Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3409
Vragen van het lid Van Esch (PvdD) aan de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
over het bericht «PUR-spuiter Eco Isolatie mag van Reclame Code Commissie
niet claimen dat gespoten PUR-schuim milieuvriendelijk is» (ingezonden
30 april 2021).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties), mede namens Antwoord van Minister voor Medische Zorg
en Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ontvangen 1 juli 2021). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2858.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «PUR-spuiter Eco Isolatie mag van Reclame
Code Commissie niet claimen dat gespoten purschuim milieuvriendelijk is»1
en met de uitspraak van de Reclame Code Commissie inzake Ecofoam?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening van de Reclame Code Commissie dat Ecofoam niet
milieuvriendelijk geproduceerd is? Deelt u ook de mening van onder andere
Milieu Centraal en NIBE, dat diverse vormen van gespoten PUR-schuim noch
milieuvriendelijk in productie als in gebruik zijn en noch duurzaam en
circulair zijn?3 Zo ja, wat gaat u doen aan dergelijke vormen van greenwashing? Zo niet, waarom niet?
Antwoord 2
De uitspraak van de Reclame Code Commissie (RCC) luidt dat de adverteerder niet heeft gereageerd op de klacht. Om die reden gaat de RCC ervanuit
dat de adverteerder niet in staat is om aan te tonen dat de boodschap juist is.
Daarom gaat de RCC ervanuit dat de boodschap onjuist is. Ik onderschrijf
deze redenering van de RCC. De Reclame Code Commissie is in Nederland

1

https://www.meldpuntpurslachtoffers.nl/2021/03/05/persbericht
https://www.reclamecode.nl/uitspraken/resultaten/vastgoed-2020-00463/286509/
3
https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/isoleren-en-besparen/isolatiematerialenvergeleken/
2

ah-tk-20202021-3409
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

hét orgaan om klachten te doen over misleidende reclame en informatie.
Hierop is geen aanvullende actie van het kabinet nodig.
Milieu Centraal geeft publieksinformatie over de milieueffecten van verschillende vormen van isolatie. Deze informatie wordt regelmatig geactualiseerd.
Milieu Centraal stelt dat de CO2-reductie van isolatie groter is dan de
milieueffecten die hierbij optreden en dat isolatie daarom altijd aan te
bevelen is. Milieu Centraal raadt daarnaast af om gebruik te maken van
gespoten PUR-schuim waarbij HFK’s worden gebruikt als blaasmiddel
vanwege het sterke broeikaseffect van HFK’s. Met ingang van 1 januari 2021
komt gespoten PUR-schuim waarbij HFK’s als blaasmiddel worden gebruikt
niet meer in aanmerking voor subsidie van de rijksoverheid.
Overigens voert het kabinet een actief beleid om de milieudruk van de bouw
te verminderen en circulariteit in de bouw te vergroten. Voor de vermindering
van de milieudruk in de bouw is in de bouwregelgeving een grenswaarde
opgenomen: de milieuprestatie van een gebouw. In de brief van 8 oktober
2019 heeft de Minister van BZK aangegeven dat zij drie hoofdlijnen van
beleid heeft om de milieudruk van de bouw te verminderen.4 De hoofdlijnen
zijn: (1) een uniforme berekening van circulaire maatregelen in de milieuprestatie voor gebouwen; (2) een strengere milieuprestatie-eis in 2021 en verdere
aanscherping hiervan richting 2030 en (3) de uitbreiding van het toepassingsgebied van de milieuprestatie naar andere gebruiksfuncties en naar verbouw.
De bouwende partijen zijn dus vrij om zelf hun bouwmaterialen en bouwproducten te kiezen, zo lang de milieuprestatie van het gebouw voldoet aan de
eis. Door de eis stapsgewijs te halveren uiterlijk in 2030 zullen milieuvriendelijke en circulaire materialen en producten aantrekkelijker worden.
Vraag 3
Wat gaat u doen om goedwillende consumenten die hun huis willen
verduurzamen te helpen ook daadwerkelijke gifvrije en duurzame opties te
kiezen?
Antwoord 3
In mijn antwoord op vraag 2 heb ik al uitgelegd hoe ik de regelgeving
hiervoor inzet. Daarnaast zal ik waar nodig de informatievoorziening over de
milieueffecten van producten ondersteunen, bijvoorbeeld via Milieu Centraal
en de pagina www.verbeterjehuis.nl op hun website.
Vraag 4
Bent u bereid om een publiekscampagne uit te rollen waarin de aandacht
wordt gevestigd op vormen van duurzame-, milieuvriendelijke- en betaalbare
isolatie? Zo ja, op welke termijn gaat u hier werk van maken? Zo niet,
waarom niet?
Antwoord 4
Ik heb in de antwoorden op vragen 2 en 3 al aangegeven welke activiteiten
op dit moment worden uitgevoerd door verschillende partijen om consumenten te helpen bij de keuze van isolatie. Deze activiteiten zullen de komende
jaren worden voortgezet. Het kabinet ziet op dit moment geen reden om
aanvullend hierop een publiekscampagne uit te rollen.
Vraag 5
Bent u bekend met het «kernadvies Gespoten PUR-schuimisolatie en
gezondheid» van de Gezondheidsraad?5
Antwoord 5
Ja.
Vraag 6
Kent u de conclusie van de Gezondheidsraad dat van een aantal stoffen in
PUR-schuim de gezondheidseffecten onvoldoende bekend zijn? Deelt u met
het oog op deze conclusie dat het onverantwoord is om dit middel toe te

4
5

Tweede Kamer, Vergaderjaar 2019–2020, 32 852, 32 847, nr. 94
https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/adviezen/2020/12/01/gespoten-purschuimisolatie-en-gezondheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

passen in de bouw en als isolatiemiddel? Zo ja, wat gaat u hieraan doen? Zo
niet, waarom niet?
Antwoord 6
Nee, dat deel ik niet. Als er aanwijzingen of vermoedens zijn dat een
bepaalde stof negatieve gezondheidseffecten heeft, is dat reden om die
stoffen te onderzoeken en te reguleren. Mocht daar voldoende aanleiding
voor zijn kan dit ook uit voorzorg gebeuren. Het gebruik van gespoten
PUR-schuim is echter al gereguleerd omdat we weten dat er schadelijke
stoffen kunnen vrijkomen bij de toepassing. De Gezondheidsraad concludeert
dat het belangrijk is om de beschermingsmaatregelen goed na te leven en
adviseert om een aantal stoffen en de mogelijk grotere blootstelling bij
werknemers te onderzoeken, niet dat het onverantwoord is om gespoten
PUR-schuim nog langer te gebruiken.6
Vraag 7
Bent u voornemens de milieuvriendelijke en gezondheidsvriendelijke optie te
kiezen en te starten met het uitfaseren van gespoten PUR-schuim? Zo ja, hoe
gaat u dit vormgeven? Zo niet, waarom niet?
Antwoord 7
Ik ben niet voornemens om te starten met het uitfaseren van gespoten
PUR-schuim. Volgens het advies van de Commissie Gespoten PUR-schuim
van de Gezondheidsraad levert gespoten PUR-schuim bij een juiste toepassing geen gezondheidsrisico’s op voor bewoners. In de kabinetsreactie op
voornoemd advies is aangegeven welke acties het kabinet voornemens is te
nemen. Ik heb deze kabinetsreactie recent aan uw Kamer aangeboden. De
vermindering van de milieudruk van de bouw is opgenomen in de bouwregelgeving. Het kabinet ondersteunt waar nodig een goede informatievoorziening voor consumenten, bijvoorbeeld via Milieu Centraal.
Vraag 8
Deelt u de uitspraak van de Gezondheidsraad dat er een verwachte onderrapportage is van gezondheidsklachten bij werknemers die PUR aanbrengen? Zo
ja, wat gaat u hiermee doen? Zo niet, waarom niet?
Antwoord 8
Als werkenden met gezondheidsklachten naar de bedrijfsarts gaan en de
bedrijfsarts vermoedt dat er sprake is van een beroepsziekte, dan kan hij/zij
dat melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB). Het
NCvB kan deze melding van een beroepsziekte dan opnemen in de statistieken. Het NCvB registreert echter alleen beroepsziekten, geen gezondheidsklachten. De NCvB-statistieken geven dus geen zicht in de hoeveelheid
gezondheidsklachten bij werkenden. Ik kan dan ook geen onderbouwde
uitspraak doen over het vermoeden van de Gezondheidsraad.
Zoals ik in de kabinetsreactie op het advies van de Gezondheidsraad al heb
aangekondigd, zal ik daarnaast een gesprek aangaan met de branche om hen
te wijzen op het advies van de Gezondheidsraad en de implicaties daarvan.
Vraag 9
Deelt u de analyse van de Gezondheidsraad dat een goed overzicht van alle
bewoners met gezondheidsklachten ontbreekt? Zo ja, wat gaat u hieraan
doen? Zo niet, waarom niet?
Antwoord 9
Op dit moment registreren de GGD’en casussen in een registratiesysteem
waarvan vervolgens de aantallen landelijk kunnen worden uitgelezen door het
RIVM. Het gaat hierbij inderdaad niet om een overzicht van alle mensen in
Nederland die klachten hebben als gevolg van schadelijke stoffen uit
PUR-schuim, maar alleen om de mensen die bij GGD’en in beeld zijn
gekomen. In het systeem worden niet alleen klachten gerelateerd aan
PUR-schuim geregistreerd, maar alle milieugerelateerde klachten waarvoor
mensen de GGD benaderen. Deze registratie is niet opgezet met het doel om
6

Kamerstuk 32 757 - 28 089, nr. 176

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

een volledig beeld van het aantal mensen met klachten te krijgen, maar om te
volgen of er opvallende stijgingen of dalingen zijn in het aantal en type
meldingen dat bij de GGD terechtkomt.
Het kabinet begrijpt dat er op dit moment geen goed inzicht is in het totaal
aantal mensen dat gezondheidsklachten krijgt als gevolg van blootstelling aan
gevaarlijke stoffen die vrijkomen bij het aanbrengen van PUR-schuim, maar
heeft twijfels over de geneeskundige en gezondheidskundige meerwaarde
van een nieuwe centrale registratie. Met een betere registratie kunnen we
mensen niet beter behandelen. De betere registratie is ook niet nodig om de
gezondheidsrisico’s van stoffen uit PUR-schuim in beeld te brengen; we
weten al dat verkeerd gebruik van gespoten PUR-schuim gezondheidsrisico’s
oplevert en dat daarom strikte veiligheidseisen en protocollen nodig zijn. De
meerwaarde van een volledige registratie is om die reden vanuit gezondheidskundig en geneeskundig perspectief beperkt.
De inspanningen die nodig zouden zijn voor een andere registratie wegen in
de ogen van het kabinet niet op tegen de beperkte meerwaarde van de
nieuwe registratie. De belangrijkste gezondheidswinst wordt bereikt als we
ervoor zorgen dat de toepassingen van PUR-schuim conform de geadviseerde
beschermingsmaatregelen plaatsvinden.
Vraag 10
Welke maatregelen gaat u nemen om de gezondheid van omwonenden van
percelen waar (zolang het nog toegestaan is) met gespoten PUR gewerkt
wordt te beschermen?
Antwoord 10
In de kabinetsreactie op het advies van de Gezondheidsraad heb ik aangegeven dat ik voornemens ben om een evaluatie van de werkpraktijk uit te
voeren. Ik zal dit onderwerp meenemen in deze evaluatie.
Vraag 11
Hoe gaat u het advies van de Gezondheidsraad om het bestaande medisch
protocol te verbeteren vormgeven?
Antwoord 11
De Gezondheidsraad adviseert de diagnostiek voor klachten die geassocieerd
kunnen worden met PUR-schuim aan te passen, zodat een relatie met
PUR-schuim sneller wordt gemaakt en een betere uitvraag van de situatie
wordt gedaan.
De Minister van VWS stelt in Nederland geen medische protocollen vast, dat
is een verantwoordelijkheid van het veld. Het Nederlands Huisartsen
Genootschap (NHG) past de meest recente wetenschappelijke kennis toe bij
het opstellen van zijn richtlijnen en zal, wanneer daar op basis van knelpunten en prioriteiten uit het veld aanleiding toe is, nagaan welke inzichten uit
het advies van de commissie betrokken worden bij de herziening van
richtlijnen die gerelateerd zijn aan deze gezondheidsklachten. Mensen die
eenmalig worden blootgesteld aan stoffen uit PUR-schuim hebben over het
algemeen kortdurende klachten die vanzelf overgaan. Aan de mensen die met
deze tijdelijke luchtwegklachten, eczeem of netelroos bij de huisarts komen,
zal daarom meestal geadviseerd worden de klachten enkele dagen aan te
kijken. Als klachten lang aanhouden of vaker terugkeren, zal de huisarts
proberen te achterhalen wat daar de oorzaak van zou kunnen zijn en de
klachten behandelen. Slechts in enkele gevallen is een medische doorverwijzing naar een specialist zinvol. De GGD hanteert bij de beoordeling van een
casus waarin een patiënt mogelijk bloot is gesteld aan stoffen uit PUR-schuim
een protocol dat enkele jaren geleden is opgesteld onder leiding van een
specialist van het huidige Amsterdam UMC. Indien op basis van het protocol
wordt geconcludeerd dat het niet aannemelijk is dat de klachten die iemand
heeft, veroorzaakt zijn door PUR-schuim, kan dat erg teleurstellend zijn voor
de betrokkene, in het bijzonder als er ook geen andere oorzaak voor de
klachten kan worden gevonden. De GGD’en zijn zich van dit spanningsveld
bewust. De GGD’en houden voortdurend de kennisontwikkeling bij en kijken
daarbij naar de betekenis voor hun werkwijze.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Vraag 12
Bent u bereid om te investeren in een expertisecentrum, zoals het voormalige
ECEMed? Zo ja, hoe gaat u dit vormgeven? Zo niet, waarom niet?
Antwoord 12
In Nederland zijn er diverse expertisecentra voor zeldzame aandoeningen
(ECZA’s). Zoals de Minister van Medische Zorg en Sport in haar brief over het
beleid ten aanzien van (expertisecentra voor) zeldzame aandoeningen van
6 januari 2021 (Kamerstuk 31 765, nr. 542) heeft aangegeven, kan het bestuur
van een ziekenhuisinstelling een aanvraag voor een erkenning van een
expertisecentra bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
indienen. De procedure voor deze erkenning is in de brief van 6 januari
toegelicht alsmede wat wordt verstaan onder een zeldzame aandoening. Het
is dus aan het veld om een dergelijk verzoek te doen.
Vraag 13
Kunt u uitleggen waarom in Nederland een tijdsduur van twee uur wordt
gehanteerd tussen het aanbrengen van PUR en het herbetreden door van de
bouwlocatie of woning, terwijl de Canadese producent van Icynene tenminste
48 tot 72 uur na afronding van werkzaamheden aanbeveelt?7, 8 Zo niet,
waarom kunt u hier geen uitleg over geven?
Antwoord 13
Wereldwijd worden heel veel verschillende producten toegepast voor
gespoten PUR-schuim. Die producten hebben verschillen in emissies en
daarmee ook verschillen in de periode waarna het veilig is om een woning
weer te betreden. De periode van 2 uur die in de bouwregelgeving is
voorgeschreven op basis van de eerder in Nederland beschikbare kennis en
ervaring. Ik zal dit onderwerp meenemen in de al eerder in mijn antwoorden
genoemde evaluatie van de werkpraktijk.
Vraag 14
Bent u voornemens om, in het kader van gezondheid en veiligheid, dak- en
spouwmuurisolatie met gespoten PUR-schuim op te nemen in het Bouwbesluit? Zo ja, op welke termijn kunnen we deze toevoeging verwachten? Zo
niet, waarom niet?
Antwoord 14
Ik zal dit onderwerp meenemen in de al eerder in mijn antwoorden
genoemde evaluatie van de werkpraktijk.
Vraag 15
Bent u bereid het subsidiëren van isoleren met gespoten PUR-schuim te
beëindigen nu vast staat, dat gespoten PUR-schuim noch milieuvriendelijk
noch duurzaam is en gezondheidsrisico’s voor zowel werknemers als
bewoners met zich meebrengt?
Antwoord 15
Gezien mijn antwoorden op de voorgaande vragen zie ik geen reden om het
subsidiëren van isolatie met gespoten PUR-schuim te beëindigen.
Vraag 16
Deelt u de mening dat isoleren met gespoten PUR-schuim veel chemisch en
niet-recyclebaar afval (wat overal aan vastplakt) oplevert en dat deze
isolatiemethode daarom niet in de Nederlandse circulaire doelstellingen past,
aangezien de enige verwerkingsmethode op de R-ladder in categorie R6 lijkt
te liggen?9 Zo ja, welke stappen gaat u ondernemen om gespoten PURschuim uit te bannen? Zo niet, waarom niet?

7

http://www.ens-newswire.com/ens/apr2011/2011-04-16-092.html
https://www.meldpuntpurslachtoffers.nl/pur-isolatie
9
https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/circulaire-economie/r-ladder
8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

Antwoord 16
In mijn antwoord op vraag 2 heb ik toegelicht hoe de vermindering van de
milieudruk en de vergroting van de circulariteit van de bouw is opgenomen
in diverse vormen van rijksbeleid: door middel van regelgeving, subsidieregelingen en ondersteuning van informatievoorziening. Dit beleid heeft er mede
toe geleid dat bouwende partijen over de hele breedte van de bouwsector
bezig zijn met de ontwikkeling van minder milieubelastende en meer
circulaire bouwmaterialen, bouwproducten en bouwmethoden. Het kabinet
monitort de voortgang van de transitie naar een circulaire bouweconomie. Ik
zie op dit moment nog geen redenen om stappen te ondernemen om
gespoten PUR-schuim uit te bannen. Wel komt sinds 1 januari 2021 gespoten
PUR-schuim waarbij HFK’s als blaasmiddel worden gebruikt, niet meer in
aanmerking voor subsidie van de rijksoverheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6