Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1320
Vragen van de leden Kuiken en Van den Hul (beiden PvdA) aan de Minister
van Justitie en Veiligheid over de aanpak van seksuele intimidatie in het
openbaar vervoer (ingezonden 14 november 2019).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens
de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen 14 januari 2020) Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 984.
Vraag 1
Kent u het bericht «Seksuele intimidatie in het OV: de «treinrukker» is
overal»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kent u meer berichten van seksuele intimidatie in het openbaar vervoer of
beschikt u over onderzoeksgegevens hierover? Zo ja, wat is de aard en de
omvang van dit probleem?
Antwoord 2
Er zijn geen onderzoeken bekend die de aard en omvang van het probleem
specifiek binnen het openbaar vervoer schetsen. Navraag bij vervoerders
levert op dat zij circa 200 incidenten met betrekking tot seksuele intiminidatie
geregistreerd hebben in het afgelopen jaar. Het gaat hierbij om seksuele
intimidatie in de breedste zin van het woord inclusief verbale intimidatie,
schennispleging en aanranding. Wanneer er melding wordt gemaakt van
seksuele intimidatie in het vervoer, zal de vervoerder het incident registreren
en afhankelijk van de situatie, de politie inschakelen of op een andere manier
opvolging geven aan het incident. Omdat incidenten niet altijd gemeld
worden, of omdat de reiziger direct aangifte doet bij de politie, is het beeld
bij de vervoerders mogelijk niet compleet.

1

ah-tk-20192020-1320
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

De Volkskrant, 11 november 2019, «Seksuele intimidatie in het OV: de «treinrukker» is overal»
(https://www.volkskrant.nl/mensen/seksuele-intimidatie-in-het-ov-de-treinrukker-isoveral~b41812cb/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening van de in het bericht genoemde psycholoog dat het voor
daders van genoemde delicten moeilijk is om daar uit zichzelf mee te
stoppen? Zo ja, welke hulp is er voor dergelijke zedendelinquenten beschikbaar?
Antwoord 3
Zie antwoord bij vraag 4.
Vraag 4
Deelt u de mening dat behandeling van deze zedendelinquenten doorgroei
naar ernstigere seksuele delicten kan voorkomen? Zo ja, welke gevolgen
verbindt u daaraan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De in het artikel beschreven delicten zijn in mijn optiek ernstige delicten, die
op zichzelf – nog los van mogelijke doorgroei naar ernstigere seksuele
delicten – het noodzakelijk maken om zo snel mogelijk in te grijpen. Er
bestaan diverse vormen van hulp die in het kader van een gevangenisstraf,
een tbs-maatregel of in het kader van bijzondere voorwaarden kunnen
worden ingezet voor zedendelinquenten.
Juist door vroegtijdig te interveniëren kan recidive en doorgroei naar
ernstigere seksuele delicten worden voorkomen. Een juiste behandeling vergt
maatwerk. Wat voor de ene zedendelinquent een effectieve behandeling is,
hoeft dat niet te zijn voor de ander. De inzet van gestructureerde risicotaxatie,
waarmee zicht wordt gekregen op het recidiverisico, kan een belangrijke rol
spelen om de meest passende mate van zorg en/of beveiliging te bepalen. Bij
het antwoord op vraag 5 ga ik hier nader op in.
Vraag 5
Deelt u de mening dat genoemde zedendelinquenten niet pas na een aantal
delicten behandeld zouden moeten worden maar dat eerdere behandeling
kan bijdragen aan het voorkomen van recidive? Zo ja, wat moet er gebeuren
om eerdere behandeling mogelijk te maken en bent u voornemens dat te
doen? Kan dit aspect worden meegenomen bij de aangekondigde herziening
van de zedentitel van het wetboek van Strafrecht? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Zoals hiervoor aangegeven kan vroegtijdig interveniëren bijdragen aan het
voorkomen van recidive. Er bestaan vanuit het strafrecht al diverse mogelijkheden voor behandeling, ook na een eerste delict. Dit kan bijvoorbeeld via
een bijzondere voorwaarde die wordt verbonden aan een (deels) voorwaardelijke straf of aan de voorwaardelijke invrijheidsstelling. Bij zwaardere delicten
kan ook uit de pro Justitia-rapportage van het Nederlands Instituut voor
Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) naar voren komen dat
behandeling nodig is, bijvoorbeeld in het kader van een (voorwaardelijke)
tbs-maatregel. Een aanvulling daarop is mijns inziens niet nodig.
Het is uiteindelijk aan de rechter om te bepalen wat de meest passende straf
is en of, en zo ja welke, voorwaarden daaraan worden verbonden. Het is om
die reden van belang dat al bij het advies van de reclassering en/of het NIFP
een juiste inschatting wordt gemaakt van het risico dat iemand opnieuw de
fout in gaat, zodat de rechter op een juiste manier wordt geadviseerd. Naar
aanleiding van de aanbevelingen van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel
en Seksueel Geweld tegen Kinderen (NRM) in het rapport «Gewogen Risico»
gebruiken de reclassering en het NIFP bij zedendelinquenten inmiddels waar
mogelijk een risicotaxatie-instrument toegespitst op zedendelinquenten (de
SSA).2 Op die wijze krijgt de rechter vanuit hun adviezen voldoende zicht op
de noodzaak om behandeling op te leggen. Zoals toegezegd tijdens het debat
naar aanleiding van het rapport over Michael P. worden de maatregelen die
genomen zijn naar aanleiding van het rapport «Gewogen Risico» geëvalueerd.3 De Minister voor Rechtsbescherming verwacht uw Kamer hierover te
informeren in het voorjaar van 2020.

2
3

Kamerstuk 29 270, nr. 121.
Handelingen II 2018/19, 70, item 5, p. 6–7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

De in het artikel beschreven delicten zijn ernstig en hebben grote impact op
slachtoffers. Op dit moment biedt het Wetboek van Strafrecht geen zelfstandige bescherming tegen seksueel intimiderend gedrag in de openbare ruimte,
terwijl dit gedrag door veel mensen als schadelijk en strafwaardig wordt
ervaren. In mijn brief aan uw Kamer van 22 mei 2019 heb ik dan ook, mede
namens de Minister voor Rechtsbescherming, mijn voornemen aangekondigd
om seksuele intimidatie in het Wetboek van Strafrecht als nieuwe strafbaarstelling op te nemen.4 Hiermee wordt een duidelijk signaal afgegeven dat het
seksueel intimideren van anderen in de openbare ruimte niet acceptabel is en
bestraffing verdient. Deze nieuwe strafbaarstelling maakt het naar verwachting eenvoudiger voor slachtoffers om aangifte te doen van seksueel
grensoverschrijdend gedrag waarmee zij in de openbare ruimte – waaronder
in het openbaar vervoer – worden geconfronteerd.

4

Kamerstuk 29 279, nr. 518.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3