Aan de Voorzitter van de Europese Commissie
B-1049 Brussel
België

Onderwerp:
Gemotiveerd advies (subsidiariteit) over het voorstel voor een Richtlijn Gendergelijkheid bij nietuitvoerende bestuurders van beursgenoteerde ondernemingen, COM (2012) 614

De Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal hebben, overeenkomstig de daarvoor vastgestelde
procedure, het voorstel voor een Richtlijn Gendergelijkheid bij niet-uitvoerende bestuurders van
beursgenoteerde ondernemingen, COM (2012) 614, getoetst aan het beginsel van subsidiariteit.
Daarmee is toepassing gegeven aan artikel 5 EU-Verdrag en Protocol 2 bij het Verdrag betreffende de
Werking van de Europese Unie betreffende de toepassing van het subsidiariteits- en het
evenredigheidsbeginsel.
Met deze brief stellen wij u in kennis van het oordeel van de Eerste en Tweede Kamer der StatenGeneraal. Identieke brieven zijn gezonden aan het Europees Parlement, de Raad en de Nederlandse
regering.
Zowel een meerderheid in de Eerste Kamer als een meerderheid in de Tweede Kamer der StatenGeneraal is van oordeel dat het voorstel strijdig is met het subsidiariteitsprincipe1. Volgens het
subsidiariteitsbeginsel treedt Europa alleen dan op wanneer dit effectiever is dan nationaal optreden,
dus als de doelen van de voorgestelde actie niet voldoende bereikt kunnen worden door lidstaten zelf.
Dit is naar de mening van de Eerste en de Tweede Kamer der Staten-Generaal niet het geval.
Op basis van artikel 157, derde lid, van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie is
de EU bevoegd wetgeving op te stellen om te garanderen dat het beginsel van gelijke kansen en gelijke
behandeling van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt gewaarborgd wordt. De Europese
Commissie stelt nu een richtlijn voor waarin wordt bepaald dat ten minste 40% van de nietuitvoerende bestuursposities bij beursgenoteerde ondernemingen wordt bekleed door leden van het
ondervertegenwoordigde geslacht. Het voorstel maakt echter de noodzakelijkheid van voorgestelde
maatregelen onvoldoende duidelijk. Ook is niet duidelijk aangetoond waarom op Europees niveau
wetgeving vastgesteld dient te worden om dit doel te bereiken. Evenmin is duidelijk onderbouwd
waarom voor een bindend percentage van 40% is gekozen. Daarnaast is onduidelijk op welke wijze de
Interne Markt zou worden verstoord, zoals door de Europese Commissie wordt aangegeven, en zijn er
onduidelijkheden in de voorgestelde uitwerking van de wetgeving.
De Europese Commissie stelt dat nationaal beleid niet voldoende is gebleken om het doel van de
richtlijn, meer vrouwen in de top van bedrijven, te bereiken. Het is echter onmogelijk te concluderen
dat nationale initiatieven niet succesvol zijn aangezien de meeste initiatieven nog in de kinderschoenen
staan en niet de kans hebben gehad hun effectiviteit aan te tonen. Het is zelfs mogelijk dat het
Europese voorstel verstorend zal werken ten aanzien van goed functionerende nationale initiatieven op
het gebied van het streven naar gendergelijkheid.
De Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal onderschrijven het belang van gelijkheid tussen
mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt. Hiertoe is in Nederland per 1 januari 2013 het streefcijfer van
30% wettelijk van kracht voor grote vennootschappen voor zowel Raden van Commissarissen als
Raden van Bestuur. Het vaststellen van Europese regelgeving – met een andere doelstelling, een
andere doelgroep, een ander tijdsschema en de introductie van sancties - zou dit nationale initiatief
doorkruisen en geeft de nationale aanpak onvoldoende tijd om tot resultaat te komen.
1

Deze meerderheid bestaat in de Eerste Kamer uit de fracties VVD, SP, PVV, CDA en ChristenUnie en in de
Tweede Kamer uit de fracties VVD, SP, PVV, CDA, ChristenUnie en SGP.

Daarnaast beroept de Europese Commissie zich op de noodzaak van harmonisering van nationaal
beleid met het oog op de goede werking van de interne markt. Het is echter niet aantoonbaar dat het
bestaan van verschillende nationale initiatieven omtrent het streven naar gendergelijkheid een
verstorende werking heeft op de interne markt. Dit zou het geval kunnen zijn wanneer het
ondervertegenwoordigde geslacht in sommige landen geen kans zou hebben om in de top van een
bedrijf werkzaam te zijn. Dat is niet het geval.
Evenmin wordt aangetoond dat het effectief is om een verplichtend streefcijfer in te stellen. Er zijn
weinig voorbeelden van landen waar dit reeds geprobeerd wordt en zelfs in die landen lopen de
initiatieven zo kort dat nog niet kan worden vastgesteld of het beleid succesvol is. Daarnaast kan met
een algemene verplichting ten aanzien van beursgenoteerde bedrijven onvoldoende rekening gehouden
worden met de specifieke situatie van bedrijven. Ook is onvoldoende wetenschappelijk aangetoond dat
de hoogte van het verplichtende percentage, 40%, het meest effectief is met het oog op het te bereiken
doel en de situatie waarin veel lidstaten verkeren. Het verdient dan ook de voorkeur te wachten op
duidelijke uitkomsten van nationale initiatieven en lidstaten in staat stellen te leren van de evaluatie
van deze nationale initiatieven in plaats van het in dit stadium vaststellen van bindende percentages.
Ook is niet aangetoond dat de wijze waarop voorgesteld wordt om gelijke kansen van mannen en
vrouwen te bewerkstelligen, te weten met ‘passende en afschrikwekkende sancties’, effectief is. Er
zijn nationale initiatieven zonder verplichtende sancties die een stijgende trend laten zien in de
deelname van vrouwen aan de top van het bedrijfsleven. Het is dan ook de vraag waarom de Europese
Commissie deze ontwikkeling met een verplichting tot het opleggen van afschrikwekkende sancties
doorkruist. Evenmin is duidelijk welke inspanningen lidstaten zouden moeten leveren, wanneer er
sancties zouden moeten worden opgelegd en wanneer er sprake is van niet-naleving. Het is niet helder
wanneer lidstaten aan de voorgestelde richtlijn voldoen.
De Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal zien dan ook geen toegevoegde waarde of noodzaak
voor de Europese Commissie om door middel van regelgeving in te grijpen in bestaande nationale
initiatieven op het terrein van het streven naar gelijke kansen voor mannen en vrouwen in de top van
het bedrijfsleven.

Hoogachtend,

G.J. de Graaf
Voorzitter van de Eerste Kamer
der Staten-Generaal

Anouchka van Miltenburg
Voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal