Algemene Rekenkamer

PERSOON LIJK

Algemene Rekenkamer

Minister van Binnenlandse Zaken en

Lange Voorhout 8

Konlnkrljksrelatles
viceminister-president
Postbus 20011
2500 EA DEN HAAG

DATUM
BETREFT

Postbus 20015
2500 EA Den Haag
T

070-3424344

E

voorlichtrng@rekenkamer.nl

w www.rekenkamer.nl

27 maart 2019
wetsvoorstel versterking decentrale rekenkamers; wijziging CW 2016

Geachte mevrouw Ollongren,
In uw brief van 22 februari 2019 (kenmerk 2019-0000079719) verzoekt u
ingevolge artikel 7.40, eerste lid van de Comptabiliteitswet 2016 (CW 2016) om
overleg over een voorgenomen wijziging van de CW 2016 in het kader van het
wetsvoorstel Versterking decentrale rekenkamers.
De voorliggende wijziging van de CW 2016 maakt het mogelijk dat de Algemene
Rekenkamer onderzoek ter plaatse uitvoert bij vennootschappen waarin de Staat’
samen met provincies en/of gemeenten een meerderheidsbelang heeft, zonder dat
de Staat zelf een belang heeft van meer dan 50%.
In onze reactie op de consultatieversie van het wetsvoorstel Versterking decentrale
rekenkamers van 11 september 2018 (kenmerk 18004473 R) hadden wij u en uw
ambtsgenoot van Financiën verzocht de onderzoeksbevoegdheid van de Algemene
Rekenkamer gelijk te trekken met die van de decentrale rekenkamers, in geval
sprake is van aandeelhouderschap door verschillende bestuurslagen gezamenlijk.
Wij stellen het op prijs dat u de aanscherping van de bevoegdheden van de
Algemene Rekenkamer direct in het wetsvoorstel Versterking decentrale
rekenkamers heeft meegenomen.

1

In deze brief bedoelen we met ‘Staat’: de rechtspersoon 5taat der Nederlanden. Bestuurlijk gezien betreft

het hier het niveau van de rijksoverheid.

UW KENMERK

2019-0000079719

ONS KENMERK

19001g15 R

BIJLAGEN

•.,

Aandachtspunten bij de voorgestelde wijziging van de CW 2016
Voor wat betreft de voorgenomen wijziging van de CW 2016 geven we u graag een
aantal aandachtspunten mee. Deze aandachtspunten hebben betrekking op:
•

Bevoegdheden van rekenkamers bij (klein)dochterondernemingen van
overheidsdeelnemingen;
Het inlichten van andere bestuurslagen over onderzoek bij een vennootschap

•

met meerdere publieke aandeelhouders;
•

De (plaats van de) wettelijke bepaling over het zenden van een afschrift van
een rapport van de Algemene Rekenkamer aan publieke aandeelhouders.

We lichten deze punten hieronder toe.
Voor onze opmerkingen bij het wetsvoorstel Versterking decentrale rekenkamers
als geheel verwijzen we u graag naar onze brief van 11 september 2018.
Bevoegdheden bij dochters van overheidsdeelnemingen niet geregeld
De voorgestelde wijziging van de CW 2016 maakt dat de Algemene Rekenkamer
voortaan bevoegd is ter plaatse onderzoek te doen bij vennootschappen waarin de
Staat samen met gemeenten en/of provincies een meerderheidsbelang heeft. Het
wetsvoorstel voorziet echter niet in onderzoeksbevoegdheden van rekenkamers ten
aanzien van (klein)dochterondernemingen van deze vennootschappen.
Aangezien de eigenlijke bedrijfsactiviteiten van veel overheidsdeelnemingen in
(klein)dochterondernemingen worden uitgevoerd, zijn wij van mening dat de
onderzoeksbevoegdheid van rekenkamers zich ook dient uit te strekken tot de
(klein)dochterondernemingen van deze vennootschappen.
Dat het wetsvoorstel niet voorziet in bevoegdheden van rekenkamers bij
(klein)dochterondernemingen van vennootschappen waarin publieke
aandeelhouders een gezamenlijk meerderheidsbelang hebben, lijkt een omissie. De
Algemene Rekenkamer heeft sinds de inwerkingtreding van de CW 2016 wél
onderzoeksbevoegdheid bij (klein)dochterondernemingen van vennootschappen
waarin de Staat zelf meer dan 50% van het geplaatste aandelenkapitaal houdt.
Het wetsvoorstel Versterking decentrale rekenkamers regelt de bevoegdheid bij
dochters nu ook voor decentrale rekenkamers: zij worden bevoegd bij
(klein)dochterondernemingen van vennootschappen waarin de gemeente
respectievelijk de provincie meer dan 50% van de aandelen houdt. In lijn hiermee
ligt het voor de hand dat ook de nieuwe bevoegdheid bij vennootschappen waarin
publieke aandeelhouders een gezamenlijk meerderheidsbelang hebben zich
uitstrekt tot (klein)dochterondernemingen.

..,

3/4

Inlichten betrokken bestuurslagen over rekenkameronderzoek

In geval de Algemene Rekenkamer voornemens is een onderzoek in te stellen bij
een vennootschap waarin de Staat samen met provincies en/of gemeenten een
meerderheidsbelang heeft, is zij
7.35 lid 3 CW 2016

-

—

op grond van het nieuw voorgestelde artikel

gehouden om naast de minister die het aangaat ook het

betreffende gemeentebestuur of provinciebestuur in te lichten.
Uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel maken wij op dat met dit
artikel wordt beoogd te voorkomen dat een organisatie onderwerp is van meerdere
rekenkameronderzoeken tegelijk. Het lijkt ons dat in dat geval niet alleen het
gemeentebestuur en/of het provinciebestuur de geadresseerde zou moeten zijn;
gezien de onafhankelijke positie van rekenkamers ligt het in de rede ook de
decentrale rekenkamer(s) in kwestie over het (voorgenomen) onderzoek in te
lichten. We verzoeken u het betreffende artikel hierop aan te passen. Dit geldt dan
eveneens voor de artikelen in de Gemeentewet en de Provinciewet met
gelijkluidende strekking. Ook decentrale rekenkamers zijn dan gehouden de andere
rekenkamers te informeren.
Met u zijn wij overigens van mening dat het van belang is dat rekenkamers
onderling afstemmen (of samenwerken) als zij voornemens zijn een onderzoek in
te stellen bij dezelfde overheidsdeelneming. Dit speelt temeer wanneer de
rechtspersoon (gemeente, provincie of de Staat) waarvan de rekenkamer deel
uitmaakt slechts een relatief klein belang in de vennootschap heeft, zoals bij de
Bank Nederlandse Gemeenten.
Het valt ons op dat het wetsvoorstel niet voorziet in een objectief criterium
bijvoorbeeld het aandelenpercentage

-

—

waaruit blijkt welke rekenkamer het

voortouw heeft ten aanzien van het afstemmen en coördineren van (gezamenlijk)
rekenkameronderzoek. Ook de memorie van toelichting gaat niet in op dit punt. In
de praktijk zal dus moeten blijken hoe dit uitwerkt en of het nodig is (alsnog) in
een wettelijke regeling op dit punt te voorzien. We vragen hiervoor uw aandacht
bij de eerstvolgende evaluatie van de wet.
Bepaling over zenden afschrift rapport aan publieke aandeelhouders

Het wetsvoorstel (artikel III onderdeel C) regelt dat de Algemene Rekenkamer een
afschrift van haar rapport over een onderzoek ten aanzien van een vennootschap
met meerdere publieke aandeelhouders ter kennisneming toezendt aan het
gemeentebestuur en/of provinciebestuur dat medeaandeelhouder in de
vennootschap is. Deze bepaling is ons inziens op een onjuiste plek in de wet
ingevoegd.

..,

De bepaling is in het onderhavige wetsvoorstel onderdeel van artikel 7.30, derde
lid CW 2016, waarin de ‘bestuurlijke hoor- en wederhoor procedure’ tussen
Algemene Rekenkamer en minister is vastgelegd. Door de nieuwe bepaling aan dit
lid toe te voegen kan ten onrechte de indruk ontstaat dat de Algemene
Rekenkamer haar bevindingen en voorlopige conclusies ook ter afstemming aan de
medeaandeelhouders voorlegt.
We hechten er aan dat u de bepaling over het ter kennisneming verzenden van het
onderzoeksrapport opneemt in een nieuw in te voegen derde lid. De tekst van het
huidige artikel 7.30, derde lid CW 2016

-

na vernummering: lid 4

-

kan dan in

ongewijzigde vorm blijven bestaan.
Verdere procedure

Wij verzoeken u een afschrift van deze brief te voegen bij het wetsvoorstel zoals
dat naar de ministerraad, de Raad van State en de Staten-Generaal wordt
verzonden. Een afschrift van deze brief sturen we aan de minister van Financiën.
n kamer

van der Werf,

4/4