Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1634
Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de Minister van Financiën over het
bericht «Boeterente aan banden» (ingezonden 22 maart 2017).
Antwoord van Minister Dijsselbloem (Financiën) (ontvangen 19 april 2017).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Boeterente aan banden»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4
Uit het artikel blijkt dat er nog altijd hypotheekaanbieders zijn die te hoge
kosten in rekening brengen bij het oversluiten van de hypotheek naar een
lagere rente; kunt u dit bevestigen? Zo ja, om welke hypotheekaanbieders
gaat het?
Welke sancties kunnen hypotheekaanbieders die teveel boeterente in
rekening hebben gebracht tegemoet zien?
Wat vindt u ervan dat dit probleem al in september 2016 bekend was en dat
er kennelijk daarna alsnog consumenten zijn gedupeerd?2 3
Antwoord 2, 3, 4
Op 14 juli 2016 is de Mortgage Credit Directive (MCD) geïmplementeerd in
Nederlandse wetgeving. Hierin zijn regels geïntroduceerd over de kosten bij
vervroegde aflossing op een hypotheek. Zo is onder andere bepaald dat
kredietaanbieders voor vervroegde aflossing van het hypothecair krediet geen
vergoeding mogen vragen die hoger is dan het financiële nadeel dat de
aanbieder hierdoor lijdt. Deze regels zijn vastgelegd in het Besluit Gedragstoezicht Financiële Ondernemingen (BGfo) en het Burgerlijk Wetboek (BW).
De nieuwe regels zijn sinds 14 juli 2016 bij de kredietaanbieders bekend. Hoe
het financiële nadeel moet worden gedefinieerd en welke kosten als
financieel nadeel mogen worden aangemerkt, wordt echter niet in de
Europese richtlijn toegelicht. Hier is dus ruimte voor interpretatie. De
Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft vervolgens middels een leidraad op

1

Telegraaf, 20 maart 2017
Radar, 12 september 2017
3
Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 110
2

ah-tk-20162017-1634
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

20 maart jl. richting gegeven aan de wijze waarop het financieel nadeel bij
vervroegde aflossing op adequate wijze door de kredietverstrekkers kan
worden berekend.
Nu de AFM deze duidelijkheid heeft gegeven, zijn kredietaanbieders
begonnen met het aanpassen van hun interne systemen, voor zover deze nog
niet in lijn waren met de uitgangspunten van de AFM. In aanvulling hierop
hebben de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) en het Verbond van
Verzekeraars namens hun leden toegezegd alle klanten te zullen compenseren
die sinds de inwerkingtreding van deze regels en op grond van de leidraad
een te hoge vergoeding hebben betaald.
Nadat aanbieders hun interne systemen waar nodig hebben aangepast, zal de
vergoeding op de juiste wijze worden berekend. Ik ga er dan ook vanuit dat
er dan geen marktpartijen meer zijn die bij klanten meer in rekening brengen
dan het financiële nadeel bij de berekening van de vergoeding bij vervroegd
aflossen.
De AFM gaat in de tweede helft van dit jaar onderzoek doen naar de naleving
van de regels over de kosten bij vervroegde aflossing en treedt handhavend
op als aanbieders de wet overtreden.
Vraag 5
In hoeverre worden consumenten automatisch gecompenseerd door hun
hypotheekverstrekker en wat moeten zij doen als dat niet gebeurt? Hoe
worden consumenten bereikt die niet automatisch gecompenseerd worden,
maar er niet van op de hoogte zijn dat zij zijn gedupeerd?
Antwoord 5
De NVB en het Verbond van Verzekeraars hebben namens hun leden
toegezegd dat klanten die op of na 14 juli 2016 hun hypotheek (deels)
vervroegd hebben afgelost en hiervoor een vergoeding hebben moeten
betalen, mogelijk recht hebben op compensatie. De aanbieders zullen deze
klanten proactief benaderen en compenseren. Ook klanten die niet weten dat
ze mogelijk teveel hebben betaald, zullen worden benaderd door hun
kredietverstrekker of adviseur.
Vraag 6
Klopt het dat alleen teveel betaalde boeterente van na 14 juli 2016 wordt
terugbetaald? Zo ja, wat vindt u hiervan? Deelt u de mening dat ook teveel
betaalde boeterente van voor 14 juli 2016 vergoed moet worden? Hoe
verhoudt het niet vergoeden van eerder teveel in rekening gebrachte
boeterente zich tot de zorgplicht en normale, ethische omgangsvormen?
Antwoord 6
Vervroegde aflossingen van vóór 14 juli 2016 vallen niet onder reikwijdte van
de implementatie van de MCD in het BGfo en het BW. Indien een consument
van mening is dat er indertijd teveel vergoeding in rekening is gebracht, zal
dit door het Kifid of de rechter moeten worden getoetst aan de hand van de
hypotheekvoorwaarden, de gedragscode hypothecaire financieringen (GHF)
en de toen geldende bepalingen uit het Bgfo en het Burgerlijk Wetboek (BW).
Het staat kredietaanbieders uiteraard vrij om gehoor te geven aan de oproep
van onder andere Vereniging Eigen Huis en de Consumentenbond om ook
klanten te compenseren die voor 14 juli 2016 extra hebben afgelost op hun
hypotheek, maar ik kan de kredietaanbieders hier niet toe dwingen.
Vraag 7
Wat gaan banken doen om te verzekeren dat er vanaf nu geen consumenten
meer benadeeld worden door te hoge boeterente?
Antwoord 7
Zoals in antwoord op vraag 2 is aangegeven, hebben de NVB en het Verbond
van Verzekeraars namens hun leden toegezegd de leidraad van de AFM te
zullen volgen en klanten die sinds de inwerkingtreding van de implementatie
van de MCD teveel hebben betaald, te compenseren.
De AFM zal in het vierde kwartaal een onderzoek starten naar de naleving van
de leidraad door de sector. Indien kredietaanbieders zich niet aan de
bepalingen uit het BGfo houden, dan kan de AFM maatregelen treffen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 8
Betaalde boeterentes zijn aftrekbaar; wat zijn de fiscale consequenties voor
individuen en de overheid van het terugbetalen van teveel in rekening
gebrachte boeterentes?
Antwoord 8
De betaalde vergoeding bij vervroegde aflossing is aftrekbaar als er sprake is
van «drukkende kosten». Daarvan is ook sprake bij te veel in rekening
gebrachte kosten bij vervroegde aflossing waarvoor aan het einde van het
betreffende belastingjaar niet definitief vaststond dat deze zou worden
terugbetaald.
Consumenten die op of na 14 juli 2016 (deels) vervroegd hebben afgelost,
hebben mogelijk een te hoge vergoeding aan hun kredietverstrekker betaald.
Consumenten die tussen 14 juli 2016 en 31 december 2016 een te hoge
vergoeding hebben betaald, hebben ook in hun aangifte over 2016 een te
hoge aftrekpost opgenomen voor de betaalde vergoeding. Als deze consumenten later dit jaar het aan hun kredietverstrekker het teveel betaalde
bedrag terugkrijgen, zal dit ook in hun belastingaangifte moeten worden
gecorrigeerd. In 2017 zal in de aangifte over 2016 zekerheid worden verkregen over de te veel betaal vergoeding. Dit bedrag zal worden gecorrigeerd
door het in de aangifte over 2016 aan te merken als negatieve aftrekbare
kosten eigen woning. De Belastingdienst zal in haar communicatie in 2017
extra aandacht besteden aan dit onderwerp.
Voor de te veel betaalde vergoeding in het jaar 2017 geldt dat reeds in 2017
zekerheid wordt verkregen over de terugbetaling. Bij in 2017 te veel betaalde
vergoeding moet daarom reeds in de aangifte over het jaar 2017 rekening
gehouden worden met de latere terugbetaling, waardoor in die aangifte
alleen het terecht in rekening gebrachte vergoeding (betaalde vergoeding
verminderd met de latere terugbetaling) wordt aangemerkt als drukkende
kosten en aftrekbaar is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3