Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

24 170

Gehandicaptenbeleid

Nr. 99

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2009
1. Inleiding
In februari 2003 heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) rapport
uitgebracht over de kwaliteit van zorg aan mensen met een zintuiglijke
beperking1. Om een actueel beeld te krijgen van de kwaliteit en risico’s
van de geboden intramurale 24-uurszorg in deze sector, heeft de IGZ de
zeven organisaties die deze zorg bieden in mei en juni 2009 bezocht. Met
deze brief informeer ik u over de bevindingen van deze bezoeken. Het
rapport dat de IGZ hierover heeft opgesteld «Intramurale zorg voor
mensen met een zintuiglijke beperking verbeterd», treft u als bijlage bij
deze brief aan.2
2. Beschrijving sector en gehanteerde methode
De intramurale zorg aan mensen met een zintuiglijke beperking wordt
geboden door drie grote (landelijke) zorgaanbieders, met meerdere vestigingen met samen 1810 plaatsen en drie kleine regionaal werkende organisaties met samen ongeveer 100 intramurale plaatsen. Daarnaast biedt
een organisatieonderdeel van de Stichting Philadelphia met ongeveer 50
plaatsen zorg aan mensen met een zintuiglijke beperking. In totaal biedt
het segment van de zintuiglijk gehandicaptenzorg met 1960 plaatsen zorg
aan een kwetsbare groep cliënten.
De IGZ heeft de zeven organisaties die intramurale 24-uurszorg bieden
aan mensen met een zintuiglijke beperking alle bezocht. Van de drie grote,
landelijk werkende organisaties, werden elk vier werkeenheden bezocht.
Bij de overige (vier) organisaties werd de kwaliteit van zorg in één werkeenheid getoetst.

Inspectierapport «Gezien en gehoord».
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De IGZ beoordeelde op grond van acht risicoaspecten: continuïteit van
zorg; zelfbepaling en medezeggenschap; individuele planning en dagbesteding; individuele planning en ondersteuning; deskundigheid personeel;

KST139440
0910tkkst24170-99
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 170, nr. 99

1
2

1

diagnostiek en signalering; veiligheid en vrijheidsbeperkende maatregelen. De IGZ beoordeelde per risicoaspect of er sprake was van: afwezig
tot gering risico (1); gering tot matig risico (2); matig tot hoog risico (3); of
hoog tot zeer hoog risico (4).
Bij een beoordeling (score) afwezig tot gering (1) en gering tot matig
(2) wordt gesproken van een «acceptabel risico». Let wel, met acceptabel
wordt niet bedoeld dat de geconstateerde tekortkomingen niet hoeven
worden aangepakt. Een score matig tot hoog (3) en hoog tot zeer hoog
(4) vraagt om onmiddellijke actie van de werkeenheid en daarom vraagt
de IGZ in die gevallen om een plan van aanpak.
2. Belangrijkste bevindingen
De IGZ constateert dat de intramurale zorg aan mensen met een visuele
en/of auditieve/communicatieve beperking over het algemeen in orde is.
Bij 75 procent van de scores op de onderzochte risico’s was sprake van
afwezig tot matig risico. Er is géén sprake van structurele sectorbrede
risico’s en ook heeft de IGZ géén ernstig risicovolle organisaties aangetroffen.
Hoewel de sector dus veel zaken goed op orde heeft, moeten elf van de
zestien bezochte werkeenheden op één of meer risicoaspecten nog
verdere verbeteringen aanbrengen. Tweemaal werd op één van de risicoaspecten hoog tot zeer hoog risico gescoord.
De benodigde verbeteringen houden verband met eerder geconstateerde
verbeterpunten: a) de zorg- en ondersteuningsplannen c.q. de implementatie van een nieuwe zorgplansystematiek en b) de medezeggenschap van
de cliënten en hun vertegenwoordigers en de klachtenregeling.
Over de mogelijkheden voor regie over eigen leven en de invloed die
cliënten kunnen uitoefenen op de dagelijkse gang van zaken en hun zorgen ondersteuningsplan, zijn de cliënten van de meeste werkeenheden
tevreden. Zij voelen zich gehoord en serieus genomen. De inzet van vrijheidsbeperkende maatregelen was in het algemeen conform de wet- en
regelgeving. De IGZ constateert dat in de gehele sector de aandacht voor
het verminderen van vrijheidsbeperkende maatregelen toeneemt. De IGZ
vraagt aandacht voor het werven en behouden van deskundige medewerkers.
Tot slot constateert de IGZ dat verbeteringen vooral nodig zijn bij de grote
landelijk werkende «concerns». De werkeenheden die onderdeel zijn van
een kleine organisatie (< 50 plaatsen) en/of kleinschalig zorg verlenen,
lieten lagere risicoscores zien dan werkeenheden die onderdeel zijn van
een groot «concern» (> 350 plaatsen) en grootschalige, terreingebonden
zorg bieden. In dit verband adviseert de IGZ onderzoek te (laten) verrichten naar de mogelijke samenhang tussen de kwaliteit van zorg en de
grootte van een organisatie en/of kleinschalige wijze van werken.
3. Vervolgacties
De IGZ blijft de ontwikkelingen in de sector volgen. Aan de organisaties
die op één of meerdere risicoaspecten een matig tot hoog risico scoorden,
is gevraagd verbeterplannen op te stellen. Daar waar sprake was van
hoog tot zeer hoog risico zijn al acties tot verbetering genomen. Door
middel van tussentijdse rapportages en vervolgbezoeken zal de IGZ op de
feitelijke uitvoering van plannen toezien en maatregelen nemen bij het
uitblijven van de gewenste resultaten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 170, nr. 99

2

4. Reactie
De bevindingen laten een positief beeld van de sector zien. Met de openbaarheid van IGZ-rapporten, de publicatie van kwaliteitsgegevens in jaardocumenten en op www.kiesbeter.nl lijkt er bij bestuurders meer aandacht
te komen voor de kwaliteit van wat zij aan zorg leveren. Maar niettemin
staat de sector voor een aantal uitdagingen. Zoals het werven en behouden van deskundige medewerkers, het in voldoende mate inzetten
daarvan, het versterken van de positie van de cliënten en hun vertegenwoordigers en vooral ook het realiseren van zorg en ondersteuning die
aansluit bij de behoeften van de cliënt. Uit het IGZ-rapport komt naar
voren dat binnen de sector voldoende goede voorbeelden zijn aan te
wijzen, maar de sector moet er niettemin mee aan de slag.
Het programma Zorg voor Beter zal tot eind 2011 het instrument blijven
om kwaliteit te verbeteren, op de vloer tussen cliënt en professional,
gericht op kwaliteit, veiligheid en aandacht voor professionaliteit en de
relatie tussen cliënt en professional. De implementatie van het zorg- en
ondersteuningsplan is een apart traject binnen Zorg voor Beter.
Voorop staat het behoud en het ontwikkelen van deskundigheid. Het
ontwikkelen, toepassen en delen van expertise is hierbij essentieel.
Daarom ben ik, samen met de sector, bezig te onderzoeken hoe de expertisefunctie in de zorg voor mensen met een zintuiglijke beperking het
beste vorm kan worden gegeven.
Tot slot constateert de IGZ dat kleine organisaties over de hele linie beter
scoren dan grote concerns. Dat bevestigt mijn beeld dat de menselijke
maat in de zorg zo belangrijk is. Goede zorg krijgt vorm in de relatie
tussen de cliënt en zorgverlener. Het blijkt dat instellingen waar veel oog
is voor die contacten, cliënten tevreden zijn en medewerkers met plezier
hun werk doen. Kleinschaligheid kan een goed contact tussen professional en cliënt vergemakkelijken en bevorderen. Ik zie dan ook geen aanleiding wetenschappelijk te laten onderzoeken of er een aantoonbare relatie
is tussen de geleverde kwaliteit van zorg en de omvang van een organisatie.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 24 170, nr. 99

3