2023D19376

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de:
– brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 24 april 2023 inzake geannoteerde agenda OJCS-raad van 15 mei
2023 (Jeugd) (Parlisnr. 2023Z07507);
– brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d.
20 april 2023 inzake geannoteerde agenda OJCS-raad van 15 en 16 mei
2023 (Onderwijs en Cultuur/AV) (Kamerstuk 21 501-34, nr. 397);
– brief van de Minister voor Langdurige Zorg en Sport d.d. 18 april 2023
inzake geannoteerde agenda OJCS-raad van 15 mei 2023 (Sport)
(Kamerstuk 21 501-34, nr. 395);
– Brief van de Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs d.d.
22 maart 2023 Consultatie: Europees kwalificatiekader voor een leven
lang leren – evaluatie (Kamerstuk 22 112, nr. 3633)
De voorzitter van de commissie,
Michon-Derkzen
De adjunct-griffier van de commissie,
Arends

nds-tk-2023D19376

1

Inhoud
I

II

Vragen en opmerkingen uit de fracties
• Inbreng van de leden van de VVD-fractie
• Inbreng van de leden van de D66-fractie
• Inbreng van de leden van de CDA-fractie
Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda voor de OJCS-raad van 15 en 16 mei 2023. De leden
hebben nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie constateren dat Nederland het belang van
gebalanceerde studentenmobiliteit zal uitdragen in Europa. De leden
onderschrijven dit belang en zijn verheugd dat de Minister de toezegging
aan deze leden om in Europa in gesprek te gaan hiermee nakomt. Zij
vragen de Minister om de Kamer te informeren op dit onderwerp na
afloop van de OJCS-raad. De leden verzoeken de Minister ook om in
Europa specifiek in te gaan op het ontvangen van cumulatieve studiefinanciering. De leden vragen hoe andere landen daarmee omgaan, en of in
Europees verband al afspraken zijn gemaakt of gemaakt kunnen worden.
De leden van de VVD-fractie vernemen dat tijdens de OJCS-raad
gesproken wordt over de Europese Media Vrijheid Verordening. Alhoewel
de leden zich kunnen vinden in het doel van de Europese Media Vrijheid
Verordening, namelijk het tegengaan van politieke inmenging in journalistiek, maken zij zich zorgen over de manier waarop de verordening dit
wil bereiken.
Zo constateren de leden dat nationale bevoegdheden worden overgedragen aan de Europese Unie, die daarmee veel te zeggen krijgt over de
Nederlandse vrije pers zonder dat daar voldoende waarborgen tegenover
lijken te staan. De gedachtewisseling zoals deze tijdens de zeer informatieve technische briefing op 17 november jl. plaatsvond, hebben deze
zorgen niet geheel weggenomen. Ook de ogenschijnlijk milde inzet van de
Nederlandse regering ten aanzien van dit punt in de geannoteerde
agenda, stemt de leden van de VVD-fractie niet gerust. De persvrijheid en
pluriformiteit van het Nederlandse medialandschap en de redactionele
onafhankelijkheid is wat deze leden betreft een zeer kostbaar bezit dat
kritisch en assertief bewaakt moet worden. Kan de Staatssecretaris
aangeven op welke wijze zij apprecieert dat de Europese Media Vrijheid
Verordening zoals deze nu voorligt concreet de mediavrijheid, pluriformiteit van de media en redactionele onafhankelijkheid in Nederland gaat
verbeteren? Kan zij daarin ook specifiek en expliciet de introductie van
nieuw mediatoezicht op de onafhankelijke geschreven journalistiek
beschouwen, die voorheen niet was onderworpen aan mediatoezicht van
overheidswege?
De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over de tweede afdeling
van de verordening, waarmee een Europese Raad voor mediadiensten
wordt opgericht die naleving van de verordening controleert. Omdat alle
EU-lidstaten een lid afvaardigen voor deze raad, heeft dit ook tot gevolg
dat afgevaardigden van landen waar de persvrijheid niet gerespecteerd
wordt straks de persvrijheid in Nederland controleren. Dit lijkt de leden
van de VVD-fractie een onwenselijke situatie. Kan de Staatssecretaris
hierop reflecteren? Hoe waardeert zij het dat afgevaardigden van

2

bijvoorbeeld Hongarije en Polen straks zich uitlaten over mediavrijheid in
Nederland? Hoe gaat de Staatssecretaris zorgen dat de onafhankelijkheid
van deze raad voldoende gewaarborgd wordt? Vindt de Staatssecretaris
het wenselijk dat andere landen een rol krijgen in het beoordelen en
veroordelen van de Nederlandse mediavrijheid? Zo nee: hoe gaat zij
hiertegen teweerstellen?
Daarnaast lezen de leden dat ook de Europese Commissie zelf een rol
krijgt in deze raad. Is de Staatssecretaris het met de leden van de
VVD-fractie eens dat de Europese Commissie op geen enkele manier
toezicht mag houden op de onafhankelijkheid van journalistieke organisaties? Welke aanpassingen aan de verordening staat de Staatssecretaris
voor om de invloed van de Europese Commissie op de Europese Raad
voor mediadiensten te verkleinen?
Ook in de technische briefing is door de leden van de VVD-fractie
ingebracht dat er nog veel onduidelijkheden zijn in de verordening waar
het onder andere definities en de wijze van toezicht betreft. Begrippen en
definities in dit soort verstrekkende verordeningen dienen glashelder te
zijn en niet multi-interpretabel, temeer daar de verordening straks boven
onze Grondwet gaat. Zo is in hoofdstuk 2 van de verordening geregeld dat
Europese burgers recht hebben op «een verscheidenheid aan inhoud op
het gebied van nieuws en actualiteit ten behoeve van het openbaar
debat». Wat houden volgens de Staatssecretaris deze termen in, wie
houdt volgens haar toezicht op deze vereisten uit hoofdstuk 2 (artikelen 3
t/m 6) uit de verordening en wie is daarop aanspreekbaar?
De leden hebben daarnaast nog enkele vragen over het begrip «pluriformiteit van de media» in artikel 21 en artikel 22 van de verordening. Is de
Staatssecretaris het met de leden van de VVD-fractie eens dat deze
artikelen nooit mogen leiden tot toetsing van journalistieke inhoud? En
dat dus niet getoetst mag worden of er voldoende «competing views»
zijn, zoals gesteld in Overweging 40 van de verordening? Hoe verhoudt
daarnaast de interpretatie van het woord «pluralism» door de Staatssecretaris zich tot de interpretatie van de Europese Commissie? Kan de
Staatssecretaris garanderen dat de beoordeling van «reduction of
competing views» nooit zal leiden tot toetsing van journalistieke inhoud?
Dat het hier dus niet gaat om diversiteit van media-aanbod, maar enkel
om diversiteit van mediadiensten? Is zij bereid deze duidelijkheid ook op
Europees niveau vast te leggen? Hoe kan op dit punt zekerheid worden
geboden?
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
stukken ten behoeve van de OJCS-raad en hebben daarover nog de
volgende vragen.
Jeugd
De leden van de D66-fractie merken op dat de Raadsconclusies inzake de
sociale dimensie van een duurzaam Europa voor jongeren niet bindend
zijn en de aanbevelingen gezien kunnen worden als uitnodigingen aan
lidstaten, de Europese Commissie, jongerenorganisaties en het jongerenwerk. Daarnaast merken de leden op dat Nederland belang hecht aan
het deelnemen van jongeren aan beslissingen over zaken die hen
aangaan. Kan de Staatssecretaris aangeven per conclusie/aanbeveling of
het kabinet daar gevolg aan zal geven in het beleid en zo ja, op welke
manier? Kan de Staatssecretaris tevens ingaan op wat het kabinet

3

concreet bedoelt met het pleidooi dat de Raadsconclusies rekening
moeten houden met diversiteit in bevoegdheden binnen lidstaten?
De leden van de D66-fractie vinden het van belang dat de belangen van
jongeren goed betrokken zijn bij beleidskeuzes die hen aangaan. Vindt het
kabinet dat er voldoende verbinding bestaat tussen deze stukken, waarin
het belang van jongerenparticipatie wordt benadrukt, en de inhoudelijke
beleidsterreinen zelf, waarin de participatie zou moeten plaatsvinden? Met
andere woorden: hebben jongeren echt een rol in Europese besluitvorming rondom het Fit-for-55-pakket of andere grote Europese besluitvormingstrajecten en op welke manier zou dat concreet versterkt kunnen
worden? Vindt het kabinet dat er op Europees niveau een goed equivalent
bestaat van de Nationale Jeugdraad en zou het effectief kunnen zijn zoiets
te ontwikkelen, zodat jongeren een meer formele betrokkenheid krijgen bij
beleidsvorming?
Sport
De leden van de D66-fractie vragen of de huidige Wet uitvoering antidopingbeleid in lijn is met de herziening van de WADA-resolutie of dat er
mogelijk wijzigingen nodig zullen zijn om daaraan te voldoen. Graag
ontvangen deze leden een volledig overzicht met alle mogelijke wijzigingen.
De leden van de D66-fractie wijzen op het belang van aandacht voor
mensenrechten bij de toewijzing van sportevenementen en steunen de
oproep die het kabinet voornemens is te gaan doen bij deze vergadering
van de OJCS-raad. Wel vragen zij welke concrete acties deze oproep tot
gevolg zal hebben, mede gelet op de vele oproepen die Nederland op dit
vlak al gedaan heeft. Vindt het kabinet dat dit agendapunt ook aanleiding
vormt om ter discussie te stellen in hoeverre landen zoals Rusland en
Belarus kunnen deelnemen aan internationale sportevenementen? Kan de
Minister een overzicht geven van mogelijke sancties op Europees niveau
ten aanzien van deelname aan sportevenementen, op grond van artikel 29
van het Verdrag betreffende de Europese Unie en artikel 215 van het
Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie? Is de Minister
bereid sancties op Europees niveau tegen deelname van Rusland en
Belarus op internationale sportevenementen te agenderen?
Onderwijs
De leden ondersteunen de positie van de Minister op het gebied van
automatische wederzijdse erkenning. Wederzijdse erkenning van
leerperioden moet gelijk opgaan met de ontwikkeling van kwaliteitszorg in
de verschillende landen. Een aanmoediging aan de lidstaten is daarvoor
een goed middel.
De leden van de D66-fractie vinden verdere ontwikkeling van de Europese
Onderwijsruimte belangrijk. Zij roepen de Minister op dat expliciet te
benoemen. De leden onderschrijven ook dat een strategische dialoog over
de Europese Onderwijsruimte nodig is en zien de high-level group on
education and training daarvoor als een logische plek. De leden vragen de
Minister welke rol hij ziet voor de Raad bij de doorontwikkeling van de
Europese Onderwijsruimte. Daarnaast lezen de leden van de D66-fractie
dat de inzet van Nederland is om te komen tot gebalanceerde studentmobiliteit. De leden vragen de Minister wat hij bedoelt met gebalanceerde
mobiliteit en welke concrete afspraken of voorstellen hij hierbij voor ogen
heeft.

4

Media
De leden van de fractie van D66 zijn net als het kabinet positief over het
voorstel voor een Europese Media Vrijheid Verordening en zij onderschrijven het doel van het voorstel om de interne markt zodanig te
reguleren op het gebied van media dat de fundamentele vrijheden van
persvrijheid en het recht van de burger op een goede en pluriforme
nieuwsvoorziening ondersteund worden. Zij hebben nog enkele vragen
over de uitvoering van het voorstel.
De leden van de fractie van D66 vinden, in lijn met het voorstel, dat naast
marktbescherming het van belang is om rekening te houden met
pluriformiteit en redactionele onafhankelijkheid in het oordeel over een
voorgenomen fusie in de mediasector. Marktconcentratie kan een negatief
effect hebben op het recht van de burger op een kwalitatieve, pluriforme
nieuws- en actualiteitenvoorziening en daarnaast ook op de rechtspositie
van journalisten en medewerkers. In het BNC-fiche over het voorstel heeft
het kabinet aangegeven deze standpunten eveneens te onderschrijven,
maar nog te bezien op welk niveau pluriformiteit bezien moet worden bij
een fusietoets. Is hierover reeds advies ingewonnen van het Commissariaat voor de Media en kan het kabinet haar standpunt hierover inmiddels
verder toelichten?
De leden van de fractie van D66 onderschrijven de stelling van het kabinet
dat bij de bescherming van vrijheden ook verantwoordelijkheden horen.
Het kabinet geeft aan ingebracht te hebben dat het belangrijk is dat
adresgegevens, die misbruikt kunnen worden voor doxing, afgeschermd
kunnen worden. De leden van de fractie van D66 benadrukken dat het van
belang is dat anderszins strafbare content, zoals bijvoorbeeld content met
een opruiende, bedreigende of racistische aard, door implementatie van
het voorstel geen bijzondere bescherming dient te genieten als deze
afkomstig is van mediadiensten. In het kader daarvan vragen de leden van
D66 welke definitie in de praktijk zal worden gehanteerd voor mediadiensten, voor wie online platformen middels dit voorstel mogen afwijken
van de regels van de Digital Services Act met betrekking tot het verwijderen van online content. De leden zijn het met het kabinet eens dat de
content van mediadiensten online bijzondere bescherming verdient
vanwege hun rol in het publieke debat, maar stellen dat dat niet geldt
voor zover het strafbare content betreft.
Cultuur
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
inzet van de Raad om bedreigde en ontheemde kunstenaars opvang te
bieden. De leden onderstrepen dat artistieke vrijheid van ongekend belang
is voor de democratie. Kunstenaars kunnen kwetsbaarheden in de
democratie blootleggen en kunnen ons uitdagen over de randen van ons
eigen wereldbeeld heen te kijken. De leden steunen dan ook de inzet van
het kabinet om hier in de Raadsconclusies aandacht aan te besteden.
De leden vragen wel waarom Nederland er niet voor heeft gekozen zich
aan te sluiten bij Polen, die expliciet gevraagd heeft om een verwijzing
naar het Europees solidariteitsplan ter ondersteuning van de bescherming
en het herstel van de culturele en creatieve sectoren in Oekraïne. De leden
weten dat verschillende Nederlandse instellingen, zoals bijvoorbeeld het
nationaal ballet, al een bijdrage leveren aan het opvangen van gevluchte
kunstenaars (dansers in dit geval), maar zijn van mening dat de EU nog
verder zou kunnen gaan in het beschermen en opvangen van Oekraïense
ontheemde en bedreigde kunstenaars. Is de Minister bereid om hier
alsnog steun voor uit te spreken? Hoe wordt de Oekraïense creatieve en

5

culturele sector betrokken bij het herstel en wederopbouw van Oekraïne?
Worden ontheemde kunstenaars die zich elders in Europa gevestigd
hebben hier ook bij betrokken?
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de geannoteerde agenda voor de OJCS-raad. Zij hebben nog enkele
vragen.
Hoe ver moet redactionele vrijheid volgens de Staatssecretaris gaan in het
licht dat er steeds meer sprake is van desinformatie? Wat is daarbij haar
inzet?
Hebben alle landen binnen de EU een journalistieke code? Welke rol
speelt deze code bij de Europese Media Vrijheid Verordening?
Wat is de reikwijdte van het beoordelen van de impact van marktconcentraties op pluriformiteit en onafhankelijkheid? Gaat dit enkel over de
publieke omroep of ook over commerciële organisaties?
Wat is de inzet van de Staatssecretaris als het gaat om het beschermen
van de nationale veiligheid en het voorkomen dat er een Europese
definitie wordt opgesteld aan de ene kant en tevens het beschermen van
journalisten, zodat zij niet ongewenst afgeluisterd worden?
Wat wordt er volgens de Europese Commissie als ook de Staatssecretaris
precies verstaan onder het begrip «pluriformiteit van de media»? Hoe
wordt voorkomen dat hiermee de journalistieke inhoud beoordeeld gaat
worden?
Klopt het dat de verordening nu dusdanig geformuleerd is, dat ambtenaren van de Europese Commissie straks aan kunnen kloppen bij een
Nederlandse redactie om te toetsen op welke manier een redactie de
onafhankelijkheid heeft gewaarborgd? Zo ja, wat vindt u ervan dat
nieuwsorganisaties onder rechtstreeks toezicht van een politiek orgaan als
de Europese Commissie zouden komen te vallen? Is hierbij potentieel
sprake van overheidsinmenging?
Welke beperkingen kent de gekozen rechtsgrondslag van de verordening
(interne markt, artikel 114 VWEU) en wat is de reden dat uiteindelijk toch
voor deze rechtsgrondslag gekozen is?
Hoe kijkt de Minister, gelet op de voor Nederland belangrijke aandachtspunten zoals een gebalanceerde mobiliteit (in het kader van een hoge
instroom van internationale studenten) aan tegen de tekst die tijdens de
komende OJCS-raad ter instemming zal worden voorgelegd met
betrekking tot de Europese Onderwijsruimte en de automatische
wederzijdse erkenning in het onderwijs? Is de Minister voornemens om
met beiden in te stemmen?
Hoe is de kwaliteitszorg in het hoger onderwijs geborgd in Europees
verband?
II Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

6