Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

430
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Staatssecretaris Veiligheid en
Justitie over het gescheiden uitzetten van gezinnen (ingezonden 27 september
2017)
Antwoord van Staatssecretaris Harbers (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
16 november 2017). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018,
nr. 263.
Vraag 1
Herinnert u zich uw antwoorden op de vragen van de leden Jasper van Dijk
(SP)1 en Buitenweg (GroenLinks)?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3, 4, 5
Hoe oordeelt u over het feit dat de moeder van het gezin negen jaar heeft
kunnen procederen?
Deelt u de mening dat het deels ook de verantwoordelijkheid is van de Staat
dat mensen gedurende lange tijd in Nederland verblijven voordat wordt
overgegaan tot uitzetting?
Welke mogelijkheden ziet u om het doorprocederen te ontmoedigen en de
procedures te versnellen?
Welke stappen onderneemt u om te voorkomen dat gezinnen pas na meer
dan negen jaar worden uitgezet?
Antwoord 2, 3, 4, 5
Omwille van de privacy en de veiligheid van de jonge kinderen in deze zaak
ga ik niet in op de individuele omstandigheden of de individuele verblijfsrechtelijke procedures.
In zijn algemeenheid kan ik wel ingaan op de duur van verblijfsrechtelijke
procedures en de duur van het feitelijk verblijf van vreemdelingen zonder
verblijfsvergunning. Reeds meerdere kabinetten hebben ingezet op versnelling van verblijfsrechtelijke procedures. Zo is de afgelopen jaren de asielprocedure reeds verschillende malen aangepast met als doel de asielprocedure

1
2

ah-tk-20172018-430
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 2663
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 2644

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

efficiënt in te richten en het oneigenlijk gebruik van procedures (bijvoorbeeld
om gedwongen terugkeer te voorkomen) tegen te gaan, zonder daarbij de
zorgvuldigheid uit het oog te verliezen. Dit heeft onder meer geleid tot een
Algemene Asielprocedure waarvan de inhoudelijke beoordeling acht
werkdagen in beslag neemt. Daarnaast zijn er nog kortere procedures
ingericht voor aanvragers die afkomstig zijn uit een land dat wordt aangemerkt als veilig land van herkomst. Voor het indienen van vervolgasielaanvragen geldt een aangepaste procedure. Voordat de vreemdeling een tweede of
volgende asielaanvraag kan indienen, dient hij schriftelijk en gemotiveerd aan
te geven welke nieuwe feiten of omstandigheden een nieuwe aanvraag
rechtvaardigen. Daarna wordt de asielzoeker gehoord en wordt binnen één
dag de aanvraag inhoudelijk beoordeeld. Met de rechtbanken zijn er
afspraken gemaakt voor een voortvarende behandeling van de beroepsprocedures.
Dit alles kan echter niet in alle gevallen voorkomen dat vreemdelingen zonder
verblijfsvergunning langere tijd in Nederland verblijven. Dit is er in belangrijke mate in gelegen dat na afwijzing van een toelatingsaanvraag de
vreemdeling en het land van herkomst een essentiële rol hebben bij het
kunnen realiseren van daadwerkelijk vertrek. Geen of onvoldoende medewerking van de vreemdeling maakt het vertrek complex. Dit geldt in het bijzonder
bij herkomstlanden die onvoldoende meewerken aan de gedwongen
terugkeer van hun onderdanen, maar ook als herkomstlanden hieraan wel
meewerken kan terugkeer lastig te realiseren zijn als de vreemdeling niet
meewerkt aan het vaststellen van de identiteit en nationaliteit. Ik verwijs uw
Kamer kortheidshalve ook naar het Regeerakkoord «Vertrouwen in de
toekomst» waarin is opgenomen dat de inzet wordt versterkt op beide
onderdelen van het migratiebeleid (efficiënte verblijfsprocedures alsmede de
mogelijkheden van gedwongen vertrek).
Vraag 6
Wat staat er in de instructie voor de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) en
de vreemdelingenpolitie over de situatie dat er een woning wordt ingevallen
om een gezin in vreemdelingenbewaring te stellen en een deel van het gezin
niet aanwezig is? Bij wie ligt de beslissingsbevoegdheid om het incomplete
gezin in bewaring te stellen?
Antwoord 6
Als een gezin met minderjarige kinderen niet meer in Nederland mag blijven,
moeten zij het land verlaten. In eerste instantie is alles erop gericht om het
gezin te helpen bij zelfstandig vertrek, eventueel met terugkeerondersteuning.
Indien het gezin niet zelfstandig wil vertrekken, dan kan het gedwongen
vertrek in beeld komen. Om het gedwongen vertrek te kunnen realiseren, kan
vooraf hieraan sprake zijn van een inbewaringstelling. Het gezin weet – als zij
niet werken aan zelfstandig vertrek – dat een inbewaringstelling kan
plaatsvinden. De regievoerder van de DT&V heeft namelijk op dit moment in
de procedure al veel gesprekken gevoerd en zet vreemdelingenbewaring in
als laatste optie in het vertrekproces. Iemand zijn vrijheid ontnemen is
immers een uiterste middel, dat alleen wordt ingezet als er geen alternatieven
meer zijn. Het gezin, dat op dat moment geen recht meer heeft op verblijf,
wordt op de locatie van het COA «staande gehouden» door medewerkers van
de Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O) en de Vreemdelingenpolitie
(Afdeling Vreemdelingen Identificatie en Mensenhandel, AVIM). Zij verzorgen
samen het proces rondom het binnen gaan in de woning van het gezin. Ter
ondersteuning is ook de regievoerder van de DT&V en een medewerker van
het COA aanwezig.
In gezamenlijk overleg van DT&V, AVIM en DV&O wordt een risicoanalyse
opgesteld voor het betreffende gezin. Hierin wordt ook de mogelijkheid
besproken dat een gezin niet compleet is bij aanhouding. In het geval een
gezin niet compleet is overlegt DV&O met de uitvoerend ambtenaar van
DT&V of staandehouding wenselijk is en van toepassing kan zijn. Dit kan per
casus verschillen en wordt zeer zorgvuldig afgewogen.
Na de staandehouding wordt het gezin overgebracht naar de Gesloten
Gezinsvoorziening (GGv). Hier voert een uitvoerend ambtenaar van de DT&V
een gesprek met de volwassene(n). Tijdens dit gesprek is er altijd recht op
een advocaat. In dit gesprek wordt uitgelegd waarom er een «maatregel van
Bewaring» wordt opgelegd en wat dat inhoudt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

In het geval er besloten is om over te gaan tot de inbewaringstelling van een
deel van het gezin, zal vervolgens alle inzet er op gericht zijn om het gezin als
geheel te laten vertrekken. Hierbij is wel een afhankelijkheid van de bereidheid van het gezin om te laten weten waar de rest van het gezin is.
Vraag 7
Is in het geval van het Armeense gezin conform paragraaf A3/6.2 van de
Vreemdelingencirculaire en Procesprotocol D8 beoordeeld of door uitzetting
van alleen de moeder een schrijnende situatie zou ontstaan?
Antwoord 7
Zoals hiervoor aangegeven ga ik in deze beantwoording niet in op de
individuele casus. Meer algemeen kan ik aangeven dat het scheiden van een
gezin bij een uitzetting mogelijk en toegestaan is als één of meer gezinsleden
geen medewerking verleent aan gezamenlijke uitzetting. In het betreffende
procesprotocol van de DT&V staat beschreven dat beoordeeld wordt of het
gescheiden uitzetten een mogelijk schrijnende situatie oplevert. In dat geval
moet een belangenafweging worden gemaakt waarbij onder meer moet
worden afgewogen of de uitzetting beter uitgesteld kan worden tot een
moment waarop alle gezinsleden gezamenlijk uitgezet kunnen worden.
Vraag 8
Hoe verhoudt uw stelling dat het belang van het kind slechts een van de
belangen is die meegewogen dienen te worden zich tot de zaken El Ghatet en
Neulinger van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM)
waarin het EHRM stelt dat het belang van het kind de kern van de afweging
dient te vormen?
Antwoord 8
In de uitspraken El Ghatet t. Zwitserland en Neulinger & Shuruk t. Zwitserland
bevestigt het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) zijn
eerdere rechtspraak over de centrale rol die het belang van het kind speelt in
de belangenafweging bij dreigende scheiding van het familie- en gezinsleven.
In de besluitvorming wordt daarom bijzondere aandacht gegeven aan de
gevolgen van het besluit voor het kind en de belangen van het kind. Zoals uw
Kamer eerder is geïnformeerd dient het belang van het kind helder te worden
gemotiveerd in de besluitvorming.3 Dit is opgenomen in de openbare
werkinstructie voor IND-medewerkers «Richtlijnen voor de toepassing van
artikel 8 EVRM 2015(4).
Dat het belang van het kind in de kern van de belangenafweging ligt betekent
niet dat aan dit belang ook doorslaggevend gewicht toekomt. Dat volgt niet
uit de uitspraken El Ghatet en Neulinger & Shuruk. Daarbij wijs ik erop dat
het EHRM ook heeft geoordeeld dat «hoewel het belang van kind een
overwegend belang is, dit belang geen troefkaart is voor toelating wanneer
het kind beter af zou zijn in het land waar verblijf wordt gevraagd»4. In iedere
beslissing over het kind zal het belang van het kind een eerste overweging
dienen te vormen waaraan aanzienlijk gewicht toekomt. Tegelijkertijd zal dit
belang deel uit blijven maken van een belangenafweging waarin ook andere
belangen worden gewogen.5

3

Kamerbrieven van 30 oktober 2014 en 22 mei 2015
EHRM van 8 november 2016 (El Ghatet t. Zwitserland), nr. 56971/10, r.o. 46 en EHRM van
8 maart 2016 (I.A.A. t. Verenigd Koninkrijk), nr 25960/13, r.o. 46: «The domestic courts accepted
that it would be in the applicants» best interests to be allowed to join their mother in the United
Kingdom. However, while the Court has held that the best interests of the child is a
«paramount» consideration, it cannot be a «trump card» which requires the admission of all
children who would be better off living in a Contracting State (see, for example, Berisha v.
Switzerland, cited above, in which the Court found no violation of Article 8 even though the
domestic courts accepted that it would be in the children’s best interests to remain in
Switzerland)»
AbRS 201605973/1
5
AbRS 201605973/1
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Vraag 9
Waarom zijn de bepalingen uit het Internationaal Verdrag inzake de Rechten
van het Kind (IVRK) niet geïmplementeerd in nationale wet- en regelgeving,
waardoor deze volgends de Raad van State niet direct toepasbaar zijn door
de Nederlandse rechter?
Antwoord 9
Elke staat is gehouden zijn internationaalrechtelijke verplichtingen na te
komen. Een staat mag wel zelf kiezen op welke wijze hij zijn nationale
rechtsorde in overeenstemming brengt met zijn internationale verplichtingen.
Door de ratificatie van het IVRK heeft Nederland zich gebonden aan de
bepalingen van het IVRK. De bepalingen in het IVRK werken dan ook door in
de nationale rechtsorde. Ik ben van mening dat de nationale wet- en
regelgeving in overeenstemming is met het IVRK. In het Nederlandse recht
bepaalt uiteindelijk de rechter of de burger zich rechtstreeks kan beroepen op
een verdragsrecht. De rechter houdt hierbij rekening met de formulering van
het artikel, en hetgeen bij de totstandkoming en ratificatie van het verdrag is
opgemerkt over rechtstreekse werking van de verdragsbepalingen. Aan een
aantal bepalingen van het IVRK heeft de rechter rechtstreekse werking
toegekend, zoals artikel 2, artikel 3, lid 1 en artikel 9 lid 1 van het IVRK.
Vraag 10
Bent u van mening dat Stichting Nidos op onafhankelijke wijze onderzoek
moet doen naar het belang van het kind en wat in het geval van deze
Armeense kinderen het beste voor hen is? Zo ja, waarom wordt nu al
gekeken op welke wijze zij zo snel mogelijk met hun moeder in Armenië
herenigd kunnen worden terwijl Stichting Nidos wellicht oordeelt dat zij beter
in Nederland kunnen blijven? Zo nee, hoe ziet u de rol van Stichting Nidos
dan precies en welke verantwoordelijkheid en bevoegdheid hebben zij?
Antwoord 10
De rechter heeft op verzoek van de Raad voor de Kinderbescherming het
voorlopig voogdijschap over de kinderen bij Nidos gelegd vanwege een
gezagsvacuüm. Nidos moet binnen drie maanden advies uitbrengen aan de
Raad voor de Kinderbescherming over wat na deze drie maanden van
voorlopige voogdijschap in het beste belang is van de kinderen. Dat zal de
Raad voorleggen aan de rechter en de rechter beslist dan of er een noodzaak
is om over te gaan tot een voogdijmaatregel. In zijn algemeenheid geldt dat
alle minderjarigen in Nederland onder gezag dienen te staan. Dit kan zijn
ouderlijk gezag of voogdij. Stichting Nidos is een onafhankelijke (gezins-)
voogdijinstelling voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’s). Bij
afwezigheid van de ouder vervult Nidos de taak van de ouder en ziet toe op
een goede uitoefening van de zorg die een amv geboden wordt en grijpt in
als deze zorg niet toereikend is.
Het advies van de voogd wordt bij activiteiten meegewogen. Zo dus ook bij
mogelijke terugkeeractiviteiten.
Vraag 11
Deelt u de mening dat het van belang is te monitoren hoe het uitgezette
ouders vergaat in het land van herkomst, zodat beoordeeld kan worden of het
in het belang is van de achtergebleven kinderen om met hun ouders herenigd
te worden en zodat de ouders in beeld blijven en hereniging mogelijk is? Zo
ja, monitort u de Armeense moeder die is uitgezet? Hoe vergaat het haar? Zo
nee, hoe voorkomt u dat de uitgezette ouder in het land van herkomst van de
radar verdwijnt en de kinderen dus niet naar hun ouder kunnen worden
uitgezet?
Antwoord 11
Zoals ook aangegeven in het antwoord op vraag 2,3 en 4 ga ik niet in op
individuele omstandigheden. Wel kan ik in zijn algemeenheid zeggen dat bij
de terugkeer van amv’s ingezet wordt op het vinden van adequate opvang.
Hierbij is het streven om de minderjarige met de ouder(s) of andere
familieleden te herenigen. Opvang bij ouders is in beginsel aan te merken als
adequaat. Ook kan het zijn dat uit feiten en omstandigheden naar voren komt
dat een ander familielid (of een meerderjarige, niet zijnde een familielid)
adequate opvang kan bieden. Dit is maatwerk en wordt per casus onderzocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4

Vraag 12
Deelt u de mening dat vragen om een tijdelijke uitzetstop van kinderen die
wegens het omstreden meewerkcriterium niet onder het kinderpardon vallen
niet hetzelfde is als vragen om een verblijfsvergunning voor diezelfde groep
kinderen? Zo ja, bent u alsnog bereid nu over te gaan tot een tijdelijke
uitzetstop tot de Kamer met de nieuwe regering over het kinderpardon heeft
kunnen debatteren?
Antwoord 12
Zoals u heeft kunnen lezen in het Regeerakkoord blijft de definitieve regeling
langdurig verblijvende kinderen in haar huidige vorm gehandhaafd. Ik zie dan
ook geen aanleiding tot het overgaan tot een uitzetstop.
Vraag 13
Kunt u deze vragen voor de behandeling van de begroting van het Ministerie
van Veiligheid en Justitie beantwoorden?
Antwoord 13
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

5