Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 710 V

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Buitenlandse Zaken 2010

32 126

Homogene Groep Internationale Samenwerking
2009 (HGIS-nota 2009)

Nr. 9

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 27 juni 2011
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1 heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de minister en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken
naar aanleiding van de brief inzake de slotwet van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken 2010 (Kamerstuk 32 710 V, nrs. 3 en 4), het
Jaarverslag van het Ministerie van Buitenlandse Zaken 2010 (Kamerstuk
32 710 V, nr. 1), het Rapport van de Algemene Rekenkamer bij het
Jaarverslag van het Ministerie van Buitenlandse Zaken 2010 (Kamerstuk
32 710 V, nr. 2) en de brief van de minister van 16 mei 2011 inzake het
HGIS-jaarverslag 2010 (32 126, nr. 5).
De minister en de staatssecretaris hebben deze vragen beantwoord bij
brief van 24 juni 2011
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.

1

Samenstelling:
Leden: Bommel, H. van (SP), Staaij, C.G. van
der (SGP), Timmermans, F.C.G.M. (PvdA),
Ormel, H.J. (CDA), Ferrier, K.G. (CDA),
Haverkamp, M.C. (CDA), Eijsink, A.M.C.
(PvdA), ondervoorzitter, Irrgang, E. (SP), Roon,
R. de (PVV), Voordewind, J.S. (CU), Pechtold,
A. (D66), voorzitter, Broeke, J.H. ten (VVD),
Thieme, M.L. (PvdD), Peters, M. (GL),
Kortenoeven, W.R.F. (PVV), Bosman, A. (VVD),
Dikkers, S.W. (PvdA), El Fassed, A. (GL),
Hachchi, W. (D66), Dijkhoff, K.H.D.M. (VVD),
Driessen, J.H.A. (PVV), Hilkens, M. (PvdA) en
Vacature VVD.
Plv. leden: Raak, A.A.G.M. van (SP), Dijkgraaf,
E. (SGP), Samsom, D.M. (PvdA), Bruins Slot,
H.G.J. (CDA), Çörüz, C. (CDA), Knops, R.W.
(CDA), Arib, K. (PvdA), Dijk, J.J. van (SP), Mos,
R. de (PVV), Wiegman-van Meppelen
Scheppink, E.E. (CU), Schouw, A.G. (D66),
Hennis-Plasschaert, J.A. (VVD), Ouwehand, E.
(PvdD), Sap, J.C.M. (GL), Wilders, G. (PVV),
Leegte, R.W. (VVD), Heijnen, P.M.M. (PvdA),
Braakhuis, B.A.M. (GL), Veldhoven, S. van
(D66), Taverne, J. (VVD), Bontes, L. (PVV),
Recourt, J. (PvdA) en Mulder, A. (VVD).

kst-32710-V-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

De voorzitter van de commissie,
Pechtold
De griffier van de commissie,
Van Toor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

1

I. Vragen en opmerkingen van de fracties
Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het jaarverslag 2010 van het ministerie van Buitenlandse Zaken, het
rapport van de Algemene Rekenkamer bij dit jaarverslag, de Slotwet van
het ministerie van Buitenlandse Zaken en het HGIS-jaarsverslag 2010. De
leden hebben hierbij nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA hebben met belangstelling kennis genomen van het
Jaarverslag, het Rekenkamerrapport en de overige stukken behorende bij
het Jaarverslag 2010.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het Jaarverslag
van 2010 en het rapport van de Algemene Rekenkamer.
De leden van de SP-fractie danken de regering voor de beantwoording
van de vragen over het Jaarverslag en het HGIS-jaarverslag 2010.
Slotwet Ministerie van Buitenlandse Zaken 2010
De leden van de PvdA-fractie constateren dat er in de Slotwet een aantal
aanzienlijke mutaties zijn opgenomen. Het gaat om een bedrag van 800
miljoen euro (lager uitgevallen verplichtingen), 50 miljoen euro (minder
uitgaven) en 45 miljoen euro (minder ontvangsten). Dit zijn opvallende
bedragen. De leden van de PvdA-fractie moeten tevens vaststellen dat
met het opnemen van deze mutaties in de Slotwet het niet meer mogelijk
is deze mutaties te amenderen. Kan de minister toelichten wat de
achterliggende oorzaak is van dit grote aantal mutaties in de Slotwet? Kan
de minister toelichten waarom deze enorme mutaties niet al eind 2010
bekend waren? Is de oorzaak een versnelling/vertraging (dus een
technische oorzaak) of is er om andere (beleidsmatige) redenen meer of
minder verplicht/uitgegeven dan was begroot? In welke mate heeft dit
gevolgen voor 2011 en latere jaren? Is het zo dat een overgebleven budget
automatisch en volledig doorschuift naar latere jaren?
De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vragen of de minister
alsnog voor alle (grote) mutaties in de Slotwet (verplichtingen, uitgaven
en ontvangsten) een duidelijke verklaring kan geven waarom de desbetreffende mutatie niet al in de Najaarsnota ter autorisatie aan de Kamer
kon worden voorgelegd?
De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vragen waarom bij artikel 11
«Algemeen» (pag. 10 van de MvT bij de Slotwet) de demissionaire status
van het kabinet als oorzaak wordt genoemd voor lagere uitgaven bij het
reisbudget? De demissionaire status van het kabinet is toch geen nieuw
feit ten opzichte van de inzichten bij Najaarsnota 2010?
De leden van de SP-fractie vragen of het melden van grote mutaties in de
Slotwet niet strijdig is met de rijksbegrotingsvoorschriften?
Jaarverslag Ministerie van Buitenlandse Zaken 2010 en
HGIS-jaarverslag 2010
Door de lage economische groei valt de EU-afdracht fors lager uit, 980
miljoen euro minder. De regering verklaar dat dit komt omdat een
gedeelte van de EU-afdracht een percentage van het BNI is. Het is de
leden van de VVD-fractie echter niet helemaal duidelijk waarom het
verschil bijna een miljard euro is. Kan de regering aangeven in hoeverre

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

2

een afdracht die volledig op basis van het BNI is, zoals de regering
voorstaat, een nog grotere verschil in afdracht zou hebben betekend? Het
is logisch dat in tijden van economische krimp, de afdracht dan lager is.
De leden van de VVD-fractie willen precies weten hoe de vulling van ODA
is en welk percentage van het BNI uitgegeven wordt in 2010, 2011 en de
resterende jaren van deze kabinetsperiode? Wat is het exacte bedrag dat
aan ODA werd uitgegeven in 2010 en hoe verhoudt zich dit tot de absolute
uitgaven onder ODA in 2011? Deze leden vragen voorts of er een
mogelijkheid is om te schuiven met de vulling van ODA in 2011 naar het
budget voor crisisbeheersingsoperaties? Binnen HGIS op de stelpost
crisisbeheersingsoperaties is er na de verlenging van Nederlandse
deelname aan Unified Protector, geen budget meer.
Dit kabinet kiest ervoor niet langer de kabinetsdoelen centraal te zetten
maar gaat aandacht besteden aan de 17 hervormingen en de voortgang
van de ombuigingen. De leden van de fractie van de PvdA vragen wat
deze nieuwe benaderwijze gaat betekenen voor de beleidsagenda van de
begroting en het Jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Kan de minister hier een uitgebreide toelichting op geven? De leden van
de fractie van de PvdA vragen de minister ook om een toelichting te
geven op de gevolgen voor de begrotingen en jaarverslagen en de nadruk
die de minister gaat leggen op de door hem te ontwikkelen instrumenten.
Raken hierdoor de doelstellingen niet te ver uit het zicht?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de minister kan aangeven welke
maatregelen uit het regeerakkoord centraal zullen staan en op welke wijze
de minister denkt deze zo te formuleren, dat de meetbaarheid en de
afrekenbaarheid niet in gevaar komen.
De leden van de PvdA-fractie stellen aan de minister voor om vanwege de
alles overkoepelende rol die het mensenrechtenbeleid en het coherentiebeleid vervullen, deze centraal te stellen en van daaruit het overige beleid
in te vullen. Graag vernemen de leden van de PvdA-fractie welke
beleidsmaatregelen de minister centraal wil stellen in de begroting en in
het jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken en HGIS? De
leden vragen voorts of de minister kan aangeven welke politieke
kernpunten hij hanteert en welke focus hij wenst aan te brengen?
De leden van de PvdA-fractie menen dat voorkomen moet worden dat bij
het benadrukken van de instrumenten (en activiteiten) in de begroting, de
bereikte doelstellingen uit het zicht verdwijnen.
De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vragen de minister wat de
concrete gevolgen zijn van de nieuwe begrotings- en verantwoordingssystematiek «Verantwoord Begroten» voor het Jaarverslag van het ministerie
van Buitenlandse Zaken en het HGIS-jaarverslag volgend jaar? Gaat de
minister de Kamer ruim voor aanstaande Prinsjesdag per brief informeren
hoe de uitgangspunten van «Verantwoord Begroten» concreet uitwerken
op de begroting 2012 van het ministerie van Buitenlandse Zaken en HGIS?
En kan de minister een overzicht geven van de beleidsinformatie
(kengetallen, indicatoren) die in de begroting 2012 verdwijnt ten opzichte
van de huidige begrotingen, respectievelijk een overzicht van de informatie die de Kamer extra tegemoet kan zien, zo vragen de leden van beide
fracties.
Tijdens de behandeling van de begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken van 2010 werd door de CDA-fractie een amendement
ingediend om geld vrij te maken ten behoeve van het Guyana Shield. Hoe
staat het met de uitvoer van de toezegging op dit gebied, zo vragen deze
leden. Er waren twee voorwaarden gesteld, hoe staat het met de
realisering daarvan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

3

De leden van de CDA-fractie constateren dat als er een gebied is waar
ontwikkelingssamenwerking effectief is, dat wel het voorkomen en
behandelen van hiv/aids is. Het CDA heeft middels een motie het budget
voor 2010 verhoogd en dat is heel goed besteed. Dat is onlangs in New
York bij de UNGASS ook gebleken. Daar bleek ook (en zie ook de
Economist daarover) dat nu afhaken kapitaalvernietiging betekent. De
leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het goed is, dat dit een
speerpunt is gebleven en dat de Kamer de middelen heeft opgehoogd.
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat een belangrijk onderscheidend punt van de Nederlandse buitenlandpolitiek de inzet op
mensenrechten is. De successen die ook in 2010 zijn behaald verdienen
naar de mening van deze leden voortzetting in de toekomst. Ook op
andere gebieden, zoals de aanpak van hiv/aids, het denken over
duurzaamheid en energiezekerheid, heeft Nederland meerwaarde. Die
moeten we behouden. Keuzes die we nu maken bieden de kans een meer
samenhangend beleid te voeren. Maar daarbij mag de meerwaarde niet
verloren gaan, niet in OS, niet bij de multilaterale organisaties, bedrijfsleven en NGO’s. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering deze
opvatting deelt en, zo ja, op welke manier deze punten hun uitvoering
krijgen in het Ontwikkelingssamenwerkingsbeleid?
De leden van de CDA-fractie vragen hierbij bijzondere aandacht voor de
inzet die door Nederland is gepleegd in Afghanistan. De meerwaarde van
Nederland in Uruzgan heeft internationaal erkenning gekregen. Op het
gebied van 3D en de manier waarop binnen die strategie successen zijn
geboekt bij de ontwikkeling van het gebied. Zo zijn er projecten gestart die
de keten van agrarische productie versterken. Uit antwoorden op
schriftelijke vragen blijkt dat de beslissing om de Nederlandse bijdrage in
Uruzgan stop te zetten, heeft bijgedragen aan de onzekerheid die is
ontstaan over de continuïteit van deze projecten. De leden van de
CDA-fractie vragen de regering in te gaan op de manier waarop de
successen van de 3D-strategie in Uruzgan zijn voortgezet en wat de
huidige stand van zaken is op dit gebied? Welk overleg heeft hierover
plaatsgevonden met de opvolgers en welk overleg vindt hierover nog
plaats, zo vragen deze leden.
De leden van de fractie van de SP vragen of de minister, ook in de
toekomst, bepaalde beleidsmaatregelen centraal stelt in de begroting en
in het Jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken en HGIS? Zo
ja, welke? Hoe meetbaar en afrekenbaar worden deze geformuleerd? Zo
nee, hoe wordt voorkomen dat de beleidsagenda en het beleidsverslag in
de begroting, respectievelijk het jaarverslag straks geen inzicht meer
geven in politieke kernpunten van de minister? De leden van de fractie
van de SP vragen tevens hoe de minister de door de Kamer en kabinet
gewenste politieke focus gaat aanbrengen in de stukken en het debat rond
de verantwoording volgend jaar?
Rapport bij het Jaarverslag Ministerie van Buitenlandse Zaken
2010
De leden van de VVD-fractie constateren dat de Algemene Rekenkamer in
2010 concludeerde, dat er een veelheid aan doelen is en weinig
samenhang bij OS-beleid. De Rekenkamer concludeert nu dat er een grote
stap in de goede richting is gezet door het nieuwe kabinet met slechts 4
doelen van OS-beleid en het terugbrengen van het aantal partnerlanden
van 33 naar 15. Dit was al lange tijd een wens van de VVD. De leden van
de fractie van de VVD steunen de regering dan ook in haar Focusbrief
Ontwikkelingssamenwerking en roepen de regering op de kritiek van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

4

Rekenkamer mee te nemen in de verdere hervorming van het OS-beleid in
deze kabinetsperiode.
Over de transparantie van de besteding van OS-geld is de motie El
Fassed/Dijkhoff ingediend. In deze motie wordt de regering verzocht werk
te maken van het openbaren van gegevens over waar OS-geld precies
terecht komt. De leden van de VVD-fractie hechten hier grote waarde aan
en vragen hoe ver de staatssecretaris is met het openbaren van de
gegevens.
De Rekenkamer concludeert dat er in de bedrijfsvoering grote verbeteringen zijn. Op het voorschottenbeheer, het toezicht op het NIMD (de
«Haagse kosten» zijn tot 30% gereduceerd) en de reiskosten. Onvolkomenheden blijven er bij de huisvesting in het buitenland. De leden van de
VVD-fractie zijn van mening dat dit in 2011 zal moeten worden opgelost.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de Algemene Rekenkamer in
haar rapport als een van de belangrijkste opmerkingen heeft opgenomen
dat onvoldoende aangegeven is of de prestaties daadwerkelijk zijn
geleverd, vanwege het ontbreken van informatie over het gewenste en
behaalde effect. De Algemene Rekenkamer heeft daarom niet kunnen
vaststellen of met de geleverde prestaties ook het gewenste doel is
gehaald. Welke verbeteringen heeft de minister, onder andere naar
aanleiding van kritiek en suggesties van de Algemene Rekenkamer
aangebracht in de ontwerpbegroting 2011, om de bruikbaarheid van de
beschikbare informatie over het gevoerde beleid te vergroten? En welke
concrete verbeteringen gaat de minister aanbrengen in het Jaarverslag
2011 naar aanleiding van de kritiek van de Algemene Rekenkamer op het
jaarverslag 2010?
De leden van de PvdA-fractie merken verder op dat ten aanzien van de
bedrijfsvoering de Algemene Rekenkamer twee onvolkomenheden is
tegengekomen. Bij «huisvesting buitenland» en bij «archief- en dossierbeheer». De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vragen of de
minister kan toezeggen dat alle onvolkomenheden bij «huisvesting
buitenland» en «archief- en dossierbeheer» in 2011 zijn opgelost?
De leden van de CDA-fractie stellen vast dat de Rekenkamer concludeert
dat een aantal eerder gesignaleerde problemen in het jaar 2010 zijn
opgelost. Aan de andere kant blijven ook problemen bestaan op het
gebied van huisvesting en archief- en dossierbeheer. Kan het kabinet met
name in gaan op de geconstateerde problemen op het gebied van
huisvesting, mede in het licht van de voorgestelde modernisering van de
diplomatieke dienst? Op welke manier wordt geborgd dat de geconstateerde verbeteringen worden voortgezet tijdens de voorgenomen
herstructurering van de diplomatieke dienst, zo vragen deze leden.
De leden van de CDA-fractie stellen vast dat het overzicht van behaalde
resultaten steeds beter wordt. Dat neemt niet weg dat er in dit opzicht nog
ruimte is voor verbetering, zoals ook de Algemene Rekenkamer constateert in haar rapport. Genoemde leden zijn van mening dat op dit gebied
nog winst is te behalen. Zo zou nog duidelijker kunnen worden gemaakt
hoeveel we aan welk land geven, welke afspraken er zijn met ontvangende landen en met donorlanden. En in hoeverre de doelstellingen die
zijn gesteld worden behaald. De leden van de CDA-fractie vragen welke
mogelijkheden de minister ziet om dit te bereiken en welke stappen hij op
dit gebied zal zetten?
De leden van de SP-fractie vragen welke verbeteringen de minister, o.a.
naar aanleiding van kritiek en suggesties van de Algemene Rekenkamer
heeft aangebracht in de ontwerpbegroting 2011 om de bruikbaarheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

5

de beschikbare informatie over het gevoerde beleid te vergroten? Ook
vragen deze leden welke concrete verbeteringen de minister gaat
aanbrengen in het jaarverslag 2011 van het ministerie van Buitenlandse
Zaken n.a.v. de kritiek van de Algemene Rekenkamer op het jaarverslag
2010?
II. Antwoorden van de minister en de staatssecretaris
1 en 3
De leden van de PvdA-fractie constateren dat er in de Slotwet een aantal
aanzienlijke mutaties zijn opgenomen. Het gaat om een bedrag van 800
miljoen euro (lager uitgevallen verplichtingen), 50 miljoen euro (minder
uitgaven) en 45 miljoen euro (minder ontvangsten). Dit zijn opvallende
bedragen. De leden van de PvdA-fractie moeten tevens vaststellen dat
met het opnemen van deze mutaties in de Slotwet het niet meer mogelijk
is deze mutaties te amenderen. Kan de minister toelichten wat de
achterliggende oorzaak is van dit grote aantal mutaties in de Slotwet? Kan
de minister toelichten waarom deze enorme mutaties niet al eind 2010
bekend waren? Is de oorzaak een versnelling/vertraging (dus een
technische oorzaak) of is er om andere (beleidsmatige) redenen meer of
minder verplicht/uitgegeven dan was begroot?
De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vragen of de minister
alsnog voor alle (grote) mutaties in de Slotwet (verplichtingen, uitgaven
en ontvangsten) een duidelijke verklaring kan geven waarom de desbetreffende mutatie niet al in de Najaarsnota ter autorisatie aan de Kamer
kon worden voorgelegd?
Gezien de complexiteit en onvoorspelbaarheid van buitenland-uitgaven,
onder meer als gevolg van externe factoren, komen wijzigingen in de
budgetten voor tot 31 december. De Najaarsnota wordt medio november
naar de Kamer gestuurd. Mede om bovengenoemde reden is de Kamer
met de Decemberbrief (32 126, nr. 4) geïnformeerd over beleidsmatige
mutaties op uitgavenniveau welke tussen de Najaarsnota en medio
december plaatsvinden. De mutaties in de Slotwet zijn een combinatie
van Decemberbriefmutaties en technische mutaties die daarna plaatsvinden.
2
In welke mate heeft dit gevolgen voor 2011 en latere jaren? Is het zo dat
een overgebleven budget automatisch en volledig doorschuift naar latere
jaren?
De onderuitputting uit 2010 is via het instrument van de eindejaarsmarge
volledig doorgeschoven naar de jaren 2011, 2012 en 2013.
4
De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vragen waarom bij artikel 11
«Algemeen» (pag. 10 van de MvT bij de Slotwet) de demissionaire status
van het kabinet als oorzaak wordt genoemd voor lagere uitgaven bij het
reisbudget? De demissionaire status van het kabinet is toch geen nieuw
feit ten opzichte van de inzichten bij Najaarsnota 2010?
De lagere uitgaven op het reisbudget is slechts één van de oorzaken voor
een mutatie op het artikel «Algemeen». Deze specificatie is opgenomen in
de Slotwet omdat pas aan het eind van het jaar duidelijk was in welke
mate de uitgaven voor dienstreizen gedaald zijn en deze toelichting niet in
eerdere verantwoordingsmomenten was opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

6

5
De leden van de SP-fractie vragen of het melden van grote mutaties in de
Slotwet niet strijdig is met de rijksbegrotingsvoorschriften?
Nee, er is geen sprake van beleidsmutaties en daarom is dit niet strijdig
met de begrotingsvoorschriften. Er is slechts sprake van technische of
boekhoudkundige uitvoeringsmutaties welke in de slotwet verwerkt zijn.
6
Door de lage economische groei valt de EU-afdracht fors lager uit, 980
miljoen euro minder. De regering verklaart dat dit komt omdat een
gedeelte van de EU-afdracht een percentage van het BNI is. Het is de
leden van de VVD-fractie echter niet helemaal duidelijk waarom het
verschil bijna een miljard euro is. Kan de regering aangeven in hoeverre
een afdracht die volledig op basis van het BNI is, zoals de regering
voorstaat, een nog grotere verschil in afdracht zou hebben betekend? Het
is logisch dat in tijden van economische krimp, de afdracht dan lager is.
De € 980 miljoen lagere EU-afdrachten (verschil stand ontwerpbegroting
en stand slotwet) zijn het gevolg van lagere BNI-afdrachten doordat ons
BNI relatief minder snel gegroeid is dan het totale BNI van alle lidstaten
tezamen, neerwaartse correcties van BTW- en BNI-afdrachten over
eerdere jaren, hogere ontvangsten op de EU-begroting (zoals boetes), en
een lagere realisatie van de EU-begroting. Nederland draagt nu relatief
veel douanerechten af. Het Nederlands aandeel in deze afdrachten ligt
aanzienlijk hoger dan in de BNI-afdrachten. Indien de afdrachten volledig
op het BNI gebaseerd zouden zijn, had Nederland minder af hoeven te
dragen.
7
De leden van de VVD-fractie willen precies weten hoe de vulling van ODA
is en welk percentage van het BNI uitgegeven wordt in 2010, 2011 en de
resterende jaren van deze kabinetsperiode? Wat is het exacte bedrag dat
aan ODA werd uitgegeven in 2010 en hoe verhoudt zich dit tot de absolute
uitgaven onder ODA in 2011? Deze leden vragen voorts of er een
mogelijkheid is om te schuiven met de vulling van ODA in 2011 naar het
budget voor crisisbeheersingsoperaties? Binnen HGIS op de stelpost
crisisbeheersingsoperaties is er na de verlenging van Nederlandse
deelname aan Unified Protector, geen budget meer.
In 2010 bedroeg de ODA-prestatie 0,81% van het BNP (EUR 4,794 miljard).
De raming voor 2011 bedraagt op dit moment 0,76% van het BNP (EUR
4,650 miljard). Voor 2012 en de overige jaren van deze kabinetsperiode
geldt dat conform het Regeerakkoord de uitgaven voor OS gemiddeld
0,7% van het BNP zullen bedragen.
Het budget voor crisisbeheersingsoperaties (artikel 20 op de begroting
van Defensie) in 2011 aanvullen met ODA-geld is niet mogelijk. De
uitgaven onder artikel 20 kwalificeren namelijk maar voor een zeer klein
gedeelte als ODA. Voor zover ze kwalificeren is daarvoor al een stelpost
opgenomen. Vermindering van de ODA ten gunste van artikel 20 is ook
niet mogelijk, omdat dan de in het Regeerakkoord afgesproken
ODA-prestatie niet wordt gehaald.
8
Dit kabinet kiest ervoor niet langer de kabinetsdoelen centraal te zetten
maar gaat aandacht besteden aan de 17 hervormingen en de voortgang
van de ombuigingen. De leden van de fractie van de PvdA vragen wat
deze nieuwe benaderwijze gaat betekenen voor de beleidsagenda van de
begroting en het Jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

7

Kan de minister hier een uitgebreide toelichting op geven? De leden van
de fractie van de PvdA vragen de minister ook om een toelichting te
geven op de gevolgen voor de begrotingen en jaarverslagen en de nadruk
die de minister gaat leggen op de door hem te ontwikkelen instrumenten.
Raken hierdoor de doelstellingen niet te ver uit het zicht?
Buitenlandse Zaken is niet als «eigenaar» betrokken bij de 17 hervormingen. Wel zal in begroting en jaarverslag uitgebreid worden ingegaan
op de implementatie van de ombuigingen uit het regeerakkoord.
Daarnaast vindt de verantwoording plaats aan de hand van de politieke
speerpunten van Buitenlandse Zaken zoals die zijn gecommuniceerd aan
de Kamer.De nadruk die zal worden gelegd op de in te zetten instrumenten vormt een onderdeel van «Verantwoord Begroten» dat rijksbreed
wordt ingevoerd. Ik ben niet bang dat hierdoor de doelstellingen te ver uit
het zicht zullen raken. Door middel van programma-evaluaties en
beleidsdoorlichtingen wordt bepaald in hoeverre instrumenten en
daarmee geleverde prestaties effectief zijn geweest in het bereiken van
het beleidsdoel. Hiervoor komt, als onderdeel van «Verantwoord
Begroten», juist meer aandacht in begroting en jaarverslag.
9 en 14
De leden van de PvdA-fractie vragen of de minister kan aangeven welke
maatregelen uit het regeerakkoord centraal zullen staan en op welke wijze
de minister denkt deze zo te formuleren, dat de meetbaarheid en de
afrekenbaarheid niet in gevaar komen.
De leden van de PvdA-fractie stellen aan de minister voor om vanwege de
alles overkoepelende rol die het mensenrechtenbeleid en het coherentiebeleid vervullen, deze centraal te stellen en van daaruit het overige beleid
in te vullen. Graag vernemen de leden van de PvdA-fractie welke
beleidsmaatregelen de minister centraal wil stellen in de begroting en in
het jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken en HGIS? De
leden vragen voorts of de minister kan aangeven welke politieke
kernpunten hij hanteert en welke focus hij wenst aan te brengen?
De leden van de PvdA-fractie menen dat voorkomen moet worden dat bij
het benadrukken van de instrumenten (en activiteiten) in de begroting, de
bereikte doelstellingen uit het zicht verdwijnen.
De leden van de fractie van de SP vragen of de minister, ook in de
toekomst, bepaalde beleidsmaatregelen centraal stelt in de begroting en
in het Jaarverslag van het ministerie van Buitenlandse Zaken en HGIS? Zo
ja, welke? Hoe meetbaar en afrekenbaar worden deze geformuleerd? Zo
nee, hoe wordt voorkomen dat de beleidsagenda en het beleidsverslag in
de begroting, respectievelijk het jaarverslag straks geen inzicht meer
geven in politieke kernpunten van de minister? De leden van de fractie
van de SP vragen tevens hoe de minister de door de Kamer en kabinet
gewenste politieke focus gaat aanbrengen in de stukken en het debat rond
de verantwoording volgend jaar?
Ook in de toekomst zal ik, in de nieuwe begrotingsopzet, rapporteren over
mijn politieke kernpunten en voorgenomen beleidsmaatregelen. Leidraad
hiervoor zijn de 3 pijlers van het buitenlandbeleid: economie, veiligheid en
rechtsorde en mensenrechten. Over deze prioriteiten is tijdens de
begrotingsbehandeling 2011 een eerste debat gevoerd en ze komen in de
conceptbegroting 2012 (en separate nota’s) weer aan de orde. Voor de
prioriteiten binnen OS verwijs ik graag naar de Focusbrief en het recente
debat hierover met de Kamer.
Het uitgangspunt is hierbij altijd dat de voorgenomen beleidsmaatregelen
zo concreet mogelijk worden geformuleerd. Kanttekening hierbij is dat de
meetbaarheid van beleid voor de verschillende beleidsterreinen van het
ministerie van Buitenlandse Zaken beperkt is. Kenmerkend voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

8

doelstellingen van het ministerie van Buitenlandse Zaken is dat zij
onderdeel zijn van een internationale context waarin veel spelers en
factoren van invloed zijn op de uiteindelijke doelbereiking. Vaak is er
sprake van een gezamenlijke inspanning waarbij het niet zinvol is om (een
deel van) de resultaten aan Nederland, als leverancier van een klein deel
van de inputs, toe te rekenen.
Het verslag van 2011 wordt gespiegeld aan de begroting van 2011. Binnen
die context wordt focus aangebracht. Uiteraard zal het beleidsverslag
ingaan op de prioriteiten die in het beleid ter uitvoering wordt gebracht.
Daarnaast worden ook de behaalde resultaten op de doelstellingen zo
concreet als mogelijk opgeschreven.
10
De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vragen de minister wat de
concrete gevolgen zijn van de nieuwe begrotings- en verantwoordingssystematiek «Verantwoord Begroten» voor het Jaarverslag van het ministerie
van Buitenlandse Zaken en het HGIS-jaarverslag volgend jaar? Gaat de
minister de Kamer ruim voor aanstaande Prinsjesdag per brief informeren
hoe de uitgangspunten van «Verantwoord Begroten» concreet uitwerken
op de begroting 2012 van het ministerie van Buitenlandse Zaken en HGIS?
En kan de minister een overzicht geven van de beleidsinformatie
(kengetallen, indicatoren) die in de begroting 2012 verdwijnt ten opzichte
van de huidige begrotingen, respectievelijk een overzicht van de informatie die de Kamer extra tegemoet kan zien, zo vragen de leden van beide
fracties.
Het jaarverslag over 2011 zal het eerste jaarverslag zijn binnen deze
nieuwe begrotingssystematiek en zal dus de overgang van oud naar
nieuw moeten accommoderen. Binnen de mogelijkheden die het nieuwe
format biedt zal de spiegelfunctie zoveel mogelijk gestalte worden
gegeven en zal zo nauw mogelijk worden aangesloten bij de voor 2011
geformuleerde prestaties. Het Jaarverslag 2012 zal voor het eerst volledig
«Verantwoord Begroten-proof» zijn. Op prinsjesdag ziet u hiervan het
resultaat. In de leeswijzer zal een uitgebreid overzicht worden opgenomen
van de veranderingen die door «Verantwoord Begroten» optreden in de
begroting. Daarbij zal ook worden ingegaan op de beleidsinformatie in de
vorm van kengetallen en indicatoren die in de begroting 2012 zal
verdwijnen, dan wel zal worden toegevoegd. Tussen de minister van
Financiën en de leden van de Commissie Rijksuitgaven van uw Kamer is
afgesproken dat het resultaat van de ingediende begrotingen in het najaar
zal worden geëvalueerd.
11
Tijdens de behandeling van de begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken van 2010 werd door de CDA-fractie een amendement
ingediend om geld vrij te maken ten behoeve van het Guyana Shield. Hoe
staat het met de uitvoer van de toezegging op dit gebied, zo vragen deze
leden. Er waren twee voorwaarden gesteld, hoe staat het met de
realisering daarvan?
Zoals ook aangegeven in antwoord op vraag 34 bij het BZ-Jaarverslag is
in opvolging van het amendement Ferrier (32 123 V, nr. 11) 1,5 miljoen
Euro gereserveerd op de begroting 2011–2013 voor het Guiana Shield
Facility (GSF).
Nederlandse financiering wordt pas contractueel verplicht als de
haalbaarheid en duurzaamheid van deze facility, in het bijzonder de
ownership en betrokkenheid van de landen bij het GSF, voldoende is
aangetoond. Hiervoor zijn twee voorwaarden gesteld. Ten eerste is UNDP
Guyana gevraagd een formeel akkoord te overleggen van de betrokken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

9

overheden met het GSF, specifiek met het opzetten van een regionaal
fonds voor het betalen van ecosysteemdiensten. Ten tweede is een
samenwerkingsverdrag tussen het GSF en OTCA (Organisatie van de
Overeenkomst voor Amazonische Samenwerking) als voorwaarde gesteld
om coherentie te garanderen binnen de regio. OTCA is de officieel
erkende intergouvernementele organisatie voor de Amazone en
Nederland is donor van het Amazone programma. Ook UNDP erkent dat
het ownership van betrokken overheden niet voldoende is geformaliseerd
en beoogt dit in 2011 rond te hebben. Zodra dit is gerealiseerd, kan UNDP
een voorstel indienen.
Naast de bijdrage van de Europese Commissie (1,5 miljoen euro) en de
toezegging onder voorwaarde van Nederland, hebben andere donoren
nog geen bijdrage geleverd aan het initiatief.
12
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat een belangrijk onderscheidend punt van de Nederlandse buitenlandpolitiek de inzet op
mensenrechten is. De successen die ook in 2010 zijn behaald verdienen
naar de mening van deze leden voortzetting in de toekomst. Ook op
andere gebieden, zoals de aanpak van hiv/aids, het denken over
duurzaamheid en energiezekerheid, heeft Nederland meerwaarde. Die
moeten we behouden. Keuzes die we nu maken bieden de kans een meer
samenhangend beleid te voeren. Maar daarbij mag de meerwaarde niet
verloren gaan, niet in OS, niet bij de multilaterale organisaties, bedrijfsleven en NGO’s. De leden van de CDA-fractie vragen of de regering deze
opvatting deelt en, zo ja, op welke manier deze punten hun uitvoering
krijgen in het Ontwikkelingssamenwerkingsbeleid?
Ten aanzien van het Ontwikkelingssamenwerkingsbeleid in de komende
jaren is de Tweede Kamer geïnformeerd middels de OS-Basisbrief en de
Focusbrief. In het verlengde hiervan is, onder meer bij de behandeling van
de begroting 2011 en het AO over de Focusbrief, de stand van zaken
betreft de themavoering en de meerwaarde van Nederland bij de
verschillende thema’s met de Tweede Kamer besproken. Verdere stappen,
inclusief de uitvoering, zullen terugkomen in de begroting 2012 (en
aanvullende brieven, onder meer in verband met toezeggingen gedaan bij
het AO over de Focusbrief).
13
De leden van de CDA-fractie vragen hierbij bijzondere aandacht voor de
inzet die door Nederland is gepleegd in Afghanistan. De meerwaarde van
Nederland in Uruzgan heeft internationaal erkenning gekregen. Op het
gebied van 3D en de manier waarop binnen die strategie successen zijn
geboekt bij de ontwikkeling van het gebied. Zo zijn er projecten gestart die
de keten van agrarische productie versterken. Uit antwoorden op
schriftelijke vragen blijkt dat de beslissing om de Nederlandse bijdrage in
Uruzgan stop te zetten, heeft bijgedragen aan de onzekerheid die is
ontstaan over de continuïteit van deze projecten. De leden van de
CDA-fractie vragen de regering in te gaan op de manier waarop de
successen van de 3D-strategie in Uruzgan zijn voortgezet en wat de
huidige stand van zaken is op dit gebied? Welk overleg heeft hierover
plaatsgevonden met de opvolgers en welk overleg vindt hierover nog
plaats, zo vragen deze leden.
In kamerbrief 27 925, nr. 405 heeft de regering aan de Kamer gemeld hoe
Nederland na beëindiging van de missie in Uruzgan zijn taken, verantwoordelijkheden en kennis heeft overgedragen aan zijn opvolgers. Deze
overdracht is voorspoedig en in goede samenwerking verlopen.
Nederland heeft er vertrouwen in dat deze intensieve overdracht er toe
heeft geleid dat onze opvolgers voor een groot deel onze werkwijze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

10

hebben overgenomen, waarbij zij natuurlijk wel hun eigen accenten
hebben gezet.
In die brief is ook aangegeven dat de Nederlandse hulpinspanningen in
Uruzgan tot in 2014 zullen doorlopen. Om de voortgang van het
programma te bespreken en informatie uit te wisselen vindt nog steeds
periodiek overleg plaats met het Dutch Consortium Uruzgan, het
samenwerkingsverband van actieve Nederlandse hulporganisaties in
Uruzgan. Ook met de Australische ontwikkelingsorganisatie Ausaid wordt
goed samengewerkt en gekeken naar mogelijkheden om samen een
project uit te voeren tav het beroepsonderwijs.
Dit jaar zal Nederland nog substantieel bijdragen middels de financiering
van onder meer de aanleg van de weg tussen Chora en Tarin Kowt en de
bouw van een vliegtuigterminal om de provincie bereikbaar te laten zijn
voor civiel luchtverkeer. Voor de goede afronding van de Nederlandse
projecten in Uruzgan is een BZ diplomaat werkzaam in het Provincial
Reconstruction Team (PRT) in Uruzgan.
15
Over de transparantie van de besteding van OS-geld is de motie El
Fassed/Dijkhoff ingediend. In deze motie wordt de regering verzocht werk
te maken van het openbaren van gegevens over waar OS-geld precies
terecht komt. De leden van de VVD-fractie hechten hier grote waarde aan
en vragen hoe ver de staatssecretaris is met het openbaren van de
gegevens.
Op 20 mei jl. is het plan van aanpak over de ontsluiting van OS-gegevens
aan de Tweede Kamer aangeboden. Dit plan van aanpak bevat informatie
over welke gegevens ontsloten zullen worden en wat de fasering hierbij
is. Zo is het streven om dit jaar nog over te gaan tot publicatie van
OS-gegevens conform afspraken die binnen het International Aid
Transparency Initiative (IATI) tot stand zijn gekomen. Er wordt gestreefd
om op 15 september over te gaan naar Open Data.
16 en 20
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de Algemene Rekenkamer in
haar rapport als een van de belangrijkste opmerkingen heeft opgenomen
dat onvoldoende aangegeven is of de prestaties daadwerkelijk zijn
geleverd, vanwege het ontbreken van informatie over het gewenste en
behaalde effect. De Algemene Rekenkamer heeft daarom niet kunnen
vaststellen of met de geleverde prestaties ook het gewenste doel is
gehaald. Welke verbeteringen heeft de minister, onder andere naar
aanleiding van kritiek en suggesties van de Algemene Rekenkamer
aangebracht in de ontwerpbegroting 2011, om de bruikbaarheid van de
beschikbare informatie over het gevoerde beleid te vergroten? En welke
concrete verbeteringen gaat de minister aanbrengen in het Jaarverslag
2011 naar aanleiding van de kritiek van de Algemene Rekenkamer op het
jaarverslag 2010?
De leden van de SP-fractie vragen welke verbeteringen de minister, o.a.
naar aanleiding van kritiek en suggesties van de Algemene Rekenkamer
heeft aangebracht in de ontwerpbegroting 2011 om de bruikbaarheid van
de beschikbare informatie over het gevoerde beleid te vergroten? Ook
vragen deze leden welke concrete verbeteringen de minister gaat
aanbrengen in het jaarverslag 2011 van het ministerie van Buitenlandse
Zaken n.a.v. de kritiek van de Algemene Rekenkamer op het jaarverslag
2010?
In de ontwerpbegroting 2011 is een aanzet gedaan om bij alle doelstellingen het inzicht te vergroten in de financiële inzet en de relatie tussen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

11

middelen en doel. Concrete verbeteringen die zijn doorgevoerd, ook
volgens de AR, zijn dat er meer focus in de beleidsagenda is gekomen en
dat bij de Algemene Doelen overal de ministeriële verantwoordelijkheid is
beschreven. Dit wordt ook dit jaar verder doorgevoerd conform de nieuwe
begrotingssystematiek. Bij de operationele doelen is een duidelijk
onderscheid gemaakt tussen beoogde effecten in te realiseren prestaties
en ze zijn zo SMART mogelijk geformuleerd.In algemene zin blijft echter
de kanttekening van kracht dat de meetbaarheid van beleid van het
ministerie van Buitenlandse Zaken beperkt is.
Het jaarverslag over 2011 zal het eerste jaarverslag zijn binnen de nieuwe
begrotingssystematiek «Verantwoord Begroten» en zal dus de overgang
van oud naar nieuw moeten accommoderen.
Belangrijk onderdeel van de nieuwe begrotingssystematiek is dat het
jaarverslag een spiegel vormt van de begroting. Daarbij geldt dat de
Rekenkamer zich positief heeft uitgelaten over de kwaliteit van de
begroting 2011. Gezien de gunstige startsituatie verwacht ik daarom de
kritieken van de Rekenkamer weg te kunnen nemen.
17 en 18
De leden van de PvdA-fractie merken verder op dat ten aanzien van de
bedrijfsvoering de Algemene Rekenkamer twee onvolkomenheden is
tegengekomen. Bij «huisvesting buitenland» en bij «archief- en dossierbeheer». De leden van de PvdA-fractie en de SP-fractie vragen of de
minister kan toezeggen dat alle onvolkomenheden bij «huisvesting
buitenland» en «archief- en dossierbeheer» in 2011 zijn opgelost?
De leden van de CDA-fractie stellen vast dat de Rekenkamer concludeert
dat een aantal eerder gesignaleerde problemen in het jaar 2010 zijn
opgelost. Aan de andere kant blijven ook problemen bestaan op het
gebied van huisvesting en archief- en dossierbeheer. Kan het kabinet met
name in gaan op de geconstateerde problemen op het gebied van
huisvesting, mede in het licht van de voorgestelde modernisering van de
diplomatieke dienst? Op welke manier wordt geborgd dat de geconstateerde verbeteringen worden voortgezet tijdens de voorgenomen
herstructurering van de diplomatieke dienst, zo vragen deze leden.
Voor huisvesting buitenland is inmiddels het beheersinstrumentarium
voor nieuw- en inbouw projecten vernieuwd en wordt het daardoor
makkelijker om goede inhoudelijke en financiële afwegingen te maken.
Buitenlandse Zaken verwacht dat de onvolkomenheid voor dit onderdeel
in 2011 zal zijn opgelost. Op het gebied van regulier onderhoud en inhuur
dienstwoningen is in 2010 al een verbeterslag gemaakt zoals de Rekenkamer aangeeft. Het oplossen van de onvolkomenheid voor archief- en
dossierbeheer vergt een langere inspanning, in het bijzonder op het punt
van digitale archivering. Dit traject duurt langer vanwege het feit dat op
iedere post in het buitenland een archief aanwezig is. Dit wordt zoveel
mogelijk ondervangen door verscherpt toezicht op potentieel hoog risico
posten (posten met belangrijke achterstanden) en extra ondersteuning
vanuit de regio en/of vanuit Den Haag. In dit licht bezien is geen garantie
af te geven dat de onvolkomenheid op dit onderdeel in 2011 zal zijn
opgelost.
19
De leden van de CDA-fractie stellen vast dat het overzicht van behaalde
resultaten steeds beter wordt. Dat neemt niet weg dat er in dit opzicht nog
ruimte is voor verbetering, zoals ook de Algemene Rekenkamer constateert in haar rapport. Genoemde leden zijn van mening dat op dit gebied
nog winst is te behalen. Zo zou nog duidelijker kunnen worden gemaakt
hoeveel we aan welk land geven, welke afspraken er zijn met ontvangende landen en met donorlanden. En in hoeverre de doelstellingen die
zijn gesteld worden behaald. De leden van de CDA-fractie vragen welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

12

mogelijkheden de minister ziet om dit te bereiken en welke stappen hij op
dit gebied zal zetten?
Zoals de Algemene Rekenkamer aangeeft is er een duidelijk streven om
de behaalde resultaten duidelijk weer te geven. Dit geldt ook voor de
bilaterale programma’s. De Tweede Kamer wordt regelmatig over deze
programma’s geïnformeerd. Zo wordt in de HGIS-nota (vooraf) en in het
HGIS-Jaarverslag (achteraf) per partnerland aangegeven wat de (beoogde
danwel gerealiseerde) uitgaven per thema per partnerland zijn. Daarnaast
wordt via het Jaarverslag generiek per thema ingegaan op de behaalde
resultaten. In aanvulling hierop ontvangt de Tweede Kamer via onder
meer de Resultatenrapportage en specifieke brieven over partnerlanden
aanvullende informatie én verantwoording over de behaalde resultaten in
partnerlanden. Over de uitfasering in de exit-landen zal, zoals bij het AO
Foccusbrief toegezegd, de Tweede Kamer op gezette momenten nader
geïnformeerd worden. Wat betreft de overige landen heeft de Tweede
Kamer onlangs informatie gekregen over niet-partnerlanden die meer dan
EUR 2 miljoen per jaar ontvangen. Voor wat betreft de recente ontsluitig
van OS-gegevens, zie het antwoord op vraag 15.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 V, nr. 9

13