Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2798
Vragen van de leden Van Eijs en Sneller (beiden D66) aan de Staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de groeiende
maatschappelijke zorgen over de plannen voor Paleis Soestdijk (ingezonden
30 april 2019).
Antwoord van Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties) (ontvangen 24 mei 2019).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de berichten «Politiek Baarn schrikt van
massaliteit plan Paleis Soestdijk: «We hebben Rupsje Nooitgenoeg in huis
gehaald»» en «Baarn stemt niet over Paleis Soestdijk»?1 Wat is uw reactie op
deze berichtgeving?
Antwoord 1
Ja, ik heb kennisgenomen van deze berichten. Voor de verkoop van Paleis
Soestdijk heeft een zorgvuldige procedure plaatsgevonden. Na deze
procedure is het Paleis verkocht en overgedragen aan «Made by Holland».
Aangezien het om een nadere invulling van het plangebied gaat, zijn de
provincie en de gemeente vanwege het publiekrechtelijke karakter het
bevoegde gezag. Zie ook het antwoord op de vragen 5 tot en met 15.
Vraag 2 t/m 4
Kent u de procedure-leidraad zoals gehanteerd voor de selectie van de meest
geschikte herbestemmingsvoorstellen van Paleis Soestdijk?2
Bent u meer in het bijzonder op de hoogte van de daarin opgenomen
selectiecriteria, waaronder de haalbaarheid en financiële gedegenheid van het
herbestemmingsvoorstel?
Bent u op de hoogte van het feit dat bij de biedingsprocedure, van de drie
herbestemmingsvoorstellen die aan alle kwalitatieve eisen van het Rijk, de
betrokken gemeenten en de provincie voldeden, het winnende consortium

1

https://www.ad.nl/amersfoort/politiek-baarn-schrikt-van-massaliteit-plan-paleis-soestdijk-wehebben-rupsje-nooitgenoeg-in-huis-gehaald~a9f015c0/ & https://nieuws.nl/algemeen/20190417/
baarn-stemt-niet-over-paleis-soestdijk/
2
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2015/08/13/paleis-soestdijk

ah-tk-20182019-2798
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

«Made by Holland» destijds in haar voorstel met 65 woningen het laagste
aantal te bouwen woningen had opgenomen?3
Antwoord 2 t/m 4
Ja, voor een nadere toelichting verwijs ik naar de beantwoording van
onderstaande vragen.
Vraag 5
Hoe beoordeelt u in het licht van de voornoemde selectiecriteria dat het
meest recente masterplan van «Made by Holland» significant meer woningen
bevat en de renovatie van Paleis Soestdijk volgens de consortiumdirecteur
staat of valt met een akkoord van de Baarnse gemeenteraad voor de bouw
van deze 98 woningen?4
Antwoord 5
Ik beoordeel dit tegen de achtergrond van de procedureleidraad, waaraan u
refereert in vraag 2. Deze leidraad vormde de kern van de verkoopprocedure
voor landgoed en Paleis Soestdijk. Over het verloop van die procedure
hebben de toenmalige Minister voor Wonen en Rijksdienst respectievelijk de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uw Kamer vanaf 9 juli
2015 (Kamerstuk 34 000-XVIII, nr. 24) tot en met 3 juli 2017 (Kamerstuk
34 550-XVIII, nr. 46) op verschillende momenten schriftelijk en mondeling
geïnformeerd. Over de procedureleidraad werd uw Kamer op 21 december
2015 geïnformeerd (Kamerstuk 34 300-XVIII, nr. 47). Het aantal te bouwen
woningen was in de selectiecriteria geen onderscheidend element. De
verkoopprocedure voorziet dat – na verkoop – de plannen voor landgoed en
paleis door de eigenaar kunnen worden aangepast op basis van planoptimalisaties binnen het ingediende concept (gebruik en bestemming). In het
koopcontract is voor een periode van 15 jaar na sluiten van het contract een
toestemmingseis opgenomen voor wijzigingen aan het concept en voor
vervreemding van (onderdelen van) het landgoed en paleis. Hierdoor is het
de nieuwe eigenaar niet toegestaan om de beoogde bestemming en het
gebruik zoals overeengekomen, te wijzigen zonder voorafgaande schriftelijke
toestemming van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). Deze toestemming kan niet
op onredelijke gronden worden geweigerd. Het RVB kan de toestemming dus
niet weigeren als het gewijzigde plan past binnen het concept zoals dat is
opgenomen in het ingediende plan.
In lijn hiermee heeft de nieuwe eigenaar het Rijksvastgoedbedrijf gevraagd
om een bevestiging dat de optimalisatie van de plannen die hij op basis van
voortschrijdend inzicht voor ogen heeft, past binnen het ingediende concept.
Het Rijksvastgoedbedrijf heeft de gevraagde toestemming verleend omdat
met die optimalisatie van de plannen het concept niet wordt aangetast.
Aangezien het om een nadere invulling van het plangebied gaat, is de
beoordeling van de plannen vanwege het publiekrechtelijk karakter een
verantwoordelijkheid van de gemeente en provincie.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u in ditzelfde licht dat het winnende consortium destijds rond
de 40 hotelsuites in Paleis Soestdijk beloofde, maar dit zelf nu toch niet
haalbaar acht en daarom tegenover het Paleis een geheel nieuw hotel met
maar liefst 120 kamers wil bouwen?5
Antwoord 6
Made by Holland heeft in het concept een «decentraal hotelconcept»
aangeboden, gebruikmakend van op het landgoed aanwezige historische
gebouwen waaronder 21 kamers op de eerste verdieping van het paleis en
met een concentratie van de hotelvoorzieningen in en rond de voormalige
Koninklijke Stallen. Zij heeft in de nadere uitwerking van haar plannen
aangegeven dat een goede inpassing van hotelkamers op de eerste verdie3

https://www.rijksvastgoedbedrijf.nl/actueel/nieuws/2016/10/25/drie-plannen-voor-soestdijkdoor-naar-laatste-ronde
https://www.ad.nl/amersfoort/renovatie-paleis-soestdijk-staat-of-valt-met-akkoordgemeenteraad-baarn-voor-woningbouw~a5cc822f/
5
https://www.rtvutrecht.nl/nieuws/1855290/meer-woningen-in-villawijk-naast-paleissoestdijk.html
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

ping van het paleis niet goed mogelijk is en ter compensatie daarvoor een
aantal kamers in nieuwbouw bij de voormalige Koninklijke Stallen willen
realiseren.
Vraag 7
Is bij de beoordeling van de haalbaarheid en financiële gedegenheid van het
herbestemmingsvoorstel van «Made by Holland» rekening gehouden met het
feit dat het voorstel na de verkoopprocedure nog kon worden gewijzigd en
uitgebreid? Zo ja, in hoeverre zijn de huidige uitbreidingsplannen destijds al
voorzien en besproken?
Antwoord 7
In de verkoopprocedure is voorzien dat de plannen voor het landgoed en
paleis na de verkoop kunnen worden aangepast door de nieuwe eigenaar (zie
ook het antwoord op vraag 5). De huidige aanpassingen zijn destijds bij de
beoordeling niet besproken.
Vraag 8
Zijn er gedurende de biedingsprocedure of in de uiteindelijke koopovereenkomst afspraken gemaakt tussen het Rijk en het consortium over de
mogelijkheid of onmogelijkheid om met een omvangrijker definitief herbestemmingsplan te komen?
Antwoord 8
Zie het antwoord op vraag 5 en vraag 9.
Vraag 9
Hoe ruim zijn de grenzen van het oorspronkelijke concept precies, nu volgens
de Rijksvastgoeddienst de «optimalisatie» binnen het oorspronkelijk concept
past? Vallen de bouw van een geheel nieuw hotel en 33 extra woningen
binnen de grenzen van dit concept?6
Antwoord 9
De voorgestelde aanpassingen – zoals reeds aangegeven in het antwoord op
vraag 5 – vallen binnen het oorspronkelijke concept. Leidraad voor de
beoordeling van aanpassing van de plannen is het concept zoals opgenomen
in het ingediende biedboek waarvan een samenvatting in bijlage 1 van het
koopcontract is opgenomen. Deze samenvatting luidt:
«Het ensemble Paleis Soestdijk zal een podium worden voor de beste
voorbeelden van onze maakindustrie in de breedste zin des woords.
Duurzaamheid, technologie, waterbeheersing, agricultuur, voeding e.a.
getoetst op excellentie zullen partijen op Paleis Soestdijk een plek vinden
waar zij hun innovatiekracht en kwaliteit kunnen tonen aan een breed publiek,
stakeholders en onderwijsinstellingen. In het verlengde daarvan zal Soestdijk
een platform zijn voor nieuwe inspirerende initiatieven. Soestdijk zal zich
inzetten deze te faciliteren zodat zij een eerlijke kans krijgen zich verder in de
samenleving te ontwikkelen. In het bijzonder zal Soestdijk zich richten op
jonge generaties en nieuwe Nederlanders.
Het Paleis biedt ruimte aan exposities, presentaties en gerichte samenkomsten. Het park wordt een proeftuin waar het podium en het platform zich bij
uitstek kunnen presenteren zowel in bestaande historische en nieuwe
gebouwtjes als in tijdelijke bouwsels. Hier kunnen de nieuwste innovaties en
het beste wat Nederland kan maken aan een breed publiek gepresenteerd
worden.
Aan de overkant van de Amsterdamsestraatweg zal onder meer ruimte voor
verblijfsaccommodatie en kleinschalige evenementen komen. De exacte
invulling zal bepaald worden met het voortschrijdend inzicht over noodzakelijke functionele en economische complementariteit vanuit het dragend thema
van het ensemble «Paleis Soestdijk».
Op verschillende plekken op het ensemble komen horecavoorzieningen.

6

https://www.ad.nl/amersfoort/kan-het-plan-voor-paleis-soestdijk-nog-aangepastworden~aa4be870/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Het bos dat nu nog is afgesloten zal worden opengesteld voor het publiek.
Wel zullen daarvoor gebruiksregels worden ingesteld om de integriteit te
waarborgen.
Op het terrein van de marechausseekazerne komen woningen.»
Vraag 10
Was met de wetenschap van de huidige uitbreidingsplannen van het
consortium «Made by Holland» nog altijd voor dit voorstel gekozen?
Antwoord 10
Ja. De oorspronkelijk ingediende plannen (120 visies) zijn door middel van
een uitgebreide procedure zorgvuldig beoordeeld door een externe beoordelingscommissie, onder voorzitterschap van mevrouw Sybilla Dekker. De
voorzitter van de beoordelingscommissie droeg uiteindelijk drie plannen voor
aan de stuurgroep, bestaande uit de directeur-generaal voor het Rijksvastgoedbedrijf als voorzitter, een gedeputeerde van de provincie Utrecht en
wethouders van de gemeenten Baarn en Soest. De stuurgroep stelde vast dat
de beoordelingscommissie op zorgvuldige wijze tot haar voordracht was
gekomen. Daarop nodigde het Rijksvastgoedbedrijf vervolgens de drie
indieners van de plannen uit om een bieding te doen. De MeyerBergman
Erfgoedgroep/Made by Holland kwam daaruit naar voren als de hoogste
bieder.
Zoals aangegeven gaat het nu om optimalisaties die binnen het aangeboden
concept passen.
Vraag 11
Ziet u het als een risico dat een van de andere planmakers vanwege de
huidige uitbreidingsplannen van «Made by Holland» mogelijk alsnog bezwaar
zal maken tegen de biedingsprocedure?
Antwoord 11
Nee. De verkoopprocedure is zorgvuldig verlopen conform nauwkeurig
opgestelde regels waaraan alle partijen zich vooraf hebben geconformeerd.
Na het geven van (privaatrechtelijke) toestemming voor wijzigingen aan het
concept (zie het antwoord op vraag 5) heeft het Rijksvastgoedbedrijf (de
Staat) hierin geen rol meer. Het gaat nu om de uitwerking van de plannen
van de nieuwe eigenaar in het publiekrechtelijk kader.
Vraag 12
Deelt u de zorgen van de inwoners en nagenoeg alle partijen in de Baarnse
gemeenteraad over de verwachte overlast van evenementen, de verwachte
natuurschade, de toenemende verkeer- en parkeerdruk en de beperkte
bereikbaarheid van de Lage Vuursche als gevolg van dit omvangrijkere
herbestemmingsplan?
Antwoord 12
Aangenomen mag worden dat het bevoegd gezag zorgvuldig voorbereide
besluiten neemt en dat «Made by Holland» het landgoed en Paleis Soestdijk
op basis van het eerder genoemde concept, een nieuwe betekenisvolle
toekomst kan bieden die tot ver in de 21ste eeuw reikt.
Vraag 13
Heeft u er begrip voor dat de Baarnse gemeenteraad, gezien de uitbreidingsplannen en onduidelijkheid over de precieze uitvoering daarvan, geen
beslissing op het voorgestelde besluit ruimtelijk kader heeft genomen? Heeft
u er tevens begrip voor dat de raad in plaats daarvan eerst een «natuurtoets«
en «mobiliteitsonderzoek« wenst, opgevolgd door een allesomvattend
voorontwerp bestemmingsplan?7
Antwoord 13
Hier heb ik geen opvatting over. Dat is de bevoegdheid van het gemeentelijk
bestuur.

7

https://www.ad.nl/amersfoort/baarn-stelt-uitspraak-over-paleis-soestdijk-uit~a99c00ef/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Vraag 14
Bent u, gelet op de groeiende maatschappelijke zorgen, bereid te garanderen
dat u slechts een inpassingsplan vaststelt indien geen bebouwing plaatsvindt
buiten de versteende contouren zoals opgenomen in het oorspronkelijke
herbestemmingsvoorstel?
Antwoord 14
Gegeven het publiekrechtelijke karakter is een dergelijke afweging aan het
bevoegd gezag, in casu de provincie en de gemeente.
Vraag 15
Deelt u de mening dat er garanties dienen te komen dat de opbrengsten van
de woningen daadwerkelijk ten goede komen aan de renovatie van het Paleis
en de tuin?
Antwoord 15
Een van de uitgangspunten voor de verkoopprocedure was het als één geheel
benaderen van het ensemble van paleis, park en bos. Dit uitgangspunt gold
ook in financiële zin. Met de opbrengsten van de ontwikkelmogelijkheden van
het kazerneterrein en het voormalige Herenhuiscluster (nu de Parade) kon de
renovatie en het toekomstig onderhoud van het paleis worden gefinancierd.
Daarop zijn alle plannen getoetst. De directeur Paleis Soestdijk/Made by
Holland heeft zelf recent in een brief aan de Gemeenteraad van Baarn
nogmaals bevestigd dat de financiering van haar plan daarop is gebaseerd en
dat de opbrengsten van de woningbouw dus ten goede komen aan de
renovatie van het paleis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5