Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1467
Vragen van het lid Gesthuizen (SP) aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over het terugsturen van kinderen naar Afghanistan (ingezonden
23 februari 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
22 maart 2017). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr.
1421.
Vraag 1
Hoeveel mensen worden jaarlijks teruggestuurd in het kader van de Joint
Way Forward overeenkomst? Hoeveel hiervan zijn kinderen? Hoeveel hiervan
zijn alleenstaande kinderen?
Antwoord 1
De Joint Way Forward bevat geen afspraken over aantallen terugkeerders.
Het document bevat operationele afspraken over het verloop van het
terugkeerproces.
Vraag 2
Welk belang heeft de staat erbij dat Afghaanse kinderen terug naar Afghanistan worden gestuurd waar zij het risico lopen slachtoffer van kinderrechtschendingen te worden? Wanneer is het belang van het kind wel groter dan
het belang van de staat?
Antwoord 2
De Nederlandse asielprocedure, die voldoet aan de vereisten van het
EU-recht en de verplichtingen van het Vluchtelingenverdrag en het Europees
Verdrag van de Rechten van de Mens, biedt bescherming tegen vervolging of
dreigende onmenselijke behandeling. Wie bescherming nodig heeft, krijgt
deze bescherming. Dat is het uitgangspunt van het asielrecht. Als na een
zorgvuldige procedure en toetsing door de rechter een asielaanvraag wordt
afgewezen dient de vreemdeling Nederland te verlaten. De Nederlandse
overheid neemt zijn verantwoordelijkheid voor het waarborgen van de
rechten van kinderen in vreemdelingrechtelijke procedures en bij de
uitvoering van het terugkeerbeleid.
In de beslissing op een asielaanvraag krijgt dit vorm door niet alleen voor
ouders, maar ook ten aanzien van kinderen te toetsen of er bij terugkeer
vervolging of onmenselijke behandeling dreigt. Dit kan bijvoorbeeld het geval
zijn bij vrees voor genitale verminking/besnijdenis. Het realiseren van een

ah-tk-20162017-1467
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

zichtbaar effectief terugkeerbeleid voor vreemdelingen die niet in Europa
mogen blijven, draagt bij aan het tegengaan van illegale migratie en
mensensmokkel. Omgekeerd werkt het ontbreken van een effectief terugkeerbeleid illegale inreis in de hand. Daarnaast is een effectief terugkeerbeleid
een belangrijke voorwaarde voor het vinden van draagvlak voor het
Nederlands asielbeleid.
Vraag 3
Op welke manier doet het opvangen van Afghaanse kinderen afbreuk aan het
maatschappelijk draagvlak voor het vreemdelingenbeleid? Waarom kiest u er
niet voor dit maatschappelijk draagvlak op andere manieren, dan de kinderen
terug te sturen, te vergroten?
Antwoord 3
Zie ook het antwoord op vraag 2. Het opvangen van Afghaanse kinderen doet
geen afbreuk aan maatschappelijk draagvlak, maar het niet realiseren van een
zichtbaar effectief terugkeerbeleid wel.
Vraag 4
Waarom is het delen van de ernstige zorg over de schendingen van kinderrechten in Afghanistan niet voldoende om kinderen niet terug naar Afghanistan te sturen? Welke omstandigheden zouden u er wel toe bewegen niet
langer kinderen terug naar Afghanistan te sturen?
Antwoord 4
Het is bekend dat de veiligheidssituatie in delen van Afghanistan zorgen
baart. Dit rechtvaardigt echter niet de conclusie dat geen enkele vreemdeling
afkomstig uit Afghanistan zou kunnen terugkeren. Wie bescherming nodig
heeft, krijgt deze bescherming. Als echter na een zorgvuldige procedure en
toetsing door de rechter een asielaanvraag wordt afgewezen dient de
vreemdeling Nederland te verlaten.
Vraag 5
Hoe is het Internationaal Verdrag Inzake de Rechten van het Kind, de zorgen
over kinderrechtenschendingen en het terugsturen van kinderen naar
Afghanistan volgens u verenigbaar?
Antwoord 5
De Nederlandse asielprocedure, die voldoet aan de vereisten van het
EU-recht en de verplichtingen van het Vluchtelingenverdrag en het Europees
Verdrag van de Rechten van de Mens, biedt bescherming tegen vervolging of
dreigende onmenselijke behandeling. Wie bescherming nodig heeft, krijgt
deze bescherming. Dat is het uitgangspunt van het asielrecht en dit botst niet
met het Internationaal Verdrag Inzake de Rechten van het Kind.
Vraag 6
Welke belangen van Afghaanse kinderen worden gediend door hen terug te
sturen naar Afghanistan? Kunt u hierbij ook specifiek ingaan op het belang
van alleenreizende minderjarigen?
Antwoord 6
Als na een zorgvuldige procedure en toetsing door de rechter een asielaanvraag wordt afgewezen dient de vreemdeling Nederland te verlaten. Het
realiseren van een zichtbaar effectief terugkeerbeleid voor vreemdelingen die
niet in Nederland mogen blijven draagt bij aan het tegengaan van onnodig
illegale migratie en smokkel, hetgeen naar het oordeel van het kabinet in het
belang van kinderen is.
Vraag 7
Wat verstaat u onder adequate opvang in Afghanistan?
Antwoord 7
Bij het zoeken naar adequate opvang zal er primair naar worden gestreefd
om de minderjarige met de ouder(s) of andere familieleden te herenigen.
Opvang bij ouders is in beginsel aan te merken als adequaat. Ook kan het zijn
dat uit feiten en omstandigheden naar voren komt dat een ander familielid (of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

een meerderjarige, niet zijnde een familielid) adequate opvang kan bieden.
Dit is maatwerk en wordt per casus onderzocht.
Onder adequate opvang in het land van herkomst wordt voorts iedere
opvang (ongeacht de vorm) verstaan waarvan de omstandigheden vergelijkbaar zijn met de omstandigheden waaronder opvang wordt geboden aan
leeftijdsgenoten die zich in een gelijkwaardige positie als de terugkerende
amv bevinden. Daarbij is een voorwaarde dat de opvangvoorziening de
minderjarige in ieder geval naar lokale maatstaven het volgende biedt:
– onderdak tot de minderjarige de leeftijd van 18 jaar zal bereiken, tenzij de
opvang dient tot het overbruggen van een beperkte periode, waarna de
minderjarige door zijn eigen familie, of door anderen bij wie er sprake is
van adequate opvang, kan worden opgevangen;
– beschikbaarheid van voedsel, kleding en hygiëne;
– toegang tot onderwijsvoorzieningen; en
– aanwezigheid van medische verzorging.
Vraag 8
Betekent het feit dat er op dit moment geen adequate opvang is in Afghanistan dat u geen kinderen terugstuurt?
Antwoord 8
Bij het zoeken naar adequate opvang wordt primair gestreefd om de
minderjarige met de ouder(s) of andere familieleden te herenigen. Dit is
maatwerk en wordt per casus onderzocht.
Vraag 9
Welke andere mogelijkheden van adequate opvang worden in Afghanistan
gezocht indien hereniging met ouders of andere familieleden niet lukt?
Antwoord 9
Het kan zijn dat uit de feiten en omstandigheden van het geval naar voren
komt dat een ander familielid (of een meerderjarige, niet zijnde een familielid)
adequate opvang kan bieden. Zoals gezegd dit is maatwerk en wordt per
casus onderzocht.
Vraag 10
Zijn er speciale regievoerders en tolken die getraind zijn in het voeren van
terugkeergesprekken met Afghaanse kinderen? Zo ja, hoeveel en is dit
toereikend? Zo nee, bent u bereid ervoor te zorgen dat zij er wel komen? Kunt
u afzonderlijk ingaan op de situatie met betrekking tot tolken en de situatie
met betrekking tot regievoerders?
Antwoord 10
De Dienst, Terugkeer en Vertrek (DT&V) heeft speciale regievoerders die de
vertrekgesprekken voeren met amv’s in het algemeen. Het aantal regievoerders is afgestemd op het aantal amv-zaken dat bij de DT&V in behandeling is.
De DT&V zet voor de gesprekken met amv’s tolken in die ook ingezet worden
voor gesprekken met volwassen vreemdelingen. De tolk is onafhankelijk en
zijn rol beperkt zich tot het vertalen van het gesprek. De insteek van het
gesprek wordt bepaald door de regievoerder en de vertrekstrategie wordt
vooraf besproken met de voogd. De Nidos voogd wordt voor een vertrekgesprek met een amv altijd uitgenodigd om aanwezig te zijn.
Vraag 11
Worden er maatregelen genomen teneinde te voorkomen dat alleenreizende
Afghaanse minderjarigen slachtoffer worden van uitbuiting en misbruik in
Europa? Zo ja, welke zijn dit specifiek en wat levert dit effectief op? Zo nee,
bent u bereid hiertoe initiatief te nemen binnen Europa?
Antwoord 11
Zoals ook aangegeven in het antwoord1 op de schriftelijke vragen van de
leden Gesthuizen en Kooiman (SP) over alleenstaande minderjarige vreemdelingen die slachtoffer worden van mensenhandel en uitbuiting d.d. 23 januari
1

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 1021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

2017 werken EU-lidstaten met elkaar samen om mensenhandel te voorkomen
en bestrijden. Om signalen van mensenhandel bij de Europese buitengrenzen
te herkennen, heeft Frontex bijvoorbeeld een handleiding ontwikkeld om
grensbewakers daarin te trainen2. Deze handleiding bevat ook advies over
hoe grensbewakers met minderjarige slachtoffers moeten omgaan. De
lidstaten werken ook operationeel samen om mensenhandel van minderjarigen op te sporen en te vervolgen. Zo is mensenhandel van minderjarigen één
van de sub-projecten van EMPACT THB3, waar Nederland ook aan deelneemt.
Binnen EMPACT wordt ook aandacht besteed aan mogelijke slachtoffers van
mensenhandel binnen migratiestromen en de kwetsbare positie van
migrantenkinderen voor uitbuiting. Er wordt ingezet op het uitwisselen van
informatie en kennis en het initiëren van operationele acties en opsporingsonderzoeken. Daarnaast wordt in 2017 binnen EMPACT ook aandacht besteed
aan opleidingen voor de opsporing om de uitbuiting van kinderen beter te
kunnen onderkennen en multidisciplinair aan te kunnen pakken. Het Europees
opleidingsagentschap voor opsporing (CEPOL) draagt daaraan bij.
Verder hebben hulporganisaties bij de opvang van vluchtelingen altijd
speciale aandacht voor de noden van alleenstaande minderjaren, vooral voor
hun veiligheid.
Vraag 12
Bent u bereid ditmaal alle vragen apart en per punt te beantwoorden
aangezien de antwoorden op vraag 1 t/m 6 in de eerdere beantwoording
tekort schoot?4
Antwoord 12
Ja.

2

Zie http://frontex.europa.eu/feature-stories/combating-human-trafficking-at-the-border-trainingfor-eu-border-guards-rRzpfI. De handleiding is ontwikkeld in samenwerking met lidstaten,
CEPOL, Eurojust, UNHCR, Unicef, IOM en de OVSE.
3
EMPACT THB staat voor European Multidisciplinary Platform against Criminal Threats –
Trafficking in Human Beings (mensenhandel).
4
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 1175

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4