Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-34

Raad voor Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport

Nr. 194

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 oktober 2012
Mede namens de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
stuur ik u hierbij het verslag van de Informele EU Onderwijs Raad van 4 en
5 oktober jl.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

kst-21501-34-194
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-34, nr. 194

1

De volgende twee onderwerpen stonden op de agenda van de Informele
Onderwijs Raad:
Succesvolle strategie om uit de crisis te komen: de rol van onderwijs bij
de implementatie van de Europa 2020 strategie.
Alfabetisering voor iedereen: de sleutel naar meer gelijk onderwijs.
De Informele Raad heeft geen bevoegdheden voor het nemen van
besluiten. Het doel van deze Raad was het uitwisselen van gedachten over
bovengenoemde onderwerpen.
Succesvolle strategie om uit de crisis te komen: de rol van onderwijs bij
de implementatie van de Europa 2020 strategie
De discussie werd ingeleid door professor Pissarides (Nobelprijswinnaar
Economie 2010). In zijn bijdrage werd het belang van onderwijs onderstreept voor beter opgeleide arbeidskrachten en voor groei op de lange
termijn. Op publieke uitgaven aan onderwijs moet in tijden van bezuinigingen niet gekort worden, omdat daarmee het risico kan ontstaan van
een verloren generatie. Ook in tijden van crisis, moet de kwaliteit van
onderwijs overeind worden gehouden. Daarbij is het vooral belangrijk om
goed gemotiveerde leraren voor de klas te hebben staan.
Tenslotte benadrukte professor Pissarides dat vaak juist de minder
opgeleiden geconfronteerd worden met nadelige gevolgen in een periode
van crisis. Zij hebben ook het meest baat om tijdens de recessie van
onderwijs gebruik te kunnen maken.
Nederland benadrukte dat goed beroepsonderwijs – naast de bijdrage die
onderwijs levert aan de algemene vorming van deelnemers – een
belangrijke bijdrage kan leveren aan groei en banen. Dreigende tekorten
op de arbeidsmarkt verdienen dringend aandacht. Een hoogopgeleide
samenleving zonder voldoende goede vaklieden is gebouwd op drijfzand.
Niet alleen een kwalitatief goed aanbod van middelbaar beroepsonderwijs, maar ook uitdrukkelijke waardering daarvoor is van groot belang.
Secundair beroepsonderwijs en algemeen vormend onderwijs moeten
daarom als gelijkwaardig worden beschouwd om recht te kunnen doen
aan de diverse talenten van onze leerlingen, en aan de behoeften van de
arbeidsmarkt en de maatschappij. Nederland gaf aan dat ook in tijden van
crisis in Nederland het budget voor onderwijs in stand is gehouden met
gerichte prioriteiten voor basale geletterdheid en meer ruimte voor
excellentie. Om dit te bewerkstelligen moeten kwaliteit en resultaten
omhoog. Meer ambitie wordt gevraagd van scholen, leraren, leerlingen,
studenten en ouders. Dat beleid gericht op cultuurverandering verdient
voortzetting. Tenslotte onderstreepte Nederland het belang van sterk
leiderschap op scholen als voorwaarde voor sterke leraren.
Eurocommissaris Vassiliou leidde uit de discussie af dat er noodzaak is
voor meer dialoog tussen de economische en onderwijs beleidsmakers,
zowel nationaal als op Europees niveau. Onderwijs moet opleiden voor de
juiste vaardigheden en het beroepsonderwijs heeft daar een zeer
belangrijke rol.
Alfabetisering voor iedereen: de sleutel naar meer gelijk onderwijs.
Het Cypriotisch voorzitterschap benadrukte het belang van het thema
geletterdheid. Het voorzitterschap heeft dit onderwerp prominent op de
agenda gezet nu de uitkomsten van de «High-Level Expert Group on
Literacy» – onder voorzitterschap van H.K.H. Prinses Laurentien der
Nederlanden – beschikbaar zijn. Het voorzitterschap is voornemens om
tijdens de Onderwijs-, Jongeren, Cultuur- en Sport Raad van november
Raadsconclusie over dit onderwerp te agenderen.
Eurocommissaris Vassiliou wees op het grote belang van geletterdheid
om deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Aan ongeletterdheid zijn
ook grote kosten verbonden voor de sociale zekerheid en gezondheid. Er
is dus sprake van een individueel en een maatschappelijk belang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-34, nr. 194

2

Professor Tsiakalos, lid van de «High-Level Expert Group on Literacy»
lichtte het rapport van de High-Level Expert Group en de achtergronden
toe. In zijn presentatie gaf hij aan dat geletterdheid veel verder gaat dan
alfabetisering. De moderne burger moet om goed te kunnen functioneren
feitelijk meervoudig geletterd zijn. Daarnaast is meervoudige geletterdheid ook goed voor de economische ontwikkeling. De aanpak van het
probleem vergt nauwe samenwerking van alle betrokken individuen en
instituten.
Nederland presenteerde de Nederlandse alomvattende aanpak voor
geletterdheid. Om laaggeletterdheid effectief aan te kunnen pakken is de
definitie bijgesteld en verbreed naar taal én rekenen met daaraan
gekoppeld ICT-vaardigheden. In het onderwijs heeft Nederland de
afgelopen jaren veel energie gestoken in het versterken van de taal- en
rekenvaardigheden van jongeren. Om de leerprestaties voor taal en
rekenen te verhogen, is een nauwkeurige beschrijving ingevoerd van wat
leerlingen aan het einde van hun opleiding moeten kennen en kunnen.
Deze leeropbrengsten zijn in alle onderwijssectoren aan elkaar gekoppeld
(de doorlopende leerlijnen) en worden afgesloten met een nieuwe
examinering. Deze vernieuwde aandacht voor rekenen en taal heeft effect.
De eerste metingen wijzen uit dat de taalprestaties van onze jeugd beter
zijn geworden. Om geletterdheid onder volwassenen te bevorderen heeft
Nederland een aantal voorbeelden genoemd zoals het ontwikkelen van
diagnostische toetsen om de voortgang van cursisten te meten; speciale
cursussen voor de vrijwillige taaltrainers die geletterdheid bijbrengen om
de kwaliteit versterken; binnen de volwasseneneducatie wordt prioriteit
gegeven aan het bevorderen van geletterdheid en door te meten op welke
wijze geletterdheid bijdraagt aan sociale inclusie. Hoe breder en actiever
de aanpak, hoe groter de kans dat laaggeletterdheid afneemt.
Eurocommissaris Vassiliou zei in haar conclusie getroffen te zijn door
twee aspecten. Geletterdheid is duidelijk een kwestie die speelt in heel
Europa. Ook al tonen de statistieken aan dat er grote ongelijkheden
binnen en tussen lidstaten zijn. Dit maakt dat samenwerking en het
uitwisselen van ervaringen ook echte meerwaarde hebben. Er is breed
bewustzijn dat de aanpak van laaggeletterdheid noodzakelijk is voor zowel
de economie als de maatschappij in bredere zin. Vaststaat dat dit geen
aangelegenheid is die alleen onderwijs aangaat, het gaat om een
maatschappelijke kwestie waarbij alle belanghebbenden betrokken
moeten worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-34, nr. 194

3