Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 792 XIII

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor
het jaar 2008 (wijziging samenhangende met de
Najaarsnota)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 15 december 2008
De vaste commissie voor Economische Zaken1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer verslag uit te brengen
in de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven antwoorden.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Tichelaar
De griffier van de commissie
Franke

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik
(CDA), Vendrik (GL), Ten Hoopen (CDA), Tichelaar (PvdA), voorzitter, Hessels (CDA), ondervoorzitter, Van der Ham (D66), Van Velzen (SP),
Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Samsom
(PvdA), Irrgang (SP), Jansen (SP), Biskop
(CDA), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den
Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Graus
(PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Vos (PvdA), De
Rouwe (CDA) en Elias (VVD).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Dijk
(CDA), Sap (GL), Van Vroonhoven-Kok (CDA),
Blom (PvdA), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt (SP), Blok
(VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma (PvdA),
Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot
Babberich (CDA), Cramer (CU), Atsma (CDA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Madlener
(PVV), Vacature (VVD), Van Dam (PvdA),
Gerkens (SP), Thieme (PvdD), Heerts (PvdA),
Uitslag (CDA) en Weekers (VVD).

KST126225
0809tkkst31792XIII-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

1

De vaste commissie voor Economische Zaken heeft over de wijziging van
de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken voor het
jaar 2008 (Kamerstuk 31 792 XIII) de regering de navolgende vragen ter
beantwoording voorgelegd. De vragen en de daarop gegeven antwoorden
zijn hieronder afgedrukt.
1
Kan de regering aangeven of de kredietverstrekking nu wel of niet stokt?
Wordt de kredietverstrekking door banken door EZ gemonitord?
Volgens de laatste gegevens van DNB over oktober 2008 is de groei in de
kredietverlening vrijwel teruggelopen naar nul. Dat is op zich niet opzienbarend in het licht van de terugloop in financieringsaanvragen die bij een
dreigende recessie gebruikelijk is. Er is echter niet bekend wat achter deze
statistische informatie verborgen is. Aangenomen wordt bijv. dat meer
bedrijven hun bestaande kredietlijnen met banken vol getrokken hebben,
waardoor er een hogere kredietverlening is geweest. Ontwikkeling van de
BBMKB, waarbij enkel garanties gegeven worden op nieuwe kredieten,
laten zien dat sinds augustus het maandelijkse gebruik daalt ten opzichte
van vorig jaar. Vanuit het bedrijfsleven worden signalen ontvangen die
alle aangeven dat het steeds moeilijker wordt om krediet te krijgen en dat
daarbij de voorwaarden die banken aan bedrijven opleggen aangescherpt
zijn. Daarbij springt met name de rente er in negatieve zin uit.
Wat betreft monitoring heeft het kabinet in zijn brief van 21 november
(kamerstuk 2008–2009, 31 371, nr. 54) aangegeven dat het op basis van
input van DNB zal monitoren in hoeverre sprake is van doorgeschoten
risicoaversie. Een gezamenlijke werkgroep van Min Fin, DNB en EZ is met
de uitwerking van dit voornemen aan de slag gegaan.
2
Heeft de verruiming van de BBMKB geleid tot een verruiming van de
(voorgenomen) kredietverlening? Welke andere instrumenten heeft EZ, of
zou EZ moeten hebben, om de kredietverlening op gang te brengen?
Omdat er sprake is van een bepaalde doorlooptijd van een kredietaanvraag bij zowel de bank als het bedrijf en BBMKB meldingen na-ijlen
wordt verwacht dat er eind december meer zicht is op de toepassing van
de verruiming van de BBMKB. Sinds begin november kunnen banken
gebruik maken van de uitbreiding van de BBMKB.
– Door de verruiming van de BBMKB hebben banken meer mogelijkheden om de BBMKB toe te passen, maar de benutting wordt door
meerdere factoren bepaald. De conjunctuur, vooral de investeringsgeneigdheid van bedrijven, speelt een grote rol bij de vraag naar
nieuwe kredietverlening en waarschijnlijk ook bij de benutting van de
BBMKB.
– Naast de BBMKB is er voor risicodragend vermogen de Groeifaciliteit
beschikbaar voor het MKB. Door de communicatie over deze instrumenten meer te richten op de adviseurs en het MKB-bedrijf kunnen zij
bij de banken vragen deze instrumenten meer toe te passen. Vooruitlopend op een algemeen communicatieplan over het EZ-instrumentarium wordt de communicatie m.b.t. BBMKB en Groeifaciliteit voor
intermediairs nu al geïntensiveerd. Voor grotere bedrijven kent EZ op
dit moment nog geen financieringsfaciliteiten. Deze zijn nu in studie:
zie vraag 3.
3
Kan de regering nadere informatie geven over de plannen om de groeifaciliteit uit te breiden, zoals op de voorpagina van het Financiële Dagblad
van 4 december 2008 stond? Waarom wordt gekozen voor de groei-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

2

faciliteit in plaats van de BBMKB? Is het waar dat het om 1,5 miljard euro
aan garanties zou gaan?
Een mogelijke maatregel die in geval van stagnerende kredietverlening
aan het bedrijfsleven aan de orde kan komen, betreft uitbreiding van de
bestaande Groeifaciliteit. Daarbij wordt uitgegaan van een regeling met
een vangnetkarakter, kostendekkende premie met reële risico-opslag en
een maximaal garantieplafond van € 1,5 mld. De vormgeving van een
dergelijke tijdelijke maatregel wordt thans onderzocht. Hierbij wordt de
opinie van de banken meegenomen. Onderzocht wordt een garantie door
de Staat van 50% op bancaire leningen, zowel achtergesteld als niet
achtergesteld. Als deze maatregel wordt genomen zal dit gebeuren in de
vorm van een apart luik binnen de Groeifaciliteit in plaats van binnen de
BBMKB, omdat de vormgeving van de bestaande Groeifaciliteit meer
passend is voor leningen van een dergelijke omvang. Voor grotere
bedragen past namelijk meer de maatwerk aanpak van de Groeifaciliteit
(beperkter aantal leningen, die vooraf door de Staat worden goedgekeurd)
boven de confectie benadering van de BBMKB (grote aantallen leningen,
die door de banken zelf binnen de spelregels van de regeling onder de
BBMKB kunnen worden gebracht). Ook de risicoverdeling en risicopremie
van de Groeifaciliteit passen beter bij grotere leningen. Vanwege de
grootte van de leningen en dienovereenkomstig van de Staatsgaranties
wordt inderdaad uitgegaan van een aparte lijn voor deze tijdelijke maatregel van € 1,5 mrd.
4
Waarom heeft de NMa verschillende procedures tegen de verwachting in
verloren? Hoe passen de tegenvallende inkomsten uit boetes in het high
trust beleid van het kabinet? Impliceert het high trust beleid minder
toezicht, maar een hardere aanpak van bedrijven die in de fout gaan?
Wanneer kan de Kamer eindelijk het wetsvoorstel waarmee strafrechtelijke sancties en zwaardere boetes worden ingevoerd tegemoet zien?
De ontvangstenraming voor 2008 is gebaseerd op de daadwerkelijk door
de NMa in het verleden opgelegde boetes. De daadwerkelijke hoogte en
het moment van betaling van deze boetes is niet zeker aangezien tegen
elk boetebesluit bezwaar, beroep en hoger beroep kan worden aangetekend. In bezwaar en (hoger) beroep kan de boete voor (een deel van) de
betrokken ondernemingen worden verlaagd. Bovendien heeft het aantekenen van bezwaar of (hoger) beroep, opschorting van de betaling van de
opgelegde boete tot gevolg zolang de bezwaar- of (hoger) beroepsprocedure loopt. Bij de behandeling van bezwaar en (hoger) beroep
worden steeds de omstandigheden van het specifieke geval gewogen
door de NMa (bezwaar), de rechtbank Rotterdam (beroep) en het College
van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) (hoger beroep). Het moment van
ontvangst van de boete is ook afhankelijk van de financiële positie van
een onderneming. Er kunnen bijvoorbeeld betalingsregelingen worden
toegepast indien het direct opeisen van de boete (inclusief eventuele
wettelijke rente) tot onoverkomelijke problemen zou leiden in de bedrijfsvoering (faillissementen) van de beboete onderneming. Indien bezwaar,
beroep en eventueel hoger beroep leidt tot verlaging of opschorting van
betaling van de oorspronkelijk opgelegde boetes dan wordt de
ontvangstenraming in de EZ-begroting hierop geactualiseerd. Hierbij
moet worden aangetekend dat de geraamde ontvangsten inschattingen
zijn die niet taakstellend zijn voor de NMa en dus geen doel op zich
vormen voor de NMa.
Het doel van het rijksbrede high trust-beleid is inderdaad dat toezichthouders minder middelen inzetten om overtredingen op te sporen in gevallen
waarin risico’s beperkt zijn, maar harder optreden als de wet wordt over-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

3

treden. De met high trust gepaard gaande risicoanalyse helpt hierbij om
de beschikbare middelen efficiënt en effectief in te zetten. Door mogelijke
gedragseffecten van harder optreden is op voorhand niet met 100% zekerheid te zeggen dat de high trust boeteopbrengsten daadwerkelijk met het
in de begroting opgenomen bedrag zullen toenemen.
Zoals toegezegd aan uw Kamer zullen begin volgend jaar boetebeleidsregels worden opgesteld voor de NMa (inclusief de Energiekamer) waarin
de strengere aanpak van het high trust beleid tot uitdrukking wordt
gebracht. Momenteel wordt gewerkt aan het opstellen van die boetebeleidsregels waarbij de strenge Europese richtsnoeren voor kartelboetes
als voorbeeld dienen. Voorts is besloten om de bestuursrechtelijke handhaving van de Mededingingswet aan te vullen met een nader uit te
werken mogelijkheid van strafrechtelijke sanctionering, waarbij de NMa
zaken kan aanbrengen bij het Openbaar Ministerie. De aanvullende
werking van het strafrecht is daarbij met name zichtbaar op het vlak van
de sanctionering van leidinggevenden (natuurlijke personen), aangezien
de NMa reeds doeltreffende sancties aan ondernemingen kan opleggen.
Bij brief van 24 juli 2008 (Kamerstuk 2007–2008, 31 200 XIII, nr. 76) is de
Kamer gemeld dat in de eerste helft van volgend jaar een wetsvoorstel
hiertoe wordt ingediend. De verhouding tussen het bestuursrecht en het
strafrecht is complex. De uitwerking van mijn voornemen in een wetsvoorstel vergt daarom een zorgvuldige en gedegen voorbereiding.
Overleg daarover is momenteel gaande tussen mijn ministerie en het
ministerie van Justitie.
5, 6 en 10
Wanneer zullen de onderhandelingen over de borgstellingsregeling
Scheepsnieuwbouw naar verwachting zijn afgerond en wat zijn de knelpunten die tot vertraging hebben geleid? Waar spitst het conflict zich op
toe?
Is het zinvol om de borgstellingsregeling Scheepsnieuwbouw in stand te
houden?
Waarom wordt de borgstelling voor de scheepvaart opnieuw voor 0%
benut? Kan deze borgstelling geheel of gedeeltelijk worden overgeheveld
naar de BBMKB, die wel wordt benut?
De vragen 5, 6 en 10 hebben alle drie betrekking op de borgstellingsregeling Scheepsnieuwbouw. Daarom is ervoor gekozen de beantwoording van deze vragen samen te nemen.
Zowel banken als de scheepsbouwindustrie hebben tot dusverre aangegeven behoefte te hebben aan deze regeling. Er is echter geen gebruik
gemaakt van de regeling. De achtergrond hiervoor is tweeledig. Enerzijds
hebben tot nu toe gunstige marktomstandigheden en goede orderportefeuilles bij de werven de urgentie om de regeling te benutten
verminderd. Financiering was binnen de gebruikelijke bancaire lijnen
realiseerbaar. Anderzijds hebben de banken aangegeven een andere
risico-inschatting te hebben met betrekking tot de regeling met de daaruit
voortvloeiende onzekerheid voor banken. De banken hebben zich tot
dusverre op het standpunt gesteld dat de overheid een onvoorwaardelijke
borgstelling moet afgeven. Dit standpunt acht de overheid te rigide. Een
onvoorwaardelijke borgstelling biedt de overheid geen gelegenheid om
ten onrechte uitbetaalde bedragen bij banken terug te vorderen. De overheid wil geen afbreuk doen aan haar verplichtingen uit hoofde van
verstrekte borgstellingen, maar wenst dit wel te zien in het juiste juridische perspectief tot de mogelijkheden van recuperatie van kredieten.
Zolang de banken vasthouden aan een volledig onvoorwaardelijke borgstelling ligt het perspectief voor een oplossing niet binnen handbereik.
Niettemin blijft het de inzet om met betrokken partijen in goed overleg tot
een werkbare oplossing te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

4

Overheveling naar de BBMKB is – nog los van de vraag of dit praktisch
mogelijk zou zijn – op dit moment niet aan de orde. Zoals bekend is de
BBMKB recent aangepast waardoor het Nederlandse bedrijfsleven de
regeling nog kan benutten. Op dit moment zijn er geen signalen dat het
beschikbare budget onvoldoende zou zijn.
7, 12, 27 en 28
Gaat het naar voren halen van verplichtingenruimte ten koste van toekomstige uitgaven in het kader van de SDE? Waarom is er voor gekozen om
ten koste van toekomstige uitgaven nu meer subsidies te verlenen?
Hoe ziet de meerjarenraming van SDE er na deze wijziging nu uit? Hoe is
dit, blijkbaar onverwachte, succes van de regeling te verklaren? Is de
verwachting voor het aantal aanvragen voor 2009 aan de hand van deze
gegevens bijgesteld? Waar gaat de minister het daarvoor benodigde geld
vandaan halen nu de verplichtingenruimte van de komende jaren al voor
dit jaar is ingezet?
Bij de subsidieregeling duurzame energie wordt € 878 miljoen
verplichtingenruimte naar voren gehaald. Om wat voor verplichtingen
gaat het hier en wat is de motivering hiervoor?
Voor welke concrete SDE-projecten zullen kennelijk nog in 2008 verplichtingen worden aangegaan?
De vragen 7, 12, 27 en 28 hebben alle betrekking op de vraag waarom de
verplichtingenruimte voor de SDE naar voren is gehaald. Daarom is
ervoor gekozen de beantwoording van deze vragen samen te nemen.
Het naar voren halen van de verplichtingenruimte is een technische exercitie die nodig is om beschikkingen af te kunnen geven binnen de dit jaar
voor de SDE gepubliceerde subsidieplafonds. Tot nu toe werd de
verplichtingenruimte voor de SDE gespreid over de looptijd van de
beschikkingen. Dat is niet correct, de verplichtingenruimte dient beschikbaar te zijn in het jaar waarin de beschikkingen worden afgegeven. Deze
mutatie is niet van invloed op de geraamde kasbedragen dit jaar en de
komende jaren voor daadwerkelijke uitbetaling van subsidies. Er is dus
geen sprake van dat deze wijziging ten koste gaat van toekomstige
uitgaven. Er is ook geen sprake van dat er dit jaar meer subsidies worden
verleend dan gepubliceerd en met de Kamer gecommuniceerd. De
verplichtingenruimte is benodigd voor de afgifte van de subsidiebeschikkingen binnen de eerder met de Kamer gecommuniceerde
niveau’s, te weten de dit jaar opengestelde subsidieplafonds voor de SDE.
Voor de projecten waarvoor beschikkingen worden afgegeven zijn
aanvragen ingediend na en naar aanleiding van de publicatie van de
subsidieplafonds 2008 van de SDE. De uitbetaling die samenhangt met de
afgifte van deze beschikkingen (en daarmee met de verhoging van de
verplichtingenruimte in 2008) zal plaatsvinden gedurende de gehele looptijd van de afgegeven subsidiebeschikkingen.
8
Is de hoge raming van de olieprijs reëel? Zo ja, waarom?
Het CPB heeft de olieprijs ten behoeve van haar Macro-Economische
Verkenning in de zomer opgesteld. De toen geraamde olieprijs van 125 $
per vat voor het resterend gedeelte van 2008 sloot aan bij de toen
geldende marktprijs. Dit scenario voor het resterend gedeelte van 2008
leidde tot een jaargemiddelde over geheel 2008 van 117,7 $ per vat.
9
Wat is het gemiddelde percentage waarmee boetes van de NMa neerwaarts worden bijgesteld als gevolg van beroep en bezwaar? Wordt met
dit percentage rekening gehouden bij de vaststelling van de begroting?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

5

Het is niet goed mogelijk een gemiddeld percentage vast te stellen
waarmee de boetes van de NMa worden verlaagd. Een dergelijk percentage zou geen recht doen aan de diversiteit in de praktijk. De boetes van
de NMa variëren van overtredingen van de algemene regels zoals het
kartelverbod tot specifieke regels op het gebied van spoorvervoer en
energie. Zelfs binnen één boetebesluit kan de boete voor sommige ondernemingen wel en voor andere ondernemingen niet worden verlaagd. Bij
bezwaar, beroep en hoger beroep tegen boetebesluiten van de NMa wordt
getoetst of de ernst, de duur, de toerekenbaarheid en de overige voor de
overtreding relevante factoren voldoende zijn onderbouwd door de NMa.
Bovendien kan bij bezwaar, beroep, en hoger beroep ook nieuwe informatie beschikbaar komen die tot een ander oordeel leidt. Daarom wordt
voor elk boetebesluit naar de omstandigheden van het geval gekeken ten
tijde van de boete-oplegging èn ten tijde van de behandeling van het
bezwaar, beroep of hoger beroep tegen de opgelegde boete. Omdat geen
algemeen gemiddelde kan worden vastgesteld wordt hiermee geen rekening gehouden in de begroting om een schijnzekerheid te voorkomen.
11
Wat is de reden van de vertraagde betalingen in het kader van de Seedregeling? Hoe denkt de minister een uitbreiding van de regeling te kunnen
handhaven als nu de betalingen al vertraagd zijn?
Investeringen van venture capital fondsen hebben altijd een volatiel
karakter. De investeringsperioden hebben immers termijnen van 2 tot 6
jaar. Er zijn fondsen die eerder dan verwacht hun investeringsmiddelen
inzetten en fondsen die later dan de planning investeren. Met het aantal
van 33 investeringen in 2008 is ten opzichte van de 26 investeringen in
2007 al een behoorlijke toename gerealiseerd bij de TechnoPartner Seedfondsen. De verwachting is dat aan het eind van de investeringsperioden
van deze fondsen, conform de planning, de volledige middelen zullen zijn
geïnvesteerd.
De uitbreiding heeft betrekking op het specifieke terrein van waarop technostarters een bijdrage kunnen leveren aan het ontwikkelen van technologie die de uitstoot van CO2 verminderen. De investeringen op dit terrein
worden niet beïnvloed door de investeringen van de andere fondsen en
zijn daarom goed te handhaven.
13
In hoeverre zijn de lagere inkomsten uit boetes opgelegd door de NMa het
gevolg van bezwaar- en beroepsprocedures en in hoeverre zijn deze het
gevolg van het uiteindelijk schikken van zaken teneinde een langere
procedure te voorkomen?
De verlagingen komen uitsluitend voort uit bezwaar en (hoger) beroep, er
is geen sprake van schikkingen.
14
Klopt het dat de begrote ontvangsten van de NMa met € 20 zijn miljoen
verlaagd, als gevolg van bezwaar en beroepsprocedures? Om hoeveel
zaken gaat het waarbij in tweede aanleg lagere boetes zijn opgelegd,
inclusief vermelding van de opgelegde boetes in eerste en in tweede
aanleg? Zijn boetes door de NMa te hoog (of onjuist) vastgesteld? Hoe
verhoudt e.e.a. zich met de begrote ontvangsten (artikel 22) van het «high
trust boetebeleid» ad € 25 miljoen.
De belangrijkste verlagingen van 2008 hebben betrekking op een onderneming in de sector mobiele operators (boete bij herzien besluit van € 10
mln naar nihil n.a.v. uitspraak CBb), ondernemingen in de betonmortelsector (boete van € 6 mln naar nihil bij Besluit op Bezwaar door NMa),

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

6

een onderneming in de fokstierensector (boete bij herzien besluit NMa
verlaagd van € 2,6 mln naar € 1,3 mln n.a.v. uitspraak Rechtbank
Rotterdam) en een individuele bouwonderneming (boete verlaagd van
€ 1,6 mln naar € 0,7 mln n.a.v. Besluit op Bezwaar door NMa). Het restant
van € 1,8 mln bestaat uit meerdere besluiten die zijn opgenomen als een
verzamelpost. In het antwoord op vraag 8 is aangegeven dat bij bezwaar,
beroep en hoger beroep tegen boetebesluiten van de NMa wordt getoetst
of de ernst, de duur, de toerekenbaarheid en de overige voor de overtreding relevante factoren voldoende zijn onderbouwd door de NMa. Bovendien kan bij bezwaar, beroep, en hoger beroep ook nieuwe informatie
beschikbaar komen die tot een ander oordeel leidt. Daarom wordt voor elk
boetebesluit naar de omstandigheden van het geval gekeken ten tijde van
de boete-oplegging èn ten tijde van de behandeling van het bezwaar,
beroep of hoger beroep tegen de opgelegde boete. Bij het antwoord op
vraag 4 is aangegeven waarom de daadwerkelijke hoogte en het moment
van betaling van de geraamde boetes niet met zekerheid zijn te voorspellen. Gevolg is dat er verschillen kunnen ontstaan tussen de
ontvangstenraming in de begroting gebaseerd op feitelijk opgelegde
boetes en de daadwerkelijke boeteontvangsten die hieruit voortkomen. De
begrote ontvangsten in art. 22 ad € 25 mln betroffen de tijdelijk bij EZ
geparkeerde rijksbrede boetetaakstelling voor 2008, voordat die was
verdeeld over de verschillende departementen. In 2008 zijn de tranches
2008 en 2009 verdeeld over de verschillende departementen en is het
EZ-deel opgenomen in artikel 1 van de EZ begroting. Zoals is opgenomen
in de 1e suppletore begroting van EZ bedraagt het EZ aandeel in 2008
€ 17,4 mln in totaal voor het Agentschap Telecom, Consumentenautoriteit, OPTA en NMa samen. Het bedrag van € 25 mln is sinds de
interdepartementale verdeling niet langer geparkeerd op art. 22 van de EZ
begroting.
15
Hoe groot is de vertraging van de gasprijs ten opzichte van de olieprijs? Is
het juist dat deze vertraging is geregeld in contracten tussen GasTerra en
de energiebedrijven?
Producenten van Nederlands gas, waaronder GasTerra, verkopen gas aan
vele afnemers, waaronder ook energiedistributiebedrijven. De prijzen in
de bijbehorende contracten zijn veelal gebaseerd op de koppeling met
olieproductprijzen, waarbij de vertraging per contract kan verschillen. Er is
dus geen standaardwaarde voor de vertraging tussen de gas- en olieprijs.
Daarnaast wordt steeds meer gas op de TTF (Title Transfer Facility)
verhandeld en de TTF-prijzen zijn niet direct gekoppeld aan de olieprijs.
Door meer handel op de TTF neemt de koppeling tussen olie- en
gasprijzen af.
16
Hoe groot is de opwaartse bijstelling van het productievolume van gas in
2008?
Bij de Miljoenennota werd uitgegaan van een productie van 74 mrd.
kubieke meter. Dit liep bij Najaarsnota op tot 75 mrd. kubieke meter.
17
Is voor 2009 een neerwaartse bijstelling van de gasbaten te verwachten?
Als de olieprijs (ruim) onder de 125 $ per vat blijft, is er een neerwaartse
bijstelling te verwachten. Zie ook het antwoord op vraag 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

7

18
Is het waar dat veel projecten met vertraging worden uitgevoerd, zoals
iedere keer weer blijkt bij suppletore begrotingen, waaronder deze? Hoe
verhoudt dit zich tot het voornemen van de regering om projecten te
versnellen? Is dit eigenlijk wel realistisch als normaal gesproken vooral
vertragingen gerapporteerd worden? Hoe gaat de versnelling van
projecten gerealiseerd worden?
Soms lopen projecten vertraging op om verschillende redenen.
De oorzaak van de genoemde vertraging bij Holst is gelegen in de tijd die
het kost hoogopgeleid en technisch personeel te werven. Het Holst Centre
heeft in een jaar tijd meer dan 100 onderzoekers moeten aantrekken. De
werving ervan is minder snel gegaan dan verwacht, maar men heeft
uiteindelijk de juiste mensen weten te vinden. Holst is er daarbij enerzijds
in geslaagd om hoogopgeleide mensen naar Nederland te trekken en
anderzijds zorgt Holst ervoor dat in Nederland opgeleide mensen aan
Nederland verbonden blijven. Inmiddels is de voortgang bij Holst volgens
het businessplan en het blijkt, dat de gestelde targets gehaald worden.
De genoemde vertraging bij de Bsik projecten wordt veroorzaakt, doordat
de declaraties zijn achtergebleven bij de ramingen, aangezien de
projecten langzamer lopen dan op basis van de ingediende en goedgekeurde projectplannen mocht worden verwacht. Vaak is dat het gevolg
van een te optimistische inschatting van de consortia van het tempo
waarin met name in de eerst fase voortgang geboekt kan worden. Daarnaast is het gedeclareerde bedrag soms lager dan mogelijk is op grond
van de regeling.
Het kabinet is van mening dat de versnelling van de besluitvorming van
ruimtelijke en infrastructurele projecten kan bijdragen aan het vertrouwen
in het investeringsklimaat in Nederland en aan de versterking van de
concurrentiepositie van het bedrijfsleven. Daarnaast vindt thans een
inventarisatie plaats van mogelijkheden tot versnelling van projecten.
Versnelling van de besluitvorming kan onder meer worden gerealiseerd
via de aanbevelingen van de Commissie Elverding en het eerder starten
van de analyses en onderzoeken die voor de besluitvorming benodigd
zijn. Tevens kan via het beschikbaar stellen van extra middelen, of eerder
beschikbaar stellen van middelen, versnelling bij projecten worden gerealiseerd. Zo wordt via de motie Van Geel € 165 miljoen extra beschikbaar
gesteld voor ruimtelijke economische projecten en infrastructuur. Verschillende projecten hebben betrekking op de herstructurering en transformatie van bedrijventerreinen.
19
Wat is de oorzaak dat de betalingen van BSIK projecten langzamer
verlopen dan geraamd?
De omvang van de betalingen aan de Bsik projecten is afhankelijk van
eventuele vertraging van projecten. De declaraties zijn achtergebleven bij
de ramingen, aangezien de projecten langzamer lopen dan op basis van
de ingediende en goedgekeurde projectplannen mocht worden verwacht.
Vaak is dat het gevolg van een te optimistische inschatting van de
consortia van het tempo waarin met name in de eerst fase voortgang
geboekt kan worden.
20
Kan de regering uitleggen waarom bij de cofinanciering van EZ aan het
EFRO-programma de verplichtingenruimte van 2009–2013 naar voren
wordt gehaald? Wat is er aan deze beslissing vooraf gegaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

8

Het naar voren halen van de EFRO cofinancieringsmiddelen heeft uitsluitend technische redenen. De verstrekking van deze middelen is door de
minister van Economische Zaken gedelegeerd aan vier regionale
managementautoriteiten. Het totale programmabudget voor de periode
2007–2013 is daarom in 1 keer in 2008 beschikbaar gesteld op basis van
de in een ministeriele regeling van november 2007 gepubliceerde
budgetten per programma. Een werkwijze die ook in de programmaperiodes 1994–1999 en 2000–2006 gebruikelijk was. Betaling van de
middelen geschiedt overigens pas op basis van gedane uitgaven en lopen
door tot en met 2015.
21
Wat is de prognose van het kabinet aangaande de opbrengsten uit
aardgas voor de komende jaren? Hoe groot is de verwachte inkomstenderving door de dalende olieprijs?
De prognose voor de komende jaren is bij de Miljoenennota gepubliceerd.
Bij een aanhoudend lagere olieprijs dan waarvan werd uitgegaan in de
Miljoenennota zal deze prognose bijgesteld worden bij de volgende
raming. Deze wordt verwerkt in de voorjaarsnota. De grootte van de
verandering hangt af van de olieprijs waarmee dan gerekend wordt. Deze
olieprijs wordt overgenomen uit het Centraal Economisch Plan van het
CPB. Overigens wordt door twee oorzaken het effect van een ander olieprijsscenario op de inkomsten in de nabije toekomst gematigd. Ten eerste
is de gasprijs in veel contracten met vertraging aan de olieprijs gekoppeld.
Ten tweede bestaan de baten in 2009 (op kasbasis) gedeeltelijk uit de
definitieve afrekening over 2008.
22
Is er, gezien een verhoging van de verwachte aardgasbaten met nog eens
€ 50 miljoen ten opzichte van de Miljoenennota 2009, sprake van een
bewuste verhoging van het productievolume om de verwachte inkomsten
op peil te houden? Hoe groot is het (nadelige) effect van de daling van de
olieprijs en hoe groot is het (positieve) effect van de hogere productie op
de begroting?
De verandering in het verwachte productievolume is het gevolg van
marktontwikkelingen en is niet het gevolg van een bewuste poging om de
inkomsten op peil te houden. Bij Najaarsnota is het olieprijsscenario voor
de resterende maanden van 2008 niet veranderd ten opzichte van de
Miljoenennota. De bijstelling naar boven met 50 mln. euro in de Najaarsnota ten opzichte van de Miljoenennota is dan ook toe te schrijven aan de
hogere productie.
23
Zou de regering volgend jaar de toelichting van de beleidsmatige mutaties die zijn ontstaan tussen het verschijnen van de eerste suppletore
begroting en de Miljoenennota 2009 ook kunnen opnemen in de tweede
suppletore begroting, zoals wel wordt gedaan bij andere departementen?
De tabel «Overzicht belangrijkste suppletore mutaties» geeft de belangrijkste mutaties uit de 2e Suppletore Wet weer. Deze bestaan zowel uit
Miljoenennota mutaties als uit Najaarsnota mutaties. Indien er mutaties
tussen 1e Suppletore Wet en Miljoenennota zijn, worden deze afzonderlijk
zichtbaar gemaakt in of een Nota van Wijziging op de 1e Suppletore Wet,
een Amendement op de 1e Suppletore Wet of via een Kamerbrief waarvan
de mutaies in de Miljoenennota worden opgenomen. De reguliere
Miljoenennotamutaties worden toegelicht in de verdiepingsbijlage van de
Ontwerpbegroting. Economische Zaken volgt overigens de
Rijksbegrotingsvoorschriften, zie model 261 en de toelichting hierop.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

9

24
Wat is de reden van het achterblijvend aantal aanvragen voor de
Innovatieregeling Scheepsbouw? Worden er in Nederland minder
schepen gebouwd of wordt minder beroep gedaan op de innovatieregeling? En indien er minder schepen worden gebouwd, is hier dan
sprake van een internationale trend of verliest Nederland marktaandeel in
deze sector?
De Subsidieregeling Innovatieve Scheepsnieuwbouw is medio 2007
gestart. Doordat het een nieuwe regeling betrof – waar de sector nog geen
ervaring mee had – en de regeling een aantal elementen bevatte die het
gebruik in de praktijk beperkten, heeft in de eerste helft van 2008 overleg
met de sector plaatsgevonden over de ervaringen met de nieuwe regeling. Mede op basis daarvan heeft EZ de regeling in de tweede helft van
2008 op een aantal punten aangepast. Deze aanpassing moet het mogelijk
maken dat werven nog beter gebruik kunnen maken van de regeling. Naar
verwachting zullen werven hierdoor meer aanvragen gaan indienen. Het
volledige effect van de aanpassing zal in 2009 zichtbaar moeten worden.
De Nederlandse scheepsbouw heeft de afgelopen jaren een ongekende
ontwikkeling doorgemaakt. 2007 was het beste jaar ooit voor de sector.
Gemeten in orderintake werd Nederland de grootste scheepsbouwer van
Europa, zowel in aantal vaartuigen als in tonnage. In opgeleverde schepen
en orderportefeuille bevindt Nederland zich in de top drie. Nederland
heeft de afgelopen jaren, meer dan andere Europese concurrenten, weten
te profiteren van de aangetrokken scheepsbouwmarkt. Dit komt doordat
de Nederlandse scheepsbouw en haar toeleveranciers zich richten op
niches in deze markt. Voor deze niches maken zij innovatieve en complexe
schepen met een hoge toegevoegde waarde. De orderportefeuilles van de
meeste werven zitten dan ook vol tot 2011.
25
Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat er voor 2009 voldoende
middelen beschikbaar zijn voor het Actieplan Veilig Ondernemen? Indien
de middelen onverhoopt niet toereikend blijken te zijn, bestaat dan de
mogelijkheid om de nu naar 2010 doorgeschoven middelen weer terug te
halen en alsnog in 2009 aan te wenden?
Voor 2009 zijn de volgende activiteiten gepland voor Veilig Ondernemen:
• In februari starten gratis veiligheidsadviezen en subsidie voor (de
geadviseerde) preventieve maatregelen voor kleine bedrijven die zijn
gevestigd in de gemeenten Utrecht, Deventer, Rotterdam, of de
gebieden met publiek-private samenwerking voor veiligheid met Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO), of bedrijven die deel uitmaken van de
brancheorganisatie Mitex (mode, sport en schoenen);
De beperkte uitrol in februari is nodig, omdat eerst onderzocht moet
worden welke soort veiligheidsadviezen goed bij de subsidie passen.
Daarnaast moet worden getest of de gekozen systematiek voor de
aanvraag van een subsidie goed werkt en de administratieve lasten zo
laag mogelijk zijn. De evaluatie zal na de zomer gereed zijn;
• Na de evaluatie worden de gratis veiligheidsadviezen en subsidie voor
maatregelen voor alle kleine bedrijven in Nederland beschikbaar;
• Vanaf februari start de communicatie ter bewustwording van
veiligheidsrisico’s en de beschikbaarheid van gratis veiligheidsadviezen en subsidie;
• Onderzoek naar winkelstraatmanagement ter bevordering van samenwerking voor veiligheid en de ontwikkeling van een concept handboek.
Dit handboek wordt getest met een aantal pilots (met subsidie van
Economische Zaken). De eerste subsidies zullen in het derde kwartaal
van 2009 worden toegekend.
De verwachting is dat voor deze activiteiten een bedrag benodigd is van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

10

€ 7 mln. Bij voorjaarsnota zal bekeken worden of dit bedrag toereikend is.
Als het nodig is kunnen teveel doorgeschoven middelen met goedkeuring
van de Tweede Kamer alsnog aangewend worden in 2009. Het budget dat
is vrijgemaakt voor Veiligheid van kleine bedrijven (€ 12 mln door het
amendement Ten Hoopen cs en € 12 mln extra door EZ toegezegd), wordt
uitsluitend gebruikt voor de activiteiten zoals hierboven beschreven.
26
Wat is de oorzaak van het niet volledig «kunnen» gebruiken van het
budget voor het programma Pieken in de Delta voor de Noordvleugel
Randstad? Waarop is de verwachting van het kabinet gebaseerd dat dit
budget in 2009 wel volledig kan worden uitgegeven?
De eerste Pieken in de Delta tender van 2008 heeft voor de regio Noordvleugel Randstad te weinig voorstellen en van tegenvallende kwaliteit
opgeleverd, waardoor het budget niet volledig werd benut. Dit was overigens de eerste tender waar sprake was van het niet volledig benutten van
het beschikbare budget: van de drie eerdere tenders kon door het grote
aantal aanvragen slechts de helft van de aanvragen gehonoreerd worden.
In verband met het niet benutten van de eerste tender 2008 is een aantal
verbeteringen doorgevoerd in de afstemming met de regio; hetgeen voor
de tweede tender 2008 geresulteerd heeft in wederom meer aanvragen
dan gehonoreerd kunnen worden. De besluitvorming over deze tender
vindt in het eerste kwartaal 2009 plaats. Ook voor de tenders van 2009
leven weer voldoende projectideeën in de regio die door samenwerkingspartners als aanvraag kunnen worden ingediend.
29 en 30
Waarom is het voor de regering kennelijk zo eenvoudig om bij de SDE met
bedragen te schuiven tussen de diverse begrotingsjaren? Waarom is dit
voor de Kamer niet mogelijk?
Welke bepalingen in de begrotingsregels en/of de Comptabiliteitswet
en/of andere wet- en regelgeving zouden aangepast moeten worden om
de Kamer ten aanzien van de SDE ook de mogelijkheid te geven om
bedragen naar voren of naar achteren te schuiven tussen verschillende
begrotingsjaren?
Ook voor de SDE geldt dat dit alleen kan binnen de begrotingsregels en
dat het moet passen binnen de uitgavenkaders.
31
Moet uit mutatie nr. 11 begrepen worden dat er in 2008 voor 249 miljoen
euro aan FES-uitgaven niet doorgaat? Welke uitgaven gaan in 2008 niet
door?
De mutatie bedraagt in totaal bij 2e Suppletore Wet – 272 mln (waarvan
+ 249 mln bij Najaarsnota) en heeft betrekking op de voeding van het
FES-fonds uit de aardgasbaten. De mutatie houdt in dat er 272 mln meer
wordt afgedragen aan het FES bij 2e Suppletore Wet. De mutatie is nodig
vanwege aanpassingen in het kasritme van de FES-uitgaven die beter
aansluiten bij de uitvoering van de diverse FES-projecten. Dit heeft geen
invloed op het beleid, maar slechts op de snelheid waarmee
FES-projecten worden uitgevoerd. De omvang en het kasritme van de
uitgavenraming binnen het FES zijn leidend voor de voeding van het
fonds.
32
Kan de regering aangeven wat er onder «strategische roadmapstudies»
wordt verstaan, alsmede hoe het kan dat een onderzoek naar de mogelijkheden om de CO2-uitstoot per 2030 met 50% te reduceren wordt aange-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

11

merkt als FES-waardig? Hier is toch absoluut geen sprake van duurzame
economische structuurversterking?
Voor de uitwerking van het werkprogramma Schoon en Zuinig is met het
bedrijfsleven een duurzaamheidsakkoord gesloten en een bestuursakkoord over energie en klimaat met Lokale overheden. Het duurzaamheidsakkoord wordt verder uitgewerkt in deelakkoorden voor de onderliggende sectoren. De meerjarenafspraken energie-efficiency vormen een
onderdeel van het sectorakkoord industrie. Als gevolg hiervan is de
convenantaanpak geïntensiveerd (MJA3, meerjarenafspraak energieefficiency). Naast afspraken over verbeteren van de energie efficiency in
het proces en in de keten met 30% in de periode 2005–2020, zullen deze
sectoren (indien mogelijk en nuttig) ook een lange termijn visie ontwikkelen en een strategisch plan ontwikkelen. De werkhypothese voor deze
strategische plannen, zogeheten routekaarten, is 50% energie efficiency
verbetering in 2030. In het werkprogramma Schoon en Zuinig is aangekondigd dat er ruimte is voor ten minste 10 van deze strategische studies.
Naar aanleiding van de begrotingsbehandeling van EZ heeft de kamer op
13 november 2007 besloten om de resterende middelen uit de FES-duurzaamheidsenveloppe (Borssele) in te zetten voor grote aansprekende
projecten op het gebied van energiebesparing en/of duurzame energie.
Het MJA3 is gericht op ondersteunen van grote duurzame projecten in de
industrie. Deze projecten worden uit diverse sectoren van de industrie
geselecteerd door het maken van bovengenoemde routekaarten.
33
Is in het verleden gebleken dat ECN beslag legt op een onevenredig en
onvoorspelbaar deel van de ruimte voor EOS-tenders?
ECN is het energieonderzoeksinstituut van Nederland. Een groot deel van
de energieonderzoeksmiddelen in Nederland gaat dan ook naar ECN. Het
deel dat wordt toegekend via de open EOS-tenders is niet onevenredig
maar wordt op basis van competitie tussen de voorstellen aan de hand
van vastgestelde criteria op kwaliteit door onafhankelijke adviescommissies gerangschikt.
Specifiek voor het onderdeel EOS-Lange Termijn is de voorspelbaarheid
toegenomen sinds de nieuwe werkwijze, die in 2006 door EZ is ingevoerd
op basis van de aanbevelingen van de ad hoc commissie Brugfunctie TNO
en GTI’s (commissie Wijffels). Geconstateerd was namelijk dat ECN samen
met een enkele specifieke partners een dusdanig unieke expertise op
enkele terreinen heeft dat een open tender geen zin heeft; ECN won deze
tender keer op keer. De nieuwe werkwijze houdt in dat voor een aantal
EOS-Lange Termijn onderzoeksgebieden ECN samen met een aantal
andere partijen in Nederland specifieke consortia opgericht heeft, waarvoor een apart, jaarlijks tenderbudget wordt vastgesteld.
34
Is ondertussen gebeurd wat onder het kopje «diverse programma
uitgaven energie» (HFR) is opgenomen dat de subsidie alleen wordt
verstrekt onder voorwaarde dat het aanvullende programma HFR 2008–
2011 voor 1 december definitief en onherroepelijk tot stand is gekomen?
Het Aanvullend Programma HFR 2008–2011 is door procedurele
problemen aan de zijde van de Europese Commissie niet voor 1 december
2008 totstandgekomen. Inmiddels zijn er duidelijke aanwijzingen dat deze
procedurele problemen zijn opgelost. Hierover heeft ECN schriftelijk
bericht. Tevens deed ECN het verzoek om de datum van 1 december 2008
naar de toekomst te verschuiven. Op grond daarvan is voor de totstandkoming van het Aanvullende Programma HFR 2008–2011 uitstel verleend tot
1 mei 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

12

35
Mag uit de eenmalige subsidie van € 4 miljoen aan de Hoge Flux Reactor
in Petten de conclusie worden getrokken dat het kabinet positief aankijkt
tegen vergunningverlening voor de bouw van een kerncentrale in ons
land (bijvoorbeeld aan Delta)? Indien neen, waarom wordt er dan subsidie
verleend aan een onderzoeksreactor?
De eenmalige toezegging aan HFR heeft niets te maken met de
vergunningverlening voor de bouw van een eventuele nieuwe kerncentrale in Nederland. Tot een eenmalig toezegging is besloten omdat HFR
van grote maatschappelijke betekenis is en omdat er een probleem is met
de commercialisatie van de productie in HFR van de medische radioisotopen. Deze commercialisatie is een internationaal probleem, maar
verloopt voor HFR te traag. Om de slag naar een commerciële productie
de komende vier jaar te kunnen maken is na nauw overleg met de Europese Commissie een bedrag van € 4 miljoen, ofwel € 1 miljoen per jaar
voor de periode van de komende vier jaar, onder voorwaarden toegezegd.
36
Kan de regering uitleggen wat precies wordt bedoeld met de opmerking
bij het programmatisch pakket dat de mutatie de verdeling van de eindejaarsmarge uit voorgaande jaren betreft? De eindejaarsmarge kan toch
maar één jaar naar een volgend jaar doorgeschoven worden? Klopt het
dat de eindejaarsmarge voor EZ ca. 25 miljoen euro bedraagt?
De uitgaven waar deze mutatie betrekking op heeft vallen onder de Homogene Groep Internationale samenwerking (HGIS). Daarvoor geldt dat de
onderuitputting van de uitgaven in enig jaar, in het daaropvolgende jaar
als eindejaarsmarge HGIS kan worden opgevraagd mits daarvoor een
bestemming is. De opgevraagde middelen kunnen over drie jaar worden
verdeeld en worden voorlopig op het onderdeel programmatisch pakket
gezet en bij tweede suppletore begroting van het desbetreffende
uitvoeringsjaar verdeeld om begrotingstechnische redenen. Het gaat hier
alleen om de HGIS-gerelateerde begrotingsonderdelen van EZ. De HGIS
eindejaarsmarge 2008 is nog niet bekend en wordt in overleg met het
Ministerie van Buitenlandse Zaken bepaald.
De eindejaarsmarge voor EZ (niet-HGIS) staat hier los van en bedraagt ca.
€ 24 mln.
37
Waaruit bestaat de bijdrage van het ministerie van EZ aan de Wereldtentoonstelling te Shanghai in 2010?
De bijdrage van het ministerie van EZ aan de Wereldtentoonstelling te
Shanghai in 2010 maakt onderdeel uit van het besluit van de ministerraad
om de overheidsbijdrage voor de Nederlandse deelname aan de Wereldexpositie 2010 in Shanghai te maximeren op € 20 miljoen, te begroten
over de periode 2006–2010. Dit bedrag wordt vanuit de HGIS gefinancierd
door de diverse ministeries, aangevoerd door BZ en EZ, aangevuld met
cofinanciering vanuit het bedrijfsleven. EZ draagt bij met een bedrag van
€ 5 miljoen. Het kabinet heeft de uitvoering van de deelname in handen
gelegd van de staatssecretaris van Economische Zaken. De overige
bijdragen komen van de ministeries van Buza (€ 5 mln), VROM (€ 0,9
mln), LNV (€ 0,9 mln) en V&W (€ 0,9 mln). Een aantal provincies en
gemeenten verenigd in de Holland8 draagt € 2,5 mln bij. Gezien het
belang van opkomend China werd ingeschat dat de grote Nederlandse
bedrijven ook een bedrag zouden bijdragen. Er is reeds een aantal
contracten getekend die een bijdrage «in natura» zullen geven. Aangezien
op dit moment er geen duidelijkheid bestaat of het bedrijfsleven uiteinde-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

13

lijk het gewenste bedrag van € 5 miljoen bijdraagt, staat de overheid
garant voor de invulling van deze € 5 miljoen.
38
Waaruit bestaat het verschil ad € 5,4 miljoen tussen de mutatie in de
bijdrage aan het CBS (artikel 9) die wijzigt met in totaal met € 7,3 miljoen
terwijl de totaaltelling van de toelichting € 1,9 miljoen bedraagt?
De toegelichte mutaties in de bijdrage aan het CBS in de 2e suppletore
begroting tellen afgerond op tot € 2,1 mln (€ 0,956 mln in verband met
SFB, € 0,769 mln compensatie huisvestingskosten vanuit VROM en
€ 0,225 mln bijdrage vanuit zowel BZK als Justitie voor de Veiligheidmonitor). Het verschil van € 0,1 mln ten opzichte van de vermelde € 2,2
mln (kolom «Mutatie na MN 2009) betreft een afrondingsverschil.
Het verschil van € 5,1 mln (zie kolom «Mutaties MN 2009») betreft mutaties die in de Miljoenennota 2009 zijn verwerkt en toegelicht. Dit betreft de
toekenning van de loonbijstelling 2008 (€ 5,0 mln) en de overheveling van
middelen (€ 0,1 mln) vanuit artikel 3 «Een concurrerend ondernemingsklimaat» voor de uitvoering van de Statistiek Inkomend Toerisme.
39
Hoe zijn de posten van artikel 22 «Nominaal en onvoorzien» verdeeld over
de begrotingsartikelen?
Verdeling Loonbijstelling en Prijsbijstelling:
Artikel 1: 1,9 mln
Artikel 2: 15,6 mln
Artikel 3: 1,2 mln
Artikel 4: 4,2 mln
Artikel 5: 0,3 mln
Artikel 8: 0,3 mln
Artikel 9: 5,0 mln
Artikel 10: 0,7 mln
Artikel 21: 1,9 mln
Verdeling budget onvoorzien:
Artikel 21: 0,4 mln
Verdeling nog te verdeling posten:
Artikel 2: – 16 mln
Artikel 4: – 12 mln
Artikel 21: – 2,3 mln

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 792 XIII, nr. 3

14