Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 435

Nota Ruimte

Nr. 219

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 februari 2009
Hierbij ontvangt u de antwoorden op de vragen gesteld tijdens het Algemeen Overleg Uitvoering Nota Ruimte op 29 januari 2009.
Tevens beantwoord ik, mede namens mijn ambtgenote van Economische
Zaken, in deze brief de toezeggingen gedaan tijdens het Algemeen
Overleg Bedrijventerreinen van 29 januari 2009.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer

KST127763
0809tkkst29435-219
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 435, nr. 219

1

Bijlage bij brief nr. 2009011363
Bijgaand treft u aan de schriftelijke beantwoording van de vragen gesteld
tijdens het Algemeen Overleg Uitvoering Nota Ruimte van 29 januari
2009. Tevens beantwoord ik, mede namens de minister van Economische
Zaken, in deze brief de toezeggingen gedaan tijdens het Algemeen
Overleg Bedrijventerreinen van 29 januari 2009.
Centrale As en Quatrebras
Mevrouw Van Gent (GroenLinks) vroeg naar de relatie tussen Centrale As
en Quatrebras. Oorspronkelijk had de gemeente Tytsjerksteradiel een
bedrijventerrein gepland bij Burgum. Het tracé van de Centrale As loopt
door dit gebied. Om de ontwikkeling van de Centrale As mogelijk te
maken heeft de provincie met de gemeente Tytsjerksteradiel de afspraak
gemaakt dat de gemeente bij Quatrebras een bedrijventerrein mag
ontwikkelen. Dit is gebeurd in de vorige kabinetsperiode.
Door het huidige kabinet is de SER-ladder hoog op de agenda geplaatst
en de gemeente en de provincie hebben nu de Grontmij ingeschakeld
voor de regionale behoefteraming in relatie tot een bedrijventerrein bij
Quatrebras conform de SER-ladder. De opdrachtverlening aan Grontmij
vindt plaats op 3 maart en het onderzoek moet op 1 juli 2009 afgerond
zijn.
Wat betreft de planning van de ontwikkeling van de Centrale As kan ik
zeggen dat dit conform de planning verloopt. Er is hard gewerkt aan het
Provinciaal Inpassingsplan. Het voorontwerp is inmiddels gereed en ligt
tot 2 maart 2009 ter inzage. Volgens de planning zal het ontwerpplan
medio 2009 ter inzage worden gelegd en eind 2009 door Provinciale
Staten van Fryslân worden vastgesteld.
Wat betreft Quatrebras heb ik bij brief d.d. 10 november 2008 aangegeven
eind november 2008 de eerste resultaten te verwachten wat betreft de
toepassing van de SER-ladder. In het overleg tussen rijk, provincie en
gemeente is in het najaar van 2008 een stappenplan afgesproken en is een
onderzoekuitvraag met betrekking tot de regionale behoefteraming en nut
en noodzaak van een bedrijventerrein bij Quatrebras overlegd. Het onderzoek, dat wordt uitgevoerd door de Grontmij, is momenteel in volle gang
en zal vóór 1 juli 2009 worden afgerond.
Wet ruimtelijke ordening (Wro)
Mevrouw Neppérus (VVD) vroeg in hoeverre de betrokken overheden (rijk,
provincies, gemeenten) voldoende voorbereid zijn op de inwerkingtreding
van de digitale aspecten van de Wro, met andere woorden de Regeling RO
Standaarden, per 1 juli 2009. Per 1 juli 2009 treedt in werking de regeling
RO Standaarden. Behalve een vernieuwd stelsel van processen voor de
ruimtelijke ordening in Nederland worden met de inwerkingtreding van de
Wro ook de resultaten van het programma DURP (Digitale Uitwisseling in
Ruimtelijke Processen) wettelijk verankerd: nagenoeg alle instrumenten
uit de Wro worden door bronhouders digitaal gemaakt en beschikbaar
gesteld, en de bestemmingsplannen worden onderling vergelijkbaar.
Digitale ruimtelijke plannen zijn niet nieuw. Sinds de start van het DURPprogramma (2000) is hier door de DURP-partners (VROM, IPO, VNG) aan
gewerkt.
Toch zullen alle partijen zich de komende maanden nog stevig moeten
inspannen om er per 1 juli 2009 ook echt klaar voor te zijn. VROM heeft
samen met de VNG en IPO de afgelopen jaren ingezet op ruime invoeringsbegeleiding: publicaties, handreikingen, een helpdesk, kennisplein

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 435, nr. 219

2

(website) en een expertteam. Onlangs heb ik met IPO en VNG de stand
van zaken rond de digitalisering Wro besproken. Tijdens dit overleg is
geconstateerd dat nog het nodige werk verzet moet worden, maar dat de
beoogde invoeringsdatum haalbaar blijft.
Nota Ruimtebudget-projecten
Mevrouw Wiegman-Van Meppelen Scheppink (ChristenUnie) informeerde
naar het moment van de besluitvorming over IJsseldelta Zuid. Uiteraard
zet ik mij in om alle projecten zo snel als mogelijk de procedure te laten
doorlopen. Om goed te kunnen oordelen over de effectiviteit van het
project IJsseldelta moeten eerst de mogelijke gevolgen van het advies van
de Commissie Veerman over een peilstijging van het IJsselmeer in kaart
zijn gebracht. Hiervoor wordt momenteel een quick scan uitgevoerd. In
maart verwacht ik de uitkomsten van deze quick scan. De uitkomsten
zullen worden meegenomen in de KBA voor IJsseldelta. De Ministerraad
zal vervolgens in het najaar van 2009 een besluit nemen over de hoogte
van de bijdrage uit het Nota Ruimtebudget voor het project IJsseldelta.
De heer Van Heugten (CDA) heeft gevraagd naar een overzicht van de
uitputting van het Nota Ruimte budget. Inmiddels is voor 11 van de 23
projecten een bijdrage uit het Nota Ruimtebudget toegekend: Noordelijke
IJ-oevers, Greenports, Klavertje 4/Venlo, Scheveningen Boulevard (onderdeel Den Haag Internationale Stad), Den Bosch Spoorzone, Apeldoorn
Kanaalzone, Eindhoven A2-zone, zuidelijke aansluiting, Nijmegen Waalfront, Nieuwe Hollandse Waterlinie, Waterdunen en Maastricht Belvedère.
In totaal is er ruim € 216 mln. uit het Nota Ruimtebudget beschikt. Ook
over het alternatief van de Hoeksche Waard is besloten. Op basis van de
onderhandelingen met de regio zal de precieze verdeling van de bijdragen
aan de twee alternatieven op zeer korte termijn bekend gemaakt worden.
Thans is nog € 582 mln. beschikbaar voor de resterende gebiedsprojecten. Zoals blijkt uit het overzicht in bijlage 1, is er sprake van bedragen die
zijn toegevoegd aan het miljard als ook van bedragen die in mindering
zijn gebracht. De Kamer is eerder schriftelijk geïnformeerd over bedragen
die van het miljard in mindering zijn gebracht via de brief inzake de
selectie van de projecten (29 435, nr. 207), de FES-begroting 2009 en via
de begrotingen 2009 van VROM en LNV.
Gegeven de kredietcrisis is de bijdrage uit het Nota Ruimtebudget voor de
geselecteerde projecten nog belangrijker. Ik streef ernaar om eind 2009
voor de resterende projecten te hebben besloten over de doorgang naar
de uitvoeringsfase en bij positief besluit, over de hoogte van de bijdrage
uit het Nota Ruimtebudget.
Wet voorkeursrecht gemeenten
De heer Van Heugten vroeg naar de stand van zaken van de wijziging van
diverse wetten op de beleidsterreinen van het ministerie van VROM in
verband met het herstellen van wetstechnische gebreken, alsmede
aanbrenging van andere wijzigingen van ondergeschikte aard (TK 31 750).
De nota naar aanleiding van het verslag en een nota van wijziging worden
binnenkort aan uw Kamer toegezonden.
De heer Van Heugten vroeg wanneer de wijziging van de Wet voorkeursrecht gemeenten is doorgevoerd. In het kader van de herijking van de
VROM-wetgeving wordt de Wet voorkeursrecht gemeenten in 2 stappen
vereenvoudigd. In de Invoeringswet Wro welke op 1 juli 2008 in werking is
getreden zijn de vestigingsgrondslagen uit de Wet voorkeursrecht
gemeenten vereenvoudigd, wat leidt tot een flinke reductie van de
bestuurlijke lasten. Ook is de Wet voorkeursrecht gemeenten daarbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 435, nr. 219

3

aangepast aan de nieuwe planbegrippen uit de Wro en is het provinciaalen rijksvoorkeursrecht geregeld. Het tweede deel van de vereenvoudiging
van de Wet voorkeursrecht gemeenten is vervat in het Wetsvoorstel tot
wijziging van de Wet voorkeursrecht gemeenten (vereenvoudiging
bekendmaking en aanbiedingsprocedure). Dit wetvoorstel is bij uw Kamer
aanhangig (TK 2007–2008, 31 285) en bevindt zich in het stadium van de
voorbereiding van de Nota naar aanleiding van het Verslag en Nota van
Wijziging.
ILG en landschapselementen
Mevrouw Wiegman-Van Meppelen Scheppink vroeg naar mijn reactie op
het signaal dat de ILG-gelden ontoereikend zouden zijn voor jaarlijks
beheer van landschapselementen. De middelen voor het beheer van
landschapselementen zijn op basis van verschillende berekeningen, waaronder de berekeningen in het rapport «Landschap Beschermen en ontwikkelen» van het Planbureau voor de Leefomgeving, niet toereikend. Het
beeld is echter zeer divers. Zoals aangegeven in de Agenda Landschap en
in het debat met uw Kamer daarover op 28 januari jl. gaat het kabinet op
basis van het advies van de Taskforce Financiering Landschap Nederland
(onder leiding van de heer Rinnooy Kan) met provincies de financieringsbehoefte in beeld brengen om het landschap in stand te houden of waar
mogelijk te herstellen. In de zomer zullen de eerste resultaten hiervan
beschikbaar zijn.
Bedrijventerreinen moties begrotingsbehandeling VROM
Tijdens de behandeling van de VROM-begroting 2009 heeft uw Kamer drie
moties aangenomen voor het onderdeel bedrijventerreinen. Het gaat hier
om de moties Vermeij c.s. (31 700 XI, nr. 29) over het opstellen van een
methodiek voor verevening, de motie Van der Ham (31 700 XI, nr. 41) die
het kabinet oproept om voorstellen te doen voor een methodiek voor
prijszetting van bedrijventerreinen en de motie Van der Staaij c.s. (31 700,
nr. 43) over de gesignaleerde onevenwichtigheid in financiering tussen
grote en kleine bedrijventerreinen. Tenslotte vroeg u ook naar de stand
van zaken omtrent de motie Van Heugten c.s. (31 700, nr. 16) omtrent
investeringen in regionale infrastructuur en ruimtelijk-economische
projecten.
Een werkgroep onder het voorzitterschap van de heer Jorritsma, Commissaris der Koningin in Friesland, buigt zich in de komende maanden over
een uitvoeringsstrategie naar aanleiding van het advies van de Taskforce
(Her)ontwikkeling Bedrijventerreinen. Deze uitvoeringsstrategie gaat de
mogelijkheden voor provincies en gemeenten op twee belangrijke
aspecten uit het advies van de Taskforce (Her)ontwikkeling Bedrijventerreinen in kaart brengen. De twee aspecten zijn regionaal bestuurlijke
arrangementen (met daarin specifieke aandacht voor opties voor regionale samenwerking en afstemming van bedrijventerreinenbeleid) en de
financiële structuur voor herstructurering (specifiek gericht op opties voor
hogere grondopbrengsten, financiële verevening, herstructureringsfonds).
De heer Jorritsma presenteert zijn bevindingen in juni 2009 aan het IPO,
de VNG, de minister van Economische Zaken en mijzelf. Ik heb de heer
Jorritsma nadrukkelijk verzocht om methodieken voor verevening en de
prijstelling van bedrijventerreinen mee te nemen in de werkzaamheden
van de werkgroep.
Parallel aan de werkgroep uitvoeringsstrategie werkt een team met vertegenwoordigers van het Rijk, de provincies en gemeenten aan een convenant met bestuurlijke afspraken over het bedrijventerreinenbeleid. Deze
voorbereidingen liggen op schema en moeten leiden tot overeenstem-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 435, nr. 219

4

ming in juni 2009. Eén van de afspraken in het Convenant Bedrijventerreinen zal zijn dat provincies samen met regio’s en gemeenten provinciale herstructureringsprogramma’s opstellen om inzichtelijk te maken
hoe zij de rijksmiddelen willen inzetten. In de communicatie met provincies over deze programma’s zal ik de motie van de heer Van der Staaij c.s.
meenemen.
Tenslotte ben ik bezig om te inventariseren of alle projecten voldoen aan
de voorwaarden die zijn gesteld in de motie Van Heugten. Mede namens
de minister van Economische Zaken zal ik u in maart 2009 een brief sturen
met daarin een korte analyse van de projecten op uw voorwaarden. Ook
zal ik in die brief ingaan op de precieze afhandeling van de motie en ons
voorstel hoe we de bijdragen aan de projecten willen toekennen.
Bedrijventerreinen – verbetering IBIS
De Algemene Rekenkamer concludeert dat de gegevens over de herstructureringsopgave in IBIS onvoldoende zijn. In de IBIS-rapportage van Arcadis
en STEC, jaarlijks opgesteld in opdracht van de minister van VROM,
onderschrijven beide bureaus deze conclusie. Ik erken de problematiek en
mindere kwaliteit van de gegevens over herstructurering in IBIS.
In haar rapportage heeft de Taskforce (Her)ontwikkeling Bedrijventerreinen (THB) onderzoek laten doen naar de feitelijke opgave. Dit heeft geleid
tot een kernopgave van 15 800 ha tot en met 2020 met een bijbehorende
kostenraming van € 6,35 miljard. Zoals het advies van de THB stelt is een
eenmalige inhaalslag in de herstructurering nodig alvorens bedrijventerreinen meer levenscyclisch door marktpartijen worden ontwikkeld.
Deze eenmalige inhaalslag is het uitgangspunt voor de herstructureringsopgave van 6500 ha tot en met 2013 inclusief € 400 mln. Rijksgeld in de
kabinetsreactie THB.
Om de gegevens in IBIS over veroudering en herstructurering te verbeteren, heb ik in 2008 samen met provincies, de vragen en definities binnen
de IBIS-vragenlijst geactualiseerd en aangescherpt. Dit ook mede in het
licht van de door de THB gebruikte terminologie. Daarnaast heb ik begin
2009 een actie uitgezet om de gegevens en de verzameling daarvan rond
herstructurering te verbeteren. Hiervoor heb ik de bureaus Arcadis en
STEC gevraagd om de kwaliteit van de veroudering- en herstructureringsgegevens per provincie in kaart te brengen. Per provincie wordt er een
inventarisatie en data-analyse uitgevoerd naar de kwaliteit van de beschikbare gegevens. Het onderzoek moet resulteren in aanbevelingen voor de
verbetering van de gegevens rondom herstructurering en veroudering.
Het onderzoek wordt in de zomer van 2009 afgerond. In overleg met
provincies zal ik de resultaten medio 2010 in IBIS implementeren.
In het debat met uw kamer van 29 januari jl. heeft u ook nog vragen
gesteld over de voortgaande veroudering van bedrijventerreinen tot 2013.
Monitoring van de (toename van de) veroudering doen wij in IBIS. In hun
afwegingen ten behoeve van de hierboven genoemde provinciale
herstructureringsprogramma’s kunnen provincies, regio’s en gemeenten
anticiperen op deze voortgaande veroudering. Op dit moment ben ik
overigens bezig om maatregelen te nemen om veroudering van bedrijventerreinen tegen te gaan. Ik onderzoek de mogelijkheid om parkmanagement meer verplichtend te maken en in de visie op verzakelijking wordt
ook onderzocht onder welke randvoorwaarden marktpartijen meer gaan
investeren in bedrijventerreinen om veroudering te voorkomen. Deze visie
op verzakelijking is voorzien eind 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 435, nr. 219

5

Bijlage 1

Overzicht Nota Ruimtebudget
Fes-middelen
Index 2007
Index 2008
Index 2009 en verder (geschat)
Afdracht BTW fonds
Luchtkwaliteit
Proceskosten (8 jaar maal 500 000)
Begroting 2009 (onder andere Mooi Nederland)
Totaal beschikbaar voor projecten

1 000 000 000
2 090 000
14 429 000
20 000 000
-/- 47 689 000
-/- 85 000 000
-/- 4 000 000
-/- 112 000 000
797 830 000

Tabel 1. Beschikbaar Nota Ruimtebudget
Projecten besloten MR

Miljoen euro

IJoevers Amsterdam
Den Bosch
Apeldoorn
Scheveningen Boulevard
Greenport Boomwatering
Greenport 4B-water Waalblok
Greenport Overbuurtsepolder
Greenport Bollenstreek
Greenport Boskoop
Greenport Aalsmeer/Primaviera
Klavertje 4
Klavertje 4, deelproject Deurne
Nijmegen
Eindhoven A2 zuidelijke aansluiting
Nieuwe Hollandse Waterlinie
Waterdunen
Maastricht

30
13
11
10,8
6,9
4,5
1,9
6,8
4
6
22,9
3
25
6,8
35
18
10

Subtotaal

215,6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 435, nr. 219

6