Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

33 529

Gaswinning

33 450

Mariene Strategie voor het Nederlandse deel van
de Noordzee

Nr. 1116

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 januari 2023
Op 23 december jl. heb ik het onderzoeksrapport «Gaswinning op de
Noordzee – En de afspraken daarover in het Akkoord voor de Noordzee»
aan uw Kamer gestuurd (Kamerstukken 33 529 en 33 450, nr. 1110)
inclusief een reactie op dit rapport van de voorzitter van het Noordzeeoverleg. Middels deze brief geef ik mijn appreciatie op dit rapport en
reageer ik op de hoofdconclusies van de voorzitter van het Noordzeeoverleg.
Zoals ik eerder stelde in mijn brief aan de Kamer van 29 juni jl. (Kamerstuk
33 529, nr. 1043) waarin ik in ben gegaan op de toezegging aan het lid
Kröger om te komen tot een plan ten aanzien van olie- en gaswinning in
lijn met de doelen van Parijs, heeft dit kabinet stevige klimaatambities die
in lijn zijn met de afspraken zoals vastgelegd in het Parijsakkoord. Daarom
is in het coalitieakkoord afgesproken om uiterlijk in 2050 klimaatneutraal
te zijn en de doelen voor 2030 in de Klimaatwet aan te scherpen tot
tenminste 55% CO2-reductie (ten opzichte van de emissies in 1990) en is
afgesproken om het beleid te richten op een hoger reductiedoel, namelijk
60% CO2-reductie in 2030.
In het Akkoord voor de Noordzee1 is ten eerste afgesproken dat het
Nederlandse energie- en klimaatbeleid, en daarbinnen het aardgasgebruik
en -winning te allen tijde in lijn zal moeten zijn met de doelen van het
klimaatakkoord van Parijs. Dat wil zeggen, een maximale opwarming van
de aarde ruim onder 2 graden en een streven om de maximale
opwarming niet boven de 1,5 graden uit te laten komen, dan wel grenzen
die worden gesteld door actualisaties van het IPCC ten aanzien van deze
doelen en de doorvertaling daarvan voor Nederland. Ten tweede is in het
Akkoord voor de Noordzee opgenomen dat de Nederlandse gaswinning
1

kst-33529-1116
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 33 450, nr. 68.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 529, nr. 1116

1

op de Noordzee in ieder geval te allen tijde onder het niveau van de
binnenlandse aardgasvraag blijft en dus slechts dient om import van nog
meer buitenlands gas zoveel mogelijk te beperken.
Aan de onderzoekers van CE Delft en TNO is daarbij specifiek gevraagd te
onderzoeken of de afspraken uit het Noordzeeakkoord met betrekking tot
gasvraag- en winning, binnen het Nederlandse emissiebudget dat
theoretisch kan worden afgeleid van het Parijsakkoord, blijft. Dit is een
benadering die afwijkt van de kaders zoals vastgesteld in de Klimaatwet.
Met deze brief geef ik daarom invulling aan de motie van de leden Kröger
en Thijssen waarin de regering wordt verzocht een wetenschappelijk
onderbouwd afbouwpad voor fossiele winning vast te stellen voor
bestaande en eventuele nieuwe vergunningen in lijn met het doel om
temperatuurstijging tot 1,5 graden te beperken (Kamerstuk 33 529,
nr. 1052).
Nederlandse aardgasproductie en binnenlandse vraag
Dit onderzoek geeft allereerst een bevestigend antwoord op de vraag of
Nederlandse aardgasproductie onder de Nederlandse vraag zal blijven.
Volgens dit onderzoek zal naar alle waarschijnlijkheid tot 2047 de
binnenlandse productie onder de binnenlandse vraag blijven. Voor de
periode na 2047 is het afhankelijk van het feit of aardgas zal worden
gebruikt voor de productie van waterstof, of de binnenlandse productie de
vraag nog steeds niet zal overschrijden. De onderzoekers hebben hierbij
naar verschillende gasproductie scenario’s gekeken. Ook in een optimistisch productiescenario, waarin het versnellingsplan gaswinning op de
Noordzee (Kamerstuk 33 529, nr. 1058) is meegenomen, blijft de binnenlandse gasproductie in ieder geval tot 2047 onder de binnenlandse vraag
naar aardgas.
Volgens het rapport komen zo’n 90% van de emissies van aardgas vrij bij
het gebruik hiervan, bijvoorbeeld voor het verwarmen van onze huizen of
bij de productie van elektriciteit. Het meest effectief is dan ook om het
verbruik van aardgas zo snel als mogelijk (in de komende decennia) af te
bouwen. Het kabinet zet daar ook op in door onder andere isolatieprogramma’s, aardgasvrije wijken, de «zet de knop om» campagne, verduurzaming van de glastuinbouw, elektrificatie van de industrie, opwekking
van hernieuwbare elektriciteit en de ontwikkeling van groene waterstofproductie. Daarnaast benadrukt dit rapport ook dat de emissie die gepaard
gaat met de productie en transport van binnenlands geproduceerd
aardgas vele malen (zo’n 5 tot 6 keer) lager is dan het meeste gas dat
wordt geïmporteerd uit andere landen (met als enige uitzondering het
aardgas dat via pijpleidingen uit Noorwegen komt). Daarom is het ten
aanzien van de mondiale CO2-emissies beter voor het klimaat om het
benodigde gas in Nederland te winnen in plaats van dat aardgas te
importeren, mits dat veilig en verantwoord kan en zolang aardgas nog
noodzakelijk is in onze energietransitie. Daarnaast draagt binnenlandse
gasproductie bij aan de gasleveringszekerheid en biedt het ook economische voordelen zoals werkgelegenheid, gasbaten en behoud van kennis
en infrastructuur die ingezet kan worden ten behoeve van de energietransitie.
Aansluiting gaswinning bij doelen Parijsakkoord
In dit onderzoek is aangesloten bij de randvoorwaarden zoals opgenomen
in bijlage 4 van het Akkoord voor de Noordzee (Bijlage bij Kamerstuk
33 450, nr. 68). Dit zijn de voorwaarden waarvan de Noordzeeoverleg
partijen vinden dat het onderzoek ten minste aan zou moeten voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 529, nr. 1116

2

Eén daarvan is dat de verwachte Nederlandse cumulatieve CO2-emissies
van de economie als geheel, waaronder van aardgasverbruik, niet hoger
mag zijn dan het koolstofbudget van Nederland. Dit op basis van het 80%
waarschijnlijkheid scenario van het IPCC voor een opwarming van max
1,5 graad. Hier concludeert het onderzoek dat de verwachte Nederlandse
cumulatieve CO2-emissies van de economie als geheel hoger zullen zijn
dan het geconstrueerde koolstofbudget dat de onderzoekers op basis
hiervan hebben vastgesteld.
Het kabinet hanteert geen (nationale) budgetbenadering voor het
vaststellen van (nationale) klimaatdoelen. Immers het kabinetsbeleid is
gericht op 60% CO2-reductie in 2030 en een netto nul uitstoot in 2050,
passend binnen de afspraken zoals vastgelegd in het Parijsakkoord.
Internationaal zijn er geen specifieke verdelingsprincipes afgesproken, op
basis waarvan een nationaal koolstofbudget kan worden vastgesteld en
de budgetbenadering wordt internationaal ook niet breed toegepast als
beleidsdoel op nationaal niveau.
De Europese klimaatwet bevat als bindende doelstelling om uiterlijk in
2050 in de EU netto nul broeikasgasemissies te realiseren. Dat is eerder
dan mondiaal gemiddeld benodigd volgens het IPCC 1,5 graden scenario
waarbij een beperkte en tijdelijke overschrijding van 1,5 graden wordt
geaccepteerd. Het doel van de EU en Nederland om in 2050 netto nul
uitstoot van broeikasgassen te bereiken, oftewel per saldo 100% reductie,
gaat daarmee verder dan wat het IPCC aangeeft dat wereldwijd gemiddeld
nodig is. Het klimaatakkoord van Parijs2 onderkent dat het voor ontwikkelingslanden langer zal duren voor een piek in de emissies wordt bereikt en
daarmee impliciet ook dat het langer zal duren voor ze netto-nul emissies
bereiken. Verder wordt van ontwikkelde landen verwacht dat ze het
voortouw (blijven) nemen door economie-brede reductiedoelen te stellen
(art. 4.4) en het mobiliseren van klimaatfinanciering (art. 9.3).
Hoewel er internationaal geen specifieke verdelingsprincipes zijn
afgesproken, en de mogelijkheden voor landen om nationaal klimaatneutraal te worden ook sterk afhankelijk zijn van nationale omstandigheden,
sluit dit aan bij het uitgangspunt dat van ontwikkelde landen mag worden
verwacht dat ze eerder netto-nul emissies bereiken dan zich nog ontwikkelende landen. Daarmee zijn de Nederlandse en EU-klimaatdoelen voor
2030 en 2050 in lijn met de afspraak dat ontwikkelde landen, waaronder
Nederland en de EU, het voortouw nemen bij de bestrijding van
klimaatverandering.
Reactie Noordzeeoverleg
In haar brief geeft de voorzitter van het Noordzeeoverleg aan dat de
begeleidingscommissie zeer tevreden is met het uitgevoerde onderzoek
en dat het de uitkomsten er van onderschrijft. Hoewel het onderzoek in
opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat is
uitgevoerd, is het nadrukkelijk de bedoeling geweest dat dit onderzoek
conform de voorwaarden door het Noordzeeoverleg gesteld werd
uitgevoerd. Ik constateer hierbij dat dit is gebeurd. Daarbij ga ik ook in op
de uitnodiging van het Noordzeeoverleg om gezamenlijk een plan te
ontwikkelen om de introductie van klimaat neutrale gassen op de
Noordzee te bevorderen en te versnellen.

2

EUR-Lex – 22016A1019(01) – NL – EUR-Lex (europa.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 529, nr. 1116

3

Tot slot
Het kabinet blijft zich onverkort inspannen om 60% reductie van
CO2-emissies in 2030 te halen met als doel om uiteindelijk in 2050 tot een
klimaatneutraal energiesysteem te komen. Hiermee wordt voldaan aan de
afspraken zoals vastgelegd in het Parijsakkoord. Ook wordt voldaan aan
de afspraken zoals vastgelegd in het Akkoord voor de Noordzee. Dat is ten
eerste dat het Nederlandse energie- en klimaatbeleid te allen tijde in lijn
zal moeten zijn met de doelen van het klimaatakkoord van Parijs. De
tweede afspraak is dat de Nederlandse gaswinning op de Noordzee in
ieder geval te allen tijde onder het niveau van de binnenlandse aardgasvraag blijft. Deze studie en de afspraken zoals vastgelegd in het Akkoord
voor de Noordzee, vormen het wetenschappelijk onderbouwde
afbouwpad van gaswinning van het kabinet, zoals gevraagd in motie van
de leden Kröger en Thijsen. De klimaatdoelen van het kabinet zijn hierbij
leidend. Daarbij richt het kabinet zich zowel op energiebesparing, de
opschaling van duurzame energieproductie, alsmede de afbouw van de
vraag naar fossiele brandstoffen en daarmee ook de noodzaak voor de
productie daarvan. Dat laat echter onverlet dat in de transitiefase naar een
volledig duurzaam energiesysteem aardgas nog steeds een belangrijke rol
vervult in onze energiehuishouding. Het feit dat de productie van aardgas
op de Noordzee tot significant minder CO2-emissies leidt, speelt hierbij
een belangrijke rol.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
J.A. Vijlbrief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 33 529, nr. 1116

4