Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3537
Vragen van de leden Jasper van Dijk en Leijten (beiden SP) aan de Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Staatssecretarissen van
Financiën over falend schuldenbeleid van de Belastingdienst (ingezonden
10 maart 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Van Huffelen (Financiën – Toeslagen en
Douane) (ontvangen 9 juli 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2020–2021, nr. 2447.
Vraag 1
Wat is uw oordeel over het bericht «Schuldenbeleid van Belastingdienst
onder vuur»?1
Antwoord 1
Zoals toegelicht in de brief bij de beantwoording van deze Kamervragen is er
bij verrekening van toeslagen in het kader van de standaard betalingsregeling
ten onrechte geen rekening gehouden met de beslagvrije voet, met als
gevolg dat mensen onder het bestaansminimum kunnen komen.
Achteraf bezien was de aanname onjuist, dat mensen op basis van de
terugvorderingsbeschikking altijd bewust stilzwijgend instemmen met de
standaard. Hierdoor werd in voorkomende gevallen de beslagvrije voet ten
onrechte niet toegepast. Met de gebruikte werkwijze is niet vast te stellen of
er al dan niet is ingestemd met het aflossingsbedrag en of inbreuk is gemaakt
op de beslagvrije voet. Gezien het doel en de strekking van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wet vBVV) concludeer ik nu met Toeslagen en de
Belastingdienst dat deze werkwijze niet had mogen worden toegepast.
Op 25 maart en op 23 april jl. heb ik, samen met Toeslagen en de Belastingdienst met de Nationale ombudsman (No) en de Landelijke Organisatie
Sociaal Raadslieden (LOSR) gesproken over deze uitermate vervelende
situatie. Ik heb aan hen toegelicht hoe dit heeft kunnen ontstaan, welke
oplossingen Toeslagen en de Belastingdienst kunnen bieden en welke
oplossingsrichtingen er onderzocht worden voor de langere termijn. Dit heb
ik ook uitgewerkt in de bijgaande brief. Afgesproken is dat ik hierover in
contact blijf met hen.

1

ah-tk-20202021-3537
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NOS – 9 maart 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 2
Klopt het dat de Belastingdienst bij het verrekenen van toeslagen er niet
standaard rekening mee houdt of mensen genoeg geld overhouden om van
te leven, terwijl dat volgens de nieuwe Wet vereenvoudiging beslagvrije voet
wel zou moeten?
Antwoord 2
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 1
en de meegezonden brief. Naast de verrekening in het kader van de
(veronderstelde) overeengekomen standaard betalingsregeling, kan er ook
sprake zijn van de eenzijdig door Toeslagen toegepaste «dwangverrekening».
Bij gebruikmaking van deze wettelijke verrekeningsbevoegdheid past hij de
beslagvrije voet actief toe.2
Bij de verrekening in het kader van de standaard betalingsregeling is
verondersteld dat de verrekening plaatsvindt met (stilzwijgende) instemming
en ten behoeve van de burger. Hierbij werd er ten onrechte vanuit gegaan dat
de beslagvrije voet in dat geval niet geldt. Beide vormen van verrekening zijn
sinds 18 december 2020 niet meer opgestart als gevolg van de uitvoering van
de motie Azarkan.
Vraag 3
Erkent u dat mensen met schulden die hun toeslag moeten terugbetalen nog
dieper in de problemen kunnen komen als er geen betaalregeling wordt
getroffen?
Antwoord 3
Mensen met schulden die hun toeslag moeten terugbetalen kunnen inderdaad nog dieper in de problemen komen als er geen adequate betaalregeling
wordt getroffen. Daarom biedt Toeslagen deze mensen ook standaard een
betalingsregeling aan. Maar als bij de toepassing van de standaard betalingsregeling een te hoog aflossingsbedrag wordt verrekend waarbij geen
rekening is gehouden met de beslagvrije voet, kunnen mensen alsnog dieper
in de problemen komen. Mensen kunnen dan de verrekening stoppen door
een persoonlijke betalingsregeling aan te vragen waarbij rekening wordt
gehouden met hun betalingscapaciteit, waardoor zij niet onder het bestaansminimum komen.
Bij mensen die aangeven niet in te stemmen met het aflossingsbedrag wordt
de verrekening per direct gestopt. De beslagvrije voet wordt dan berekend en
als de verrekening op basis hiervan te hoog is geweest, dan wordt de
verrekening tot en met januari teruggedraaid. Voor een nadere uitleg van de
wijze waarop ik dit wil oplossen verwijs ik u naar de brief bij de beantwoording van deze Kamervragen.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het onaanvaardbaar is dat de heer Kloos van een paar
euro per week moet leven en zelfs geen cadeautje kan kopen voor zijn zoon?
Erkent u dat dit werd veroorzaakt door het botweg stopzetten van zijn
huurtoeslag?
Antwoord 4
Ik erken dat de werkwijze waarbij Toeslagen en de Belastingdienst ten
onrechte uitgingen van instemming met de hoogte van de aflossingsbedragen, zonder bij de verrekening daarvan rekening te houden met de beslagvrije voet, tot onaanvaardbare gevolgen kan leiden. Toeslagen en de
Belastingdienst zetten alles in het werk om met mensen die dit soort
gevolgen ondervinden in contact te komen om desgewenst een persoonlijke
betalingsregeling te starten. Zoals ik ook in de begeleidende brief heb
aangegeven, betrek ik hierbij ook stakeholders en intermediairs.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de nieuwe Wet vereenvoudiging beslagvrije voet niet
goed wordt uitgevoerd als niet wordt gekeken wat iemand met schulden nog
kan betalen? Wat onderneemt u hiertegen?
2

Artikel 79.5a Leidraad Invordering 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik u naar het antwoord op vraag 1
en naar de meegezonden brief.
Vraag 6
Erkent u dat mensen niet altijd weten hoe je een persoonlijke regeling moet
aanvragen? Hoe gaat u dit verbeteren?
Antwoord 6
Ik erken dat er mensen zijn die niet weten hoe je een persoonlijke betalingsregeling aan moet vragen. Daarom informeert Toeslagen hen hier op verschillende manieren over. Op de achterkant van elke brief die Toeslagen vanuit de
centrale systemen verstuurt, staat informatie over het terug- en invorderingsproces.
Voorbeelden van die brieven zijn: de terugvorderingsbeschikking, de
bevestiging van de start van de standaard betalingsregeling, de betalingsherinnering, de aanmaning en mededelingen naar aanleiding van een
verwerkte betaling of verrekening. In die brieven staat dat, als iemand niet
meer rondkomt omdat de toeslag moet worden terugbetaald of omdat er
wordt verrekend, hij zo snel mogelijk een persoonlijke betalingsregeling aan
moet vragen. Toeslagen verwijst in die brieven naar het formulier op de
website toeslagen.nl, waarmee een persoonlijke betalingsregeling kan
worden aangevraagd. Op de website is hierover ook informatie te vinden.
Daarnaast staat vermeld dat de burger contact kan opnemen met de
BelastingTelefoon bij vragen over het starten van een persoonlijke betalingsregeling.
Uit de gesprekken met de No en de LOSR komt naar voren dat de dienstverlening en de informatieverstrekking via de BelastingTelefoon, de schriftelijke
communicatie naar aanleiding van verzoeken en de website verbeterd kan
worden. Toeslagen werkt daar op dit moment hard aan. Hierbij zal in contact
met diverse stakeholders en intermediairs onderzocht worden hoe de
betreffende groep beter bereikt kan worden en hoe we hen kunnen activeren
om contact op te nemen met de Belastingdienst. Onderdeel hiervan is een
gezamenlijke boodschap die de verschillende stakeholders via hun informatiekanalen kunnen verspreiden.
De Belastingdienst en Toeslagen werken daarnaast op diverse vlakken aan de
verbetering van de dienstverlening. Zo zal het aantal balieomgevingen
verdubbelen. Daar kan de burger ook met vragen omtrent betalingsregelingen terecht. Daarnaast gaan Toeslagen en de Belastingdienst met 10 tot 20
hulpverlenende punten, bijvoorbeeld bij gemeenten en in bibliotheken, pilots
aan om meer en betere dienstverlening aan te bieden.
Zoals is toegezegd in de reactie op de ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag, zal daarnaast ook de invorderingsstrategie van Toeslagen en de
Belastingdienst tegen het licht worden gehouden, waarbij in ieder geval
gekeken wordt naar de voorwaarden om in aanmerking te komen voor een
persoonlijke betalingsregeling.
Vraag 7
Is u bekend dat wanneer de deurwaarder beslag op loon legt hij dan vraagt
aan de Belastingdienst om door te geven of betrokkene een voorlopige
teruggaaf belastingen en toeslagen ontvangt en of hierop verrekend wordt,
omdat dit nodig is om de beslagvrije voet goed te kunnen berekenen? Hoe
reageert de belastingdienst op deze verzoeken? Wordt ook doorgegeven dat
toeslagen niet worden uitbetaald wanneer sprake is van een verrekening als
gevolg van een standaard betalingsregeling?
Antwoord 7
De gerechtsdeurwaarder berekent zelf de beslagvrije voet. In deze berekening
worden verrekeningen niet standaard meegerekend. Als een deurwaarder
verzoekt om informatie over verrekeningen te verstrekken, geven Toeslagen
en de Belastingdienst het bedrag dat verrekend wordt door aan de gerechtsdeurwaarder.
Vraag 8
Is de Belastingdienst al in gesprek geweest met de Sociaal raadslieden? Wat
was daarvan de uitkomst?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 8
Op 25 maart en op 23 april jl. heb ik gesproken met de LOSR en de No. Ook
op medewerkersniveau vinden er gesprekken plaats. Deze gesprekken worden
voortgezet om de oplossingsrichtingen met hen te bespreken. Voor de
uitkomsten van de eerdere gesprekken verwijs ik u naar de meegezonden
brief en antwoord 11 op de vraag van het lid Lodders.
Vraag 9
Deelt u de mening van de Nationale ombudsman dat de Belastingdienst altijd
moet kijken of mensen genoeg geld over houden? Zo ja, wat onderneemt u
om dit te realiseren.
Antwoord 9
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 1 en
de meegezonden brief.
Vraag 10
Wat heeft u gedaan met de oproep van de Nationale ombudsman om het
beleid van de Belastingdienst op korte termijn aan te passen?
Antwoord 10
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik naar de meegezonden brief.
Vraag 11
Wat onderneemt u om mensen beter te informeren over de beslagvrije voet
en de mogelijkheden voor een persoonlijke betalingsregeling?
Antwoord 11
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 6.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen van het lid Lodders
(VVD), ingezonden 10 maart 2021 (vraagnummer 2021Z04390) en van het lid
Omtzigt (CDA), ingezonden 10 maart 2021 (vraagnummer 2021Z04395).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4