2

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2007–2008

31 361

Goedkeuring van de regeling van de
staatssecretaris van Financiën van 23 november
2007, nr. DB2007/00637 (Stcrt. 230) tot
buitentoepassingstelling voor een gedeelte van
2007 van de willekeurige afschrijving
milieubedrijfsmiddelen, de
energie-investeringsaftrek en de
milieuinvesteringsaftrek

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 10 juni 2008
Met belangstelling heb ik kennis genomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de CDA-fractie, de leden van de PvdA-fractie, de leden
van de VVD-fractie en de leden van de SP-fractie. In de reactie daarop zijn
de vragen en opmerkingen met een vergelijkbaar onderwerp samengenomen.
Evenals de leden van de CDA-fractie kan ook ik mij het gevoel dat, door
het buiten toepassing stellen van (een gedeelte van) de willekeurige
afschrijving milieubedrijfsmiddelen, de energie-investeringsaftrek en de
milieu-investeringsaftrek bij de getroffen partijen heerst, goed voorstellen.
Echter, bij invoering van de EIA, de MIA en de VAMIL is er bewust voor
gekozen om deze regelingen te budgetteren. Het zijn geen openeinde
regelingen waardoor er maatregelen getroffen moeten worden op het
moment dat er sprake is van (dreigende) budgetoverschrijdingen. Voorts
is de buitentoepassingstelling alleen van betekenis voor investeringen die
na het moment van buitentoepassingstelling zijn gedaan en niet voor
reeds verrichte investeringen. Alle drie de regelingen zijn per 1 januari
2008 weer van kracht geworden.
De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de regering al verder inzicht
kan verschaffen in de mate waarin de budgetten voor 2007 uitgeput zijn.
Hieronder volgt een tabel met de voorlopige realisatiecijfers 2007
Tabel 1: Voorlopige realisatiecijfers 2007 (in mln €)

KST119446
0708tkkst31361-5
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Budget 2007

Raming budgettair
belang 2007

Budgettaire overschrijding

EIA
MIA
VAMIL

139
98
38

160
113
50

21
15
12

Totaal

275

323

48

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 361, nr. 5

1

Volgens de voorlopige realisatiecijfers kennen alle drie de regelingen een
overschrijding van tezamen krap € 50 mln, ondanks de buitentoepassingstelling. Zonder sluiting zou een grotere budgettaire overschrijding
hebben plaatsgevonden. De voorlopige realisatiecijfers betreffen ongecontroleerde meldingen, waarbij rekening is gehouden met een percentage investeringen dat als gevolg van de intrekking van een aanmelding
dan wel controle van het totale investeringsbedrag kan worden afgetrokken. Naar de huidige stand van zaken schommelt dit percentage voor
de EIA, MIA en VAMIL rond de 30%. Hiermee is bij de voorlopige realisatiecijfers in de tabel rekening gehouden. De uiteindelijke realisatie hangt
mede af van de uitkomsten van controles van individuele meldingen door
SenterNovem. Verder is het van belang te melden dat naar verwachting
5% van de gehonoreerde aanvragen voor de MIA en VAMIL niet geëffectueerd wordt. De in de tabel opgenomen cijfers voor de MIA en VAMIL zijn
inclusief deze 5% correctie op het budget. De cijfers van de EIA zijn exclusief deze 5% correctie.
De leden van de VVD-fractie vragen wat er met afgewezen aanvragen
gebeurt en of deze aanvragen automatisch in het jaar 2008 alsnog in
behandeling worden genomen. Indien dit niet het geval is dan vragen
deze leden of opnieuw ingediende verzoeken alsnog worden gehonoreerd
en zo neen, waarom niet.
Ingeval de investeringsregelingen buitenwerking worden gesteld vanwege (dreigende) budgetoverschrijding, heeft dit alleen gevolgen voor de
aanvragen waarbij de datum van opdracht (tot het doen van de investering) ligt in de periode nadat de regeling is stopgezet. Investeringen
waarvan de datum van opdracht ligt voor het stopzetten van de regeling
hebben drie maanden vanaf de datum van opdracht de tijd om hun
aanvraag in te dienen.
Indien de datum van opdracht ligt in de periode nadat de regeling is stopgezet, wordt de aanvrager in kennis gesteld van het feit dat zijn aanvraag
niet in verdere behandeling wordt genomen. Tevens wordt belanghebbende gewezen op openstaande rechtsmiddelen. De aanvragen waarvan
de datum van opdracht ligt in de periode nadat de regeling buiten toepassing is gesteld, maar voor het moment dat de regelingen weer in werking
zijn getreden (1 januari 2008) worden niet opnieuw in behandeling
genomen in 2008. Overigens zij opgemerkt dat bedrijven in de regel goed
op de hoogte zijn van de op enig moment geldende buitenwerkingstelling
van de investeringsregelingen.
De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering bij ACTAL te informeren of de onzekerheid gecreëerd door het stopzetten en weer opstarten
van de regeling alsmede het veranderen van de percentages niet leidt tot
een verzwaring van de administratieve lastendruk. Daarnaast vragen deze
leden of de regering van mening is dat verdere vermindering van de
administratieve lasten in deze regelingen mogelijk is?
Het stopzetten, weer opstarten en wijzigen van gebudgetteerde regelingen
vormt een wezenlijk onderdeel van deze regelingen waarmee via prijzen
en frequenties rekening wordt gehouden bij het bepalen van het niveau
van de structurele administratieve lasten van de regeling. Onzekerheid als
zodanig wordt daarentegen niet gemeten als onderdeel van nalevingseffecten. De buitentoepassingstelling van de EIA, MIA en VAMIL heeft
daardoor geen extra nalevingseffecten tot gevolg omdat daarmee, overeenkomstig de met ACTAL gedeelde, lopende afspraken al rekening is
gehouden. Zou een gebudgetteerde regeling worden vervangen door een
regeling zonder een bepaling op grond waarvan de regelingen buitentoepassingstelling gesteld kunnen worden, dan ontstaat een kleine structurele administratieve lasten-reductie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 361, nr. 5

2

Tevens vragen de leden van de CDA-fractie welk effect dit stopzetten en
weer opstarten heeft op de werkzaamheden van bedrijven, die deze
milieu-installaties installeren?
Het is denkbaar dat investeringsbeslissingen worden uitgesteld doordat
de regeling buiten werking is gesteld. Het is echter de vraag of het
uitstellen van alleen de investeringsbeslissing impact heeft op de werkzaamheden van bedrijven die deze milieu-installaties installeren. Dit geldt
temeer omdat de regeling per 28 november 2007 is gesloten en relatief
kort daarna weer is opengesteld. Natuurlijk verdient het de voorkeur voor
zowel ondernemer als overheid dat sluiting een zeldzame gebeurtenis is.
Het jaarlijks wijzigen van de lijsten waarin de voorwaarden zijn opgenomen is noodzakelijk om de regelingen aan te blijven passen aan de
technologische ontwikkelingen. Het is een wezenlijk onderdeel van regelingen gericht op innovatie en bovenwettelijke prestaties.
De leden van de CDA-fractie willen graag van de regering weten of er voor
2008 nu echt voldoende middelen zijn uitgetrokken om aan alle aanvragen
te voldoen? Of is het zo dat er slechts voldoende middelen zijn om ervoor
te zorgen dat het budget op zijn vroegst pas eind 2008 opraakt? Kortom,
zijn er genoeg middelen voor 2008 beschikbaar gesteld of niet?
De EIA, MIA en VAMIL zijn gebudgetteerde regelingen waarbij de Milieulijst (VAMIL/MIA) en de Energielijst (EIA) ieder jaar worden aangepast aan
de technologische ontwikkelingen. De keerzijde van budgetteren is het
risico van sluiten op het moment dat een overschrijding van de budgetten
dreigt om een uit de hand lopen van de overheidsfinanciën te voorkomen.
Bij het samenstellen van de Milieulijst en de Energielijst wordt rekening
gehouden met de beschikbare budgetten, zodat naar verwachting
voldoende middelen beschikbaar zijn om alle aanvragen in 2008 te
voldoen. Of het budget daadwerkelijk toereikend is, is echter nooit met
zekerheid te voorspellen. De omvang van investeringen in milieu en
energietechnologie is namelijk mede afhankelijk van onder andere het
economisch klimaat en de energieprijzen. Deze variabelen zijn nooit met
zekerheid te voorspellen. Daarnaast is het zo dat er op dit moment een
analyse gaande is naar een alternatieve budgetsystematiek om voortijdige
sluitingen in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen. Hierover wordt
uw Kamer zo spoedig mogelijk geïnformeerd.
De leden van de CDA-fractie vragen of het mogelijk is dat door de
verscherpte voorwaarden die met ingang van 2008 in voornoemde regelingen zijn doorgevoerd, bepaalde ondernemers de regelingen niet toe
kunnen passen omdat ze in 2007 te laat waren met het indienen van hun
aanvraag.
Indien een ondernemer, doordat de investeringsregelingen buitenwerking
zijn gesteld, besluit de investeringsverplichting uit te stellen tot na
1 januari 2008, de datum waarop de regelingen weer van kracht geworden
zijn, dan zullen de voorwaarden zoals die per die datum gelden van toepassing zijn. Dit betekent dat de aangescherpte maatregelen tot gevolg
zouden kunnen hebben dat een ondernemer, terwijl dat op grond van de
in 2007 geldende voorwaarden wel het geval was, niet langer of nog deels
in aanmerking komt voor de EIA, MIA en/of VAMIL. De investeringen die in
aanmerking komen voor MIA en VAMIL worden aangewezen door de
Minister van VROM, in overeenstemming met de Staatssecretaris van
Financiën en in overleg met de Ministers van EZ en LNV. Voor de grootste
doelgroep van MIA en VAMIL, de tuinbouw, zijn de eisen op 1 januari 2008
niet verscherpt. Wegens het invoeren van de nieuwe versie van het Groen
Label Kas certificaat waren de eisen al sinds 24 oktober 2007 aangescherpt. Bij duurzame stallen zijn er strengere eisen gekomen voor dierenwelzijn. De investeringen die in aanmerking komen voor EIA worden
aangewezen door de Minister van EZ, in overeenstemming met de Staatssecretaris van Financiën en in overleg met de Minister van VROM. In 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 361, nr. 5

3

zijn onder andere de voorwaarden voor Warmte Kracht Koppeling en
windenergie in de EIA aangescherpt. Verder zijn er vele kleine aanpassingen verricht.
Het is de leden van de CDA-fractie opgevallen dat er op de aanvraagformulieren EIA en MIA geen voorbehoud wordt gemaakt voor het feit dat
de regeling «op» kan zijn. De leden van de CDA-fractie gaan er vanuit dat
de regering bewust ervoor gekozen heeft om de regeling dus niet
nogmaals stop te zetten.
In de jaarlijkse gepubliceerde Milieulijst (VAMIL/MIA) en de Energielijst
(EIA) wordt expliciet gewezen op het feit dat er een maximum bedrag
voor de regeling beschikbaar is en dat de regeling bij budgetoverschrijding kan worden gesloten door de Staatssecretaris. Bedrijven zijn sinds
jaar en dag op de hoogte van deze voorwaarde en het is dan ook niet
nodig om een dergelijke passage ook in de aanvraagformulieren op te
nemen.
De leden van de fractie van de VVD merken op dat de overschrijding, naar
het zich laat aanzien, een structureel probleem is. Onderkent de regering
dit en welke conclusies verbindt zij hieraan? Ziet de regering mogelijkheden om het budget opwaarts aan te passen of overweegt zij de
subsidiepercentages neerwaarts bij te stellen. Kan de regering aangeven
hoeveel aanvragen in 2007 niet gehonoreerd konden worden? En welk
bedrag besloeg dit? De leden van de fractie van de PvdA vragen, in dit
zelfde kader, wat de stand van zaken is met betrekking tot de toezegging
van de staatsecretaris van Financiën dat hij zal trachten een herhaling van
de situatie dat deze subsidieregelingen plotseling moeten worden stopgezet te voorkomen.
De EIA en de MIA zijn in de jaren 2002, 2006 en 2007 voortijdig gesloten.
Voor de VAMIL geldt dat deze alleen in 2002 en in 2007 is gesloten. Het is
de vraag wanneer van een structureel karakter gesproken kan worden. De
minister van Financiën heeft tijdens het najaarsnotadebat in december
2007 in dit verband toegezegd dat er een onderzoek zal plaatsvinden naar
de mogelijkheid voor een alternatieve budgetsystematiek om voortijdige
sluitingen in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen. De Kamer zal
hierover op korte termijn worden geïnformeerd.
Het aantal niet gehonoreerde aanvragen in 2007 is niet bekend. Het aantal
niet gehonoreerde aanvragen zal zeer beperkt zijn, omdat in de regel de
ondernemer op de hoogte is van een sluiting van de regeling en dientengevolge zijn aanvraag niet meer voor 2007 indient.
De leden van de CDA-fractie en de SP fractie zijn benieuwd naar de voorstellen om de betrokkenheid van de Kamer te verbeteren. Ook de leden
van de PvdA-fractie zijn benieuwd naar de aangekondigde veranderingen
met betrekking tot de procedure dat de Tweede Kamer pas na afloop van
het begrotingsjaar om toestemming wordt gevraagd over de veranderingen.
De goedkeuringsprocedure stamt uit de periode van de Wet investeringsrekening (WIR) en de daarvóór geldende investeringsregelingen, waarbij
het niet ongebruikelijk was percentages voor een langere periode aan te
passen. Bij de huidige regelingen is altijd sprake geweest van een kortdurende buitentoepassingstelling van de investeringsregelingen. Materieel zou een verwerping van een goedkeuringswet door de Tweede
Kamer derhalve geen effect hebben gehad, omdat de goedkeuringswet
steeds pas in de Kamer behandeld werd nadat de regelingen opnieuw van
kracht geworden waren. Tegen die achtergrond is bij de parlementaire
behandeling van wetsontwerp 30 924 dan ook aangegeven dat bij een
volgende gelegenheid de bepaling zou kunnen worden geschrapt.
In dat kader is in het voorstel van wet tot wijziging van een aantal belastingwetten en enkele andere wetten (31 404) voorgesteld de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 361, nr. 5

4

goedkeuringsprocedure bij wet te laten vervallen. In het verlengde hiervan
– de leden van de CDA-fractie vragen daarom – ligt het, bij een voorspoedige voortgang van het voorstel van wet tot wijziging van een aantal
belastingwetten en enkele andere wetten, dan ook niet in de lijn der
verwachting dat er voor de derde maal eenzelfde wetsvoorstel zal worden
ingediend. Om te voorkomen dat, door het wegvallen van een goedkeuringsprocedure de bevoegdheid om bij ministeriële regeling de willekeurige afschrijving en de investeringsaftrek te wijzigen, onbegrensd wordt, is
aan de bevoegdheid de voorwaarde verbonden dat sprake moet zijn van
een (dreigende) budgettaire overschrijding.
Bovendien heeft uw Kamer snellere en doeltreffendere mogelijkheden om
zijn opvatting over een eventuele sluiting van de regeling te laten blijken.
In dat kader valt te denken aan het stellen van vragen of het houden van
een mondeling overleg. Hiermee kan de gewenste betrokkenheid worden
gewaarborgd.
De leden van de CDA-fractie vragen zich voorts af wat de budgettaire
gevolgen zijn van het verwerpen van het wetsvoorstel?
Als de Tweede Kamer een goedkeuringswetsvoorstel niet zou aanvaarden,
heeft dit alleen consequenties voor de toekomst. Een niet-goedgekeurde
ministeriële regeling wordt niet met terugwerkende kracht ongedaan
gemaakt, maar slechts voor de toekomst. Bij een kortdurende buitentoepassingstelling heeft een ongedaanmakingsregeling geen betekenis en
dus ook geen budgettaire gevolgen.
Ten slotte willen de leden van de CDA-fractie weten of het mogelijk is dat
er een stapeling optreedt tussen de EIA, MIA, VAMIL en SDE (Stimulering
Duurzame Energieproductie) regelingen en zo ja, in welke gevallen.
Cumulatie tussen MIA en VAMIL is mogelijk. De milieulijst heeft betrekking op beide regelingen en voor een aantal bedrijfsmiddelen is specifiek
opgenomen dat van beide regelingen gebruik kan worden gemaakt.
Hiermee wordt het te behalen voordeel voor de ondernemer vergroot.
Daarnaast is samenloop tussen SDE en EIA mogelijk. Hierbij geldt echter
dat het financieel voordeel van de ondernemer niet toeneemt, omdat het
EIA-voordeel wat genoten kan worden, wordt meegenomen in de berekening van het SDE tarief. Het SDE-tarief wordt bepaald aan de hand van de
onrendabele top en deze neemt af op het moment dat op een investering
EIA van toepassing is. Samenloop tussen de EIA en MIA is niet mogelijk.
De staatssecretaris van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 361, nr. 5

5