OT
VOORTGANGSRAPPORTAGE
september + oktober 2023

Voortgangsrapportage september + oktober 2023

Inhoud
Inleiding ....................................................................................................... 2
Cijfers en observaties .................................................................................. 3
Aanmeldingen ......................................................................................... 3
Gezinnen in beeld .................................................................................... 5
Ondersteuning ............................................................................................. 6
Resultaten ...................................................... ……………………………….…………7
Doorontwikkeling ............................................ …………………………………………7
Werkwijze en proces.......................................................................8
Organisatie………………………………………………………………………………….8
Communicatie……………………………………………………………………………..8
Leren……………………………………………………………………………………………9
Doorkijk ..............................................................…………………………..…..……10

1
Voortgangsrapportage september + oktober 2023

Inleiding
Sinds we op 4 april 2022 zijn gestart, publiceren we iedere twee maanden
een voortgangsrapportage om onze cijfers, resultaten, bevindingen en
ontwikkelingen te delen. Deze rapportage gaat over de maanden
september en oktober 2023.
Naast de voortgangsrapportage, publiceren we ook leerrapportages. Dit
zijn rapporten waarin we minder ingaan op de cijfers en meer op de
inhoud van ons werk; wat komen ouders en wij in de praktijk tegen en
wat zijn onze bevindingen? Ons tweede, en meest recente
leerrapportage, is in april 2023 gepubliceerd en staat in het teken van
onze geleerde lessen na één jaar Het Ondersteuningsteam. Je vindt het
leerrapport op onze website onder het kopje ‘Feiten’, of door op deze link
te klikken.
In deze voortgangsrapportage lees je hoeveel mensen zich tot en met
oktober 2023 bij ons hebben aangemeld en via welke route dat is
geweest. Daarnaast delen we cijfers over de uit huis- en thuisplaatsingen,
wat de wensen van ouders én kinderen zijn en in hoeverre het ons tot nu
toe gelukt is om daaraan te werken.
We zijn continu in ontwikkeling om ouders en kinderen zo goed als
mogelijk te blijven ondersteunen. Wat we daar in september en oktober
voor hebben gedaan en de komende maanden nog voor gaan doen, vind
je ook in deze rapportage.
Benieuwd naar eerdere rapportages? Deze vind je op de website
www.hetondersteuningsteam.nl op de pagina ‘Feiten’. Ook zijn we te
volgen via onze LinkedIn-pagina en op Twitter via @OT_Uithuisplaatsing.

2
Voortgangsrapportage september + oktober 2023

Cijfers en observaties
Aanmeldingen
In totaal hebben t/m eind oktober 632 mensen zich bij ons aangemeld.
•
•

•

•

325 ouders en kinderen worden ondersteund. Dit zijn 312
lopende en 13 heropende trajecten.
69 trajecten zijn nog niet gestart
Voordat het ondersteuningstraject start, onderzoeken we of de
aangemelde persoon tot onze doelgroep behoort: gedupeerde
van de toeslagenaffaire én te maken (gehad) met
uithuisplaatsing(en) van kinderen. Deze fase kan een dag tot
enkele weken duren. Deze aanmeldingen scharen we onder de
categorie ‘nog niet gestarte’ trajecten.
114 trajecten zijn nooit gestart
Het kan zijn dat een ondersteuningstraject nooit start omdat we
bijvoorbeeld niet meer in contact komen met een ouder of kind,
of omdat de aangemelde persoon niet tot onze doelgroep
behoort.
124 ondersteuningstrajecten zijn volledig doorlopen en afgesloten

Om de gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire – die te maken hebben
(gehad) met uithuisplaatsing(en) van hun kind(eren) vanuit een
jeugdbeschermingsmaatregel – te bereiken en hen een gericht
ondersteuningsaanbod vanuit het ministerie van JenV te bieden, hebben
deze ouders een ondersteuningsbrief ontvangen. In de brief zijn ze
geïnformeerd over het bestaan van Het Ondersteuningsteam, ons werk
en wat wij voor hen kunnen betekenen. De brief is in twee batches
verstuurd: de eerste groep ouders heeft de brief op 19 september
ontvangen, de tweede groep op 13 en 20 november.
Sinds de verzending van de brief zien we een relatief grote toename in het
aantal aanmeldingen (zoals te zien in de afbeelding links). Tussen 19
september (verzending batch 1) en 31 oktober zijn er in totaal 122 nieuwe
aanmeldingen binnengekomen. 74 van deze aanmeldingen, hebben zich
aangemeld naar aanleiding van de ondersteuningsbrief.

Aanmeldingen per maand1

1 De cijfers van voorgaande maanden kunnen enigszins verschillen met eerdere

gepubliceerde voortgangsrapportages. Dit komt doordat aanmeldingen die aan het einde
van de maand binnenkomen, de volgende maand in onze monitor verwerkt worden.

3
Voortgangsrapportage september + oktober 2023

De afbeelding hieronder geeft aan waar de 632 mensen die zich hebben
aangemeld vandaan komen. Mensen die zich vanuit het buitenland
hebben aangemeld (24) zijn niet opgenomen in deze afbeelding.

Reactietijd na aanmelding
Bij 76% van de mensen die zich hebben aangemeld, is er binnen twee
dagen telefonisch contact geweest. Bij 62% is er binnen een week een
welkomstgesprek ingepland. Deze relatief korte reactietermijnen worden
als positief ervaren.

Kenmerken aanmelders
Moeders vormen de grote meerderheid van de mensen die we
ondersteunen. In een kleiner aantal gevallen ondersteunen we vaders,
beide ouders of een kind. De afbeelding hieronder laat zien wie er
ondersteund wordt.
Wie wordt er ondersteund?2

Het merendeel van de mensen meldt zich rechtstreeks bij ons aan (478).
Een constant aantal meldingen komt binnen via een professional (117).
Mensen die zich aanmelden weten ons te vinden via bijvoorbeeld
gemeenten, UHT Belastingdienst, ministerie van Justitie en Veiligheid,
belangengroepen, Openbaar Ministerie, GGZ of gecertificeerde
instellingen.

2

De categorie ‘Nog niet in beeld’ betreft trajecten met de status ‘Nog niet gestart’.

4
Voortgangsrapportage september + oktober 2023

In meerdere situaties wordt er aangegeven dat er sprake is van meerdere
redenen ofwel (complexe) multi-problematiek.

Gezinnen in beeld
Kinderen
In totaal zijn er 968 kinderen betrokken bij de gezinnen die wij
ondersteunen. Hiervan zijn er 543 uithuisgeplaatst: 336 zijn op dit
moment uithuisgeplaatst, 207 zijn uithuisgeplaatst geweest.

Betrokken Jeugdzorgregio’s
Op dit moment zijn GI’s van 39 jeugdzorgregio’s bij de gezinnen
betrokken. Bij een aantal gezinnen zijn er GI’s uit verschillende regio’s
betrokken. De regio’s die het vaakst voorkomen zijn:

Uithuisplaatsingen
Van de 543 uithuisgeplaatste kinderen, weten we van 501 of er sprake is
van wel of geen jeugdbeschermingsmaatregel, zie de volgende tabel.
Met jeugdbeschermingsmaatregel
Zonder jeugdbeschermingsmaatregel
Zowel met als zonder jeugdbeschermingsmaatregel
Totaal

373
99
29
501

Het merendeel (148) van deze kinderen verblijft op dit moment in een
pleeggezin (niet zijnde het netwerk), in het netwerk (bij familie of
vrienden (129), of bij de andere ouder (102).

Reden uithuisplaatsing
Onderstaande categorieën worden door de procesbegeleiders en ouders
geïdentificeerd als de meest voorkomende redenen voor uithuisplaatsing:
-

-

Amsterdam-Amstelland (51 gezinnen)
Rijnmond (46 gezinnen)
Flevoland (31 gezinnen)
Haaglanden (24 gezinnen)
Zuid-Holland Zuid (21 gezinnen)

Gezinssamenstelling en gezag
De gezinssamenstelling van de mensen die in begeleiding zijn (of waren),
is voornamelijk éénoudergezinnen. Er is weinig sprake van intacte
gezinnen. Er zijn meer ouders die gezag over alle kinderen hebben (198)
dan ouders die geen gezag hebben (96). Er zijn ook meer gezinnen waarbij
het gezag bij één ouder ligt (142), dan gezinnen waarbij beide ouders
gezag hebben (105). Zie de afbeeldingen links op de volgende pagina voor
details.

Financiële problematiek
Onveilige thuissituatie, huiselijk geweld
Gebrek aan huisvesting
Middelengebruik en verslaving
Onvermogen om voor de kinderen te zorgen
Acties van de partners
Complexe (echt)scheiding
Mogelijk strafbare feiten
(Mentale) gezondheidsklachten
5
Voortgangsrapportage september + oktober 2023

Gezinssamenstelling3

kind(eren), overig herstel van betrokken gezinsleden en het terugdraaien
van de uithuisplaatsing.
Mensen hebben daarnaast ook specifieke ondersteuningsvragen. Van de
vragen die nu bekend zijn, vragen ze de procesbegeleiders in de meeste
gevallen te helpen met persoonlijk herstel, erkenning en gezinsherstel.
Ondersteuningsverzoeken bij aanmelding

Heeft/hebben de ouder(s) gezag?4

Welke ondersteuning bieden we?

Ondersteuning
Over het algemeen hebben we goed in beeld welke ondersteuningsbehoeften en vragen er zijn, welke ondersteuning wordt ingezet en welke
resultaten we bereiken.

Gewenste gezinssituatie en ondersteuningsverzoek

De afbeelding links op de volgende pagina, laat zien welke ondersteuning
procesbegeleiders bieden. Voor de leesbaarheid hebben we de
verschillende antwoordmogelijkheden geclusterd in thema’s.5 De
aantallen in de afbeelding refereren aan het aantal gezinnen waarin
minimaal één ondersteuningsvorm binnen een categorie is ingezet (dit
kunnen er ook meer zijn).

Van de mensen die wij begeleiden, waarvan de gewenste gezinssituatie
bekend is, is er in de meeste gevallen de wens voor contactherstel met
3

De categorie ‘Nog niet in beeld’ betreft met name trajecten met de status ‘Nog niet
gestart’ of trajecten met de status ‘Lopend’ die zich in de beginfase bevinden.
4
De categorie ‘Nog niet in beeld’ betreft trajecten met de status ‘Nog niet gestart’. De
categorie ‘N.v.t.’ betreft ondersteuningstrajecten van (meerjarige) kinderen. Dit zijn

kinderen van ouders die gedupeerd zijn door de toeslagenaffaire en uithuisgeplaatst zijn
(in het verleden).
5
De vragen die onder elk thema vallen zijn terug te vinden in het voortgangsrapport van
november 2022.

6
Voortgangsrapportage september + oktober 2023

Welke ondersteuning wordt/is geboden?

Resultaten
De aantallen in de afbeelding hieronder refereren naar het aantal
gezinnen waarin minimaal één resultaat binnen een categorie bereikt is
(dit kunnen er ook meerdere zijn).6
Welke resultaten zijn bereikt?

We zien dat het vaakst ondersteuning wordt geboden op persoonlijk
herstel. Dit sluit aan op de vaakst benoemde ondersteuningsbehoeften.
Daarnaast wordt ongeveer even vaak ondersteuning geboden rondom
bestaanszekerheden, op de relaties met externe betrokkenen en de
uithuisplaatsingen.
De verklarende analyse (VA) is bij 6 gezinnen afgerond. Bij 18 gezinnen
wordt de VA op dit moment uitgevoerd.

De vaakst voorkomende resultaten rondom uithuisplaatsingen en
gezinsherstel zijn:
Uithuisplaatsingen
• Bezoekregeling verbeterd (30)
• Bezoekregeling tot stand gebracht (11)
• Gezag terug/behouden (8)
• Voorkomen uithuisplaatsing (7)

6

De resultaten die onder elke categorie vallen zijn terug te vinden in het
voortgangsrapport van november 2022.

7
Voortgangsrapportage september + oktober 2023

•

Gezinsherstel
•
•
•

mail). Op werkdagen van 10:00 uur tot 20:00 uur, kunnen ouders
en kinderen ons gratis bellen.
In de eerste twee weken – na verzending van
ondersteuningsbrieven (zie hierboven) – werkt het Belteam
gezamenlijk op locatie en is het team uitgebreid met meer
procesbegeleiders die gereed staan om de telefoon aan te
nemen. Met als doel, voorkomen dat ouders en kinderen in de
wacht worden gezet en zo snel mogelijk geholpen worden.
Om de procesbegeleiders die dienst doen in het Belteam, zo goed
mogelijk voor te bereiden op de telefoontjes, zijn verschillende
(interne) communicatieproducten- en activiteiten georganiseerd.
Denk aan de organisatie van Belteam-trainingen, het opstellen
van een Belscript, een Checklist Beldienst (starten en afsluiten),
een Q&A en een Belteam Werkwijze.

Terugplaatsing kinderen na een uithuisplaatsing (23
kinderen bij 16 gezinnen)

Contactherstel met kind(eren) (25)
Contactherstel tussen kinderen (14)
Relatie met familieleden hersteld (7)

In de afbeelding rechts op de vorige pagina, zien we dat de vaakst
bereikte resultaten te maken hebben met persoonlijk herstel. Dit sluit aan
bij de vaakst benoemde behoeften (zie rechter afbeelding op pagina 6) en
bij de ondersteuning die wordt geboden (zie linker afbeelding op pagina
7). Dit is belangrijk omdat persoonlijk herstel, samen met het op orde
brengen van bestaanszekerheden, voorwaardelijk is voor het bereiken van
resultaten rondom de uithuisplaatsingen en gezinsherstel.

Organisatie
•

Doorontwikkeling
Werkwijze en proces
•

•

Om de gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire – die te maken
hebben (gehad) met uithuisplaatsing(en) van hun kind(eren)
vanuit een jeugdbeschermingsmaatregel – te bereiken en hen een
gericht ondersteuningsaanbod vanuit het ministerie van JenV te
bieden, hebben deze ouders een ondersteuningsbrief ontvangen.
De brief is in twee batches verstuurd: de eerste groep ouders
heeft de brief op 19 september ontvangen, de tweede groep op
13 en 20 november. In de brief zijn de ouders onder andere
geïnformeerd over het bestaan van Het Ondersteuningsteam, ons
werk en wat wij voor hen kunnen betekenen.
Om zo goed mogelijk bereikbaar te zijn voor ouders en kinderen,
is Het Ondersteuningsteam ook telefonisch te bereiken (naast

In oktober zijn 9 nieuwe procesbegeleiders geworven en getraind
in de werkwijze- en processen van het OT. Hierna worden zij
gekoppeld aan ouders die zich aanmelden. Het
Ondersteuningsteam bestaat nu uit 60 procesbegeleiders.

Communicatie
•

•

Onze procesbegeleiders praten elke dag met gedupeerde ouders.
Om in heldere taal te vertellen wat we doen en wat we voor hen
kunnen betekenen, hebben we de procesbegeleiders gevraagd
om voor de camera te vertellen over hun werk. En niet alleen in
het Nederlands, ook in het Berbers, Arabisch en Engels: dit is wie
we zijn, dit is wat we doen. Bekijk hier alle filmpjes.
De website van Het Ondersteuningsteam is uitgebreid met een
pagina waarin een overzicht staat van beschikbare hulp rondom
juridische- en geldzaken, lotgenotencontact, stress en

8
Voortgangsrapportage september + oktober 2023

•

gezondheid. Verder wordt de website doorlopend
geoptimaliseerd.
Op de social media-kanalen zetten we zoveel mogelijk in op
naamsbekendheid, bereikbaarheid (ons telefoonnummer,
voornamelijk op Facebook) en de geleerde lessen en
boodschappen voor zorg- en jeugdprofessionals. Op LinkedIn is de
stijging in het aantal volgers het grootst (880 volgers).

•

•

Leren
•

•

Van juli tot en met eind september hebben we een enquête
gehouden. Om te weten hoe ouders onze ondersteuning beleven;
om te evalueren, te leren en waar nodig, te verbeteren. De
resultaten van de enquête zijn gebundeld in het Enquêterapport
(gepubliceerd in oktober).
Het Ondersteuningsteam heeft meegewerkt aan de podcast
‘Jeugdzorg, wat bedoel je?’ (aflevering 13). José Vianen en
Nicoline den Ouden (van het OT), gaan in gesprek met Mariska
van der Steege, Adri van Montfoort en Rene Peters. José en
Nicoline vertellen wat het OT doet en kán, maar ook – vanuit de
ervaring van het OT – hoe verwoestend het is als je enorm
beschadigd bent door een overheid die jou had moeten
beschermen. En wat we nu moeten doen om ervoor te zorgen dat
de hulpverlening niet opnieuw verstrikt raakt. Terugluisteren kan
hier.

•

•

José Vianen en Sonja Hopmans van Het Ondersteuningsteam
hebben ervaringen van Het OT gedeeld bij de Meetup van het
programma Toekomstscenario, met de projectleiders van de elf
proeftuinen. De Meetup stond in het teken van het bouwen,
begeleiden en behouden van teams in de proeftuinen. Vanuit de
ervaringen en geleerde lessen van het OT ging men in gesprek
over teamcultuur, teamleren en kernwaarden.
Het Ondersteuningsteam is (structureel) aangesloten bij de
Meedenkgroep ‘Vakmanschap’ van het programma
Toekomstscenario. De Meedenkgroep is een ‘inspiratiedocument’
aan het opstellen met betrekking tot een andere wijze van
werken, de benodigde houding en het gedrag van professionals.
voor het werken conform het programma Toekomstscenario.
Het Ondersteuningsteam evalueerde samen met Molendrift, GI’s
en het ministerie de ingezette Gedeelde Verklarende Analyses
(GVA’s). Het doel is het evalueren van de inzet, het proces en de
resultaten van de GVA’s, om verbetervoorstellen te doen en
afspraken te maken zodat de meerwaarde ervan voor ouders en
kinderen wordt vergroot. De evaluaties worden op basis van
praktijkervaringen gedaan, de focus ligt op ‘hoe we het doen’ en
welke afspraken hieraan ondersteunend zijn. Het is een
gezamenlijk proces en er is niet één oplossing.
Er heeft een evaluatie plaatsgevonden naar aanleiding van de
knelpunten die het OT ondervond en signaleerde in de
samenwerking met de GI’s en RvdK. Dit is in februari van dit jaar
in het Directeurenoverleg besproken.
De evaluatie is onder begeleiding van een externe gespreksleider
gehouden, waarbij praktijkervaringen en inzichten gedeeld zijn.
Duidelijker is geworden wat werkt en wat de dilemma’s zijn. Dit
wordt besproken met een aantal bestuurders, waarbij afspraken
voor verbetering worden gemaakt.
9

Voortgangsrapportage september + oktober 2023

•

•

•

•

Mensgericht werken maakt in de werkwijze van Het
Ondersteuningsteam een groot verschil voor ouders en kinderen.
Om jeugdzorgprofessionals hierin te inspireren, maakten we een
verhalenbundel: ‘Zien is iets anders dan kijken’: 5 ervaringen van
professionals en ouders over contact maken, verbinden en
gelijkwaardig samenwerken in de jeugdzorg. Bekijk hier de
bladerbare versie.
Het Ondersteuningsteam heeft presentaties gegeven aan sociale
wijkteams in Leiden en Rotterdam: over wat wij doen, onze
werkwijze, met ruimte voor een open gesprek en vragen (onder
andere over de samenwerking in de ondersteuning aan ouders en
kinderen).
Tijdens de posterpresentatie op de Dag Van de Jeugdprofessional
(op 22 september) – georganiseerd door BPSW en SKJ – ging het
OT in gesprek met professionals over de lessen van het OT. Met
behulp van mooi vormgegeven quotes van ouders op grote
puzzelstukken, ontstonden mooie gesprekken en inzichten. Het
leerrapport en de eerste versie van de verhalenbundel werden
enthousiast in ontvangst genomen.

•

Jolanda Ter Avest (advocaat en tevens lid van onze
expertpool), heeft in oktober, aan de procesbegeleiders van
het OT, een interactieve webinar gegeven over aansluiten bij
de jeugdbescherming binnen de kaders van de jeugdwet.
Procesbegeleiders kregen meer inzicht in hoe je vanuit de
juiste taal en met kennis van zaken over relevante thema’s,
beweging kunt creëren samen met de jeugdbescherming en
zo, bijdraagt aan gezinsherstel.
Het OT heeft het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) benaderd en
gevraagd onderzoek te doen naar de impact van de
gezagsbeëindigende maatregel op gezinnen. Het NJi doet een
eerste verkenning. Uit literatuur is namelijk gebleken dat er
weinig bekend is over kinderen en gezinnen in Nederland met
een voogdijmaatregel na gezagsbeëindigende maatregel en
over het effect en de impact van deze maatregel op het leven
van kinderen en hun gezinnen. Voor deze verkenning zal het
NJi ook een ouder en haar kind en een meerderjarig jongere
interviewen, die in begeleiding zijn bij het OT.

Doorkijk
•

Met de verzending van de ondersteuningsbrief in september en
november (zie ‘Werkwijze en proces’), verwachten we in
december en januari een piek te bereiken in het aantal lopende
ondersteuningstrajecten.

10
Voortgangsrapportage september + oktober 2023