Aan de orde is het debat naar aanleiding van een
algemeen overleg op 14 april 2010 over NPV toetsingsconferentie.

verzoekt de regering, er bij de NAVO op aan te dringen
dat openheid kan worden gegeven over de aanwezigheid
van kernwapens in lidstaten van de NAVO,
en gaat over tot de orde van de dag.

©
Mevrouw Van Velzen (SP): Voorzitter. Wij hebben
inmiddels twee debatten gevoerd over de noodzaak om
te komen tot een kernwapenvrije wereld. Ik wil de
minister – hopelijk met steun van de Kamer – een aantal
uitspraken meegeven om hem te sterken in zijn pleidooi
voor een kernwapenvrije wereld. Vandaar de volgende
moties.

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van Velzen en Azough. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 85 (32123-V).
Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

van mening dat de ambities van de Amerikaanse
regering om te komen tot nucleaire ontwapening
gesteund moeten worden;

overwegende dat de NAVO uitgaat van verdediging van
het grondgebied van het bondgenootschap mede door
middel van kernwapens;

van mening dat de in Europa aanwezige Amerikaanse
kernwapens onderdeel zouden kunnen zijn van onderhandelingen over ontwapening tussen de VS en Rusland;

overwegende dat ter uitvoering daarvan aan lidstaten,
die zelf geen kernwapenmacht zijn, de zogeheten
kernwapentaak is toebedeeld, die in strijd is met, de
geest van, het NPV-verdrag;

verzoekt de regering, aan de Amerikaanse regering over
te brengen niet langer te hechten aan de bescherming
van het Europese vasteland door middel van de
aanwezigheid van Amerikaanse kernwapens in Europa en
de terugtrekking van deze kernwapens wenselijk te
achten,

van mening dat de aanwezigheid van Amerikaanse
kernwapens in Europa niet langer gezien dient te worden
als veiligheidsgarantie;
overwegende dat daarmee ook de kernwapentaak voor
die betreffende NAVO-lidstaten kan vervallen;
verzoekt de regering, in NAVO-verband in te brengen dat
Nederland niet langer waarde hecht aan deze kernwapentaak en deze dan ook niet langer voor zijn rekening
wenst te nemen,

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van Velzen en Azough. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 86 (32123-V).
Wij wachten enkele ogenblikken tot de minister over alle
moties beschikt.

en gaat over tot de orde van de dag.

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van Velzen en Azough. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 84 (32123-V).

©

van mening dat de discussie over kernwapens niet alleen
de kernwapenstaten aangaat, maar ook staten waar
kernwapens gestationeerd zijn;

Minister Verhagen: Voorzitter. Ik dank mevrouw Van
Velzen voor haar toelichting en de ingediende moties.
Zoals bekend pleit ik reeds langer voor een kernwapenvrije wereld. Ik meen dat het vraagstuk van nonproliferatie, wapenbeheersing en ontwapening niet alleen
bij de Kamer maar ook bij de regering hoog op de
agenda staat. Er zijn positieve ontwikkelingen, want na
lange tijd van weinig vooruitgang is het einddoel van
een kernwapenvrije wereld weer duidelijk aan de horizon
verschenen. Het nieuw Startakkoord en de Amerikaanse
Nuclear Posture Review zijn belangrijke stappen op weg
hiernaar toe. Kernontwapening en een kernwapenvrije
wereld zijn nu in ieder geval weer onderwerp van
discussie en verdienen naar de mening van de Nederlandse regering zeer duidelijk ondersteuning. Tegelijkertijd vereist het een behoedzame en zorgvuldige aanpak
om datgene wat je wilt, namelijk een kernwapenvrije
wereld, daadwerkelijk te realiseren. Wij moeten dus op

Tweede Kamer

21 april 2010
TK 79

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het NAVO-beleid inzake kernwapens
de Nederlandse regering verhindert, openheid te
verschaffen over de eventuele aanwezigheid van
kernwapens op Nederlands grondgebied;

NPV toetsingsconferentie

79-6734

Verhagen
het juiste moment de juiste stappen zetten en bovendien
geen gaten in onze verdediging laten vallen.
Ten tweede zijn eenzijdige stappen ten aanzien van de
kernwapens in Europa of met betrekking tot de kernwapentaak van de NAVO in mijn ogen contraproductief. Dit
is de zaak van het bondgenootschap als geheel.
Besluiten hierover moeten en kunnen dus alleen door het
gehele bondgenootschap worden genomen. De landen of
lidstaten van de NAVO die anders daarover denken, moet
je juist meenemen. Daarom heb ik met een aantal
collega’s het initiatief genomen om het NAVOkernwapenbeleid, de kernwapentaak en de aanwezigheid
van kernwapens op Europees grondgebied te agenderen
voor de ministeriële bijeenkomst van de NAVO morgen
en overmorgen in Tallinn. Ik wil daarover dus een
serieuze discussie aangaan en het begin maken om te
komen tot een gefaseerde aanpak, waarmee de rol van
de kernwapens en de aantallen in Europa kunnen
worden gereduceerd. Nogmaals, mijn inzet is om te
komen tot een kernwapenvrije wereld en niet zozeer een
kernwapenvrij West-Europa. Stappen zijn dus gericht op
de verdere totstandbrenging van die kernwapenvrije
wereld. Er is dus bereidheid om hierover te praten en te
kijken welke stappen in bondgenootschappelijk verband
mogelijk zijn. Op basis daarvan wordt in het nieuwe
strategische concept invulling gegeven aan de verdediging en de veiligheid van het grondgebied zonder
kernwapens.
Ik kijk nu naar de moties. Het aannemen van de eerste
motie moet ik ontraden. De eerste motie verzoekt
immers zeer nadrukkelijk om zo nodig een eenzijdige
stap te zetten, namelijk door kenbaar te maken dat
Nederland niet langer bereid is om de kernwapentaak
voor zijn rekening te nemen. Dit staat dus los van de
vraag of er nog een kernwapentaak is en of die
bondgenootschappelijke verplichting binnen de NAVO
blijft bestaan. Ik ontraad de aanname van deze motie
daarom ten stelligste, want die brengt het doel niet
dichterbij.
De tweede motie gaat over openheid. Als wij het
hebben over het doel van een kernwapenvrije wereld, is
het de vraag of openheid de meeste urgentie heeft. Dat
is de eerste kanttekening die ik bij deze motie plaats. De
tweede kanttekening is dat ik het met het oog op de
veiligheid niet wenselijk acht om overal openheid van
zaken te geven over wie, wat en waar welke wapens zijn.
Deze veiligheid en bescherming zijn namelijk noodzakelijk om zeker te stellen dat ongewenste groeperingen
niet de hand daarop leggen. Dit lijkt mij dus niet de
meest voor de hand liggende stap om te komen tot het
verhinderen van proliferatie richting terroristische
groeperingen of anderszins. Bovendien brengt dit extra
kosten voor beveiliging met zich. Mijn kanttekeningen bij
deze motie zijn dus de prioriteit plus de vragen ten
aanzien van de veiligheid.
Ik ben wel voorstander van meer transparantie over de
stappen die de NAVO zet met betrekking tot de reductie
van het aantal kernwapens op Europees grondgebied.
Daarmee geef je ook een impuls aan de discussie over
de verdere terugdringing van het aantal kernwapens in
de wereld. Daarom ontraad ik de aanname van de motie
zoals die nu luidt, hoewel niet zo stellig als de eerste
motie.
Dan kom ik aan de derde motie. De moties schuiven
steeds meer in mijn richting. Ik heb enige aarzeling bij
deze motie. Met een aantal collega’s heb ik namens de

Tweede Kamer

NPV toetsingsconferentie

Nederlandse regering het initiatief genomen om over de
kernwapentaak, de aanwezigheid van kernwapens op
Europees grondgebied en het nut daarvan te discussiëren. Enerzijds geven wij daarmee aan dat naar ons
oordeel de in Europa aanwezige Amerikaanse kernwapens deel zouden moeten uitmaken van onderhandelingen over ontwapening tussen de Verenigde Staten en
Rusland, zoals ook wordt gesuggereerd. Anderzijds
maken wij in de discussies daarover aan de Verenigde
Staten duidelijk dat wij voldoende vertrouwen hebben in
de veiligheidsgaranties van onze bondgenoot en
derhalve niet de kernwapens als zodanig nodig hebben
om daarmee zeker te stellen dat de Verenigde Staten, net
als andere bondgenoten, pal staan voor de veiligheid van
eenieder binnen het bondgenootschap. Ik heb al duidelijk
gemaakt dat ik vind dat deze onderhandelingen zouden
moeten plaatsvinden. Ik heb ook al duidelijk gemaakt dat
ik het niet nodig vind om als veiligheidsgarantie
Amerikaanse kernwapens op Nederlands grondgebied te
hebben. Er zijn twee mogelijkheden. Ofwel in de motie
wordt meer van mij gevraagd en dan is de motie
onwenselijk. Ofwel de motie is in lijn met het beleid,
maar dan is de motie overbodig omdat zij het beleid
ondersteunt. Als ik heel vriendelijk ben, vat ik de motie
op als ondersteuning van het beleid en als ik onvriendelijk ben vat ik haar op als overbodig. Ik laat het oordeel
aan de Kamer over, maar ik interpreteer de motie als
beleidsondersteunend.
De beraadslaging wordt gesloten.
De vergadering wordt van 16.35 uur tot 16.45 uur
geschorst.

21 april 2010
TK 79

79-6735