is, goed voor zo'n 5 miljoen
inwoners, waar het volgens de Deense autoriteiten dus
veilig vertoeven is. Dat betekent niet dat heel Syrië veilig
is. Waarom vinden de Denen toch dat het verantwoord is
om mensen in ieder geval daarnaartoe terug te laten gaan?
Het sluit ook aan bij de UNHCR, dat reeds 100.000 Syrische
vluchtelingen heeft doen laten terugkeren naar het land
van herkomst. JA21 denkt dat dit voorbeeld navolging
verdient, want Denemarken is volgens mij geen bananenrepubliek, maar gewoon een keurige EU-lidstaat. Wat daar
in Denemarken gebeurt, nota bene via een sociaaldemocratische regering, kunnen wij ook. Wij denken dat dat een
kwestie is van lef tonen en tegen de stroom van links en
gesubsidieerde asielindustriëlen ingaan.
Voorzitter. De vraag is waarom onze staatssecretaris dat
niet doet, dat niet durft. In antwoord op mijn vragen, eergisteren binnengekomen, zegt zij: ja, ik wacht nog op een
nieuw advies. Er komen nieuwe ambtsberichten aan, en
een landadvies. Waarom verdiept u zich niet in de Deense
situatie? Mijn hoofdvraag is eigenlijk: heeft u contact gehad
met uw Deense collega om hierover te praten? Zo ja, wat
zijn hun afwegingen, wat ligt eraan ten grondslag en, zo ja,
wat kwam er uit dat overleg en waarom deelt u dus blijkbaar
die conclusies niet? U wacht dus op een nieuw ambtsbericht, deze zomer, is wat we lezen in de antwoorden. Er
komt een nieuwe beoordeling van de situatie in Syrië, wat
allemaal weer enige tijd in beslag gaat nemen. Zo gaan we
van fase op fase en zullen wij inderdaad, als het aan deze
staatssecretaris ligt, voorlopig geen nieuw oordeel vellen.
Kortom: een proces dat niet bepaald door de geluidsbarrière
gaat en waarbij het niet uit de toon vallen toch wel het
voornaamste motto lijkt.
Kortom: wij van JA21 vinden dat we niet moeten treuzelen,
dat we niet langer moeten wachten, want elke dag langer
wachten en treuzelen levert toch weer een nieuwe groep
Syriërs op, die uiteindelijk — daar zijn wij bevreesd voor —
een status voor onbepaalde tijd tegemoet kunnen zien.
Want een aantal, 17.040 begrijp ik uit uw antwoorden, zit
al minstens vier jaar te wachten op een verblijfsvergunning

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

voor onbepaalde tijd, zodat ze binnen een jaar in het bezit
zijn van die permanente verblijfsvergunning, waarvoor wij
willen waken bij JA21, ook omdat de samenleving deze last
niet kan dragen. Dat is het feit waarop wij ons baseren, op
tal van terreinen. Vorige maand bleek nog uit onderzoek
van het CBS dat inmiddels de helft van de Syriërs in
Nederland in de bijstand zit. Die mensen komen hier binnen
en gaan eigenlijk gewoon met een enkeltje richting de bijstand in de steden. Dat is toch niet te verantwoorden en is
toch ook niet sociaal? Daar is simpelweg niet mee te werken. Dan hebben we het nog niet over het woningtekort en
allerlei andere voorzieningen, maar ik denk dat de staatssecretaris wel begrijpt en inmiddels wel zal doorzien dat de
samenleving het niet meer kan dragen om zo veel nieuwkomers op een fatsoenlijke wijze te huisvesten. Kortom:
ongeremde immigratie op deze manier is funest voor de
sociale cohesie.
Ik rond af met het nogmaals doen van de oproep: staatssecretaris, verschuil u niet achter dat nieuwe ambtsbericht,
kijk naar Denemarken. Op die manier hopen we dat we snel
veel Syriërs kunnen laten terugkeren naar hun land van
herkomst.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Markuszower
van de PVV.

De heer Markuszower (PVV):
Voorzitter, dank u wel. De puissant rijke Golfstaten moeten
zich kostelijk vermaken om de sukkeligheid van de kabinetten-Rutte. Die landen hebben amper een vinger uitgestoken
naar hun Syrische bloedbroeders in nood. Dat hoefden zij
ook niet te doen, want staatssecretaris Broekers-Knol, de
suikertante van iedereen die het woord "asiel" roept en
diens familieleden, verleent royaal verblijfsvergunningen
aan al die Syriërs, 100.000 inmiddels. Bijna geruisloos
worden die tijdelijke verblijfsvergunningen omgezet in
permanente verblijfsvergunningen en worden tienduizenden
Syriërs, waaronder terroristen, oorlogsmisdadigers, spionnen, jihadisten en criminelen zelfs beloond met een
Nederlands paspoort.
Met alle gevolgen van dien, voorzitter. Nederlandse vrouwen en jonge meisjes zijn al door die Syriërs verkracht.
Syriërs hebben in Nederland al terroristische aanslagen
gepleegd. Ze zijn nu al drie keer zo vaak verdachte van een
misdrijf. Zij krijgen wel woningen, terwijl de gewone
Nederlander gebukt gaat onder een enorm tekort aan
woningen. 70% van hen vreet onze bijstandspot leeg,
waardoor er minder overblijft voor de echte Nederlander
die het hard nodig heeft.
Voorzitter. Eigenlijk heeft de PVV één kernvraag voor de
suikertante van de Syriërs in Nederland, voor de staatssecretaris. Wat doen al die Syriërs nog in Nederland? Honderdduizenden gevluchte Syriërs keren inmiddels terug
naar hun eigen land. Het is net ook al gezegd: landen als
Denemarken zien ook in dat Syrië inmiddels veilig genoeg
is en verlengen verblijfsvergunningen voor Syriërs niet
meer. Waarom doet Nederland dat niet? De staatssecretaris
kan sowieso bijna 47.000 Syriërs direct naar huis sturen.

19 mei 2021
TK 77

77-4-9

Laat die buitenlandse indringers vandaag nog weten dat
ze morgen terug naar Syrië gaan en dat zij daar hun land
gaan wederopbouwen.
De staatssecretaris moet dat echt doen, want uit zichzelf
zullen ze niet vertrekken. Onze staatssecretaris pampert en
vertroetelt de Syriërs zodanig dat ze wel gek zouden zijn
om ons mooie land te willen verlaten. Ze krijgen huizen van
de troetelkoningin Broekers-Knol. Ze krijgen gratis zorg en
gratis geld. Ze hoeven niks en mogen alles, terwijl de
gewone Nederlander er keihard voor moet werken en voor
minimaal 10 miljard euro per jaar meebetaalt aan het
krankzinnige, cultuursuïcidale opengrenzenbeleid van Rutte
en zijn trawanten.
Voorzitter. Afgelopen maand werd in een azc een Syrische
terreurverdachte opgepakt. Het is onacceptabel en onbegrijpelijk dat Nederland zelfs terroristen niet terug kan sturen
naar Syrië. Wat doet de staatssecretaris ons land aan?
Waarom maakt de staatssecretaris ons land moedwillig
onveiliger? Hoeveel terroristen en oorlogsmisdadigers zitten
er eigenlijk onder die 100.000 Syriërs? Heeft u enig idee?
U ziet toch wat die Syriërs met hun eigen land hebben
gedaan? Het is dan toch niet zo moeilijk om voor te stellen
wat Syriërs met ons land en onze inwoners kunnen gaan
doen?
Voorzitter. Afgezien van de welvaart die deze Syrische
immigratiegolf ons land kost en afgezien van het enorme
veiligheidsprobleem dat deze groep met zich meebrengt,
zorgen deze Syriërs ook weer voor meer islamisering in
ons land, dus ze zorgen voor meer vrouwenhaat, voor meer
Jodenhaat, voor meer haat tegen christenen en niet-moslims, voor meer homohaat, voor meer intolerantie, voor
een groter gevaar van culturele zelfmoord en voor het risico
op het worden van een minderheid in eigen land.
Staatssecretaris, troeteltante van de Syriërs, laat dit alles
niet gebeuren. Doe als Denemarken: verklaar Syrië veilig,
stuur de Syriërs terug naar hun eigen land en sluit de
grenzen voor alle asielzoekers en immigranten uit islamitische landen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Jasper van
Dijk van de SP. Maar we gaan eerst even schoonmaken.

De heer Jasper van Dijk (SP):
Voorzitter. Ik zeg het niet snel, maar de inzet van dit debat
is wel vrij kansloos hoor. De aanvrager van het debat wilde
praten over een mogelijke terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen. Ja, dat is kansloos. Ik steun de regering volledig in haar standpunt dat dit geen goed idee is. Daarmee
is het debat klaar, zou je kunnen zeggen. Maar goed, zo
werkt het niet.

dus daar kan Nederland zijn eerlijke deel aan bijdragen. Op
het moment dat Syrië weer veilig is, gaan we werken aan
terugkeer. Dat is nu absoluut niet het geval. Denemarken
zou wel van mening zijn dat Syrië veilig is en dat heeft de
aanvrager van het debat, de heer Baudet, aangegrepen om
hier nu eens een paar uur flink aandacht aan te gaan
besteden.
Maar voorzitter, ook Denemarken stuurt helemaal geen
Syriërs terug naar Syrië. Dat is uitgesloten. Luistert u even
naar dit citaat uit Trouw: "Het besluit van de Denen is controversieel. De Deense immigratiedienst sprak met een
dozijn onderzoekers en experts voor het opstellen van het
rapport dat moet onderbouwen dat delen van Syrië veilig
zijn voor terugkeer. Van de twaalf onderzoekers die zijn
ondervraagd, hebben elf zich publiekelijk van de conclusies
gedistantieerd. Alleen een generaal van het Syrische leger
van president Assad staat nog achter de conclusie dat het
weer veilig is in de hoofdstad." Ja, ammehoela zeg, die
generaal! Graag een reactie van de staatssecretaris. Volgens
mij zijn wij het helemaal eens. Dit is natuurlijk levensgevaarlijk. Als jij als Syriër nu teruggaat naar Syrië, dan word jij
gewoon opgespoord door het regime en dan ga jij geen
fijne tijd beleven in de gevangenis. Dus echt snel hierover
ophouden.
Een debat over migratiebeleid daarentegen is altijd goed.
Er kan heel wat verbeterd worden aan het huidige beleid,
bijvoorbeeld de verbetering van het terugkeerbeleid in het
algemeen. Dat weet de staatssecretaris ook. Daar debatteer
ik altijd graag met haar over. Denk aan de terugkeer van
mensen uit veilige landen als Tunesië en Marokko. De
staatssecretaris slaagt er niet goed in om het terugkeerbeleid naar die landen te verbeteren. Kan zij een update
geven? Hoe gaat het met mogelijke visummaatregelen en
andere sancties die je kunt nemen om de terugkeer naar
die landen te verbeteren? Je kunt ook de procedures verbeteren en de achterstanden bij de IND wegwerken. Hoe staat
het daarmee?
Voorzitter. Dan even naar de actualiteit, want de woordvoerders hebben ongetwijfeld de zeer zorgelijke berichten gezien
over duizenden migranten die wederom op gammele
bootjes richting Europa trekken, naar Lampedusa en richting
de Spaanse enclaves in Marokko. Dat speelt er op dit
moment en dat is zeer zorgelijk. Heeft de staatssecretaris
het artikel in het Algemeen Dagblad van 17 mei gezien
waarin staat dat president Erdogan de EU onder druk zet
door de migratiekraan open te draaien? Hij gebruikt daarbij
de Libiëroute. Vluchtelingen zijn een speelbal in de handen
van deze president. Wat doet de staatssecretaris om dat
tegen te houden? Dan heb je het over Europees asiel- en
migratiebeleid dat natuurlijk ook veel te gebrekkig functioneert op dit moment. Ik krijg graag een update op dat punt,
want wij moeten voorkomen dat er weer duizenden mensen
als drenkeling omkomen op de Middellandse Zee. Dat is
de taak waar we nu voor staan.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Wiersma
van de VVD.

Het idee moet zijn dat als een land veilig is, je daarnaar
terug kunt keren. Syrië is evident niet veilig. Dat blijkt uit
talloze rapporten. En dan heeft Nederland wat mijn partij
betreft de plicht om zijn eerlijke deel aan vluchtelingen op
te nemen. Het is eigenlijk heel simpel: mensen in nood
verdienen bescherming, mensen in en uit Syrië zijn in nood,

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

19 mei 2021
TK 77

77-4-10

De heer Wiersma (VVD):
Voorzitter, dank. Wanneer je vlucht voor oorlog, geweld of
vervolging, dan moet je elders veilig onderdak vinden. Het
is bekend dat de VVD de opvang van vluchtelingen primair
in de eigen regio ziet. Wij vinden dat die daar moet plaatsvinden. Dat is het beste antwoord op smokkelmaffia die
grof geld verdient aan levensgevaarlijke overtochten, maar
het is ook de beste weg om sneller terug te keren als het
weer veilig is en iedereen nodig is om het land weer op te
bouwen voor een betere toekomst. Voor een dichtbevolkt,
welvarend land als het onze is het ook dé manier om in
geval van nood draagvlak te houden om mensen hier te
kunnen opvangen en hulp te kunnen blijven bieden.
Als vluchtelingen toch naar Nederland komen en er een
verblijfsvergunning asiel wordt versterkt, dan wil de VVD
dat die zo veel mogelijk tijdelijk is. We hadden hier nu dan
ook liever het wetsvoorstel behandeld dat bewerkstelligt
dat de tijdelijke verblijfsvergunning van vijf naar drie jaar
wordt verkort, zodat je ook meermaals kan kijken of een
verblijfsvergunning kan worden ingetrokken of dat er situaties in landen zijn die aanleiding geven om dat in overweging te nemen. Maar een meerderheid in deze Kamer heeft
dat wetvoorstel helaas controversieel verklaard. Dat is
jammer.
Voorzitter. Dan Syrië. Honderdduizenden Syriërs zijn de
afgelopen jaren gevlucht. 80.000 van hen zijn sinds 2013 in
Nederland gekomen voor een asielaanvraag. Veel van deze
mensen kregen hier tijdelijk verblijf en daarmee een vrij en
veilig onderkomen. Maar dit verblijf vraagt veel van de
Nederlandse samenleving. Dat werd net ook al gezegd door
een aantal anderen. Als wij draagvlak willen houden voor
hulp aan vluchtelingen, dan is het volgens mijn fractie
belangrijk dat statushouders ook terugkeren als het land
veilig is geworden. Maar de vraag hoe en wanneer verdient
zorgvuldigheid.
Voorzitter. Het is een aantal jaren geleden dat grote groepen
hiernaartoe zijn gekomen. Het gebeurt nog steeds, maar
de situatie is wel degelijk anders dan toen. Daarom zijn
twee punten voor ons van belang: een beter beeld van de
Syriërs die naar Nederland komen en een beter beeld van
Syrië en de verschillende regio's in Syrië. Ik begin met het
laatste. De VVD vindt het een belangrijke stap dat mensen
na een tijdelijke verblijfsvergunning terugkeren naar het
land van herkomst of naar bepaalde delen daarvan, mits
zo'n regio daadwerkelijk als veilig kan worden bestempeld.
Denemarken zet nu een eerste stap — nou ja, "stapje" zou
je kunnen zeggen — voor een deel of deeltje van Syrië. En
dan lukt het ook nog niet eens. Het is meer brommen dan
bijten.
Dat kan wat ons betreft aanleiding zijn voor Nederland om
in het volgende landenbeleid zo'n voorbeeld te volgen,
maar daar zijn we nog niet. Mijn fractie is ook benieuwd in
hoeverre het mogelijk is om een goede inschatting te geven
van welke gebieden in Syrië wel en niet veilig zijn en of dat
ook geldt voor zowel mannen als vrouwen als kinderen. Ik
hoor ook graag of het duidelijk is waar Denemarken het op
baseert, want je hoort daar inderdaad de verhalen over die
net genoemd werden.
Er zijn hier veel nieuwe woordvoerders. Misschien is het
daarom goed om in z'n algemeenheid iets te vertellen over

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

hoe het landenbeleid werkt, hoe dat tot stand komt, welke
bronnen daarvoor worden gebruikt, hoe de vergelijking
met andere landen wordt gedaan, hoe frequent er iets wordt
aangepast en wanneer er aanleiding is om de beoordeling
van zo'n land te heroverwegen. Kan dat, in dit geval bij
Syrië, ook een specifieke regio zijn? Want het is wel degelijk
zo dat de situatie in specifieke regio's daar anders is dan
eerder.
De voorzitter:
U bent volgens mij bijna aan het einde van uw betoog.
De heer Wiersma (VVD):
Dit is het eerste punt. Ik heb hierna nog een tweede punt.
Dit is een perfecte timing.
De voorzitter:
Perfect. De heer Baudet.
De heer Baudet (FVD):
Ik meen in het betoog van de geachte afgevaardigde van
de VVD toch te horen dat hij er in principe wel een voorstander van zou zijn, net als wij, als mensen terug zouden kunnen gaan naar Syrië. Hij heeft, als ik het goed hoor, meer
mitsen en maren en hij is voorzichtiger, maar hij beoordeelt
dat in principe positief. Zou hij er een voorstander van zijn
als de staatssecretaris, de Nederlandse regering, Denemarken zou opbellen en zou zeggen: "Joh, in principe een
hartstikke goed plan. We hebben wat mitsen en maren,
maar kunnen we samen optrekken? Hoe kunnen we elkaar
helpen?"? Zou hij daar een voorstander van zijn? We kunnen
daartoe ook samen een motie indienen of we kunnen dat
zo meteen als toezegging van de staatssecretaris vragen.
De heer Wiersma (VVD):
Twee aspecten. Het eerste was, deels, een compliment, of
het was een gehoopt compliment.
De heer Baudet (FVD):
Deels.
De heer Wiersma (VVD):
Die zijn altijd welkom; ik incasseer ze graag. Maar daar zit
ook een soort veronderstelling in, en daar verschillen we
gewoon een beetje op. Uw veronderstelling is: het is veilig,
het zal zo zijn, dus hoe kunnen wij dat hier verwerken in
ons landenbeleid? Ik heb één stap daarvoor. Over terugkeer
zijn we het eens, maar ik kan me voorstellen dat dit zorgvuldig moet, wat in het belang is om de terugkeer te laten
slagen. Ik hoop dat we het daarover eens zijn. In Denemarken lukt het dus niet. Daar zitten mensen in detentie. Zij
worden gemotiveerd om daar vrijwillig weg te gaan. Dat is
al in strijd met allerlei EVRM-regels. Daar zitten heel veel
ingewikkelde kanten aan. Ik ben er daarom voor om hier
aan de staatssecretaris te vragen welke bronnen Denemarken gebruikt. Welke informatie hebben wij dan nodig om
een specifieker beeld van de regio in Syrië te krijgen en
kunnen we die dan ook meenemen in het landenbeleid?
Dat komt volgens mij in de zomer, zag ik in antwoord op
vragen van JA21. Hoe tot die informatie wordt gekomen,

19 mei 2021
TK 77

77-4-11

laat ik even aan het kabinet. Bellen, mailen, allerlei bronnen;
volgens mij is het een combinatie van verschillende bronnen die het landenbeleid volgen. Mijn vraag is dus ook of
je in de verschillende bronnen dat regiobeeld nog specifieker kan maken.
De voorzitter:
De heer Baudet, afrondend.
De heer Baudet (FVD):
Mijn vraag was net effe anders. Die was niet zozeer hoe we
aan informatie kunnen komen over wat Denemarken van
plan is. Mijn vraag was wel hoe we Denemarken kunnen
helpen. Kunnen we niet samen optrekken? Zou de heer
Wiersma er een voorstander van zijn — we kunnen dat
voorstel samen indienen of we kunnen een nog bredere
coalitie proberen te smeden — om de Nederlandse regering
op te roepen om het volgende te doen? "Misschien is het
heel lastig wat Denemarken wil doen en misschien zijn er
allerlei haken en ogen aan en allerlei beren op de weg, maar
bel je ambtsgenoot daar op en zeg: kunnen we samen
optrekken, hoe kunnen we elkaar versterken en kunnen we
samen zoeken naar mogelijkheden?" Dat is dus niet passief
afwachten hoe ze het doen, maar proactief kijken of we
eraan kunnen bijdragen dat het slaagt.

alle Europese landen. Het is ook niet voor niets dat EUcommissaris Johansson zich heel kritisch heeft uitgelaten
naar Denemarken toe; dat is gebaseerd op feiten. Ik neem
dus aan dat de heer Wiersma die lijn volledig onderschrijft.
De heer Wiersma (VVD):
Ik zei net ook "ik hoop". Dat bedoelde ik in die zin cynisch,
omdat ik daar meteen achteraan zei: maar ik vrees dat die
bronnen zo beperkt zijn dat je volgens mij op die conclusie
uitkomt. Dat is ook de conclusie die ik nu trek. Ik zie dat ook.
Maar ik heb wel een nieuwsgierigheid. Ik wil weten op basis
waarvan dat dan gebeurt, want de situatie in Syrië is wel
anders dan eerder. Ik vind dat we met elkaar de plicht en
de verantwoordelijkheid hebben, ook voor mensen die hier
in de komende jaren naartoe komen, om een zo accuraat
en eerlijk mogelijk beeld te geven van de situatie en de
veiligheid daar. Het gaat ook om verschillende mensen.
Soms vlucht je voor oorlog, soms voor het regime, soms
voor vervolging. We moeten dat fijnmaziger maken. Ik mis
nu dat fijnmazige; dat hebben we nu niet. Dat snap ik, want
we hebben daar in het land niet alle intelligence op de vloer.
Maar ik hoop wel dat we daar de komende tijd een fijnmaziger beeld van kunnen krijgen, want dat helpt ons ook om
zin en onzin van elkaar te kunnen scheiden.
De voorzitter:
Mevrouw Ellemeet, afrondend.

De heer Wiersma (VVD):
Ik probeer het ook zo proactief te formuleren jegens de
staatssecretaris. Dat is ook mijn vraag, dus ik ben benieuwd
naar de antwoorden. Het ideaal over terugkeer delen wij.
Ik spreek de hoop uit dat het in het geval van Denemarken
zorgvuldig gebeurt, maar ik zie ook de berichten dat dit niet
zo is. Vandaar mijn vraag wat er bij ons voor nodig is om
wel de goede informatie te krijgen en om het zorgvuldig te
doen met de juiste bronnen, liefst wat meer dan in Denemarken, zodat we een eerlijk en goed beeld daarover kunnen vaststellen, het liefst al in het volgende landenbeleid.
De voorzitter:
U bent helaas door uw interrupties heen, meneer Baudet.
Mevrouw Ellemeet.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik hoor de heer Wiersma zeggen: ik hoop dat Denemarken
zich op de juiste cijfers en informatie baseert.
De heer Wiersma (VVD):
Nou, ik zei dat een beetje cynisch.
De voorzitter:
Mevrouw Ellemeet is aan het woord.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Oké. Dat is wel heel goed, want dit vind ik wel óf extreem
naïef en wegkijkend van de feiten, óf cynisch. Gelukkig geeft
de heer Wiersma dat aan, want er is natuurlijk enorm veel
informatie over de situatie in Syrië. Gelukkig zijn wij niet
het enige land dat die periodiek onderzoekt; dat gebeurt in

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Nog steeds wekt de heer Wiersma enigszins de suggestie
dat het nog zo zou kúnnen zijn dat Denemarken zich op
goede bronnen baseert en dus een legitieme keuze heeft
gemaakt. Volgens mij kunnen we die vrees hier wegnemen,
want de Europese Unie heeft op basis van feiten en onderzoeken heel duidelijk uitgesproken dat wat Denemarken
voorstelt onwerkbaar en onwenselijk is. Niet alleen de
Europese Unie heeft dat gedaan; op 13 maart hebben de
Verenigde Staten, Duitsland, Frankrijk, Italië én Engeland
een verklaring uitgedaan. Ik weet niet of de heer Wiersma
daarvan op de hoogte is. In die verklaring zeggen ze, precies
tien jaar nadat onder het regime van Assad de vreedzame
protesten zijn begonnen tegen dat regime: wij steunen de
bevolking, wij verwerpen het regime van Assad en wij
erkennen ook dat de situatie in Syrië niet veilig is. Sluit de
heer Wiersma zich aan bij deze verklaring?
De heer Wiersma (VVD):
We erkennen dat de situatie niet veilig is. Dat heb ik net
gedaan, maar dat is volgens mij ook de informatie van het
kabinet. Daar zit geen speld tussen, zou ik zeggen. Ik ben
wel benieuwd naar het volgende landenbericht. Daar heb
ik een aantal vragen over. Het is volgens mij niet onterecht
dat ik die vragen stel. Ik krijg bijna het gevoel dat dat onterecht is, maar wij voeren dit debat daarom. Voor een deel
van de Kamer is het heel duidelijk. Dat zegt eigenlijk: ik heb
niet eens bronnen nodig; ik wil dat die mensen teruggaan.
Er is ook een deel van de Kamer dat zegt: ik heb misschien
ook wel geen bronnen nodig; ik wil dat die mensen niet
teruggaan. Ik denk dat het relevant is als de situatie in Syrië
verandert. En dat zien we; dat wijst het landenbericht ook
uit. In sommige delen is de grip van de overheid terug,
groter of anders. Dat heeft allerlei consequenties, op allerlei

19 mei 2021
TK 77

77-4-12

vlakken, maar we hebben daar een onvoldoende goed beeld
van. Ik vind dat je niet alleen naar dat hele grote land Syrië
moet kijken, maar ook naar die specifieke regio's. Dat hoort
in een landenbericht. Dat hebben we met Afghanistan
gedaan en dat hebben we met Irak gedaan. Dat is in het
belang van een eerlijk verhaal naar mensen toe die hier
komen. Het werd al genoemd: kijk alleen al naar de druk
op de huisvesting, met 27.000 mensen die nog een woning
zoeken. We moeten ook eerlijk zijn: als de verwachtingen
zo zijn dat we én geen fijnmazig beeld hebben van de situatie in Syrië én geen fijnmazig beeld van de Syriërs zelf,
dan wordt het een moeilijk vraagstuk om het houdbaar én
eerlijk naar mensen te houden. Ik probeer daar met mijn
vragen grip op te krijgen. Het zijn oprechte vragen. Ik heb
er geen oordeel over, zoals sommige partijen hier dat allemaal wel hebben.
De voorzitter:
Ik wil ook u vragen om iets korter en kernachtiger te communiceren.
De heer Wiersma (VVD):
Excuus, voorzitter. Ik ga mijn best doen.
De voorzitter:
Volgens mij heeft u al twee interrupties gehad, mevrouw
Ellemeet. Ja, excuus. Iedereen heeft twee interrupties in
tweeën. Er is een interruptie ...

weinig uit. Dat vind ik ook vervelend. Ik heb liever dat we
dat zo duidelijk mogelijk doen, maar we zullen wel scherper
zijn op die beoordelingen en ook op die herbeoordelingen,
zodat we weten of hier inderdaad een oorlogsmisdadiger
is, maar in sommige gevallen weten we dan ook wanneer
het wel veilig zou kunnen zijn om iemand terug te laten
keren. Ik zal mijn volgende kopje daaraan besteden en ik
ga daar mogelijk een motie over indienen.
De heer Markuszower (PVV):
Ik onderbreek u, want ik heb ook nog een tweede punt. Het
gaat niet om scherper zijn op landenberichten of zo. U bent
van de VVD, de grootste partij. De staatssecretaris is van
uw partij. U kunt vandaag gewoon een motie indienen of
die van ons steunen om in ieder geval die terroristen wel
terug te sturen. Die hoeven hier helemaal niet te zijn. Daar
hoeft u niet een landenbericht, een ambtsbericht of hoe we
het ook allemaal noemen voor af te wachten. Die kunnen
gewoon nu al weg.
De heer Wiersma (VVD):
Ik gebruikte een aantal voorstellen van ons om duidelijk te
maken dat wij het erover eens zijn dat we die terroristen
hier niet willen en dat er ook al mogelijkheden zijn om die
gewoon … Niet alleen mogelijkheden; de inzet is er volgens
mij op gericht om die terug te sturen. Daar zijn we het over
eens.
De voorzitter:
Uw tweede blokje.

De heer Wiersma (VVD):
Ik heb overigens wel nog één blokje, maar dat maakt voor
de heer Markuszower niet uit, denk ik.
De heer Markuszower (PVV):
Nee, zeker niet. Er zijn twee aspecten. Wij vinden als PVV
dat al die Syriërs wel terug kunnen. Maar de VVD zou toch
in ieder geval nu al kunnen pleiten voor het terugsturen
van bijvoorbeeld spionnen die hier zijn — gisteren stond
daarover een groot artikel in de krant — of terroristen die
hier zijn? De staatssecretaris is niet eens in staat om Syrische terroristen die hier zijn, terug te sturen. We hebben
het over terugsturen, maar een ander punt is dat we ook
nog steeds Syriërs binnenlaten. Er zitten minimaal vijf veilige landen tussen Syrië en Nederland en toch halen uw
VVD en uw staatssecretaris nog steeds Syriërs naar
Nederland, uit veilige landen dus. Kunt u die twee aspecten
ook even belichten?
De heer Wiersma (VVD):
Wat het eerste punt betreft: in zo'n landenbericht is ook
aandacht voor die groepen. Daar zijn dus uitzonderingen
op als het terroristen betreft. Onze fractie heeft in het verleden ook moties ingediend voor herbeoordeling van specifieke groepen. Ik las vanmorgen nog in de Sliedrechtse
krant over iemand bij wie er in de buurt zo'n geval is van
iemand die hele goede banden had met het regime en die
op foto's stond van zijn broer, met wapens. Hier loopt hij
vrij rond en woont hij in een buurt met mensen die voor
oorlog en geweld op de vlucht zijn. Nogmaals, we hebben
om die herbeoordelingen verzocht. Daar kwam relatief

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

De heer Wiersma (VVD):
Ja, voorzitter.
De heer Markuszower (PVV):
Ik had nog een ander punt genoemd. Er komen nog steeds
Syriërs binnen. Die reizen via minimaal vijf veilige landen
en toch krijgen ze hier asiel van de staatssecretaris van de
VVD.
De voorzitter:
Helder.
De heer Wiersma (VVD):
Ik deel die analyse. Daar begon ik mijn betoog mee. Daar
zit voor ons een hele andere aanvliegroute. Die delen we
volgens mij ook: je vangt mensen aan de buitengrenzen op
en vervolgens kunnen we hen op onze uitnodiging misschien verwelkomen, maar het is niet andersom, waarbij
iedereen hier zomaar binnen komt druppelen. Alle inzet
van ons is er dus op gericht om dat te voorkomen en dus
om een heel ander stelsel te hebben; dat moet overigens
vaak Europees. Ons ideaal is op dat punt dus heel anders
en verre van hoe het nu is, maar u hoort ook het debat in
de Kamer. We hebben nog wel wat te doen om daar een
groter deel van de Kamer in mee te krijgen.
Voorzitter. Ik had het over het beoordelen van een asielverzoek in eerste instantie. Ik hoor graag van de staatssecretaris

19 mei 2021
TK 77

77-4-13

in hoeverre dat een volledige beoordeling is, want dan
wordt ook direct duidelijk of een statushouder enkel op
algemene of soms misschien ook op bijzondere individuele
gronden recht zou hebben op een verblijfsvergunning. Dat
is weer belangrijk voor de vraag of beoordeling van Syrië
als veilig, mocht dat ooit gebeuren, ook direct kan leiden
tot terugkeer van Syriërs of dat dan eerst weer een hele
herbeoordeling moet plaatsvinden, wat ten koste gaat van
de snelheid. Ik overweeg op dat punt een motie.
Voorzitter, tot slot. Bij de begrotingsbehandeling heeft mijn
collega Becker de regering ook verzocht om met gelijkgezinde landen te werken aan een strenger Schengen en
tevens in kaart te brengen wat nodig is om in Nederland in
crisistijd grip te houden op de eigen grens. Hoe staat het
daarmee? Want terugkeren naar een land dat mogelijk veilig
is geworden, is een belangrijke stap, maar voorkomen dat
de migratiecrisis ons nogmaals overkomt, is minstens net
zo'n belangrijke stap.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ik heb het verhaal van de heer Wiersma even netjes afgewacht. Er is toch nog iets wat een beetje boven de markt
blijft hangen en wat ik toch wil vragen. Is de collega van de
VVD het met mij eens dat wij mensen niet terug kunnen
sturen naar een land waar een dictator chemische wapens
tegen hen gebruikt?
De heer Wiersma (VVD):
Ik heb een eerste interruptie gepleegd over dit punt bij de
heer Baudet. In het rapport, in het landenbericht, wordt ook
vermeld dat Syrië op geen enkele manier als een rechtsstaat
gezien kan worden. Dat is een integraal onderdeel van de
beoordeling van Syrië, en dat lijkt mij volledig terecht. Het
is in dit geval Assad die de grootste instabiliteit op zijn
geweten heeft en honderdduizend mensen de dood in heeft
gejaagd. Ik zei al: hij moet in de beklaagdenbank, en niet
aan de onderhandelingstafel. Het oordeel van het kabinet,
op basis van het landenbericht en bronnen, is ook dat het
niet veilig is. Er komt weer een nieuw bericht. Nou, dat
wacht ik af. Ik heb daar vragen over. Ik zie daar niet het punt
dat u zoekt. Misschien mag ik er nog wel bij zeggen dat dit
soort situaties in de tijd natuurlijk wel kan veranderen en
dat we ook daar oog voor moeten hebben.
Mevrouw Van der Werf (D66):
Zeker. Op dat laatste punt ben ik het helemaal met de heer
Wiersma eens. Alleen, die situatie lijkt allerminst veranderd
te zijn. Het is nog steeds zo dat in Syrië op dit moment
willekeurig mensen kunnen worden opgepakt en kunnen
worden gemarteld. En toch stelt u vragen, zo van: kunnen
we toch niet even met Denemarken bespreken hoe zij dat
nou wél doen? Precies welke duidelijkheid over martelingen
en dergelijke heeft u dan niet?
De heer Wiersma (VVD):
Nu gaan we een kant op die er bijna toe kan leiden dat wij
hier aan het eind van een vergadering met elkaar besluiten
of Syrië een veilig land is of niet. Mijn hele punt is dat wij
dat hier niet besluiten. Dat zou ik onverstandig vinden. Dat
doet ook teniet wat wij met elkaar hebben ingericht. We
hebben een heel proces ingericht zodat we kunnen vertrou-

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

wen op de inschattingen van mensen en van organisaties.
Aan hen hebben we het mandaat gegeven om op basis
daarvan een conclusie te trekken: is het veilig of niet? Maar
als ik op basis van de informatie die ik lees in deze Kamer
ga zeggen "het is wel veilig" of "het is niet veilig", dan voelt
dat voor mij niet comfortabel. Ik denk ook dat we dat met
elkaar niet moeten willen. Ik vind het wél onze rol om kritisch te zijn op welke informatie in zo'n landenrapport zit.
Eerder noemde ik Afghanistan en Irak. Soms is er reden
om bij de beoordeling ook beelden van specifieke regio's
en gebieden in die landen mee te nemen. Ook als je over
Syrië specifieke informatie hebt, lijkt mij dat niet raar. Mijn
vraag is daarom ook welke informatie Denemarken heeft,
welke informatie wij hebben en of we de komende tijd een
iets fijnmaziger beeld van Syrië kunnen krijgen.
De heer Eerdmans (JA21):
De stem van de VVD is, denk ik, cruciaal voor een verandering van beleid. Hetzelfde geldt overigens voor die van het
CDA. Als je een meerderheid wilt krijgen voor een ander
immigratiebeleid, zeker als het daarbij gaat om de terugkeer
van mensen die hier binnen zijn gekomen, en dat echt wilt
realiseren, dan moet je daar ook op doorpakken. Denemarken kiest een heel lastige weg. Dat weten we. Daarover
hebben meerdere partijen nu de goede vragen aan de
staatssecretaris gesteld: kan dat? En als dat kan, is dat goed.
Ik denk dat vanaf dit taakblok, hier achter mij, links het liefst
iedereen laat binnenkomen, ook al kunnen ze terug naar
een veilig land of naar een veilig gebied. Ik denk dat we
samen de vragen over Denemarken gesteld hebben, maar
mijn vraag is de volgende. Stel dat de VVD moet kiezen
tussen het verlenen van permanente verblijfsvergunningen
of, in plaats daarvan, het afgeven van tijdelijke vergunningen en het eventueel verlengen daarvan net zolang tot de
situatie weer veilig is zodat mensen die hier zijn binnengekomen, kunnen terugkeren. Zou dat laatste iets zijn wat de
VVD aanspreekt? Kunnen we daarmee werken?
De heer Wiersma (VVD):
Ons ideaal is dat zij een vergunning voor drie jaar krijgen
en dan teruggaan naar het land van herkomst of naar een
regio daar in de buurt. Dat is onze inzet nationaal en internationaal. We zien ook dat dit soms best ingewikkeld is.
Wat daar het dichtstbij komt, is het wetsvoorstel dat we nu
hebben. In de procedurevergadering, maar ook eerder,
hebben we contact gehad over het verkorten van de termijn
van de vergunning van vijf jaar naar drie jaar, waarna er
weer een nieuw moment is. Volgens mij is dat belangrijk
en zijn we het daar ook over eens, maar we zullen nog even
ons best moeten doen om daarbij de meerderheid van de
Kamer mee te krijgen, want die heeft dit controversieel
verklaard. Dat vind ik jammer, net als u. Maar dat was de
eerste stap die we hier hadden kunnen zetten. En ik hoop
ook dat we die met elkaar snel kunnen zetten.
De heer Eerdmans (JA21):
Maar de status is nu: als je hier eenmaal vijf jaar bent, dan
is het een permanente vergunning en dan wordt "bepaalde
tijd" "onbepaalde tijd". Mensen zijn dan in feite gewoon
Nederlander. Bent u het ermee eens dat we die beter kunnen verlengen, desnoods tot in lengte van jaren? Dan heb
je in ieder geval een stok achter de deur. Als een regio veilig
is of als opvang in de regio mogelijk is, dan kunnen we ze

19 mei 2021
TK 77

77-4-14

terugsturen als dat Nederland uitkomt. Is dat iets wat de
VVD aanspreekt?
De heer Wiersma (VVD):
Ik herhaal dan — want misschien is het niet duidelijk — hoe
wij het zien, namelijk inderdaad dat het een vergunning
van drie jaar is en dat je daarna, ideaal gezien, teruggaat
naar het land van herkomst of de regio, maar dat je eventueel dan een herhaalde aanvraag indient, maar dan natuurlijk
niet op het moment dat je een permanente aanvraag krijgt.
Maar nogmaals, dat zit in een wetsvoorstel, en ik hoop dat
we dat snel behandelen. Zo snel er een kabinet komt, gaan
we dat misschien snel voor elkaar krijgen. Ik hoop het.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Ellemeet
van GroenLinks, voor haar eerste termijn.

Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik zal ook namens mevrouw Piri van
de Partij van de Arbeidfractie spreken.
Op de vroege ochtend van 4 april 2017 wordt het dorp —
ik hoop dat ik het goed uitspreek — Khan Sheikhoun in de
Syrische provincie Idlib gebombardeerd. Mensen in het
dorp krijgen al snel koude voeten en handen, en een trage
hartslag. Dan krijgen ze een toeval, er komt schuim uit hun
mond, ze geven over en uiteindelijk raakt hun ademhaling
verlamd. 89 mensen vinden zo de dood en nog eens 541
mensen raken gewond. Het onderzoek door de OPCW en
de Verenigde Naties is eenduidig: dictator Bashar al-Assad
is verantwoordelijk. Een jaar later, op 7 april 2018, wordt
ook de Syrische stad Douma getroffen door een gifgasaanval. Het aantal doden wordt geschat tussen de 40 en 50. En
ook ditmaal raken honderden mensen gewond. Het zijn
twee van de allerergste oorlogsmisdaden die het regime
van Assad heeft begaan, maar er waren er nog veel meer.
Bijna een half miljoen mensen vonden de dood in de Syrische burgeroorlog, waarvan de meeste doden worden
toegeschreven aan Assad. 6,6 miljoen Syriërs — ik zei het
al eerder — zijn op de vlucht geslagen voor het geweld,
waarvan het overgrote deel wordt opgevangen in omliggende landen als Turkije, Libanon en Jordanië.
Het is bekend dat partijen als de PVV en Forum de Syrische
vluchtelingen die erin zijn geslaagd om het geweld van
Assad te ontvluchten, het liefst de rug toekeren. En nee, we
kunnen niet iedereen op de wereld die vlucht voor oorlog
opvangen, en dat doen we ook niet. Nederland levert een
bescheiden bijdrage aan het opvangen van mensen in nood.
Als de situatie in het land van herkomst veiliger wordt, biedt
het internationaal recht ruimte om te kijken of mensen terug
kunnen. De meeste mensen willen dat ook; mensen willen
graag terug naar hun eigen land, waar ze hun wortels hebben. Maar Syrië is onveilig en zal dat ook blijven zolang het
regime van Assad er de scepter blijft zwaaien. We weten
uit informatie van onder andere Amnesty dat Syriërs die
op eigen initiatief zijn teruggekeerd, een zogenaamde veiligheidscheck krijgen bij terugkomst. Ondanks Assads
belofte van vergiffenis voor tegenstanders van zijn regime
wordt driekwart van de teruggekeerde Syriërs lastiggeval-

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

len, gemarteld, opgesloten, in militaire dienst gedwongen
of gearresteerd.
En dan zijn we hier in de plenaire zaal om een debat te
voeren omdat PVV en Forum staan te springen om duizenden Syriërs terug in de klauwen van Assad te sturen.
Voorzitter, ik kan met de beste wil van de wereld niet
begrijpen dat voor sommigen de vreemdelingenhaat zo ver
doorslaat, dat ze zich met enthousiasme opstellen als een
handlanger van een oorlogsmisdadiger. De woorden die
de heer Baudet gebruikte: "redelijk; een man met wie je
zaken kan doen, afspraken kan maken; zorgt voor stabiliteit
in de regio". Ik geloofde mijn oren niet! En "Denemarken
wil het ook", hoor ik roepen. Denemarken is niet voor niets
door zo'n beetje alle organisaties die verstand hebben van
migratie op de vingers getikt, ook door de Europese Unie.
De voorzitter:
Dat roept een reactie op van de heer Markuszower.
De heer Markuszower (PVV):
Nou ja, volgens mij werd de PPV genoemd in combinatie
met het woord "vreemdelingenhaat". De PVV en ikzelf haten
helemaal niemand; zeker geen vreemdelingen, maar helemaal niemand. We houden wel heel erg van Nederland en
Nederlanders, en we begrijpen dat niet de hele wereld hier
in Nederland kan wonen. En we begrijpen ook dat, als er
problemen zijn in een regio heel ver hiervandaan en mensen
op de vlucht gaan voor, inderdaad, een wrede dictator, ze
dat maar lekker in de regio moeten doen. Want ja, dat is
hun regio, en als de problemen in dat land dan over zijn,
kunnen ze ook sneller weer terug naar hun eigen land.
Honderdduizenden Syriërs die in de regio verblijven, gaan
ook al terug naar dat eigen land, want het is daar in sommige delen van het land veiliger ...
De voorzitter:
En uw vraag?
De heer Markuszower (PVV):
Nou, mijn opmerking is dat we natuurlijk van mening kunnen verschillen over wat de beste oplossing is om vluchtelingen op te vangen. Wij zeggen: in de regio, en even niet
hier in Nederland. Maar om onze partij en mij vreemdelingenhaat in de schoenen te schuiven is ver bezijden de
waarheid.
De voorzitter:
Ik beschouw dit even als een lang punt van orde.
Mevrouw Ellemeet (GroenLinks):
Ik zal er kort op reageren. Ik volg de PVV al jaren, en met
mij vele anderen, en ik zie hoe zij zich opstellen tegenover
mensen die vluchten voor oorlog en geweld. Het overgrote
deel van hen wordt opgevangen in de regio en sommige
mensen worden hier opgevangen. Dat is ook onze taak,
onze verantwoordelijkheid; dat is internationale solidariteit.
De PVV wil hen gewoon rechtstreeks terugsturen, ook naar
onveilige gebieden. Daar scheiden onze wegen, heel duidelijk.

19 mei 2021
TK 77

77-4-15

Voorzitter. Ik heb twee vragen aan het kabinet, aan de
staatssecretaris. Is Nederland bereid om de EU-Commissaris, mevrouw Johansson, volledig te steunen in haar kritiek
op Denemarken? Is het kabinet ook bereid om bilateraal
druk uit te oefenen op Denemarken om te stoppen met het
intrekken van vergunningen van Syriërs? Mijn tweede vraag:
is Nederland bereid om aan te sluiten bij de verklaring van
Frankrijk, Duitsland, Italië, Engeland en de Verenigde Staten
van afgelopen maart, waarin zij onomwonden stellen dat
Syrië niet veilig is voor vluchtelingen? Graag een reactie.
Als de regering daar niet toe bereid is, hoe verhoudt zich
dat dan tot de diplomatieke nota van 18 september 2020,
waarin Nederland het regime van Assad aansprakelijk stelt
voor oorlogsmisdaden?
Kortom, wil het kabinet onomwonden zeggen: we laten de
Syrische vluchtelingen niet in de steek?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Ellemeet. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Van der Werf van D66.

Mevrouw Van der Werf (D66):
Dank u wel, voorzitter. In Syrië heerst op dit moment dictator Assad. Hij martelt zijn tegenstanders en gebruikt chemische wapens tegen burgers. Het ontbreekt aan enige vorm
van rechtsstaat. Mensen worden willekeurig gearresteerd.
Ik kan hierover dan ook kort zijn. Wat D66 betreft, is het
onacceptabel om ook maar te overwegen Syrische vluchtelingen terug te sturen. Gelukkig is het kabinet dat met ons
eens, want het bevestigde dit standpunt in zijn brief van
juni vorig jaar. Ik hoor graag van de staatssecretaris dat zij
hier nog steeds achter staat. Want een land waarin de
regering chemische wapens tegen zijn eigen mensen
gebruikt, waarin een meedogenloze dictator al zijn tegenstanders vogelvrij verklaart, waarin de reden van jouw
vlucht nog steeds aan de macht is, daar mogen vluchtelingen überhaupt niet naar teruggestuurd worden. Kan de
staatssecretaris dit bevestigen?
D66 is voorstander van een humaan en effectief migratiebeleid. Dat betekent concreet dat mensen die recht hebben
op bescherming hier mogen blijven en ook snel mee mogen
doen, maar dat betekent ook dat mensen die dat niet hebben, zullen moeten vertrekken. Mensen die vluchten voor
oorlog en geweld verdienen in Nederland altijd een plek.
In dit geval betekent het dat we Syrische vluchtelingen in
Nederland moeten beschermen tegen de gruweldaden van
Assad. Laten wij daar als Kamer ook duidelijk over zijn,
want de suggestie dat zij mogelijk zullen moeten terugkeren
veroorzaakt op dit moment veel onrust en zorgen onder
Syriërs in Nederland. Het leidt hen af van integratie,
onderwijs en werk, en dat is voor niemand goed.
Tot slot, voorzitter, nog even terug naar waar het allemaal
begint. Want het blijft knellen dat vluchtelingen eerst hun
leven moeten wagen op gammele bootjes en hun lot in
handen van mensensmokkelaars moeten leggen om op
een veilige plek terecht te komen. We zijn blij dat ons land
een veilige thuishaven kan zijn voor deze Syriërs, maar
veilige routes om te vluchten zijn ook nodig. Zowel Neder-

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

land als de EU moet zich hiervoor blijven inspannen. Kan
de staatssecretaris toelichten wat de recente ontwikkelingen
zijn op dit punt op EU-niveau, ook in het kader van het
nieuwe migratiepact? Heeft Nederland op dit punt recent
nog initiatieven genomen? Is de staatssecretaris bereid zich
er bij haar Europese collega's voor in te spannen dat dit
onderwerp prioriteit krijgt?
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dat is duidelijke taal van D66: mensen in nood hebben recht
op bescherming, ook in Nederland. Er zijn partijen in de
Kamer — we hebben hun betoog zojuist voorbij horen
komen — die zeggen: daar moeten we eigenlijk mee stoppen; dat hele recht op asiel in Nederland is achterhaald;
mensen moeten maar worden opgevangen in de regio, dan
hoeft Nederland nooit meer een asielzoeker op te vangen.
Is dat voor D66 net als voor de SP een onacceptabel
standpunt?
Mevrouw Van der Werf (D66):
Ja. Volgens mij is het heel duidelijk dat wij proberen om
hier in Nederland te kijken wat we kunnen doen voor mensen die recht hebben op een verblijf. Maar ik heb net ook
een punt gemaakt over legale migratieroutes. Dat betekent
dat je ook met landen samen kijkt naar wat er mogelijk is
om ervoor te zorgen dat mensen op een veilige manier naar
Europa kunnen komen.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Zeker, dat is weer een heel ander verhaal. Daar kunnen we
ook nog een debat over voeren. Maar het gaat mij nu
hierom dat bijvoorbeeld de VVD het standpunt heeft dat je
het recht op asiel in Nederland eigenlijk zou moeten
afschaffen; mensen moeten maar opgevangen worden in
de regio. Stel nou — het is hypothetisch — dat D66 hierover
onderhandelt met de VVD, mag ik er dan van uitgaan dat
mevrouw Van der Werf daar met haar partij dwars voor
gaat liggen en dan zegt: "Nee, dát gaan we niet doen, het
recht op asiel in Nederland blijft bestaan, punt"?
Mevrouw Van der Werf (D66):
Mijn collega Van Dijk heeft heel duidelijk gehoord hoe D66
hierin staat. Ik ga niet vooruitlopen op welke onderhandeling dan ook.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Van der Werf. Dan geef ik het woord
aan mevrouw Simons van BIJ1 voor haar eerste termijn.

Mevrouw Simons (BIJ1):
Voorzitter. Ik wil even aandacht vragen voor wat hier
eigenlijk precies gebeurt vandaag. Nota bene in het centrum
van de Nederlandse democratie voeren we vandaar een
debat over het terugsturen van vluchtelingen naar dictato-

19 mei 2021
TK 77

77-4-16

riale regimes en onveilige gebieden. Dat betekent eigenlijk
slechts dat rechts-extremisme in Nederland haar werk
gewoon met succes doet. Mensenrechten worden onderwerp van discussie. Er wordt over gedebatteerd onder welke
voorwaarden mensen teruggestuurd kunnen worden. Er
wordt over gesproken of we wel of niet mensen willen
offeren voor de xenofobe politieke agenda van extreemrechts. Maar wat blijft er dan over van medemenselijkheid,
van onze verworvenheden, van de democratie, als de
basisrechten van mensen, vluchtelingen, op veiligheid,
verblijf en bescherming nog weer verder ter discussie
komen te staan? Ik hoef hier echt niet nogmaals uit te leggen dat Assads regime zich nog steeds schuldig maakt aan
willekeurige arrestaties, verdwijningen en marteling, dat
Syrië door de UNHCR nog altijd wordt gezien als onveilig
vanwege de wijdverspreide mensenrechtenschendingen
en het voortdurende conflict, maar dat het volgens het
principe van non-refoulement niet moet kunnen dat er ook
maar één persoon naar Syrië wordt teruggestuurd. Dat
hebben mijn collega's van DENK, de SP en GroenLinks hier
vandaag al heel goed duidelijk gemaakt. Nee. Mijn vraag
aan deze Kamer is: laten we onszelf even aankijken in de
spiegel en ons afvragen in hoeverre wij als parlement
extreemrechts toestaan de politieke agenda te domineren
met debatten die eigenlijk helemaal niet gevoerd zouden
moeten worden, om afbreuk te doen aan de vrijheden,
rechten en gelijkwaardigheid die de basis vormen van deze
rechtsstaat. Ik vraag de Kamer: laat het niet gebeuren, alstublieft.

gegeven moment moet kunnen zeggen: "De een heeft wel
recht op asiel. De ander heeft asiel gevraagd. We hebben
het zorgvuldig beoordeeld en we kunnen geen gronden
vinden waarop die persoon asiel verleend zou mogen
worden." Moet die persoon dan terugkeren volgens BIJ1?

Dank u wel, voorzitter.

Mevrouw Kuik (CDA):
Dank, voorzitter. Het is alweer tien jaar geleden dat de
oorlog in Syrië begon. Er wordt nog steeds gevochten. Het
regime dat mensenrechten systematisch schendt, is nog
steeds aan de macht. Veel mensen zijn gevlucht voor oorlog
en geweld. Eerder gaf de staatssecretaris ook al aan dat er
op grote schaal systematisch martelingen plaatsvinden.
Als ik de berichtgeving bekijk, heb ik niet de indruk dat er
op korte termijn een ander beeld gaat ontstaan. Graag hoor
ik van de staatssecretaris hoe zij de situatie beoordeelt.
Wanneer is een land nou veilig en wanneer niet?

De voorzitter:
Dank u wel. Een interruptie van de heer Van Dijk, SP.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Ik ben het eigenlijk voor een heel groot deel eens met
mevrouw Simons. Het terugsturen van Syrische vluchtelingen naar Syrië is belachelijk. Ik mag hopen dat we ook snel
klaar zijn met dit debat en dat de staatssecretaris dat met
ons deelt. Maar ik ben als woordvoerder al wel een paar
jaar bezig met het vraagstuk van migratie. Dat is niet eenvoudig, kan ik u zeggen. Ik zou mevrouw Simons graag
willen vragen hoe zijn daar dan in staat. Want mensen
terugsturen naar Syrië is een slecht plan, maar als een land
nou veilig is, bijvoorbeeld Tunesië of een ander land, en
iemand vanuit dat land asiel aanvraagt in Nederland, moet
die dan volgens uw partij wel terugkeren?
Mevrouw Simons (BIJ1):
Op het voorbeeld van meneer Van Dijk zou ik eigenlijk willen
antwoorden dat we altijd moet kijken naar persoonlijke
omstandigheden. Een land dat voor de een veilig is, is dat
niet per se voor de ander. Ik zou daar geen algemeen antwoord op willen geven, maar ik zou gewoon willen blijven
benadrukken dat de menselijkheid, de menswaardigheid,
van mensen die hier asiel aanvragen voorop moeten staan.
De heer Jasper van Dijk (SP):
Dat vind ik een heel terecht antwoord. Een rechtvaardig,
humanitair asielbeleid vereist dat ook. We kijken naar de
persoon. Iedereen heeft het recht om asiel te vragen, maar
de vraag is of BIJ1 ook van mening is dat Nederland op een

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

Mevrouw Simons (BIJ1):
U stelt eigenlijk twee verschillende vragen: toelaten en
terugkeren. Bij terugkeren speelt natuurlijk ook de situatie
een rol die zich inmiddels in Nederland heeft ontwikkeld.
Als er bijvoorbeeld kinderen in de situatie voorkomen die
hier misschien geboren zijn of geworteld zijn, dan ga je
natuurlijk wederom kijken naar de persoonlijke omstandigheden. Dat geldt ook voor mensen die asiel aanvragen uit
een land waarvan wij misschien zeggen dat het veilig is
voor de meeste mensen, maar misschien voor deze specifieke persoon niet. Het antwoord blijft dus een beetje hetzelfde, vrees ik, meneer Van Dijk.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Simons. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Kuik van het CDA. Na de eerste termijn schorsen
we voor een halfuur. Dan heeft de staatssecretaris tijd om
de vragen te beantwoorden. Dat is inclusief de lunchpauze.

Waar het gaat om migratie zijn we als CDA streng maar
rechtvaardig. We kunnen niet iedereen opvangen die hier
een kans ziet op een beter leven, ook vanwege ons eigen
voorzieningenniveau, dat we willen behouden. En ja,
natuurlijk is het ook van belang dat de eigen bevolking van
een land als Syrië essentieel is om het weer op te bouwen.
Dus een goed gesprek met mensen, en ook met de IOM, is
natuurlijk cruciaal. We moeten weten wat er nodig is als
een land weer veilig is. Ik vraag de staatssecretaris hoe dit
in brede zin georganiseerd is.
Maar laat ik duidelijk zijn. Nu en in de toekomst bieden wij
vluchtelingen die werkelijk in nood verkeren, altijd hulp en
bescherming. Dat is ons moreel kompas. Het beginsel van
non-refoulement staat als een paal boven water. Syrië is
niet veilig voor veel mensen die gevlucht zijn voor oorlog
en geweld. Dus hen sturen we niet terug naar een plek waar
explosies, aanslagen, gevechten en martelingen plaatsvinden. De meesten kunnen ook niet terug, al zouden ze het
willen. Mensen zijn soms vier keer wegens kritiek op het
regime van Assad in de Syrische gevangenis beland voordat
ze vluchtten voor dit regime. Ik vraag me af wat dan het
verhaal is als Nederland zo iemand terugstuurt naar een
land waar dat regime nog steeds zit.

19 mei 2021
TK 77

77-4-17

Voorzitter. Voor de mensen die al wat langer hier in
Nederland zijn, is het natuurlijk ook wel een belangrijk punt
dat we ook echt wat gaan doen met hun daar verworven
competenties. Want die komen nu onvoldoende tot hun
recht.
Voorzitter. Ik rond af. Natuurlijk is het belangrijk dat Syriërs
helpen hun land weer op te bouwen, maar de situatie laat
dat vooralsnog echt niet toe. Dat is triest. Maar het CDA
beschermt de mensen die op de vlucht zijn en niet terug
kunnen naar hun land van herkomst.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Kuik. Dan geef ik het woord aan
mevrouw Koekkoek van Volt. Zij is de laatste spreker.

Mevrouw Koekkoek (Volt):
Voorzitter. We voeren dit debat vandaag omdat een aantal
partijen het Deense voorbeeld zou willen volgen. Dat is een
voorbeeld waarbij Syrische vluchtelingen worden uitgezet
naar een land dat volgens het Nederlandse ambtsbericht
verre van veilig is, een land dat in puin ligt en waarvan we
niet weten of een heropleving van IS er op de loer ligt. Het
is een land waar terugkeerders de kans lopen om ingerekend te worden door de veiligheidsdiensten van Assad,
waarmee hen marteling of nog erger boven het hoofd
hangt. Kortom, het is een land dat nog steeds levensgevaarlijk is. Ik kan er dan ook namens Volt kort over zijn: geen
denken aan dat we dit bij Volt serieus in overweging nemen.
Voorzitter. Dat er binnen onze Europese Unie lidstaten zijn
die inmiddels zonder schaamte zo grensoverschrijdend te
werk gaan, zou ons allemaal schrik aan moeten jagen, en
zeker niet moeten inspireren. Wie de Deense aanpak
namelijk bestudeert, ziet dat het in de praktijk niet lukt om
Syrische Denen ook daadwerkelijk terug te sturen. En wat
is dan de Deense oplossing? Syriërs vastzetten in een uitzichtloos detentiecentrum, in de hoop dat zij dan maar kiezen voor zogenaamde "vrijwillige terugkeer". Daar is een
woord voor, voorzitter, namelijk: "uitroken".

Diezelfde vraag stel ik voor Nederland. Kan de staatssecretaris inzicht verschaffen in de methode die gevolgd wordt
voor het schrijven van het nieuwe ambtsbericht over de
veiligheidssituatie in Syrië, én de gevolgen die dit heeft
voor de interpretatie van Syrië als veilig terugkeerland voor
vluchtelingen? En kan de staatssecretaris garanderen dat
het ambtsbericht en de Terms of Reference in lijn met het
advies van UNICEF, actuele en volledige informatie bevatten
over de situatie van kinderen? Kan de staatssecretaris dan
ook transparantie verschaffen over de vragen die het
ministerie van JenV in de Terms of Reference van het
ambtsbericht voor Syrië heeft voorgelegd aan het ministerie
van Buitenlandse Zaken?
Dan nog het probleem van monitoring of eigenlijk het
gebrek daaraan. Kan de staatssecretaris mij vertellen hoe
de Nederlandse regering kan weten dat het veilig is om
terug te keren, als er op dit moment geen monitoring
plaatsvindt of mogelijk is?
Voorzitter. Terwijl we hier al geruime tijd discussiëren over
het perverse idee om erkende oorlogsvluchtelingen weg te
sturen naar een aantoonbaar onveilig thuisland, hebben
we het niet over landen als Marokko en Turkije, die in
recente weken mensen van vlees en bloed als chantagemiddel tegen Europa hebben ingezet door grenzen open te
zetten. Wat Volt betreft zou het veel zinvoller zijn om hierover met elkaar in gesprek te gaan. Want hoe voorkomen
we dat mensen op de vlucht, om welke redenen ook, misbruikt worden in een machtsstrijd tussen ons continent en
omliggende landen? Graag een reactie van de staatssecretaris.
Voorzitter, tot slot. Volt voert graag het debat over humane
terugkeerregelingen voor uitgeprocedeerde asielzoekers
die geen recht op verblijf hebben, maar onder geen beding
over de rug van de Syrische vluchteling. Geen moment
mogen we mensen de angst aanjagen dat zij teruggestuurd
worden. Deze mensen staan er namelijk compleet los van.
We hebben het hier over oorlogsvluchtelingen. Samen
hebben we de morele plicht hun een veilig thuis te verschaffen.
Dank u wel.

Daarom vanuit Volt de volgende vragen aan de staatssecretaris. Wat is uw evaluatie van de aanpak van uw Deense
collega? En heeft u toevallig al eerder met uw Deense
ambtgenoot over dit onderwerp gesproken en duidelijk
gemaakt dat u dit beleid verre van u werpt? En zo nee, zou
u dan kunnen toezeggen dit te gaan doen? Kunt u toezeggen
dat vluchtelingen in Nederland niet hetzelfde lot beschoren
is en hier niet onder druk gezet zullen worden om zogenaamd "vrijwillig" terug te keren door verblijfsvergunningen
niet te verlengen?

De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Koekkoek. Dan zijn we aan het einde
gekomen van de eerste termijn van de Kamer. Ik schors de
vergadering tot 13.35 uur. Dat is dan inclusief de lunchpauze.
De beraadslaging wordt geschorst.
De vergadering wordt van 13.03 uur tot 13.37 uur geschorst.

En wat doet de staatssecretaris er concreet aan om ervoor
te zorgen dat dit geen standaardbeleid wordt in Europa,
voor zover dit niet al officieus het geval is? Wij zien bijvoorbeeld aan de zuidelijke grenzen van het continent al vergelijkbare situaties ontstaan, met een vluchtelingenkamp,
oftewel een detentiecentrum Moria, vluchtelingenopvang
die in de afgelopen periode steeds verder afgesloten is van
de buitenwereld. Kan de staatssecretaris toezeggen dat het
Deense voorbeeld geen voorsortering is op hoe het Europees migratiebeleid van de komende jaren vorm zal krijgen?

Tweede Kamer

Terugkeerregeling voor Syrische
vluchtelingen

19 mei 2021
TK 77

77-4-18