Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 997

Vliegramp MH17

Nr. 47

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juni 2015
Naar aanleiding van de berichtgeving over de presentaties van prof.
G.J.R. Maat over het identificatieproces MH17 en het daarop volgende
interne feitenonderzoek wil ik u informeren over de uitkomsten van het
onderzoek die de politie mij heeft aangeboden.
Allereerst wil ik nogmaals benadrukken dat ik hetgeen gebeurd is zeer
betreur, aangezien dit pijnlijk en kwetsend voor de nabestaanden is
geweest.
Zoals ik in het debat al heb aangegeven heeft prof. Maat een uitstekende
staat van dienst. Prof. Maat is verbonden aan het Leids Universitair
Medisch Centrum als emeritus hoogleraar en houdt zich bezig met
wetenschappelijk onderzoek en onderwijs op het gebied van fysische
antropologie (Handelingen II 2014/15, nr. 80, item 14. Vanwege zijn
uitzonderlijke expertise adviseert prof. Maat de politie sinds 2000 bij
complexe identificatieonderzoeken. Ook in het identificatieproces van de
slachtoffers van ramp MH17 door het Landelijke Team Forensische
Opsporing (LTFO, onderdeel van de Nationale Politie) heeft hij veel werk
verzet onder uiterst zware omstandigheden. Daarvoor zijn en blijven wij
hem zeer erkentelijk.
In academische kringen is het vanwege leerdoeleinden gebruikelijk en
noodzakelijk om kennis en kunde met vakgenoten te delen. Ook binnen
het LTFO is het gebruikelijk lessen en ervaringen te delen met vakgenoten.
Dit gebeurt in besloten kring en binnen het eigen vakgebied.
Nadat bekend werd dat een presentatie over de ramp met MH17 door
professor Maat toegankelijk was geweest voor een ruimer publiek en
bekend werd dat in de presentatie foto’s van slachtoffers waren gebruikt,
is door de politie een intern feitenonderzoek gestart. Dit betrof geen
strafrechtelijk onderzoek door het OM, maar een onderzoek binnen de
eigen politieorganisatie.
Het onderzoek is inmiddels afgerond. De uitkomst is tweeledig.

kst-33997-47
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 997, nr. 47

1

Enerzijds wijst het uit dat prof Maat geen toestemming heeft gevraagd
voor de lezing. Hij wist wat de doelgroep van de lezing op 9 april was,
namelijk studenten gezondheidswetenschappen en niet alleen vakgenoten
forensische antropologie.
Hij heeft daar zaken besproken die buiten het vakgebied van forensische
antropologie vallen en heeft foto’s gebruikt, die door het LTFO achteraf te
herleiden zijn naar één buitenlands slachtoffer.
Anderzijds wijst het onderzoek uit dat het binnen het LTFO ontbreekt aan
duidelijke kaders, afspraken en criteria met betrekking tot het geven van
lezingen en het vrijgeven en gebruik van (beeld)materiaal afkomstig uit de
werkprocessen van het LTFO. Het is in de jarenlange gegroeide werkprocessen en gewoonten van het LTFO gebruikelijk om aan vakgenoten
lezingen te geven.
De opvolging aan deze uitkomsten is tweeledig:
1. Een identificatie is een proces met voor individuen een grote
emotionele waarde. Prof. Maat heeft niet de discretie en zorgvuldigheid betracht die mag worden verwacht van een wetenschapper die
LTFO hierover adviseert. Het handelen van prof. Maat heeft een grote
impact gehad op de nabestaanden van de ramp met MH17. De
samenwerking met de heer Maat is beëindigd.
2. De schok die deze gebeurtenissen bij de nabestaanden heeft
teweeggebracht geeft aan dat het van belang is dat de wijze van
samenwerking met derden in een dergelijk onderzoek en het
gebruiken van beeldmateriaal bij lezingen en educatie formeel moet
worden vastgelegd. Ten aanzien van MH17 is nu afgesproken dat
beeldmateriaal van slachtoffers pas mag worden gebruikt na
expliciete toestemming van de nabestaanden.
Voor de werkwijze in zijn algemeenheid moet meer aandacht uitgaan naar
de afweging tussen het belang van slachtoffers en nabestaanden en het
belang van educatie en doorontwikkeling. Het LTFO zal dit in samenwerking met nabestaanden, waaronder de stichting Vliegramp Oekraïne
MH17, het Openbaar Ministerie en de betrokken vakgebieden uit de
medische wereld uitwerken. De politie heeft inmiddels gesproken met
prof. Maat. De nabestaanden zijn per brief op de hoogte gesteld van de
uitkomsten van het onderzoek.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 997, nr. 47

2