Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 864

Academische zorg

Nr. 11

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG

Ontvangen ter Griffie op 9 december 2019.
Het besluit tot het doen van een aanwijzing
kan niet eerder worden genomen dan op
8 januari 2020.

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 december 2019
Met deze brief kondig ik aan voornemens te zijn op grond van artikel 7 van
de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) een aanwijzing te geven
aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over de inzet van het instrument
beschikbaarheidbijdrage als bedoeld in artikel 56a van de Wmg. De
aanwijzing ziet op de in deze voorhangbrief omschreven bekostiging van
kapitaallasten voor academische zorg voor umc’s in het kader van de
hervorming van de beschikbaarheidbijdrage voor academische zorg die
betrekking heeft op medisch specialistische zorg. Over die hervorming
heb ik de NZa op 26 september 2019 een aanwijzing gegeven.1 Daarover
heb ik u op 29 april 2019 geïnformeerd.2
Ik informeer u hierbij, op grond van artikel 8 van de Wmg, over de
zakelijke inhoud van mijn voornemen tot het geven van deze aanwijzing.
Overeenkomstig dat artikel zal tot het geven van deze aanwijzing niet
eerder worden overgegaan dan nadat dertig dagen zijn verstreken na
verzending van deze brief.
Aanleiding
Bij brief aan beide Kamers der Staten-Generaal van 29 april 2019 heb ik
bericht over mijn voornemen de NZa een aanwijzing te geven met
betrekking tot hervorming van de beschikbaarheidbijdrage voor academische zorg vanaf 2020. Die zorg betreft het uitvoeren van topreferente
zorg en innovatieve zorg, onderzoek en onderwijs. Topreferente zorg is
zeer specialistische patiëntenzorg die gepaard gaat met bijzondere
diagnostiek en behandeling waarvoor geen doorverwijzing meer mogelijk
is. Topreferente zorg vereist een infrastructuur waarbinnen vele disciplines op het hoogste deskundigheidsniveau samenwerken ten behoeve
van de patiëntenzorg en die gekoppeld is aan fundamenteel patiëntgericht
onderzoek. Innovatie en ontwikkeling hebben betrekking op het bedenken,
1
2

kst-32864-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Stcrt. 2019, nr. 53867.
Kamerstuk 32 864, nr. 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 864, nr. 11

1

uitproberen, systematisch uittesten en verspreiden van nieuwe behandelingen en vormen van diagnostiek. Het betreft uitsluitend die vormen van
innovatie en ontwikkeling die steunen op fundamenteel wetenschappelijk
onderzoek. Academische zorg wordt van oudsher uitgevoerd door de
universitair medische centra (umc’s).
Voor de kapitaallasten (afschrijvingskosten en rentekosten) van zorgaanbieders die zijn belast met publieke taken kan een compensatie nodig zijn
in aanvulling op de opbrengsten uit in rekening gebrachte tarieven voor
die zorg. De publieke taken bestaan uit topreferente en innovatieve zorg,
wetenschappelijk onderwijs, onderzoek en de opleiding van medisch
specialisten. De Staat der Nederlanden, vertegenwoordigd door de
Ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), heeft in 2003 met de Nederlandse
Federatie van Universitair medische centra (NFU) een convenant gesloten,
het convenant Decentrale Huisvesting Academische Ziekenhuizen (DHAZ).
De NFU vertegenwoordigt de acht umc’s in Nederland. Hieronder licht ik
toe waarom een aanpassing van de kapitaallastenbekostiging voor umc’s
per 1 januari 2020 noodzakelijk is.
Achtergrond beleid umc’s
De umc’s komen voort uit een samenvoeging van de door de universiteiten bekostigde medische faculteiten en de door de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) rechtstreeks bekostigde
academische ziekenhuizen. Sinds de overgang van de bekostiging van
umc’s naar het Ministerie van VWS worden de bekostigingsmethodieken
die voor algemene ziekenhuizen gebruikelijk zijn, toegepast op de
bekostiging van de umc’s. De umc’s leveren enerzijds zorgproductie en
anderzijds voeren zij publieke taken uit. De vergoeding voor kapitaallasten
van de normale zorgproductie verloopt via zowel de gereguleerde als de
vrij onderhandelbare tarieven die voor geleverde zorg bij zorgverzekeraars
en of patiënten in rekening worden gebracht. De kapitaallasten voor
publieke taken worden aanvullend bekostigd met een beschikbaarheidbijdrage en niet volledig uit de tarieven voor de zorgproductie. Zou dat
laatste wel het geval zijn dan zou een zorgaanbieder van academische
zorg zich vanwege hoge(re) tarieven voor dezelfde zorg ten opzichte van
andere zorgaanbieders uit de markt prijzen.
Bekostiging kapitaallasten umc’s tot en met 2012
In het convenant DHAZ uit 2003 zijn afspraken gemaakt over de maximale
hoogte van de vergoeding van investeringen voor kapitaallasten van
umc’s per jaar. Op grond van dit convenant, konden de umc’s beschikken
over een jaarlijks investeringskader (voor instandhoudinginvesteringen en
vervangende nieuwbouw). Jaarlijks stuurde de NFU een voorstel voor de
verdeling van de beschikbare middelen aan de Ministers van VWS en
OCW. De Ministers namen op basis daarvan een beslissing over de
voorgestelde verdeling. De Minister van OCW stelde op basis van het
DHAZ-kader jaarlijks een investeringsbedrag vast ter hoogte van 25% van
het DHAZ-kader, dat als voorschot aan de umc’s werd uitgekeerd. Dat
bedrag kwam ten laste van de begroting van OCW. Het aandeel van de
Minister van VWS kwam ten laste van de Zorgverzekeringswet. De
Minister van VWS gaf tot 2012 de NZa opdracht de exploitatiegevolgen
(rente en afschrijving) van geactiveerde investeringen tot een maximum
van 75% van het per umc vastgelegde deel van het DHAZ-kader aan de
budgetten toe te voegen. De umc’s verantwoorden de besteding van het
DHAZ-kader in hun jaarrekening. De verhouding 75% VWS versus 25%
OCW ligt vast in het convenant DHAZ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 864, nr. 11

2

Bekostiging kapitaallasten umc’s vanaf 2013 tot heden
Ziekenhuizen bekostigen hun kapitaallasten die samenhangen met
reguliere zorgproductie sinds de invoering van prestatiebekostiging
volledig uit de tarieven. Door de afschaffing van de budgetsystematiek
was er geen mogelijkheid meer om het VWS-deel van het DHAZ-kader dat
samenhangt met de publieke taken toe te voegen aan de budgetten van
umc’s. Dit is ondervangen door vanaf 2013 via een uitkering van een
kapitaallastenvergoeding voor het publieke taken deel via het instrument
beschikbaarheidbijdrage. Dat instrument is in de Wet marktordening
gezondheidszorg opgenomen.3 De huidige situatie is er één waarin voor
algemene ziekenhuizen en umc’s een level playing field geldt voor
kapitaallasten die samenhangen met zorgproductie, maar waarin umc’s
ook voldoende worden gecompenseerd voor kapitaallasten die samenhangen met hun publieke taken.4
De beschikbaarheidbijdrage voor kapitaallasten academische zorg
(BBKAZ) wordt momenteel ambtshalve aan de umc’s toegekend door de
NZa. Het beschikbare bedrag wordt naar rato van de verhouding van de
BBAZ verdeeld. De umc’s brengen de bijdrage in rekening bij Zorginstituut
Nederland. Het Zorginstituut betaalt de umc’s uit het Zorgverzekeringsfonds, zonder tussenkomst van de zorgverzekeraars.
Bekostiging kapitaallasten per 1 januari 2020
De acht umc’s geven er met elkaar de voorkeur aan om de oorspronkelijke
verhouding van de kapitaallasten zoals ooit ten tijde van de opstelling van
het convenant DHAZ als basis is vastgesteld te gebruiken voor de
verdeling per 1 januari 2020 tot en met 31 december 2023. Hierbij zijn
destijds de geprognosticeerde investeringen als basis gebruikt voor de
vergoeding van een deel van de kapitaallasten. Deze voorgestelde
verdeling wijkt af van de huidige verdeling van de kapitaallasten BBAZ. De
huidige verdeling van de kapitaallasten is afhankelijk van de hoogte van
de BBAZ. Dat zal in de toekomst, vanaf 1 januari 2020, niet meer zo zijn.
De reden om aan te sluiten bij het convenant DHAZ is om de vergoedingen die zien op kapitaallasten meer in relatie te brengen met de te
verwachten kosten als gevolg van de geprognosticeerde instandhoudinginvesteringen en vervangende nieuwbouw bij de umc’s. Jaarlijks zal
daarom de beschikbaarheidbijdrage voor kapitaallastenacademischezorg
voor de umc’s in gelijke stappen worden verhoogd tot aan het verwachte
structurele eindniveau in 2023. Voor 2020 wordt verwacht dat de NZa een
bedrag van € 40.252.972 verdeeld over de umc’s. De jaarlijkse stap die
erbij komt, prijspeil 2020, bedraagt € 45.804. De BBKAZ inclusief de
jaarlijkse stap wordt elk jaar geïndexeerd met de materiële index. Deze
verdeling geldt voor de jaren 2020, 2021, 2022 en 2023. In deze vier jaren
zal door de gezamenlijke umc’s en de NFU een evaluatie van de verdeling
worden uitgevoerd. Deze evaluatie zal tijdig worden gestart, zodat, op
basis van die evaluatie, voor de periode na 2023 mogelijk een nieuw
voorstel aan het Ministerie van VWS en de NZa kan worden gedaan.
Het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis (AvL) is niet betrokken bij het
convenant DHAZ. Het ontvangt in navolging van het verkrijgen van zijn
BBAZ ook een vergoeding voor kapitaallasten op basis van de beschikbaarheidsbijdrage BBKAZ. Dit zal niet wijzigen. Het Prinses Maxima
Centrum (PMC) is ook niet betrokken bij het convenant DHAZ. Het
ontvangt een vergoeding voor de kapitaallasten voor zover het research

3
4

Stcrt. 2012, nr. 26373.
Kamerstuk 26 275, nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 864, nr. 11

3

betreft via de BBAZ, de overige kapitaallasten worden voor deze instelling
vergoed via de tarieven.
Aanwijzing aan de NZa
Ik ben voornemens de NZa een (vervolg) aanwijzing te geven waarbij de
berekening van de kapitaallasten voor academische zorg voor umc’s en de
verlening en vaststelling van een beschikbaarheidbijdrage daarvoor
gebeurt op basis van de geprognosticeerde investeringen voor kapitaallasten als bedoeld in mijn hiervoor genoemde aanwijzing. Omdat de basis
en berekeningswijze van de geprognosticeerde beschikbaarheidbijdrage
kapitaallasten voor iedere umc nagenoeg bekend zijn stelt de NZa de
BBKAZ voor umc’s ambtshalve vast. Dit geldt ook voor het AvL.
Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 864, nr. 11

4