Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

31 066

Belastingdienst

Nr. 170

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 16 mei 2013
De vaste commissie voor Financiën heeft op 27 maart 2013 overleg
gevoerd met staatssecretaris Weekers van Financiën over belastingplicht overheidsbedrijven/fiscale moties en toezeggingen.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag.)
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Van Nieuwenhuizen-Wijbenga
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Berck

kst-31066-170
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

1

Voorzitter: Van Nieuwenhuizen-Wijbenga
Griffier: Maas
Aanwezig zijn tien leden der Kamer, te weten: Van NieuwenhuizenWijbenga, Van Vliet, Neppérus, Bashir, Klaver, Koolmees, Omtzigt, Groot,
Schouten en Klein,
en staatssecretaris Weekers van Financiën, die vergezeld is van enkele
ambtenaren van zijn ministerie.
Aanvang 10.00 uur
De voorzitter: Goedemorgen. Het is 10.00 uur geweest. Ik zie dat er nog
weinig woordvoerders zijn, maar ik ga ervan uit dat ze vanzelf zullen
binnendruppelen. Er zijn maar liefst 23 agendapunten dus we gaan snel
van start. Ik stel een spreektijd voor van vijf minuten per fractie. Nu zie ik
de aanwezigen zo zuinig kijken, dat ik er zes minuten van maak. Er zijn
maximaal twee interrupties toegestaan.
De heer Van Vliet (PVV): Voorzitter. Dit is een unieke situatie: een
privédebat met mevrouw Helma Neppérus. Dat is een debat tussen de
twee fiscale kanonnen van de Kamer, die ook nog eens als enigen op tijd
zijn!
Ik dank de staatssecretaris voor de toegezonden halfjaarsrapportage van
de Belastingdienst. Ik stel het op prijs dat wij op dit niveau worden
geïnformeerd.
Ik ga meteen door met de Verklaring arbeidsrelatie (VAR) en de definiëring
van het begrip «zelfstandige». Wij hebben daarover informatie gekregen
van de staatssecretaris. Een van de termen die ik daarin lees, is de
«rechtszekerheid», die aan ondernemers geboden moet worden over de
vraag of ze fiscaal als ondernemer worden gekwalificeerd of als
werknemer. Dat is inderdaad een behoorlijk groot verschil, zowel qua
faciliteiten die men geniet als qua risico’s die men loopt. We hebben
mooie brieven gekregen van de staatssecretaris over een webmodule en
over een heleboel uitvoeringstechniek om meer zekerheid te geven, maar
dat is allemaal uitvoering. Ik zou het zelf op prijs stellen om een brief te
ontvangen van de staatssecretaris met een overzicht, bijvoorbeeld in
roostervorm. Als iemand een opdracht aanneemt, moeten dat er dan een,
twee of drie zijn? En hoe lang moeten die opdrachten duren om fiscaal in
de basis nog steeds als ondernemer te worden aangemerkt in de ib
(inkomstenbelasting)? Zou daarover nog een separate brief gestuurd
kunnen worden waarin wordt ingegaan op de inhoudelijke criteria, om te
bekijken of we elkaar op dat punt ook nog steeds goed begrijpen? Ik denk
dat zo’n brief zeker zal bijdragen aan de rechtszekerheid van iemand die
met een VAR aan de slag wil en opdrachten wil gaan aannemen. Ik verkeer
zelf als fiscalist af en toe nog steeds in onzekerheid over de vraag
wanneer je precies voldoet aan de inhoudelijke criteria om ondernemer te
zijn in de ib. Ik krijg daarop graag een reactie van de staatssecretaris.
De collega’s druppelen nu binnen. Mijn volgende punt is de werkkostenregeling. Daarover is ook veel te doen geweest. Ik ben blij dat we daar
vandaag aandacht aan besteden. We hebben na de eerste evaluatie een
nieuwe brief gekregen, met een suggestie van de staatssecretaris voor
een nieuwe inkleding. Kan de staatssecretaris daarop in zijn eerste termijn
nader ingaan? Hoe ziet hij dat concreet voor zich? Wordt dit een model dat
in de toekomst voor iedereen moet gaan gelden? Als dat niet zo is,
hebben we straks namelijk mensen die in de werkkostenregeling zitten en
mensen die in de oude regeling zitten. Het aantal ondernemers dat in de
oude regeling zit, vormt in de huidige situatie een grote meerderheid.
Slechts zo’n 10% van alle ondernemers zit in de werkkostenregeling. Dat
is natuurlijk een gemiste kans en een totaal scheve verhouding. Als we

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

2

straks geen nieuw model krijgen maar we in deze situatie blijven zitten,
kunnen we deze situatie dan misschien permanent maken, met een soort
keuzeregime? Daarin blijft men of het oude regime hanteren, of zit men in
de nieuwe werkkostenregeling. Als de uitvoering daarvan niet leidt tot een
onaanvaardbare lastenvermeerdering voor de Belastingdienst, zou dat
een oplossing kunnen zijn. Ik hoor graag de visie van de staatssecretaris
daarop. Ik vraag dit in het licht van een grotere flexibiliteit voor ondernemers in deze crisistijd.
Mijn volgende punt is de invordering en de tax gap. In de brief van
10 december jongstleden heeft de staatssecretaris de toezegging gedaan
dat hij in 2013 nog zou terugkomen op de tax gap en met name het
illegale en zwarte circuit waar men in landen als Zweden en het Verenigd
Koninkrijk het nodige aan doet. Ik ben erg benieuwd of er voortschrijdend
inzicht is en of de staatssecretaris daar al verder mee is gekomen. Hij zou
daar in 2013 op terugkomen en we zitten al bijna in april. Juist in deze
tijden van crisis zouden we de belastingopbrengst moeten maximeren,
zeker als het belastingschulden betreft die materieel zijn, van mensen die
de belasting echt hadden moeten betalen. Ik ben er niet op uit om
belastingplichtigen het vel over de oren te trekken, zeker niet, maar het
gaat erom dat er überhaupt nog steeds een tax gap is. Collega Omtzigt
heeft in het verleden ook vaak getrokken aan die kar, en ik trek nog steeds
graag mee. Graag hoor ik dus de stand van zaken van de staatssecretaris.
Ik wil het ook even hebben over leden van raden van commissarissen en
btw. Ik vind het erg jammer dat de Europese Unie zich weer met van alles
bemoeit, waardoor wij btw-plicht voor commissarissen hebben. Wat
gebeurt er in de praktijk? Er worden zogenaamd hondenbrokken gekocht
voor de waakhonden op het erf, maar in werkelijkheid zijn het de brokjes
voor Fifi, die bij oma op schoot zit. Daarin zit een flexibele schil en dat
gaat onze belastinggrondslag verder uithollen. Is er echt geen enkele
mogelijkheid om ervoor te zorgen dat een lid van de raad van commissarissen nooit en te nimmer kan worden betiteld als ondernemer in fiscale
zin, ook niet in de btw?
De voorzitter: U hebt nog één minuut.
De heer Van Vliet (PVV): Over de huisvesting van de Belastingdienst
hebben we een briefje ontvangen van de staatssecretaris. Dat neem ik
voorlopig voor kennisgeving aan. We houden de vinger aan de pols.
Last but not least zou ik in mijn magere zes minuutjes nog graag van de
staatssecretaris willen horen hoe het staat met auto’s met chauffeur bij de
Belastingdienst. We hebben een jaartje geleden aardige beelden op
televisie kunnen zien waarop ambtenaren van de Belastingdienst werden
rondgereden in een auto met chauffeur, met name van een dorp in
Zuid-Limburg naar Den Haag. Van mensen die in dat dorp wonen – ik hoef
geen namen te noemen – hoorde ik dat die auto met chauffeur die meneer
nog steeds komt ophalen. Destijds is de motie-Van Vliet aangenomen om
dit af te bouwen. Ik hoor dus graag van de staatssecretaris hoe het met
die afbouw staat.
Mevrouw Neppérus (VVD): Voorzitter. Het eerste stuk waaraan ik
aandacht wil besteden is de halfjaarsrapportage van de Belastingdienst.
Er zal nu voor het eerst sinds jaren weer eens extra geïnvesteerd worden
in de Belastingdienst. Ik vind dat van groot belang, want daar zullen
slagen moeten worden gemaakt. Ik ben ook benieuwd hoe het gaat met
de afhandeling van bezwaarschriften en met de invordering, een punt dat
ons allen raakt. Krijgt die nu echt weer aandacht? Je kunt namelijk heffen
en aanslagen opleggen wat je wilt, maar je zult ook moeten innen.
Een nieuw punt is de aangifte – we hebben daar nog een paar dagen voor
– en de campagne. Hoe verloopt het tot nu toe met de, anders dan
voorheen, vooraf ingevulde aangifte? Zijn daar al reacties op? Ik meende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

3

te zien dat mijn eigen aangifte goed was ingevuld, maar ik hoor ook
andere geluiden.
Dan de zelfstandigen zonder personeel, de gewone ondernemers en de
VAR. Ik heb in de brieven gelezen dat we een nieuw systeem krijgen en ik
vraag me, net als de heer Van Vliet, af of we daar nu wijzer van worden.
Komen hierdoor juist geen extra lasten en extra risico’s op het bordje van
ondernemers? Spannen we hiermee niet bijna het paard achter de
wagen? Het blijft natuurlijk altijd de vraag wie ondernemer is en wie niet.
Ik heb daar lang geleden als ambtenaar ook over mogen nadenken. Daar
kwamen de urennorm en de zelfstandigenaftrek uit. Het blijft lastig, maar
we moeten wel zorgen dat zo’n VAR werkbaar is. Waar komen alle risico’s
te liggen?
Dan een positief punt. We kregen een tijdje geleden het rapport over de
intracommunautaire btw-fraude. Daarin kreeg de Belastingdienst van de
Rekenkamer een positief oordeel. Dat wil ik als positief punt noemen. Men
moet echter alert blijven, want iedereen kan altijd met nieuwe stoute
dingen beginnen.
Mijn volgende punt is de werkkostenregeling. Ik heb de evaluatie gelezen
en ik denk dat het daarmee nog niet echt lekker loopt. Ik krijg ook veel
vragen van ondernemers. Wat is de werkplek? Telt een dagje uit straks ook
mee? En hoe zit het bijvoorbeeld met een journalist voor wie zijn krant het
lidmaatschap van Nieuwspoort betaalt? Ik vind dat er nog veel onduidelijkheden in zitten. De gedachte om het een jaar later verplicht te stellen,
kan ik mij dus goed voorstellen. Ik zou graag meer duidelijkheid willen
hebben, om het komende jaar met zijn allen conclusies te kunnen trekken.
Alleen dan hebben werkgevers ook de tijd om dit goed te kunnen
invoeren.
Ik denk dat alle partijen veel brieven hebben ontvangen uit de grensstreek,
over de accijnzen. Het valt op dat de accijns voor bijvoorbeeld wijn in
Nederland 6% is en in Duitsland 0%. De wijnaccijns staat in meer landen
op nul. We spreken soms over de vraag of iets verkapte staatssteun is. Als
je mensen in de grensstreek zou willen helpen, bestaat het risico dat het
als staatssteun wordt gezien. Hoe kijken we dan naar andere landen, die
de accijns op 0% zetten? Bij de btw kennen we minimumtarieven; bij de
accijnzen niet. Dat valt op bij bijvoorbeeld de wijn. Verleent een ander
land naar ons idee staatssteun door de accijns bewust op 0% te houden?
Mijn volgende punt is de vermogensrendementsheffing. Iedereen wordt
zenuwachtig, ook de Kamerleden, over het al dan niet invullen van box 3.
De vermogensrendementsheffing is destijds ingevoerd met een fictief
rendement. Ten tijde van de nieuwe Wet inkomstenbelasting onder
toenmalig staatssecretaris Vermeend lag het werkelijke rendement veel
hoger dan het fictieve rendement. Als ambtenaar kreeg ik weinig boze
brieven. Geen brief te zien. Nu is de werkelijke situatie echter anders,
vooral als mensen een gewone spaarrekening hebben. Dan ligt het
rendement veel lager dan het fictieve rendement. Ik denk wel eens:
zouden we wellicht weer terug moeten naar de gewone, oude vermogensbelasting? De opbrengst moeten we namelijk binnenhalen. Laat ik dat er
ook bij zeggen. Die is goed voor een aantal miljarden. Wellicht kan de
staatssecretaris dat bevestigen. Het is een bedrag van rond de 3,5 miljard.
Zou dat eens kunnen worden uitgezocht? Als we gewoon weer naar het
rendement gaan kijken, net als vroeger, wat zou dat dan betekenen voor
de belastingopbrengst? Als je wel hetzelfde wilt ophalen, welk tarief moet
je dan hanteren?
De heer Bashir (SP): Dit is een belangrijk punt, dat mensen in het land
raakt. Wij krijgen daar ook heel veel boze mailtjes over. Het zijn voornamelijk spaarders die daarover klagen. De SP heeft in het verleden
voorgesteld om een vermogenswinstbelasting in te voeren. Daarmee
kijken we naar individuele gevallen. Maak je veel rendement, dan betaal je
ook veel belasting. Maak je weinig rendement, met sparen bijvoorbeeld,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

4

dan betaal je ook weinig belasting. Hoe kijkt de VVD daartegenaan? Dan
los je het probleem namelijk op door individueel te bekijken en te
belasten.
Mevrouw Neppérus (VVD): In de stukken van de SP heb ik tot voor kort,
toen ik de Kamervragen van de heer Bashir zag langskomen, altijd alleen
gelezen over het extra belasten van hoge vermogens. Dat wil ik niet, maar
dat wil de heer Bashir blijkbaar ook niet meer. Ik vind dat we moeten
bekijken wat het werkelijke rendement is. Wat is de werkelijke rente? Wat
is het werkelijke dividend? Die gegevens krijgt de Belastingdienst van de
banken. Ik heb een Feyenoordobligatie, waarvan ik de rente jaarlijks
keurig opgeef bij mijn bezittingen. Ik zie de voorzitter glimlachen, want wij
hangen beiden dezelfde voetbalclub aan. Ook de heer Koolmees knikt
instemmend vanwege die mooie obligatie. De heer Klaver heeft kennelijk
Amsterdamse roots. Ik ben al jaren Feyenoordsupporter; dat is bekend.
Ook het rendement van zo’n obligatie moet meetellen, en van alle gewone
zaken krijgen we de gegevens gewoon van de bank. Het betekent wel dat
je dezelfde opbrengst moet houden. Ik zou dus van de staatssecretaris
eens willen horen bij welk tarief we zouden uitkomen om toch de
opbrengst van 3,5 miljard te halen. Lukt dat niet vandaag, dan kan het ook
later.
De heer Bashir (SP): Mevrouw Neppérus zet de verhoudingen wel op
scherp door Feyenoord erbij te halen! Ik houd het voorlopig hierop. De SP
heeft eerder ook voorgesteld om een vermogenswinstbelasting in te
voeren. Het gaat dus niet zozeer om meer belastingen, maar om het eerlijk
heffen van belastingen. Hoe kijkt de VVD daar zelf tegen aan? Het gaat
natuurlijk om de inkomsten, maar de VVD kan toch ook kiezen voor de
vermogenswinstbelasting, waarbij iedereen individueel belast wordt?
Maak je 40% rendement met heel goede beleggingen, dan betaal je meer
belasting dan iemand die 2% op de spaarrekening vangt.
Mevrouw Neppérus (VVD): Dat zou je zeker kunnen doen, maar dan moet
je weer elke aan- en verkoop van aandelen gaan beoordelen. Dat lijkt mij
behoorlijk ingewikkeld, maar alle varianten zijn denkbaar. Die belasting is
vroeger niet doorgegaan, omdat zij onuitvoerbaar was. Het is uitgezocht
en er lag een conceptwetsvoorstel. Dat is toen niet doorgegaan, want
iedereen werd van tevoren al gek. We zouden meer naar het echte
rendement kunnen kijken. Dan kijk ik naar dividenden en naar rente. Als
de staatssecretaris echter betere ideeën heeft, zal ik die altijd bekijken.
De heer Groot (PvdA): Het lijdt geen twijfel dat de vermogensrendementsheffing zoals die nu uitpakt, onbillijke kanten heeft. Ik zie ook heel
goed hoe het zo is gekomen. De vermogenswinstbelasting die we hadden,
was ontzettend fraudegevoelig, dus het is heel logisch dat hiervoor
gekozen is. Misschien zijn de ontwikkelingen echter voortgeschreden. We
weten intussen veel meer van belastingplichtigen, dus we zouden
opnieuw kunnen bekijken of we nu in staat zijn om de ontwijkingsmogelijkheden sterk te verminderen. Als andere landen er wel in slagen om een
werkbare vermogenswinstbelasting in te voeren, dan zou Nederland daar
ook opnieuw naar kunnen kijken. Ik zou de vraag van mevrouw Neppérus
dus willen ondersteunen. Een alternatief zou kunnen zijn om wel de
systematiek te behouden die we nu hebben, maar te kijken naar
verbreding van de grondslag.
De voorzitter: Wilt u komen tot uw vraag voor mevrouw Neppérus?
De heer Groot (PvdA): Ten eerste is de vraag aan de staatssecretaris of hij
naar de bredere grondslag wil kijken, en ...

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

5

De voorzitter: De vraag aan de staatssecretaris is voor uw eigen termijn.
Het gaat om de vraag aan mevrouw Neppérus.
De heer Groot (PvdA): De vraag aan mevrouw Neppérus is of zij het een
goed idee zou vinden om als alternatief te kijken naar een bredere
grondslag voor de vermogensrendementsheffing, eventueel in combinatie
met een hogere vrijstelling en een lager tarief.
Mevrouw Neppérus (VVD): Wat wij hadden, was geen vermogenswinstbelasting. Laat ik dat even helder zeggen. Wij hadden gewoon een
vermogensbelasting, die aanleiding gaf tot brieven en boosheid, maar ook
tot ontwijking. Dat was mede de aanleiding om te komen tot het fictieve
rendement. De Belastingdienst heeft nu veel meer informatie dan vijftien
jaar geleden over de werkelijke opbrengst. Er was tien jaar ruzie voordat
de renterenseignering er mocht komen. Van een grondslagverbreding
vraag ik me altijd af: waarvan? Als ik aan boten moet gaan denken, wat
eerder is geprobeerd, dan is dat onuitvoerbaar. Dat doen we dus niet. Je
moet weten waarover je het hebt. Ik vraag de staatssecretaris echter om
aan te geven wat we zouden kunnen. Iedereen wordt namelijk overspoeld
door brieven. Dat iemand met een kleine spaarrekening er behoorlijk de
dupe van is, dat steekt ons allen. De opbrengst moet er echter wel zijn; dat
zeg ik er eerlijk bij.
Ik ga nog in op de winstbox. Tijdens de behandeling van het Belastingplan
bleek dat er forse plannen waren, waarover wij meer helderheid wilden
hebben. Er zou in dit eerste halfjaar een brief komen. Ik geef toe, het
halfjaar heeft nog even, maar we willen er goed over kunnen praten.
Wanneer kan ik die brief verwachten?
Tot slot ga ik in op de WOZ. We krijgen nu helderheid in de waardering.
Dat stuk is door de Kamer heen. We blijven nog altijd zitten met de vraag
hoe we met mensen kunnen omgaan. Hoe blijft men in gesprek met
mensen? En hoe zit het met de serviceflats? Ik heb gehoord dat collega’s
daar straks op in gaan.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Ik ken de staatssecretaris als iemand die
hart heeft voor ondernemers, iemand die wil dat ondernemers de staat
zien als hun bondgenoot in plaats van als iemand die hen tegenwerkt bij
het ondernemen. Daarom heb ik de staatssecretaris bij een vorig overleg,
op 25 juli 2011, gewezen op een casus waarin het leek alsof verschillende
belastingkantoren er in gelijke gevallen verschillende systemen op
nahielden. Ik kreeg toen de toezegging dat de staatssecretaris de casus
zou bekijken. Inmiddels heeft de bewuste ondernemer zijn activiteiten
moeten staken. Naar eigen zeggen werd hij benadeeld en kon hij niet
concurreren, omdat een ander belastingkantoor de concurrent een lager
btw-tarief berekende. Daardoor had de concurrent een concurrentievoordeel. Heeft de staatssecretaris deze casus bestudeerd? Wat waren zijn
bevindingen? Wat is de oorzaak van het feit dat deze ondernemer meer
btw heeft moeten afdragen dan de concurrent en waarom is de zaak niet
opgelost?
Dat is het verleden, maar nu hebben we het heden, met weer een andere
ondernemer, wiens casus ik ook graag aan de staatssecretaris wil
voorleggen. Deze startende ondernemer met werknemers heeft veel
investeringen moeten doen en heeft nu recht op een btw-teruggave over
oktober 2012 tot en met februari 2013. Deze ondernemer heeft dat aan de
Belastingdienst gemeld, maar nog steeds is de btw niet teruggegeven. De
Belastingdienst heeft weliswaar goedgekeurd dat de btw terugbetaald
wordt, maar de betaling wordt maar niet overgemaakt. Ik heb hier het
btw-nummer van deze ondernemer. Het gaat om twee fte’s. Ik verzoek de
staatssecretaris om hier werk van te maken, want juist in deze tijd hebben
we deze mensen nodig om de economie draaiend te houden. Dat kan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

6

staatssecretaris natuurlijk bevestigen. De economie draait op ondernemers. We moeten hun het werk dus niet moeilijk maken.
Ik heb ook enkele andere vragen. Ik begin met de intracommunautaire
btw-fraude. De Algemene Rekenkamer heeft goed werk verricht en heeft
bovendien een aantal heldere aanbevelingen gedaan. Gaat de staatssecretaris alle aanbevelingen overnemen? Wanneer gaat hij bijvoorbeeld een
aandeelhoudersregister in het leven roepen? En waarom moet dat
volgens de staatssecretaris een beperkt in plaats van een uitputtend
aandeelhoudersregister zijn? Ik heb in het verleden voorgesteld om in
plaats van een nultarief voor intracommunautaire transacties een
15%-tarief in te stellen, omdat je daarmee voorkomt dat er intracommunautaire fraude gepleegd wordt. Zou dat een oplossing kunnen zijn om de
intracommunautaire fraude echt aan te pakken? Je zou ook het minimumtarief van een bepaald EU-land kunnen nemen, om ervoor te zorgen dat in
ieder geval dat btw-tarief betaald wordt. Daarmee stop je de fraude niet
helemaal, maar zullen de gevolgen ervan wel minder groot zijn voor de
staatskas.
Ik heb nog een vraag over de informatieverzoeken en wat daarover staat
in de halfjaarlijkse rapportage van de Belastingdienst. Het valt me op dat
het percentage verzoeken dat niet op tijd beantwoord wordt, hoog is en
bovendien nog stijgt. Dat is zorgwekkend. Kan de staatssecretaris hiervan
de oorzaak noemen? Denkt hij dat het slechts maken van prestatieafspraken echt zoden aan de dijk zet?
Een tijd geleden heeft de heer Van Vliet een motie ingediend waarin staat
dat Nederland geen belastingparadijs meer genoemd mag worden. Tot
mijn grote verbazing is die motie nog aangenomen ook. We mogen
Nederland dus van de Tweede Kamer geen belastingparadijs meer
noemen. Dan moeten we er ook voor zorgen dat Nederland dat niet is en
niet wordt. In wetenschappelijke kring wordt nu gesproken over een
nieuwe belastingconstructie voor bedrijven die in Nederland gevestigd
zijn, waarvan de aandeelhouders in Nederland zijn en waarvan de
activiteiten ook in Nederland plaatsvinden, maar die nagenoeg geen
winstbelasting hoeven te betalen. Die constructie gaat via communautaire
vennootschappen in combinatie met LLP’s in de Amerikaanse staat
Illinois. Ik vraag de staatssecretaris om hiernaar te kijken. Hij weet nu dat
er een constructie is bedacht, die binnenkort uitgevoerd wordt. Ik vraag de
staatssecretaris om ervoor te zorgen dat de motie van de heer Van Vliet zo
wordt uitgelegd dat Nederland in ieder geval geen groter belastingparadijs wordt.
De voorzitter: Dat was natuurlijk uitlokking.
De heer Van Vliet (PVV): Nou, geen uitlokking. Het staat de heer Bashir
vrij om vragen te stellen. Daar ga ik niet over. Ik ga nog wel in op de
constructie. Kan de heer Bashir, als hij die vraag stelt aan de staatssecretaris, voor 100% bevestigen dat alle activiteiten van de belastingplichtigen
waarover die constructie gaat, plaatsvinden in Nederland? Kan hij
garanderen dat de winstgevende activiteiten plaatsvinden in het continentale deel van Nederland? Dat is heel belangrijk voor die casus.
De heer Bashir (SP): Het is een casus die is bedacht maar nog niet is
uitgevoerd. Hij moet nog aan de rechter worden voorgelegd. De Belastingdienst kan er nog tegen in beroep gaan. Zoals ik het heb begrepen,
heeft het ermee te maken dat de LLP in de Amerikaanse staat Illinois als
een transparant iets wordt gezien. Wij zien dat met onze verdragen niet
als een transparant systeem, waardoor frictie tussen systemen ontstaat.
Het gaat om alle activiteiten die in Nederland verricht worden. Het is dus
een uitholling van onze belastinggrondslag. Ik leg dit voor aan de
staatssecretaris. Wellicht is hij ervan op de hoogte, en anders kan hij er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

7

snel werk van maken om in ieder geval te voorkomen dat veel van de
grondslag in Nederland verloren gaat.
Ik kom toe aan de Belastingdienst zelf. De elfde halfjaarrapportage laat op
een aantal vlakken verbeteringen zien.
De voorzitter: U hebt nog een minuut.
De heer Bashir (SP): Ik heb nog een minuut, dus ik zal er wat sneller
doorheen gaan. Hoe staat het met de tax gap? Hoe gaan de mensen in het
land en de staatskas de gevolgen daarvan merken?
Ik heb nog een vraag over het doen van belastingaangifte door derden.
Vroeger had je een pincode, maar kon je bijvoorbeeld ook de gegevens
van andere mensen inzien omdat die op papier werden verstrekt. Nu is
dat niet meer het geval. Heel veel mensen doen hun belastingaangifte via
derden, maar dat wordt wel steeds moeilijker, bijvoorbeeld omdat de
software niet voorhanden is. Hoe zorgt de staatssecretaris ervoor dat deze
mensen nog steeds hun belastingaangifte door derden kunnen laten
doen?
Tot slot kom ik te spreken over de opmerkingen van de Ombudsman over
de beslagvrije voet. Bij heel veel mensen wordt beslag gelegd op hun
toeslagen. De Ombudsman heeft daar het een en ander over gezegd. Hoe
gaat de staatssecretaris hier proactief werk van maken? Mensen die een
betalingsregeling met de Belastingdienst of anderen hebben, mogen geen
beslag gelegd krijgen op hun toeslagen.
De heer Klaver (GroenLinks): Voorzitter. We hebben een uitgebreide
agenda voor dit zogenaamde verzamel-AO. Het is dan moeilijk om een lijn
te ontdekken. Ik zal vandaag een aantal thema’s aansnijden die op de
agenda staan of daar zijdelings mee te maken hebben. Ik begin met het
positieve, namelijk dat er extra investeringen komen in de Belastingdienst.
Ik denk dat dit heel belangrijk is. Het mantra van een kleine overheid moet
er niet toe leiden dat de dienstverlening en de service aan burgers minder
wordt. Volgens mij heeft de Ombudsman laten zien dat het op dit moment
niet zo goed gesteld is met de klantvriendelijkheid van de overheid. Het is
een grote vesting en zelfs de echte specialisten weten niet meer precies
waar het over gaat. Het is ook een taak voor ons als wetgever dat er
begrijpelijke wetgeving is. De heer Van Vliet maakt daarover altijd een
aantal opmerkingen in het kader van het Belastingplan, waarmee ik hem
complimenteer. We moeten ervoor zorgen dat de Belastingdienst geen
onneembare vesting is waar je als burger van het kastje naar de muur
wordt gestuurd als je een vraag hebt. We hebben vaak gesproken over de
extra middelen die zouden worden besteed om het geld dat we nu niet
innen, wel te kunnen innen, zodat we het geld binnenhalen waarop de
Staat recht heeft. Hoe kunnen we de extra middelen ook gebruiken om de
dienstverlening beter op orde te krijgen, zodat we gelijk wat kunnen doen
met de constateringen en aanbevelingen van de Ombudsman?
In het kader van de evaluatie van de werkkostenregeling focus ik op één
punt, te weten de fiets. Uit de evaluatie blijkt dat het gebruik van de fiets
in de werkkostenregeling nog geen hoge vlucht neemt, terwijl het heel
belangrijk is dat meer mensen gaan fietsen. Ik wil ze niet de fiets op
sturen, maar ze wel alle mogelijkheden bieden om gebruik te maken van
de fiets. Dat is om verschillende redenen goed. Het is goed voor het
milieu, omdat er minder uitstoot is, maar het is ook goed voor de
gezondheid van mensen als ze iedere dag even op de fiets zitten, zeker als
het werk dichtbij is. Daarom vraag ik de staatssecretaris de fietsregeling te
ontzien om duurzaam verkeer te stimuleren.
Ik kom tot mijn favoriete thema: belastingparadijzen. Ik heb schriftelijke
vragen gesteld over Mongolië en het feit dat dit land een belastingverdrag
met Nederland heeft opgezegd. In antwoord op die vragen schrijft de
staatssecretaris dat dit geenszins de heffing beperkt van vennootschaps-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

8

belasting in Mongolië over de winst van Oyu Tolgoi. Mongolië kan zijn
tarieven verhogen indien het van mening is dat belastingopbrengsten
groter zouden zijn. De staatssecretaris gaat hier volledig voorbij aan de
steeds bredere kennis – zie bijvoorbeeld het toezichtrapport Base erosion
and profit shifting – dat bedrijven door middel van tax planning kunnen
schuiven met hun winstallocatie. Graag hoor ik van de staatssecretaris of
hij het fenomeen van profit shifting erkent en welke gevolgen dit
fenomeen heeft voor de belastinggrondslag.
In antwoord op schriftelijke vragen over het bericht dat Zuid-Europese
bedrijven belasting drukken met Nederlandse postbusfirma’s, schrijft de
staatssecretaris dat de aanpak van belastingontwijking een onderwerp is
dat uitsluitend in internationaal verband zinvol geanalyseerd en opgelost
kan worden. Daarom juicht hij de initiatieven van de Europese Commissie
en de OECD op dit punt toe en zal Nederland actief in deze projecten
participeren. Het zijn prachtige woorden, maar kan de staatssecretaris
toelichten wat hij met «actief participeren» bedoelt? Moedigt hij deze
initiatieven aan? Wil hij dat Nederland een voortrekkersrol neemt in
Europa om deze discussie verder aan te jagen? Welk einddoel heeft de
staatsecretaris voor ogen? Het is helder dat hij een internationale aanpak
wil, maar met welke uitkomst? Ik hoor graag zijn visie op dit punt.
Tot slot kom ik te spreken over de tax rulings. De staatssecretaris wil geen
inzicht geven in individuele afspraken die bedrijven maken vanwege de
geheimhoudingseisen en omdat ze eventueel bedrijfsgevoelige informatie
bevatten. Zoals bekend zou mijn fractie dat graag anders zien. Zij heeft
daar al regelmatig naar geïnformeerd. We kunnen dit nog wel twintig keer
naar elkaar uitspreken, maar ik geloof niet dat we daar verder mee komen.
Ik heb vandaag dus een iets aangepast verzoek. Is de staatssecretaris
bereid, opdracht te geven aan de Belastingdienst om een lijst te publiceren van bedrijven die een advanced tax ruling aanvragen in Nederland?
Dat is dus iets anders dan een verzoek om de inhoud van de tax rulings. Ik
vraag om een lijst met een duidelijk overzicht van de bedrijven die dit
aanvragen, zodat de maatschappelijke druk daar uiteindelijk zijn werk kan
doen. Daarmee schenden we op geen enkele wijze de geheimhouding,
maar krijgen burgers en consumenten toch de mogelijkheid om te zien
welke bedrijven zo’n tax ruling aanvragen. Mochten ze dan interesse
hebben in datgene wat is afgesproken, dan kunnen ze de bedrijven daar
actief over benaderen en kan de maatschappelijke druk zich opbouwen,
zodat we uiteindelijk toch ons doel bereiken: transparantie over de inhoud
van de tax rulings. Het lijkt me een aanbod dat bijna niet is af te slaan,
voorzitter!
De heer Van Vliet (PVV): Over dat laatste moet ik eens even goed
nadenken. Zou deze lijst van tax rulings naar de mening van de heer
Klaver ook moeten gelden voor verzoeken tot een advanced pricing
agreement, een APA?
De heer Klaver (GroenLinks): Daar heb ik nog niet over nagedacht. Dat
zou ik niet weten.
De heer Van Vliet (PVV): Dat zou namelijk rampzalig zijn, want zo
ongeveer iedereen die over de grens zaken doet, heeft met transfer
pricing te maken en doet zijn APA-verzoeken bij dezelfde eenheid van de
Belastingdienst. Ik vraag me af wat de reikwijdte van zo’n lijst van tax
rulings zou moeten zijn. Ik begrijp dat het eigenlijk een naming-andshaminglijst wordt. Is dat de vertaling van de maatschappelijke druk van
de heer Klaver?
De heer Klaver (GroenLinks): Nee. Er is veel maatschappelijke onrust
over bedrijven die Nederland gebruiken in hun belastingplanning, om het
neutraal te zeggen. Ik zou graag willen dat helder wordt welke bedrijven in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

9

Nederland daarvan gebruikmaken, zodat burgers hiervan kennis kunnen
nemen en het een beetje uit de schaduw komt. Als burgers dit echt zo
belangrijk vinden, zoals het nu lijkt – kijk naar Tegenlicht of Buitenhof –
dan kan er vanzelf wat druk ontstaan op deze bedrijven om duidelijkheid
te geven waarom ze deze routes kiezen en hoe de constructies er uitzien.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik hoor de heer Klaver de term belastingparadijs gebruiken. Dat houdt hem heel erg bezig. Dit zijn natuurlijk gewoon
regels die in Europa zijn afgesproken. Ik lees onderzoeken waaruit blijkt
dat dit in andere landen helemaal niet zo veel minder is, dus dat Nederland hierin vergelijkbaar is met andere landen in Europa. Hoezo dan toch?
Moet Nederland dan een soort gekke Henkie worden? Wat wil de heer
Klaver?
De heer Klaver (GroenLinks): Ik was vorige week vrijdag in de Bundestag
om met een aantal experts en parlementariërs te spreken over belastingontwijking. Je ziet dat Duitsland een aantal vergelijkbare dingen doet. We
hebben het ook veelvuldig gehad over het Verenigd Koninkrijk. Nederland
komt echter in ieder voorbeeld van belastingconstructies voor. Het lijkt mij
belangrijk om in internationaal opzicht, in Europees verband en in
OECD-verband, hierover afspraken te maken. Je kunt niet volstaan met
erover te spreken; je zou daar zelf ook een voortrekkersrol in moeten
spelen. Ik wil niet dat Nederland een belastingparadijs is waardoor
ontwikkelingslanden vele miljarden per jaar mislopen.
Mevrouw Neppérus (VVD): Maar toch: ik lees ook onderzoeken waarin
staat dat wat Nederland heeft, precies vergelijkbaar is met dat wat andere
landen hebben. De heer Klaver doet net alsof hier veel meer aan de hand
is. Jaag bedrijven maar weg! Ik hoor dus graag waarin Nederland dan
afwijkt van al die andere Europese landen, die zelf ook graag zien dat
bedrijven zich er vestigen; neem Duitsland en Engeland. Waarin wijkt
Nederland af?
De heer Klaver (GroenLinks): Veel van de constructies, bijvoorbeeld als
het gaat om de bilaterale verdragen die we hebben, kent Duitsland ook,
evenals het Verenigd Koninkrijk. Ik ben echter een Nederlandse parlementariër. Je ziet wel dat wij het best opgetuigde belastingverdragennetwerk
hebben en dat wij zeer goede voorwaarden kennen. De Belastingdienst is
misschien voor burgers niet zo benaderbaar, maar voor grote multinationals is hij dat zeer zeker. Daar ben ik kritisch op. Het maakt mij niet zo uit
of andere landen het ook doen. Het gaat mij om de norm en de standaard
die ik voor Nederland wil hanteren. Dat is het land waarin ik wil leven en
daarover spreek ik.
De heer Groot (PvdA): Ik vind toch dat de heer Klaver de vraag van
mevrouw Neppérus niet goed beantwoordt. De vraag was waarin
Nederland afwijkt van andere landen. De heer Klaver zegt dan dat dit ligt
aan het aantal belastingverdragen. Is het concrete voorstel dan om een
aantal belastingverdragen op te zeggen?
De heer Klaver (GroenLinks): De vraag van mevrouw Neppérus was op
welke zaken Nederland afwijkt. Ik heb gezegd dat veel afspraken die wij
hebben, alsmede de wijze waarop wij ons belastingsysteem hebben
ingericht, lijken op wat er in het buitenland gebeurt. Het enige is dat het
heel voordelig is om Nederland te gebruiken als land om je brievenbusfirma te vestigen. Je ziet dat wij dat veel beter doen dan bijvoorbeeld
Duitsland. Op die manier weten bedrijven via tax planning hun belastingen enorm te drukken. Dat geld komt niet allemaal naar Nederland of
naar andere staten, maar blijft aan de strijkstok van deze multinationals
hangen. Dat zouden we niet moeten willen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

10

De heer Groot (PvdA): Ik ben het helemaal met de heer Klaver eens dat
we ongewenste ontwijkingsconstructies moeten aanpakken en dat we er
wellicht iets aan moeten doen. Als het alleen neerkomt op het opzeggen
van verdragen, zal dat betekenen dat de brievenbussen met iets meer
kosten simpelweg verhuizen naar een ander land. Dan schieten we er
niets mee op. De heer Klaver moet toch echt meer duidelijkheid bieden
over de concrete fiscale regelingen die volgens hem moeten veranderen.
Dat heb ik nog steeds niet gehoord.
De heer Klaver (GroenLinks): Als de heer Groot het zo bedoelt, kan ik er
wat concreter op ingaan. Ik vind het belangrijk dat in alle verdragen
antimisbruikbepalingen worden opgenomen. Dat is nog niet altijd het
geval. We hebben ook in eerdere debatten, zeker als het gaat over
ontwikkelingslanden, gezegd dat er niet alleen bij nieuwe verdragen
rekening moet worden gehouden met antimisbruikbepalingen, maar dat
alle verdragen die al zijn afgesloten nog eens moeten worden doorgenomen om ze op orde te brengen. Een ander belangrijk punt betreft de
substance-eisen. De fractie van de heer Groot en die van mij hebben
elkaar daar vaak op weten te vinden. Als bedrijven naar Nederland komen,
moeten ze werkelijk substantie hebben. Een bedrijf moet geen brievenbus
zijn, maar moet daadwerkelijk werkgelegenheid met zich meebrengen en
echt activiteiten in Nederland hebben. Door niet alleen de eisen daarvoor,
maar ook de controle daarop aan te scherpen, kunnen we zorgen voor
normale belastingafspraken, ook in internationaal verband, zonder dat
daar misbruik van kan worden gemaakt en zonder dat van Nederland kan
worden gezegd dat het een belastingparadijs is.
Voorzitter. Ik heb een aanvullende vraag over de openbaarmaking van
deze lijst en de bedrijven die een advance tax ruling hebben. In Tegenlicht
was er trouwens een fantastisch tafereel te zien. Dat zou het Nederlandse
parlement ook op die manier moeten doen. Het Engelse parlement was de
CFO’s van onder andere Google en Amazon aan het ondervragen, die er
als kleine jongetjes bij zaten om verantwoording af te leggen over wat
daar gebeurde. Op de vraag of de CFO van Starbucks bekend wilde maken
welke afspraken er met Nederland zijn gemaakt, werd gezegd: dit mag
niet van de Nederlandse overheid; wij mogen niet bekendmaken wat
daarin staat. Ik hoor hier vaak dat het niet kan omdat bedrijven het niet
willen. Mijn vraag is dus of bedrijven mogen bekendmaken welke
afspraken met de Nederlandse overheid zijn gemaakt.
De heer Koolmees (D66): Voorzitter. Ik begin met een verheugende
constatering: er zijn in deze commissie vier Feyenoorders, onder wie de
voorzitter. Dat is bijna de helft.
De voorzitter: Ik beken dat ik al bijna 25 jaar lid ben van de supportersvereniging.
De heer Omtzigt (CDA): Hoe komt het dat dit pas dit jaar naar buiten
komt? Ik verbaas mij daar hogelijk over. Ik ben overigens nog steeds
Twentesupporter.
De heer Koolmees (D66): Dit gaat toch niet van mijn spreektijd af,
voorzitter? Op 5 april spelen we tegen VVV Venlo, dus misschien krijgt de
staatssecretaris daarna hoofdpijn!
Voorzitter. Ik ga in op een paar punten van de agenda, te weten de
carrouselfraude, de zzp’ers, heel kort de werkkostenregeling en daarna
nog een aantal diverse punten, namelijk vermogenstoetsen, erfbelasting,
de periodieke gift, Duitse piloten en de anticipatie op de verhoging van de
assurantiebelasting.
Ik begin met de intercommunautaire btw-fraude of, simpeler gezegd, de
carrouselfraude. De Rekenkamer heeft hiernaar onderzoek gedaan en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

11

constateerde dat de harmonisatie van belastingen deze fraude in grote
mate kan tegengaan. De Europese Commissie is bezig met een onderzoek
hiernaar. De maatschappij loopt vele miljoenen of misschien zelfs
miljarden mis door deze fraude. We willen dus echt stappen zetten.
Daarom heb ik twee vragen aan de staatssecretaris. Hoe staat het met dat
onderzoek? Wil de staatssecretaris zich inzetten voor een Europese
oplossing en daarin een aanjagende rol aannemen?
De grens tussen een zzp’er en een werknemer is soms vaag. Toch is het
belangrijk om die grens te kunnen trekken. Beide groepen worden
namelijk anders behandeld in de fiscaliteit en de sociale zekerheid. In
september 2012 heeft de staatssecretaris een brief gestuurd over een
wetmodule waardoor zzp’ers en de werkgevers kunnen toetsen of iemand
echt zzp’er is. Ook hierover heb ik een aantal vragen. Wat is de stand van
zaken? Worden de zzp-organisaties betrokken bij de uitwerking? Zo nee,
wil de staatssecretaris dat dan alsnog doen? Vanuit deze organisaties
komt veel kritiek op het oorspronkelijke voorstel.
Over de werkkostenregeling kan ik heel kort zijn. Mevrouw Neppérus zei
net dat er voor de zomer duidelijkheid moet zijn. Daar sluit ik mij van harte
bij aan. Ik denk dat we nog voor de zomer uitgebreid met de staatssecretaris van gedachten moeten wisselen over wat er met de werkkostenregeling gaat gebeuren, zodat er snel helderheid komt. Daar wachten we
dus op.
Ik sluit mij eveneens aan bij de vraag van mevrouw Neppérus over
accijnzen en de rode diesel. Ik geef ook een suggestie mee. Ik weet dat de
Eurocommissaris bezig is met een vergroeningsbeleid op Europees
niveau, waarbij harmonisatie van bepaalde accijnzen op de agenda staat
vanuit een vergroening van het belastingregime. Zal de staatssecretaris
zich ervoor inzetten om deze stappen ook in andere landen te laten zetten?
Ik kom op het lijstje «diversen». Ik haal nu voor de derde keer mevrouw
Neppérus aan; dat gaat hard! Zij had het over de vermogensrendementsheffing. Ik heb het over de andere kant: de vermogenstoetsen. Ik sluit mij
overigens aan bij de vragen van mevrouw Neppérus op dit punt en ben
zeer benieuwd hoe de staatssecretaris daar zo meteen op reageert. Ik wil
het echter ook hebben over de vermogenstoetsen, want daarvan zijn er
steeds meer. Ik noem de vermogenstoets in de huurtoeslag, de zorgtoeslag, het kindgebonden budget en de AWBZ. Enerzijds is die trend
begrijpelijk en steunen wij die ook. De bezuinigingsopgave voor
Nederland is fors en we moeten toeslagen alleen geven aan mensen die
ze echt nodig hebben. Anderzijds wordt met de vermogenstoets natuurlijk
ook de spaarzaamheid ontmoedigd. De een smijt zijn geld over de balk en
behoudt de toeslagen. De ander leeft spaarzaam en loopt daardoor de
toeslagen mis. Dit voelt onrechtvaardig. Bovendien geldt het onrecht van
de harde knip. Als je op of boven de grens zit of daar net onder, valt de
gehele toeslag weg. Daarnaast ontbreekt eenduidigheid bij de vermogenstoetsen, want bij de zorgtoeslag en het kindgebonden budget geldt een
vrijstelling van € 80.000 per huishouden, bij de huurtoeslag bestaat die
vrijstelling niet en bij de AWBZ geldt weer een heel ander systeem,
namelijk een percentage van het vermogen in box 3. Dat maakt al die
vermogenstoetsen wel onoverzichtelijk. Ik begrijp de oorsprong van al
deze toetsen, maar misschien is het tijd om ze meer in samenhang te
bezien. Uitgangspunten voor D66 zouden zijn de stroomlijning van de
verschillende vermogenstoetsen, geen harde knip maar een glijdende
schaal en het gegeven dat spaarzaamheid zo min mogelijk wordt
ontmoedigd. Ik heb daarom de volgende vragen aan de staatssecretaris.
Hoe wil hij omgaan met vermogen en specifiek met vermogenstoetsen?
Wil hij de Kamer hierover een visie toesturen? Ziet hij kansen op
stroomlijning en het schrappen van de harde knip? Ik ben benieuwd of hij
daarover wil nadenken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

12

De heer Van Vliet (PVV): De heer Koolmees sloot zich aan bij de vragen
van mevrouw Neppérus over de vermogensrendementsheffing. Als ik
mevrouw Neppérus goed heb beluisterd, is haar vraag eigenlijk of de
staatssecretaris kan onderzoeken of dat misschien wel anders kan, omdat
er zo veel mails over binnenkomen. Die komen bij mij ook binnen. Als je
iets anders gaat doen met de vermogensrendementsheffing en de
belastingheffing zou aanpassen aan de realiteit, betekent dit dat in box 3
minder belasting binnenkomt. Dat is een feit, lijkt mij. De rendementen
liggen namelijk lager dan die 4%. Stelt dat dit leidt tot een gat in de
belastingopbrengsten. Heeft de heer Koolmees al bedacht hoe hij dat dan
wil dekken?
De heer Koolmees (D66): Ik zie het punt van de heer Van Vliet en ik ben
het met hem eens. Mevrouw Neppérus gaf zelf echter helder aan dat het
budgettaire kader leidend is. Daarom ga ik niet snel mee in de gedachte
dat wij de hele systematiek overboord moeten gooien. Als je bij wijze van
spreken niet uitgaat van de 4% forfaitair rendement maar van het
daadwerkelijke rendement dan zul je, als je hetzelfde bedrag wilt ophalen,
het tarief moeten verhogen. Dat is natuurlijk broekzak-vestzak, dus dat lijkt
me niet de bedoeling. Het interessante aan de vraag van mevrouw
Neppérus is de wijze waarop wij vermogen behandelen. Ik heb aandacht
gevraagd voor de andere kant, omdat er een wirwar aan vermogenstoetsen is. Ik vind datgene wat mevrouw Neppérus zegt wel interessant,
namelijk dat het onrechtvaardig voelt dat je tegen een hoger tarief wordt
aangeslagen dan je aan rendement hebt. Misschien kun je de fiscale
behandeling van vermogen juist in samenhang bezien. Het lijkt me een
mooie uitdaging voor de staatssecretaris om daarop een visie te ontwikkelen. Ik zie hem nog niet heel blij kijken, maar misschien wordt dat straks
beter.
Voorzitter. Ik kom te spreken over de erfbelasting. Als iemand een erfenis
krijgt waarvan een woning die nog verkocht moet worden een onderdeel
is, wordt de waarde van die woning vastgesteld op basis van de
WOZ-waarde. Bij dalende huizenprijzen levert dat een probleem op. Ook
de fracties van CDA en ChristenUnie hebben hierover in de vorige periode
vragen gesteld. Ik hoorde recentelijk een voorbeeld van iemand die een
serviceflat erfde met een WOZ-waarde van € 180.000, die nu te koop
stond voor € 100.000 en eigenlijk totaal onverkoopbaar was. In het
complex van de serviceflat stonden nog achttien andere appartementen te
koop. De WOZ-waarde was onrealistisch hoog. Je kunt bij de gemeente
bezwaar aantekenen tegen de WOZ-waarde. Dat duurt heel lang. In de
tussentijd is er heel veel onzekerheid bij degenen die erven. Daarom heeft
de desbetreffende persoon de erfenis geweigerd. Dat is natuurlijk een
heftige beslissing om te nemen. Herkent de staatssecretaris dit probleem?
Wil hij nadenken over oplossingen? Kan bijvoorbeeld de waarde van het
huis op basis van een onafhankelijk taxatierapport worden vastgesteld,
althans in de fiscale afhandelingen? Ik geef onmiddellijk toe dat ik ook
allerlei nadelen zie, zoals fraude, maar ik ben benieuwd naar de visie van
de staatssecretaris hierop.
Mijn volgende onderwerp betreft de Stichting De Periodieke Gift,
waarover ik anderhalf jaar geleden vragen heb gesteld. Mensen geven
geld aan deze stichting, die het vervolgens overmaakt aan verschillende
goede doelen. Dat is praktisch en heel makkelijk in de uitvoering. Dat
willen we natuurlijk stimuleren, ook met de Geefwet in het achterhoofd.
De Stichting De Periodieke Gift is een zogenoemde loketstichting. Een
loketstichting mag binnenkort niet meer van de Belastingdienst. Ik ben
hier op 9 februari 2012 over begonnen. Kan de staatssecretaris ingaan op
de stand van zaken van de behandeling van de loketstichtingen?
Ik snijd kort nog twee punten aan.
De voorzitter: Dat moet dan wel heel kort, mijnheer Koolmees.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

13

De heer Koolmees (D66): Het ene punt betreft het verdrag met Duitsland
over de bijzondere positie van de lucht- en scheepvaart. Ik zal dat
schriftelijk doen of het in tweede termijn ter sprake brengen, want ik heb
er nu geen tijd meer voor. Het andere punt betreft de anticipatie op de
verhoging van de assurantiebelasting. We hebben afgesproken dat er een
slot op de deur komt als zou blijken dat mensen anticiperen op de
verhoging van de assurantiebelasting. De staatssecretaris zou daartoe een
Koninklijk Besluit achter de hand houden. Wat is de stand van zaken?
De heer Omtzigt (CDA): Voorzitter. We hebben zelden een zo lange
brievenlijst gehad. Ik heet de nieuwe staatssecretaris in het tweede
kabinet-Rutte welkom, zodat we eindelijk over de Belastingdienst kunnen
spreken. Dit is namelijk het allereerste debat daarover. We hebben wel een
Belastingplan behandeld, maar nog geen regulier debat gevoerd. Ik neem
mij in ieder geval voor om dit in de procedurevergadering iets vaker te
agenderen, gezien de brievenlijst. Ook ik ga in no-time door een heel
lange lijst van zaken heen.
Mijn eerste punt betreft de kinderopvangtoeslag. Wij ontvangen graag
een update van de cijfers over de zaken die zijn afgehandeld voorafgaand
aan het spoeddebat over dit onderwerp, dat nu al net zo spoedig
plaatsvindt als dit debat.
In het kader van de tax-gapbrief waardeert mijn fractie het dat er nu enige
intensivering komt bij de Belastingdienst. Dat is hoogst noodzakelijk, ook
om het vertrouwen in de inning overeind te houden. Waar ligt op dit
moment overigens de grens als iemand niet reageert op een aantal
aanmaningen? Wordt een schuld van bijvoorbeeld € 1.000 dan geïnd?
Wordt er dan beslag gelegd of gaan die dingen gewoon helemaal weg? Ik
ben heel benieuwd naar het beleid op dit moment. Mijn fractie heeft
moeite met één onderdeel van de genoemde brief, namelijk dat er pilots
komen voor private deurwaarders en commerciële incassobureaus. Dat is
tweeledig. Ten eerste heeft de Ombudsman een duidelijk rapport
geschreven over de beslagvrije voet en langs elkaar heen werkende
overheidsorganisaties. Als je dat privaat uit handen geeft, weet je dat dit
probleem alleen maar groter wordt. Ten tweede is wat ons betreft het
heffen en innen van belastingen bij uitstek een publieke taak. De Belastingdienst heeft in de wet ook een aantal voordelen boven andere
schuldeisers. Het is echt de vraag of je dit privaat moet uitbesteden; graag
een reactie van de staatssecretaris. In de andere maatregelen kan mijn
fractie zich goed vinden.
De heer Van Vliet (PVV): Ik heb mij in eerste termijn keurig aan de tijd
gehouden, daarom kwam ik aan dit onderwerp niet toe. Ik sluit me bij
dezen van harte aan bij de opmerkingen van de heer Omtzigt.
De voorzitter: Waarvan akte.
De heer Omtzigt (CDA): Mijn fractie is ook blij met de toezegging dat er
een poging komt om de tax gap te meten en ziet daarnaar uit.
De heer Van Vliet bracht de auto’s met chauffeur ter sprake. Mijn fractie
krijgt signalen dat binnen de Belastingdienst op vrij grote schaal documenten met chauffeur worden vervoerd. Zij krijgt daarop graag een
reactie.
Ik kom te spreken over het serieuze en trieste punt van de dwangarbeiders. Dit is goed afgehandeld door de staatssecretaris. Ik spreek ook
mijn lof uit voor zijn mensen, die dit een voor een hebben opgepakt. Eén
zin in de brief heeft ons buitengewoon geschokt. Nederlandse SS’ers die
in krijgsdienst in Duitsland zijn geweest, krijgen een militair pensioen uit
Duitsland. Gegevens over militaire pensioenen worden niet uitgewisseld.
Dat betekent dat de Belastingdienst wel de gegevens ontvangt van de
dwangarbeiders, die soms dubbel belast worden, maar niet de gegevens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

14

van de SS’ers of hun nabestaanden die een weduwe-uitkering krijgen. Zij
kunnen dat pensioen dus waarschijnlijk tegen een heel laag belastingtarief
genieten. Klopt deze observatie? Is de staatssecretaris bereid om in
overleg te treden met de Duitse belastingdienst om te vragen of de
gegevens over Duitse militaire pensioenen uit de Tweede Wereldoorlog
kunnen worden uitgewisseld, zodat ze ten minste worden belast? Als ze
niet met 50 jaar terugwerkende kracht belast worden, dan toch minstens
met 6 jaar terugwerkende kracht, omdat dat ook is gebeurd met de
pensioenen van dwangarbeiders.
Inzake de btw-fraude sluit ik mij aan bij het verzoek van de SP-fractie tot
een aandeelhoudersregister. Ik vind het trouwens nog steeds schrikbarend
dat dit plaatsvindt. Ik vraag de staatssecretaris of hij bereid is om de
aanbeveling van de Algemene Rekenkamer, te weten een evaluatieonderzoek naar de waarde van de ontvangen gegevensuitwisseling, uit te
voeren.
Ik dank de staatssecretaris dat hij bij de kleine commissariaten het
Actal-advies uiteindelijk toch overneemt.
In het kader van de autobrief stel ik de vraag of de regering vasthoudt aan
de doelstelling van 200.000 elektrische auto’s over twee jaar. Op welke
wijze wordt dat dan uitgevoerd?
Inzake de accijnzen krijgen wij graag een grenseffectrapportage van zowel
de rode diesel als de wijn- en bieraccijnzen. We zien daar namelijk grote
grenseffecten. In de brief wordt alleen het incrementele behandeld, maar
vooral bij de rode diesel is het verschil zo groot dat een groot gedeelte
van de loonwerkers problemen heeft. Hetzelfde gaat straks gebeuren met
wijn en bier. Ik krijg geen brieven, zoals collega’s, maar ik word gewoon
aangesproken in de winkels.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik begrijp dus dat de heer Omtzigt, net als
anderen, wordt aangesproken over de accijnzen. Wat is zijn conclusie
daaruit? Wat moet er dan gebeuren? Wat zou hij onderzocht willen zien?
De heer Omtzigt (CDA): Wat de grenseffecten zijn van een verdere
verhoging van de wijn- en bieraccijnzen. In 2002 zijn de accijnzen op
sterkedrank verhoogd. Dat leidde tot lagere accijnsopbrengsten in
Nederland, omdat de grenseffecten zodanig groot waren dat de totale
accijnsopbrengst uiteindelijk daalde. Dat zou zich ook kunnen voordoen
bij een verdere verhoging van de wijn- en bieraccijnzen. Daarom willen
wij weten welke grenseffecten de regering inschat. Daarbij merk ik maar
op dat het CPB de vorige keer aangaf die grenseffecten niet te kunnen
berekenen. We hebben echter een casus liggen en we weten wat er kan
gebeuren, dus kunnen we van tevoren met een onderzoek of een
rapportage bekijken wat er gebeurt. De grenseffectrapportages zouden
overigens standaard moeten zijn, maar mijn motie daartoe is twee weken
geleden helaas afgewezen.
Voorzitter. De werkkostenregeling is in 2009 aangenomen maar in 2013
werkt zij niet. Zij zou voor twee derde van de werkgevers een voordeel
zijn, maar slechts 10% gebruikt haar. Is de staatssecretaris bereid, te
overwegen om deze regeling helemaal niet in te voeren?
In het kader van de Mongoliëbrief ontvangen wij graag alle ambtelijke
nota’s die zijn uitgewisseld, zodat we weten op welke wijze de onderhandelingen zijn verlopen. Kunnen die de Kamer worden toegestuurd?
Over de zzp’ers en de vermogenstoetsen sluit ik mij aan bij de heer
Koolmees.
Op het belastingverdrag tussen Nederland en Duitsland zullen we
uitgebreid terugkomen, want we willen dat expliciet behandelen. We
kunnen dan ook terugkomen op gepensioneerde militairen. Dat zijn de
Seedorfmilitairen – voor wie ik meer begrip heb dan voor de eerste
categorie die ik hier heb genoemd – en piloten en dergelijke, want daar zit
wel degelijk een groot probleem. Daar komen we op terug.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

15

De heer Groot (PvdA): Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de
stapel brieven en onderzoeken. Ik begin met de werkkostenregeling. Ik
dank de staatssecretaris voor de filosofische bespiegeling die daarover is
gehouden. Ik begrijp dat er voorlopig nog twee systemen naast elkaar
blijven bestaan, maar dat het toch de bedoeling is dat de nieuwe
werkkostenregeling ingaat. Ik maak me wel een beetje zorgen over het
tijdpad, want het lijkt mij dat de Kamer daar ook nog het een en ander
over te zeggen zou moeten hebben. Ik ben benieuwd wanneer we het
eerste concrete voorstel van de werkkostenregeling tegemoet kunnen
zien, temeer omdat nog intensief zal moeten worden overlegd met zowel
de werkgevers- als de werknemersorganisaties. Ik heb het dan niet alleen
over de FNV, maar ook over de andere vakorganisaties. IJkpunten wat ons
betreft zijn ten eerste het overleg met de sociale partners – dit is echt een
regeling voor het bedrijfsleven en werknemers dus zij moeten zich erin
kunnen vinden – en ten tweede enige ruimhartigheid waar het gaat om
specifieke vrijstellingen voor producten uit het eigen bedrijf. Daar liggen
knelpunten, vooral in de detailhandel. Het zou wat waard zijn om daar wat
ruimte voor te maken.
Mijn volgende punt is de Belastingdienst en de tax gap. Ik deel de
blijdschap dat nu weer wordt geïnvesteerd in de Belastingdienst. 157
miljoen aan extra investeringen moet 663 miljoen aan belastingopbrengsten opleveren. Dan vraag je je wel af of het niet nog meer oplevert
als je er 100 miljoen bij doet. Waar komt de afweging dus vandaan? Ik
begrijp dat het gaat om een netto-uitbreiding van de Belastingdienst. Hoe
staat het in dat kader met de werving van personeel? De brief over de tax
gap, in reactie op een motie van de heer Omtzigt, vind ik toch wat
teleurstellend. Het moet toch mogelijk zijn om de tax gap in Nederland
beter in beeld te brengen. De Europese Commissie heeft er ook een slag
naar geslagen en stelt vast dat de tax gap in Nederland ongeveer 27
miljard euro bedraagt. Als het wordt teruggebracht tot 5%, zou dat
Nederland 13 miljard euro opleveren. Ik begrijp dat dit globale berekeningen zijn, maar het moet toch mogelijk zijn om in Nederland tot een
betere schatting te komen. Dan weten we ook meteen hoe lonend het is
om er meer toezicht en handhaving op te zetten. Wat dat betreft ben ik het
ook niet eens met een opmerking die in de brief wordt gemaakt over de
motie-Omtzigt, namelijk dat de aanpak van de tax gap niet ligt in meer
verticaal toezicht maar in eenvoudiger wetgeving. Nee, als je meer
belastinginspecteurs inzet, krijg je vanzelf meer inzicht in de belastinginkomsten die Nederland misloopt.
Ik heb een aantal vragen over de thematiek van de beklemde vermogens.
Bij het Belastingplan hebben we daarover gesproken. Mevrouw Schouten
diende toen een mij heel sympathiek amendement in. De verzekeraars
zouden komen met oplossingen voor het probleem. We hebben nog niets
gezien, terwijl het een beetje haast krijgt. De staatssecretaris heeft ook een
brief toegezegd over de beklemde vermogens. Ik hoor graag hoe het
daarmee staat. Tot mevrouw Schouten zeg ik dat ik haar amendement nog
niet ben vergeten.
Inzake de erfbelasting sluit ik me aan bij de woorden van de heer
Koolmees. Het is inderdaad een heel goed idee om de mogelijkheid te
bieden van een onafhankelijke taxatie. Daarmee kan een heleboel ellende
worden weggenomen. Wat vindt de staatssecretaris van het idee van een
snelle onafhankelijke taxatie van een woning bij het vaststellen van de
erfbelasting?
Mijn laatste punt betreft de vermogenstoetsen, maar dan weer via een
andere aanvliegroute. Ik hoor uit de hoek van notarissen dat er een soort
stormloop op gang is gekomen waarbij ouders allerlei fictieve schenkingen doen aan kinderen, zodat hun eigen grondslag voor de vermogenstoets afneemt. Dit zijn allemaal fictieve schenkingen. Hoe kijkt de
staatssecretaris daar tegenaan? Wil hij een brief sturen waarin hij ingaat
op de vraag of dit wel een wenselijke ontwikkeling is of dat hier niets aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

16

de hand is? Ik krijg de indruk dat er heel veel constructies worden bedacht
om de vermogenstoetsen uit de weg te gaan. Dat lijkt mij niet de
bedoeling. Voorts lijkt het mij een goed idee om tot een verdere stroomlijning van de vermogenstoetsen te komen.
De heer Klein (50PLUS): Er zijn inderdaad een hoop ouderen die hun
vermogen via de notaris overbrengen naar hun kinderen. In hoeverre is
dat echter fictief? Het is toch heel legaal en heel normaal dat ouderen hun
vermogen op papier al schenken aan de kinderen? Dat is een praktijk die
al vele jaren bestaat. Dat zou dus ook niet moeten verminderen.
De heer Groot (PvdA): Als het gaat om ficties, liggen al heel gauw
constructies op de loer. Ik zeg ook niet bij voorbaat dat er iets mis mee is.
Ik stel alleen vast dat dit hand over hand toeneemt. Ik vraag de staatssecretaris hoe hij tegen deze ontwikkelingen aankijkt en wat het betekent
voor de belastinggrondslag. Ik heb nog niet gezegd dat dit verkeerd is,
maar ik krijg er graag een brief over van de staatssecretaris. Als je aan je
kinderen schenkt, is het de koninklijke weg om een echte schenking te
doen waarbij de zaken duidelijk zijn. Ik houd niet zo van fictieve
constructies.
De heer Klein (50PLUS): Alles is natuurlijk al notarieel vastgelegd op het
moment dat je met zo’n schenking te maken hebt. Wat is dan de fictie die
de heer Groot ziet? Feitelijk is alles vastgelegd, alleen vindt de overdracht
van het geld op een later tijdstip plaats. Er is niets fictief.
De heer Groot (PvdA): Het kan bijvoorbeeld zijn dat de schenking in een
later stadium toch weer wordt teruggenomen, zodat je tussen generaties
vormen van tax planning krijgt. Ik vraag me af of dat de bedoeling is.
De heer Bashir (SP): Ik vroeg mij af of de heer Groot de uitzendingen van
Buitenhof en ZEMBLA heeft gezien en wat hij daarvan vond. Waarom
heeft hij geen reactie daarop gevraagd van de staatssecretaris?
De heer Groot (PvdA): Het eenvoudige antwoord is dat ik de genoemde
uitzendingen niet heb gezien.
De heer Bashir (SP): Dan vraag ik of de heer Groot bereid is, die
uitzendingen alsnog te bekijken en zo ja, of hij vervolgens bereid is om
daarover vragen te stellen aan de staatssecretaris.
De heer Groot (PvdA): Zo’n verzoek van de heer Bashir kan ik natuurlijk
niet weigeren; dat spreekt vanzelf.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik kom nog even terug op de
vermogensrendementsheffing. Mevrouw Neppérus heeft een voorstel
gedaan om binnen de budgettaire kaders te zoeken naar een alternatief,
om het zo maar te noemen. Het was echter de partijleider van de heer
Groot die de campagne inging met de slogan dat dood vermogen meer
belast zou moeten worden. Hij wilde het afromen. Met andere woorden:
boven de € 125.000 zouden de vermogens harder worden aangeslagen.
Moet dat voorstel volgens de heer Groot worden meegenomen in een
mogelijke uitwerking van de staatssecretaris van de vermogensrendementsheffing?
De heer Groot (PvdA): Nu gaan er dingen door elkaar lopen. Het klopt
inderdaad dat wij bij grote vermogens een hoger belastingtarief wilden.
Dat komt voort uit de ervaring dat mensen met grote vermogens meer in
staat zijn om professioneel vermogensbeheer in te huren en een hoog
rendement te behalen. Ik vat de vraag van mevrouw Neppérus op als een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

17

vraag naar de mogelijkheden om vermogens meer op hun werkelijke
rendement te belasten. Dan krijg je dat effect vanzelf al.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik snap inderdaad wat mevrouw
Neppérus zegt. Het klinkt mij heel goed in de oren om eens goed naar dat
voorstel te kijken. Ik constateer dus dat de heer Groot deze kans onbenut
laat om een plan, dat overigens niet mijn plan is – laat dat duidelijk zijn –
uit te voeren om hogere vermogens meer te belasten. Zijn partijleider is
daar toch echt de verkiezingen mee ingegaan. Als de heer Groot daar nog
steeds achterstaat, zou nu de kans zijn om het aan de staatssecretaris te
vragen. Ik constateer echter dat de heer Groot nu kennelijk van dat plan is
afgestapt.
De heer Groot (PvdA): Heel eenvoudig: we hebben nu te maken met een
regeerakkoord. Deze progressie in de vermogensrendementsheffing staat
daar niet in. Daar heb ik natuurlijk mee te maken. Ik ondersteun echter van
harte manieren om langs andere wegen werkelijke vermogenswinsten bij
grote vermogens meer te belasten, zodat kleine spaarders worden
ontzien. Wat dat betreft steun ik het pleidooi van mevrouw Neppérus zeer.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Voorzitter. Gisteren hadden we een
debat met de staatssecretaris, waarin wij hem complimenteerden dat hij
zo kort en bondig kon antwoorden. Hij zegde toe dat de volgende keer
weer te doen als wij maar heel weinig vragen zouden stellen. Ik vrees dan
voor de tijd, want er staan vandaag zo veel brieven op de agenda dat ik
mij genoopt zie om toch wat meer dan twee vragen te stellen. Ik zal
proberen om het kort en bondig te houden en ik hoop dat de staatssecretaris dat ook doet.
Ik begin met de werkkostenregeling. Het lijkt mij goed dat er in ieder geval
een verlenging is van het keuzeregime. Ik schrok toch wel een beetje toen
ik in de evaluatie las dat op dat moment nog maar 10% van de werkgevers
was overgestapt op het nieuwe regime. Ik meen dat dit inmiddels 20% is.
Dat toont volgens mij ook aan dat er nog behoorlijke haken en ogen zitten
aan de werkkostenregeling. Het lijkt mij goed om hierover in een
vroegtijdig stadium meer duidelijkheid te geven, want we rekken het nu
elke keer op. Ook ik sluit mij dus aan bij de vraag om rond de zomer toch
wel met een nieuw of uitgebreider voorstel te komen.
Ik heb daarbij een concrete vraag, die gaat over het onderscheid bij
mobiele communicatiemiddelen. Het is vrij specifiek, maar het lijkt me
goed als het nu al wordt meegenomen. Tablets worden nu niet gezien als
computers, waarop een 90% zakelijkheidscriterium rust. Het lijkt mij
onhaalbaar om in deze tijd dit soort zaken niet onder computers te
scharen. Ik vraag de staatssecretaris om hier snel duidelijkheid over te
geven, ook ten opzichte van werkgevers die het mobiel werken willen
vergemakkelijken.
Mijn volgende punt betreft de giften. Ik heb gelezen dat er tot dit moment
maar twee steunstichtingen oftewel sbbi’s zijn opgericht. Dat is niet het
doorslaande succes waarop wij hadden gehoopt. Ik hoor met name dat er
veel beperkingen worden ervaren in de uitvoering. Juist omdat er op dit
moment provinciaal en gemeentelijk vrij veel subsidies wegvallen voor
sportclubs, toneelverenigingen, muziekkorpsen en dat soort zaken, lijkt
het me goed om te bekijken wat er mogelijk is via sbbi’s. Mogelijkerwijs
kan daarmee in het ontstane gat worden gesprongen. Ik vraag de
staatssecretaris of hij met de SBF in overleg wil om te vragen waar
eventuele beperkingen worden ervaren en te bekijken hoe die mogelijkerwijs kunnen worden weggenomen.
Ik krijg redelijk veel vragen van anbi’s die tot nu toe anbi waren, altijd
netjes hun stukken publiceerden en aan alle regeltjes voldeden, maar
waarbij nu het begrip «algemeen nut» ter discussie wordt gesteld. Ik hoor
graag van de staatssecretaris welke discussie de Belastingdienst daar nu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

18

voert en welk criterium men daarbij gaat hanteren. Op sommige anbi’s
komt het wat raar over dat dit in hun geval nu weer ter discussie wordt
gesteld. Ik hoop dus dat ik dat schema snel kan ontvangen.
Ik sluit me aan bij de opmerkingen van de heer Omtzigt over de rode
diesel. Ik krijg graag meer inzicht in de totale grenseffecten. De staatssecretaris zegt: we kunnen er niets aan doen; klaar. In het Lenteakkoord was
nog een compensatie voor de agrosector opgenomen, ook met deze
mogelijke effecten in het achterhoofd. Die compensatie is in het regeerakkoord weggevallen. Welke andere mogelijkheden zijn er om aan deze
problematiek tegemoet te komen? Ik wil dus dat de staatssecretaris daar
toch nog eens nader naar kijkt en eventueel met zijn Belgische collega in
overleg treedt over de plannen daar, om te zien of er nog wat mogelijk is.
Ik heb nog een paar kleine puntjes, zoals het overzetten van het sociaal,
ethisch en cultureel beleggen naar groen beleggen. Wij hebben daar
vragen over gesteld. Kan dat niet in een keer heel makkelijk gebeuren?
Deze regelingen lopen nu af en ik constateer dat banken wel kosten
rekenen voor overstappen. Sterker nog, uitstappen is niet altijd mogelijk,
terwijl het fiscaal voordeel nu juist weggevallen is en wij echt als
voorwaarde hadden gesteld dat de overgang naar groen beleggen indien
gewenst makkelijk moet plaatsvinden. Hoe kijkt de staatssecretaris hier
tegenaan? Kan hij zorgen voor een wat warmere overdracht, eventueel
zonder kosten? Daarmee geeft hij invulling aan de toezegging die destijds
is gedaan.
Mijn volgende vraag betreft het lage btw-tarief op renovatie en
onderhoud. De staatssecretaris heeft verduidelijkt wat daar wel en niet
onder valt. Dat lijkt mij goed, want wij krijgen daar veel vragen over. Mijn
specifieke punt gaat over woningen die op een binnenvaartschip worden
gebouwd. Alle woonboten komen straks wel in aanmerking voor het lage
btw-tarief, maar woningen op een binnenvaartschip niet. Ik zie het
onderscheid niet. Welk onderscheid heeft de staatssecretaris kennelijk wel
gezien? Wil hij deze categorie meenemen in de mogelijkheden voor een
laag btw-tarief?
Mijn laatste punt is de fiscale klem. Ook ik wacht met smart op alle
briljante tegenvoorstellen van de verzekeraars om deze problematiek te
tackelen. Toegezegd is dat zou worden gekeken naar wat wel kan. Ik
constateer dat het oorverdovend stil blijft op dat vlak. Als dat zo blijft,
komt er een moment dat er weer een amendement verschijnt over de
fiscale klem. Als ik de collega’s zo beluister, is de kans nu groter dat een
dergelijk amendement wordt aangenomen. Via de staatssecretaris zeg ik
tegen de verzekeraars: u hebt nu een beetje zelf in de hand hoe deze
ontwikkeling verdergaat.
De heer Klein (50PLUS): Voorzitter. Ik begin met de bepaling van de VAR
voor de zzp’er en de nieuwe vereenvoudiging die wordt voorgesteld. De
doelstelling van de VAR is in eerste instantie om de opdrachtgever te
vrijwaren van het betalen van sociale lasten. Daar zit het belang.
Vervolgens rijst het probleem van de vermeende zzp’ers, waarmee ik
zelfstandigen bedoel die dingen doen die een zelfstandige doet, maar dat
bijvoorbeeld doen naast een reguliere baan. Zij zijn wellicht ingeschreven
als ondernemer bij de Kamer van Koophandel. Het kan ook zijn dat zij
dingen doen in opdracht van anderen, bijvoorbeeld freelancers of
schrijvers die dan ineens zouden worden aangemerkt als werknemer bij
de opdracht. Dat zou een probleem zijn. Vallen ze dan ook onder het
nieuwe criterium «ondernemerschap» zodat ze kunnen worden aangemerkt als zzp’er? Dat is zeker bij veel 50-plussers het geval. We zouden de
regeling heel duidelijk moeten maken.
Mijn tweede onderwerp betreft de werkkostenregeling. In de brief wordt al
uitgegaan van een verbreding naar het noodzakelijkheidcriterium. Dat lijkt
mij verstandig, evenals het plan om het uit te stellen tot 1 januari 2015. De
achtergrond, dus de reden waarom zo weinig bedrijven zijn overgegaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

19

naar het andere systeem, blijft echter wat vaag. Het is wat beperkt als de
staatssecretaris schrijft dat ze wel wat anders aan hun hoofd hebben in
deze crisistijd. Wellicht zitten er heel andere redenen achter die ertoe
leiden dat de werkgevers huiverig zijn om dit om te zetten. In mijn
verleden als ondernemer had ik ook weleens huiver. Ik kreeg ook weleens
signalen: dit betekent andersom ook dat 1,5% een recht zou zijn voor een
werknemer om de voorzieningen te krijgen. Het mooie aan een noodzakelijkheidscriterium is juist dat het gaat om wat echt nodig is voor een
werknemer. De tablets van mevrouw Schouten kunnen daar ook onder
vallen.
Ten slotte kom ik te spreken over de verlaging van de btw op de arbeidskosten in de bouwsector. De achtergrond van deze regeling is het geven
van een stimulans aan de bouwsector om de Nederlandse economie weer
omhoog te helpen. 50PLUS steunt dat van harte. Het is dan ook logisch
dat in de uitwerking van deze regeling primair is gekozen voor de
woningen. Het commercieel vastgoed en de utiliteitsbouw zijn ervan
uitgesloten. Er is nog een categorie die te maken heeft met veel bouwactiviteiten en waar de btw ook niet kan worden verrekend, namelijk
sportverenigingen en culturele instellingen die geen commerciële
activiteiten verrichten. We zouden kunnen zeggen dat deze instellingen
steeds meer zijn geprivatiseerd door gemeenten en dus zelf veel meer de
lasten voor bijvoorbeeld een sportgebouw, de daarmee samenhangende
kleedruimten of een kantine moeten dragen. Is het niet verstandig om dit
ook onder de vrijstellingsnorm te laten vallen, zodat de arbeidskosten
voor verbouwingen aan dit soort niet-commerciële panden hieronder
kunnen vallen?
De vergadering wordt van 11.20 uur tot 11.30 uur geschorst.
Staatssecretaris Weekers: Voorzitter. In dit algemeen overleg is een heel
aantal onderwerpen aan de orde gekomen. In mijn beantwoording loop ik
de sprekers langs. Indien verschillende sprekers op hetzelfde onderwerp
zijn ingegaan, pak ik de vragen van andere sprekers tegelijkertijd mee. Het
kan zijn dat ik door die benadering hier en daar net een vraagje mis, maar
ik ken de Kamer als buitengewoon alert en mondig. Zij zal mij daarop
alerteren, zo nodig in tweede termijn. De Kamer krijgt de antwoorden die
gevraagd worden.
De heer Van Vliet en een heel aantal anderen hebben het thema zzp’er
benoemd, alsmede de VAR. Ruim een halfjaar geleden heb ik, mede
namens enkele collega’s uit het kabinet, daarover een brief geschreven.
Daarin schreef ik dat we wat willen doen aan het fenomeen van de
schijnzelfstandigen. Er is sprake van social dumping, waarvoor zzp’ers en
de VAR worden misbruikt. In de brief heb ik aangegeven dat het niet
mogelijk is om een goede wettelijke definitie van het begrip zzp’er te
maken, omdat de begrippen in het arbeidsrecht en het fiscaal recht niet
een-op-een aansluiten. In het arbeidsrecht hebben we te maken met
definities van honderd jaar oud. In het fiscaal recht hebben we te maken
met het begrip ondernemer. Dat moet worden geduid aan de hand van
feiten en omstandigheden. Dat kan niet met drie vragen worden vastgesteld, omdat er heel veel verschillende situaties zijn. Daarom hebben wij
er vorig jaar voor gekozen om met een webmodule te komen, waarbij een
beslisboom wordt uitgewerkt. Uiteraard zullen daarbij zzp-organisaties
worden betrokken. Ik had gehoopt de webmodule per 1 januari a.s. live te
kunnen laten gaan, maar dat gaat helaas niet lukken. Ik moet de Kamer
dus melden dat het een jaar langer gaat duren. In de tussentijd ben ik wel
bezig met de collega van Sociale Zaken, minister Asscher, en met de
collega van Economische Zaken, minister Kamp, of we vooruitlopend
daarop kunnen bekijken op welke wijze we een stukje medeverantwoordelijkheid voor de opdrachtgever kunnen inbouwen, zodat we enerzijds
schijnconstructies kunnen voorkomen en anderzijds de echte ondernemer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

20

die als zzp’er werkt geen strobreed in de weg leggen. Dat is de doelstelling. Binnenkort stuur ik de Kamer een brief over dit thema. Daarin ga ik
nader in op de webmodule en schrijf ik welke actie wij verder inzetten. Ik
zal ook ingaan op het alternatief dat recentelijk door de zzp-organisaties
naar voren is gebracht. Dat alternatief klinkt heel sympathiek, maar je kunt
daarmee de schijnconstructies niet bestrijden. Dat vind ik een gemiste
kans. Ik zal in de brief ook ingaan op de vraag van de heer Van Vliet om
met enkele woorden te duiden wanneer er sprake is van fiscaal ondernemerschap. Maar nogmaals, ik wil de verwachtingen managen. Het zal
geen definitie zijn waaruit iedere zzp’er weet of hij fiscaal ondernemer is
of niet. Uiteindelijk hangt het namelijk af van de feiten en omstandigheden, vandaar de webmodule.
Dit is ook een antwoord op de vraag van de heer Klein. Hij vraagt hoe het
zit met mensen die naast hun dienstverband allerlei andere activiteiten
ondernemen. Hij heeft wat voorbeelden genoemd, bijvoorbeeld mensen
die als freelancejournalist werken. In het ene geval gelden de opbrengsten
hieruit fiscaal als resultaat uit overige werkzaamheden, in het andere
geval kan het zijn dat men ondernemer is. Wil men bijvoorbeeld in
aanmerking komen voor de zelfstandigenaftrek, dan geldt weer het
urencriterium. Het is dus allemaal niet eenvoudig.
De heer Klein (50PLUS): De staatssecretaris ziet dat heel scherp. De
opdrachtnemer heeft ook andere mogelijkheden, maar de opdrachtgever
wil zekerheid hebben dat hij niet naderhand nog wordt aangeslagen. In
het geval van de zogenoemde bijklussende 50-plusser zal dan ook met
name de opdrachtgever gevrijwaard moeten kunnen worden.
Staatssecretaris Weekers: Wij hebben de Verklaring arbeidsrelatie, juist
om de opdrachtgever duidelijkheid te verschaffen. Er zijn verschillende
soorten VAR. Wij hebben de VAR-dga, de VAR voor het echte ondernemerschap en de VAR-row, voor het resultaat uit overige werkzaamheden.
Wanneer men de aanvraag voor een VAR goed invult, komt er zo’n
verklaring uit. Daarmee heeft de opdrachtgever de zekerheid dat hij niet
nog eens wordt aangeslagen voor bijvoorbeeld werknemersheffingen.
Omdat wij zien dat er sprake is van social dumping en het ontgaan van
premieplicht, zullen wij een zekere medeverantwoordelijkheid over de
feiten en omstandigheden moeten inbouwen voor de opdrachtgever.
Daaraan werk ik samen met de collega’s van SZW en EZ. De Kamer zal
hierover uitvoerig worden geïnformeerd. Als wij medeverantwoordelijkheid inbouwen, zal dat waarschijnlijk gaan via wetgeving van de
collega van Sociale Zaken. De Kamer kan zich daarover uiteraard uitvoerig
buigen.
Er zijn heel wat opmerkingen gemaakt over de werkkostenregeling. Ik heb
de Kamer afgelopen donderdagavond een consultatiestuk gestuurd
waarin ik heb aangegeven dat ik het loonbegrip het liefst zou aanpassen
in de zin dat hierin het noodzakelijkheidscriterium wordt ingebouwd. Ik
ben namelijk van mening dat alles wat noodzakelijk is om de dienstbetrekking uit te voeren, niet tot het loon behoort. Mevrouw Schouten
noemde het voorbeeld van de tablet. Die wordt op dit moment gezien als
een computer en niet als een telefoon. Computerachtigen moeten voor
90% zakelijk worden gebruikt; anders worden ze als loon gezien. Als de
werkgever een computer ter beschikking stelt die niet op de werkplek,
maar bijvoorbeeld thuis gebruikt kan worden, wordt aangenomen dat dit
apparaat voor minder dan 90% voor het werk wordt gebruikt. Datzelfde
geldt ook voor een tablet. Op zo’n apparaat worden ook alle kranten en de
privémail gelezen. Het voldoet dus niet aan het
90%-zakelijkheidscriterium. Ik zie het probleem, want het is niet van deze
tijd dat ik als staatssecretaris voorschrijf hoe groot het schermpje moet
zijn om iets aan te merken als telefoon dan wel als computer. Ik wil daar
liever niet in treden. Een werkgever kan een tablet noodzakelijk vinden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

21

voor zijn werknemers in het kader van de uitoefening van hun functie. Ik
kan mij bijvoorbeeld voorstellen dat dit geldt voor Kamerleden, gemeenteraadsleden, journalisten of vertegenwoordigers die de hele tijd in
contact moeten staan met de zaak en bezig zijn met notities en facturen.
Als wij zo’n noodzakelijkheidscriterium hebben ingebouwd, doet dit soort
problemen zich niet meer voor. Dit betekent echter ook dat zo’n tablet niet
wordt verschaft aan de schoonmaakster of de tuinman, want zo iemand
heeft weer andere gereedschappen nodig om zijn werk naar behoren uit
te oefenen. Met het noodzakelijkheidscriterium wil ik een einde maken aan
de lijstjes waarop de wetgever aangeeft wat wel en niet mag. Natuurlijk
kunnen er dan toch nog discussies ontstaan, want je hebt heel creatieve
werkgevers die misschien alles noodzakelijk vinden. Daartegen zal de
inspecteur moeten optreden. Dit zal wel tot enige jurisprudentie leiden. Dit
is dus geen panacee voor alles, maar ik denk dat de fiscaliteit hiermee de
normale bedrijfsmatige afwegingen niet meer in de weg loopt en dat wij
hiermee niet meer steeds achter de feiten aanlopen.
Ik hecht wel zeer aan draagvlak voor het veranderen van criteria, zeg ik
mede tegen de heer Groot. Het consultatiedocument staat nu op internet
voor een internetconsultatie. De komende zes weken kan iedereen daarop
reageren. Ook loonbelastingdeskundigen en sociale partners worden
uitdrukkelijk uitgenodigd om hierop te reageren. Als zij behoefte hebben
aan een gesprek met mij hierover, ga ik dat graag aan. Als je een systeem
gaat wijzigen, moet dat ertoe leiden dat het grosso modo, door de meeste
werkgevers en werknemers, als een verbetering wordt ervaren. Anders
kunnen we die exercitie beter niet doorvoeren.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Voor de duidelijkheid, ik heb mijn
tablet zelf aangeschaft. Mijn werkgever heeft die dus niet betaald. Het is
een goede stap vooruit dat het noodzakelijkheidscriterium hierin gaat
voorzien, maar dit is er nog niet. Zou het mogelijk zijn om de tablet nu al
onder het regime voor mobiele telefoons te laten vallen, onder het
10%-zakelijkheidscriterium, zodat de werkgevers voor nu helderheid
hebben? Is de staatssecretaris bereid om die toezegging te doen?
Staatssecretaris Weekers: Hoe sympathiek dit verzoek ook klinkt, ik kan
dit simpelweg niet doen vanwege de budgettaire aspecten die hieraan
vastzitten. Voor de telefoon geldt inderdaad het 10%-criterium. Als een
telefoon voor meer dan 10% voor de zaak wordt gebruikt, mag die
belastingvrij worden verstrekt. Hiervoor geldt dus een totaal ander
criterium dan voor computerachtigen. Als ik de tablets gelijkstel met de
telefoons, zou ik een budgettair verlies van meer dan 100 miljoen hebben.
Dat kan ik dus niet zomaar doen, hoe sympathiek het verzoek ook is. De
bedrijven die zijn overgegaan op de werkkostenregeling, kunnen de
tablets onder de werkkostenregeling brengen als zij daartoe de ruimte
hebben. Sommige bedrijven doen dat ook. Het noodzakelijkheidscriterium
lost dit probleem op, maar ik heb niet zomaar meer dan 100 miljoen
liggen om de tablets even snel onder dezelfde regeling als die voor de
telefoons te schuiven.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Op het moment dat het onder het
noodzakelijkheidscriterium komt te vallen, zou dat budgettaire effect er
ook zijn. Kennelijk ziet de staatssecretaris hier wel ruimte, want hij zegt
net toe dat hij het probleem juist op die manier wil tackelen. Wat is het
verschil tussen nu en wellicht volgend jaar?
Staatssecretaris Weekers: Onder het noodzakelijkheidscriterium kun je de
plussen en minnen salderen. Alleen wat echt noodzakelijk is voor de
uitoefening van de functie, valt dan onder dit criterium en buiten de
loonbelasting. Ik heb zojuist met een paar voorbeelden aangegeven dat
een tablet voor de een wel noodzakelijk kan zijn en voor de ander niet. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

22

kost dus veel minder als wij dit via een noodzakelijkheidscriterium regelen
dan wanneer wij dit toestaan voor iedereen. Er zijn andere onderdelen die
nu zijn vrijgesteld, maar die helemaal niet noodzakelijk zijn voor de
uitoefening van een functie. Die zouden in de toekomst wel als onderdeel
van het belastbare loon worden gezien. Tegelijkertijd bestaat er ook dan
vrije ruimte onder de werkkostenregeling. Als werkgevers en werknemers
daarvoor kiezen, kan de aanschaf van een tablet ook daaronder worden
begrepen. In elk geval heb je met een andere benadering van het
loonbegrip je plussen en minnen. Ik zal ervoor moeten zorgen dat dit
geheel budgettair neutraal wordt doorgevoerd.
De voorzitter: Ik zie dat de heer Omtzigt wil interrumperen. Vanwege het
grote aantal deelnemers aan dit AO zullen de leden zich moeten beperken
tot maximaal twee interrupties per persoon, in tweeën.
De heer Omtzigt (CDA): Dan stel ik mijn vraag graag bij een ander
onderwerp.
De voorzitter: De staatssecretaris vervolgt zijn betoog.
Staatssecretaris Weekers: Voorzitter. Ik stel voor dat wij het gesprek over
het noodzakelijkheidscriterium en de toekomst van de werkkostenregeling
voortzetten als de consultatie is afgerond. Als het even kan, hoop ik vlak
voor de zomer hierover het gesprek met de Kamer aan te kunnen gaan.
Dan hebben wij namelijk het draagvlak gepeild, weten wij hoe de plussen
en minnen ervaren worden en kunnen wij beslissen of wij op dit spoor
doorgaan. Ik vind het belangrijk om duidelijkheid te verschaffen voor
volgend jaar. Ik wil ondernemers niet de pin op de neus zetten en zeggen
dat zij mogelijkerwijs voor het einde van dit jaar over moeten stappen van
het keuzeregime op de werkkostenregeling, terwijl wij nog bezig zijn met
het uitwerken van enkele alternatieven en mogelijk ook verbeterpunten
binnen de huidige systematiek. Daarom heb ik aangegeven dat het
keuzeregime in elk geval nog één jaar langer wordt doorgezet. Daarmee
krijgen ondernemers meer lucht in het nemen van de beslissing of zij
overgaan of niet.
De heer Omtzigt heeft gevraagd of wij de werkkostenregeling niet gewoon
kunnen afschaffen en teruggaan naar het oude regime. Dat ga ik niet
doen. Vorig jaar bij de evaluatie was ongeveer 10% over en nu gaat dat
richting de 20%, en degenen die over zijn gegaan, zijn erg enthousiast. De
filosofie achter de werkkostenregeling is heel zinvol: het is aan
werkgevers en werknemers samen om te bepalen hoe zij de vrije ruimte
gebruiken. Het is niet de wetgever of de staatssecretaris van Financiën die
bepaalt dat je wel een fiets, maar geen tablet mag geven. Ik wil dus niet
teruggaan, want dan zou ik de auto in de achteruit zetten voor de
bedrijven die zijn overgegaan en die nu enthousiast zijn.
De heer Van Vliet heeft gevraagd of de twee keuzes niet permanent naast
elkaar kunnen blijven staan. Dat leidt tot dubbele uitvoeringskosten voor
de Belastingdienst. Ik denk dat ook het bedrijfsleven hier uiteindelijk niet
mee gediend is. Ik wil nu eerst verdergaan met de internetconsultatie,
tegen de zomer de mind opmaken en dan met elkaar de marsroute
afhechten. Als de leden overigens behoefte hebben aan een technische
briefing over dat noodzakelijkheidscriterium, als zij willen weten wat er
verandert, welke gedachte hierachter zit en hoe het zit met de werkkostenregeling, dan bied ik zo’n briefing graag aan. Als de commissie daartoe
besluit, hoor ik dat wel van de voorzitter.
De heer Bashir (SP): Heeft de staatssecretaris ook nagedacht over
alternatieven voor het noodzakelijkheidscriterium? Hij noemde twee
bloedgroepen, de schoonmakers en de tuinmannen, die niet over een
tablet kunnen beschikken op kosten van de werkgever, maar ik kan mij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

23

voorstellen dat ook zij een tablet nodig hebben, bijvoorbeeld om te kijken
of zij de planten extra voeding moeten geven en of de toiletten nog
schoongemaakt moeten worden. Er zullen altijd grensgevallen zijn.
Alternatieven kunnen ervoor zorgen dat de uitvoerbaarheid minder
problematisch wordt.
Staatssecretaris Weekers: Het aardige is dat dit binnen het noodzakelijkheidscriterium past als de werkgever daarvoor een uitermate goede
redenering heeft. Het is uiteindelijk aan de inspecteur om te bepalen of
het niet al te dol is. Als hij vindt dat het flauwekul is omdat hiermee de
wetgeving omzeild wordt en verkapt loon in natura gegeven wordt, dan
hebben wij een stevige discussie die uiteindelijk door de rechter zal
moeten worden beslist. Het leidende principe zou moeten zijn dat de
werkgever bij uitstek degene is die bepaalt hoe hij zijn middelen inzet om
zijn onderneming winstgevend te krijgen. Inspecteurs en de Belastingdienst zullen een andere attitude moeten aannemen. Nu gaat men allerlei
lijsten af, maar men zal hiermee op een andere manier moeten omgaan.
Daar zal ik ook een programma op moeten zetten.
De heer Bashir (SP): Ik begrijp dat de staatssecretaris niet heeft
nagedacht over alternatieven. Ik vraag hem wel om niet te veel aan de
rechters en de inspecteurs over te laten, maar zelf met een aantal criteria
te komen. Het zou oneerlijk zijn als soortgelijke gevallen ongelijk
behandeld werden.
Staatssecretaris Weekers: Voor de alternatieven verwijs ik naar het
consultatiedocument dat ik de Kamer vorige week heb gestuurd. Ik heb
daarin het noodzakelijkheidscriterium behoorlijk uitgewerkt in een heel
aantal pagina’s. Daarin staat ook dat binnen de huidige systematiek nog
verschillende verbeteringen door te voeren zijn waarmee administratieve
lasten kunnen worden weggenomen voor ondernemers. Daarnaast zal ik
hierover spreken in de Week van de Ondernemer. Er zullen ook workshops
plaatsvinden. Inmiddels zijn tal van alternatieven de revue gepasseerd. Ik
blijf ook altijd openstaan voor alternatieven. Ik wil geen permanent
keuzeregime. Ik wil de werkkostenregeling ook niet afschaffen. Dat zijn
mijn piketpalen. Daarbinnen wil ik ervoor zorgen dat ondernemers goed
kunnen werken met de beschikbare faciliteiten en wil ik niet te paternalistisch zijn.
Er zijn ook vragen gesteld over de tax gap. De heer Omtzigt heeft daarover
vorig jaar een motie ingediend. Toen wij een jaar geleden spraken over
belastinginkomsten die wij wellicht laten liggen, heb ik gezegd dat ik het
van belang vind om een businesscase te laten maken door de Belastingdienst waarin wordt onderzocht of je met gerichte investeringen uiteindelijk meer belastingopbrengsten kunt binnenhalen. Als dat lukt, is het
goed nieuws voor de schatkist en voor alle belastingbetalers. Zo hoeven
wij de belastingen niet te verhogen of nieuwe belastingen te verzinnen,
maar wordt de schatkist beter gevuld door betere handhaving en
efficiëntere invordering. Dat zorgt voor een extra impuls voor de
Belastingdienst. Die zit zo niet meer op slot, goede mensen kunnen
doorstromen en er kunnen goede mensen instromen. Dat is van groot
belang. Wij zitten goed op schema. Er worden mensen geworven. Er
worden pilots ingezet om de invordering te verbeteren. Ik kom daar zo
dadelijk op terug omdat de heer Omtzigt daarover vragen heeft gesteld.
De vragen van de Kamer gingen nog wat verder. De leden willen weten
hoe het precies zit met de tax gap. Deze term duidt op iets wat wij niet
weten. Het nalevingstekort, dat wij wel in beeld hebben, is de afgelopen
jaren aanzienlijk verkleind en zal wat mij betreft nog verder verkleind
worden met de acties die ik de komende jaren ga inzetten. Wij spreken
over het nalevingstekort als wij doelen op de gevallen waarin wij inzicht
hebben in zaken die niet goed worden aangegeven of iets dergelijks en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

24

die bij controles aan het licht komen. Over de tax gap weet je echter niks.
Daarvoor is een heel andere benadering nodig. De Belastingdienst kan
niet uitzoeken hoe groot de tax gap is. Ik deel het gevoelen van de Kamer:
als de Europese Commissie hiernaar een gooi kan doen, waarom kunnen
wij dat dan niet zelf? Daarom heb ik het CBS in januari gevraagd om
onderzoek te doen naar de mogelijkheden om een schatting te maken van
de tax gap. Het CBS beschikt over een breed scala aan informatie over
nationale productie, inkomensvorming en bestedingen. Dat onderzoek
loopt op dit moment en wordt uitgevoerd in goed overleg met de
onderzoekers die bij de Belastingdienst zelf in dienst zijn.
Ik zeg erbij dat een methodologisch verantwoorde totaalraming erg lastig
is. Daarom heb ik gevraagd om te kijken naar de manier waarop de OESO
en de Europese Commissie dit doen. Die ervaringen worden bij het
onderzoek betrokken. Het gaat mij niet om het precieze getal, want dat
kun je toch nooit berekenen, maar om de vraag of wij op basis van dit
onderzoek bepaalde trends kunnen ontwaren waarop ik nadere actie kan
inzetten.
Dat is meteen een antwoord op de vraag van de heer Groot. Wij investeren nu 165 miljoen euro, of iets in die orde van grootte, in de Belastingdienst om daardoor 630 of 650 miljoen extra binnen te halen. De heer
Groot vroeg of je niet veel meer kunt binnenhalen als je bovenop dit
bedrag 100 miljoen extra investeert. Uit de businesscase die wij afgelopen
zomer hebben laten schetsen, blijkt dat dit het optimale plaatje is. Als
blijkt dat ik met extra gerichte investeringen behoorlijk wat extra
belastinginkomsten kan binnenhalen die nu blijven liggen vanwege fraude
of zwarte economie, ben ik daar natuurlijk voor in. Het regeerakkoord
biedt in elk geval een haakje. Als er een extra businesscase te maken valt
en als wij met de Belastingdienst kunnen leveren wat wij in het kader van
het regeerakkoord hebben beloofd, zijn daarvoor in de toekomst ook
mogelijkheden. Op dit moment heb ik die echter nog niet. Ik zal eerst
ervaring moeten opdoen met de acties die nu zijn ingezet. Ik hoop dat het
onderzoek naar de tax gap mij straks weer wat extra informatie en
handvaten geeft om het programma dat wij nu hebben ontwikkeld, verder
uit te breiden.
De heer Van Vliet heeft gesproken over de btw en de raad van commissarissen. Ik heb hiervoor gisteravond een beleidsbesluit getekend. Daarin
doe ik in elk geval de kleine commissarissen een handreiking.
De heer Omtzigt (CDA): De kleine commissarissen of de commissarissen
die niet veel verdienen?
De voorzitter: Via de voorzitter, mijnheer Omtzigt.
Staatssecretaris Weekers: Ik bedoel inderdaad de commissarissen die
niet veel verdienen. Ik zeg «kleine commissarissen» omdat ik aansluiting
heb gezocht bij de kleineondernemersregeling op het gebied van btw. Ik
zal ergens een objectief criterium moeten hanteren dat ook door de
Commissie is aanvaard, want de grondslag van de btw en de regelgeving
daaromtrent zijn Europees bepaald. Het staat mij niet vrij om met de btw
te doen en laten wat ik wil. Als gevolg van ingrijpen van de Europese
Commissie was het niet meer mogelijk om vast te houden aan de oude
regeling, waarin bepaald werd dat tot vijf commissariaten kon worden
vrijgesteld van btw. Hierover is behoorlijk wat correspondentie geweest
tussen de Commissie en het ministerie van Financiën, maar dit wordt
EU-breed gehandhaafd. Ik heb mede naar aanleiding van het Actal-advies
bezien hoe ik de commissarissen die onder een bepaalde grens blijven, in
elk geval niet hoef op te zadelen met administratieve verplichtingen.
Daarvoor moet een verzoek worden ingediend bij de inspecteur. Tot de
zomer kunnen commissarissen dat met terugwerkende kracht doen. In de
toekomst zal men zich, voor men begint aan een commissariaat of een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

25

toezichthouderschap dat onder de vastgestelde norm ligt, van tevoren
even bij de inspecteur moeten melden. Men krijgt dan een ontheffing van
het doen van btw-aangifte. Dit geldt alleen voor toezichthouderschappen
en commissariaten die qua beloning onder de grens van € 7.000 zitten.
De heer Van Vliet heeft ook een vraag gesteld over de auto met chauffeur.
Zijn verzoek van vorig jaar was niet aan dovemansoren gericht. Ik heb de
Kamer daarover al geïnformeerd. Alleen als het noodzakelijk is voor de
vervulling van de dienstbetrekking, is men op de auto met chauffeur
aangewezen. Dat geldt slechts voor een enkele functionaris bij de
Belastingdienst die in het hele land actief is en met veel vertrouwelijke
stukken op pad is. Die kun je niet effectief op een andere manier laten
werken. Het aantal is teruggegaan van negen naar drie. Ik ga niet in op
individuele gevallen.
De positieve woorden van mevrouw Neppérus over de inzet op spoor 3,
de extra activiteiten in het kader van de handhaving en de invordering,
stel ik zeer op prijs. Mevrouw Neppérus heeft vooral aandacht gevraagd
voor de invordering. Ik neem in mijn antwoord gelijk de vraag van de heer
Omtzigt over de pilots mee. Zoals ik vorig jaar al gezegd heb, bestaat er
geen invorderingsgrens. Wij besluiten niet om onder een bepaald bedrag
maar niet te gaan invorderen. Wij zullen ook kleine krabbelaars moeten
aanpakken. Alleen mensen die uiteindelijk niet kunnen betalen, zul je een
behandeling op maat moeten geven; verschillende sprekers hebben
daarop gewezen naar aanleiding van rapportages van de Ombudsman.
Wij hebben een evenwichtig pakket om ook de invordering te verstevigen.
Ik denk dat het in elk geval de moeite waard is om pilots uit te voeren met
kleinere invorderingen door particuliere deurwaarders of incassobedrijven. Ik snap heel goed de reserves die sommige Kamerleden daarbij
hebben. Ik ben ook van mening dat belastingheffing en invordering bij
uitstek overheidstaken zijn, maar zoals de Belastingdienst nu is ingericht,
met de capaciteit die wij hebben, lukt het niet om alles op de meest
efficiënte en effectieve wijze in te vorderen. Men moet ook ’s avonds en in
het weekend op pad kunnen gaan. Men moet gebruik kunnen maken van
ontwikkelingen in de private sector. Men kan bijvoorbeeld veel vaker
mensen nabellen en daarin ook andere vorderingen meenemen. Ik vind
het dus echt de moeite waard dat deze pilots worden uitgevoerd. Ter
geruststelling: als wij ervaringen hebben opgedaan met de pilots, zullen
wij die met de Kamer delen voordat wij verdere stappen zetten om
bijvoorbeeld bepaalde onderdelen echt privaat uit te rollen. Ik besef
namelijk dat dit uitermate gevoelig ligt. Ik wil zelf alle haken en ogen ook
goed in beeld hebben, maar dat kan pas als je die ervaringen goed op
papier hebt in een evaluatie.
De heer Omtzigt (CDA): Ik heb twee vragen. Ten eerste. De staatssecretaris zegt dat er geen invorderingsgrens is, maar is dat ook zo? Wordt op
dit moment elke belastingschuld van enige omvang, van bedrijven dan
wel particulieren, uiteindelijk ook ingevorderd? Of is er een impliciete
invorderingsgrens?
Ten tweede. De staatssecretaris is in staat om binnen zijn eigen dienst 250
mensen extra in te zetten als deurwaarder. Zij kunnen toch ook ’s avonds
en in het weekend nabellen? Daarvoor hebben wij de BelastingTelefoon.
Dit kan toch ook binnen de publieke sector plaatsvinden?
Staatssecretaris Weekers: Een aantal zaken kunnen binnen de publieke
sector gedaan worden en dat gebeurt ook. Een tijdje geleden ben ik naar
Amsterdam gegaan. Daar zijn enkele invorderaars van de Belastingdienst
mensen echt gaan nabellen. Er worden dus ook pilots binnen de dienst
uitgevoerd, maar ik vind het interessant om de zaak te verbreden en te
zien hoe de private sector bepaalde dingen oppakt. Binnen de
beschermde omgeving van een pilot lijkt mij dat uitermate zinvol.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

26

In het verleden waren er bij de Belastingdienst inderdaad doelmatigheidsgrenzen. Vorig jaar heb ik in antwoord op de heer Van Vliet aangegeven
dat ik die zou afschaffen. Dat is ook gebeurd. Wij hebben geen doelmatigheidsgrenzen meer. De Belastingdienst besluit dus niet meer om geen
actie te ondernemen als een bedrag onder een bepaalde grens ligt. Wij
kijken nu veel meer of wij iets ook echt kunnen krijgen als wij er veel
invoeringscapaciteit voor inzetten. De doelmatigheidsgrenzen zijn
afgeschaft, er zijn veel meer criteria en er wordt veel meer naar de
persoon achter het dossier gekeken. In de toekomst gaan wij ook veel
meer gebruikmaken van een fenomeen als overheidsvordering, dat wij
heel goed en efficiënt hebben weten in te zetten op het gebied van
motorrijtuigenbelasting. Dit is specifiek voor kleinere bedragen bedoeld
en wordt verder uitgerold. Ik heb eerder al aangegeven op welke
onderdelen wij met pilots starten. Ik stel voor dat wij die uitvoeren, dat ik
de Kamer goed informeer over de resultaten daarvan en dat wij daarna
bekijken of wij op de goede weg zitten en welke onderdelen wij willen
behouden. Dan kunnen wij een goed besluit nemen over de structurele
inbedding van de invordering.
Mevrouw Neppérus (VVD): Het is natuurlijk een dilemma. Wij willen
allemaal een betere invordering, ook van kleine zaken. Ik kan mij
voorstellen dat je onderzoekt of dit ook op een andere manier kan,
bijvoorbeeld via private partijen. Toch kan ik mij indenken dat wij in het
debat, als wij dat over enkele maanden voeren, uiteindelijk besluiten dat
heffen en innen een publieke taak is. Als wij toch gaan evalueren hoe dit
loopt, wil ik daarvoor wel alle ruimte houden. Ik kan mij voorstellen dat
wij de invordering tijdelijk aan private partijen overlaten, maar ik ben nog
niet zover om dit definitief te doen.
Staatssecretaris Weekers: Zover ben ik ook nog niet. Daarom heb ik voor
deze route gekozen. Ik vind het belangrijk dat ik van de Kamer de ruimte
krijg om die pilots uit te voeren, maar ik ben nog niet zover dat ik vind dat
bepaalde zaken gewoon privaat uitbesteed kunnen worden. Ik ben ook
van mening dat belasting heffen en innen bij uitstek een publieke taak is.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik denk dat dit toch de essentie is. Lastenheffing is publiek. Je kunt tijdelijk een uitzondering maken en ik wil best
de pilots afwachten, maar dit is iets om goed over na te denken. Is de
staatssecretaris bereid om dat te doen? Dit ging mij namelijk iets te snel.
Staatssecretaris Weekers: Zeker. Er zit op dit punt echt geen licht tussen
mevrouw Neppérus en mij.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik had precies dezelfde vraag, maar ben op
dit punt gerustgesteld.
Staatssecretaris Weekers: Voorzitter. Mevrouw Neppérus heeft ook
gevraagd hoe de vooraf ingevulde aangifte (VIA) verloopt. Ik heb goed
nieuws. Vanochtend trof ik in de wandelgangen uw collega Van Raak, die
mij vertelde dat hij zijn belastingformulier had ingediend. Ik vroeg hem of
hij de VIA ook had gedownload en hij meldde mij dat het klopte. Los van
anekdotisch bewijs dat het goed loopt, er is dit jaar een aantal nieuwe
gegevensstromen toegevoegd, met als belangrijkste de spaartegoeden en
de effectenportefeuilles. Daardoor is de aangifte voor ongeveer de helft
van de belastingplichtigen die aangifte moeten doen, volledig vooraf
ingevuld. De voorinvulling wordt door de belastingplichtigen goed
gewaardeerd. Deze week meldde de Consumentenbond dat 94% van de
burgers tevreden is over de VIA. De gebruikscijfers van de VIA liggen nu al
34,8% hoger dan vorig jaar. Dat is goed nieuws.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

27

Ik zeg erbij dat het ieders eigen verantwoordelijkheid is om gegevens nog
te controleren. Dat heb ik ook gezegd bij de lancering van de aangiftecampagne. De Belastingdienst kan voorinvullen, maar uiteindelijk blijft de
belastingplichtige zelf verantwoordelijk. Bovendien staan er in de aangifte
persoonlijke aftrekposten, die niet vooraf ingevuld kunnen worden. Het
zou jammer zijn als mensen geld laten liggen waarop zij volgens de wet
recht hebben. Dit vertel ik dus altijd bij het verhaal dat de VIA een succes
is.
Verschillende leden hebben gevraagd naar de accijnzen in de grensstreek.
Ik wil onderscheid maken tussen enerzijds de bier-, wijn- en sigarettenaccijnzen en anderzijds de rode diesel, waarover werd gesproken. In een
aantal rapporten heeft gestaan dat rode diesel fraudegevoelig is en
bovendien uitermate bewerkelijk. Mede daarom is in het Lenteakkoord
vorig jaar de regeling voor rode diesel afgeschaft. Naar aanleiding van
vragen van de heer Dijkgraaf heb ik een quickscan laten uitvoeren naar de
betekenis hiervan voor de loonwerkers in de grensstreek. De Kamer heeft
daarover een brief ontvangen. Ik kan de zorgen van de loonwerkers niet
wegnemen, maar het staat degenen die in de grensstreek werken, vrij om
over de grens wel rode diesel te tanken. Dat is geoorloofd.
In het Lenteakkoord is afgesproken dat de accijnzen op tabak, wijn en bier
omhoog zouden gaan. In het regeerakkoord is een nadere verhoging
aangekondigd, die volgend jaar moet ingaan. De voorstellen hierover
zullen de Kamer nog bereiken. Er zijn zorgen over de grenseffecten.
Sommige sprekers hebben gesteld dat wij door de grenseffecten
uiteindelijk per saldo minder ontvangen omdat er op heel grote schaal
over de grens wordt gewinkeld om deze producten aan te schaffen. Ik stel
voor dat ik iets beter kwantitatief in beeld laat brengen wat de grenseffecten van de laatste verhoging zijn. Ik weet niet in hoeverre dat mogelijk
is. Het lijkt mij in elk geval goed dat ik de Kamer al het materiaal bied dat
ik kan opleveren als wij over de volgende aangekondigde verhoging gaan
spreken.
Er zijn ook specifieke vragen over de minimumtarieven gesteld. Er zijn
inderdaad minimumtarieven, maar die liggen vrij laag. Het minimumtarief
voor de wijnaccijns is zelfs nul. Dat is formeel wel een minimumtarief,
maar materieel niet. Het zal duidelijk zijn dat wijnproducerende landen op
het minimum gaan zitten. Zo kan het zijn dat de accijns in sommige
landen nul is. Daaraan kan ik niets doen. Als wij de minimumtarieven
willen ophogen, zal daarover unanimiteit moeten bestaan binnen de
Ecofin-Raad. Mijn ervaring is dat die heel moeilijk te vinden is. Ik zal op
dat onderwerp zo meteen nog terugkomen in het kader van btwcarrouselfraude.
De heer Koolmees heeft gevraagd naar de harmonisatie van accijnzen,
bijvoorbeeld brandstofaccijnzen, in het kader van vergroening van het
belastingregime. Er ligt een voorstel van de Europese Commissie. De
Nederlandse inzet is om de minimumtarieven te verhogen. Zoals ik al
eerder heb gezegd, wil ik best meegaan in een verdere vergroening van
ons belastingstelsel, maar wel op voorwaarde dat ik de concurrentiepositie van Nederland niet schaad en het bedrijfsleven niet de grens over
jaag of dwing om de deuren te sluiten omdat de kosten te hoog worden.
Dit vereist dus dat de minimumnormen in Europa omhooggaan. Ik maak
mij daarvoor persoonlijk sterk in de Ecofin-Raad.
Tot slot merk ik over de accijnzen op sigaretten, bier en gedestilleerd nog
op dat ik inmiddels convenanten heb gesloten met de sectoren om goed
te handhaven in de grensstreken. Een tijd geleden heb ik een convenant
gesloten met de brouwers, die klaagden dat er via de supermarkten op
grote schaal bier uit Duitsland werd geïmporteerd waarover geen accijns
werd afgedragen. Op zulke zaken vinden heel specifieke handhavingsacties plaats. Degenen die ons het beste kunnen helpen, zijn de sectoren
die last hebben van concurrentievervalsing. Wij hebben afspraken
gemaakt met de diverse sectoren en de douane pakt dit uitermate serieus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

28

op. Ook in het kader van spoor 3, de intensivering van handhaving en
invordering, heb ik gevraagd om op dit gebied extra activiteiten te
ondernemen.
Een geheel ander thema is de vermogensrendementsheffing in box 3. De
heer Koolmees heeft dat thema verbreed met de vermogenstoetsen in de
toeslagensfeer. Misschien wilde hij zelfs ook de eigen bijdrage in de
AWBZ hierbij betrekken; dat weet ik niet. De heer Koolmees heeft
gevraagd of ik bereid ben om de vermogenstoetsen te harmoniseren en of
ik daarover een brief wil sturen. Ik kan dit in elk geval niet in mijn eentje,
want ik ben beleidsmatig gezien niet verantwoordelijk voor de toeslagen.
Collega Blok is verantwoordelijk voor de huurtoeslag en collega Asscher
is verantwoordelijk voor de kinderopvangtoeslag en het kindgebonden
budget. Het zijn dus mijn collega’s die hier inhoudelijk over gaan. Voor de
Belastingdienst zou het uitermate prettig zijn als wij één grens hadden.
Het zou ook een stuk duidelijker zijn voor burgers die met meerdere
toeslagen te maken krijgen.
Er waren destijds echter goede argumenten voor de grenzen voor de
toeslagen. Ik denk dat die nog steeds opgeld doen. Ik noem de vermogenstoets voor de huurtoeslag. Die bepaalt of iemand huursubsidie krijgt.
Als iemand behoorlijk wat spaarcentjes heeft, is het dan eerlijk dat hij nog
huurtoeslag krijgt? De huurtoeslag is bedoeld om mensen onderdak te
bieden en een compensatie te bieden in situaties waarin vraag en aanbod
van acceptabele prijzen onvoldoende op elkaar aansluiten. Deze heeft dus
een heel ander karakter dan bijvoorbeeld de kinderopvangtoeslag, die
bedoeld is om arbeid en zorg te kunnen combineren. Als je bepaalt dat
men geen kinderopvangtoeslag meer krijgt als men meer dan € 20.000
aan spaargeld heeft, ontmoedig je zeer sterk het sparen onder werkende
mensen. De vermogenstoetsen voor eigen betalingen in de AWBZ zijn op
een heel hoog niveau afgesteld om in elk geval te ontmoedigen dat
mensen gedurende hun leven al hun geld opmaken en totaal niets sparen.
Wij hebben echter ook de afweging gemaakt of wij in deze tijd, waarin wij
fors moeten bezuinigen op de AWBZ, niet wat extra’s kunnen vragen van
diegenen die een behoorlijk vermogen hebben. Ik acht mijzelf niet
geëquipeerd om hierover een uitvoerige brief te sturen of om dit met de
Kamer te bediscussiëren. Dat zal zij met de vakministers moeten doen. Als
zij een discussie wil om de toeslagen als zodanig tegen het licht te
houden, doe ik daaraan graag mee, omdat de Belastingdienst de
toeslagen uitvoert. De beleidsverantwoordelijke ministers zullen daar
echter bij moeten zijn.
De heer Koolmees (D66): Ik begrijp de reactie van de staatssecretaris, die
zegt dat hij niet beleidsverantwoordelijk is voor al die verschillende
toeslagen, maar dat is precies het probleem. Er is allerlei wildgroei aan
toeslagen op verschillende departementen, met verschillende grondslagen, tarieven en weegpunten. Daardoor is de toeslagensystematiek een
chaos aan het worden. Het zou heel verstandig zijn als het kabinet deze
staatssecretaris aan het werk zette om een en ander te harmoniseren.
Heeft de staatssecretaris behoefte aan een motie op dit terrein om wat
druk te zetten op zijn collega’s? Welke minister zou ik hierover wel moeten
benaderen? Minister Asscher van Sociale Zaken misschien, omdat hij over
de koopkracht gaat? Heeft de staatssecretaris een suggestie?
Staatssecretaris Weekers: Bij de opdrachtverlening aan de commissieVan Dijkhuizen hebben wij gevraagd om ook naar de toeslagen te kijken.
Ik kan niet beoordelen hoe indringend de commissie dat doet, maar ik wil
mij best op korte termijn met de heer Van Dijkhuizen verstaan om te
vragen of dit indringend door hem wordt meegenomen. Daarover kan ik
de Kamer te gelegener tijd informeren. In het kader van het programma
Compacte Rijksdienst wordt ook bekeken hoe wij harmonisatieslagen
kunnen maken rondom de toeslagen. Laten wij even afwachten waar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

29

heer Van Dijkhuizen mee komt en wat er volgt uit de verdiepingsslag die
wij met Compacte Rijksdienst willen maken. Als er onvoldoende uit komt
en als de Kamer onvoldoende overtuigd is dat er goede argumenten zijn
dat hiermee niet verder wordt gegaan, dan kan de heer Koolmees altijd
nog beoordelen of een motie noodzakelijk is.
De heer Koolmees (D66): Dat vind ik een goede suggestie van de
staatssecretaris. Het rapport van de commissie-Van Dijkhuizen komt
binnenkort. Volgens mij zou dit een goede vereenvoudiging zijn. Ik wacht
het rapport rustig af. Later zal ik nog eens nadenken over een motie om de
staatssecretaris in staat te stellen om zijn collega’s aan te spreken.
Staatssecretaris Weekers: Voorzitter. Meerdere sprekers hebben het over
de vermogensrendementsheffing gehad, elk vanuit een andere invalshoek. Er zit inderdaad 3,5 miljard opbrengst in de vermogensrendementsheffing. Mevrouw Neppérus heeft gezegd dat het rendement, zeker op
spaarbankboekjes, de laatste jaren veel lager is dan op het moment dat de
vermogensrendementsheffing werd geïntroduceerd. Dat klopt. Dit is heel
zuur voor mensen die hun rendement grotendeels afgerond zien worden
doordat de fictieve 4% tegen 30% wordt belast. Ik begrijp dat dit zuur is.
Toen de rendementen veel hoger waren, hoorde je echter niemand
klagen, zoals mevrouw Neppérus ook al zei.
Ik voel er niet zo voor om nu een systeemwijziging te onderzoeken. De
reden dat de vermogensrendementsheffing destijds is doorgevoerd op
basis van een fictie, was dat wij een einde wilden maken aan allerlei
ontwijkgedrag. Mensen zorgden ervoor dat zij zulke producten kregen dat
rente en dividend werden omgezet in vermogensaanwas. Daardoor steeg
de waarde van het product, maar wij hadden geen vermogensaanwasbelasting. Er waren dus toverroutes om het echte rendement te drukken en
onbelast waardevermeerderingen te realiseren. Daarom is gekozen voor
een systeem dat vastgeprikt is op die 4%.
Ik zou dat percentage ook graag omlaag brengen, maar waarvan moet ik
dat betalen? Ik kan besluiten dat ik die 4% omlaag breng, maar als dit
binnen de belasting op vermogen moet worden opgebracht, heb ik maar
twee alternatieven. De ene mogelijkheid is dat ik de vrijstellingen schrap.
Ik kan mij niet voorstellen dat de Kamer dit wil, want deze vrijstellingen
zijn juist van belang voor mensen met een kleiner bedrag aan spaargeld.
Dit zorgt voor een Benthamse progressie in het systeem: de eerste
€ 20.000 – voor gehuwden de eerste € 40.000 – wordt niet belast. Voor de
ouderen is het belastingvrije bedrag zelfs een stuk hoger, evenals voor de
mensen die groen beleggen. Dit is dus de ene route. Ik denk niet dat de
Kamer ervoor zou willen kiezen om die vrijstelling te schrappen. De
andere mogelijkheid is dat wij het fictieve rentepercentage verlagen, maar
het tarief verhogen. Dat is voor de mensen uiteindelijk lood om oud ijzer.
Daarom zou ik daaraan niet willen beginnen.
De commissie-Van Dijkhuizen kijkt wel naar de vermogensrendementsheffing. Ik besef dat deze discussie bij veel mensen leeft, maar ik heb er
nu geen oplossing voor. Laten wij zien waarmee de commissie-Van
Dijkhuizen komt. Ik heb zojuist een gesprek met de heer Van Dijkhuizen
toegezegd. Ik zal dan ook dit onderwerp met hem bespreken. Wij zullen
vervolgens bekijken of zijn resultaten de Kamer voldoende stof geven om
de discussie verder te voeren. Tegen die tijd kunnen wij bezien of er nog
een verdiepingsslag moet plaatsvinden en of ik nog extra zaken moet
uitzoeken.
Mevrouw Neppérus (VVD): Ik wil best wachten op het rapport van de
commissie-Van Dijkhuizen, vooral als daarvoor eerst nog een gesprek
plaatsvindt. Wij zullen het hierover wel echt moeten hebben. Als ik het in
internationaal verband bekijk, hebben wij een uniek systeem. Ik geloof

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

30

niet dat wij zo uniek moeten blijven. Ik ben wel bereid om te wachten.
Wellicht kan daarna een verdiepingsslag plaatsvinden.
De heer Groot (PvdA): De geschiedenis van de vermogensrendementsheffing is mij bekend. Ik weet dat die voortkwam uit het tegengaan van
ontwijkingsmogelijkheden. Intussen is de werkelijkheid wel veranderd. Wij
weten veel meer van belastingplichtigen. In aanvulling op andere
suggesties: misschien kan het ministerie ook kijken hoe andere landen dit
weten op te lossen. Zij hebben blijkbaar wel een goed werkende vermogensbelasting weten te creëren. Waarom werkt het in Nederland dan niet
goed? Ik vraag dus om een vergelijking. Wat kunnen wij op dit punt leren
van het buitenland?
Staatssecretaris Weekers: Ik zou dit thema toch even willen parkeren bij
de discussie over de bevindingen van de commissie-Van Dijkhuizen.
Overigens lijkt de forfaitaire rendementsheffing in box 3 qua materiële
uitwerking een beetje op een vermogensbelasting. Het is het niet, maar
het lijkt er wel erg veel op. Als je dit zou vervangen door een vermogensbelasting, schat ik zomaar in dat je op een percentage van 1,2 uitkomt.
Door andere landen wordt er toch met enige jaloezie gekeken naar ons
systeem van box 3 simpelweg vanwege het feit dat het voor de uitvoering
gemakkelijk is en het leidt tot een constante stroom van belasting op
vermogen. Bij de feitelijke rendementen heb je niet alleen te maken met
de constructiegevoeligheid en de mogelijkheid tot het ontgaan van die
belasting, maar ook met buitengewoon grote fluctuaties. Het gaat
namelijk mee ademen met de conjunctuur. In het huidige scenario waarbij
gestuurd wordt op saldo zal het ertoe leiden dat we tussentijds extra
belastingmaatregelen zouden moeten treffen. Alles afwegende, zou ik de
lust om het systeem te veranderen dan ook graag willen temperen. Zoals
gezegd, wil ik dit punt graag parkeren bij de discussie rondom de
commissie-Van Dijkhuizen omdat ik weet dat zij hierop ook zal ingaan. De
commissie kennende, ben ik er ook van overtuigd dat zij die discussie wil
baseren op de gegevens die voorhanden zijn. Voor zover ik via de
Belastingdienst beschik over geaggregeerde gegevens, zullen die ook ten
dienste staan van de commissie-Van Dijkhuizen.
Er zijn vragen gesteld over de WOZ en de serviceflats. De problematiek
ken ik, evenals de voorbeelden. Ik zal binnenkort met de Waarderingskamer praten over dit fenomeen, want de WOZ-waardering is er juist voor
bedoeld dat we een solide basisadministratie hebben met betrekking tot
de economische waarde van woningen. Als de feitelijke economische
waarde van serviceflats veel lager is dan de WOZ-waardering, dan is er
ergens iets niet goed in het systeem. Dus ik zal met de Waarderingskamer
kijken hoe dit in de toekomst kan worden opgelost, maar daarmee heb ik
nog geen oplossing voor vandaag. Ik ben dan ook graag bereid toe te
zeggen om het per 1 januari 2012 vervallen beleidsbesluit dat een afslag
pleegt op die WOZ-waardering voor serviceflats en dat rekening houdt
met die specifieke omstandigheden, te verlengen. Ik snap de roep om een
tegenbewijsregeling, maar de Kamer kan zich voorstellen dat dit leidt tot
ongelofelijk veel extra werk en discussie bij de Belastingdienst, zodat ik
daar niet al te snel toe wil overgaan. Wel vind ik dat het probleem moet
worden opgelost.
Gevraagd is verder wanneer ik zal komen met een nadere reactie op de
winstbox. Dat zal uiterlijk met Prinsjesdag zijn. Ik ben ver met het
onderzoek. Elke grote belastingherziening die je met gesloten beurzen
moet doorvoeren, leidt tot plussen en minnen en kan zelfs leiden tot
behoorlijke plussen en behoorlijke minnen. Dat zal ik dus echt heel goed
in beeld moeten hebben, zeker in deze slechte economische tijd.
Bovendien wijs ik erop dat op dit hele terrein een besparing van 500
miljoen moet worden gerealiseerd. Dat noopt mij ertoe om nog eens extra
zorgvuldig naar die winstbox te kijken. De voordelen van zo’n winstbox

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

31

moeten qua economische ratio echt opwegen tegen de nadelen. Ik heb
het Centraal Planbureau gevraagd om de economische effecten van de
winstbox in kaart te brengen. Dat heeft mij inmiddels aangegeven dat de
resultaten nog enige tijd op zich laten wachten. Die zal ik niet voor de
zomer krijgen. Dus dat betekent dat ik niet voor de zomer met een goede
brief naar de Kamer kan komen maar dat ik dat voor Prinsjesdag hoop te
doen.
De heer Bashir heeft verder gevraagd naar mijn reactie op een specifieke
kwestie rond een ondernemer. Het voorbeeld van juli 2011 staat mij niet
tot in detail meer voor de geest. Als Kamerleden mij dossiers aanreiken,
geef ik die door aan de Belastingdienst en mensen op mijn ministerie met
het verzoek daar in te duiken. Ik neem aan dat de Kamer beseft dat ik niet
kan terugkoppelen over individuele dossiers en dat ik daarbij ook niet
persoonlijk kan interveniëren; het staat mij niet vrij om in persoonlijke
belastingdossiers van mensen te gaan sleutelen. Echter, als Kamerleden
mij iets aanreiken en ik dat aan de Belastingdienst doorgeef, zal dat
uitermate serieus van boven tot onder worden bekeken.
De heer Bashir heeft zojuist nog iets aangereikt en dat zal op dezelfde
manier worden behandeld, dus goed.
De heer Bashir (SP): Ik reik de staatssecretaris regelmatig zaken aan. Ik
deed dat ook bij de vorige staatssecretaris maar bij hem kreeg ik altijd een
terugkoppeling in de zin dat ik te horen kreeg of het was opgelost of
opgepakt. In dit specifieke geval gaat het om btw-teruggave. Is de
staatssecretaris bereid er vandaag nog voor te zorgen dat deze zaak
opgelost wordt? Deze man zit namelijk in financiële problemen terwijl het
desbetreffende bedrag nog op de rekening van de Belastingdienst staat.
Staatssecretaris Weekers: Ik kan hier niet vandaag zeggen dat een zaak
die mijn mensen inhoudelijk nog niet kennen, vandaag wordt opgelost en
dat die burger geld krijgt. Dat kan ik natuurlijk niet doen. Het is ook een
heel rare vraag. Als iemand zich dan bij de heer Bashir meldt, zou die een
voorkeursbehandeling krijgen bij de Belastingdienst. Dan heb ik morgen
een nieuw debat met de Kamer. Als Kamerleden mij knelpunten aanreiken
– de heer Omtzigt heeft bijvoorbeeld gewezen op de dwangarbeiders –
dan worden die echt buitengewoon serieus bekeken. Als aan de hand
daarvan blijkt dat een probleem structureel is, zal ik ook als staatssecretaris actie ondernemen. In ieder geval zal ik vragen om de heer Bashir een
signaal te geven of dit opgelost kan worden of dat hij wellicht door
betrokkene op het verkeerde been is gezet. De heer Bashir krijg in ieder
geval een terugkoppeling via mijn mensen.
De heer Bashir (SP): Ik ben blij dat de zaken die ik aanreik geen
voorkeursbehandeling krijgen, want anders word ik straks helemaal
bestookt met mailtjes. Het gaat mij er echter wel om dat de staatssecretaris uit de zaken die ik aanreik lering trekt. Mensen melden zich namelijk
pas bij mij nadat ze bij de Belastingdienst geweest zijn. Dat moet de
staatssecretaris toch vooral als een signaal zien.
Staatssecretaris Weekers: De staatssecretaris is altijd blij met signalen
om problemen op te lossen en ervoor te zorgen dat het beter gaat.
Verder zijn vragen gesteld over de btw-carrouselfraude. In mijn bestuurlijke reactie staat dat ik de aanbevelingen van de Rekenkamer ter zake heb
omarmd.
Het punt van het aandeelhoudersregister wordt voortvarend opgepakt
door de collega van Justitie. De heer Groot heeft daarover in het verleden
nog een initiatiefnota geschreven. Op 19 december heeft de Kamer een
brief gekregen van de collega van Justitie, mede namens mij. Gisterenavond in het plenaire debat heb ik de heer Klaver aangegeven dat er
hoogstwaarschijnlijk deze week nog een nieuwe brief van de minister van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

32

Justitie komt, ook mede namens mij, waarin wordt aangegeven dat de
Kamer van Koophandel dat aandeelhoudersregister gaat beheren. Dat dit
punt wordt opgelost, is mij ook een lief ding waard omdat het de
Belastingdienst en de FIOD ook in staat stelt veel effectiever en efficiënter
een aantal zaken op te sporen.
De heer Bashir heeft gevraagd of met betrekking tot het tegengaan van
btw-fraude een intracommunautair btw-tarief van 15% niet de oplossing
kan zijn. Nee, dat is het niet, want die 15% kan men fictief in rekening
brengen. Vervolgens kan men dan aftrek claimen, terwijl het door een
ander niet afgedragen wordt, zodat we met een vergelijkbare strop voor
de schatkist zitten. Wel is van belang dat dit thema intensief wordt
opgepakt, niet alleen qua aandacht maar ook in de Europese Unie. Ik heb
zeer recent een verleggingsregeling ingevoerd voor mobieltjes en tablets,
omdat daarbij sprake was van een nieuw fenomeen waarin btw-carrousels
werden opgezet. Ik heb uiteindelijk heel lang moeten wachten op
Europese goedkeuring hiervoor. Die goedkeurig is afgelopen maand in de
Ecofin gegeven. Binnen diezelfde Ecofin zijn wij op voorstel van de
Commissie ook bezig om te zorgen dat er een snellereactiemechanisme
komt, zodat we niet negen maanden behoeven te wachten op
goedkeuring maar dat het eerder een kwestie is van een aantal weken. Als
we bepaalde fenomenen zien, moeten we wat mij betreft ook snel en
adequaat kunnen ingrijpen. Helaas is nog niet elke collega in de Ecofin
hiervan overtuigd. Dus dat snellereactiemechanisme is er nog niet. Het
voorzitterschap heeft dit thema verdaagd naar juni. Ik heb mij voorgenomen om in het kader van de gesprekken die ik in de marge voer van de
eurogroep, met enkele collega’s hierover informeel van gedachten te
wisselen om na te gaan of ik ze alsnog over de streep kan trekken.
De heer Bashir heeft gewezen op een constructie met een cv in Illinois.
Constructies waarbij Nederlandse winstbelasting wordt ontdoken, zullen
we zeker aanpakken. Ik zal hier dus zeker in duiken. Als het gaat om een
Nederlandse onderneming met Nederlandse aandeelhouders zie ik
overigens niet zozeer de voordelen van een transparant lichaam elders.
Dan zal men eigenlijk die aandeelhouder in bijvoorbeeld de VS moeten
hebben, wil men een voordeel hebben met betrekking tot dit soort
constructies.
De heer Klaver heeft aandacht gevraagd voor de postbusfirma’s. Hiervoor
verwijs ik naar het SEO-onderzoek dat hopelijk eind deze maand of begin
volgende maand afkomt en waarop ik vervolgens een kabinetsreactie zal
geven.
Ten aanzien van de ontwikkelingslanden gaan we doen wat de heer Klaver
gevraagd heeft. Nieuwe verdragen worden getoetst aan ons fiscaal
verdragsbeleid waarbij het meer gestoeld is op het VN-verdrag en niet
meer zozeer op het OESO-verdrag en waarbij er ook meer rekening wordt
gehouden met wensen rondom bronbelasting en antimisbruikbepalingen.
Daarnaast heb ik met collega Ploumen afgesproken dat we een aantal
bestaande belastingverdragen tegen het licht houden om na te gaan hoe
ze passen binnen het fiscaal verdragsbeleid dat we hebben gemoderniseerd en hoe het zit met verdragen die andere landen hebben gesloten
met deze ontwikkelingslanden. Waar ik niet toe bereid ben is om
voordelen op te geven wanneer een aantal andere Europese landen die
voordelen in hun verdrag ook hebben met het desbetreffende ontwikkelingsland. Daar zou niemand iets mee opschieten. Als evenwel sprake is
van een situatie waarin een ontwikkelingsland belastingopbrengsten mist
als gevolg van een verouderd verdrag met Nederland, ben ik bereid om
dat aan te passen en om actief de gesprekken daarover aan te gaan.
Dan de tax rulings. Ik voel er niets voor om een brief te publiceren met de
namen van degenen die zekerheid vooraf hebben gevraagd. Je begint dan
namelijk met de ruling en de volgende stap is dan de Advance Pricing
Agreements, het horizontaal toezicht et cetera en uiteindelijk wordt dan
wellicht gevraagd wie in Nederland hypotheekrente opvoert als aftrekpost

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

33

of wie een toeslag krijgt. Dat is een lijn die we niet moeten overschrijden.
Ik ga niets publiceren over belastingplichtigen, aangezien dat herleidbaar
is tot personen. Voor zover er afspraken worden gemaakt, kunt u ervan
uitgaan dat dit allemaal binnen de wet- en regelgeving valt. Ook ik heb de
CFO van Starbucks van de week op televisie horen zeggen dat hij zijn
ruling niet mag publiceren van de Belastingdienst. Welnu, het is echt
grote flauwekul wat die mijnheer daar beweerde. De Kamer kan hem hier
uitnodigen en hem vragen om inzage en vervolgens staat het hem vrij om
dat op tafel te leggen. Mij staat het echter niet vrij om het op tafel te
leggen.
De heer Klaver (GroenLinks): Ik heb de staatssecretaris in mijn eerste
termijn gevraagd wat zijn einddoel is met betrekking tot de Europese, de
internationale aanpak. Wat wil hij uiteindelijk realiseren binnen Europa? Is
hij bijvoorbeeld bereid zijn veto op te geven als het gaat om de belastingwetgeving?
Wat betreft de rulings heb ik niet gevraagd of hij alles bekend wil maken.
Ik heb alleen gevraagd welke bedrijven überhaupt gebruikmaken van dit
rulinginstrument. Waar het gaat om alle andere verzoeken waarover hij
het heeft en de precedentwerking die dit zou hebben, geldt volgens mij
dat de staatsecretaris en de Kamer daar zelf bij zijn. Op dat punt zal ik
overigens met een motie komen.
Daarnaast heb ik de staatssecretaris gevraagd of hij bereid is om een brief
te richten aan het Engelse parlement waarin hij het standpunt dat hij
zojuist aan de Kamer heeft meegedeeld, namelijk dat Starbucks de
desbetreffende informatie gewoon mag delen, kenbaar maakt aan de
Engelse onderzoekscommissie.
Staatssecretaris Weekers: Dat laatste lijkt mij geen probleem. Ik heb het
hier openbaar gezegd. Dus we kunnen het uit het verslag halen en
opsturen, maar ik kan ook een briefje sturen waarin staat dat mij die
opmerking heeft verbaasd. Daar wordt namelijk gedaan alsof we iets te
verbergen hebben en we iemand een zwijgplicht opleggen. Niets is
minder waar.
Mijn inzet in OESO-verband is er op gericht om mismatches weg te
nemen. De Kamer heeft er eerder ook naar gevraagd. Ik noem als
voorbeeld rentes die op bepaalde plekken twee keer worden afgetrokken
terwijl er ergens anders geen bijtelling plaatsvindt. Zo zijn er tal van
mismatches. Ik ben van oordeel dat bij mismatches tussen systemen we
multilateraal tot een oplossing moeten zien te komen. Zo participeren we
actief in het Base Erosion and Profit Shifting-project van de OESO. We
hebben daar ook een medewerker gedetacheerd. Dus op onze kosten
wordt er actief meegewerkt door Financiën. Ik reis zelf in mei een dagje op
en neer naar Parijs om met de trekker van dit project van de OESO, de tax
director, te spreken. Ik wil hier wel benadrukken dat ik echt vind dat dit in
multilateraal verband moet worden opgelost. Ik zou er namelijk niet voor
voelen als wij een aantal zaken veranderen waar andere landen
vervolgens van profiteren en de tax planning via een ander land gaat
lopen. Dan geldt: al te goed is buurmans gek. Wel is het van belang
mismatches proberen weg te werken.
De heer Klaver (GroenLinks): Dit is bekend. De staatssecretaris geeft aan
hoe hij hier procesmatig in staat. Mijn vraag aan hem is of hij vóór mei,
dus voordat hij naar Parijs afreist om over dit onderwerp te spreken, de
Kamer wat meer inzicht kan geven in zijn einddoel waar het gaat om die
internationale aanpak. Wat is zijn inzet? Moet er meer coördinatie komen
op het gebied van belastingen? Willen we dat landen hun vetorecht
hiervoor opgeven? Moet er een common tax base komen? Er zijn heel
veel opties en ik zou graag de visie van de staatssecretaris hierop

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

34

vernemen voordat hij naar Parijs afreist om over dit onderwerp te
spreken.
Staatssecretaris Weekers: Dat wat u concreet vraagt met betrekking tot
de maand mei kan ik niet toezeggen, simpelweg vanwege het feit dat
gedurende het onderzoek dat BEPS-project vertrouwelijk is. Het uiteindelijke rapport is wel openbaar en dat kan ik volledig voorzien van mijn
commentaren. Wij zetten er in elk geval op in dat er naar oplossingen
wordt gezocht die uiteindelijk ook juridisch bindend zijn. Je schiet er niets
mee op als het vage aanbevelingen zijn waarbij het ene land ze wel volgt
en het andere niet.
De heer Klaver (GroenLinks): Mijn punt is niet dat ik nu al inzicht wil in
het project. Mijn vraag is wat de inzet van de staatssecretaris in dezen is.
Wat is het einddoel dat hij voor ogen heeft ten aanzien van de internationale samenwerking die hij voorstaat? Ik vind dat belangrijk om te
weten. In de Kamer zijn we vaak verdeeld over dit onderwerp, maar het
feit dat deze kwestie internationaal aangepakt moet worden is iets waar
we het eigenlijk wel over eens zijn. Dus ik vraag naar de inzet van de
staatssecretaris en niet naar een stand van zaken binnen de OECD.
Volgens mij kan hij de Kamer daar gewoon over informeren, zodat we er
ook met elkaar over van gedachten kunnen wisselen.
Staatssecretaris Weekers: Ik vrees dat als ik hier een aparte brief over ga
sturen, we in herhaling vervallen. In januari heb ik hierover al een heel
uitgebreide brief naar de Kamer gestuurd. Vervolgens heb ik aangegeven
dat er met betrekking tot de postbussen een SEO-onderzoek komt. Nadat
het desbetreffende rapport een maand ter consultatie heeft gelegen, zal ik
dat voorzien van een kabinetsreactie. Ook heb ik aangegeven dat ik in
OESO-verband actief zal participeren. Het is ook op last van de G20 dat de
OESO dit doet. Ik stel mij voor dat als er daadwerkelijk iets over te melden
valt, ik dan de Kamer nader informeer. Het is overigens geen formele
vergadering in mei. Ik wil daar gewoon mijn persoonlijke betrokkenheid
aangeven, in de zin dat ik dit niet alleen ambtelijk wil afdoen maar dat ik
mij hierover ook met de tax director zelf wil verstaan.
De heer Klaver (GroenLinks): De link die wordt gelegd met de brief die
komt na het SEO-onderzoek vind ik op zichzelf prima. Ik zou dan wel graag
willen dat de staatssecretaris in die brief ook expliciet ingaat op de doelen
die hij voor ogen heeft bij genoemde internationale aanpak. Wat wil hij
graag tot stand brengen binnen de Europese Unie en de OECD? Ik heb het
voorbeeld genoemd van een gemeenschappelijke vennootschapsbelasting.
Staatssecretaris Weekers: Ik zal kijken wat ik in die brief kan meenemen,
maar van een aantal zaken weet de heer Klaver best wel wat mijn inzet is.
Mijn inzet is niet om tot een Europese vennootschapsbelasting te komen;
ik wil mismatches wegnemen. Ik zal zien of ik er in de brief naar
aanleiding van het SEO-onderzoek wat meer inhoudelijke duiding aan kan
geven.
De heer Koolmees (D66): Ik moet de heer Klaver toch bijvallen. De
kabinetsreactie op het SEO-onderzoek gaat onder andere in op de vraag of
Nederland wel of niet een belastingparadijs is. Ik neem aan dat daarin ook
een beleidslijn wordt uitgezet over hoe de Nederlandse overheid daarmee
omgaat, waar de risico’s zitten en waar eventueel extra beleid nodig is en
hoe het kabinet zich in internationaal verband gaat opstellen in dezen. Ik
vind het verzoek van de heer Klaver heel terecht om in de kabinetsreactie
op het SEO-onderzoek aan te geven wat de Nederlandse overheid wil
gaan doen op dit terrein. Kan de staatssecretaris dat toezeggen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

35

Staatssecretaris Weekers: Ik heb verwezen naar mijn brief van januari.
Die was uitvoerig over wat mijn inzet is. Vervolgens heb ik gezegd dat ik in
de brief naar aanleiding van het SEO-onderzoek zo nodig de resterende
kwesties die de heer Klaver noemt, wil adresseren. Als de Kamer dat dan
nog onvoldoende duidelijk zou vinden, kunnen we daar wat mij betreft
alsdan een debat over voeren.
De heer Koolmees (D66): Ik wil niet flauw doen, maar het is volgens mij
normaal beleid dat een kabinetsreactie vergezeld gaat van een beleidsagenda waarin het kabinet aangeeft wat het wel wil bereiken. Zeker als het
om een internationaal onderwerp gaat waar ook mijn fractie van vindt dat
het internationaal moet worden aangepakt, is het normaal dat het kabinet
aangeeft welke doelen bereikt moeten gaan worden en welke piketpalen
het wil slaan. Gisterenavond hebben we gesproken over Cyprus. Vooraf
was duidelijk welke vijf hoofdlijnen het Nederlandse kabinet hanteert ten
aanzien van Cyprus. Ik kan mij voorstellen dat die vijf hoofdlijnen ook in
genoemde brief terugkomen.
Staatssecretaris Weekers: Volgens mij is het een herhaling van zetten. Ik
heb een- en andermaal aangegeven dat ik misbruik wil tegengaan en dat
ik mismatches tussen de systemen wil wegnemen. Ook wil ik dat de
belastingdiensten veel meer met elkaar gaan samenwerken. Wij doen dit
op onderdelen al met bijvoorbeeld de Britten. Het is van belang dat de
diensten elkaars kwalificaties overnemen. Dus dat alles is mijn inzet, maar
dan wel in multilateraal verband.
Het fietsgebruik kan mijns inziens heel goed gestimuleerd worden vanuit
de kilometervergoeding van € 0,19. Er kunnen arrangementen worden
gerealiseerd waarbij de werkgever de aankoop van een fiets voorfinanciert. Daar ben ik in de schriftelijke behandeling van een eerder belastingplan al uitvoerig op ingegaan.
De kwestie rond de piloten is een van de zaken die aan de orde kunnen
komen bij de behandeling van het belastingverdrag met Duitsland. Als ik
het goed heb, ligt het desbetreffende wetsvoorstel nu bij de Raad van
State en, naar ik hoop, zal het snel naar de Tweede Kamer worden
gestuurd. Dan kunnen dit soort thema’s allemaal geadresseerd worden.
De heer Koolmees heeft nog een vraag gesteld over de gang van zaken
rond de assurantiebelasting. Ik kan hem zeggen dat dit heel goed is
verlopen. Er zijn eigenlijk geen anticipatie-effecten opgetreden. Door de
maatregelen die we hebben getroffen in het kader van het Belastingplan,
zal het dit jaar wat meer opleveren dan in de raming is opgenomen. Het is
overigens wel eenmalig; ik zie de heer Omtzigt namelijk al gretig kijken.
Verder is gevraagd naar de stand van zaken omtrent de definitieve
toekenning van de kinderopvangtoeslag. Over het jaar 2009 heeft 95% nu
een definitieve toekenning ontvangen en voor 2010 is dat 74%. Over het
jaar 2011 heeft inmiddels 34% een definitieve toekenning ontvangen.
Conform het plan van aanpak van de minister van EZ is het doel 200.000
elektrische en semi-elektrische auto’s in 2020 te hebben. Die doelstelling
staat nog steeds. In genoemd plan van aanpak is ook aangegeven hoe dat
doel bereikt wordt.
Dan de auto met chauffeur voor documenten. Dat is een apart fenomeen.
Hoofdregel is dat er geen aparte ritten worden uitgevoerd voor
documenten. Alleen heel incidenteel kan dat als de rit al is ingepland en
het ook praktisch is. Dus het is geen beleid om een koeriersdienst voor
documenten binnen de Belastingdienst te hebben.
De grenseffectenrapportage waarom de heer Omtzigt en mevrouw
Schouten hebben gevraagd, heb ik reeds toegezegd.
De heer Omtzigt heeft gesproken over de voormalige Duitse militaire
pensioenen en SS’ers. De informatie die we krijgen van de Deutsche
Rentenversicherung betreft alleen de Duitse wettelijke pensioenen. Hoe
het precies zit met deze groep ga ik uitzoeken. Zo nodig zal ik mij verstaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

36

of laten verstaan met de Duitse collega. Dit thema pak ik in ieder geval op
en ik kom daar op terug. Het kan namelijk niet zo zijn dat de door de heer
Omtzigt aangeduide groep belastingheffing ontgaat.
De heer Omtzigt (CDA): Ik ben blij dat de staatssecretaris dit oppakt. Ik
zou dan wel graag snel, binnen een week of drie, de brief willen hebben
over wat er precies aan de hand is. We hebben namelijk ook nog vragen
liggen over de claimuitkeringen van Joodse slachtoffers die wel fors
moeten betalen voor de vervolgingsuitkering, terwijl het erop lijkt dat de
SS’ers helemaal niets behoeven te betalen. Ook al is het heel lang
geleden, er zit wat mij betreft behoorlijk wat urgentie achter. Indien de
staatssecretaris wil, kan ik hem er een heel dossier van overhandigen,
want ik heb dit zeer grondig uitgezocht. Dus mijn verzoek is om binnen
drie weken terug te koppelen wat er aan de hand is.
Staatssecretaris Weekers: Ik zeg dat graag toe.
Mevrouw Schouten heeft een vraag gesteld over het beklemd vermogen.
Ik heb reeds een onderzoek ter zake toegezegd met het vaste voornemen
om de resultaten ervan nog voor de zomer naar de Kamer te sturen. Heel
specifiek is in dit kader gevraagd naar de rol van verzekeraars in relatie tot
de eigen woning. Dat betreft ook de discussie die in de memorie van
toelichting was geadresseerd. Ik heb hierop op dit moment geen concreet
antwoord. Ik zal de stand van zaken hieromtrent laten opvragen om na te
gaan of er daadwerkelijk knelpunten op dit punt zijn en of die onvoldoende adequaat worden opgepakt. Verzekeraars hadden mij vorig jaar
toegezegd dat indien er knelpunten zijn, zij die praktisch zullen oppakken.
Als mevrouw Schouten of de heer Groot er voorbeelden van heeft dat dit
onvoldoende wordt gedaan, dan hoor ik die graag en zal ik dat opnemen
met de verzekeraars.
Dan de vraag hoe ik aankijk tegen fictieve schenkingen aan kinderen. Het
is legaal om te schenken en het is ook legaal om een schenking schuldig
te blijven. Echter, wat je mag schenken per jaar, is gelimiteerd. Tot een
bepaalde leeftijd mag er eenmalig een groot bedrag worden geschonken
ter aflossing van de schuld op het eigen huis. Dan heeft de fiscus er
uiteindelijk ook voordeel van omdat er minder beroep wordt gedaan op
de hypotheekrenteaftrek. Verder zijn de bedragen jaarlijks toch behoorlijk
gelimiteerd. Dus ik zie vooralsnog geen aanleiding om hier heel specifiek
actie op te ondernemen, tenzij ik kennis zou krijgen van heel rare
constructies.
Mevrouw Schouten heeft verder gevraagd welke criteria met betrekking
tot anbi’s worden gehanteerd. Het criterium of iets een algemeen nut
beogende instelling is, is een paar jaar geleden, ten tijde van het
kabinet-Balkenende IV, door de wetgever zeer fors aangescherpt. Er is
toen een nieuwe erf- en schenkbelasting doorgevoerd, waarbij het
criterium op 90% is gesteld. Vervolgens is de Belastingdienst het per
categorie gaan bekijken en is ze specifieke anbi’s gaan uitvragen of men
inderdaad aan dat 90%-criterium voldoet. Dus het kan zijn dat er anbi’s
zijn geweest die de eerste paar jaar die controle van de Belastingdienst
zijn ontsprongen, omdat ze niet in het vizier waren en dat ze nu wel
vragen krijgen.
Het punt van het overstappen van sociaal-ethisch beleggen naar groen
beleggen heb ik eerder al onder de aandacht gebracht van de NVB. Gelet
op het feit dat mevrouw Schouten het nu opnieuw opbrengt, zijn er
kennelijk in de praktijk problemen. Als zij er heel specifieke signalen over
heeft dan ontvang ik die graag zodat ik ze bij de desbetreffende bank dan
wel bij de NVB kan neerleggen. Ik zal het thema in ieder geval bij hen
adresseren.
Vervolgens heeft mevrouw Schouten een vraag gesteld over de woning
op het binnenvaartschip. Over dit fenomeen heb ik zelf niet een nadrukkelijk besluit genomen omdat ik daar nu voor het eerst van hoor. Als een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

37

nieuwe woning wordt gecreëerd op een boot, dan valt dat niet onder het
thema renovatie van woningen. Wat betreft nieuw te realiseren woningen
biedt het Europees recht mij geen mogelijkheid om dat onder het verlaagd
btw-tarief te brengen. Als op een binnenvaartschip een gedeelte is
bestemd voor de vracht en een bepaald gedeelte al jarenlang als woning
fungeert, dan mag ik aannemen dat dit ook niet echt als eigen woning
wordt gekwalificeerd. Ik neem aan dat er ook geen onroerendzaakbelasting over wordt betaald. Dat schip vaart namelijk. Ook neem ik aan dat
er geen overdrachtsbelasting over wordt betaald. Ik vind dan ook dat heel
goed bekeken moet worden of er echt sprake is van een bestaande
woning die moet worden gerenoveerd. Daarvoor heb ik de zaak zo ruim
mogelijk uitgelegd. Zo is de ook de tuin erbij inbegrepen en is er geen
gemiezemuis over een tuinhekje. Dus ik heb de wens van de Kamer op dit
punt maximaal geïnterpreteerd. Als dit er niet onder valt, zal er
waarschijnlijk ook geen mogelijkheid zijn om het er wel onder te laten
vallen.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik vind dat toch wel een heel
algemeen antwoord. Ik wil toch wel precies weten wat dan de bezwaren
zijn. Het besluit is al eerder genomen, terwijl de definiëring deze week op
de website van Financiën is gepubliceerd, waaruit blijkt dat het er niet
onder valt. Welnu, het gaat niet om nieuwe woningen, maar om renovatie
en onderhoud van bestaande woningen, waarbij het lage btw-tarief geldt.
Dus ik wil graag een nadere onderbouwing van de staatssecretaris
waarom het in dit geval niet geldt. Ik vind dat hij er zich nu wel erg
gemakkelijk van af maakt.
Staatssecretaris Weekers: Het is geenszins mijn bedoeling om er
gemakkelijk van af te komen. Ik heb inmiddels het precieze ambtelijk
antwoord voor mij, dat ik bij dezen zal voorlezen: een binnenvaartschip is
een roerende zaak die eenvoudig te verplaatsen is en in hoofdzaak geen
woning is, dit in tegenstelling tot de woonboot, die niet eenvoudig te
verplaatsen is en die in hoofdzaak wel bestemd is als particuliere woning.
Daarom hebben we, in tegenstelling tot de regeling van een paar jaar
geleden, de woonboot er wel onder gebracht.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Dit suggereert alsof het geen woning
is. Ik adviseer de staatssecretaris om dan toch eens op een binnenvaartschip te gaan kijken, want dat is gewoon het hoofdverblijf van die
mensen. Een woonboot is ook een roerende zaak. Ik zie het onderscheid
niet. Ik zal mij dan ook beraden of wij dit op een andere manier via de
Kamer kunnen regelen.
Staatssecretaris Weekers: Het staat mevrouw Schouten vrij om via de
Kamer van alles te regelen maar de Europese wetgeving merkt het niet
aan als woning. Die vrijheid heb ik dus gewoon niet. Ten aanzien van een
woonboot is het een ander verhaal. Er zijn ook mensen die wonen in een
caravan. Die wordt ook niet gezien als particuliere woning. Ik begrijp dat
het voor binnenvaartschippers jammer is dat ze niet van deze aantrekkelijke regeling gebruik kunnen maken, maar datzelfde geldt voor de zaken
die door de heer Klein zijn aangemerkt en die niet vallen onder het begrip
«particuliere woningen» en dus ook niet vallen onder het verlaagde
btw-tarief. De Europese richtlijn geeft vrij precies aan wat onder het
verlaagde tarief valt. Dan gaat het over renovatie en herstel van particuliere woningen.
Mevrouw Schouten heeft ook nog een vraag gesteld over de steunstichtingen. Mij zijn geen knelpunter ter zake bekend en mij is ook niet bekend
dat er veel beperkingen gelden. De vraag is in hoeverre er gebruik van
gemaakt wordt, maar ik ben gaarne bereid de partijen waarmee we
destijds de regeling hebben ontworpen, te laten raadplegen teneinde na

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

38

te gaan of zij knelpunten tegenkomen en wat hun ervaringen zijn, zodat
we dit fenomeen goed onder de aandacht kunnen brengen.
Voorzitter. Ik meen hiermee alle vragen te hebben beantwoord.
De voorzitter: Gelet op het ver gevorderde tijdstip stel ik vast dat het niet
echt zinvol meer is om een tweede termijn te houden. Ik kijk even naar de
leden of er nog vragen zijn blijven liggen.
De heer Koolmees (D66): Volgens mij heb ik geen antwoord gekregen op
mijn vraag over de loketstichting die periodieke giften verzamelt.
De heer Omtzigt (CDA): Als ik de staatssecretaris goed heb begrepen,
gaat de grenseffectenrapportage over alcohol en tabak. Mijn vraag is of
daar ook de rode diesel bij kan worden betrokken.
Met betrekking tot Mongolië hadden we de vraag gesteld of de uitgewisselde ambtelijke nota’s en de briefwisselingen naar de Kamer gestuurd
kunnen worden. Er blijken verschillende verhalen te zijn en ik zou het
daarom prettig vinden om hierin wat meer inzicht te hebben.
De heer Bashir (SP): Ik had een vraag gesteld over het laten doen van
aangiften door derden.
De heer Groot (PvdA): De staatssecretaris heeft met betrekking tot het
onderzoek naar internationale belastingverdragen en de inspanningen van
de OESO op dat punt gezegd dat hij kiest voor een multilaterale inzet. Ik
zou op voorhand echter niet willen uitsluiten dat ook onder ogen moet
worden gezien wat Nederland zelf kan doen om eventuele misstanden aan
te pakken. Mijn vraag is of hij dat ook wil meenemen in zijn brief hierover.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie): Ik sluit mij aan bij de vraag van de
heer Omtzigt over de rode diesel.
Met betrekking tot het omzetten van het sociaal-ethisch en cultureel
beleggen naar het groen beleggen was mijn vraag niet zozeer of er
knelpunten zijn. In de brief van de NVB constateer ik dat er kosten worden
gerekend of dat uitstappen niet altijd mogelijk is. Dat is echter niet in lijn
met de toezegging die de staatssecretaris heeft gedaan over de warme
overdracht naar het groen beleggen.
Staatssecretaris Weekers: Laat ik met dat laatste beginnen. Dat overstappen is uiteindelijk een kwestie van de aanbieder zelf. Ik heb al wel
eerder aangegeven bereid te zijn om met de banken te bespreken of ze die
overstap wel zo gemakkelijk mogelijk maken. Als een fiscale faciliteit
vervalt en je ergens geld in hebt zitten, zou je dat wellicht graag willen
verplaatsen naar een fonds, waarbij het prettig zou zijn als banken daar
niet al te moeilijk over doen. Wat betreft het feit dat ze zelf kosten maken
wanneer er van het ene naar het andere fonds moet worden overgestapt
en ze die kosten ook in rekening brengen: ik heb nooit toegezegd dat dit
kosteloos moet gebeuren. Dat kan ik ook niet toezeggen. Ik kan toch
moeilijk toezeggen dat banken aan hun klanten een cadeautje moeten
geven en dat ze die kosten maar voor eigen rekening moeten nemen? Als
die kosten niet bovenmatig zijn, zie ik voor mijzelf geen taak weggelegd.
Als mevrouw Schouten aan de hand van voorbeelden signalen heeft dat
banken er echt bovenmatige kosten voor in rekening brengen die niet
samenhangen met hun daadwerkelijke kosten, waardoor het de facto
onmogelijk is voor mensen om over te stappen, dan wil ik dat thema
opnieuw met die banken bespreken.
De heer Omtzigt en mevrouw Schouten hebben gevraagd of ik de
grenseffecten voor rode diesel in beeld kan brengen. Nee, dat gaat mij
echt niet lukken. Bovendien zie ik er geen meerwaarde in. Naar aanleiding
van vragen van de heer Dijkgraaf ben ik er al op ingegaan. Wat betreft die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

39

rode diesel waren er al verschillen in fiscale behandeling tussen België en
Nederland, die een kwartje beliepen. Daar is nu nog wat bovenop
gekomen, maar het is minder dan verdubbeld. Er bestaat ook niet het
voornemen om in de sfeer van rode diesel nadere maatregelen te treffen.
Ten aanzien van tabaks-, alcohol- en dieselaccijnzen bestaan dergelijke
voornemens wel. In dat licht heb ik gezegd dat ik de vraag van de Kamer
begrijp om de effecten van de vorige verhoging in beeld te brengen, in de
zin dat inzicht daarin nodig kan zijn bij de beoordeling om de volgende
stap te kunnen zetten. Vandaar dat ik mijn toezegging aldus heb
afgebakend.
De heer Omtzigt heeft verder gevraagd naar de correspondenties met
Mongolië. Welnu, die vallen onder de vertrouwelijkheid. Op correspondentie tussen regeringen en tussen regeringen en de Europese
Commissie rust vertrouwelijkheid. Ik ben wel bereid na te gaan in
hoeverre ik tegemoet kan komen aan de wens van de Kamer om meer
informatie. Wellicht kunnen bepaalde stukken vertrouwelijk ter inzage
worden gelegd. Ik heb in ieder geval zelf helemaal niets te verbergen. Laat
dat helder zijn. Brieven die ik heb gestuurd naar mijn collega kan de heer
Omtzigt sowieso krijgen, want daar heb ik niets in te verbergen. Wat
betreft hetgeen de collega naar mij heeft gestuurd, zal ik moeten bezien of
het mij vrijstaat dat openbaar te maken. Tussen de memoranda die
worden uitgewisseld, zitten natuurlijk ook onderhandelingsstukken. Als ik
het ten aanzien van het ene land doe, moet ik dat ook doen ten aanzien
van het andere land. Dat kan dan nog wel eens de nodige consequenties
hebben voor je onderhandelingspositie. Dus ik kan hier niet zomaar
toezeggen dat ik die stukken verstrek.
Dan de aangifte door derden. De hulp bij aangifte, de huba, krijgt nog
steeds een machtigingscode. Dus wanneer mensen naar bijvoorbeeld
ouderenbonden of vakbonden gaan, kan via de machtigingscode nog
steeds hun aangifte worden ingediend. Voor particulieren geldt dat
tegenwoordig een machtigingscode moet worden gevraagd. Op de
website van de Belastingdienst kan via DigiD heel gemakkelijk zo’n code
worden aangevraagd en dan wordt die binnen vijf dagen opgestuurd. Ook
is het mogelijk dat gebruikgemaakt wordt van de DigiD van degene wiens
aangifte het betreft. Als bijvoorbeeld mijnheer Bashir mevrouw Neppérus
helpt met haar aangifte en mevrouw Neppérus er naast zit, kunnen ze
samen de DigiD van mevrouw Neppérus gebruiken om de aangifte in te
dienen. Dus volgens mij hoeft daarmee in de praktijk geen probleem te
bestaan.
Mevrouw Neppérus (VVD): Als je het voor bijvoorbeeld een familielid
doet, krijg je dan ook de informatie die reeds is ingevuld? Kan dat, als je
eerst je aangifte hebt gedaan en daarna de aangifte van die ander wilt
doen? Ik vond dat namelijk niet erg overzichtelijk toen ik er zelf mee bezig
was.
Staatssecretaris Weekers: Ik zie de grote specialist rechts van mij
instemmend knikken. Je kunt de gegevens dus ook downloaden.
Dan kom ik op de loketstichtingen. Door de Belastingdienst is het
standpunt daarover bepaald en ook in brieven uitgedragen, voor het laatst
op 15 november 2012. Het standpunt luidt aldus: een gift aan een
loketinstelling is niet aftrekbaar als elk jaar een andere instelling of
natuurlijk persoon bevoordeeld kan blijken te zijn. Wanneer het gaat om
zo’n loketinstelling kun je ook totaal niet meer achterhalen waar de gift
naartoe gaat. Ik zou zeggen: een gift aan een specifieke anbi. Ik ben ook
van plan ervoor te zorgen dat een en ander straks goed te volgen is door
aan anbi’s een uniek nummer te koppelen, zodat je in elk geval fraude en
misbruik effectiever kunt aanpakken. Overigens, de regelingen voor
vrijgevigheid als zodanig staan recht overeind en dat houden we ook zo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

40

Tegen de heer Groot kan ik nog zeggen dat ik inzet op een multilaterale
aanpak van mismatches. Mocht uit het SEO-onderzoek naar de trusts et
cetera – ik heb ook al aangegeven dingen te laten uitzoeken ten aanzien
van de handhaving – blijken dat er sprake is van misstanden, dan zal ik die
altijd aanpakken. Als ik onwenselijke constructies zie, kom ik in het
Belastingplan met voorstellen om die aan te pakken. Als de Belastingdienst via fraus legis dergelijke zaken kan aanpakken, gebeurt dat
uiteraard ook. Wat wij zien aan misstanden en ongewenst gebruik pakken
we hetzij in de praktijk hetzij via anticonstructiewetgeving aan. Echter,
waar het gaat om mismatches tussen systemen kies ik voor de multilaterale aanpak. Volgens mij zitten de heer Groot en ik daarmee in
hoofdzaak op dezelfde lijn.
De heer Van Vliet (PVV): Voorzitter. Ik zou bij dezen een VAO willen
aanvragen waarin ik een aantal dingen aan de orde wil stellen.
De voorzitter: We zullen het VAO aanvragen met als eerste spreker het
lid Van Vliet.
Hiermee zijn we gekomen aan het eind van dit algemeen overleg. Ik dank
iedereen voor de aandacht en graag tot een volgende keer.
Sluiting 13.30 uur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

41

Volledige Agenda
1. Belastingdienst
Kamerstuk 31 066-154 – Brief regering d.d. 29-01-2013
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Aanbieding 11e halfjaarsrapportage Belastingdienst december 2012
Kamerstuk 33 000-IXB-30 – Brief regering d.d. 29-08-2012
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Antwoorden op vragen
van de commissie inzake voortgang moties Omtzigt en Van Vliet met
betrekking tot Duitse Rente en dwangarbeid
Kamerstuk 31 311-91 – Brief regering d.d. 17-09-2012
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Eenduidige definitie van
zelfstandige zonder personeel (zzp’er)
Kamerstuk 31 066-148 – Brief regering d.d. 25-10-2012
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers (VVD) – Reactie op deze
brief van de Nationale ombudsman inzake de verrekening van toeslagen
door de Belastingdienst/Toeslagen
Kamerstuk 31 066-147 – Brief regering d.d. 26-10-2012
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers (VVD) – Reactie n.a.v. het
verzoek Omtzigt m.b.t. de afhandeling van de definitieve toekenning
kinderopvangtoeslag
Kamerstuk 31 066-149 – Brief regering d.d. 10-12-2012
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Versterken toezicht en
invordering Belastingdienst
Kamerstuk 31 066-151 – Brief regering d.d. 18-12-2012
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Uitvoering van de motie
van het lid Omtzigt c.s. (31 066, nr. 144) over halvering van het
handhavings- en invorderingstekort
Kamerstuk 31 066-155 – Brief regering d.d. 11-03-2013
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Aangiftecampagne 2012
en de resultaten van de steekproef Particulieren 2010
2. Diverse fiscale onderwerpen
Kamerstuk 33 400-IX-4 – Brief regering d.d. 18-09-2012
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Fiscale toezeggingen
Kamerstuk 31 880-6 – Rapport/brief Algemene Rekenkamer d.d.
21-09-2012
president van de Algemene Rekenkamer, S.J. Stuiveling – Aanbieding van
het rapport «Intracommunautaire btw-fraude; Terugblik»
Kamerstuk 33 402-9 – Brief regering d.d. 22-10-2012
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers (VVD) – Evaluatie
werkkostenregeling
Kamerstuk 33 402-53 – Brief regering d.d. 21-03-2013
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Antwoorden op vragen
van de commissie over de werkkostenregeling
Noot:
Let op: bij het verslag van het schriftelijk overleg is tevens de verkenning
van de werkkostenregeling gevoegd (Aan het werk met de werkkostenregeling. Verkenning, verbetering van en vergroten draagvlak voor
werkkostenregeling).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

42

Kamerstuk 33 402-54 – Brief regering d.d. 26-03-2013
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Aanbieding verkenning
inzake werkkostenregeling
Kamerstuk 33 402-51 – Brief regering d.d. 07-03-2013
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Werkkostenregeling
2013Z01626 – Brief regering d.d. 29-01-2013
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Afschrift van de reactie op
de brief van Actal over de btw-ontheffing voor commissarissen
Kamerstuk 33 402-50 – Brief regering d.d. 15-02-2013
staatssecretaris van Financiën, F.H.H. Weekers – Fiscale toezegging rode
diesel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 066, nr. 170

43