Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

32 620

Beleidsdoelstellingen op het gebied van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Nr. 42

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 januari 2012
Met deze brief bericht ik u over de stand van zaken omtrent het
experiment met de vrije prijsvorming in de mondzorg. Daarbij leg ik de
nadruk op de prijsontwikkeling binnen de sector, in het bijzonder in
samenhang met bijbetalingen voor de jeugdmondzorg.
Bij verschillende gelegenheden, laatstelijk tijdens het debat van 17 januari
2011, heb ik gezegd het onaanvaardbaar te vinden dat jeugdigen tot
achttien jaar moeten bijbetalen voor mondzorg. Eerder heb ik mij
schriftelijk en mondeling uitgesproken om het experiment met de vrije
prijzen te beëindigen als de prijzen zich dusdanig ontwikkelen dat de
toegang tot de mondzorg in gevaar komt.
Wettelijk kader
Voordat ik mijn oordeel geef over de situatie tot nu toe, schets ik kort het
wettelijk kader van de aanspraak op mondzorg. Op grond van de
Zorgverzekeringswet hebben jeugdigen tot achttien jaar aanspraak op
mondzorg (met uitzondering van orthodontie kroon- en brugwerk).
Volwassen patiënten hebben geen recht op mondzorg in het basispakket,
tenzij sprake is van bijzondere tandheelkunde (voor specifiek geïndiceerde
patiënten met lichamelijke en geestelijke beperkingen).
Voor de prestaties onder de Zorgverzekeringswet hebben zorgverzekeraars zorgplicht. De inhoud van die plicht is afhankelijk van de aangeboden verzekeringsprestatie. Voor zorg die in natura is verzekerd betekent
zorgplicht dat zorgverzekeraars voldoende zorg moeten inkopen om deze
aan hun verzekerden aan te bieden. Voor zorg die op restitutiebasis is
verzekerd betekent de zorgplicht dat zorgverzekeraars op verzoek van de
verzekerde bemiddelen richting een zorgaanbieder waar de mondzorg

kst-32620-42
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 620, nr. 42

1

zonder bijbetaling kan worden verkregen. Het staat zorgverzekeraars vrij
om polissen aan te bieden voor zorg in natura en/of op restitutiebasis.
Als de mondzorg in natura is verzekerd en de verzekerde gaat naar een
gecontracteerde tandarts hoeft hij of zij niets bij te betalen. Als de
verzekerde de voorkeur geeft aan een niet gecontracteerde tandarts,
terwijl de zorgverzekeraar voldoende tandartsen heeft gecontracteerd,
moet de zorgverzekeraar de gemaakte kosten vergoeden tot de daartoe in
de polis genoemde maxima. In geval de rekening van de tandarts dan
hoger is dan het in de polis opgenomen maximum moet de verzekerde
bijbetalen, als hij of zij vrijwillig kiest voor een tandarts waarmee de
zorgverzekeraar geen contract heeft. Dit geldt dus niet indien de zorgverzekeraar verwijtbaar onvoldoende zorg heeft ingekocht en de verzekerde
geen andere keuze heeft om naar een niet gecontracteerde tandarts te
gaan.
Als de verzekerde een restitutiepolis heeft is de zorgverzekeraar verplicht
om te vergoeden tot een marktconform niveau. Als tandartsen bedragen
vragen die significant verschillen van de normale marktverhoudingen
(bijvoorbeeld door exorbitante prijzen te rekenen) zijn zorgverzekeraars
niet verplicht om deze te betalen, hetgeen kan leiden tot bijbetalingen
door de verzekerde. Zorgverzekeraars hebben mij verklaard dat zij in die
gevallen de betreffende tandarts aanspreken en om een verklaring vragen.
Eventueel helpen zij de verzekerde om een andere tandarts te vinden.
Huidige situatie
In mijn opdracht heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) een tweetal
quickscans naar de prijsontwikkeling in de mondzorg uitgevoerd. Over de
eerste scan bent u per brief op 16 januari 2012 geïnformeerd. In de tweede
scan is in het bijzonder aandacht besteed aan bijbetalingen in de
jeugdmondzorg. Uit de scans blijkt dat veel mondzorgaanbieders met hun
prijzen in de buurt blijven van de prijzen van vorig jaar. Uit de tweede
scan blijkt dat van de onderzochte verzekeraars ongeveer de helft
maximumtarieven rekent voor de jeugdmondzorg. Ook blijkt dat een
beperkt deel van de tandartsen tarieven rekent die veel hoger of veel lager
zijn dan het gevonden gemiddelde. Aan deze eerste prijspeilingen
verbindt de NZa echter nog geen conclusies. Prijzen kunnen namelijk
gedurende het jaar nog veranderen omdat zorgverleners hun prijslijst
tussentijds aan mogen passen. Ook is nog geen rekening gehouden met
correcties op volume. Een lichte prijsdaling bij veelvoorkomende
prestaties kan meer effect op de gemiddelde prijs hebben dan een forse
prijsstijging bij een weinig voorkomende prestatie. De NZa zal in haar
marktscan in juni van dit jaar wel beschikken over op volumes gecorrigeerde prijseffecten.
Met betrekking tot bijbetalingen voor de jeugd is het beeld divers. Voor
gecontracteerde zorgaanbieders geldt dat nooit hoeft worden bijbetaald.
De contracteergraad in de mondzorg is echter laag (2 á 13% afhankelijk
van zorgverzekeraar). Het beleid ten aanzien van bijbetalingen wisselt per
zorgverzekeraar. Zo vergoeden Menzis en DSW de jeugdmondzorg
volledig (geen eigen bijbetalingen) en vergoedt zorgverzekeraar CZ bij
wijze van coulance ook tandartstarieven die uitstijgen boven hun
maximale vergoedingen indien het gaat om verzekerden onder de leeftijd
van achttien jaar. Bij de analyse is uitgegaan van de prijslijsten die
tandartsen op dit moment hanteren, niet op gedeclareerde tarieven. Het is
dus mogelijk dat tandartsen lagere (of hogere) tarieven declareren dan op
dit moment op hun prijslijsten staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 620, nr. 42

2

Voorts heeft zorgverzekeraar VGZ mij op 25 januari 2012 een brief over de
prijsontwikkeling toegestuurd. VGZ heeft in december en januari een
monitor uitgevoerd naar de prijsontwikkeling in de mondzorg. Daarvoor
zijn de prijzen van 52 tandartsen vergeleken. De zorgverzekeraar concludeert onder andere dat de gemiddelde prijsstijging op 7 % uitkomt. In
haar monitor van december was deze nog 11 %. Met deze cijfers lijkt VGZ
een hogere gemiddelde prijsstijging te signaleren dan de NZa. Dat kan
voor een belangrijk deel te maken hebben met de gehanteerde methodologie. Om te voorkomen dat wij hier over verschillende cijfers gaan praten
zijn voor mij de cijfers van de NZa maatgevend, waarbij ik overigens wil
aantekenen dat de NZa meldt dat de prijzen met 3, 31% gestegen zouden
zijn indien geen vrije prijsvorming zou zijn ingevoerd.
Overleg zorgverzekeraars en tandartsenorganisaties
Op vrijdag 27 januari 2011 is vanuit mijn ministerie overleg gevoerd met
vertegenwoordigers van zorgverzekeraars en tandartsenorganisaties.
Tijdens dat overleg hebben partijen zich nog eens helder uitgesproken dat
zij bijbetalingen voor de jeugdmondzorg onwenselijk vinden, en hierin
hun maatschappelijke verantwoordelijkheid willen nemen. Ook willen zij
door met het experiment als zodanig.
Ten einde helderheid te krijgen overwat in deze vroege start van het
experiment als een marktconform tarief kan worden beschouwd, zal ik de
NZa vragen om op zo kort mogelijke termijn voor de mondzorg die onder
de Zorgverzekeringswet (en AWBZ) valt een richtsnoer op te stellen ten
aanzien van het vergoedingenbeleid. De richtsnoer zal zodanig vorm
gegeven worden dat er ruimte resteert voor (prijs)ontwikkelingen in de
markt en tevens rekening houden met budgettaire kaders. Ik verwacht van
dit richtsnoer een positief effect op de onderhandelingsdynamiek tussen
zorgverzekeraars en tandartsen en een stimulans op de contractering.
Tot het moment dat de NZa een richtsnoer heeft opgesteld zullen
individuele verzekeraars borgen dat verzekerden voor mondzorg die
vergoed wordt vanuit de basisverzekering dan wel de AWBZ voldoende
toegang hebben tot mondzorg zonder bijbetaling. Het is aan individuele
zorgverzekeraars daar invulling aan te geven, bijvoorbeeld via hogere
vergoedingslimieten of via een coulanceregeling.
Zorgaanbieders zullen hun patiënten voor behandeling actief informeren
of bij hen bijbetaling waarschijnlijk is, zodat de patiënt een afgewogen
keus kan maken. Verzekeraars zullen, indien gewenst hun verzekerden
bemiddelen richting een zorgaanbieder waar de mondzorg zonder
bijbetaling kan worden verkregen.
Zorgverzekeraars hebben aangegeven hun zorgplicht na te komen, wat
inhoudt dat zijn voldoende inspanningen verrichten om tot contracten te
komen dan wel voldoende hoge vergoedingslimieten hanteren. De NZa
zal handhavend optreden tegen verzekeraars die hun zorgplicht onvoldoende nakomen.
Transparantie
Partijen hebben gemeld maximale transparantie na te streven over prijzen
en vergoedingen. Het is immers van belang dat de consument prijzen kan
vergelijken omdat dit het raison-d»être van het experiment raakt. Om die
reden ben ik zeer ingenomen met het initiatief van de NPCF en Zorgverzekeraars Nederland om een overzichtswebsite met prijzen van alle
tandartsen te realiseren. Ook de NMT ondersteunt dit initiatief en is bereid
dit mede te faciliteren. De betrokken partijen streven ernaar om de
vergelijksite eind februari beschikbaar te hebben. Een dergelijk initiatief,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 620, nr. 42

3

gedragen door alle partijen is behulpzaam bij het vormen van een oordeel
over het verloop van het experiment. Voor mij zijn dit soort initiatieven
voorbeelden van een experiment met vrije prijsvorming dat op gang aan
het komen is.
Vanzelfsprekend is dit initiatief een aanvulling op de reeds bestaande
verplichting van tandartsen om in hun wachtkamer een prijslijst op te
hangen (en voor tandartsen die daarover beschikken deze prijslijst ook op
hun website te publiceren). Op het nakomen van de verplichting om de
prijslijst op te hangen en op hun website te plaatsen ziet de NZa toe en zal
zonodig bij ingebrekestelling handhaven.
Afzonderlijke prestaties jeugdmondzorg
Ten einde een betere afbakening te verkrijgen van prestaties in het
basispakket, heb ik de NZa gevraagd om in overleg met partijen te bezien
of het vaststellen van aparte prestaties voor de jeugdmondzorg wenselijk
en mogelijk is dan wel of het op een andere wijze mogelijk is onderscheid
te maken tussen prestaties die wel en niet vergoed worden vanuit de
basisverzekering.
Vervolg
Bovengenoemde afspraken bieden mij voldoende garantie dat verzekerden toegang hebben tot mondzorg uit basispakket/AWBZ zonder
bijbetaling. Dat laat onverlet dat ik de ontwikkelingen nauwgezet volg.
Vanuit dat licht heb ik de NZa ook gevraagd om op te treden tegen
zorgverzekeraars die hun zorgplicht niet of onvoldoende nakomen. Dat is
in mijn ogen het geval indien zorgverzekeraars zich niet genoeg
inspannen om contracten af te sluiten en onredelijke lage vergoedingslimieten hanteren.
Ook blijf ik bij mijn eerder ingenomen standpunt dat ik het experiment
voortijdig beëindig indien zich onaanvaardbare marktontwikkelingen
voordoen. Gelet op de prille fase waarin het experiment nu verkeert en de
betrokkenheid van partijen om het tot een succes te maken, acht ik dat
moment nu niet gekomen.
In juni zal ik naar aanleiding van de marktscan de balans opmaken en u
over mijn standpunt informeren.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 620, nr. 42

4