Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 2435

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 december 2021
Hierbij bied ik u de geannoteerde agenda aan voor de Raad Algemene
Zaken van 14 december 2021.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H.P.M. Knapen

kst-21501-02-2435
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2435

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD ALGEMENE ZAKEN VAN
14 DECEMBER 2021
Op dinsdag 14 december 2021 vindt in Brussel een Raad Algemene Zaken
(RAZ) plaats. Op de agenda1 van de Raad staan de volgende onderwerpen: de 18-maandenplanning van de Raad, de voorbereidingen van de
Europese Raad (ER) van 16 december 2021, het Europees Semester, de
Artikel 7-procedures ten aanzien van Polen en Hongarije, de gezamenlijke
verklaring aangaande wetgevende prioriteiten 2022, de Conferentie over
de Toekomst van Europa, EU-uitbreiding, het Stabilisatie en Associatieproces en antisemitisme. De Minister van Buitenlandse Zaken is
voornemens deel te nemen aan de Raad.
18-maandenplanning van de Raad (1 januari 2022–30 juni 2023)
Frankrijk, Tsjechië en Zweden vormen samen het triovoorzitterschap voor
de periode 1 januari 2022 tot en met 30 juni 2023. Frankrijk zal als eerste
lidstaat van dit trio het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie
vervullen vanaf 1 januari. Tijdens de Raad Algemene Zaken zal het
triovoorzitterschap naar verwachting een presentatie geven van de
prioriteiten die het stelt. De planning is op het moment van schrijven nog
niet beschikbaar. Het kabinet zal ook bij het inkomend triovoorzitterschap
het belang onderstrepen van de prioriteiten uit de Kamerbrief voor de
Staat van de Unie 2021, kort samengevat: migratie, veiligheid, economie,
klimaat, extern beleid en een beter functioneren van de EU, en in het
verlengde daarvan voor aansluiting bij de Strategische Agenda 2019–2024
die de Europese Raad in juni 2019 (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1468)
aannam.
Voorbereiding Europese Raad van 16 december 2021
De RAZ bereidt de Europese Raad (ER) van 16 december a.s. voor. Op de
agenda van deze ER staan COVID-19-coördinatie, energieprijzen, migratie,
crisismanagement en weerbaarheid, de EU-AU-top, het strategisch
kompas, Belarus en mogelijk Ethiopië. De Europese Raad zal vanwege de
Covid-situatie alleen op 16 december plaatsvinden, in plaats van de
oorspronkelijk voorziene 16-17 december.
Met betrekking tot COVID-19 zal de bespreking in de ER zich naar
verwachting toespitsen op de coördinatie van maatregelen onder meer
ten aanzien van reizen binnen en naar de EU. Ook zal naar verwachting
gesproken worden over internationale solidariteit, mede in het licht van
de omikronvariant. Het kabinet acht het van belang om reismaatregelen
ter bestrijding van het virus in Europees verband te coördineren. In lijn
met het RIVM-advies zet het kabinet zich hiervoor bij iedere gelegenheid
in.2 Ten aanzien van internationale solidariteit zal het kabinet de belangrijke rol voor Team Europe op dit vlak benadrukken, zowel via vaccindonaties aan COVAX maar ook juist op het vergroten van country readiness
en het versterken van gezondheidssystemen in partnerlanden om te
waarborgen dat de uitrol van vaccinatiecampagnes goed verloopt.
Ten aanzien van de energieprijzen staat het kabinet een discussie tijdens
de ER voor op basis van de medio november verschenen eerste resultaten
van de onderzoeken naar de hoge energieprijzen en het functioneren van
de elektriciteitsgroothandelsmarkt3 en het functioneren van het European
1

Delegates Portal: CM 5614/21
Kamerstuk 25 295, nr. 1563
3
ACER’s Preliminary Assessment of Europe’s high energy prices and the current wholesale
electricity market design.pdf (europa.eu)
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2435

2

Trading Scheme4 (ETS; Europees systeem voor emissiehandel). Het
kabinet is voorstander van ruimte voor lidstaten om op nationaal niveau
maatregelen te nemen om de gevolgen van de gestegen energieprijzen
tegen te gaan. De mededeling van 13 oktober jl. van de Commissie biedt
hiertoe handvatten.5 Het kabinet is ook voorstander van het vergroten van
energiezekerheid door het verder versterken van de Europese interne
energiemarkt en verdere diversificatie van aanvoerroutes, energieleveranciers en energiebronnen, zeker ook via de energietransitie. Het Europees
klimaatbeleid, zoals voorgesteld in de Green Deal en het Fit-for-55-pakket,
zal een belangrijke rol moeten spelen bij het geleidelijk verminderen van
afhankelijkheden van fossiele energiebronnen.
Met betrekking tot migratie zal de ER zich met name op de externe
dimensie van migratie richten. Hier zal de implementatie van de
ER-conclusies van juni en oktober 2021 aan bod komen. Tijdens de ER van
oktober riep de ER de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger o.a. op
om, waar nodig samen met de lidstaten, de opgestelde Actieplannen
operationeel te maken en uit te voeren in samenwerking met partnerlanden. Verder verwachtte de ER dat de actieplannen worden onderbouwd
met concrete tijdschema’s en adequate financiële steun en werd het
verzoek aan de Europese Commissie herhaald om aan de ER verslag uit te
brengen over haar voornemens in dit verband. Het kabinet waardeert de
stappen van de Europese Commissie tot dusver en zal conform de inzet
zoals vastgelegd in het BNC-fiche6 blijven aandringen op verdere
concretisering en implementatie van deze landenspecifieke aanpak met
versterkte coördinatie, concrete doelen en waarbij effectief gebruik wordt
gemaakt van relevante instrumenten. Het kabinet ziet verder graag dat
inspanningen om secundaire bewegingen te beperken wordt besproken,
mede met oog op de ER-conclusies van oktober 2021.
Tijdens de ER zal tevens de verbetering van onze collectieve paraatheid,
reactievermogen en veerkracht bij toekomstige crises aan de orde komen.
Hierbij zal worden voortgebouwd op de aangenomen raadsconclusies
tijdens de RAZ van 23 november jl.7 Voor het kabinet is het verstevigen en
optimaliseren van politieke sturing vanuit de Raad bij sector-overstijgende
crisisbeheersing door voort te bouwen het Integrated Political Cisis
Response-mechanisme (IPCR), het vinden van de juiste aansluiting van
nationale crisisstructuren met die van de EU en de noodzakelijkheid tot
het verbeteren van strategische crisiscommunicatie belangrijk. Ook zal het
kabinet het belang van het functioneren van de interne markt ten tijde van
crisis blijven benadrukken. Om te leren van de crisis heeft het kabinet
gepleit voor een (onafhankelijke) evaluatie van het functioneren van de
interne markt tijdens de crisis. Dit geldt ook voor de gezamenlijke aankoop
van vaccins, conform de motie van het lid Leijten.8
De ER zal de zesde EU-AU-top voorbereiden. Deze staat gepland voor 17
en 18 februari 2022 in Brussel. De top is een belangrijk moment om de
Europese samenwerking met Afrika te versterken en toe te werken naar
een gelijkwaardiger partnerschap.9 Om de aanstaande top tot een succes
te maken is het volgens het kabinet noodzakelijk dat de EU, middels
actieve outreach, optrekt met AU-landen en op basis van gedeelde
uitdagingen en kansen de agenda voor het partnerschap vormgeeft. Het
kabinet zal inzetten op het verder concretiseren van afspraken over een
4

esma70-445-7_preliminary_report_on_emission_allowances.pdf (europa.eu)
Kamerstuk 22 112, nr. 1563
6
Kamerstuk 22 112, nr. 2958.
7
Kamerstuk 21 501-02, nr. 2430
8
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1659.
9
In lijn met motie van het lid Leijten c.s., Kamerstuk 21 501-20, nr. 1618
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2435

3

aantal prioritaire onderwerpen binnen het EU-Afrika-partnerschap zoals
klimaat, investeringen en banen, migratie en mobiliteit, landbouw en
voedselzekerheid en veiligheid en terrorismebestrijding.10 Het kabinet ook
aandacht vragen voor betekenisvolle participatie van jongeren in aanloop
naar en tijdens de top.11 Naar verwachting komt er in de komende weken
meer duidelijkheid van de EU over het verdere proces in aanloop naar de
top. Het kabinet zal de EU ook aansporen tijdig informatie te delen.
In navolging van de gezamenlijke bespreking van het Strategisch Kompas
door de Raad Buitenlandse Zaken en de Raad Buitenlandse Zaken
Defensie op 15 november jl.12 spreekt ook de ER over het Strategisch
Kompas. Het doel van het Strategisch Kompas is om richting te geven aan
het EU Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid (GVDB), door te
bepalen waartoe de EU op het gebied van veiligheid en defensie de
komende vijf tot tien jaar in staat moet zijn, en hoe dat gerealiseerd moet
worden. Het kabinet is voorstander van een ambitieus en realistisch
Strategisch Kompas. In het licht van de huidige veiligheidssituatie en de
geopolitieke ontwikkelingen moet de EU haar vermogen om op veiligheids- en defensiegebied op te treden vergroten: bij voorkeur samen met
partners, zoals de NAVO en de VS, maar zelfstandig waar en wanneer
nodig. Het Kompas zal naar verwachting op 21 maart 2022 tijdens een
gezamenlijke Jumbo RBZ met de ministers van Buitenlandse Zaken en
Defensie worden aangenomen en vervolgens worden bekrachtigd tijdens
de Europese Raad van 24 en 25 maart 2022. Zoals toegezegd tijdens het
Commissiedebat in aanloop naar de RAZ d.d. 16 november (Kamerstuk
21 501-02, nr. 2429), ontvangt uw Kamer een kabinetsappreciatie van het
concept-Strategisch Kompas voorafgaand aan de ER. Daarnaast zal de
Raad ook de voorbereidingen van een nieuwe gemeenschappelijke
EU-NAVO-verklaring bespreken. Het verder versterken van de samenwerking tussen de EU en de NAVO, mede in het licht van snel opgekomen
hybride dreigingen, is een belangrijke prioriteit voor het kabinet.
Tijdens de Europese Raad zal wederom worden gesproken over de
situatie in Belarus, in het bijzonder over de door het regime van Loekasjenko georkestreerde irreguliere migratiestroom naar de EU. De op
23 november gepubliceerde mededeling van de Commissie betreffende
het voorkomen en tegengaan van instrumentalisatie van migratie heeft
het kabinet positief ontvangen. De kabinetsappreciatie hiervan komt uw
Kamer toe in de geannoteerde agenda van de Raad Buitenlandse Zaken
van 13 december a.s. Conform de Nederlandse inzet in die bespreking zal
het kabinet ook tijdens deze ER pleiten voor een spoedige start met de
voorbereiding van een zesde pakket sancties is volgens het kabinet van
belang om druk te houden op het regime in Belarus en andere actoren die
irreguliere migratie faciliteren.
De Europese Raad zal mogelijk spreken over actuele buitenlandpolitieke
onderwerpen waaronder de verdere verslechtering van het conflict in
Ethiopië. Terwijl bemiddelingspogingen voortduren, is premier Abiy naar
het front vertrokken om troepen aan te voeren en heeft hij de bevolking
opgeroepen zich aan te sluiten bij de strijd. Verder zijn persvrijheden
drastisch ingeperkt toen er op vrijdag 26 november jl. een verbod werd
aangekondigd op het verspreiden van berichtgeving over het conflict. Er
zijn aanhoudende berichten over grootschalige mensenrechtenschendingen door alle partijen. Het kabinet blijft van mening dat de EU alle
beschikbare instrumenten, inclusief individuele sancties en een wapenembargo, moet inzetten om tot een onmiddellijk staakt het vuren, humani10

In lijn met de motie van het lid Brekelmans, Kamerstuk 21 501-02, nr. 2339.
In lijn met motie van het lid Koekkoek c.s., Kamerstuk 35 925 XVII, nr. 47.
12
Kamerstuk 21 501-02, nr. 2420.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2435

4

taire toegang, en een politieke oplossing van het conflict te komen. Het
kabinet is in nauw contact met andere EU-lidstaten en gelijkgezinden over
de veiligheidssituatie in Ethiopië. Nederlanders is wederom met klem
verzocht het land te verlaten.
Europees Semester 2022
Op 24 november publiceerde de Europese Commissie het herfstpakket in
het kader van het Europees Semester. 13 Het Sloveense EU-voorzitterschap en het inkomende Franse EU-voorzitterschap zullen tijdens de RAZ
een roadmap voor het Europees Semester 2022 presenteren. De roadmap
zet de bespreking van het Europees Semester in de relevante vakraden
uiteen. De Commissie kondigt in haar jaarlijkse analyse van duurzame
groeiprioriteiten van de EU voor 2022 een agenda aan voor de omschakeling van crisismanagement naar een duurzaam en eerlijk herstel dat de
veerkracht van de Europese economie versterkt. Hierbij heeft de
Commissie de belangrijkste economische beleidsuitdagingen onderverdeeld in vier gebieden: 1) ecologische duurzaamheid, 2) productiviteit,
3) rechtvaardigheid en 4) macro-economische stabiliteit. Het kabinet zal
hierbij het belang van gerichte investeringen, structurele hervormingen en
houdbare overheidsfinanciën blijven benadrukken.
De analyse zet daarnaast ook uiteen op welke wijze de Recovery and
Resilience Facility (RRF) geïntegreerd zal worden in de Semestercyclus
voor 2022. Het afgelopen jaar is het Europees Semester tijdelijk aangepast
vanwege de komst van de RRF. In de cyclus voor 2022 zal het Semester
weer grotendeels normaliseren. Zo worden er in het voorjaar van 2022
weer landenrapporten en volledige landspecifieke aanbevelingen
uitgebracht. Om overlap en dubbele administratieve lasten te voorkomen
zullen de rapportagelasten onder de RRF en het Semester wel gestroomlijnd worden. Zo wordt het Nationaal Hervormingsprogramma (NHP) ook
gebruikt voor de halfjaarlijkse rapportering onder de RRF.
Het kabinet verwelkomt de integratie van bepaalde elementen van het
Semester en de RRF om dubbele administratieve lasten te voorkomen.
Het kabinet is van mening dat het Semester bestaande en nieuwe
structurele beleidsuitdagingen van lidstaten moet blijven identificeren en
dat het monitoren van de uitvoering van structurele hervormingen die
voortkomen uit de landspecifieke aanbevelingen een prioriteit blijft. In dit
kader verwelkomt het kabinet de terugkeer van de landenrapporten en alle
landspecifieke aanbevelingen in het Semester.
Stand van zaken artikel 7-procedures Polen en Hongarije
De Raad zal stilstaan bij de stand van zaken ten aanzien van de artikel
7-procedures jegens Polen en Hongarije. De inzet van het kabinet ten
aanzien van de procedures is en blijft dat beide landen op geloofwaardige
wijze tegemoet dienen te komen aan de bestaande zorgen op het terrein
van de rechtsstaat, democratie en grondrechten. Het kabinet zal hier ook
tijdens de aankomende Raad aandacht voor vragen. Respect voor de
rechtsstaat in de Europese lidstaten is een fundamenteel uitgangspunt
voor het functioneren van de Europese Unie, omdat het een randvoorwaarde is voor uniforme toepassing van het EU-recht, doeltreffende
EU-samenwerking op tal van onderwerpen en voor het wederzijdse
vertrouwen tussen de lidstaten. Het is daarom ook verontrustend dat,
naast andere zorgen over bescherming van grondrechten, specifiek de
onafhankelijkheid van de rechterlijke macht in Polen in toenemende mate
onder druk staat. Ten aanzien van Hongarije blijven ook de zorgen rondom
13

European Semester Autumn Package (europa.eu)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2435

5

de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, de pluriformiteit van de
media, corruptie en belangenverstrengeling, gelijke rechten voor
eenieder, en de academische vrijheid onverminderd aanhouden. De
Commissie zal de Raad bijpraten over relevante ontwikkelingen die vallen
binnen de reikwijdte van de procedures en daarbij naar verwachting
specifiek aandacht besteden aan de rol van het Europees Hof van Justitie.
Gezamenlijke verklaring aangaande wetgevende prioriteiten 2022
De Raad, het Europees parlement en de Europese Commissie zullen een
gemeenschappelijke verklaring aannemen aangaande wetgevingsprioriteiten voor 2022, naar verwachting in de marge van de ER van december.
Namens de Raad heeft het Sloveens voorzitterschap hierover met de
andere twee instellingen onderhandeld en zal het de Raad vragen in te
stemmen met de verklaring. Deze jaarlijkse verklaring vormt de routekaart
voor het gezamenlijke werk aangaande wetgeving. De verklaring is op het
moment van schrijven nog niet beschikbaar. Het kabinet zet zich in dit
kader in voor de prioriteiten uit de Kamerbrief voor de Staat van de Unie
2021, kort samengevat: migratie, veiligheid, economie, klimaat, extern
beleid en een beter functioneren van de EU, en in het verlengde daarvan
voor aansluiting bij de Strategische Agenda 2019–2024 die de Europese
Raad in juni 2019 aannam.
Conferentie over de Toekomst van Europa
Naar verwachting zal het Sloveens voorzitterschap de leden van de Raad
een terugkoppeling geven van recente ontwikkelingen rond de Conferentie over de Toekomst van Europa. De aandacht zal waarschijnlijk vooral
uit gaan naar een terugkoppeling van de laatste plenaire vergadering van
22 en 23 oktober, een terugkoppeling van de bijeenkomsten van de
Europese burgerpanels, de voorbereiding van de plenaire vergadering
van 17 en 18 december en de daaraan voorafgaande bijeenkomsten van
werkgroepen. De plenaire vergadering zal naar alle waarschijnlijkheid de
uitkomsten van de EU-burgerpanels, de nationale burgerconsultaties en
de inbreng in het digitale platform bespreken voor de thema’s Europese
democratie en waarden en rechten, rechtsstaat en veiligheid.
Deze thema’s zijn gekoppeld aan één van de Europese burgerpanels, die
voorafgaand de plenaire vergadering voor een derde keer fysiek in
Florence (Italië) bijeen komt en aanbevelingen formuleert voor deze
plenaire vergadering. Eerder was voorzien dat de plenaire vergadering
ook zou spreken over de thema’s een sterkere economie, sociale rechtvaardigheid en werkgelegenheid; digitale transformatie; en onderwijs,
cultuur, jeugdzaken en sport. De bijeenkomst in Dublin (Ierland) van het
EU-burgerpanel dat deze thema’s zou voorbereiden is echter geannuleerd
in verband met Covid-ontwikkelingen. Daardoor zijn er voor deze thema’s
vanuit de Europese burgerpanels geen inhoudelijke uitkomsten te
bespreken voor de plenaire vergadering en zijn deze thema’s van de
agenda afgehaald. Indien het Europese burgerpanel in Florence niet kan
samenkomen, bestaat de kans dat ook de twee overgebleven thema’s niet
inhoudelijk behandeld kunnen worden op de plenaire vergadering. In de
komende periode zal door de drie voorzitters van de Raad van Bestuur
van de Conferentie worden besloten over de doorgang van de plenaire
vergadering. Indien deze doorgaat zal de Raad van Bestuur binnenkort
besluiten over de agenda van de plenaire vergadering en de wijze waarop
de uitkomsten van de Europese burgerpanels, nationale burgerconsultaties en de inbreng geleverd via het digitale platform, voor de betreffende thema’s zal worden besproken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2435

6

Overeenkomstig de informatie-afspraken14 informeert het kabinet uw
Kamer hierbij ook over de inzet voor de plenaire vergadering van 17 en
18 december 2021 van de Conferentie over de Toekomst van Europa.
Op 17 en 18 december a.s. vindt de derde plenaire vergadering van de
Conferentie plaats. Deze plenaire vergadering zal plaatsvinden in
Straatsburg, waarbij zowel fysiek als digitaal kan worden deelgenomen.
Deze plenaire vergadering zal naar alle waarschijnlijkheid de uitkomsten
van de Europese burgerpanels, de nationale burgerconsultaties, en de
inbreng in het digitale platform bespreken voor de thema’s Europese
democratie; en waarden en rechten, rechtsstaat en veiligheid.
Voorafgaand aan de vorige plenaire vergadering in oktober ontving uw
Kamer reeds de eerste voorlopige resultaten, bestaande uit de notitie van
het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) over de wensen en verwachtingen van Nederlanders ten aanzien van de Europese Unie en het eerste
tussenverslag van de burgerdialogen Kijk op Europa.15 Het tweede
tussenverslag van Kijk op Europa komt uw Kamer parallel aan deze
geannoteerde agenda toe. Het kabinet zal de bevindingen uit het tweede
tussenverslag inbrengen tijdens de volgende plenaire vergadering.
Het tweede tussenverslag van Kijk op Europa biedt ook de uitkomsten
voor de thema’s een sterkere economie, sociale rechtvaardigheid en
werkgelegenheid; Europese democratie; digitale transformatie; en
onderwijs, cultuur, jeugdzaken en sport, die eerder voorzien waren voor
de agenda van de plenaire vergadering van 17 en 18 december. Het
kabinet zal de uitkomsten voor deze thema’s op een later moment
inbrengen, wanneer deze geagendeerd staan voor de plenaire
vergadering.
Uitbreiding en Stabilisatie en Associatieproces
De leden van de Raad zullen wederom spreken over de voortgangsrapportages over Montenegro, Servië, Noord-Macedonië, Albanië, Kosovo,
Bosnië-Herzegovina en Turkije die de Europese Commissie op 19 oktober
jl. presenteerde. Een appreciatie van het uitbreidingspakket van de
Commissie, die tevens de basis vormt voor de Nederlandse inzet bij de
voorbereidingen voor de Raadsconclusies over het uitbreidingspakket, is
uw Kamer op 12 november toegekomen.16
Antisemitisme
Tijdens deze RAZ zal er aandacht uitgaan naar de bestrijding van
antisemitisme binnen de EU. Er zal specifiek gesproken worden over het
antisemitismerapport van het EU-agentschap fundamentele rechten
waarin een overzicht is geschetst van antisemitische incidenten in de EU
van 2009–2019.
In dit kader zal het kabinet de recent verschenen EU-strategie ter
bestrijding van antisemitisme en ter bevordering van het Joodse leven
verwelkomen. Een grensoverschrijdende en Europese aanpak is essentieel
om antisemitisme binnen de EU tegen te gaan. Bovendien zal het kabinet
het belang van adequate datavergaring binnen de EU lidstaten onderschrijven. Op basis van officiële data kan er passend beleid worden
gemaakt om antisemitisme tegen te gaan.

14

Kamerstuk 35 663, nr. 3
Kamerstuk 35 663, nr. 34
16
Kamerstuk 23 987, nr. 391
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-02, nr. 2435

7