Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

259
Vragen van de leden Ploumen (PvdA) en Ellemeet (GroenLinks) aan de
Minister en Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het
bericht dat de pro-life beweging Siriz geen objectieve informatie geeft aan
zwangere vrouwen (ingezonden 13 september 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport),
mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
11 oktober 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Ongewenst zwanger? Chat nu!»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u van de bevindingen van De Groene Amsterdammer in dit artikel?
Antwoord 2
Op het moment dat een vrouw onbedoeld zwanger is, moet ze een goed
afgewogen beslissing kunnen maken. Keuzebegeleiding kan daar bij helpen
maar is niet altijd nodig. Uit onderzoek is gebleken dat veel vrouwen zelf
beslissen of met behulp van hun directe omgeving. Een onbedoeld zwangere
vrouw kan voor informatie en een gesprek terecht bij de huisarts, bij
hulpverleners van de abortusklinieken, bij de GGD-en (die samenwerken met
Fiom) of andere hulpverleners zoals Siriz.
In de afgelopen jaren is op dit beleidsterrein een bepaalde verdeling van
verantwoordelijkheden en middelen ontstaan, mede door amendementen uit
de Tweede Kamer. Ik wil hier verandering in aanbrengen, en daarom gaan we
de komende jaren met een nieuwe aanpak aan de slag om zo een goede
uitvoering te geven aan de afspraken uit het regeerakkoord om onbedoelde
zwangerschappen te voorkomen en goede hulp en begeleiding te bieden als
er wel sprake is van een zwangerschap. Voor mij is het daarbij belangrijk dat
alle keuzehulpgesprekken moeten voldoen aan dezelfde kwaliteitsstandaarden. Die gaan we op korte termijn vastleggen, zodat voor alle hulpverleners
helder is waaraan ze moeten voldoen om financiering te kunnen krijgen.

1

ah-tk-20182019-259
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

De Groene Amsterdammer, «Ongewenst zwanger? Chat nu!», 12 september 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Daarvoor wordt door het Ministerie van VWS gewerkt aan een zogeheten
open house constructie. Via deze constructie kunnen partijen die voldoen aan
de kwaliteitscriteria zich inschrijven en een meerjarig contract sluiten met de
overheid. Dit betekent dat vanaf 2019 alle partijen aan deze criteria moeten
voldoen. Daarbij hoort wat mij betreft ook dat het belangrijk is dat er een
divers aanbod is en dat voor mensen die gebruik maken van keuzehulp
helder is vanuit welke missie en met welke doelstellingen een organisatie
werkt. Op basis van de kwaliteitseisen, voor zover die vallen onder de
reikwijdte van de Wet kwaliteit klachten en geschillen zorg, kan er ook
toezicht worden gehouden door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
op de kwaliteit van de hulpverlening.
Ik heb u op 11 september jongstleden het plan gestuurd waarin ik samen met
veldpartijen afspraken heb gemaakt om onbedoelde zwangerschappen zoveel
mogelijk te voorkomen en goede onafhankelijke hulp en ondersteuning te
bieden als er wel sprake is van een zwangerschap. Uitgangspunt is daarbij
dat vrouwen die dit overkomt zelf beslissen en zich gesteund voelen in hun
keuze. Welke keuze dat ook is.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u de gepubliceerde chatberichten waarin medewerkers van
Siriz vragen stellen als «stel dat je later als tachtigjarig omaatje terugkijkt op
je leven, is dit dan ook de meest passende beslissing geweest»? Deelt u de
mening dat dit onacceptabele sturende vragen zijn?
Antwoord 3
Als een vrouw onbedoeld zwanger raakt, dan komen er veel vragen en
onzekerheden op haar af. Zoals ik in het antwoord op vraag 2 aangaf, heeft
het merendeel van de vrouwen geen hulp nodig bij het maken van de
beslissing hoe met de onbedoelde zwangerschap om te gaan. Indien een
vrouw hulp wil krijgen bij haar beslissing dan is het belangrijk dat de
hulpverlening zo neutraal mogelijk is zodat de vrouw, na een zorgvuldige
afweging, in vrijwilligheid haar besluit kan nemen. Dat organisaties die deze
hulp verlenen de diverse kanten laten zien van een mogelijk besluit is mijns
inziens logisch. Tegelijkertijd vind ik ook dat er bepaalde richtlijnen en
kwaliteitscriteria moeten zijn over de wijze waarop deze hulp verleend wordt.
Hierover ga ik de komende weken met partijen in gesprek. Zie verder mijn
antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Wat vindt u van de visie en missie van Siriz waarin de organisatie onder
meer stelt «onze medewerkers hebben de overtuiging dat het ongeboren
leven vanaf het begin recht heeft om zich verder te ontwikkelen en ter wereld
te komen. Siriz werkt daarom aan een maatschappelijk klimaat waarin men
de waarde van ongeboren menselijk leven erkent en de eigen verantwoordelijkheid voor dit leven wil dragen»? Vindt u dat een organisatie met deze
kernwaarden objectieve informatie kan verstrekken aan vrouwen met een
hulpvraag?
Antwoord 4
Iedere organisatie draagt bepaalde waarden met zich mee en mag zich daar
wat mij betreft ook over uitspreken. Uiteraard is daarin belangrijk dat
organisaties in de communicatie helder zijn over welke waarden zij hebben
en waar zij belang aan hechten. Deze waarden kunnen – als de onbedoeld
zwangere vrouw (en haar partner) dit wenselijk vinden – ook besproken
worden. Voor vrouwen, of hun partners, moet helder zijn met welke
organisatie zij spreken of naar doorverwezen willen worden. Partijen die
keuzehulpgesprekken aanbieden moeten zich er van vergewissen dat de
primaire verantwoordelijkheid en keuze voor het uitdragen van een zwangerschap of het eventueel afbreken daarvan, ligt binnen het wettelijke kader (Wet
afbreking zwangerschap), namelijk bij de moeder van het ongeboren kind.
Daarbij heb ik in het antwoord van vraag 2 reeds aangegeven kwaliteitscriteria te willen vastleggen voor keuzehulpgesprekken. Ik ga er vanuit dat partijen
die keuzehulpgesprekken aanbieden allemaal via dezelfde richtlijnen gaan
werken in de toekomst. Dat partijen daarbinnen verschillende waarden
hanteren, hoeft de kwaliteit van het keuzegesprek mijns inziens niet in de weg
te staan. Uitgangspunt moet zijn dat de eventuele keuze van de vrouw nooit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

ter discussie mag staan tijdens het gesprek en dat de waarden die de
organisatie heeft slechts als afweging meegenomen kunnen worden en
bekend zijn bij degene die hulp vraagt, maar niet sturend als doel of uitkomst
van het gesprek mogen worden gebruikt.
Vraag 5
Kunt u verklaren hoe uw uitspraken tijdens het algemeen overleg over onder
andere afbreking zwangerschap van 6 september 2018 dat Siriz objectieve
informatie geeft, zich verhouden tot de bevindingen van de Groene Amsterdammer?
Antwoord 5
Het is van belang dat organisaties die keuzehulpgesprekken bieden de
vrouwen objectief informeren over alle mogelijkheden die er zijn. Het houden
van een kind, het afbreken van een zwangerschap, het afstaan ter adoptie,
zijn stuk voor stuk ingrijpende besluiten, waarin hulpverleners kunnen
ondersteunen zodat de voors en de tegens zo goed mogelijk tegenover elkaar
gezet kunnen worden. Ik ga er vanuit en vertrouw er ook op dat partijen dit
zo objectief mogelijk proberen te doen. Desalniettemin zullen er in een
gesprek, ongeacht bij welke organisatie die plaatsvindt, altijd nuances zijn die
misschien op verschillende manieren zijn te interpreteren. Daarom is het –
zoals ik al eerder zei – belangrijk om met objectieve richtlijnen en goede
kwaliteitscriteria te werken. Daarbij is het ook van belang dat bij de beller/
hulpvrager helder moet zijn voor welke waarden de organisatie staat.
Vraag 6
Deelt u de mening dat overheidsgeld nooit gebruikt mag worden om
vrouwen sturende vragen te stellen bij hulp bij ongewenste zwangerschap?
Zo ja, wat betekent dit voor de subsidie die aan Siriz wordt verstrekt? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 6
Ik deel de mening dat de keuzevrijheid van de vrouw zelf voorop staat. Zoals
ik bij vraag 2 heb geantwoord, zullen kwaliteitscriteria worden vastgesteld op
basis waarvan partijen financiering kunnen krijgen via een open house
constructie.
Vraag 7
Bent u bereid de subsidieverlening aan Siriz te herzien? Zo ja, kunt u daar bij
de aankomende begrotingsbehandeling al voorstellen voor doen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 7
Zie mijn antwoord op vraag 2 en 6.
Vraag 8
Zijn er, naar uw mening, in de praktijk verschillen tussen Siriz en FIOM ten
aanzien van de benadering van een vrouw die ongewenst zwanger is en
aangeeft voor abortus te kiezen? Zo ja, welke? Vindt u verschillen in
benadering gewenst?
Antwoord 8
Zoals ik ook in mijn antwoord op vraag 4 heb geformuleerd, draagt iedere
organisatie bepaalde waarden met zich mee. Dat het aanbod aan keuzehulpgesprekken vanuit verschillende waarden wordt aangeboden, is juist
waardevol. Uitgangspunt blijft wel het wettelijke kader waarbinnen de
hulpverlening moet plaatsvinden, en de wettelijk kaders benadrukken de
keuzevrijheid van de vrouw (en haar partner) in het maken van een keuze
voor het behouden van het kind dan wel het afbreken van de zwangerschap.
Vraag 9
Kunt u deze vragen beantwoorden vóór de behandeling van de begroting
VWS 2019?
Antwoord 9
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3