BIJVOEGSEL
Schriftelijke antwoorden van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
en de minister voor Medische Zorg op vragen gesteld in de eerste termijn van de
behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van
het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar
2018 (34775-XVI).

Pagina 1 van 74

Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV) of
mensen werkelijk langer zelfstandig willen wonen.
De verzorgingshuizen passen, mede door hun soms grote schaal, minder bij de
huidige voorkeuren van mensen. Er kan variëteit ontstaan, door een keuze van de
aard van de woning of het wooncomplex en door de leveringsvorm van de zorg.
Bij tussenvormen hoeft er geen sprake te zijn van een hoge zorgvraag. Eventuele
zorg en ondersteuning kan uit de Wmo en Zvw worden geleverd en mensen
kunnen een appartement of kamer huren.
Ik zie dat mensen zelfstandig willen wonen en daarbij regie willen houden over
hun leven. Dat is een brede trend die niet alleen de zorg betreft. Ook wil men in
de eigen buurt blijven wonen, waarbij er een behoefte is aan contacten, aan
veiligheid, aan verbinding met de samenleving en de wijk.
Uit cijfers van de NZa en van het CBS blijkt dat steeds minder ouderen kiezen
voor het traditionele verzorgingshuis. Woonden in 1980 nog 1 op de 2 80-plussers
in het verzorgingshuis, in 2015 was dat nog maar 1 op 13. Het aantal ouderen
stijgt en er zijn steeds minder intramurale plaatsen. Dit bevestigt dat mensen
werkelijk langer thuis willen blijven wonen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV)
over onderzoek naar de woonvorm tussen thuis en verpleeghuis.
Ik vind het wenselijk dat mensen zelf een woonvorm kiezen die bij hun behoefte
past. Daarom is het van belang dat bewoners, gemeente en woningcorporatie met
elkaar optrekken en lokaal bepalen waar behoefte aan is. Het rijk kan daarbij een
stimulerende rol vervullen. Er wordt door Platform31 op dit moment onderzoek
gedaan naar nieuwe woonzorgarrangementen. Hierbij zullen ook tussenvormen
aan de orde komen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV)
naar de cijfers in de State of Health in the EU en in het blauwe boekje van
Financiën, en of hierin gebruik is gemaakt van toenemende zorgkosten gebaseerd
op de situatie van voor de invoering van de Wet langdurige zorg. Voor beide
publicaties is gebruik gemaakt van de op het moment van schrijven beschikbare
cijfers. In Health at a Glance, een rapport van 10 november 2017, staan gegevens
over zorguitgaven in 2016. Hieruit komt naar voren dat Nederland voor
zorguitgaven als percentage van het Bruto Binnenlands Product en zorguitgaven
per capita op plek 8 staat van de 44 landen die opgenomen zijn in deze grafieken.
Deze cijfers laten zien dat Nederland ook in 2016 nog bij de landen met de
hoogste uitgaven behoort.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV)
over de wens van mensen om langer zelfstandig thuis te wonen.
Mensen hebben door de jaren heen andere keuzes gemaakt dan het traditionele
verzorgingshuis. De trend is zichtbaar in een stijging van het aantal ouderen en
steeds minder intramurale plaatsen. Zo woonde in 1980 nog 1 op de 2 80-plussers
in een verzorgingshuis en was dat in 2015 1 op 13, zo blijkt uit cijfers van de NZa
en het CBS.

Pagina 2 van 74

Mensen willen hun eigen keuzes kunnen maken voor de woon- en zorgomgeving
waarin zij zich prettig voelen. De verzorgingshuizen passen, mede door hun soms
grote schaal, minder bij de huidige voorkeuren van mensen.
Er kan variëteit ontstaan door de keuzes die mensen maken met betrekking tot de
aard van de woning of het wooncomplex en door de leveringsvorm van de zorg.
Dat kan zijn om zelfstandig te wonen, maar ook om een ander woonconcept te
kiezen, waar men woont met anderen. Wellicht is dat in de buurt of wijk en is dat
een complex met een kleinere schaal. De opgave is om zo goed mogelijk recht te
doen aan de behoefte van deze mensen, zodat zij kunnen wonen in een omgeving
die zij thuis noemen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Gerbrands
(PVV) over onderzoek doen naar de doodsoorzaak bij onverklaarbare
sterfgevallen. De behandelend arts of de gemeentelijk lijkschouwer heeft aan de
hand van een wettelijk verplichte lijkschouw de wettelijke plicht vast te stellen of
er sprake is van een natuurlijk overlijden. De arts legt vervolgens een verklaring
af over het overlijden en de mogelijke oorzaak daarvan. De arts kan na en in
overleg met de familie, ook bij onverwacht overlijden, besluiten vanuit het
volksgezondheid perspectief en mogelijke genetische belasting, obductie uit te
voeren. Het afnemen van DNA kan daarbij een optie zijn. De resultaten kunnen
aanleiding geven voor nader onderzoek bij verwanten. De Taskforce lijkschouw en
gerechtelijke sectie heeft de vraag “standaard onderzoek bij overlijden na een val”
meegenomen in zijn medio januari 2018 uit te brengen advies. Ik zal het advies
afwachten en op het rapport reageren.
Antwoord van de minister van MZS op de vraag van het Kamerlid Gerbrands (PVV)
over de bereidheid om samen met het Zorginstituut en de patiëntenverenigingen
in overleg te gaan om het onderzoek fysiotherapie bij reuma te versnellen en te
vereenvoudigen.
Zoals de vorige minister van VWS in haar reactie op het Systeemadvies fysio- en
oefentherapie van het Zorginstituut heeft aangegeven, is het van wezenlijk belang
dat de fysiotherapie-behandelingen op (bewezen) effectiviteit en de overige
pakketcriteria worden getoetst. Dat is essentieel voor opname in het verzekerde
pakket.
In juni jl. heeft het reumaveld (o.a. Reumafonds en het Koninklijk Nederlands
Genootschap voor Fysiotherapie) twee onderzoeksvoorstellen bij het Zorginstituut
ingediend voor de voorwaardelijke toelating van fysiotherapie voor reumatoïde
artritis en spondyloartritis. De beoordeling van deze aanvragen door het
Zorginstituut loopt. Gelet daarop is een overleg met patiëntenverenigingen en het
Zorginstituut niet opportuun. Hoewel de toekomstige regeling voor
voorwaardelijke toelating een snellere procedure zal kennen, zal ook via deze
regeling hetzelfde type onderzoek naar (bewezen) effectiviteit moeten
plaatsvinden. Dit om te voorkomen dat zorginterventies waarvan de effectiviteit
niet of onvoldoende is aangetoond, in het verzekerde pakket worden opgenomen.
De toekomstige regeling voor voorwaardelijke toelating ligt momenteel ter
uitwerking bij het Zorginstituut en ZonMw.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV)
over de groei van de zorguitgaven zoals geraamd door het CPB van 4,4% per jaar
tussen 2012 en 2014 (het werd 0,9% in 2015 en 2016) en door het ministerie van
VWS van €18 miljard tussen 2012 en 2017 (het werd €4,5 miljard). Ik wil
vooropstellen dat het ramingen betrof van de zorguitgaven wanneer geen
additioneel beleid zou worden gevoerd.
Pagina 3 van 74

De geraamde € 18 miljard groei van de zorguitgaven betrof een raming van vóór
het Regeerakkoord-Rutte II. De maatregelen van dat kabinet zorgden er al voor
dat die groei werd beperkt tot circa € 10 miljard. Uiteindelijk bedroeg de groei in
de periode 2012-2017 € 4,5 miljard en dit is mede te danken aan het beleid van
de afgelopen jaren. Daar was en is wel beleid voor nodig om de zorg betaalbaar te
houden. De gemiddelde reële groei gedurende de periode 2012-2017 bedroeg
0,8% per jaar (zie pagina 210 van de begroting 2018), een stuk lager dan de
economische groei in die periode van 1,6%. Overigens zijn er ook perioden
geweest waarin de zorgkosten hoger uitkwamen dan geraamd en de groei fors
hoger lag dan de economische groei. De gemiddelde reële groei in de periode
2006 tot en met 2012 bijvoorbeeld bedroeg 5,0%, terwijl in diezelfde periode de
groei van de economie gemiddeld 0,6% bedroeg.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van Kamerlid Gerbrands (PVV)
over het aanbieden van een standaard dragerschapstest aan paren met een
kinderwens bij IVF behandeling. Dragerschapstesten zonder medische indicatie
(zowel bij IVF als zonder IVF) kunnen niet vergoed worden ten laste van de
zorgverzekering omdat er dan geen sprake is van geïndiceerde preventie.
Geïndiceerde preventie kan tot het verzekerde Zvw-pakket behoren. Van
geïndiceerde preventie is sprake indien de verzekerde op basis van
wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen, een hoog risico op een ziekte heeft en
er daarom een medische noodzaak is voor een dergelijke test. Dat is bij een
dragerschapstest zonder medische indicatie niet het geval; dan is in feite sprake
van een bevolkingsonderzoek en die vorm van preventie past niet in de
zorgverzekering.
Het is voor wensouders mogelijk om dragerschapstests voor eigen rekening te
laten uitvoeren. Ik heb geen voornemen dat te wijzingen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV)
over personeelstekorten als belangrijke oorzaak voor allerlei calamiteiten, maar
ook voor een hoog ziekteverzuim van medewerkers, en wat dit kabinet gaat doen
om het ziekteverzuim tegen te gaan.
In het AO arbeidsmarkt is uitvoerig gesproken over deze problematiek, mede naar
aanleiding van de brief die wij hier over gezonden hebben. In het plan van aanpak
voor de arbeidsmarkt, dat ik dit voorjaar aan uw Kamer zal toezenden, zal het
terugdringen van ziekteverzuim een belangrijk element zijn. Naast het aantrekken
van nieuwe mensen moeten we namelijk ook inzetten op het behoud en de
optimale inzet van professionals. Dat vraagt om goed werkgeverschap, gericht op
onder andere het voorkomen van uitval.
Op verschillende manieren ondersteun ik organisaties nu al bij het tegengaan van
ziekteverzuim. Onder andere via het programma Gezond en Zeker, waarmee
ongeveer 20.000 ergo-coaches in organisaties worden ondersteund in het
realiseren van een gezonde en veilige werkomgeving (www.gezondenzeker.nl).
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV)
over de wenselijkheid van een gemiddeld tarief voor de ZZP’s in de
verpleeghuissector gecombineerd met indicatiestelling door de zorginstellingen
zelf.
Mijn voorganger heeft bij de voortgangsrapportage Wlz van 15 mei 2017 (TK
2016-2017, 34 104, nr. 177) een adviesrapport van de NZa over de
doorontwikkeling van de bekostiging aan uw Kamer gestuurd. In dit rapport geeft
de NZa (na consultatie van veldpartijen) aan dat de zorgzwaartepakketten (ZZP’s)
Pagina 4 van 74

voor de intramurale zorg een duidelijke meerwaarde hebben: ze worden als
eenduidig, eenvoudig en flexibel ervaren. De NZa concludeert dat voor de
intramurale zorg grootschalige veranderingen in de ZZP-systematiek op dit
moment niet wenselijk zijn. Op dit moment is de NZa bezig met een
kostprijsonderzoek binnen de Wlz. Dit zal leiden tot nieuwe tarieven voor de ZZP’s
per 2019. Dit is tevens een weegmoment om na te denken over het gewenste
aantal ZZP’s. Ik vind het goed dat er voor de verschillende ZZP’s verschillende
tarieven zijn. Daarmee sluit de bekostiging beter aan bij de zorgzwaarte van de
cliënten en kan iedere cliënt de zorg ontvangen die hij of zij nodig heeft.
Onder Waardigheid en Trots (W&T) experimenteren 16 instellingen met
indicatiestelling voor de Wlz. De zorgverleners brengen de zorgvraag van de cliënt
in kaart en stellen een onderbouwd advies op voor het CIZ. Het CIZ toetst. Het
proces van indicatiestelling wordt hiermee aanzienlijk versneld en de cliënt ervaart
de procedure als minder belastend. Op 29 november jl. heb ik u de eindevaluatie
van dit experiment gestuurd. De eindevaluatie biedt voldoende
aanknopingspunten om de komende maanden te verkennen of en hoe deze
werkwijze verder kan worden uitgerold.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV)
over het tekort aan zorg in de nacht en het verzoek om hiervoor € 900 miljoen
extra beschikbaar te stellen.
De NZa heeft in haar impactanalyse de personeelsnormen uit het kwaliteitskader
verpleeghuiszorg doorgerekend. Daarbij heeft de NZa zowel rekening gehouden
met de bezetting overdag als de bezetting in de nacht. Zo schrijft het
kwaliteitskader voor dat er altijd iemand aanwezig moet zijn die met zijn kennis
en vaardigheden aansluit bij de (zorg)vragen en (zorg)behoeften van de cliënten
en bekwaam is voor de vereiste zorgtaken. Ook moeten er 24/7 aanvullende
voorzieningen beschikbaar zijn voor (on)geplande zorg, ook in de nacht. Op grond
van de impactanalyse van de NZa en de doorrekening van het CPB heeft het
kabinet een bedrag oplopend tot structureel € 2,1 miljard beschikbaar gesteld.
Daarmee kunnen op termijn 43.000 extra fte aan zorgmedewerkers worden
ingezet. Ik herken dus niet dat er een extra bedrag nodig is van € 900 miljoen
voor de bezetting in de nacht.
Antwoord van minister van MZS op de vraag van het Kamerlid Gerbrands (PVV)
over het aantal leden van de NVZD onder zorgbestuurders en wat er gebeurt met
bestuurders die geen lid zijn van de NVZD. Daarnaast wil de PVV graag een
reactie van mij op hun voorstel voor een verplichte toets zoals bij de Nederlandse
Bank (DNB).
De NVZD heeft circa 750 leden en vertegenwoordigt daarmee ongeveer tweederde
van de bestuurders in de zorg. Accreditatie is niet vrijblijvend. Naast dat de NVZD
de accreditatie als lidmaatschapsvereiste in hun statuten heeft vastgelegd, heeft
de accreditatie ook een plek in de vernieuwde Governancecode Zorg, die op 1
januari 2017 van kracht is geworden. De code wordt door de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd in oprichting als veldnorm voor goed bestuur gebruikt.
Raden van toezicht kunnen het instrument gebruiken bij het inrichten en
vormgeven van hun werkgeversrol, om zo bestuurders te stimuleren met hun vak
bezig te zijn en te blijven.
Ik ben geen voorstander van een bestuurderstoets in de zorg zoals vormgegeven
door DNB. Het is aan de raad van toezicht van zorginstellingen om ervoor te
zorgen dat zij kwalitatief goede bestuurders aanstellen. In de bovengenoemde
Pagina 5 van 74

Governancecode Zorg is een expliciete vergewisplicht voor Raden van Toezicht
opgenomen.
In mijn reguliere overleggen met de Nederlandse Vereniging voor Toezichthouders
in de Zorg (NVTZ) staat de rol van Raden van Toezicht om te zorgen voor goed
bestuur als vast punt op de agenda.
In mijn optiek biedt dit voldoende waarborgen en is een bestuurderstoets daarom
niet nodig.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Gerbrands
(PVV) over het zorgstelsel. Ik neem aan dat ze doelt op de OESO, dat een goed en
effectief zorgstelsel mede afmeet aan het gegeven of financiële overwegingen een
rol spelen bij de toegankelijkheid. Het cijfer (10%) waarnaar de PVV verwijst, het
aantal mensen dat zegt een arts niet te hebben bezocht om financiële redenen, is
afkomstig uit de OESO Health at a Glance. Nederland scoort hier net onder het
OESO gemiddelde. Bij deze indicator wordt echter niet gevraagd of dit ook geleid
heeft tot onvervulde zorgbehoefte. De Commonwealth Survey waar deze indicator
uit afkomstig is kijkt naar meer indicatoren die de toegankelijkheid van zorg
bepalen en concludeert vervolgens dat “The Netherlands performs the best of the
11 countries on Access, ranking first on timeliness and in the middle on
affordability.” Ook de OESO concludeert in de State of Health in the EU dat het
Nederlandse zorgstelsel erg toegankelijk is: “De toegankelijkheid van de zorg is
goed, met korte wachttijden en weinig geografische of financiële belemmeringen.”
Meer specifiek blijkt uit recent onderzoek van de OESO (2017, cijfers 2015) dat de
eigen betalingen aan gezondheidszorg in OESO-verband in Nederland relatief laag
zijn. Het gaat in dit onderzoek om alle directe betalingen aan gezondheidszorg. In
de Nederlandse context valt daar niet alleen het verplicht eigen risico onder maar
ook de eigen bijdragen die voor sommige zorgvormen gelden. Alleen de eigen
betalingen voor langdurige zorg zijn buiten beschouwing gebleven. Volgens OESOcijfers zijn de eigen betalingen in Nederland 2,4 procent van de totale consumptie
van huishoudens. Dit percentage ligt lager dan het OESO-gemiddelde van 3
procent, en is vergelijkbaar met het EU-gemiddelde van 2,3 procent. Tegelijkertijd
is het aandeel van eigen betalingen in de totale zorguitgaven met 12,3 procent
laag, vergeleken met het gemiddelde van 20,2 procent van 35 OESO-landen en
15,3 procent van 28 EU-landen. Compenserende maatregelen (zoals de
zorgtoeslag) zijn in de OESO-cijfers niet meegenomen.
Ik ben niet bereid het eigen risico af te schaffen. Het eigen risico draagt bij aan de
beheersing van de collectieve zorguitgaven en borgt het draagvlak voor ons
solidaire zorgstelsel. Het eigen risico financiert een deel van de zorgkosten en
zonder eigen risico zouden de zorgkosten stijgen door het wegvallen van het
remgeldeffect. Het CPB heeft bij het doorrekenen van de tegenbegroting van drie
partijen berekend dat het afschaffen van het eigen risico in 2021 € 3,6 miljard
kost in reële prijzen. Dat moeten we met ons allen opbrengen. De premie zal dan
stijgen met ca. € 260,- .
Op de suggestie om alle eerstelijnszorg vrij te stellen van het eigen risico merk ik
op dat de eerstelijnszorg al voor het grootste deel, zoals huisartsenzorg en
wijkverpleging, is uitgezonderd van het verplicht eigen risico. Het budgettaire
effect van het uitzonderen van overige eerstelijnszorg, zoals paramedische zorg
en eerstelijnsdiagnostiek is moeilijk te bepalen. Een voorzichtige schatting zou zijn
dat het € 0,2 mld zou kosten, nog exclusief een eventuele aanzuigende werking.
Hierdoor zal de premie ongeveer € 15 stijgen.
Pagina 6 van 74

Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Gerbrands
(PVV) hoe de minister de bezuiniging van € 1,9 miljard in de curatieve zorg gaat
realiseren en of het klopt dat als dit niet lukt het macrobeheersingsinstrument
wordt ingezet. Hierbij ook de vraag of de besparing van € 1,9 miljard ter dekking
dient van de investering in de ouderenzorg.
Zoals opgenomen in het Regeerakkoord zijn wij voornemens opnieuw
hoofdlijnenakkoorden te sluiten in de medisch-specialistische zorg, geestelijke
gezondheidszorg, huisartsen- en multidisciplinaire zorg en wijkverpleging met een
totale opbrengst die oploopt tot € 1,9 miljard per jaar vanaf 2021.
In de hoofdlijnenakkoorden worden inhoudelijke afspraken gemaakt, gekoppeld
aan financiële afspraken over beheersing van de groei van de zorguitgaven. Over
de wijze waarop dit per sector vormgegeven kan gaan worden, zal spoedig het
gesprek met de sectoren worden aangegaan.
Ten aanzien van de te behalen besparing van € 1,9 miljard is relevant dat het
budget voor de curatieve zorg in deze regeerperiode nog steeds groeit. Het is de
bedoeling de uitgavengroei te beperken, zoals ook in de afgelopen jaren het geval
is geweest. Op basis van het Regeerakkoord stijgen de totale nominale Zvw
uitgaven nog steeds, met bijna € 8 miljard in de periode 2018-2021 (van € 48,5
miljard naar € 56,3 miljard).
In het Regeerakkoord is ook benoemd dat als de uitgaven hoger uitvallen het
macrobeheersinstrument (mbi) wordt ingezet. Inzet van het mbi bij voorbaat is
niet aan de orde. Het mbi geldt als ultimum remedium als de gerealiseerde
uitgaven voor een sector in een bepaald jaar hoger zijn dan het vooraf
vastgelegde uitgavenniveau. Het kabinet streeft ernaar op grond van
hoofdlijnenakkoorden de uitgavenniveaus in overleg met de betreffende sectoren
vast te leggen. Mocht dat onverhoopt niet lukken, dan zal het kabinet besluiten
over een alternatief pakket aan maatregelen om de beoogde besparing te
realiseren.
Alle plussen en minnen in de budgettaire tabel van het Regeerakkoord kunnen
alleen in samenhang met elkaar worden bezien. Er is dus geen sprake van een
koppeling tussen de investering in de ouderenzorg en de besparing op grond van
de hoofdlijnenakkoorden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV) of
er voldoende middelen naar andere sectoren dan de verpleeghuiszorg gaan om
extra personeel aan te trekken.
In de brief “Aanpak arbeidsmarkt zorg” (29282-292) heb ik u uiteengezet dat er
naar verwachting 190 duizend extra medewerkers nodig zijn tot en met 2022 en
dat er in 2022 een tekort dreigt van ongeveer 100 tot 125 duizend medewerkers
als we nu niets extra of anders zouden doen.
Deze prognose is gebaseerd op het beschikbare zorgbudget na verwerking van de
maatregelen uit het Regeerakkoord. Dat is dus inclusief de reguliere groei in de
verschillende sectoren, maar ook inclusief het kwaliteitskader en de effecten van
af te sluiten hoofdlijnenakkoorden. Er is dus geld beschikbaar voor meer
personeel, ook in de andere sectoren in de zorg.

Pagina 7 van 74

Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema (PVV)
over extra investeringen in verpleeghuizen, voldoende zorgverleners en de stand
van de economie.
De extra middelen van € 2,1 miljard voor het kwaliteitskader verpleeghuiszorg
staan los van de vraag of het economisch goed of slecht gaat met ons land.
De extra middelen zijn nodig om voldoende gekwalificeerd personeel aan te
kunnen trekken en vloeien direct voort uit het kwaliteitskader.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Agema
(PVV) om de backpay regeling open te houden. De deze week verzonden brief
geeft een stand van uitvoering van de regeling. Het totaal aantal onderzochte
personen (zowel ambtelijk gegenereerd als op aanvraag ingediend) bedroeg circa
5500. Daaruit blijkt dat de laatste succesvolle aanvraag dateert van januari 2017
en dat alle mogelijke wegen om mogelijk gerechtigden op te sporen, zijn uitgeput.
De regeling was bedoeld voor één jaar, 2016, maar is indertijd met nog een jaar
verlengd. Dat jaar heeft dus één toekenning opgeleverd. Zowel het Indisch
Platform als de SVB zijn het eens met van rechtswege laten eindigen per 31
december 2017. Ik vind het belangrijk om geen onterechte verwachtingen te
wekken bij een kwetsbare groep mensen, vaak op zeer hoge leeftijd. Naar mijn
mening is echt alles gedaan ten behoeve van goede uitvoering van de regeling. Ik
zie dan ook geen aanleiding de uitkeringsregeling Backpay nogmaals met een jaar
te verlengen.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid De Vries (VVD)
over een onderzoek door de NZa en ACM naar de inkoopmacht en marktmacht bij
hulpmiddelen.
Het verzoek van Kamerlid De Vries past goed in mijn streven om meer grip te
krijgen op de impact die medische technologie (waaronder hulpmiddelen) kan
hebben op de betaalbaarheid en kwaliteit van zorg. In dat kader wil ik een visie
ontwikkelen waarin ik naast de kansen die medische technologie kan bieden voor
de zorg, ook wil kijken naar de uitdagingen voor de betaalbaarheid en kwaliteit
van de zorg. De inkoop van medische technologie (waaronder hulpmiddelen) zal
daar ook onderdeel van zijn. Ik heb consultancybureau KPMG reeds gevraagd een
overzicht te maken van de sector voor medische technologie met spelers, omvang
van de markt, winsten en ook of er sprake is van marktmacht. Dit zal een
algemene beschrijving zijn en geen analyse naar de oorzaken, belemmeringen
e.d. Dit rapport zal eind van dit jaar beschikbaar zijn en zal ik met uw Kamer
delen.
Antwoord van de minister van MZS op de opmerking van het Kamerlid De Vries
(VVD) dat de voorzitter van het College voor Beoordeling van Geneesmiddelen
pleit voor een uitlegdocument bij medicijnen. De bijsluiter is volgens de voorzitter
te moeilijk geworden. Het klopt dat het College voor Beoordeling van
Geneesmiddelen zoekt naar verbetering in de informatievoorziening richting de
patiënt, inclusief de rol van de bijsluiter. Dit past in het beleid om patiënten zo
goed en duidelijk mogelijk te informeren over de werking en bijwerkingen van
geneesmiddelen. Ik vind het positief als het College hier mee aan de slag gaat. De
voorzitter geeft echter ook terecht aan dat de bijsluiter nu een juridisch document
is, opgesteld volgens de Europese regels. De aanpassing van de bijsluiter zal
grotendeels in Europa geregeld moeten worden.

Pagina 8 van 74

Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid De Vries (VVD)
of de minister bereid is om met partijen in gesprek te gaan over het grote aanbod
van polissen en het helpen bij het maken van een keuze.
Daartoe ben ik zeker bereid. Ik vind een overzichtelijk polisaanbod belangrijk
zodat mensen een goede keuze kunnen maken. Ik monitor ook dit jaar weer het
overstapseizoen, waarbij ook gekeken wordt naar het aanbod en de wijze waarop
verzekeraars verzekerden informeren. De resultaten worden ook aan verzekeraars
getoond: dit zijn de resultaten en uw collega doet het beter met bijvoorbeeld een
taalniveau op B1-niveau. Dat stimuleert verzekeraars om het ook zo goed te
doen. En die verbetering zien we. De NZa belt de verzekeraars via mystery calls
om te toetsen of de juiste informatie wordt verstrekt.
Het polisaanbod blijft daarbij niet onbesproken. Het totale aanbod van
basispolissen (modelovereenkomsten) bedroeg in 2015 nog 71 stuks. In 2018 zijn
het er nog 55. Het is belangrijk dat het voor verzekerden transparant is wat de
verschillen zijn tussen deze polissen. Deze polissen worden ook aangeboden via
andere kanalen, zoals labels, volmachten en collectiviteiten. Omdat deze laatste
groep het grootst is, is hiernaar onderzoek gedaan en bezie ik mogelijke
maatregelen. Ik zeg u toe met de NZa en de sector in gesprek te gaan om de
transparantie voor verzekerden te vergroten en het aanbod van wikkels om
hetzelfde product te beperken. Ik zal u over de voortgang informeren.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid De Vries (VVD)
over de invulling van de afspraken in het Regeerakkoord over substitutie van de
tweede naar de eerste lijn.
In het Regeerakkoord is aangegeven dat het kabinet hoofdlijnenakkoorden voor
verschillende sectoren van de curatieve zorg wil afsluiten. Inzet daarbij is ook het
maken van afspraken over de juiste zorg op de juiste plek voor de patiënt. Zoals
in een aantal hoofdlijnenakkoorden voor het jaar 2018 reeds is afgesproken,
worden op dit moment acties uitgewerkt die zicht geven op de mogelijkheden en
belemmeringen van verschuiving van zorg tussen en binnen sectoren. Daarbij
wordt nadrukkelijk ook gekeken naar de mogelijkheden van elektronische zorg en
innovaties om deze verschuiving te ondersteunen, zoals het meekijkconsult of
telemonitoring. Streven is om met inbreng van de verschillende sectoren in het
voorjaar van 2018 afspraken te maken over concrete verschuivingen van tweede
lijn naar eerste lijn in de te sluiten hoofdlijnenakkoorden. We zullen uw Kamer
informeren over de inhoud van de akkoorden. Een apart plan van aanpak los van
de hoofdlijnenakkoorden ligt dan ook niet voor de hand.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid De Vries (VVD)
over het bekijken van de verschillende hoofdlijnenakkoorden in onderlinge
samenhang. Het streven is om in de hoofdlijnenakkoorden in de curatieve zorg
zorginhoudelijke afspraken te koppelen aan een financiële beperking van de groei.
Aangezien de financiële kaders sectoraal zijn vormgegeven liggen sectorale
hoofdlijnakkoorden voor de hand, net als bij eerdere akkoorden. Het is
nadrukkelijk onze ambitie om de akkoorden in samenhang tot stand te brengen en
ook overkoepelende afspraken te maken. Zoals in het Regeerakkoord is verwoord,
is ons uitgangspunt dat goede zorg voor iedereen op de juiste plek op het juiste
moment, moet worden geleverd. Hiervoor is samenwerking tussen
eerstelijnszorgverleners, de medisch specialistische zorg, langdurige zorg en het
sociaal domein belangrijk. Dit thema zal dus wat ons betreft in alle
hoofdlijnenakkoorden aan de orde komen. Naast goede zorg voor iedereen op de
juiste plek op het juiste moment, zal ook in ieder geval de aanpak van de
Pagina 9 van 74

arbeidsmarktvraagstukken en de merkbare vermindering van de regeldruk in alle
akkoorden in samenhang aan de orde komen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid De Vries (VVD)
over het verzoek om snelle behandeling van het wetsvoorstel Herpositionering
taken NZa en deregulering. Ik heb in mijn brief van 16 november 2017 toegezegd
de nota naar aanleiding van het nader verslag het eerste kwartaal 2018 naar uw
Kamer te sturen (Kamerstukken II, 2017-2018, 34445, nr. 9). Ik zou een snelle
behandeling ook zeer op prijs stellen.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over het ACM rapport Toetredings- en groeidrempels op de
zorgverzekeringsmarkt.
Het rapport van de ACM is dit voorjaar door mijn ambtsvoorganger aan uw Kamer
aangeboden. Ik zeg u toe een reactie van het kabinet op het ACM-rapport in het
voorjaar 2018 toe te sturen. Inhoudelijk kan ik nu al het volgende opmerken. Ik
deel de mening van de ACM dat de keuzevrijheid, prijs en kwaliteit gebaat zijn bij
effectieve concurrentie onder zorgverzekeraars. De kans dat dit wordt versterkt is
groter als het aantal zorgverzekeraars toeneemt. De ACM noemt in het rapport
dat Europese kapitaaleisen mogelijk een belemmering kunnen vormen voor
toetreding en dat wenselijk is dat nader onderzoek naar de maatvoering wordt
gedaan. DNB besteedt in de onlangs gepubliceerde Visie op de toekomst van de
Nederlandse zorgverzekeraars aandacht aan dit onderwerp en heeft een nadere
duiding gegeven aan de kapitaaleisen die gelden voor zorgverzekeraars. Ik stuur
het rapport van DNB met een reactie voor het kerstreces aan uw Kamer. Een
nadere analyse van de redenen waarom eerdere aspirant zorgverzekeraars toch
niet zijn toegetreden tot de zorgverzekeringsmarkt, acht ik niet nodig. De ACM
heeft in haar onderzoek hiernaar reeds gekeken en de aanbevelingen komen
mede voort uit gesprekken met de aspirant zorgverzekeraars. Bovendien gaat er
inmiddels ook een nieuwe zorgverzekeraar per 2018 van start.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid De Vries (VVD)
over de aangekondigde nota medische ethiek, wat de plannen van de minister zijn
op dit complexe gebied en zijn ambities.
In het Regeerakkoord is aangegeven dat grote zorgvuldigheid nodig is op
medisch-ethische beleidswijzigingen. Naast enkele concrete afspraken, is
beschreven welke vragen bij de verdere besluitvorming rondom medisch-ethische
vraagstukken centraal staan. Die vragen vormen een leidraad voor de behandeling
van medisch-ethische vraagstukken. Ik heb u onlangs een stand van zakenbrief
medische ethiek gestuurd waarin ik een nota medische ethiek aankondig. Deze
nota zal handvatten bieden voor de nadere uitwerking van de genoemde
vraagstukken, alsmede voor andere dan in het Regeerakkoord genoemde
beleidsmatige keuzes op medisch-ethisch vlak. Mijn ambitie is zorgvuldigheid bij
medisch-ethische vraagstukken. Ik verwacht u de nota in de eerste helft van 2018
te kunnen sturen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid de Vries (VVD)
over het onderzoek naar mensen die hun leven als voltooid beschouwen, wie dit
onderzoek uit gaat voeren en op welke termijn dit afgerond zal zijn. Begin 2016
publiceerde de commissie Schnabel haar onderzoeksrapport waarin de commissie
keek naar het vraagstuk van hulp bij zelfdoding aan mensen die hun leven
voltooid achten. De commissie Schnabel concludeerde dat de euthanasiewet meer
ruimte biedt dan artsen, maar ook burgers, voor ogen hebben. Ook blijkt uit dit
Pagina 10 van 74

rapport dat de groep mensen die geen gebruik kunnen maken van mogelijkheden
die de huidige wetgeving biedt, waarschijnlijk klein is. Om meer duidelijkheid te
creëren over dit complexe vraagstuk, zal een onderzoek opgestart worden naar de
omvang en omstandigheden van de groep mensen die nu buiten de criteria van de
euthanasiewet lijken te vallen. Wie dit gaat uitvoeren is op dit moment nog niet
bekend. Zoals ook vermeld wordt in de recent aan uw Kamer gestuurde stand van
zaken brief medische ethiek, zal dit onderzoek verder toegelicht worden in de
kabinetsreactie op de dit jaar gepubliceerde derde evaluatie van de
euthanasiewet. De kabinetsreactie op de wetsevaluatie en de onderzoeksopdracht
zullen tezamen naar verwachting in de eerste helft van 2018 aan uw Kamer
gezonden worden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid de Vries (VVD)
over de diverse budgetten die in het Regeerakkoord beschikbaar zijn gesteld en
waarvan een deel op de aanvullende post van het Ministerie van Financiën staat.
De vraag is (a) welke middelen het betreft, (b) welke beleidsvoorstellen de
bewindspersonen gaan maken, (c) wanneer deze gereed zijn en de wijze waarop
de Tweede Kamer daarbij wordt betrokken.
a.

Om de voornemens uit de zorgparagraaf van het Regeerakkoord te
kunnen realiseren, zijn extra middelen beschikbaar gesteld. Voor de zorg
gaat het om de volgende budgettaire reeksen:

#

Omschrijving
Bevorderen digitaal
H57
ondersteunende zorg
H59 Preventiemaatregelen

2018

2019

2020

2021

2022

Struc

Struc in

10

10

10

10

10

5

2023

50

50

50

20

20

20

2021

H60 Transformatiegelden jeugd

18

18

18

0

0

0

Nvt

H61 Waardig ouder worden
Onafhankelijke
H62
cliëntondersteuning
Veilig opgroeien (meldcode,
H63
actieplan pleegzorg, FMEK)
Brede aanpak LVB, daklozen
H64
en zwerfjongeren
H65 Belonen van uitkomsten

50

50

50

30

30

30

2021

15

15

15

10

10

10

2021

4

6

6

6

4

2

2023

2

4

4

4

2

0

2023

10

15

15

15

15

0

2023

H68 Sport

20

25

25

25

25

25

2019

H69 Q-koorts
Experimenten regulering
H70
wietteelt

3

3

3

0

0

0

Nvt

1

1

1

1

1

1

2018

G39 Maatschappelijke diensttijd

25

50

75

100

100

100

2021

b.

Voor alle intensiveringen worden conform de hierover gemaakte afspraken
in het kabinet, bestedingsplannen opgesteld. Op dit moment ben ik in
goed overleg met de minister van Financiën over de inhoud van de
bestedingsplannen en de hiermee samenhangende beleidsvoorstellen. In
de uitwerking van de beleidsvoornemens wordt aansluiting gezocht bij
hetgeen hierover is afgesproken in het Regeerakkoord.

c.

De beleidsvoornemens worden in drie tranches uitgewerkt: het eerste deel
van de uitgewerkte bestedingsplannen zal landen in een Nota van
wijziging die voorafgaand aan de stemmingen over de VWS-begroting
naar de Kamer zal worden gestuurd (thans voorzien op 21 december).

Pagina 11 van 74

Voor enkele bestedingsplannen geldt dat deze pas begin 2018 kunnen
worden afgerond. De overheveling van de middelen die horen bij deze
nakomende bestedingsplannen naar de VWS-begroting zal aan uw Kamer
worden gemeld in een incidentele suppletoire begroting begin 2018 of in
de (reguliere) eerste suppletoire begroting die tegelijk met de
Voorjaarsnota uiterlijk 1 juni 2018 aan uw Kamer zal worden
toegezonden.
Omdat de afstemming over de bestedingsplannen eerst op ambtelijk niveau en
aansluitend in de MR plaats vindt, kan ik u nog geen nadere informatie over deze
beleidsvoorstellen geven. In de Nota van wijziging en de suppletoire begroting(en)
zullen de intensiveringen en derhalve de beleidsvoorstellen kort nader worden
toegelicht. De TK heeft de mogelijkheid om over de bij de VWS-begroting
behorende wijzigingen (hetzij via de Nota van Wijziging, hetzij via de suppletoire
begrotingen) te oordelen. In de met de maatregelen samenhangende
beleidsbrieven zal te zijner tijd uitgebreider op een en ander worden ingegaan.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over vinklijstjes.
Alle registraties, formulieren en administratieve taken stapelen zich op. Dat gaat
ten koste van het werkplezier van de professional en de tijd die beschikbaar is
voor de zorg voor patiënt of cliënt. Dit probleem moeten we gezamenlijk met alle
betrokken partijen te lijf. Sommige regels zijn er niet voor niets en administratie is
ook niet per definitie slecht, maar we lijken in de zorg te zijn doorgeslagen. Ik
werk aan een overkoepelend programma om de regeldruk zorgbreed merkbaar te
verminderen. Daarbij sluit ik aan op de inspirerende initiatieven die er nu al lopen.
In het eerste kwartaal van 2018 zal ik u dit programma doen toekomen, waarbij ik
u tevens informeer over de eerste concrete resultaten die dan al geboekt zijn.
Antwoord op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD) over regeldruk door
privacy regels.
De regeldruk in de zorg komt uit verschillende hoeken: van zorgverzekeraars,
branche- en beroepsorganisaties, toezichthouders, Rijksoverheid en ook van
zorgaanbieders zelf. Die regeldruk heeft met verschillende aspecten te maken.
Ook voorschriften op het gebied van privacy kunnen tot ervaren regeldruk leiden.
Een belangrijk uitgangspunt van de aanpak van regeldruk zoals ik die voorsta is
dat we knelpunten per sector inventariseren in overleg met het veld. Professionals
in de sector weten zelf immers het beste waar de schoen wringt. Waar dat het
gevolg is van privacyvoorschriften, zal dat dan ook uit die inventarisatie blijken.
Die voorschriften zijn er echter ook niet voor niets. In hoeverre de regeldruk die
daaruit voortvloeit verminderd kan worden en wat daar voor nodig is, zal moeten
blijken in de uitwerking en uitvoering van het programma voor de vermindering
van de regeldruk. Ik ben voornemens uw Kamer dit programma in het eerste
kwartaal van 2018 te doen toekomen.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid De Vries (VVD)
over de stand van zaken rondom het in 2016 door lid Rutte ingediende
amendement (34 550-XVI, nr. 21) over het zorgprogramma Hospital At Home. Er
is in 2017 een bedrag van € 100.000 vrijgemaakt om – aanvullend op het al
lopende onderzoek – dit project op korte termijn op grotere schaal te
implementeren. Deze middelen zijn als aanvullende opdracht bij het programma
Memorabel ondergebracht. Gedurende een periode van twee jaar zullen tenminste
vijf zorgregio’s concrete ondersteuning krijgen bij het tot stand komen van het
Pagina 12 van 74

Hospital at Home zorgprogramma. Als de eerste uitkomsten van dit traject
beschikbaar zijn, zal ik u hierover informeren.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid De Vries (VVD)
over het verkorten van de goedkeuringsprocedure.
Nieuwe geneesmiddelen worden in Europa op de markt toegelaten na goedkeuring
van de European Medicines Agency (EMA). Hiertoe beoordeelt de EMA de
werkzaamheid en veiligheid van het geneesmiddel. Om innovatieve
geneesmiddelen sneller beschikbaar te stellen voor patiënten, zijn in Europa mede
op aandringen van Nederland al initiatieven gestart die vergelijkbaar zijn met de
versnelde toelating in de VS. Ik heb u hierover geïnformeerd in mijn brief over het
geneesmiddelenbeleid[1] van 16 november jl. Ook heb ik tijdens het AO
Geneesmiddelenbeleid d.d. 22 november gezegd om te kijken naar het voorstel
van Kamerlid Rutte (VVD) om fase 3-onderzoek in bepaalde gevallen over te slaan
om zo middelen sneller bij de patiënt te krijgen. De EMA biedt al mogelijkheden
voor flexibele markttoelating. Het is mogelijk om een Voorwaardelijke
Markttoelating (Conditional Market Authorisation) aan te vragen bij de EMA voor
geneesmiddelen met een grote medische noodzaak. Dan kan de EMA besluiten om
een voorlopige marktvergunning te verstrekken op basis van minder klinische
data, op voorwaarde dat binnen een bepaalde periode aanvullende bewijzen
geleverd worden door de fabrikant. Ook stimuleert EMA de interactie en
vroegtijdige dialoog tussen ontwikkelaars van geneesmiddelen en beoordelaars,
waardoor ontwikkelaars sneller de benodigde data kunnen leveren en de
goedkeuringsprocedure verkort kan worden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
hoe het staat met de kwaliteitsagenda gehandicaptenzorg. En of de minister
mogelijkheden ziet om in de agenda het stimuleren van innovatie en de inzet van
technologie prominenter op de agenda te krijgen.
Alle betrokken partijen bij de kwaliteitsagenda gehandicaptenzorg zijn
voortvarend bezig met de uitvoering van de acties die voortvloeien uit de
kwaliteitsagenda. Zo is op 14 november jl. de site www.ikdoemee.nl gelanceerd
waarop de acties worden gepresenteerd en waarop ook ervaringen van cliënten
zijn te vinden. Wat betreft innovatie en inzet van technologie constateer ik dat bij
diverse zorginstellingen in de gehandicaptenzorg al zorginhoudelijke
vernieuwingen tot stand komen en worden uitgewisseld door middel van
leernetwerken. Samen met de VGN heb ik onlangs geconstateerd dat innovatie en
de inzet van technologie – naast de aanpak van administratieve lasten en de
arbeidsmarkt – belangrijke speerpunten zullen zijn de komende periode. Daarbij is
het huidig kwaliteitskader het uitgangspunt. Ik wil dit dus meer stimuleren en
faciliteren en zicht krijgen op welke belemmeringen vernieuwers tegenkomen als
het gaat om technologische innovatie. Ik bezie op welke manier ik kan helpen om
deze belemmeringen weg te nemen. In het voorjaar van 2018 zal ik u nader
informeren over de voortgang van de kwaliteitsagenda gehandicaptenzorg.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over hoe het geld dat in het Regeerakkoord is vrijgemaakt voor onafhankelijke
cliëntondersteuning wordt ingezet.
Cliëntondersteuning is een belangrijk onderwerp voor dit kabinet. Over de exacte
besteding van de middelen uit het Regeerakkoord die bestemd zijn voor
cliëntondersteuning moet nog definitieve besluitvorming plaatsvinden. Ik

[1]

Kamerbrief 16-11-2017, kenmerk 1247612-169624-GMT

Pagina 13 van 74

informeer de Kamer in het eerste kwartaal van 2018 over hoe ik de komende
periode - samen met alle betrokken partijen - met cliëntondersteuning aan de slag
ga. Aspecten die daarbij aan de orde komen zijn wat mij betreft de vindbaarheid
en bekendheid van cliëntondersteuning, ondersteuning over de domeinen heen en
de kwaliteit en professionaliteit van cliëntondersteuning, specifiek waar het gaat
om meer complexe situaties.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over hoe bestuurders van verpleeghuizen worden beoordeeld op
kwaliteitsverbetering.
Bestuurders zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van de zorg in hun instelling.
In het algemeen betekent dit dat zij daarover spreken met o.a. hun cliëntenraad,
met de ondernemingsraad die de belangen van de cliënten en medewerkers
inbrengen. Ik wil hen daartoe ook equiperen. Bestuurders worden in de eerste
plaats beoordeeld door hun raad van toezicht. De raad van toezicht kan indien
nodig consequenties verbinden aan het handelen van de raad van bestuur.
Uiteraard beoordeelt ook het zorgkantoor bij de inkoop en de IGJ i.o. de kwaliteit
van zorg en spreekt daarbij de bestuurder aan.
Naast deze meer “klassieke” wegen, wil ik in overleg met betrokken partijen over
de manier waarop hier op een meer vernieuwende manier vorm kan worden
gegeven. In het plan dat ik u in mijn brief van 8 december jl. over kwaliteit
verpleeghuizen heb toegezegd, zal ik aandacht besteden aan de
verantwoordelijkheid van bestuurders voor de kwaliteitsverbetering en hoe ze
hierop worden aangesproken.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over mantelzorg en dat de weg naar ondersteuning niet goed te vinden is. Er is
geld gereserveerd om met name de vindbaarheid van mantelzorgondersteuning te
verbeteren. De vraag is hoe dit te gaan doen.
Vanuit de Wmo 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk ondersteuning te bieden
aan alle mantelzorgers in hun gemeente, dus niet alleen aan mensen die voor
iemand in de Wmo zorgen. Daarover bestaat soms nog een misverstand. Veel
mantelzorgers die niet zorgen voor iemand in de Wmo, komen niet automatisch
bij het Wmo-loket terecht. Ook tijdens het “keukentafelgesprek” kan meer en
beter aandacht zijn voor de mantelzorger en mantelzorgondersteuning. Ik wil
daarom met gemeenten én andere betrokken partijen concrete afspraken maken
hoe de €10 mln in het Regeerakkoord voor respijtzorg en dagopvang gericht
ingezet kan worden voor verhoging van het volume en de kwaliteit van
mantelzorgondersteuning die aansluit op de wensen van alle mantelzorgers. Deze
afspraken zullen onderdeel uit gaan maken van het ’Pact voor de Ouderenzorg’ en
het daarmee samenhangende programma Langer Thuis. De uitwerking hiervan
kunt u in het eerste kwartaal van 2018 verwachten en dus ook de nadere
afspraken over respijtzorg en dagopvang.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over hoe het staat met het kwaliteitskader wijkverpleging.
De landelijke partijen wijkverpleging, ActiZ, BIN, V&VN, ZN, en PN onderschrijven
allen het belang van een kwaliteitskader en zijn hierover gezamenlijk in gesprek
met het Zorginstituut Nederland.
De afgelopen periode is overeenstemming over belangrijke bouwstenen van het
kwaliteitskader bereikt. In het bijzonder waar het gaat om de context, de missie
Pagina 14 van 74

en de ordening moet nog werk verricht worden. Partijen hebben het
kwaliteitsinstituut gevraagd om de wijkverpleging op de meerjarenagenda te
plaatsen. Er is overeenstemming dat het kwaliteitskader met voorrang moet
worden ontwikkeld. Naar huidige inzichten wordt eind maart 2018 een concept
kader aan het Zorginstituut voorgelegd.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans over
de rol die de inspectie kan spelen in het inzichtelijk maken van goede
voorbeelden. De inspectie heeft persoonsgerichte zorg een belangrijke plek
gegeven binnen haar toezicht. Het is één van drie thema’s uit het nieuwe
toetsingskader dat de inspectie gebruikt in haar toezicht sinds maart dit jaar. Dit
toetsingskader is gebaseerd op het nieuwe kwaliteitskader verpleeghuiszorg.
Rapporten die de inspectie opstelt naar aanleiding van haar toezichtbezoeken
maakt zij openbaar.
De inspectie zal de komende jaren de sector in meer brede zin in beeld brengen,
waarbij de inspectie naast bezoeken aan instellingen met een mogelijk risico ten
aanzien van de kwaliteit van zorg ook instellingen bezoekt waar naar verwachting
de zorg goed is of sprake is van een best practice.
Daarnaast zal het kwaliteitskader verpleeghuiszorg ook een impuls geven aan de
verantwoording die zorginstellingen zelf afleggen over de door hen geleverde zorg.
Hiermee versterkt zij het onderling leren.
Antwoord minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD) over de
zorgbemiddeling door zorgkantoren.
Zorgkantoren hebben een belangrijke functie in zorgbemiddeling. Die moet goed
zijn. Uit de wachtlijstcijfers die door het Zorginstituut openbaar worden gemaakt,
is niet direct af te leiden dat het ene zorgkantoor beter functioneert dan het
andere als het gaat om zorgbemiddeling. Wel zijn er regio’s waar het moeilijker is
om tijdig passende plaatsen te vinden voor cliënten dan andere regio’s,
bijvoorbeeld in Zuid-Limburg.
De NZa heeft onlangs het toezicht op de uitoefening van de zorgplicht door de
zorgkantoren geïntensiveerd. Daartoe hebben zorgkantoren enkele maanden
geleden verbeterplannen ingediend bij de NZa. De NZa geeft aan vertrouwen te
hebben in de aanpak van de zorgkantoren en zal in het voorjaar rapporteren over
de effecten van deze verbeterplannen. Daarna zal ik uw Kamer informeren over de
uitvoering van de zorgplicht. Daarin zal ik aandacht besteden aan de wijze waarop
de zorgkantoren de zorgbemiddeling uitvoeren.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over het onderzoek naar de ongecontracteerde wijkverpleging.
Het onderzoek wordt binnenkort afgerond en ik zal het vervolgens aan uw Kamer
aanbieden, naar verwachting in januari.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over de druk van gespecialiseerde wijkverpleging op het integrale tarief.
Ik ben bekend met de signalen dat het integrale tarief voor wijkverpleging niet
altijd voldoende is om de specialistische vormen van wijkverpleging, zoals
palliatieve zorg en casemanagement dementie, te leveren. Mijn ambtsvoorganger
heeft de NZa de opdracht gegeven te onderzoeken wat de voor- en nadelen zijn
Pagina 15 van 74

van een integraal tarief bij specialistische wijkverpleging. In het voorjaar zal ik u
over de voortgang van dit traject informeren.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over het verzamelen van cliënt- en medewerkerstevredenheid en deze in de
verantwoording een rol te laten spelen.
Onderdeel van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg is dat verpleeghuizen
minimaal één keer per jaar informatie over cliëntervaringen verzamelen. Deze
informatie dienen de verpleeghuizen op te nemen in het kwaliteitsverslag en wordt
daarmee ook direct benut voor de verantwoording van individuele instellingen.
Daarnaast moet elke zorginstelling kwaliteitsinformatie aanleveren bij het
Zorginstituut die openbaar wordt gemaakt, zoals de Net Promotor Score die ingaat
op de vraag of cliënten of naasten van cliënten de zorginstelling ook aan anderen
zouden aanbevelen. Tevens is in het kwaliteitskader opgenomen dat het
aanbeveling verdient om het verzamelen van ervaringen van medewerkers
onderdeel te laten zijn van de informatieverzameling. Ik vind dat zelf ook een zeer
belangrijke indicator, waarvan ik vind dat deze een rol zou moeten spelen in
kwaliteitsplannen en de verantwoording daarover.
Het systematisch verzamelen van informatie over de medewerkerstevredenheid
en de cliënttevredenheid is van essentieel belang om te peilen of de noodzakelijke
kwaliteitsverbetering in de verpleeghuizen daadwerkelijk optreedt. Dat moet mijns
inziens ook plaatsvinden in het kader van de kwaliteitsplannen en de
verantwoording daarover.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over een meer persoonsgerichte indicatiestelling voor de Wlz.
Indicatiestelling voor de Wlz vraagt specifieke kennis. Het CIZ heeft in de
uitvoering van de Wlz – veel meer dan in de AWBZ het geval was - gekozen voor
een persoonlijke aanpak en een cliëntgerichte handelswijze.
Onder Waardigheid en Trots (W&T) experimenteren 16 instellingen
met indicatiestelling voor de Wlz. De zorgverleners brengen de zorgvraag van de
cliënt in kaart en stellen een onderbouwd advies op voor het CIZ. Het CIZ toetst
vervolgens dit advies en stelt de indicatie vast. Het proces van indicatiestelling
wordt hiermee aanzienlijk versneld en de cliënt ervaart de werkwijze als minder
belastend.
Op 29 november jongstleden heb ik u de eindevaluatie van dit experiment
gestuurd. De eindevaluatie biedt voldoende aanknopingspunten om de komende
maanden te verkennen of en hoe deze werkwijze verder kan worden uitgerold.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over de mogelijkheid om beleid en zorginkoop beter op elkaar aan te laten sluiten.
De zorgkantoren hebben zorgplicht om voor alle Wlz-cliënten voldoende zorg van
de juiste kwaliteit in te kopen. Zij moeten daarbij letten op de rechtmatigheid
(binnen de kaders van wet- en regelgeving blijven) en de doelmatigheid (zorg in
een optimale balans van kosten en resultaat realiseren). Zorgkantoren kopen op
basis van hun Wlz-inkoopkader in aan de hand van de kwaliteitskaders en hebben
daarbij ook de verantwoordelijkheid om zorgaanbieders waar nodig extra te
prikkelen of zelfs aan te jagen om uitvoering te geven aan deze kwaliteitskaders.
Met de zorgkantoren zal ik in gesprek gaan om de lat hoger te leggen bij de
zorginkoop. Komend voorjaar bericht ik u daar nader over.

Pagina 16 van 74

Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over een verbeterprogramma voor de verpleeghuizen.
Het programma ‘Waardigheid en Trots’ is in 2015 gestart om vernieuwing in de
verpleeghuiszorg te stimuleren, zodat op basis daarvan normering mogelijk zou
worden. De norm is vervolgens vastgelegd in het kwaliteitskader
verpleeghuiszorg. Daarmee is sprake van een nieuwe fase. Ik wil bezien hoe
(elementen van) ‘Waardigheid en Trots’ ook bij de uitvoering van het
kwaliteitskader in kan worden gezet.
Verder vraagt het lid Hermans of het kwaliteitsverslag niet dé manier is om
transparantie in de verpleeghuiszorg te bereiken. Het kwaliteitsplan en het
kwaliteitsverslag vormen tezamen een goede manier om meer transparantie in de
verpleeghuissector tot stand te brengen. Daarnaast dienen de zorgaanbieders ook
kwaliteitsgegevens aan het Zorginstituut aan te leveren, zoals
basisveiligheidsindicatoren, de net promotor score (NPS) en de nieuwe set
indicatoren waaraan nu wordt gewerkt door de veldpartijen.
Voorts vraagt het lid Hermans of de ontwikkeling van cliënt- en
medewerkerstevredenheid een rol kunnen spelen in de kwaliteitsplannen
en -verslagen. Onderdeel van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg is dat
verpleeghuizen minimaal een keer per jaar informatie over cliëntervaringen
verzamelen en opnemen in het kwaliteitsverslag. Daarnaast is in het
kwaliteitskader opgenomen dat het aanbeveling verdient om het verzamelen van
ervaringen van medewerkers onderdeel te laten zijn van de informatieverzameling
binnen de instelling. Ik vind dat een belangrijke indicator. Het belang van het
systematisch verzamelen van medewerkerstevredenheid en cliënttevredenheid is
hiermee onderschreven in het kwaliteitskader en ondersteun ik.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over het beter op elkaar laten aansluiten van beleid en zorginkoop.
De zorgkantoren hebben zorgplicht om voor alle Wlz-cliënten voldoende zorg van
de juiste kwaliteit in te kopen. Zij moeten daarbij letten op de rechtmatigheid
(binnen de kaders van wet- en regelgeving blijven) en de doelmatigheid (zorg in
een optimale balans van kosten en resultaat realiseren). In het Wlz-inkoopkader
2018-2020 hebben de zorgkantoren hun inkoopbeleid zoveel mogelijk laten
aansluiten op het kwaliteitskader verpleeghuiszorg en het kwaliteitskader
gehandicaptenzorg. Ik teken daarbij aan dat er ruimte moet blijven voor
verschillen, omdat de uitdaging waar zorgaanbieders en zorgkantoren voor staan
in de langdurige zorg, per regio kan verschillen. Ik ben met de zorgkantoren in
gesprek over de wijze waarop zij verdere en betere invulling gaan geven aan hun
inkooprol.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Hermans (VVD)
over het gebruik van het experimenteerartikel Wlz.
Er is sinds de invoering in 2015 eenmaal gebruik gemaakt van het experimenteerartikel in de Wlz: er is een AMvB opgesteld voor het experiment integraal PGB.
Er zijn vooralsnog geen andere experimenteer-AMvB’s opgesteld, omdat
in de meeste gevallen waarbij naar het experimenteerartikel werd gevraagd weten regelgeving voor de te bereiken doelstelling niet de belemmerende factor
bleek.
Pagina 17 van 74

Als we met het gebruik van een experimenteer-AMvB ervaring kunnen opdoen
met nieuwe werkwijzen om knelpunten op te lossen, administratieve lasten te
verlagen, innovatieve werkvormen in te voeren en/of passende zorg mogelijk te
maken, onderschrijf ik de inzet er van. Ik geef graag ruimte aan experimenten om
cliënten op maat te bedienen uit de voor hem of haar noodzakelijke domeinen. Als
daarvoor een AMvB de aangewezen route is, ben ik bereid die op te stellen.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over het inzicht in de kwaliteit van behandeling en de ziekenhuisprijzen ten
behoeve van het evenwicht tussen zorgverzekeraars, zorgaanbieders en
patiënten. Zoals in het Regeerakkoord is afgesproken, moet niet alleen de prijs
maar ook de kwaliteit centraal staan bij de zorginkoop door zorgverzekeraars.
Daarom wordt ingezet op een vergroting van het inzicht in zowel prijzen als
kwaliteit. De Nederlandse Zorgautoriteit werkt momenteel aan een traject om het
inzicht in de zorgtarieven te vergroten. Specifiek ten aanzien van kwaliteit is het
mijn voornemen dat in 2022 voor de helft van de ziektelast inzicht bestaat in voor
patiënten relevante uitkomsten. En dat die informatie beschikbaar is voor
patiënten en professionals om samen te beslissen over de best passende
behandeling. Het Zorginstituut is hiermee aan de slag en werkt samen met een
groep van voorlopers van professionals, patiënten en bestuurders. Gezamenlijk
zijn we al verschillende acties gestart. Het gaat bijvoorbeeld over de vraag voor
welke aandoeningen uitkomstinformatie beschikbaar gaat komen. Ook brengen ze
in kaart wat nodig is om bestaande internationale sets van uitkomstindicatoren te
gebruiken, zoals van het International Consortium for Health Outcome
Measurement (ICHOM) om te voorkomen dat we zelf onnodig het wiel gaan
uitvinden. Zoals in mijn brief van 6 december aan uw Kamer heb toegelicht
(Kamerstukken II 31 765, nr. 289), zal ik de Tweede Kamer in het voorjaar nader
informeren over dit programma.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over het ondersteunen van initiatieven die inzetten op het vergroten van de
levenskwaliteit van mensen met dementie en hun omgeving.
De afgelopen jaren is via verschillende lijnen met kracht ingezet op het verbeteren
van dementiezorg en een meer dementievriendelijke samenleving. Ik ben bekend
met de sociale benadering van bijzonder hoogleraar Anne-Mei The. Ik vind deze
initiatieven veelbelovend en passend in de afgelopen jaren ingezette
veranderingen; door hierin verder te investeren wordt bijgedragen aan de
levenskwaliteit én kunnen onnodige medische kosten worden uitgespaard. Ik ben
daarom graag bereid om – in samenhang met het programma ‘Dementiezorg voor
elkaar’ – te onderzoeken hoe ik experimenten kan ondersteunen die inzetten op
het vergroten van de levenskwaliteit van mensen met dementie en hun omgeving.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over het afschaffen van het opslagdeel van de bestuursrechtelijke premie en het
automatisch laten uitstromen van mensen die onder bewindvoering staan.
Het is een groot goed dat in principe en in de praktijk iedereen in Nederland
verzekerd is voor een breed pakket van goede zorg. Dat organiseren en
financieren we op een solidaire manier met elkaar. Hier hoort ook bij dat mensen
hun premie betalen. Als mensen dit niet doen, ondermijnt dit het
solidariteitsbeginsel en moeten andere burgers daardoor meer betalen.
De bestuursrechtelijke premie (gemiddelde nominale premie plus 25% opslag)
heeft onder andere als doel het voorkomen van een betalingsachterstand
Pagina 18 van 74

zorgpremie. Ook moet het mensen met een betalingsachterstand aanzetten werk
te maken van de betaling van hun betalingsachterstand.
Het aantal verzekerden in het bestuursrechtelijke premieregime daalt momenteel
snel. Van 325.000 eind 2014 naar 253.000 op dit moment. Deze daling wordt met
name behaald doordat zorgverzekeraars op grote schaal betalingsregelingen
aanbieden. Een groep langdurige wanbetalers met veelal bredere
schuldenproblematiek blijft over. Mede om die reden werkt het ministerie van
VWS samen met het ministerie van SZW en andere departementen aan het
aanpakken van de schuldenproblematiek.
Gezien de bovengenoemde ontwikkelingen en in de context van het rapport
‘Weten is nog geen doen’ van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid wil
ik bezien in hoeverre de opslag van 25% de beoogde doelen nog dient. Hierbij zal
ik ook kijken naar de juridische - en financiële consequenties. Ik kom hier in het
voorjaar van 2018 op terug.
Er is nu een uitstroomregeling voor bijstandsgerechtigden. Met betrekking tot een
dergelijke uitstroomregeling voor mensen die onder bewindvoering staan is het
ministerie van VWS in gesprek met het ministerie van JenV, het CAK,
zorgverzekeraars en de brancheverenigingen voor bewindvoerders. Ik kom hier in
het voorjaar van 2018 op terug.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over de extra €2,1 miljard voor verpleeghuiszorg en de zorgval.
De extra middelen voor het kwaliteitskader verpleeghuiszorg lopen op tot een
structureel bedrag van € 2,1 miljard. Deze middelen zijn verwerkt in de begroting
van VWS en volledig gedekt.
Met de hervorming van de langdurige zorg is de verpleging en verzorging voor
mensen die thuis wonen onder de Zvw komen te vallen. Deze wijkverpleging is er
juist voor bedoeld om mensen langer thuis te laten wonen met passende zorg. Als
iemand is aangewezen op 24 uur zorg in de nabijheid of permanent toezicht, biedt
de Wet langdurige zorg een integraal pakket aan zorg. Als de cliënt dat wenst gaat
deze zorg gepaard met verblijf in een instelling, maar de zorg kan in veel gevallen
ook thuis worden verleend.
De overgang vanuit de Zvw/Wmo naar Wlz-zorg in de thuissituatie levert soms
problemen op. Zoals in het artikel van Trouw en in de uitzending van De Monitor
werd aangegeven, komt het voor dat mensen bij een overgang naar Wlz juist
minder verpleging thuis ontvangen dan onder de Zvw het geval was. Dit gaat in
tegen de verwachting dat mensen juist Wlz-zorg gaan ontvangen omdat er steeds
meer zorg nodig is. Bovendien geldt in de Wlz een eigen bijdrage die hoger kan
uitpakken dan mensen gewend waren.
Ik ben me er van bewust dat het probleem van de zorgval bestaat en dat deze
niet goed is uit te leggen aan de cliënt en hun naasten. Voor mij staat voorop dat
mensen de juiste zorg op de juiste plek moeten ontvangen, of dat nu vanuit de
Zvw/Wmo is of vanuit de Wlz. Ik doe onderzoek naar de omvang van de zorgval.
Daarnaast zal ik een verkenning doen naar mogelijke maatregelen om de zorgval
te voorkomen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet(GL)
over de eigen bijdrage Wmo en Wlz waardoor sommigen zorg mijden.
Pagina 19 van 74

In 2015 heeft het Nivel een uitgebreid onderzoek naar zorgmijding uitgevoerd.
Hieruit komt naar voren dat de stijging van het eigen risico in 2013 niet gepaard
is gegaan met een stijging van het aantal zorgmijders (zie Kamerstuk 29 689,
nummer 664). Daarnaast laat onderzoek naar zorgmijding in de Wmo zien dat er
geen substantiële groep mensen is die systematisch afziet van zorg omdat ze de
eigen bijdrage niet kunnen betalen (zie Kamerstuk 29 538, nummer 231).
Het kabinet neemt de zorgen van patiënten of de zorg en ondersteuning die zij
nodig hebben wel voor hen betaalbaar blijft zeer serieus. Op de vraag of ik bereid
ben om de hoogte van de eigen bijdrage te heroverwegen, meld ik dat het kabinet
verschillende maatregelen neemt om de stapeling van eigen betalingen te
verminderen. Specifiek voor de Wmo en Wlz is een pakket aan maatregelen
aangekondigd om de stapeling van eigen bijdragen te beperken. Vanaf 1 januari
2018 wordt de eigen bijdrage voor de langdurige zorg verlaagd voor mensen die
langdurige zorg thuis ontvangen of zelf in een instelling wonen maar een partner
hebben die thuis woont. Het kabinet is van plan met ingang van 2019 meer
maatregelen te nemen, waaronder een halvering van de
vermogensinkomensbijtelling voor de eigen bijdrage aan langdurige zorg, en de
introductie van een eenvoudig abonnementstarief van 17,50 euro per vier weken
voor huishoudens die ondersteuning krijgen vanuit de gemeente.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over onzinnige herindicaties.
Indicaties in de Wlz kennen vrijwel altijd een onbepaalde geldigheidsduur, dat wil
zeggen tot het moment van overlijden van de cliënt. Zorg uit de Wlz is levenslang
en levensbreed.Het opnieuw beoordelen van een eerder afgegeven indicatie voor
de Wlz is alleen nodig, wanneer de situatie van de cliënt zódanig wijzigt, dat
sprake is van een veranderde zorgbehoefte bij de cliënt. Het eerder door het CIZ
geïndiceerde zorgprofiel is dan niet meer passend. Vaak gaat het daarbij om de
inzet van meer en zwaardere zorg. Die veranderde zorgbehoefte kan dus
aanleiding zijn voor de aanvraag van een herindicatie bij het CIZ, en vraagt een
inspanning van de cliënt. Hierdoor kan het CIZ een zorgprofiel indiceren dat goed
past bij de actuele zorgbehoefte van de cliënt.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over de vraag of ik bereid ben met de zorgverzekeraar afspraken te maken over
het verminderen van het aantal polissen en over de vraag of het onderzoek naar
de budgetpolissen naar voren gehaald kan worden.
Wat betreft uw vraag over het terugdringen van het aantal polissen, deel ik uw
mening dat een groot aanbod van polissen niet bijdraagt aan het maken van een
goede keuze voor de verzekerde. En het huidige aanbod is inderdaad groot.
Het aanbod van modelovereenkomsten bedroeg in 2015 nog 71 stuks. In 2018
zijn het er nog 55. Maar deze polissen worden ook aangeboden via andere
kanalen, zoals labels, volmachten en collectiviteiten. Omdat deze laatste groep het
grootst is, is hier onderzoek naar gedaan en bezie ik mogelijke maatregelen.
Ik zeg u toe met de NZa en de sector in gesprek te gaan om hier de transparantie
voor verzekerden te vergroten en het aanbod van extra wikkels om hetzelfde
product te beperken. Ik zal u over de voortgang informeren. Ook ben ik bereid
een nulmeting uit te voeren naar omvang en diversiteit van het polisaanbod.
Ik zal u in het voorjaar nader informeren over dit onderwerp.
In het Regeerakkoord is aangegeven dat budgetpolissen aansluiten bij wensen van
verzekerden, maar ook een negatief effect kunnen hebben op de solidariteit van
het zorgstelsel. Overigens heeft de NZa in de marktscan laten zien dat mensen
met een laag inkomen niet vaker kiezen voor een budgetpolis; eerder minder.
Pagina 20 van 74

Daarnaast is de verwachting uitgesproken dat – mede door de aangepaste
risicoverevening – het aanbod van deze polissen zal verminderen. Daarbij is
afgesproken dat begin 2020 wordt getoetst of dit het geval is en of nadere
maatregelen nodig zijn. Door het aanpassen van de risicoverevening worden
gezonde verzekerden financieel minder aantrekkelijk voor zorgverzekeraars. Het
kan enige tijd duren voordat aanpassingen van de risicoverevening doorwerken op
het beleid van zorgverzekeraars bij het aanbieden van polissen.
Ik wil zorgverzekeraars een paar jaar de tijd geven om de markt door te
ontwikkelen onder andere naar aanleiding van deze aanpassing van de
risicoverevening. Zorgverzekeraars kunnen daardoor bijvoorbeeld ook
budgetpolissen gaan aanbieden met selectief ingekochte zorg van een relatief
hoge kwaliteit voor minder gezonde verzekerden. Het is goed als verzekerden
kunnen kiezen voor een polis met een goede balans in prijs en kwaliteit. Daarom
houd ik vast aan 2020 als peilmoment. Ik monitor jaarlijks de ontwikkeling van
deze polissen en zal daarover rapporteren aan uw Kamer.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over het eigen risico waardoor sommigen zorg mijden. Er is de afgelopen jaren
een aantal onderzoeken gedaan naar zorgmijding. Deze onderzoeken hanteerden
vragenlijsten en meldacties om inzicht te krijgen in zorgmijding, net als het
onderzoek dat hier waarschijnlijk bedoeld is (in opdracht van Landelijk Platform
GGZ/MIND, Patiëntenfederatie Nederland en Ieder(in)). Omdat vragenlijsten en
meldacties geen betrouwbare onderzoeksmethoden zijn, heeft het Nivel in het
onderzoek naar zorgmijding objectieve data gebruikt (zoals zorgregistraties en
declaratiecijfers). Uit dit onderzoek blijkt dat 3% van de mensen vanwege
financiële redenen afziet van een huisartsenbezoek. Dit percentage is de
afgelopen jaren niet gestegen. Verder haalt 29% van de mensen hun recept niet
op en volgt 27% een verwijzing niet op. Hoewel inzicht in de redenen ontbreekt,
zijn er aanwijzingen dat ook niet-financiële redenen een rol spelen. Het onderzoek
wijst uit dat de stijging van het eigen risico in 2013 niet gepaard is gegaan met
een stijging van het aantal zorgmijders. Het onderzoek is met een begeleidende
brief destijds aan de Kamer gestuurd (29689 nr. 664). Tegelijkertijd neemt dit
kabinet de zorgen van patiënten of de zorg en ondersteuning die zij nodig hebben
wel voor hen betaalbaar blijft zeer serieus.
Op de vraag of ik bereid ben om de hoogte van het eigen risico te heroverwegen,
meld ik dat ik daartoe niet bereid ben. Het eigen risico draagt bij aan de
beheersing van de collectieve zorguitgaven en borgt het draagvlak voor ons
solidaire zorgstelsel. Het eigen risico financiert een deel van de zorgkosten en
zonder eigen risico zouden de zorgkosten stijgen door het wegvallen van het
remgeldeffect. Het CPB heeft bij het doorrekenen van de tegenbegroting van drie
linkse partijen berekend dat het afschaffen van het eigen risico in 2021 3,6 miljard
kost, in reële prijzen. Dat moeten we allemaal opbrengen. De premie zal dan
stijgen met ca. 260 euro.
Ik zie weinig in een evaluatie van de impact van het eigen risico op de zorgmijding
omdat er weinig toegevoegde waarde zal zijn ten opzichte van het hierboven
beschreven onderzoek van Nivel.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet
(GL) over hoe de extra middelen aan onder andere keuzehulp bij onbedoelde
zwangerschappen worden uitgegeven.
Ik ben het met het Kamerlid Ellemeet eens dat het van groot belang is dat
vrouwen goed begeleid worden wanneer zij voor een dergelijke vraag rond hun
Pagina 21 van 74

zwangerschap komen te staan. Zij moeten daarbij goed worden ondersteund.
Vrouwen kunnen voor keuzehulpgesprekken nu al terecht bij de huisarts en
abortusklinieken. Daarnaast bieden GGD-en sinds 1 januari 2017
keuzehulpgesprekken aan om laagdrempelig onafhankelijke hulp en begeleiding te
bieden. Voor keuzehulpgesprekken maak ik inderdaad middelen vrij binnen het
dossier onbedoelde zwangerschappen. In januari ga ik in een rondetafelgesprek
met betrokken veldpartijen spreken om gezamenlijk de juiste invulling te geven
aan de besteding hiervan. Mede op basis van dat gesprek neem ik een besluit over
de invulling en zal ik de Tweede Kamer berichten over mijn inzet.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet
(GL) over mensen met ernstige psychische aandoeningen (EPA), de gewenste
stappen in de ambulantisering, de samenwerking tussen maatschappelijke
organisaties en de GGZ en het beter betrekken van de directe omgeving.
Ik wil graag stimuleren dat de opbouw van de ambulante zorg beter op gang
komt. Om hier verdere stappen te zetten hebben verzekeraars en aanbieders zelf
een afspraak vastgelegd in de ‘afspraken aanpak wachttijden ggz’ van afgelopen
zomer.
Het Trimbos-instituut zal een quickscan uitvoeren om in kaart te brengen of deze
afspraak gerealiseerd is. Ik zal de Kamer hierover in het voorjaar van 2018
informeren.
Ik vind het maken van afspraken over de samenwerking tussen maatschappelijke
organisaties en de GGZ van groot belang. Gemeenten, verzekeraars en aanbieders
maken hierover afspraken, bijvoorbeeld in het kader van de uitwerking van het
advies van de commissie Dannenberg en om te komen tot een sluitende aanpak
voor personen met verward gedrag.
Ik stimuleer en faciliteer goede samenwerking tussen partijen op diverse
manieren. Uit de beschikbare middelen voor de aanpak personen met verward
gedrag wordt € 2 miljoen beschikbaar gesteld voor pilots gericht op betere
samenhang van begeleiding uit het gemeentelijk domein en behandeling uit het
zorgdomein.
Daarnaast financier ik het programma ‘nieuwe wegen in de ggz en opvang’ en de
subsidieregeling preventiecoalities.
Er moet voldoende ambulante zorg zijn voor mensen met ernstige psychische
aandoeningen die dit nodig hebben. Er zijn voldoende financiële middelen
beschikbaar voor deze zorg. Het is aan verzekeraars, aanbieders en gemeenten
om die zorg met elkaar vorm te geven. Ik ben wel voortdurend in gesprek met
partijen, onder meer via de aanpak wachttijden ggz, om te kijken wat er verder
nodig is om de doelstelling “wachttijden binnen de Treeknormen” te realiseren.
Voor zover de vraag gaat over het beter betrekken van de directe omgeving van
de patiënt, het volgende. Mensen die kampen met ernstige psychische
aandoeningen hebben ondersteuning van hun familie en naasten nodig en moeten
bij voorkeur zoveel mogelijk in hun eigen omgeving deel uit blijven maken van de
samenleving. Wij gaan ervan uit dat gemeenten investeren in goede opvang van
mensen met psychische klachten in hun (nieuwe) woonomgeving. Familie en
naasten van deze patiënten kunnen op hun beurt ook worden ondersteund in hun
belangrijke rol en als dat nodig is, een beroep doen op een
familievertrouwenspersoon. VWS financiert samen met de ggz-instellingen sinds
2010 de landelijke beschikbaarheid en inzet van familievertrouwenspersonen (€ 1,1
miljoen).
Pagina 22 van 74

Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over de rol van helpenden en verzorgenden en hoe deze mensen weer een plek
kunnen krijgen in de zorg.
Helpenden en verzorgenden spelen een belangrijke rol in de zorg en
ondersteuning. Het is goed als daar meer aandacht en oog voor komt. We moeten
optimaal gebruik maken van talenten van alle zorgprofessionals en op alle
niveaus. Het is belangrijk om in te zetten op een goede personele mix in
organisaties. Via job-carving – het overdragen van bepaalde taken naar andere
zorgprofessionals – zijn er meer mogelijkheden om het beschikbare
arbeidsmarktpotentieel goed in te zetten. Via het SectorplanPlus, gericht op het
aantrekken van onder andere herintreders en zij-instromers en het programma
‘Sterk in je werk, zorg voor jezelf’ van CNV en Regioplus, wordt deze groep
ondersteund om weer in de zorg aan het werk te gaan.
Antwoord van de Staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet
(GL) over het meenemen van zorgcoöperaties bij de uitwerking van het
preventieakkoord. Ik vind het mooi om te zien dat er burgerinitiatieven zijn die als
zorgcoöperaties of op een andere manier zich inzetten voor hun wijkbewoners.
Zodat bijvoorbeeld ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven
wonen. Ook in het Regeerakkoord hebben wij aangegeven door middel van een
“right to challenge” regeling dit soort initiatieven te ondersteunen.
Ik voer momenteel verkennende gesprekken over de invulling van het
preventieakkoord met diverse mensen en vertegenwoordigers van organisaties. Ik
wil naar aanleiding van uw vraag ook een zorgcoöperatie hierbij uitnodigen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over hoe en wanneer de minister uitvoering gaat geven aan haar aangenomen
motie over een landelijke voorlichtingscampagne voor mantelzorgers en welke
middelen daarvoor beschikbaar zijn. En de vraag aan de staatssecretaris of hij in
de uitwerking van het preventieplan ook de zorgcoöperaties wil meenemen omdat
deze initiatieven van grote steun zijn voor mantelzorgers.
Ik vind het van belang dat de samenleving oog en begrip heeft voor de impact die
het verlenen van mantelzorg op mensen heeft. Veel mantelzorgers weten niet dat
zij mantelzorger zijn. En we hebben nog onvoldoende geregeld voor
mantelzorgers als het voor hen te zwaar wordt.
Het ministerie van VWS ondersteunt de cultuurcampagne en het Platform
hoewerktnederland.nl van SZW, waar wordt ingezet op het gesprek tussen
partners en familieleden over het combineren van zorg en werktaken op gang te
brengen. Via de Stichting Werk en Mantelzorg wordt ingezet op het bevorderen
van mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid.
Maar er is meer nodig. Bewustwording van het versterking van het sociale
netwerk, weten welke respijtzorg voorhanden is en waar binnen de gemeente de
mantelzorgondersteuning is geregeld zijn daarbij belangrijk. Deze bewustwording
maakt onderdeel uit van mijn plannen in het kader van het Pact voor de
ouderenzorg. De exacte besteding van de middelen moet nog nader worden
uitgewerkt. Uw Kamer wordt daarover geïnformeerd in het voorjaar van 2018.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over het belang van samenwerking tussen gemeenten, zorgverzekeraars en
zorgkantoren bij het ondersteunen van mantelzorgers.
Pagina 23 van 74

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van mantelzorgers. Het is
daarbij van belang dat zij nauw samenwerken met zorgverzekeraars en
zorgkantoren. Het Kamerlid Ellemeet heeft de regering eerder dit jaar (tijdens AO
Wijkverpleging op 5 juli 2017) verzocht met een brede bewustwordingscampagne
mantelzorgers te wijzen op en te informeren over de ondersteuning en
mantelzorgvervanging waarop zij aanspraak kunnen maken. Bij de uitvoering van
die motie zal ik zorgverzekeraars en zorgkantoren betrekken. Ik zal uw Kamer in
het voorjaar van 2018 hierover informeren.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet
(GL) over het uitvoeren van de agenda van het Nationaal Actieplan Seksuele
Gezondheid. Het actieplan seksuele gezondheid is door veldpartijen, onder
coördinatie van het RIVM, opgesteld. Onlangs is dit plan aangeboden aan het
ministerie van VWS. Daarnaast loopt op dit moment de evaluatie van de regeling
Aanvullende Seksuele Gezondheid. Op basis van zowel de uitkomsten van de
evaluatie als ook het actieplan, komen wij in het voorjaar van 2018 terug op de
inzet van VWS op soa- en hiv-bestrijding en het bredere dossier seksuele
gezondheid.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over de gevolgen van het faillissement van de CASA-klinieken voor de continuïteit
en bereikbaarheid van de abortushulpverlening.
Toen duidelijk werd dat CASA vanaf begin december de hulpverlening niet langer
kon voortzetten heb ik contact gehad met de andere abortusklinieken. Zij hebben
aangegeven tijdelijk extra capaciteit te kunnen inzetten zodat vrouwen met een
hulpvraag ergens anders terecht kunnen. Ik vind het vervelend dat vrouwen
daardoor soms een langere reistijd hebben. Gelukkig gaat het om een tijdelijke
situatie. Vorige week is een nieuwe kliniek gestart in Roermond. Daarnaast is er
inmiddels een akkoord over de overname van de voormalige CASA-kliniek in
Rotterdam. Ik verwacht dat die bij een positief oordeel over de
vergunningaanvraag begin januari operationeel is. Verder heb ik vernomen dat
meerdere partijen belangstelling hebben om een kliniek te openen in de regio
Amsterdam. Er is dus goed perspectief dat de abortushulpverlening straks dichter
bij huis beschikbaar is.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet
(GL) over het samen optrekken met minister Kaag en de expertise die we in NL
hebben ook te delen met de collega's in het buitenland. Zoals mevrouw Ellemeet
aangeeft is het ministerie van Buitenlandse Zaken inderdaad ook actief op de zorg
voor vrouwen in het buitenland, onder meer met het ‘She Decides’ initiatief. Doel
van dat initiatief is dat onmisbare voorzieningen voor seksuele gezondheid en
gezinsplanning in ontwikkelingslanden kunnen blijven bestaan.
Ik heb al een goede samenwerking met het ministerie van Buitenlandse Zaken op
dit gebied. Zo trekken wij ook samen op in vrijwel alle WHO-dossiers.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over mensen met een licht verstandelijke beperking.
In het Regeerakkoord is opgenomen dat we de groep mensen met een (licht)
verstandelijke beperking beter in beeld brengen en zorgen dat verschillende
vormen van zorg en ondersteuning beter op elkaar aansluiten. Er zijn ook
middelen beschikbaar gesteld in het Regeerakkoord om hiermee aan de slag te
Pagina 24 van 74

gaan. Over deze middelen moet - mede in het licht van het voorgaande - nog
besluitvorming plaatsvinden. In ieder geval wil ik in het programma Sociaal
Domein, dat gemeenten samen met het Rijk uitvoeren, actief met het thema LVB
aan de slag, naast bijvoorbeeld het thema 18-/18+ dat hier ook aan raakt.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over de effecten van de genomen maatregelen op het gebied van eigen bijdragen
in de langdurige zorg.
In mijn brief van 17 november - Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34
104, nr. 199 - jongstleden heb ik een overzicht gegeven van de maatregelen die
het kabinet neemt om de stapeling van zorgkosten te verminderen. In deze brief
heb ik de inkomenseffecten van de maatregel die al in 2018 wordt ingevoerd
weergegeven.
Voor de overige maatregelen die later ingevoerd zullen worden zal ik in de
bijbehorende wetgeving ingaan op de inkomenseffecten die bij deze maatregelen
horen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Ellemeet (GL)
over de compensatie van gemeenten voor de kosten die het abonnementstarief
met zich meebrengt. De vormgeving en de uitvoering van het abonnementstarief
wordt de komende tijd in overleg met betrokken partijen uitgewerkt. Ik zal uw
Kamer hierover nader informeren. Het streven van het kabinet is om de voorhang
van het daarvoor benodigde wijzigingsbesluit plaats te laten vinden in de eerste
helft van 2018.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Van den BergJansen (CDA) over ontwikkelingen budgetpolissen.
In het Regeerakkoord is aangegeven dat budgetpolissen aansluiten bij wensen van
verzekerden, maar ook een negatief effect kunnen hebben op de solidariteit van
het zorgstelsel. Daarnaast is de verwachting aangegeven dat – mede door de
aangepaste risicoverevening – het aanbod van deze polissen zal verminderen.
Daarbij is afgesproken dat begin 2020 wordt getoetst of dit het geval is en of
nadere maatregelen nodig zijn.
Door het aanpassen van de risicoverevening worden gezonde verzekerden
financieel minder aantrekkelijk voor zorgverzekeraars. Het kan enige tijd duren
voordat aanpassingen van de risicoverevening doorwerken op het beleid van
zorgverzekeraars bij het aanbieden van polissen. Ik wil zorgverzekeraars de tijd
geven om de markt door te ontwikkelen onder andere naar aanleiding van deze
aanpassing van de risicoverevening. Zorgverzekeraars kunnen daardoor
bijvoorbeeld ook budgetpolissen gaan aanbieden met selectief ingekochte zorg
van een relatief hoge kwaliteit voor ongezonde verzekerden. Het is immers goed
als verzekerden kunnen kiezen voor een polis met een goede balans in prijs en
kwaliteit. Daarom wil ik vasthouden aan 2020 als peilmoment. Tussentijds monitor
ik wel jaarlijks de ontwikkeling van deze polissen en zal daarover rapporteren aan
uw Kamer.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Van den BergJansen (CDA) over ontwikkelingen budgetpolissen.
In het Regeerakkoord is aangegeven dat budgetpolissen aansluiten bij wensen van
verzekerden, maar ook een negatief effect kunnen hebben op de solidariteit van
het zorgstelsel. Daarnaast is de verwachting aangegeven dat – mede door de
aangepaste risicoverevening – het aanbod van deze polissen zal verminderen.
Pagina 25 van 74

Daarbij is afgesproken dat begin 2020 wordt getoetst of dit het geval is en of
nadere maatregelen nodig zijn.
Door het aanpassen van de risicoverevening worden gezonde verzekerden
financieel minder aantrekkelijk voor zorgverzekeraars. Het kan enige tijd duren
voordat aanpassingen van de risicoverevening doorwerken op het beleid van
zorgverzekeraars bij het aanbieden van polissen. Ik wil zorgverzekeraars de tijd
geven om de markt door te ontwikkelen onder andere naar aanleiding van deze
aanpassing van de risicoverevening. Zorgverzekeraars kunnen daardoor
bijvoorbeeld ook budgetpolissen gaan aanbieden met selectief ingekochte zorg
van een relatief hoge kwaliteit voor ongezonde verzekerden. Het is immers goed
als verzekerden kunnen kiezen voor een polis met een goede balans in prijs en
kwaliteit. Daarom houd ik vast aan 2020 als peilmoment. Tussentijds monitor ik
wel jaarlijks de ontwikkeling van deze polissen en zal daarover rapporteren aan
uw Kamer.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Van den BergJansen (CDA) over ontwikkelingen budgetpolissen.
In het Regeerakkoord is aangegeven dat budgetpolissen aansluiten bij wensen van
verzekerden, maar ook een negatief effect kunnen hebben op de solidariteit van
het zorgstelsel. Daarnaast is de verwachting aangegeven dat – mede door de
aangepaste risicoverevening – het aanbod van deze polissen zal verminderen.
Daarbij is afgesproken dat begin 2020 wordt getoetst of dit het geval is en of
nadere maatregelen nodig zijn.
Door het aanpassen van de risicoverevening worden gezonde verzekerden
financieel minder aantrekkelijk voor zorgverzekeraars. Het kan enige tijd duren
voordat aanpassingen van de risicoverevening doorwerken op het beleid van
zorgverzekeraars bij het aanbieden van polissen. Ik wil zorgverzekeraars de tijd
geven om de markt door te ontwikkelen onder andere naar aanleiding van deze
aanpassing van de risicoverevening. Zorgverzekeraars kunnen daardoor
bijvoorbeeld ook budgetpolissen gaan aanbieden met selectief ingekochte zorg
van een relatief hoge kwaliteit voor ongezonde verzekerden. Het is immers goed
als verzekerden kunnen kiezen voor een polis met een goede balans in prijs en
kwaliteit. Daarom wil ik vasthouden aan 2020 als peilmoment. Tussentijds monitor
ik wel jaarlijks de ontwikkeling van deze polissen en zal daarover rapporteren aan
uw Kamer.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Van den
Berg-Jansen (CDA) of de minister bereid is onderzoek te doen naar verbeteringen
aan het risicovereveningsmodel voor de GGZ. Jaarlijks laat ik onderzoeken of er
verbeteringen mogelijk zijn in de risicoverevening voor zowel voor de ggz als voor
de somatische zorg. Ook de afgelopen jaren is dit gebeurd en daardoor is het
model de zorgkosten van ggz-cliënten beter gaan voorspellen. Er blijft echter
ruimte voor verbetering. In het lopende onderzoeksjaar wordt de toegevoegde
waarde van het gebruik van informatie over beschermd wonen onderzocht.
Daarnaast ben ik van plan onderzoek te laten doen naar het gebruik van
informatie over juridische maatregelen op basis waarvan mensen gedwongen
worden opgenomen (BOPZ), beide specifiek voor het ggz-model. Ook voor
komend onderzoeksjaar zijn er al ideeën voor onderzoek, zoals naar het gebruik
van gegevens uit de jeugd-ggz en een splitsing van het model voor intensieve
gebruikers en mensen zonder historie van ggz-zorggebruik. De Tweede Kamer
wordt jaarlijks geïnformeerd over zowel de voorgenomen aanpassingen in de
risicovereveningsmodellen als het onderzoeksprogramma voor het komende jaar.
Pagina 26 van 74

Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Van den
Berg-Jansen (CDA) over of allerlei organisaties worden betrokken bij dit
preventieakkoord en hoe de staatssecretaris dit wil aanpakken. Tot half januari
voer ik vijf rondetafelgesprekken over het Nationaal Preventieakkoord. Deze
gesprekken zijn een verkenning van ambities en doelen. Aan de rondetafels neemt
een gevarieerd gezelschap deel, zoals het kabinet die ook in het Regeerakkoord
heeft genoemd. Ik noem: patiëntenorganisaties, zorgaanbieders,
zorgverzekeraars, gemeenten en GGD-en, sportverenigingen en sportbonden,
bedrijven, maatschappelijke organisaties (o.a. onderwijs) en kennis experts.
Daarbij worden in het bijzonder goede voorbeelden uitgenodigd. Op basis van de
uitkomsten van de rondetafelgesprekken wordt een voorstel over de inhoud van
het akkoord en het te volgen proces gemaakt. Hier zal ik u begin 2018 over
informeren.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van Kamerlid Van den BergJansen (CDA) naar de voortgang van het Informatieberaad om interoperabiliteit te
bevorderen en de administratieve lasten voor zorgverleners te beperken.
Betrokken zorgpartijen uit het Informatieberaad hebben zich gecommitteerd aan
vier prioriteiten namelijk het (1) verbeteren van medicatieveiligheid, het (2)
versterken van de informatiepositie van patiënten die nodig is om regie op eigen
gezondheid te kunnen houden en het daartoe verbeteren van (3) de digitale
informatie-uitwisseling en (4) verbeteren van vastlegging van zorggegevens in de
bronregistraties van zorgprofessionals voor hergebruik. Op elk van deze
prioriteiten zijn trekkers benoemd uit het zorgveld die de sectoren in de zorg
helpen te komen tot implementatie van onder andere de benodigde
uitwisselingsstandaarden. Samenwerking met het veld om bovengenoemde
prioriteiten te realiseren komt goed op gang.
Met name door het verbeteren van vastlegging van zorggegevens voor hergebruik
wordt interoperabiliteit bevorderd en worden administratieve lasten beperkt.
De Basisgegevensset Zorg (BGZ) van het Programma ‘Registratie aan de Bron’
speelt hier bijvoorbeeld een belangrijke rol in. Dit Programma is een initiatief van
onder andere de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra en de
Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen en niet van VWS. Binnen de umc's en
ziekenhuizen lopen tientallen projecten die de weg bereiden voor het werken
volgens de principes van ‘Registratie aan de Bron’.
De BGZ is een verzameling van patiëntgegevens die minimaal nodig is om
patiënten continuïteit van zorg te kunnen bieden. Medicatiegebruik is onderdeel
van deze set en medicatieveiligheid is een van de prioriteiten van het
informatieberaad. De BGZ is vanuit het Programma ingediend als
uitwisselingsstandaard bij het Informatieberaad.
De reikwijdte en toepassing van de BGZ in de zorg staan onder andere
geagendeerd voor aankomend informatieberaad, waarvan het verslag openbaar is.
De BGZ en andere al eerder door het Informatieberaad vastgestelde bouwstenen
kunnen gebruikt worden bij de elektronische uitwisseling van gegevens tussen
instellingen en sectoren.
We helpen sectoren ook met het versnellen van uitwisseling tussen patiënten en
professionals met programma’s zoals het Versnellingsprogramma Informatieuitwisseling Patiënt en Professional (VIPP). Het gebruik van de BGZ en het
voldoen aan de standaard medicatieproces is daarin meegenomen.
Pagina 27 van 74

De BGZ en andere uitwisselingsstandaarden zijn noodzakelijk om ervoor te
kunnen zorgen dat iedere Nederlander die dat wil kan beschikken over een
persoonlijke gezondheidsomgeving waarin hij zijn gezondheidsgegevens kan
verzamelen, delen en erover beschikken. In dit kader is begin 2016 het MedMij
programma voor persoonlijke gezondheidsomgevingen gestart als onderdeel van
de tweede prioriteit van het Informatieberaad (het versterken van de
informatiepositie van patiënten).
Ik zal u periodiek en tenminste jaarlijks op de hoogte houden van de
ontwikkelingen op bovenstaande terreinen. De eerste terugkoppeling aan de
Tweede Kamer volgt voor de zomer.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Van den BergJansen (CDA) over de manier waarop de minister werk gaat maken van het beter
belonen van uitkomsten in de zorg, de registratie van resultaten, kwaliteit en
kosten, en de innovaties die daarbij worden toegepast.
Zoals in het Regeerakkoord is afgesproken moet het belang van zorgverleners
gericht zijn op de uitkomst van de zorg in plaats van omzet. Om uitkomsten beter
te kunnen belonen, is immers inzicht in uitkomsten noodzakelijk. Ik ben een
programma gestart met het voornemen om in 2022 inzicht te hebben in
uitkomsten voor de helft van de ziektelast. Deze uitkomsten moeten bruikbaar zijn
voor samen beslissen. Dat vraagt om goede en innovatieve ondersteuning van
patiënten zodat zij uitkomsten kunnen rapporteren - bijvoorbeeld via hun
beveiligde persoonlijke gezondheidsomgeving - en voor professionals om deze in
de spreekkamer te kunnen gebruiken. Zoals ik schreef in mijn brief aan uw Kamer
van 6 december jl. (Kamerstukken II 31 765, nr. 289), zal ik u in het voorjaar
nader informeren.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Van den BergJansen (CDA) over het sluiten van hoofdlijnenakkoorden (termijn, partijen, type
afspraken).
Wij streven ernaar om de nieuwe hoofdlijnenakkoorden voor verschillende
sectoren in de curatieve zorg in het voorjaar van 2018 te sluiten. In deze
hoofdlijnenakkoorden willen wij zoveel mogelijk via zorginhoudelijke afspraken
komen tot kwaliteitsverbetering die ook leidt tot doelmatiger zorgverlening. De
inhoudelijke agenda moet wat ons betreft de drager zijn van de financiële
afspraak per sector. Ten aanzien van de te behalen besparing van € 1,9 miljard is
relevant dat het budget voor de curatieve zorg in deze regeerperiode nog steeds
groeit. Het is de bedoeling de uitgavengroei te beperken, zoals ook in de
afgelopen jaren het geval is geweest. Na verwerking van het Regeerakkoord
stijgen de totale nominale Zvw uitgaven nog steeds, met bijna € 8 miljard in de
periode 2018-2021 (van € 48,5 miljard naar € 56,3 miljard). Het is naast ons
streven om nieuwe hoofdlijnenakkoorden voor verschillende sectoren in de
curatieve zorg te sluiten nadrukkelijk onze ambitie, waar nuttig, ook
domeinoverstijgende afspraken te maken. Wij hebben hierbij thema’s als de juiste
zorg op de juiste plek, arbeidsmarktvraagstukken en de aanpak van regeldruk in
het vizier. Met name bij deze domeinoverstijgende vraagstukken zoeken we naar
inbreng van partijen die niet in de eerdere sectorale hoofdlijnenakkoorden
betrokken waren. Op dit moment vinden er oriënterende gesprekken plaats met
partijen in het veld over het sluiten van de hoofdlijnenakkoorden.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Van den BergJansen (CDA) of nieuwe geneesmiddelen tot het kostenbeslag van € 8 mln, niet of
Pagina 28 van 74

nauwelijks getoetst wordt wat de meerwaarde is? En of het inzichtelijk is te maken
welke behandelingen qua kostprijs de duurste zijn en welke het meest effectief ?
Nieuwe extramurale geneesmiddelen worden altijd beoordeeld door het
Zorginstituut. Het Zorginstituut brengt op grond van de beoordeling een advies uit
aan de minister over opname in het geneesmiddelenvergoedingssysteem. Dit
advies gaat onder andere in op kosten en effectiviteit.
Voor intramurale geneesmiddelen geldt open instroom, waardoor deze
geneesmiddelen op het moment van marktregistratie direct in aanmerking komen
voor vergoeding vanuit het basispakket. De beoordelingsprocedure van
intramurale geneesmiddelen vindt daarom plaats binnen de context van 'het
risicogericht pakketbeheer'. Het criterium dat het Zorginstituut hanteert voor het
starten van een beoordelingstraject van een specialistisch geneesmiddel, is dat er
therapeutische meerwaarde is en een budgetimpact van ten minste €2,5 miljoen,
dus geen €8 miljoen. Dat wil echter niet zeggen dat alle nieuwe intramurale
geneesmiddelen altijd getoetst worden.
De lijstprijzen van geneesmiddelen zijn openbaar, maar het is op macroniveau
niet inzichtelijk welke behandelingen vervolgens het meest effectief zijn.
Antwoord van de minister voor MZS op het verzoek van het Kamerlid Van den
Berg-Jansen (CDA) om werk te maken van de inzet van zorgbuddy’s. Gemeenten
kunnen in overleg met lokale vrijwilligersorganisaties en zorginstellingen bepalen
hoe meer zorgbuddy’s te werven en op te leiden. Er zijn extra middelen
uitgetrokken om onafhankelijke cliëntondersteuning verder te verbeteren. Ik zal
uw Kamer in het eerste kwartaal van 2018 nader informeren over de wijze waarop
ik deze extra middelen zal gaan inzetten. Daarbij zal ik ook de motie Bruins Slot
en Bouwmeester, waarin de regering wordt opgeroepen om met
patiëntenorganisaties in overleg te gaan over het realiseren van onafhankelijke
cliëntenondersteuning in de curatieve zorg, betrekken.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over de goede besteding van de extra middelen voor het kwaliteitskader
verpleeghuiszorg, de monitoring van de resultaten en de beschikbaarheid van
voldoende extra zorgverleners.
Ja, onder meer via het plan om de noodzakelijke kwaliteitsverbeteringen te
realiseren, waarover ik u in mijn brief van 8 december jl. informeerde, wil ik
afspraken maken met alle betrokken partijen. De verbetering van de
verpleeghuiszorg is een van mijn prioriteiten. Er komt de komende jaren
geleidelijk meer geld beschikbaar voor de verpleeghuiszorg. Structureel loopt het
bedrag op tot € 2,1 miljard. Dat bedrag is gebaseerd op de best presterende
instellingen conform de impactanalyse van de NZa. Vanzelfsprekend dient het
extra geld te worden gebruikt voor extra personeel, zodat de cliënten
daadwerkelijk een betere kwaliteit van zorg gaan ervaren conform het
kwaliteitskader. De middelen moeten niet verloren gaan aan overhead en ik zal
hier in de bekostiging rekening mee houden. Er zal ook een benchmark worden
ontwikkeld. Over het gebruik van een benchmark wordt u apart geïnformeerd.
Zorgkantoren kopen in aan de hand van het kwaliteitskader. Zij kunnen daarbij
gebruik maken van vergelijkende kwaliteitsinformatie. Zorgkantoren hebben een
faciliterende rol, maar ook een verantwoordelijkheid om zorgaanbieders waar
nodig extra te prikkelen of zelfs aan te jagen om uitvoering te geven aan het
kwaliteitskader. Met de zorgkantoren zal ik in gesprek gaan om ervoor te zorgen
Pagina 29 van 74

dat zij de lat voldoende hoog leggen bij de zorginkoop. De NZa houdt er toezicht
op dat de zorgkantoren hun sturende taak goed oppakken.
De monitoring van de inspanningen van verpleeghuizen om de kwaliteit te
verbeteren verloopt via het kwaliteitsverslag en via de indicatoren die op grond
van het kwaliteitskader reeds moeten worden aangeleverd bij het Zorginstituut.
De monitoring leidt daarmee niet tot onnodige extra administratieve lasten.
De vraag of er voldoende zorgverleners beschikbaar zijn herken ik. Het kabinet is
zich ervan bewust dat zonder maatregelen op termijn een tekort dreigt van 100125 duizend medewerkers. Daar krijgen ook de verpleeghuizen mee te maken.
Om ervoor te zorgen dat er voldoende zorgverleners beschikbaar komen werk ik
samen met betrokken partijen aan een brede arbeidsmarktaanpak voor de zorg.
Deze ontvangt u - zoals toegezegd in het AO Arbeidsmarkt van 7 december - in
het voorjaar van 2018. Met deze brede aanpak is het mogelijk om het dreigende
personeelstekort te voorkomen, maar dat gaat niet vanzelf. Het vraagt om een
stevige inzet van alle betrokken partijen op de arbeidsmarkt. Voor de
ondersteuning van de arbeidsmarkt is de komende jaren tot 2021 een bedrag van
€ 347 miljoen beschikbaar, waarvan € 275 miljoen voor het op-, om- her- en
bijscholen van verpleeghuispersoneel. Daarmee moet het mogelijk zijn om ook
voldoende personeel in te zetten bij de verpleeghuizen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over wanneer ik een gedetailleerde aanpak presenteer voor de aanpak van de
kwaliteitsverbetering van de verpleeghuiszorg.
Het opstellen van een plan om de kwaliteitsproblemen aan te pakken, waarin de
rollen van alle partijen goed zijn uitgewerkt en de resultaten meetbaar in beeld
komen, vraagt enige tijd. De komende periode zal ik, mede tegen de achtergrond
van het pact voor ouderenzorg, overleg voeren met onder andere de
cliëntenorganisaties, de beroepsverenigingen, zorgaanbieders, de zorgkantoren,
het Zorginstituut, de NZa en de IGJ i.o. om tot een plan te komen. Naast de
kwaliteit van de zorg gaat het daarbij ook om de randvoorwaarden, zoals de
arbeidsmarkt en innovatie. Daarbij wil ik ook oog hebben voor het feit dat de
zorgbehoefte van bewoners niet begint in het verpleeghuis, maar al eerder, als zij
nog thuis wonen. Mijn streven is dit plan in het eerste kwartaal van 2018 gereed
te hebben en aan de Tweede Kamer te sturen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over de dubbele zorgval.
Met de hervorming van de langdurige zorg is de verpleging en verzorging voor
mensen die thuis wonen onder de Zvw komen te vallen. Deze wijkverpleging is er
juist voor bedoeld om mensen langer thuis te laten wonen met passende zorg. Als
iemand is aangewezen op 24 uur zorg in de nabijheid of permanent toezicht, biedt
de Wet langdurige zorg een integraal pakket aan zorg. Als de cliënt dat wenst gaat
deze zorg gepaard met verblijf in een instelling, maar de zorg kan in veel gevallen
ook thuis worden verleend.
De overgang vanuit de Zvw/Wmo naar Wlz-zorg in de thuissituatie levert soms
problemen op. Zoals in het artikel van Trouw en in de uitzending van De Monitor
werd aangegeven, komt het voor dat mensen bij een overgang naar Wlz juist
minder verpleging thuis ontvangen dan onder de Zvw het geval was. Dit gaat in
tegen de verwachting dat mensen juist Wlz-zorg gaan ontvangen omdat er steeds
Pagina 30 van 74

meer zorg nodig is. Bovendien geldt in de Wlz een eigen bijdrage die hoger kan
uitpakken dan mensen gewend waren.
Ik ben me er van bewust dat het probleem van de zorgval bestaat en dat deze
niet goed is uit te leggen aan de cliënt en hun naasten. Voor mij staat voorop dat
mensen de juiste zorg op de juiste plek moeten ontvangen, of dat nu vanuit de
Zvw/Wmo is of vanuit de Wlz. Ik doe onderzoek naar de omvang van de zorgval
zoals de heer Slootweg die beschrijft. Daarnaast zal ik een verkenning doen naar
mogelijke maatregelen om de zorgval te voorkomen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
of elke traplift nieuw moet zijn, of er gebrek aan kennis is over hergebruik of in
samenwerking met gemeenten verkwisting opgelost kan worden.
In 2014 maakte de VNG een handreiking voor gemeenten (de Handreiking Inkoop
hulpmiddelen). Deze bevat een aparte paragraaf over het tegengaan van
verspilling. Het gaat dan om hergebruik van hulpmiddelen, het zo efficiënt
mogelijk inzetten ervan, poolbeheer bij collectief gebruik, overname in geval van
het einde van het contract, onderhoud en reparatie. Hergebruik is mogelijk indien
de traplift nog aan de veiligheidsvoorschriften voldoet en of het rendabel is om te
hergebruiken. Voor zover sprake is van verkwisting of niet efficiënt gebruik van dit
hulpmiddel, wil ik samen met de VNG, gemeenten, cliënten en leveranciers bezien
hoe dit voorkomen kan worden en hoe cliënten optimaal gebruik kunnen blijven
maken van zo’n voorziening.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over de relatie tussen de omvang van de zorginstelling en het beklijven van
aanwijzingen van de Inspectie, en of er in de Wet Marktordening gezondheidszorg
wordt gekeken naar de regionale marktpositie van Wlz-instellingen.
De inspectie herkent het beeld niet dat relatief grote ouderenzorginstellingen in
mindere mate aanwijzingen zouden opvolgen of geen acht zouden slaan op
bevindingen uit inspectierapporten. Wanneer maatregelen van de inspectie niet
worden opgevolgd, dan grijpt zij in.
Het is van belang dat toezichthouders, zoals de Inspectie voor Gezondheidszorg
en Jeugd i.o. en de Nederlandse Zorgautoriteit, er scherp op toezien dat
schaalgrootte niet leidt tot verslechtering in de zorg. Beide toezichthouders
kunnen ingrijpen indien er bijvoorbeeld problemen in de marktverhoudingen zijn
of de kwaliteit van zorg. De NZa en de IGJ i.o. beschikken daartoe over
bevoegdheden op grond van de Wet marktordening gezondheidszorg en de Wet
kwaliteit, klachten en geschillen zorg. De kwaliteit moet overal omhoog, zowel bij
grote als ook bij kleine instellingen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over onafhankelijke cliëntondersteuning en de uitvoering van de motie Bruins
Slot/ Van Engelshoven.
De motie ziet toe op het voldoen aan de wettelijke plicht van gemeenten
onafhankelijke cliëntondersteuning te regelen. Er zijn mij geen concrete signalen
bekend van gemeenten die überhaupt geen onafhankelijke cliëntondersteuning
aanbieden. Ik wil mij daarom richten op het verbeteren van de
cliëntondersteuning, zowel voor cliëntondersteuning gefinancierd vanuit de Wmo
als voor cliëntondersteuning vanuit de Wlz. Het ambitieniveau van gemeenten,
zorgkantoren, aanbieders van cliëntondersteuning en cliëntorganisaties moet
daarbij hoog liggen. Ook het kabinet wil hiermee aan de slag: in het
Pagina 31 van 74

Regeerakkoord is opgenomen dat de functie wordt versterkt. Voor die verhoogde
ambitie is deze kabinetsperiode € 55 miljoen beschikbaar. Over de inzet van deze
middelen moet nog besluitvorming plaatsvinden. Aspecten die bij die inzet aan de
orde komen zijn wat mij betreft de vindbaarheid en bekendheid van
cliëntondersteuning, ondersteuning over de domeinen heen en de kwaliteit en
professionaliteit van cliëntondersteuning, specifiek waar het gaat om meer
complexe situaties.
Uw Kamer wordt in het eerste kwartaal van 2018 geïnformeerd over de wijze
waarop ik met cliëntenorganisaties, gemeenten, zorgkantoren en aanbieders van
cliëntondersteuners invulling geef aan de doorontwikkeling van de functie.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over hoe de minister gaat bevorderen dat de € 10 miljoen beschikbaar voor
respijtzorg voor mantelzorgers aan praktische zorg wordt besteed.
Ik ga met gemeenten en andere betrokken partijen concrete afspraken maken hoe
de € 10 miljoen in het Regeerakkoord voor respijtzorg en dagopvang gericht
ingezet worden ten behoeve van mantelzorgers. Deze afspraken maken ook
onderdeel uit van het ‘Pact voor de Ouderenzorg’ en het programma Langer Thuis.
De exacte besteding van de middelen moet nog nader worden uitgewerkt. Het is
nadrukkelijk mijn streven daarbij een praktische aanpak te kiezen, waar de
mantelzorger echte ondersteuning van ondervindt. U wordt hierover in de eerste
helft van 2018 geïnformeerd.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over dat mantelzorgers een formele positie krijgen bij de zogenaamde
keukentafelgesprekken. Daar wordt de zorgbehoefte geïnventariseerd.
Mantelzorgers moeten kunnen zeggen hoeveel zorg ze aan kunnen.
In de Wmo 2015 en de Wlz is de positie van de mantelzorger wettelijk
verankerd. Bij het verbeteren van mantelzorgondersteuning wil ik bezien of dit bij
alle betrokkenen voldoende bekend is.
Uitgangspunt bij mantelzorgondersteuning is betrokkenheid vanuit liefde; niet
om werk van een zorgprofessional over te willen nemen. De inzet hangt daarmee
sterk af van de wens van zowel de cliënt als mantelzorgers. Dit maatwerk kan en
moet iedere gemeente en aanbieder bieden. Ik zal daar bij de verdere plannen ter
versterking van mantelzorgondersteuning rekening mee houden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
of de minister samen met gemeenten eraan wil werken dat jongeren met licht
verstandelijk beperking zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven functioneren.
In het Regeerakkoord is opgenomen dat we de groep mensen met een (licht)
verstandelijke beperking beter in beeld brengen en zorgen dat verschillende
vormen van zorg en ondersteuning beter op elkaar aansluiten. Dit moet eraan
bijdragen dat mensen zo zelfstandig mogelijk kunnen blijven functioneren,
hetgeen ook aansluit bij de doelstellingen uit het VN-verdrag. Er zijn ook middelen
beschikbaar gesteld in het Regeerakkoord om hiermee aan de slag te gaan. Over
de inzet van deze middelen moet - in het licht van het voorgaande - nog
besluitvorming plaatsvinden. In het programma Sociaal Domein, dat gemeenten
samen met het Rijk uitvoeren, gaan we actief met het thema LVB aan de slag,
naast bijvoorbeeld het thema 18-/ 18+ dat hier ook aan raakt.

Pagina 32 van 74

Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over het domeinoverstijgend experimenteren met het integraal pgb vanuit het
Wlz-domein.
De AMvB integraal pgb is zorgbreed (Wlz, Wmo2015, Jeugdwet en Zvw)
beschikbaar en toegankelijk voor budgethouders. Deze AMvB, die tot 1 december
2019 van kracht is, maakt het mogelijk dat gemeenten een integrale indicatie
kunnen stellen voor deze domeinen. Op dit moment hebben de gemeenten Delft,
Meppel en Woerden de mogelijkheid dit te doen. Deze gemeenten hebben de
afgelopen 1,5 jaar geëxperimenteerd met het instrument integraal pgb. Aan de
lokale experimenten in deze gemeenten hebben 20 mensen deelgenomen,
waaronder Wlz-budgethouders.
Samen met de VNG, Per Saldo, de SVB en ZN werk ik aan een vernieuwd
experiment waaraan meer gemeenten en meer budgethouders (inclusief
budgethouders met een Wlz-indicatie) kunnen deelnemen. Ik ben bereid daar
meer bekendheid aan te geven en de bruikbaarheid te bevorderen. Daarnaast
richt ik mij met dit vernieuwde experiment niet enkel op integraal pgb’s, maar ook
op meer integrale zorg in natura.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over het afsluiten van standaard meerjarencontracten. Ik ben een voorstander
van meerjarencontracten en zal in mijn gesprekken over de rol van zorgkantoren
bij de zorginkoop door de genoemde elementen mee te nemen.
Wat betreft de interne regels blijkt regeldruk een veelkoppig monster te zijn, met
vele veroorzakers waaronder zorgverzekeraars, toezichthouders, branche- en
beroepsorganisaties, maar ook zorgaanbieders zelf. Gezamenlijk gaan we dit
probleem te lijf, en ik zal alle betrokken partijen ook aanspreken op hun
verantwoordelijkheid hierin.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid
Slootweg (CDA) over de maatschappelijke diensttijd. De maatschappelijke
diensttijd moet bevorderen dat iedere jongere de mogelijkheid heeft om via
maatschappelijke projecten bij te dragen aan onze samenleving. Hierbij krijgen
jongeren de ruimte zichzelf te ontplooien en hun talenten (verder) te ontwikkelen.
Om de maatschappelijke diensttijd tot een succes te maken is het nodig
voortdurend aan te sluiten bij het perspectief van de jongere zelf. Via een
interactief proces willen we bij jongeren een beweging op gang brengen. Dit doe ik
in nauwe samenwerking met mijn collega’s van OCW, SZW, de VNG/gemeenten
en een groot aantal maatschappelijke organisaties, zoals vrijwilligerskoepel NOV,
de Nationale Jeugdraad, Young Impact en vele anderen en – niet in de laatste
plaats – met jongeren zelf.
In januari en februari 2018 vinden focusgroepen en een werkconferentie met alle
betrokken partijen plaats. In gezamenlijkheid maken we een ontwerpschets van
de maatschappelijke diensttijd. Het is mijn ambitie dat in het voorjaar een
ontwerpschets van de maatschappelijke diensttijd gereed is. Vervolgens ben ik
van plan pilots te ontwikkelen en starten naar verwachting na de zomer de eerste
trajecten.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Van den BergJansen (CDA) over het grote aanbod aan polissen en de wens dat één
standaardpolis wordt aangeboden voor alle zorgverzekeraars. Vraag was op welke
wijze de minister hier maatregelen op gaat nemen.
Pagina 33 van 74

Ik deel uw mening dat een verzekerde een goede keus moet kunnen maken en
dat dit met het huidige aanbod niet eenvoudig is. Ik ben bereid om dit gesprek te
voeren en te zoeken naar verbeteringen, waar de verzekerde daadwerkelijk iets
aan heeft. Ik vind het belangrijk dat verzekerden de mogelijkheid behouden om te
kiezen tussen een aantal verschillende soorten polissen. Alle verzekeraars
opleggen één en dezelfde standaardpolis aan te bieden gaat ver. Ingrijpen in het
aantal producten per onderneming is ingrijpend. Europese wetgeving geeft mij
slechts de ruimte om in te grijpen via regulering als dit noodzakelijk is in het
kader van het algemeen belang. Bovendien moet de ingreep proportioneel zijn:
als het doel kan worden bereikt zonder, of met lichtere maatregelen, moet dat
eerst geprobeerd worden. Ik heb de juridische analyse over de mogelijkheid om in
te grijpen nagenoeg gereed naar aanleiding van een motie van het CDA uit
november 2016 over aanpassing van artikel 17 van de Zvw (verbod op
premiedifferentiatie). Die stuur ik u zo spoedig mogelijk toe. Ik stuur u ook het
advies van de NZa over de mogelijkheid om collectiviteiten een meer
zorginhoudelijk karakter te geven. Ik zal mij de komende periode bezinnen op het
vervolg. Met inbegrip van de nulmeting zal ik u uiterlijk dit voorjaar informeren
over mijn aanpak ten aanzien van het polisaanbod.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over het tijdpad ten aanzien van een eventuele openstelling van de Wlz voor een
deel van de ggz-cliënten.
Voor het regelen van de toegang tot de Wlz voor mensen met een psychische
stoornis zal de Wet langdurige zorg gewijzigd moeten worden. Ik zal hiertoe
overleg voeren met onder meer GGZ-Nederland en MIND om de gevolgen voor de
beoogde doelgroep zo goed mogelijk in kaart te kunnen brengen. Ook zal ik in
overleg gaan met de VNG vanwege de verwachte impact bij gemeenten van deze
wetswijziging. Voor het in beeld brengen van de financiële effecten van dit
wetsvoorstel zal ik onderzoek laten doen naar de tarieven die gemeenten
hanteren. Dit is slechts een aspect van de budgettaire gevolgen. Ik breng
momenteel ook in beeld wat de kosten zijn in de Wlz en welke middelen moeten
schuiven van Wmo en Zvw naar de Wlz.
In het voorjaar bespreek ik alle financiële gevolgen (inclusief dekking) van een
openstelling in het kabinet. Ik verwacht medio juni 2018 uitvoeringstoetsen te
vragen aan onder andere het CIZ, de NZa en het Zorginstituut, en vinden andere
benodigde toetsen zoals de wetgevingstoets plaats en zal het wetsvoorstel in
consultatie gaan. Ik verwacht het voorstel in het najaar te bespreken in de
Ministerraad en aan te bieden aan de Raad van State. Zo spoedig mogelijk daarna
zal het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer worden ingediend.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Slootweg (CDA)
over een onderzoek van de WRR naar de toekomst van het zorgstelsel.
Tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen heeft Kamerlid Omtzigt de
minister van Financiën verzocht om een onderzoek van de WRR naar de
betaalbaarheid en houdbaarheid van de zorg. De minister van Financiën heeft
toegezegd om hierover samen met VWS in gesprek te gaan met de WRR. Het
spanningsveld tussen de houdbaarheid van en solidariteit in de zorg is een
vraagstuk dat onverminderd actueel is en nog vele kabinetten bezig zal houden.
Momenteel is VWS ambtelijk in gesprek met Financiën en de WRR om de
mogelijkheden voor een dergelijk onderzoek te bekijken, ook in het licht van reeds
bestaand en nog lopend nationaal en internationaal onderzoek. De WRR gaat
uiteindelijk over haar eigen werkprogramma. De minister van Financiën en ik
zullen de Kamer informeren over deze toezegging aan het lid Omtzigt.
Pagina 34 van 74

Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Marijnissen
(SP) over zorgbestuurders die meer verdienen dan de norm. In 2013 is de Wet
normering topinkomens (Wnt) in werking getreden. In de WNT is overgangsrecht
opgenomen: vóór inwerkingtreding van de wet gemaakte bezoldigingsafspraken
worden gedurende vier jaar gerespecteerd. Daarna vindt in drie jaar afbouw
plaats naar het individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum. Inkomens boven
de Wnt-norm kunnen derhalve alsnog in overeenstemming zijn met de wet. Bij
overtredingen zal de toezichthouder op de Wnt in de zorg, het CIBG, de wet
handhaven.
De Wnt is van toepassing op de instelling die een toelating heeft op grond van de
Wet toelating zorginstellingen (Wtzi). Op bv’s die als onderaannemer zorg leveren
aan de zogenaamde Wtzi-instelling is de Wnt niet van toepassing. Op 23
november 2017 heb ik uw Kamer bij brief1 laten weten dat ik samen met de
minister van BZK zal bezien op welke wijze dergelijke constructies, waarbij de Wnt
wordt omzeild, op de meest effectieve wijze kunnen worden tegengegaan. In het
begin van 2018 zult u hierover nader worden geïnformeerd.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Marijnissen (SP)
om een reactie op het SP-plan voor Zorgbuurthuizen.
Dit initiatief sluit inhoudelijk aan bij het voornemen in het ‘Pact voor de
Ouderenzorg’, waarin we aangeven dat er op dit moment nog weinig
verscheidenheid in het woningaanbod is, met name als het gaat om passende
woonvormen tussen een eigen woning en een instelling in. In de woonagenda die
de minister van BZK op dit moment met gemeenten, woningcorporaties en private
partijen maakt, zal worden bekeken in hoeverre de woonopgave mede kan worden
ingevuld met deze tussenvormen.
Dit zou mogelijk een Zorgbuurthuis kunnen zijn. Woonvormen die lijken op de
kleinschalige wooninitiatieven die de SP voorstaat, kunnen reeds binnen de
bestaande regelgeving worden gebouwd. Mensen kunnen zo nodig hiervoor een
kamer of appartement huren in een dergelijk wooninitiatief. Als zorg en
ondersteuning nodig is kan dit vanuit de Wmo en/of de Zvw worden geregeld. En
als er sprake is van mensen die voor de Wlz in aanmerking komen, kan dit ook
vanuit de Wlz worden betaald. Er zijn hier ook al verschillende voorbeelden van:
“De Herbergier”, “Dagelijks Leven”, maar ook “Samen Thuis” in Gemert.
Uit de genoemde praktijkvoorbeelden blijkt dat het niet noodzakelijk is om (zoals
de SP voorstelt) de toegangscriteria voor de Wlz aan te passen om deze zorgvorm
te realiseren danwel andere stelselwijzigingen in de zorg door te voeren .
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Marijnissen
(SP) over de vrijwilligheid van integrale bekostiging.
Ik ben eerder hierop ingegaan bij mijn beantwoording van de vragen van
Kamerleden Ellemeet en Kooiman over een conflict tussen verloskundigen en
zorgverzekeraars om tarieven.
De totstandkoming van afspraken over de kwaliteit en prijs van de zorg is een
proces dat plaatsvindt tussen een zorgverzekeraar en zorgaanbieder. De
zorgverzekeraar heeft in dit proces de plicht om kwalitatief goede zorg in te kopen
voor patiënten die betaalbaar en toegankelijk is.
Per 1 januari 2017 is het voor regio’s mogelijk om gebruik te maken van de
beleidsregel integrale geboortezorg. Deze bekostigingssystematiek bestaat naast

1

Kamerstuk 30111, nr. 105

Pagina 35 van 74

de monodisciplinaire beleidsregels. Het is dus een vrijwillige keuze van de
partijen, waaronder verloskundige- en kraamzorgorganisaties en verzekeraars, in
de regio’s of ze gebruik willen maken van de integrale bekostiging.
Als verzekeraars verwachten dat zij binnen de integrale contracten betere
afspraken kunnen maken over bijvoorbeeld de kwaliteit van zorg dan binnen
monodisciplinaire contracten, dan is het denkbaar dat zij bereid zijn hiervoor ook
meer te betalen.
Op die manier kunnen zij integrale contracten stimuleren. Het stimuleren van
integrale bekostiging is iets anders dan het dwingen richting integrale bekostiging.
Verzekeraars zijn immers ook binnen de monodisciplinaire beleidsregels bereid om
contracten aan te gaan.
De NZa heeft de contractafspraken integrale bekostiging geboortezorg 2017 in
kaart gebracht en zal dit de komende tijd ook blijven monitoren.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Marijnissen
(SP) over of de invulling van de bezuiniging van 1,9 miljard ten koste gaat van de
arbeidsvoorwaarden van het zorgpersoneel.
Het is aan de werkgevers en werknemers aan de cao-tafel om een aantrekkelijk
arbeidsvoorwaardenpakket samen te stellen. VWS is hierbij geen partij. Over de
invulling van de 1,9 miljard zullen via hoofdlijnenakkoorden afspraken worden
gemaakt.
Ten aanzien van de te behalen besparing van € 1,9 miljard is relevant dat het
budget voor de curatieve zorg in deze regeerperiode nog steeds groeit. Het is de
bedoeling de uitgavengroei te beperken, zoals ook in de afgelopen jaren het geval
is geweest. Op basis van het Regeerakkoord stijgen de totale nominale Zvw
uitgaven nog steeds, met bijna € 8 miljard in de periode 2018-2021 (van € 48,5
miljard naar € 56,3 miljard).
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Kooiman (SP)
over het overstappen van mensen tussen zorgverzekeraars en het grote aanbod
van polissen. Mevrouw Kooiman stelt dat mensen niet overstappen.
Alle Nederlanders zijn vrij om hun zorgverzekeraar te kiezen. Ik roep in
herinnering dat dit in het tijdperk voor de Zorgverzekeringswet (Zvw) geen
vanzelfsprekendheid was. Ziekenfondspatiënten zaten vast aan hun regionale
ziekenfonds en ouderen en mensen met een aandoening betaalden hoge premies
bij particuliere verzekeraars, wat overstappen moeilijk maakte. Bovendien waren
er veel mensen onverzekerd.
Ik constateer dat er nog het nodige te winnen valt, maar dat we met de Zvw wel
veel gewonnen hebben. Iedereen wordt geaccepteerd voor de basisverzekering en
iedereen betaalt dezelfde premie voor dezelfde polis bij de verzekeraar. Dat
volmachten, collectiviteiten en labels dezelfde polis nog eens verkopen met een
ander etiket zie ik niet in het belang van en verzekerden. Ik zie het aantal
modelovereenkomsten en volmachten teruglopen, maar dat kan nog beter. Als er
verschillende producten worden aangeboden, dan graag ook een wezenlijk
verschil. Dat kan in zorginhoud liggen, maar ook in geboden serviceniveau.
Het aantal overstappers is geen doel op zich. Naast de ruim 6% die jaarlijks
overstapt zien we dat 20% echt kijkt of zij/ hij wil overstappen. Het is wel van
belang dat iedereen kan overstappen en zich vrij voelt om over te stappen. Als
mensen niet overstappen omdat ze tevreden zijn, is dat prima. Als mensen
denken niet over te kunnen stappen, dan valt daar winst te behalen, bijvoorbeeld
Pagina 36 van 74

als het gaat om misverstanden ten aanzien van de acceptatieplicht. De
acceptatieplicht en andere onderwerpen leggen we uit via voorlichtingsteams op
markten en stations.
Antwoord van de minister van MZS op de vraag van het Kamerlid Kooiman (SP)
naar mijn reactie op hoge salarissen van bestuurders van zorgverzekeraars
waardoor geld voor de zorg niet bij de zorg terecht komt.
Het kabinet streeft maatschappelijk verantwoorde bezoldiging na in de publieke en
semipublieke sector. Wat daarbij aanvaardbaar is, is vastgelegd in de Wet
normering topinkomens (Wnt). Ook de bezoldiging van bestuurders van
zorgverzekeraars is hiermee genormeerd en openbaar.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Kooiman (SP)
of de minister het niet vreemd vindt dat hij niet gaat over hoe zorgverzekeraars
omgaan met de premie-gelden. Het huidige stelsel is een privaatrechtelijk stelsel
met publieke randvoorwaarden, waarin concurrerende zorgverzekeraars voor
eigen rekening en risico opereren. Daar hoort bij dat de zorgverzekeraars zelf hun
premie mogen stellen, maar ook dat verzekerden kunnen overstappen als de
zorgverzekering niet aan hun eisen en voorkeuren voldoen. Dit houdt de
zorgverzekeraars scherp, op service, kwaliteit en prijs van de zorgverzekeringen.
Zorgverzekeraars hebben de afgelopen vier jaar bijna € 5,5 miljard aan resultaten
en reserves teruggegeven via de premie, waardoor de premiestijging de afgelopen
jaren beperkt is gebleven. Voor een stabiele premieontwikkeling en de financiële
stabiliteit van de zorgverzekeraars is het van belang dat niet alle reserves boven
de minimumeis in één keer worden ingezet. Wanneer en of zorgverzekeraars de
reserves afbouwen, is aan zorgverzekeraars zelf. Ik ga er vanuit dat zij hun
beschikbare reserves en resultaten geleidelijk teruggeven aan verzekerden via een
lagere vaststelling van de premie.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Kooiman (SP)
wanneer we de zorg terug geven aan degenen die het nodig hebben: de
zorgverleners.
Met de hervorming van de langdurige zorg is deze dichterbij mensen
georganiseerd, waardoor meer maatwerk mogelijk is. Zo gaan gemeenten in een
keukentafelgesprek met hun bewoners in gesprek over de ondersteuningsvraag.
Bij de wijkverpleegkundigen is er bovendien voor gekozen om hen weer de regie
te geven over de indicatiestellingen, waarmee zij van triage tot zorgverlening
verantwoordelijk zijn voor de zorg.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Kooiman (SP)
over de personenalarmering.
In het mondelinge vragenuur op 7 november 2017 was een bericht aan de orde
over het in rekening brengen van kosten bij het (veelvuldig) gebruik van
alarmeringen. Ik heb de NZa op verzoek van de Kamer direct gevraagd om in
samenwerking met de brancheorganisaties ActiZ en BTN, een steekproef te doen
onder zorgaanbieders. Dit om te weten te komen of meer zorgaanbieders ten
onrechte deze bepalingen in hun voorwaarden hebben opgenomen. De NZa heeft
begin december deze steekproef afgerond en rapportage uitgebracht. Deze heeft
de Tweede Kamer op maandag 11 december ontvangen.
Ik heb de NZa gevraagd zorgaanbieders aan te spreken over de situatie van
onterechte bijbetalingen. De NZa zal er bij de aanbieders uit de steekproef die
Pagina 37 van 74

voorwaarden hanteren die strijdig zijn met de aanspraak, op aandringen de
voorwaarden alsnog te wijzigen en de onterechte betalingen te corrigeren.
De patiënt kan de meldactie van de ANBO benutten voor het geval er toch nog
onterechte betalingen in rekening gebracht worden.
Het Zorginstituut heeft in voorbereiding op de steekproef van de NZa de
aanspraak op professionele opvolging van personenalarmering in de Zvw en Wlz
nader gedefinieerd. Dat heeft meer duidelijkheid geschapen over verzekerde zorg.
De NZa is voornemens een informatiekaart uit te brengen. Hierin zal uitleg over
de aanspraak gegeven worden die begrijpelijk is voor patiënten. Bovendien zal
uitgelegd worden wat een patiënt kan doen als hij denkt ten onrechte een
rekening te hebben gekregen (melden bij NZa of ANBO)
Ik heb ActiZ en BTN op 11 december jl. schriftelijk gewezen op de verheldering
van het Zorginstituut en gevraagd actief erop aan te dringen bij hun leden,
zorgaanbieders dus, om situaties van onterechte bijbetalingen te herstellen. Ik
heb hen gevraagd om:
1. Leden te vragen om situaties te herstellen van onjuiste bijbetalingen.
2. Leden te wijzen op de aanspraak en websites en contractvoorwaarden
hierop aanpassen
3. Transparantie te creëren voor de patiënt door helderheid te scheppen in
het aanbod aan personenalarmering
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Kooiman (SP)
over onderzoek van de Algemene Rekenkamer waaruit zou blijken dat er dit jaar €
2,4 miljard. Ik ga er van uit dat wordt gedoeld op de gemelde
kaderonderschrijding van € 2,4 miljard in de Najaarsnota en de tweede
suppletoire begrotingswet 2017. Het debat hierover wordt op een later moment
met uw Kamer gevoerd.
Vooruitlopend hierop wil ik u het volgende melden. De onderschrijding van
€ 2,4 miljard heeft betrekking op het premiegefinancierde deel van de
zorguitgaven. In de ontwerpbegroting 2017 was reeds sprake van een
onderschrijding van het BKZ van € 1,4 miljard. Ten opzichte van de stand in de
ontwerpbegroting 2017 is deze naar het meest actuele inzicht met € 1,0 miljard
toegenomen. Omdat deze cijfers op dit moment nog in beperkte mate zijn
onderbouwd met feitelijke declaratiegegevens betreft dit nog steeds een voorlopig
cijfer dat in het jaarverslag over 2017 nader gespecificeerd zal worden. De
kaderonderschrijding van het BKZ is voornamelijk ingezet als compensatie voor
overschrijdingen op het kader Rbg-eng.
Het parlement kan op diverse momenten invloed uitoefenen op de zorguitgaven.
Zo worden aanwijzingen aan de NZa over aanpassingen in de bekostiging van zorg
bij het parlement voorgehangen en wordt het parlement in het voorjaar
geïnformeerd over de voorgenomen wijzigingen in het verzekerd pakket. Het
budgetrecht van de Kamer heeft betrekking op de begrotingsgefinancierde
uitgaven van VWS in het komende begrotingsjaar. Voor het jaar 2018 hebben
zorgverzekeraars hun zorginkoop reeds grotendeels afgerond en hun premies
bekend gemaakt.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Kooiman (SP)
hoe het staat met de personele bezettingsnorm en de besteding van de € 2,1
miljard aan directe zorg.

Pagina 38 van 74

In het kwaliteitskader verpleeghuiszorg zijn normen voor voldoende en
gekwalificeerd personeel opgenomen. De verpleeghuizen dienen hieraan
stapsgewijs te voldoen. De extra middelen van structureel € 2,1 miljard zijn nodig
om meer zorgverleners te kunnen inzetten voor de directe zorgverlening aan
bewoners van verpleeghuizen. Structureel kunnen er 43.000 extra fte aan
zorgmedewerkers worden ingezet. Mede gegeven de arbeidsmarkt wordt deze
opgave in meerdere jaren gerealiseerd. De zorgkantoren zullen er bij de
zorginkoop op sturen dat de verpleeghuizen voldoende stappen zetten in die
richting. De NZa en IGJ i.o. vervullen een toezichtrol bij de naleving van het
kwaliteitskader.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Kooiman
(SP) over of patiënten de juiste ggz-hulp krijgen terwijl het budget voor ggz niet
wordt uitgeput.
Mede naar aanleiding van de marktscan GGZ 2016 van de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) (Vergaderjaar 2016-2017, Kamerstuk 25424-353) heeft de
vorige minister van VWS afspraken met de ggz-sector gemaakt om de wachttijden
in de ggz terug te dringen: uiterlijk 1 juli 2018 moeten deze wachttijden weer
binnen de Treeknormen vallen (Vergaderjaar 2016-2017, Kamerstuk 25424-369).
Op dit moment zijn partijen volop aan de slag met het in de praktijk brengen van
deze afspraken, onder andere met regionale taskforces, een
communicatiecampagne, analyse en oplossen van casuïstiek en het opstellen van
een plan voor e-health en informatieuitwisseling. Er is dus op onderdelen wel
degelijk nader inzicht nodig om de oorzaak van problemen boven tafel te krijgen.
Daarnaast heeft het ministerie van VWS extra opleidingsplekken voor beroepen in
de ggz beschikbaar gesteld. De NZa monitort de voortgang van de afspraken. Eind
dit jaar verwacht ik de eerste rapportage en deze zal ik u dan toezenden. In maart
2018 volgt een tweede tussenrapportage.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Kooiman (SP)
over de vraag wanneer de stem van de bevolking gaat tellen bij wijzigingen in het
zorgaanbod en concentraties van zorg.
Op allerlei manieren werken wij eraan zeggenschap te vergroten, bijvoorbeeld via
samen beslissen, via invloed verzekerden, via transparant maken van uitkomsten
en via de wet Medezeggenschap Zorginstelling.
De organisatie van de zorg in de regio is primair de verantwoordelijkheid van de
zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Ik vind het van belang dat besluiten over
een mogelijke wijziging van het zorgaanbod zorgvuldig, in overleg met alle
betrokken partijen worden genomen en dat hierover een dialoog wordt aangegaan
met de inwoners uit de omgeving; ik vind het belangrijk dat hun zienswijze wordt
meegewogen in het besluitvormingsproces. Als sprake is van een voornemen tot
fusie of overname wordt dat getoetst door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en
de Autoriteit Consument en Markt. In de zorgspecifieke fusietoets kijkt de NZa
onder meer naar de zorgvuldige betrokkenheid van cliënten, medewerkers en
andere partijen. In voorbereiding is een ontwerp van een nieuwe Wet
medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz), dat beoogt de positie van
cliëntenraden bij zaken waar zij adviesrecht op hebben, zoals bij fusies, verder te
versterken. Omdat cliënten van mening zijn dat ze niet altijd tijdig bij dit proces
worden betrokken, verplicht het concept wetsvoorstel bestuurders om
cliëntenraden dusdanig tijdig te betrekken dat zij zich een goed oordeel kunnen
vormen en dat hun advies nog van wezenlijke invloed is op het te nemen besluit.
Ik hoop dit wetsvoorstel op korte termijn aan uw Kamer te kunnen toezenden.

Pagina 39 van 74

Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Kooiman (SP)
over hoe de minister ervoor gaat zorgen dat zorgverzekeraars zich aan afspraken
houden over tariefverhoging voor huisartsen in achterstandsgebieden.
Omdat patiënten uit achterstandswijken relatief meer en zwaardere klachten
hebben, krijgen huisartsen die werkzaam zijn in achterstandswijken een extra
opslag op hun inschrijftarief. Ook worden huisartsen in achterstandswijken
ondersteund door de achterstandsfondsen. Deze fondsen zijn een initiatief van de
Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Zorgverzekeraars Nederland (ZN). Ik
heb geen signalen dat deze hogere tarievenvoor huisartsenzorg in
achterstandsgebieden niet zouden worden uitbetaald. Daarnaast zijn
achterstandswijken in het ‘hoofdlijnenakkoord huisartsenzorg en multidisciplinaire
zorg 2018’ specifiek benoemd als knelpunt waarin een deel van de beschikbaar
gestelde groeiruimte van 2,5% van het huisartsenkader geïnvesteerd zal worden.
Begin november is in een bestuurlijk overleg nogmaals afgesproken dat de
gemaakte afspraken in het hoofdlijnenakkoord niet vrijblijvend zijn.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Kooiman
(SP) over de onderuitputting in de ggz.
Het beschikbare budget voor de curatieve ggz is de afgelopen jaren niet volledig
uitgegeven. Zorgkosten die niet worden gemaakt, leiden tot lagere kosten voor
zorgverzekeraars en dit vertaalt zich uiteindelijk door naar de premie voor de
zorgverzekering voor de verzekerde. Afgelopen zomer heeft mijn
ambtsvoorganger nieuwe afspraken gemaakt met de ggz-sector, inclusief de
zorgverzekeraars, over het terugdringen van de wachttijden in de ggz
(Vergaderjaar 2016-2017, Kamerstuk 25424-369). Onderdeel van die afspraken is
dat ook in 2018 het gehele ggz-kader beschikbaar blijft, inclusief de
onderuitputting van circa € 280 mln.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid
Bergkamp (D66) over de betekenis van de evaluatie van de regeling Aanvullende
Seksuele Gezondheid (ASG) op de definitie verandering van risicogroepen voor
centra seksuele gezondheid (eerder: SOA-poli’s). De risicogroepen ten behoeve
van de soa en hiv bestrijding worden bepaald op basis van epidemiologische
gegevens. Het RIVM houdt deze gegevens bij en kan op elk gewenst moment op
basis van deze gegevens en in samenspraak met de GGD-en de risicogroepen
aanpassen. Het RIVM ziet op basis van deze gegevens sinds 2015 geen aanleiding
om deze risicogroepen aan te passen. Dit staat los van de evaluatie van de ASGregeling, zoals die nu wordt uitgevoerd.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van Kamerlid Bergkamp (D66)
om met een innovatieagenda te komen met daarin sociale innovatie. Door te
investeren in sociaal psychologische interventies rondom dementie kan worden
bijgedragen aan de levenskwaliteit én kunnen onnodige medische kosten worden
uitgespaard. Ik ben daarom bereid om samen met het programma ‘Dementiezorg
voor elkaar’ te onderzoeken hoe ik experimenten volgens de sociale benadering,
zoals voorgesteld door hoogleraar Anne-Mei The, kan ondersteunen. Daarnaast
zullen we zowel bij het preventieakkoord en de hoofdlijnenakkoorden aandacht
hebben voor innovatie en vernieuwing. In het eerste kwartaal van 2018 zal uw
Kamer met de voortgangsrapportage Innovatie en e-health geïnformeerd worden
over lopende en nieuwe actielijnen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Bergkamp
(D66) of wij de speerpunten over onder andere maatwerk, regeldruk, vertrouwen,
arbeidsmarkt, woonvoorzieningen en persoonlijke zorg herkennen en omarmen.
Pagina 40 van 74

Zoals in het Regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’ staat beschreven, heeft
dit kabinet geen voornemens voor nieuwe hervormingen in de zorg, maar zijn wel
ambitieus in het verder verbeteren van het bestaande stelsel. Ons uitgangspunt
daarbij is goede zorg voor iedereen op de juiste plek op het juiste moment.
Daarbij willen wij aansluiten bij de zorgen die mensen hebben, in plaats vanuit het
systeem te denken. Dan gaat het bijvoorbeeld om professionals die nu te veel
regeldruk ervaren wat ten koste van hun werkplezier gaat. Of het gaat om
professionals die te kampen hebben met te hoge werkdruk als gevolg van een
knellende arbeidsmarkt. Het gaat om patiënten of cliënten die nog onvoldoende
ervaren dat de zorg die zij ontvangen aansluit bij hun specifieke situatie of die ook
last hebben van bureaucratie. De genoemde speerpunten passen goed bij de
ambities die wij hebben om voor die mensen verbeteringen te realiseren.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid
Bergkamp (D66) over het belang van onafhankelijke cliëntondersteuning voor
zwerfjongeren en dak- en thuislozen.
Ik vind het belangrijk dat ook voor zwerfjongeren, dak- en thuislozen
onafhankelijke cliëntondersteuning beschikbaar is. Ik constateer dat er al goede
voorbeelden zijn, zoals de werkwijze van de gemeente Amsterdam.
Cliëntondersteuning is een belangrijk onderwerp voor dit kabinet waarvoor in het
Regeerakkoord extra middelen beschikbaar zijn gesteld. Over de exacte besteding
van de middelen uit het Regeerakkoord die bestemd zijn voor cliëntondersteuning
moet nog definitieve besluitvorming plaatsvinden. Ik informeer de Kamer in de
eerste helft van 2018 over hoe ik de komende periode met cliëntondersteuning
aan de slag ga. In die aanpak zal ik expliciet aandacht besteden aan de
ondersteuning van kwetsbare groepen cliënten.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Bergkamp
(D66) over het verliezen van de casemanager als iemand op de wachtlijst staat
voor een Wlz-instelling.
Indien iemand die zorg en ondersteuning vanuit de Zvw en/of Wmo ontvangt en
de wens heeft om in een Wlz-instelling te gaan verblijven, biedt de Wlz de
mogelijkheid om de zorg thuis met overbruggingszorg te blijven ontvangen. Het is
dan mogelijk om de zorg uit het andere domein voor maximaal 13 weken te
continueren als er sprake is van een Wlz-indicatie met opnamewens. Deze periode
kan eventueel worden verlengd als er concreet uitzicht is op opname in een
instelling van voorkeur. In die periode kan de zorg met dezelfde omvang door
dezelfde aanbieder (indien gecontracteerd voor Wlz-zorg) of met een andere
aanbieder worden voortgezet. Dat kan ook betekenen dat een pgb voor
wijkverpleging wordt voortgezet onder de Wlz.
Het is aan het zorgkantoor en de aanbieder om te boordelen of het mogelijk is om
de zorglevering met dezelfde aanbieders voort te zetten, mocht de cliënt dat
wensen. Daarbij kan ook worden bekeken of tijdens de overbruggingsperiode
dezelfde casemanager kan worden behouden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Bergkamp
(D66) over de bekendheid van mpt en vpt en verschillen binnen en buiten de
Randstad.
Er zijn meerdere partijen die een rol spelen bij het voorlichten van cliënten over
de mogelijkheden van het mpt en vpt. Het CIZ kan bij de indicatiestelling
voorlichting geven aan de cliënten over de keuzemogelijkheden met een Wlzindicatie. Ook zorgkantoren en cliëntenondersteuners dragen hier een
Pagina 41 van 74

verantwoordelijk voor. Ook via websites en bij gesprekken met cliënten wordt
door diverse partijen meer informatie geboden over het zorgaanbod. Zo geeft het
Zorginstituut op haar website informatie over de diverse mogelijkheden om zorg
thuis te ontvangen. Dat laat onverlet dat ik de indruk heb dat de informatie nog
verbeterd kan worden. Ik wil daarover in gesprek gaan met de diverse betrokken
partijen. Ik heb overigens geen aanwijzingen dat er verschillen zijn in het gebruik
van vpt en mpt binnen en buiten de Randstad.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Bergkamp
(D66) over de Wlz-toegang voor ggz-cliënten. Graag transparantie wanneer welke
onderzoeken plaatsvinden voordat we komen in fase van dit wetsvoorstel.
Voor het regelen van de toegang tot de Wlz voor mensen met een psychische
stoornis zal de Wet langdurige zorg gewijzigd moeten worden. Ik zal hiertoe
overleg voeren met onder meer GGZ-Nederland en MIND om de gevolgen voor de
beoogde doelgroep zo goed mogelijk in kaart te kunnen brengen. Ook zal ik in
overleg gaan met de VNG vanwege de verwachte impact bij gemeenten van deze
wetswijziging. Voor het in beeld brengen van de financiële effecten van dit
wetsvoorstel zal ik onderzoek laten doen naar de tarieven die gemeenten
hanteren. Dit is slechts een aspect van de budgettaire gevolgen. Ik breng
momenteel ook in beeld wat de kosten zijn in de Wlz en welke middelen moeten
schuiven van Wmo en Zvw naar de Wlz. In het voorjaar bespreek ik alle financiële
gevolgen (inclusief dekking) van een openstelling in het kabinet. Ik verwacht
medio juni 2018 uitvoeringstoetsen te vragen aan onder andere het CIZ, de NZa
en het Zorginstituut, en vinden andere benodigde toetsen zoals de
wetgevingstoets plaats en zal het wetsvoorstel in consultatie gaan. Ik verwacht
het voorstel in het najaar te bespreken in de Ministerraad en aan te bieden aan de
Raad van State. Zo spoedig mogelijk daarna zal het wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer worden ingediend.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Bergkamp (D66)
over mijn plannen rondom het PGB, het PGB2.0-systeem en de governance in de
PGB-keten. Zoals in mijn brief van 8 december jl2. genoemd is zorg op maat mijn
uitgangspunt. Dat kan via op maat ingekochte zorg door een gemeente,
zorgkantoor of zorgverzekeraar. Als dat niet beschikbaar is kunnen mensen met
een pgb zorg op maat inkopen. Voor het pgb is het kunnen voeren van regie over
de zorg een voorwaarde.
Een pgb geeft keuzevrijheid en flexibiliteit, maar brengt ook
verantwoordelijkheden en verplichtingen met zich mee. Een deel van de
budgethouders kan dit heel goed waarmaken. Juist voor hen hebben we het pgb
wettelijk verankerd. Daarentegen zien we ook aan de casuïstiek dat oneigenlijk
gebruik en fraude met het pgb nog steeds voorkomt, waardoor kwetsbare mensen
mogelijk in de knel komen. Daarmee wordt, zoals ik eerder al meldde, het
draagvlak voor het pgb ondermijnd en dat wil ik tegen gaan.
Mijn ambtsvoorganger heeft vanwege de dilemma’s rondom regie en
vertegenwoordiging een onderzoek hiernaar uitgezet. De resultaten van dit
onderzoek worden eind dit jaar verwacht. Ik zal uw Kamer begin 2018 hierover
informeren en de stappen die ik naar aanleiding daarvan wil zetten om tot een
toekomstbestendig pgb te komen.

2

TK 2017-2018, 26 657, nr. 296.

Pagina 42 van 74

Alle ketenpartijen werken hard aan de bouw en totstandkoming van het volledige
PGB2.0-systeem. Het PGB2.0-systeem omvat het budgethoudersportaal, het
financiële domein, de koppelvlakken daartussen en de applicaties die hier
ondersteunend aan zijn zoals portalen voor SVB-medewerkers, zorgverleners en
verstrekkers. Het PGB2.0-systeem zal gefaseerd worden ingevoerd. Dit betekent
dat er sprake zal zijn van een gecontroleerde en verantwoorde invoering, waarbij
de dienstverlening aan de budgethouder niet in het geding mag komen. Op basis
van de ervaringen van de budgethouders en verstrekkers die als eerste gebruik
gaan maken van het nieuwe systeem zal het PGB2.0-systeem verder stapsgewijs
worden doorontwikkeld en vervolgens verder gefaseerd worden ingevoerd.
VWS is stelselverantwoordelijke en dient vanuit die rol mogelijk te maken dat
iedere partij zijn rol en taak goed kan invullen. Om die reden heeft mijn
ambtsvoorganger, in overleg met ketenpartijen, besloten de governance en
sturing voor de komende jaren aan te scherpen zodat rollen, taken en
verantwoordelijkheden in de keten duidelijker belegd zijn. Alle ketenpartijen
hebben ingestemd met deze nieuwe governancestructuur. In deze aangescherpte
governance is ook aandacht geschonken aan de fase van structureel beheer van
het zorgdomein van het PGB2.0-systeem. Met de komst van het nieuwe PGB2.0systeem wil ik –samen met de ketenpartners- nader bekijken op welke wijze we in
de toekomst het beheer structureel gaan beleggen, zodanig dat stabiele uitvoering
geborgd blijft. Daarbij wil ik meer opties betrekken dan alleen de oprichting van
een nieuwe publieke organisatie.
Antwoord van de minister van VWS op een vraag van het Kamerlid Bergkamp
(D66) over de uitvoering van de motie Bergkamp en onafhankelijke
cliëntondersteuning voor kinderen in de maatschappelijke opvang.
Op 3 juli jl. is uw Kamer geïnformeerd over de wijze waarop wordt gewerkt aan de
verbetering van de positie van kinderen in de opvang. De burgemeester van
Leiden, dhr. Lenferink, heeft zich bereid getoond om aanjager te worden van dit
traject. Hij heeft de afgelopen periode met een aantal gemeenten overleg gevoerd
over de wijze waarop zij kinderen in de opvang de hulp bieden die zij nodig
hebben. Op dit moment werkt hij aan een rapport waarin hij zijn bevindingen
weergeeft en een advies geeft over het vervolg. Dit rapport zal naar verwachting
in het eerste kwartaal van 2018 beschikbaar komen. Ik zal uw Kamer vervolgens
hierover informeren. De uitvoering van de motie Bergkamp is dus nog gaande.
Ik erken dat het van belang is dat ook voor kinderen in de opvang onafhankelijke
cliëntondersteuning beschikbaar is. Cliëntondersteuning is een belangrijk
onderwerp voor dit kabinet waarvoor in het Regeerakkoord extra middelen
beschikbaar zijn gesteld. Over de exacte besteding van de middelen uit het
Regeerakkoord die bestemd zijn voor cliëntondersteuning moet nog definitieve
besluitvorming plaatsvinden. Aspecten die daarbij aan de orde komen zijn wat mij
betreft de vindbaarheid en bekendheid van cliëntondersteuning, ondersteuning
over de domeinen heen en de kwaliteit en professionaliteit van
cliëntondersteuning, specifiek waar het gaat om meer complexe situaties.
Ik informeer de Kamer in het eerste kwartaal van 2018 over hoe ik de komende
periode met cliëntondersteuning aan de slag ga. In die aanpak zal ik expliciet
aandacht geven aan ondersteuning van kwetsbare groepen cliënten.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over het belang van innovatie en het stimuleren van e-health.
Pagina 43 van 74

Onze benadering bij het stimuleren van e-health en innovatie bestaat uit
verschillende actielijnen. Om te beginnen stimuleren wij digitaal ondersteunde
zorg door samen met alle zorgpartijen in het Informatieberaad randvoorwaarden
te creëren rondom gegevensuitwisseling. Efficiënte en effectieve
gegevensontsluiting en –uitwisseling zijn immers essentieel om e-health makkelijk
en veilig in te kunnen zetten in de zorg en is daarmee ook onmisbaar voor het
opschalen van kansrijke ontwikkelingen. Vanuit het Informatieberaad worden ook
een aantal grote programma’s uitgevoerd, zoals het Versnellingsprogramma
Informatie-uitwisseling Patiënt & Professional (VIPP) in de ziekenhuissector en het
programma Medmij gericht op het tot stand brengen van persoonlijke
gezondheidsomgevingen (PGO’s). Daarmee krijgt de burger c.q. de patiënt de
zeggenschap over zijn eigen gezondheidsgegevens, als basis voor een
evenwichtige relatie met zijn zorgverleners.
Daarnaast worden de mogelijkheden om e-health vergoed te krijgen in de
bekostiging verruimd, en onderzoeken wij hoe de toeleiding naar het verzekerde
pakket voor veelbelovende initiatieven kan worden verbeterd. Samen met de
innovatieregio’s in het land bevorderen wij de uitwisseling van kennis en ervaring.
Met het ministerie van Economische Zaken stellen wij in het kader van de ‘Seed
capital regeling’ middelen beschikbaar waarmee fondsen kunnen investeren in de
opschaling van initiatieven op het gebied van zelfzorg, zelfredzaamheid en
zelfregie. Samen met Radboud UMC is de Zorginnovatieschool opgericht, een
curriculum waarin dit jaar 50 zorginnovatiemanagers zijn bijgeschoold. De website
zorgvoorinnoveren.nl geeft een wegwijzer in de relevante regelgeving en de
zorginnovatiewinkel trekt door het land met tal van inspirerende voorbeelden op
het gebied van innovatie. Tenslotte brengen we in de Nationale E-healthweek
tenslotte brengen wij creatieve zorgvernieuwers in contact met elkaar, en kunnen
patiënten, verzekeraars, zorg-, opleidings- en kennisinstellingen zelf zien en
ervaren op welke wijze e-health kan bijdragen aan de vernieuwing van de zorg.
Ook de recente E-healthmonitor van Nictiz en Nivel laat zien dat mensen die
ervaring hebben opgedaan met e-healthtoepassingen er aanmerkelijk positiever
tegenover staan3.
In het Regeerakkoord is extra geld beschikbaar gesteld om digitaal ondersteunde
zorg gericht in te zetten en de verspreiding van innovatieve werkwijzen (e-health)
te bevorderen. Ik informeer u zo snel mogelijk over de wijze waarop ik deze
middelen concreet zal inzetten. Belangrijk onderdeel daarin is doelmatige
implementatie van innovaties en gepast gebruik onder andere door het vergroten
van (digitale) vaardigheden rondom gezondheid en zorg, kennis van nuttige
toepassingen en aandacht voor sociale innovatie. Door betere kennis en gebruik
van digitale mogelijkheden kunnen zorgprocessen anders worden ingericht en kan
de zorg beter afgestemd worden op de patiënt, administratieve lasten worden
verminderd, schaars personeel kan beter worden ingericht en gezondheid
bevorderd.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over de inzet van geestelijk verzorgers ter te onderzoeken.

3

Vergaderjaar 2017-2018
Bijlage bij Kamerstuk 27529 nr. 151
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-825234
Pagina 44 van 74

Hulp bij begeleiding bij coping en zingevingsvraagstukken wordt gezien als zorg
zoals een verpleegkundige, huisarts of psycholoog die pleegt te bieden. Een
geestelijk verzorger heeft deze eigen status (op dit moment nog) niet.
De beroepsvereniging VGVZ is druk doende met het verzamelen van informatie
over de effectiviteit van de begeleiding cooping en zinnegeving vanuit
levensbeschouwelijk optiek.
Er is nog veel onbekendheid ten aanzien van de functie van geestelijk verzorgers.
Daar zou ik een bijdragen op willen leveren samen met de VGVZ om de
bekendheid van de functie van geestelijke verzorger te vergroten.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over het faciliteren van de overstap van medisch specialisten naar het
participatiemodel of loondienst.
Zoals is opgenomen in het Regeerakkoord wil het kabinet meer gelijkgerichtheid in
het ziekenhuis stimuleren door participatie of loondienst onder medisch
specialisten te bevorderen. Hiervoor zijn middelen gereserveerd in het
Regeerakkoord. De komende periode werk ik de wijze waarop deze middelen
effectief kunnen worden ingezet uit. Ik zal uw Kamer hierover in het voorjaar
2018 nader informeren.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid
Bergkamp (D66) over de stand van zaken van de doordecentralisatie beschermd
wonen.
Ik zal uw Kamer voor het kerstreces informeren over de laatste stand van zaken
via een voortgangsrapportage beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Bergkamp
(D66) over visie op langer thuis wonen.
U krijgt van mij in het eerste kwartaal van 2018 een programma over hoe ik het
langer thuis wonen wil bevorderen. Daarbij zal ook aandacht zijn voor (een
onderzoek naar) de technologische, maatschappelijke en demografische
uitdagingen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Bergkamp
(D66) naar de stand van zaken bij het realiseren van meer maatwerk voor
kinderen en volwassenen met zeer ernstige verstandelijke en meervoudige
beperkingen.
Ik vind het belangrijk dat deze kwetsbare groepen thuis de zorg krijgen die ze
nodig hebben. In de Wlz krijgen cliënten een indicatie in een zorgprofiel. Dit
zorgprofiel is voor veel cliënten (97%) passend. Dit geldt echter niet voor een
kleine groep thuiswonende cliënten uit de gehandicaptensector. Ik wil graag voor
1 juli 2018 voor deze groep de volgende verbeteringen realiseren:






zorgkantoren moeten cliënten meer pro-actief informeren over de huidige
mogelijkheden om aanvullend op het zorgprofiel extra zorg te ontvangen;
de aanvraagprocedure voor de regeling meerzorg wordt vereenvoudigd;
de zorgkantoren gaan de regeling meerzorg meer uniform uitvoeren;
op basis van casuïstiek en in overleg met cliëntenorganisaties wordt
bezien of de regeling meerzorg op andere punten is te verbeteren;
de huidige beschrijving van de zorgprofielen wordt aangepast, zodat ze
ook herkenbaar zijn voor kinderen en jeugdigen.

Pagina 45 van 74

Medio 2019 laat ik een evaluatie uitvoeren of deze acties tot passend maatwerk
hebben geleid voor de door u genoemde doelgroep. Op basis van deze evaluatie
zal ik bezien of aanvullende maatregelen moeten worden genomen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Bergkamp
(D66) over het verbeteren van het experiment integraal pgb.
Ik heb uw Kamer op 8 december 2017 geïnformeerd over mijn voornemen om te
starten met het vernieuwde experiment integraal budget. Samen met de
Vereniging Nederlandse Gemeenten, Per Saldo, Zorgverzekeraars Nederland en de
Sociale Verzekeringsbank (SVB) ga ik meer gemeenten en meer deelnemers
betrekken. Daarnaast is het mijn ambitie om dit vernieuwde experiment niet enkel
te richten op het integraal pgb, maar ook op integrale zorg in natura. Ik ga
gemeenten faciliteren en ondersteunen bij het uitvoeren van het experiment door
het laten verrichten van het evaluatieonderzoek, het inrichten van een
begeleidingsgroep met deelnemende gemeenten en het maken van afspraken met
de SVB over de uitvoering en het gezins-pgb. Tot slot worden de bestuurlijke
afspraken met de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de
minister voor Basis- en Primair Onderwijs gecontinueerd. Zij zullen het
experiment, als aanvullingen op de AMvB, faciliteren met het maken van
afspraken.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Bergkamp
(D66) over aandacht voor de toegankelijkheid van het openbaar vervoer.
Ik vind het onderwerp toegankelijkheid van het openbaar vervoer, net als mijn
collega van Infrastructuur en Waterstaat (I&W), van groot belang in het kader van
de implementatie van het VN Verdrag inzake de rechten van personen met een
handicap. De petitie onbeperkt vervoer vormt een bevestiging van de urgentie om
daaraan verder te werken. Bij de ontvangst zijn de initiatiefnemers dan ook
uitgenodigd om mij en mijn collega van I&W scherp te houden op de uitvoering
van de maatregelen die samen met de vervoerssector in gang zijn gezet. Die
maatregelen zijn opgenomen in de Regeling en het Besluit Toegankelijk Openbaar
Vervoer. Onderdeel van deze plannen is bijvoorbeeld dat alle nieuwe en
vernieuwde bushaltes voldoen aan de eisen voor toegankelijkheid, dat de NS
informatie over toegankelijke treinreizen in hun app verwerkt en dat alle treinen
en stations worden aangepast. Met als richtpunt een toegankelijk spoorsysteem
per 2030. De ruimte die de regelgeving biedt wordt benut om de maatregelen uit
te voeren.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over het belonen van uitkomsten en bevordering van samenwerking.
Zoals in het Regeerakkoord is afgesproken moet het belang van zorgverleners
gericht zijn op de uitkomst van de zorg in plaats van omzet. Om uitkomsten beter
te kunnen belonen is inzicht in uitkomsten noodzakelijk. VWS heeft een
programma gestart. Ik heb het voornemen om in 2022 inzicht te hebben in
uitkomsten voor de helft van de ziektelast. Deze uitkomsten moeten bruikbaar zijn
voor patiënt en zorgverlener om samen te kunnen beslissen over de
behandelwijze. De uitkomsten kunnen ook benut worden voor de afspraken die
zorgaanbieders en zorgverzekeraars met elkaar maken over de kwaliteit van de te
leveren zorg. Daarbij kan (meerjarige) samenwerking tussen zorgaanbieders
onderdeel van de afspraken zijn en daarin kunnen zij nu al afspraken maken over
het belonen van uitkomsten. In het voorjaar van 2018 ontvangt uw Kamer het
programmaplan uitkomsttransparantie.

Pagina 46 van 74

Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over de visie van de minister op voltooid leven, en of hierbij gebruik gemaakt zal
worden van de expertise van de Levenseindekliniek. In de kabinetsreactie op de
dit jaar gepubliceerde derde evaluatie van de euthanasiewet zal ik ingaan op de
thematiek rondom voltooid leven, en de aanbevelingen die de commissie Schnabel
hierover doet in haar rapport. Om het standpunt van het kabinet te bepalen zal ik
in gesprek gaan met alle betrokken groepen artsen, waaronder die van de
Levenseindekliniek. Deze kabinetsreactie zal naar verwachting in de eerste helft
van 2018 aan uw Kamer gezonden worden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over keuzevrijheid voor de vrouw nu de CASA klinieken zijn gesloten en een
gesprek met het Nederlands Huisartsen Genootschap en de Landelijke Huisartsen
Vereniging om herhaling van een abortus te voorkomen en goed gebruik van
anticonceptie te bevorderen.
Ik wil benadrukken dat het faillissement van de CASA abortusklinieken geen
gevolgen heeft voor de eigen keuze van een vrouw bij een ongewenste
zwangerschap. De Wet afbreking zwangerschap is niet veranderd en er zijn nog
steeds meerdere klinieken waar een vrouw bij een ongewenste zwangerschap
terecht kan.
Over het voorkomen van herhaling van een abortus en goed gebruik van
anticonceptie ben ik zeker bereid om in gesprek te gaan met de huisartsen én de
abortusklinieken. Huisartsen spelen een belangrijke rol bij de
abortushulpverlening. Meer dan de helft van de vrouwen die ongewenst zwanger
zijn worden door de huisarts doorverwezen naar een abortuskliniek. De huisarts
kan ook nazorg leveren aan de vrouwen. Overigens is het wel zo dat de
hulpverlening in de klinieken anoniem is, en de vrouwen die zich daar direct
melden ervoor kunnen kiezen de eigen huisarts er niet over te informeren.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over een kennisinfrastructuur en kennis delen, bijvoorbeeld rondom het thema
laaggeletterdheid. Er lopen op het terrein van kennisdeling al veel initiatieven.
‘Waardigheid & Trots’, het programma ‘Alles is Gezondheid’, diverse proeftuinen
en Zorgpact zijn hiervan enkele voorbeelden. Ook op het gebied van e-health
wordt kennis op verschillende manieren gedeeld zoals door het inzetten van
Versnellingsmakelaars en het programma ‘ZorgvoorInnoveren’. Op het thema van
laaggeletterdheid wordt aan kennis en verbetering gewerkt onder andere via het
actieprogramma ‘Tel mee met Taal’ en via diverse programma’s van Pharos.
Tegelijkertijd zien we breder dat goede voorbeelden blijven steken of beperkt
navolging ondervinden. Daarvoor is het van belang een brug te slaan tussen
kennis aan de ene kant en uitvoering aan de andere kant. VWS zal bij het
preventieakkoord, de hoofdlijnenakkoorden en het ouderenpact het punt rondom
kennisdeling ook agenderen, zodat de de praktijk de kennis krijgt die ze nodig
heeft om de doelstellingen en vernieuwingen in de praktijk te realiseren.
Daarnaast zullen we bij het praktijkgericht delen van kennis ook de aandacht
hierop vestigen bij de kennisinstellingen waar we mee werken, zodat nieuw te
ontwikkelen kennis ook aansluit op de vragen en uitdagingen waar de praktijk
mee worstelt.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over het aan de slag gaan met de strategische doelen, zoals geformuleerd in het
actieplan Seksuele Gezondheid van de veldpartijen. Ik onderschrijf dat het heel
belangrijk is dat jongeren in staat zijn hun grenzen aan te geven. Ik ben dan ook
Pagina 47 van 74

verheugd dat de veldpartijen zich gecommitteerd hebben aan de gezamenlijke
uitvoering van de doelen van het actieplan. Het RIVM heeft het actieplan namens
de veldpartijen onlangs aangeboden aan het ministerie van VWS. Naast het
actieplan loopt op dit moment de evaluatie van de regeling Aanvullende Seksuele
Gezondheid. Op basis van de uitkomsten van evaluatie als ook het actieplan,
komen wij in het voorjaar 2018 terug op de inzet van VWS op soa/hiv bestrijding
en het bredere dossier seksuele gezondheid.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over het onderzoek naar mensen die hun leven als voltooid beschouwen, hoe dit
uitgevoerd wordt en wie erbij betrokken worden.
Om meer duidelijkheid te creëren met betrekking tot de complexe thematiek van
mensen die hun leven als voltooid beschouwen, zal een onderzoek opgestart
worden naar de omvang en omstandigheden van de groep mensen die nu buiten
de criteria van de euthanasiewet lijken te vallen. Welke partij het onderzoek gaat
uitvoeren is nog niet bekend. Zoals ook vermeld wordt in de recent aan uw Kamer
gestuurde stand van zaken brief medische ethiek, zal dit onderzoek verder
toegelicht worden in de kabinetsreactie op de dit jaar gepubliceerde derde
evaluatie van de euthanasiewet. De kabinetsreactie op de wetsevaluatie en de
onderzoeksopdracht zullen tezamen naar verwachting in de eerste helft van 2018
aan uw Kamer gezonden worden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over het voeren van de maatschappelijke discussie over voltooid leven. Zowel in
het Regeerakkoord als in de recent aan de Kamer gestuurde stand van zaken brief
medische ethiek besteedt het kabinet aandacht aan het thema voltooid leven. Het
kabinet is zich ervan bewust dat dit thema speelt in de samenleving, en dat er
uiteenlopende opvattingen over bestaan. Een brede maatschappelijke discussie
over en een zorgvuldige benadering van dit onderwerp worden daarom van groot
belang geacht. In de kabinetsreactie op de dit jaar gepubliceerde derde evaluatie
van de euthanasiewet zal ik verder op ingaan op deze thematiek. De
kabinetsreactie op de wetsevaluatie zal naar verwachting in de eerste helft van
2018 aan uw Kamer gezonden worden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over het betrekken van organisaties die zich bezig houden met psychische
gezondheid bij de rondetafels preventieakkoord en de vraag om preventieakkoord
en sportakkoord elkaar te laten versterken.
Voor de rondetafelgesprekken preventieakkoord worden diverse organisaties
uitgenodigd. Zoals GGZ Nederland die zich natuurlijk bij uitstek bezig houdt met
psychische gezondheid. Maar ook veel partijen, zoals zorgverzekeraars,
maatschappelijke organisaties of gemeenten hebben te maken met psychische
gezondheid. In de twee gesprekken die ik tot nu toe gevoerd heb, komt
psychische gezondheid en preventie naar voren. Sportorganisaties noemen het
belang van bewegen in relatie tot psychische gezondheid.
Wat betreft de relatie tussen het preventieakkoord en het sportakkoord kan ik
melden dat minister Bruins en ik, samen met de medewerkers van VWS onderling
goed contact houden om te zorgen dat beide akkoorden elkaar versterken.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra
(D66) over de suggestie van DNB om te bezien hoe we investeringen in preventie
voor zorgverzekeraars meer lonend kunnen maken. Ik vind het belangrijk dat ook
verzekeraars een rol spelen bij het voorkomen van ziekte. Hiervoor is vanuit VWS
het project preventie in het zorgstelsel gestart. Op de suggesties die DNB heeft
gedaan, kom ik graag terug in mijn reactie hierop die u binnenkort ontvangt.
Pagina 48 van 74

Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dijkstra (D66)
over geneesmiddelenonderzoek bij vrouwen.
Ik ben het eens met mevrouw Dijkstra dat dit belangrijk is en er wordt
nadrukkelijk aandacht besteed aan dit onderwerp. In het bijzonder wil ik wijzen op
het ZonMW programma Gender en Gezondheid maar ook in het programma Goed
Gebruik Geneesmiddelen is er aandacht voor de effecten van geneesmiddelen bij
vrouwen. De farmaceutische industrie is betrokken bij de gesprekken hierover. Ik
zal het onderwerp blijvend onder de aandacht van de industrie houden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
de keuze om het eigen risico niet te verlagen. We betalen via belastingen, premies
en eigen betalingen allemaal mee aan goede en betaalbare zorg. En we staan nu
met elkaar voor de uitdaging om de gezondheidszorg ook in de toekomst,
bijvoorbeeld voor onze kinderen, betaalbaar te houden. Het eigen risico draagt bij
aan de beheersing van de collectieve zorguitgaven en borgt het draagvlak voor
ons solidaire zorgstelsel. Het eigen risico financiert een deel van de zorgkosten en
zonder eigen risico zouden de zorgkosten stijgen door het wegvallen van het
remgeldeffect. Daarom heeft het kabinet ervoor gekozen het eigen risico niet te
verlagen, maar deze kabinetsperiode te bevriezen. Voorts neemt het maatregelen
om de stijging van de zorguitgaven te beteugelen en hiermee de financiële
houdbaarheid van onze zorg te borgen.
Om de stapeling van eigen betalingen te verminderen neemt het kabinet
verschillende maatregelen:
-

-

-

In 2018 wordt het verplicht eigen risico bevroren op € 385 per jaar. Het
kabinet is ook van plan voor de jaren 2019-2021 het eigen risico op dit bedrag
te bevriezen. Daarnaast komt er een maximum van €250 per jaar voor de
bijbetalingen voor geneesmiddelen.
Vanaf 1 januari wordt de eigen bijdrage voor de langdurige zorg verlaagd voor
mensen die langdurige zorg thuis ontvangen of zelf in een instelling wonen
maar een partner hebben die thuis woont. Dit voordeel voor een groep van 30
duizend mensen kan oplopen tot € 150 per maand. Het kabinet is van plan
met ingang van 2019 de vermogensinkomensbijtelling voor de eigen bijdrage
aan langdurige zorg te verminderen.
In het Wmo-domein is het kabinet van plan een eenvoudig abonnementstarief
van € 17,50 per vier weken in te voeren voor huishoudens die ondersteuning
krijgen vanuit de gemeente. Dit verlaagt de lasten van mensen en zorgt
bovenal voor minder bureaucratie en lastendruk voor mensen. Hierover is
overleg gaande met de VNG en het CAK.

Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
over de zorgval en de suggestie om het systeem simpeler te maken om die
zorgval te voorkomen.
Met de hervorming van de langdurige zorg is de verpleging en verzorging voor
mensen die thuis wonen onder de Zvw komen te vallen. Deze wijkverpleging is er
juist voor bedoeld om mensen langer thuis te laten wonen met passende zorg. Als
iemand is aangewezen op 24 uur zorg in de nabijheid of permanent toezicht, biedt
de Wet langdurige zorg een integraal pakket aan zorg. Als de cliënt dat wenst gaat
deze zorg gepaard met verblijf in een instelling, maar de zorg kan in veel gevallen
ook thuis worden verleend.

Pagina 49 van 74

De overgang vanuit de Zvw/Wmo naar Wlz-zorg in de thuissituatie levert soms
problemen op. Zoals in het artikel van Trouw en in de uitzending van ‘De Monitor’
werd aangegeven, komt het voor dat mensen bij een overgang naar Wlz juist
minder verpleging thuis ontvangen dan onder de Zvw het geval was. Dit gaat in
tegen de verwachting dat mensen juist Wlz-zorg gaan ontvangen omdat er steeds
meer zorg nodig is. Bovendien geldt in de Wlz een eigen bijdrage die hoger kan
uitpakken dan mensen gewend waren.
Ik ben me er van bewust dat het probleem van de zorgval bestaat en dat deze
niet goed is uit te leggen aan de cliënt en hun naasten. Mevrouw Dijksma noemt
de suggestie van een hoogleraar om het systeem simpeler te maken door te
regelen dat iemand alleen in de Wlz komt als er sprake is van verblijf in een
instelling. Tot die tijd blijft iemand dan onder de Wmo en Zvw vallen. Zij vraagt of
mijn collega’s en ik bij VWS hiervoor open staan.
Voor mij staat voorop dat mensen de juiste zorg op de juiste plek moeten
ontvangen, of dat nu vanuit de Zvw/Wmo is of vanuit de Wlz. Ik doe onderzoek
naar de omvang van de zorgval. Daarnaast zal ik een verkenning doen naar
mogelijke maatregelen om de zorgval te voorkomen, waaronder de suggestie die
mevrouw Dijksma aandraagt.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
over de rol die de bewindslieden voor zichzelf zien met betrekking tot de
bereikbaarheid van de zorg in de regio.
Zoals u weet is de organisatie van zorg in de regio primair de
verantwoordelijkheid van zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Een belangrijk
uitgangspunt van mijn beleid is de zogenaamde ‘45 minuten-norm’. De 45
minuten-norm ziet op de spreiding en beschikbaarheid van afdelingen voor
spoedeisende hulp en acute verloskunde; een dergelijke afdeling mag op grond
van de 45 minuten-norm alleen sluiten als het aantal inwoners dat niet binnen 45
minuten op deze afdeling kan zijn, door deze sluiting niet toeneemt. De 45
minuten-norm maakt ook onderdeel uit van de zorgplicht van zorgverzekeraars;
de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ziet hierop toe. Daarnaast zorg ik voor
belangrijke randvoorwaarden voor de zorg. Zo brengt het capaciteitsorgaan
adviezen uit over het aantal benodigde opleidingsplaatsen voor gespecialiseerde
verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel, en ontvangen
ziekenhuizen voor het opleiden van dit personeel een beschikbaarheidsbijdrage.
Verder zorg ik voor een jaarlijkse analyse van de benodigde ambulances, stel ik
op basis van deze analyse jaarlijks zo nodig extra budget beschikbaar voor de
ambulancezorg, en ontvangen ambulancediensten een structurele vergoeding van
€10 miljoen voor de initiële opleiding van ambulanceverpleegkundigen. Ook wil ik
de positie van de Regionale Overleggen Acute Zorg (ROAZen) versterken zodat zij
meer regie in de regio kunnen nemen; na de zomer ontvangt de Tweede Kamer
hiervoor een concept AMvB.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
over de valboete.
In het mondelinge vragenuur op 7 november 2017 was een bericht aan de orde
over het in rekening brengen van kosten bij het (veelvuldig) gebruik van
alarmeringen. Ik heb de NZa op verzoek van de Kamer direct gevraagd om in
samenwerking met de brancheorganisaties ActiZ en BTN, een steekproef te doen
onder zorgaanbieders. Dit om te weten te komen of meer zorgaanbieders ten
onrechte deze bepalingen in hun voorwaarden hebben opgenomen. De NZa heeft
begin december deze steekproef afgerond en rapportage uitgebracht. Deze heeft
de Tweede Kamer op maandag 11 december ontvangen.
Pagina 50 van 74

Ik heb de NZa gevraagd zorgaanbieders aan te spreken over de situatie van
onterechte bijbetalingen. De NZa zal er bij de aanbieders uit de steekproef die
voorwaarden hanteren die strijdig zijn met de aanspraak, op aandringen de
voorwaarden alsnog te wijzigen en de ontrechte betalingen te corrigeren.
De patiënt kan de meldactie van de ANBO benutten voor het geval er toch nog
onterechte betalingen in rekening gebracht worden.
Het Zorginstituut heeft in voorbereiding op de steekproef van de NZa de
aanspraak op professionele opvolging van personenalarmering in de Zvw en Wlz
nader gedefinieerd. Dat heeft meer duidelijkheid geschapen over verzekerde zorg.
De NZa is voornemens een informatiekaart uit te brengen. Hierin zal uitleg over
de aanspraak gegeven worden die begrijpelijk is voor patiënten. Bovendien zal
uitgelegd worden wat een patiënt kan doen als hij denkt ten onrechte een
rekening te hebben gekregen (melden bij NZa of ANBO).
Ik heb ActiZ en BTN op 11 december jl. schriftelijk gewezen op de verheldering
van het Zorginstituut en gevraagd actief erop aan te dringen bij hun leden,
zorgaanbieders dus, om situaties van onterechte bijbetalingen te herstellen. Ik
heb hen gevraagd om:
1. Leden te vragen om situaties te herstellen van onjuiste bijbetalingen.
2. Leden te wijzen op de aanspraak en websites en contractvoorwaarden
hierop aanpassen
3. Transparantie te creëren voor de patiënt door helderheid te scheppen in
het aanbod aan personenalarmering
Op basis van de steekproef weten we dat er werk te doen is en welk werk er te
doen is. Ik acht nu geen extra onderzoek nodig. Ik wil eerst de resultaten van de
meldactie van de ANBO afwachten en de zorgaanbieders de kans geven om
situaties te herstellen van onjuiste betalingen en contractvoorwaarden en websites
aan te passen aan de uitleg die het Zorginstituut gegeven heeft.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
of kloonpolissen verboden kunnen worden. Bovendien stelt mevrouw Dijksma voor
om van 12 november een afdwingbare datum te maken.
Formeel worden er in 2018 55 modelovereenkomsten aangeboden. Daarvan wordt
een aantal aangeboden door verschillende verzekeraars binnen dezelfde concerns.
Dat mag. Soms wordt daar een andere premie voor gerekend. Er kunnen redenen
zijn die de andere premie legitimeren, zoals het serviceniveau of de reserves van
de betreffende verzekeraar. Of het juridisch mogelijk is om maatregelen op te
leggen per concern, laat ik u op korte termijn weten, aan de hand van een analyse
die nagenoeg gereed is. Daarnaast zal de NZa dit voorjaar een duiding geven op
de vraag wanneer we kunnen spreken van een ‘andere polis’. De vraag die
voorligt is of het alleen gaat over de polissen die door een concern via
verschillende verzekeraars worden aangeboden of ook over labels, collectiviteiten
en volmachten?
Bovendien kan ik, op grond van Europese regelgeving, uitsluitend ingrijpen indien
de noodzaak is aangetoond in het kader van het algemeen belang en de
maatregelen proportioneel zijn. Het is de vraag of het proportioneel is om een
zorgverzekeraar te beperken in het aantal producten dat zij aanbieden. De vraag
is eveneens of er lichtere c.q. meer effectieve maatregelen denkbaar zijn.

Pagina 51 van 74

Het lijkt me een goede zaak om het aanbod van polissen in zijn totaliteit te bezien
en te kijken welke stappen gezet kunnen worden die ook daadwerkelijk effectief
zullen zijn voor verzekerden. Ik zal daarover in overleg treden met de
verzekeraars.
Dan de datum van 12 november. Dat is de datum waarop de premie bekend moet
zijn, dat is wettelijk geregeld. Op dat moment moet het voor verzekerden helder
zijn welke vergoeding zij krijgen als ze een keuze maken voor een bepaalde
zorgverzekering. Dat kan zijn een volledige vergoeding, een gedeeltelijke
vergoeding (conform artikel 13 van de zorgverzekeringswet) of een verzekeraar
kan aangeven dat het nog niet bekend is. In regelgeving van de NZA staat dat
verzekeraars op die datum helderheid moeten geven aan verzekerden. Ook dat is
afdwingbaar. Bepaalde verzekeraars kiezen er voor om, ongeacht de status van de
contractering aan te geven of de zorg bij de zorgaanbieder wordt vergoed. Dat is
de facto ook de relevante informatie voor de verzekerde, niet of er een contract is.
Verzekeraars en aanbieders kunnen echter niet gedwongen worden om op dat
moment ook feitelijk klaar te zijn met het contracteerproces. Er is
contracteervrijheid. De NZa monitort dit en rapporteert hierover begin 2018.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
over de bevindingen van de Algemene Rekenkamer dat de zorguitgaven
stelselmatig te ruim worden geraamd met als gevolg dat er bezuinigingen zijn
doorgevoerd die achteraf helemaal niet nodig bleken. Ik moet bekennen dat ik
deze vraag van mevrouw Dijksma niet goed kan plaatsen, omdat ik niet weet aan
welke rapport van de Algemene Rekenkamer zij refereert.
Inherent aan ramingen is dat ze niet altijd uitkomen. De afgelopen jaren zijn de
zorguitgaven inderdaad lager uitgekomen dan bij de start van het vorige kabinet
werd verwacht. Het beleid heeft gewerkt en misschien ook nog wel iets meer dan
vooraf gedacht. In de periode daarvoor, tot 2013, kwamen de zorguitgaven juist
fors hoger uit dan geraamd en moest er tussentijds bezuinigd worden.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
over wie er verantwoordelijk voor is dat de afspraken tussen de huisartsen en de
zorgverzekeraar gestalte krijgen.
Ik realiseer mij dat de afgelopen jaren er meer zorgvragen bij de huisartsen
terecht komen. Daarom hebben we in het bestuurlijk akkoord huisartsenzorg en
multidisciplinaire zorg 2018 afgesproken om te investeren in de huisartsenzorg.
Doel is om de toenemende vraag aan zorg beter op te kunnen vangen en de
samenwerking te bevorderen. De investeringen moeten terecht komen bij het
praktijkmanagement, de avond/nacht/weekend-zorg, ouderenzorg,
achterstandswijken en in de organisatie en infrastructuur. Afgesproken is dat
zorgverzekeraars zich samen met huisartsen in 2018 zullen inzetten om hier
lokaal en regionaal afspraken over te maken. Hiervoor is in het hoofdlijnenakkoord
een groeipercentage van maximaal 2,5% overeengekomen. Op dit moment is de
contractering van huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg voor 2018 nog in volle
gang. Begin november is in een bestuurlijk overleg nogmaals afgesproken dat de
gemaakte afspraken in het bestuurlijk akkoord niet vrijblijvend zijn. Ik heb met
partijen afgesproken dat we begin 2018 met elkaar zullen bespreken hoe de
landelijke afspraken vertaald zijn naar lokale contractafspraken. De geleerde
lessen zullen input vormen voor het nieuwe hoofdlijnenakkoord 2019.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
over het aantrekkelijker worden van het vak van wijkverpleegkundige.
Pagina 52 van 74

Wijkverpleegkundigen vinden dat zij een mooi vak hebben en die mening deel ik.
Dat laat onverlet dat er een grote behoefte is aan verpleegkundigen in de zorg in
het algemeen en de ouderenzorg (inclusief wijkverpleging) specifiek. Dat is ook de
reden waarom er is gekozen voor een brede aanpak van de
arbeidsmarktproblematiek in de arbeidsmarktagenda voor ouderen. Wat het vak
van wijkverpleegkundigen nog aantrekkelijker maakt is als ze minder onnodige
administratieve lasten hebben en daardoor meer tijd voor hun patiënten. Uit de
actiedag van de wijkverpleegkundigen volgt een actieplan dat de belangrijkste
knelpunten zal aanpakken. Verder heeft branchevereniging ActiZ een
imagocampagne gevoerd om het positieve beeld van het vak van
wijkverpleegkundige verder te verspreiden. De onderwerpen
arbeidsmarktproblematiek en verminderen van administratieve lasten maken nu al
deel uit van het huidige hoofdlijnenakkoord wijkverpleging en deze zullen
ongetwijfeld ook een plek krijgen in het nieuwe hoofdlijnenakkoord. En
gezamenlijk dragen deze onderwerpen er ook aan bij dat de werkdruk van de
wijkverpleegkundige zal verminderen hetgeen zal bijdragen aan het
aantrekkelijker maken van het vak.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
om een reactie op de initiatiefnota van PvdA, GL en SP om de macht van de
farmaceutische industrie te doorbreken. U heeft in uw initiatiefnota een groot
aantal concrete maatregelen opgenomen op het terrein van toelating, prijs en
vergoeding en gebruik van geneesmiddelen en maatregelen om de macht van de
farmaceutische industrie te doorbreken. In het Algemeen Overleg
Geneesmiddelenbeleid van 22 november jongstleden heb ik toegezegd om de
maatregelen zorgvuldig te bezien en u in het eerste kwartaal van 2018 een reactie
toe te zenden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
over het verschil tussen de opbrengsten die het kabinet en het CPB rekenen voor
de taakstelling hoofdlijnenakkoorden.
Op basis van het Regeerakkoord is het de bedoeling om met nieuwe
hoofdlijnenakkoorden voor de medisch-specialistische zorg, geestelijke
gezondheidszorg, huisartsen- en multidisciplinaire zorg en wijkverpleging een
opbrengst te realiseren die oploopt tot € 1,9 miljard vanaf 2021. Uitgangspunt is
dat deze financiële opgave gerealiseerd wordt, gekoppeld aan een inhoudelijke
agenda.
Het CPB houdt in de doorrekening van het Regeerakkoord vooralsnog vast aan
een opbrengst van € 0,9 miljard in 2021 op basis van een doelmatigheidskorting
van 1% bij de medisch-specialistische zorg, geestelijke gezondheidszorg en
wijkverpleging in combinatie met het macrobeheersinstrument als stok achter de
deur.
Het CPB heeft eerder aangegeven dat de besparing verder kan toenemen als
partijen erin slagen gerichte afspraken te maken over een verbetering van de
doelmatigheid in de zorg, bijvoorbeeld in het kader van hoofdlijnenakkoorden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dijksma (PvdA)
over het meldpunt Verspilling in de zorg.
Dit meldpunt is in 2013 in het leven geroepen. Meldingen die hier zijn
binnengekomen zijn meegenomen in het Programma ‘Aanpak verspilling in de
Pagina 53 van 74

zorg’ dat mijn ambtsvoorgangers in juni 2016 aan de Kamer hebben verzonden.
Trapliften waren destijds niet in beeld, het ging vooral om rolstoelen.
De VNG maakte in 2014 een handreiking voor gemeenten (de Handreiking Inkoop
hulpmiddelen). Deze bevat een aparte paragraaf over het tegengaan van
verspilling. Het gaat dan om hergebruik van hulpmiddelen, het zo efficiënt
mogelijk inzetten ervan, poolbeheer bij collectief gebruik, overname in geval van
het einde van het contract, onderhoud en reparatie.
Als het gaat om een traplift, dan is hergebruik mogelijk indien die nog aan de
veiligheidsvoorschriften voldoet en afhankelijk van de vraag of het rendabel is om
deze te hergebruiken. Voor zover sprake is van verkwisting of ander niet efficiënt
gebruik van dit hulpmiddel, wil ik samen met de VNG, gemeenten, cliënten en
leveranciers bezien hoe we nog een vervolgstap kunnen zetten in het tegengaan
van verspilling.
Antwoord van de staatsecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber
(CU) over het budget voor 2018 voor Siriz en Fiom op basis van de bedragen in
2017 en daar bovenop duidelijkheid over de besteding van de extra middelen die
vrijgemaakt worden voor het dossier onbedoelde (tiener)zwangerschappen. Fiom,
Siriz, Rutgers kunnen inderdaad conform de toezegging van de vorige
staatssecretaris een subsidieaanvraag indienen voor 2018 voor hetzelfde budget
als in 2017. De middelen heb ik hiervoor op de begroting voor deze partijen
gereserveerd. De aanvragen van Siriz en Fiom zal ik welwillend op de inhoud
beoordelen.
In januari ga ik om de tafel met veldpartijen om over de inzet op het dossier en
de in het Regeerakkoord genoemde middelen voor onbedoelde
(tiener)zwangerschappen te spreken. Na verdere uitwerking van de middelen die
in het Regeerakkoord gereserveerd zijn voor onbedoelde zwangerschappen, zal ik
u informeren over mijn inzet op dit dossier.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid DikFaber (CU) over het streven naar een rookvrije generatie. Het bevorderen van een
rookvrije generatie is een prioriteit van dit kabinet. Dit kabinet werkt ook aan een
preventieakkoord met een focus op roken en overgewicht. Jongeren roken steeds
minder, steeds meer scholen en speeltuinen worden rookvrij gemaakt en steeds
meer zorgprofessionals zijn actief als het gaat om stoppen met roken. Dit proces
wil het kabinet verder versterken, in nauwe samenwerking met zorgprofessionals
en maatschappelijke organisaties, zoals de Alliantie Nederland Rookvrij. Mijn inzet
is dat het preventieakkoord met een groot aantal partijen hier een stevige impuls
aan geeft. Ik streef ernaar het preventieakkoord voor de zomer van 2018 te
sluiten. Daarnaast wordt de accijns op tabaksproducten deze periode verhoogd. Er
komt deze kabinetsperiode ook een uitstalverbod voor verkooppunten, een verbod
op aantrekkelijke pakjes voor tabaksproducten en schoolterreinen zijn vanaf 2020
rookvrij.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid DikFaber (CU) over een actieplan suïcidepreventie.
VWS is met 113Zelfmoordpreventie in overleg om tot een gedegen verdere
intensivering van suïcidepreventie te komen. Een plan hiervoor wordt begin 2018
verwacht, waarbij zowel ingezet zal worden op intensivering van de geboden hulp
als verdieping en verbreding van verschillende specifieke trajecten waaronder de
regionale aanpak suïcidepreventie (Supranet Community). Ik zal u hierover in het
begin van 2018 verder informeren.
Pagina 54 van 74

Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over hoe de minister ervoor gaat zorgen dat het beschikbare geld, zoals is
afgesproken in het bestuurlijk akkoord met de huisartsen, beschikbaar blijft voor
de aanpak van knelpunten en beter nog ook daadwerkelijk wordt ingezet.
In het hoofdlijnakkoord huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg 2018 hebben
partijen afgesproken om te investeren in de huisartsenzorg. Doel is om de
toenemende vraag aan zorg beter op te kunnen vangen en de samenwerking te
bevorderen. De investeringen moeten terecht komen bij het praktijkmanagement,
de avond/nacht/weekend-zorg, ouderenzorg, achterstandswijken en in de
organisatie en infrastructuur. Afgesproken is dat zorgverzekeraars zich samen met
huisartsen in 2018 zullen inzetten om hier lokaal en regionaal afspraken over te
maken. Hiervoor is in het hoofdlijnakkoord een groeipercentage van maximaal
2,5% overeengekomen. Op dit moment is de contractering van huisartsenzorg en
multidisciplinaire zorg voor 2018 nog in volle gang. Begin november is in een
bestuurlijk overleg nogmaals afgesproken dat de gemaakte afspraken in het
hoofdlijnakkoord niet vrijblijvend zijn. Met partijen uit het akkoord huisartsenzorg
en multidisciplinaire zorg is afgesproken om begin van 2018 te bespreken hoe de
landelijke afspraken vertaald zijn naar lokale contractafspraken. De lessen die
hieruit getrokken worden zullen input zijn voor het nieuwe hoofdlijnakkoord 2019.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over positieve gezondheid. Het is mijn inzet dat gezamenlijke besluitvorming
tussen patiënt en zorgverlener de standaard is in de zorg. Ik vind dat hierbij niet
alleen moet worden gekeken naar fysieke levensuitdagingen, zoals de aan- of
afwezigheid van ziekte. Voor de kwaliteit van leven van patiënten zijn ook andere
aspecten van belang, aspecten die mede worden bepaald door de persoonlijke
omstandigheden van die patiënt. Ook de afspraken tussen zorgverlener en
zorgverzekeraar moeten nog veel meer gericht zijn op uitkomsten die voor
patiënten van belang zijn. Het is daarom mijn voornemen dat over vijf jaar voor
de helft van de ziektelast uitkomstinformatie beschikbaar is. Hiermee kunnen
patiënten en zorgverleners beter samen beslissen over de behandeling en kunnen
zorgverzekeraars en zorgaanbieders afspraken maken die meer gericht zijn op
kwaliteit. Het is mijn inzet dat hierover ook afspraken worden gemaakt in de
hoofdlijnenakkoorden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over de implementatie van het kwaliteitskader palliatieve zorg.
In het Regeerakkoord is extra geld uitgetrokken voor de (organisatie) van
palliatieve zorg. Over de exacte besteding van de middelen moet nog definitieve
besluitvorming plaatsvinden. Na besluitvorming wordt u hierover zo spoedig
mogelijk geïnformeerd. Op hoofdlijnen kan ik u meedelen dat ik de organisatie,
kwaliteit en bekendheid van palliatieve zorg wil versterken, alsmede een impuls
wil geven aan de inzet van vrijwillige palliatieve zorg. Ik heb daarbij ook zeker
aandacht voor het recent ontwikkelde kwaliteitskader palliatieve zorg.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over het manifest ‘Waardig ouder worden’.
Ik vind het heel belangrijk dat het manifest ‘Waardig ouder worden’ ter hand
wordt genomen, zoals in het Regeerakkoord is vermeld. Ik heb de thema’s
bestrijding van eenzaamheid, herwaardering van ouderdom, passende
woonvormen en de begeleiding van mensen met levensvragen expliciet benoemd
in mijn brief over het ‘Pact voor de Ouderenzorg’. Ook ga ik in mijn brief in op
langer thuis kunnen blijven wonen en verpleeghuiszorg. De verschillende opgaven
Pagina 55 van 74

uit het Regeerakkoord vragen een verschillende aanpak: bij de opgave voor
palliatieve zorg of voor eenzaamheid zijn bijvoorbeeld andere partijen betrokken.
Om ervoor te zorgen dat een en ander adequaat kan worden uitgewerkt, volgt een
separate aanpak. Daarbij zal ik uiteraard wel het integrale beeld in de gaten
houden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over de organisatie en samenhang van de palliatieve zorg.
In het Regeerakkoord is extra geld uitgetrokken voor de (organisatie) van
palliatieve zorg. Over de exacte besteding van de middelen moet nog definitieve
besluitvorming plaatsvinden. Na besluitvorming wordt u hierover zo spoedig
mogelijk geïnformeerd. Op hoofdlijnen kan ik u meedelen dat ik de organisatie,
kwaliteit en bekendheid van palliatieve zorg wil versterken, alsmede een impuls
wil geven aan de inzet van vrijwillige palliatieve zorg. Ik heb daarbij ook zeker
aandacht voor het recent ontwikkelde kwaliteitskader palliatieve zorg. Het is
evident dat ik hierbij ook de kennis en ervaring van professionals en vrijwilligers
betrek. Ik wil daarbij in ieder geval de huidige Stuurgroep Palliatieve Zorg die zich
buigt over het Nationaal Programma Palliatieve Zorg actief benutten.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over hoe de minister ervoor wil zorgen dat mantelzorg ook integraal deel uit gaat
maken van goede zorg.
Naast de formele zorg en ondersteuning aan huis wordt veel zorg geleverd door
mantelzorgers en vrijwilligers. Maar liefst 4 miljoen mensen in Nederland zorgen
als mantelzorger voor een ander. Zij kunnen veel betekenen, maar hebben soms
zelf ook ondersteuning nodig. Ik wil daarom met gemeenten en andere betrokken
partijen concrete afspraken maken hoe de € 10 mln in het Regeerakkoord voor
respijtzorg en dagopvang gericht ingezet worden ten behoeve van mantelzorgers.
Deze afspraken maken ook onderdeel uit van de voornemens uit het Pact voor de
ouderenzorg en Langer Thuis. De exacte besteding van de middelen moet nog
nader worden uitgewerkt. U wordt hierover in de eerste helft van 2018
geïnformeerd.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over een thematisch onderzoek naar bereikbaarheid en vergoeding van geestelijke
verzorging is.
De kennissynthese die ZonMW heeft uitgevoerd ten aanzien van de geestelijke
verzorging4 en het onderzoeksvoorstel dat de landelijke beroepsvereniging
Vereniging voor Geestelijke Verzorgers aan het formuleren is over eigen
financieringsgrond van geestelijke verzorging, maakt een extra thematisch
onderzoek door de IGJ i.o. of NZA niet nodig. Tevens heb ik met de NZa
rondetafelgesprekken in voorbereiding om knelpunten in de bekostiging aan te
pakken. Geestelijke verzorging krijgt daarin ook een plek. Dat gebeurt in het
eerste kwartaal van 2018. De IGJ i.o. heeft mij gemeld dat er geen signalen zijn
binnen gekomen over onvoldoende bereikbaarheid van de geestelijke verzorging
en dat zij het onderwerp meeneemt in het kader van het toezicht op de
persoonsgerichte zorg.
Ik apprecieer de motie op een 3 en laat de keuze aan de Kamer.

4

https://www.zonmw.nl/nl/onderzoek-resultaten/palliatieve-zorg/kennissynthesegeestelijke-verzorging/

Pagina 56 van 74

Wanneer de Kamer zou aandringen op een (thematisch) onderzoek ten aanzien
van de beschikbaarheid en vergoeding van de geestelijke verzorging vat ik dit op
als een onderzoek dat ik kan laten doen door de NZa of ZonMW waarbij ik de
ervaringen van de IGJ i.o. zal betrekken.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over de stand van zaken van de werkgroep voor meervoudig complex
gehandicapte kinderen.
Op 7 september jl. is de werkgroep ‘Wijzienjewel” van start gegaan. In eerste
instantie wordt bij acht gezinnen met een kind met zeer ernstige meervoudige
beperking de situatie in kaart gebracht, waarbij zo mogelijk direct wordt geholpen
bij het oplossen van knelpunten. Vervolgens zal de werkgroep de verbeteringen
daar waar mogelijk vertalen naar generieke oplossingen dan wel aanbevelingen
voor een bredere groep.
De werkgroep kent een looptijd van twee jaar. Naar verwachting zal ik u in het
voorjaar 2018 informeren over de eerste uitkomsten. De uitkomsten van deze
werkgroep zal ik meenemen bij de vormgeving van meer maatwerk in de Wlz-zorg
thuis.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over de bekostiging van koosjere maaltijden als onderdeel van de component
verblijf bij Wlz-zorg.
Aanbieders die Wlz-zorg leveren, krijgen een integraal tarief voor de componenten
woonzorg, dagbesteding, behandeling en verblijf. Voeding maakt daarbij
onderdeel uit van de component verblijf. Er zijn geen specifieke bekostigingsregels
voor de vergoeding van maaltijdverstrekking volgens religieuze gebruiken. Ik vind
het erg belangrijk dat cliënten oud kunnen worden in een omgeving die aansluit
bij de manier waarop zij in het leven willen staan. Aanbieders hebben daarom de
vrijheid om zelf te besluiten hoe zij de financiële middelen willen besteden.
Zorgcentra hebben dus ook de ruimte om meer nadruk te leggen op de
maaltijdverstrekking. Daarbij geldt dat via de Wet kwaliteit, klachten en geschillen
zorg, is geregeld dat zorgaanbieders zorg, eten en drinken moeten leveren,
passend bij de reële behoefte van de cliënt. Bovendien hebben cliëntenraden op
grond van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) verzwaard
adviesrecht over het eten en drinken, zodat dit aansluit bij specifieke behoeften
van de bewoners in een instelling.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over de zorgval.
Met de hervorming van de langdurige zorg is de verpleging en verzorging voor
mensen die thuis wonen onder de Zvw komen te vallen. Deze wijkverpleging is er
juist voor bedoeld om mensen langer thuis te laten wonen met passende zorg. Als
iemand is aangewezen op 24 uur zorg in de nabijheid of permanent toezicht, biedt
de Wet langdurige zorg een integraal pakket aan zorg. Als de cliënt dat wenst gaat
deze zorg gepaard met verblijf in een instelling, maar de zorg kan in veel gevallen
ook thuis worden verleend.
De overgang vanuit de Zvw/Wmo naar Wlz-zorg in de thuissituatie levert soms
problemen op. Zoals in het artikel van Trouw en in de uitzending van De Monitor
werd aangegeven, komt het voor dat mensen bij een overgang naar Wlz juist
minder verpleging thuis ontvangen dan onder de Zvw het geval was. Dit gaat in
tegen de verwachting dat mensen juist Wlz-zorg gaan ontvangen omdat er steeds
Pagina 57 van 74

meer zorg nodig is. Bovendien geldt in de Wlz een eigen bijdrage die hoger kan
uitpakken dan mensen gewend waren.
Ik ben me er van bewust dat het probleem van de zorgval bestaat en dat deze
niet goed is uit te leggen aan de cliënt en hun naasten. Voor mij staat voorop dat
mensen de juiste zorg op de juiste plek moeten ontvangen, of dat nu vanuit de
Zvw/Wmo is of vanuit de Wlz. Ik doe onderzoek naar de omvang van de zorgval.
Daarnaast zal ik een verkenning doen naar mogelijke maatregelen om de zorgval
te voorkomen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over het ondersteunen van experimenten in het kader van de sociale benadering
van bijzonder hoogleraar Anne-Mei The.
Ik vind de sociaal psychologische interventies waar hoogleraar Anne-Mei The over
schrijft veelbelovend; door hierin te investeren wordt bijgedragen aan de
levenskwaliteit én kunnen onnodige medische kosten worden uitgespaard. Ik ben
daarom bereid om – in samenhang met het programma ‘Dementiezorg voor
elkaar’ – te onderzoeken hoe ik experimenten met het verbinden van zorg en
welzijn volgens de sociale benadering kan ondersteunen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over euthanasie bij psychiatrische patiënten, de deskundigheid van de RTE’s hierin
en de herziening van de richtlijn van de NVvP. De RTE’s (Regionale
Toetsingscommissies Euthanasie) zijn zich bewust van deze vraag en hebben er
recent voor gezorgd dat er twee psychiaters zitting hebben in een
toetsingscommissie euthanasie.
De komende tijd zal ik het evaluatierapport van de euthanasiewet grondig
bestuderen, om een standpunt over de verschillende uitkomsten op te stellen,
waaronder euthanasie bij psychiatrisch patiënten en de toetsingpraktijk.
Hiertoe zal ik in gesprek gaan met de beroepsgroep van psychiaters, maar ook
met de RTE’s. Het kabinetsstandpunt op de wetsevaluatie zal naar verwachting in
de eerste helft van 2018 aan uw Kamer gestuurd worden.
De richtlijn van de NVvP (Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie) uit 2009 wordt
momenteel herzien. Deze herziening wordt uitgevoerd door de NVvP zelf en zij
geven aan dat de nieuwe richtlijn naar verwachting in het eerste kwartaal van
2018 zal verschijnen.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Dik-Faber (CU)
over de maatschappelijke diensttijd. De maatschappelijke diensttijd moet
bevorderen dat iedere jongere de mogelijkheid heeft om via maatschappelijke
projecten bij te dragen aan de samenleving. Hierbij krijgen jongeren de ruimte
zichzelf te ontplooien en hun talenten (verder) te ontwikkelen. Om de
maatschappelijke diensttijd tot een succes te maken is het nodig voortdurend aan
te sluiten bij het perspectief van de jongere zelf. Via een interactief proces willen
we bij jongeren een beweging op gang brengen. Dit doe ik in nauwe
samenwerking met mijn collega’s van OCW, SZW, de VNG/gemeenten en een
groot aantal maatschappelijke organisaties, zoals vrijwilligerskoepel NOV, de
Nationale Jeugdraad, Young Impact en vele anderen en – niet in de laatste plaats
– met jongeren zelf.
In januari en februari 2018 vinden focusgroepen en een werkconferentie met alle
betrokken partijen plaats. In gezamenlijkheid maken we een ontwerpschets van
de maatschappelijke diensttijd. Het is mijn ambitie dat in het voorjaar een
ontwerpschets van de maatschappelijke diensttijd gereed is. Vervolgens ben ik
van plan pilots te ontwikkelen en starten naar verwachting na de zomer de eerste
trajecten.
Pagina 58 van 74

Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Arissen (PvdD)
over de brandbrief van longartsen en het Longfonds over luchtvervuiling.
De brandbrief van longartsen en het Longfonds waarin ze aangeven dat
luchtvervuiling veel gezondheidsklachten veroorzaakt is verontrustend maar ook
bekend. Het is dan ook niet voor niets dat Nederland veel aandacht besteedt aan
luchtkwaliteit en wetgeving heeft op dit terrein. Ik verwijs u voor nadere uitleg
van de wetgeving inzake luchtkwaliteit en fijnstof naar mijn collega van het
ministerie van I&W.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Arissen
(PvdD) over de resultaten van het preventiebeleid in de afgelopen
kabinetsperiodes. Er is in de afgelopen kabinetsperiodes veel gedaan en bereikt op
preventiebeleid. De bevolkingsonderzoeken naar kanker, het
rijksvaccinatieprogramma en de neonatale hielprikscreening hebben tot
aanzienlijke gezondheidswinst geleid. Verder zijn de afgelopen jaren diverse
programma’s in gang gezet waarbij ik met name de gemeenten wil noemen die
hierin hun rol pakken om in hun wijken preventiebeleid gericht in te zetten. Ik wil
een aantal zaken noemen, zonder te pretenderen volledig te zijn.
In de eerste plaats wordt met een groot aantal gezondheidsprogramma’s,
Gezonde School, Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG), Gezond in de stad (GIDS)
in gemeenten met een op de wijk gerichte aanpak preventiemaatregelen
uitgevoerd. In de gemeente Amsterdam is met aantoonbaar resultaat het aantal
jongeren met overgewicht met 12% gedaald.
In de tweede plaats is met meer dan 300 pledges en ruim 2100 partners de
maatschappelijke beweging ‘Alles is gezondheid...’ op stoom. Dit programma
wordt de komende jaren voortgezet.
In de derde plaats is er in diverse gemeenten een samenwerking met
zorgverzekeraars op het gebied van preventie zodat er een breder scala aan
preventiemaatregelen kan worden aangeboden.
Dit alles laat onverlet dat het mijn ambitie is om nog meer resultaten te boeken
met preventie. Het preventieakkoord is daarbij een belangrijke manier om het
commitment en inzet van partijen te intensiveren.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Arissen
(PvdD) over dat overconsumptie van vlees is slecht voor volksgezondheid, milieu,
klimaat en biodiversiteit.
De Gezondheidsraad adviseert over voedingsmiddelen en -patronen die leiden tot
gezondheidswinst. Een van de adviezen is om de consumptie van rood vlees en
met name bewerkt vlees te beperken. Op basis hiervan adviseert het
Voedingscentrum dat onbewerkt mager vlees in een gezond eetpatroon past. Maar
het eten van te veel vlees brengt risico’s voor de gezondheid met zich mee. Rood
en met name bewerkt vlees zoals vleeswaren worden in verband gebracht met
beroerte, diabetes type 2 en kanker. In de Schijf van vijf heeft het
Voedingscentrum bij het advies voor vleesconsumptie ook rekening gehouden met
duurzaamheid. Vlees heeft een hoge milieu-impact. Vooral rood vlees (rund,
varken, geit en schaap) is belastend voor het milieu. Daarom stimuleert het
Voedingscentrum rood en bewerkt vlees te vervangen door plantaardige eiwitten
zoals peulvruchten, ongezouten noten of ei.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Arissen
(PvdD) over het belang van gezond en duurzaam eten op scholen, sport- en
zorginstellingen. Ik vind een gezond voedingspatroon, waarin ruimte is voor
gezonde en duurzame voeding, van groot belang. De omgeving heeft hierop een

Pagina 59 van 74

grote invloed. Het is daarom belangrijk dat plekken waar kinderen en volwassenen
veel aanwezig zijn, zoals scholen, sportverenigingen en zorginstellingen, de
gezonde keuze aanbieden. Via programma’s als Gezonde School en Team Fit
worden dergelijke plekken steeds gezonder. Inmiddels heeft bijvoorbeeld een
derde van alle schoolkantines een gezond aanbod. Deze stijgende lijn wil ik
doorzetten: in het onderwijs, in sportverenigingen en in zorginstellingen. Dit
thema zal in het te sluiten preventieakkoord ook een plek krijgen.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Arissen
(PvdD) over belang van borstvoeding en het faciliteren dat moeders optimaal
gestimuleerd worden. Ik ben het met u eens dat borstvoeding de beste voeding is
voor een pasgeboren baby. Flesvoeding is een goed alternatief als de moeder
geen borstvoeding (meer) kan geven. Flesvoeding mag op geen enkele wijze als
alternatief voor borstvoeding gepromoot worden. Pasgeboren baby’s behoren tot
de meest kwetsbare groep consumenten. Uiteindelijk is het de keus van de
moeder om te beslissen borstvoeding te geven.
Het Voedingscentrum informeert moeders en zorgprofessionals over het belang
van borstvoeding. Samen met het Platform Borstvoeding en via de Landelijke
Borstvoedingsraad richt het Voedingscentrum zich op het ondersteunen van
moeders die gekozen hebben om borstvoeding te geven zodat zij zolang
borstvoeding geven als zij van plan waren.
Er is een multidisciplinaire richtlijn borstvoeding opgesteld die zorgverleners
ondersteunt bij de begeleiding van moeders. De richtlijn wordt door een groot
aantal beroepsverenigingen onderschreven.
Het Voedingscentrum heeft een beeldmerk ‘voeden kan hier’ in het leven
geroepen om de acceptatie van borstvoeding geven in het openbaar te
bevorderen. Hiermee geven openbare gelegenheden aan dat vrouwen die de borst
geven welkom zijn. Gemeenten met veel locaties met dit beeldmerk krijgen de
titel ‘borstvoedingsvriendelijk’.
In de Arbeidsomstandighedenwet en de Arbeidstijdenwet is geregeld dat een
moeder haar kind tijdens de eerste 9 maanden onder werktijd borstvoeding mag
geven of mag kolven. Werkgevers zijn verplicht om de tijd die de werknemer
gebruikt voor het geven van borstvoeding of om te kolven te betalen. De
werkgever is verplicht om een schone, afsluitbare ruimte beschikbaar te stellen.
Als het lastig is borstvoeding en werk te combineren, kan de moeder hulp vragen
aan een lactatiedeskundige.
Antwoord op de vraag van het Kamerlid Arissen (PvdD) over wettelijke norm van
groen in de leefomgeving. Ik onderschrijf dat groen in steden en dorpen van
belang is voor de gezondheid en het welzijn van mensen. Het is belangrijk dat
mensen bewegen en het helpt als hun woon- en leefomgeving daartoe uitnodigt.
Gemeenten zijn zich ook zeer bewust van het belang van groen voor een gezonde
leefomgeving en hebben het wettelijke instrumentarium om daar invulling aan te
geven en de belangen van gezondheid te wegen ten opzichte van alle andere
zaken als veiligheid en economische ontwikkeling. Zij bereiden zich bovendien
voor op de Omgevingswet waarin gezondheid ook als onderdeel van het
afwegingskader is opgenomen.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Arissen
(PvdD) over kidsmarketing, of het past in het preventiebeleid en of de
staatssecretaris bereid is met dwingende wetgeving te komen. Voedingsreclame
heeft invloed op het koop- en eetgedrag. In de Reclamecode voor
Voedingsmiddelen (RvV) zijn afspraken gemaakt wat wel toelaatbaar wordt geacht
Pagina 60 van 74

en wat niet. Artikel 8 en verder van de RvV ziet toe op specifiek de marketing die
gericht is op kinderen. Het is belangrijk, ook voor de preventie van ongezond
eetgedrag, dat de afspraken uit de RvV worden nageleefd. De afgelopen maanden
heeft onderzoeksbureau Panteia de naleving van de afspraken gemonitord. Dit
onderzoeksrapport zal ik u in januari 2018 doen toekomen, waarbij ik mijn beleid
op dit onderwerp nader zal toelichten en in zal gaan op de toezegging van de
Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI) om te onderzoeken of het
mogelijk is extra afspraken te maken in de RvV om ‘licensed media characters’ op
voedingsproducten voor kinderen te beperken.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Arissen (PvdD)
over het altijd mee kunnen nemen van een huisdier naar een instelling.
Het houden van een huisdier kan belangrijk zijn voor de kwaliteit van leven van
een oudere en het is verdrietig als iemand van zijn of haar huisdier gescheiden
wordt doordat het dier niet mee kan naar een verpleeghuis. Omdat bij het bieden
van goede zorg de wensen en behoeftes van een cliënt centraal zouden moeten
staan, vind ik dat verpleeghuizen zich moeten inspannen om het meenemen van
een huisdier mogelijk te maken. Tegelijkertijd begrijp ik dat dit niet altijd mogelijk
is, bijvoorbeeld vanwege het effect op andere bewoners of de huisvestingssituatie.
Het is raadzaam dat ouderen die naar een verpleeghuis gaan dit aspect
meenemen bij de keuze voor een verpleeghuis en het gesprek aangaan met de
instelling over wat wel en niet mogelijk is, eventueel met hulp van mantelzorgers
of vrijwilligers.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Arissen (PvdD)
over de stapeling van de zorgkosten, bijvoorbeeld bij het betalen van
advieskosten aan de apotheker bij de verstrekking van medicatie.
Bij het ophalen van een geneesmiddel bij de apotheek, betaal je naast de prijs
van het geneesmiddel ook voor de farmaceutische zorgverlening van de apotheek.
Voordat een geneesmiddel aan een patiënt wordt verstrekt, controleert het
apotheekteam of het geneesmiddel bij de patiënt past, of de dosering klopt, of er
geen wisselwerkingen optreden met andere geneesmiddelen die de patiënt
gebruikt, en wordt praktische informatie aan de patient verstrekt. Hiervoor betaal
je per geneesmiddel standaard terhandstellingkosten. Bij de start van het gebruik
van een geneesmiddel zijn de risico’s hoger en is er extra aandacht nodig voor de
patiënt. Als patiënt betaal je dan nog extra kosten voor een terhandstelling
inclusief begeleidingsgesprek. Ik ondersteun een veilig en effectief gebruik van
geneesmiddelen. Daarom betalen patiënten voor het leveren van verantwoorde
farmaceutische zorg.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) over het samen met de minister van Buitenlandse Zaken aankaarten
van de te hoge prijzen voor medicijnen. Wat mevrouw Sazias vraagt doe ik al. Zie
bijvoorbeeld het initiatief op gezamenlijke inkoop door België, Nederland,
Luxemburg en Oostenrijk. In mijn recente voortgangsbrief geneesmiddelenbeleid
van 16 november 2017 (Kamerstukken II, vergaderjaar 2017-2018, 29477 nr.
452) ben ik hier uitvoeriger op ingegaan, hier herhaal ik een passage uit deze
brief: “Nederland heeft tijdens het EU voorzitterschap een prioriteit gemaakt van
geneesmiddelensamenwerking op politiek- en beleidsniveau tussen lidstaten. De
actiepunten in de Raadsconclusies van juni 2016 zijn daar uit voortgekomen. Ik
blijf me samen met de roulerende EU voorzitters inspannen om aan deze
actiepunten verdere uitwerking te geven.”

Pagina 61 van 74

Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over het verschil tussen de opbrengsten die het kabinet en het CPB rekenen voor
de taakstelling hoofdlijnenakkoorden.
Op basis van het Regeerakkoord is het de bedoeling om met nieuwe
hoofdlijnenakkoorden voor de medisch-specialistische zorg, geestelijke
gezondheidszorg, huisartsen- en multidisciplinaire zorg en wijkverpleging een
opbrengst te realiseren die oploopt tot € 1,9 miljard vanaf 2021. Uitgangspunt is
dat deze financiële opgave gerealiseerd wordt, gekoppeld aan een inhoudelijke
agenda.
Het CPB houdt in de doorrekening van het Regeerakkoord vooralsnog vast aan
een opbrengst van € 0,9 miljard in 2021 op basis van een doelmatigheidskorting
van 1% bij de medisch-specialistische zorg, geestelijke gezondheidszorg en
wijkverpleging in combinatie met het macrobeheersinstrument als stok achter de
deur.
Het CPB heeft eerder aangegeven dat de besparing verder kan toenemen als
partijen erin slagen gerichte afspraken te maken over een verbetering van de
doelmatigheid in de zorg, bijvoorbeeld in het kader van hoofdlijnenakkoorden.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) over meer bewegen of gymlessen op school. Beweegonderwijs of
gymlessen op school valt onder de beleidsverantwoordelijkheid van de minister
voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media. Vanuit VWS wordt er aandacht
gevraagd voor het laten bewegen van leerlingen tussen de lessen door en tijdens
de les. Dit sluit ook aan bij de doelstellingen uit het programma Gezonde School.
Het onderwerp bewegen zal daarnaast een thema zijn in het preventieakkoord.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over ondervoeding bij ouderen. Ondervoeding bij ouderen komt helaas veel voor.
Het is belangrijk dat ouderen zelf en familieleden en verzorgers ondervoeding
tijdig herkennen, weten wat ze hieraan kunnen doen en hiermee zelf aan de slag
gaan. Op verzoek en met financiering van het ministerie van VWS heeft de
Stuurgroep Ondervoeding het project ‘Goed gevoed ouder worden’ uitgevoerd. De
resultaten van de afgeronde projecten zijn via de website van de stuurgroep
opvraagbaar. Ook het Voedingscentrum verspreidt informatie richting het publiek
en zorgprofessionals. Met deze kennis kunnen organisaties, ouderen zelf,
verwanten, professionals etc. zelf ook bewust met voeding en ondervoeding
omgaan.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over op welke manier middelen vrij gemaakt worden voor
eenzaamheidsbestrijding. Ik zet me er de komende tijd hard voor in eenzaamheid
onder ouderen te verminderen. Dit doe ik in het kader van het ‘Pact voor
Ouderenzorg’, waarin ik me richt op de verpleeghuiszorg, zorg voor ouderen die
langer thuis wonen en eenzaamheid. In de brief die ik uw Kamer hierover
afgelopen week stuurde heb ik de hoofdlijnen daarvan uiteengezet. Uiteraard zet
ik de middelen uit het Regeerakkoord hier zo goed mogelijk voor in. Ik spreek
voor de aanpak eenzaamheid met veel partijen en kom met een programma. Ik
breng u daar dit voorjaar van op de hoogte.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) over wat de minister gaat doen aan het bericht dat de aanvullende
verzekering in gevaar dreigen te komen. De Nederlandsche Bank (DNB)
Pagina 62 van 74

concludeert dat de aanvullende verzekering verlieslatend dreigt te worden en
daarom in deze vorm op termijn kan verdwijnen. Wat we niet moeten vergeten, is
dat we in Nederland al een heel ruim basispakket hebben. De huisarts, acute zorg,
het ziekenhuis, medicijnen, wijkverpleging, geestelijke gezondheidszorg,
kraamzorg, noem maar op. Dat zit allemaal in het basispakket. Aanvullende
verzekeringen zijn echt aanvullend, de overheid gaat daar niet over. DNB
constateert dat mensen steeds kritischer worden en alleen verzekeren wat zij echt
nodig hebben. Dit kan ook steeds gemakkelijker, door alle vergelijkingssites. Ik
vind het prima dat mensen goed kijken of ze aanvullende verzekeringen wel echt
nodig hebben. Maar als alleen zorg verzekerd wordt die ook daadwerkelijk
geconsumeerd wordt, is de consequentie natuurlijk wel dat ofwel de premie van
de aanvullende verzekeringen omhoog gaan, ofwel de pakketten kleiner worden
tegen dezelfde prijs. Daarmee wordt de uitgebreide aanvullende zorg minder
toegankelijk. Zie voor nadere toelichting de commissiebrief van 11 december
jongstleden inzake reactie op bericht 'Einde aanvullende verzekering dreigt'.
Hoewel de zorgverzekeraars zelf over de aanvullende verzekeringen gaan wil ik de
signalen serieus nemen en ik zal deze nader analyseren. Hierop kom ik volgend
jaar bij uw Kamer terug.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over het buiten de bezuiniging houden van de wijkverpleging.
Zoals opgenomen in het Regeerakkoord zijn wij voornemens opnieuw
hoofdlijnenakkoorden te sluiten in de medisch-specialistische zorg, geestelijke
gezondheidszorg, huisartsen- en multidisciplinaire zorg en wijkverpleging met een
totale opbrengst die oploopt tot € 1,9 miljard per jaar vanaf 2021.
De Kamer heeft motie Asscher (TK, vergaderjaar 2017-2018, 34 700, nr. 38) over
het niet bezuinigen op de wijkverpleegkundigen kamerbreed aanvaard. Deze
motie zal betrokken worden bij de invulling van de nieuwe hoofdlijnenakkoorden
en de gesprekken die wij hierover met de sectoren voeren.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) over marktwerking in de zorg en maatregelen die het kabinet wil
nemen. In het Regeerakkoord is afgesproken dat het huidige stelsel met private
zorgaanbieders en –verzekeraars onder publieke randvoorwaarden in stand wordt
gehouden en dat maatregelen worden genomen om het stelsel waar nodig te
verbeteren. In het Regeerakkoord staan ook enkele maatregelen toegelicht die het
kabinet in dat verband voornemens is te nemen. Het gaat bijvoorbeeld om het
stimuleren van gelijkgerichtheid binnen ziekenhuizen via participatie of loondienst,
zodat wordt bevorderd dat raad van bestuur en medisch specialisten dezelfde
doelstellingen nastreven. Daarnaast is van belang dat de (toepassing van de)
mededingingsregels keuzemogelijkheden beschermt en tegelijkertijd ruimte biedt
voor samenwerking die in het belang is van patiënten en verzekerden. Ook wordt
ingezet op maatregelen die erop zijn gericht dat niet alleen de prijs maar ook de
kwaliteit centraal staat bij de zorginkoop, zoals het vergroten van het inzicht in de
kwaliteit van zorg via de ontwikkeling van uitkomstindicatoren.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over fraude met het pgb en waarom het lang duurt voordat er wordt ingegrepen.
Onderzoek naar vermoedens van fraude is vaak complex en tijdrovend.
Tegelijkertijd moeten fraudesignalen zorgvuldig worden afgehandeld, ook om te
voorkomen dat zorgaanbieders onterecht in het beklaagdenbankje belanden.
Pagina 63 van 74

Het toekomst- en fraudebestendig maken van het pgb vraagt om een brede en
gedifferentieerde benadering, waarbij zowel wordt ingezet op preventie als op
effectieve controle en handhaving. De komende tijd ga ik bezien welke stappen
nodig zijn. Ik betrek daarbij de resultaten uit het onderzoek dat mijn
ambtsvoorganger heeft uitgezet naar regie en vertegenwoordiging bij het pgb. Ik
5
verwijs hiervoor naar mijn stand van zaken brief over het pgb van 8 december jl .
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) over de preventiecoalitie ouderen. Ik besteed de komende
regeringsperiode veel aandacht aan preventie bij kinderen en ouderen. De
ouderenbonden zijn bijvoorbeeld ook uitgenodigd bij de rondetafelgesprekken in
het kader van het preventieakkoord. Ook wordt er een ouderennetwerk onder
‘Alles is gezondheid…’ ingericht in nauwe samenwerking met het netwerk Beter
Oud. Ik zal u daarover begin volgend jaar uitgebreider informeren.
Antwoord van de staatsecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) over dat de vrijblijvendheid er af moet bij leefstijlverbetering. Mijn
ambitie is om in het preventieakkoord wederkerige afspraken te maken met
partijen. In die zin ben ik het met u eens dat er daarmee minder sprake moet zijn
van vrijblijvendheid. U verbindt dit echter aan het wisselend aanbod van
gemeenten. Ik wil benadrukken dat gemeenten ruimte nodig hebben als het gaat
om preventiebeleid. Want zij moeten maatwerk leveren dat is toegesneden op de
problematiek van hun inwoners. Een gevarieerd aanbod is daar het resultaat van.
Dit sluit niet uit dat gemeenten van elkaar kunnen leren en aanbod kunnen
kopiëren van elkaar.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over de ambitie van de minister om op het terrein van aanbestedingen gemeenten
te helpen met best practices.
Graag bevestig ik dat ik de ambitie heb om gemeenten op tal van manieren te
helpen om tot een betere aanbestedingspraktijk te komen. Best practices zijn een
manier om daarin te voorzien, maar er zijn meer methodes. Zoals aangegeven in
het Regeerakkoord gaat het kabinet de gemeenten hierbij ondersteunen. Daarbij
inventariseren we knelpunten die gemeenten niet zelf kunnen oplossen. Waar
deze knelpunten leiden tot de wens om de EU-regelgeving op onderdelen aan te
passen, zetten we daarop in.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over valpreventie bij ouderen. Valpreventie bij ouderen is belangrijk en er zijn
diverse effectieve interventies voor beschikbaar. Het is belangrijk dat gemeenten
en zorgverzekeraars afspraken gaan maken over de
verantwoordelijkheidsverdeling als het om financiering van valpreventie gaat. Ik
heb geld beschikbaar gesteld via de subsidieregeling preventiecoalities om
hiermee ervaring op te doen.
Daarnaast onderneemt VeiligheidNL in haar programma Vitaal ouder worden
diverse activiteiten rond valpreventie gefinancierd met een subsidie van VWS.
Daarin wordt kennis gedeeld en samengewerkt met beleidsmakers en
(zorg)professionals die in hun praktijk iets met of aan valpreventie kunnen doen,
zoals een gemeente of GGD, praktijkondersteuners en fysiotherapeuten.

5

Kamerstukken II, 2017-2018, 25 657, nr. 296

Pagina 64 van 74

Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) over het eventueel inzetten van het macrobeheersingsinstrument als de
hoofdlijnenakkoorden niet het verwachte resultaat opleveren.
Het streven van het kabinet is erop gericht dat de hoofdlijnenakkoorden tot stand
komen. Mocht dat onverhoopt niet lukken, dan is er sprake van een nieuwe
situatie waarin het macrobeheersingsinstrument kan worden ingezet.
Uitgangspunt is juist dat zorg wordt geleverd die nodig is en dat er een
gemeenschappelijk belang in is gelegen dat de kosten voor de zorgsector macro
gezien beheersbaar blijven zonder dat dat ten koste gaat van de kwaliteit van
zorg. Wanneer een patiënt het idee heeft onnodige zorg te hebben ontvangen,
dan kan dat met de zorgaanbieder, de zorgverzekeraar en uiteindelijk met de NZa
besproken worden.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) of het klopt dat de gecombineerde leefstijlinterventie per 1 januari uit
het basispakket wordt vergoed. Dat is volgens planning niet 1 januari van het
komend jaar, maar ik richt mij op 1 januari 2019. Momenteel werken diverse
partijen hard aan het gereed maken van de regelgeving hiervoor. De ambitie is
om in het begin van 2018 de regelgeving hiervoor zoveel mogelijk gereed te
hebben zodat partijen voldoende voorbereidingstijd hebben voordat de
regelgeving per 1 januari 2019 daadwerkelijk van kracht wordt.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over valboetes. In het mondelinge vragenuur op 7 november 2017 was een
bericht aan de orde over het in rekening brengen van kosten bij het (veelvuldig)
gebruik van alarmeringen. Ik heb de NZa direct gevraagd om in samenwerking
met de brancheorganisaties ActiZ en BTN, een steekproef te doen onder
zorgaanbieders. Dit om te weten te komen of meer zorgaanbieders ten onrechte
deze bepalingen in hun voorwaarden hebben opgenomen. De NZa heeft begin
december deze steekproef afgerond en rapportage uitgebracht. Deze heeft de
Tweede Kamer op maandag 11 december ontvangen.
Ik heb de NZa gevraagd zorgaanbieders aan te spreken over de situatie van
onterechte bijbetalingen. De NZa zal er bij de aanbieders uit de steekproef die
voorwaarden hanteren die strijdig zijn met de aanspraak, op aandringen de
voorwaarden alsnog te wijzigen en de onterechte betalingen te corrigeren.
De patiënt kan de meldactie van de ANBO – waartoe ik de ANBO heb verzocht benutten voor het geval er toch nog onterechte betalingen in rekening gebracht
worden.
Het Zorginstituut heeft in voorbereiding op de steekproef van de NZa de
aanspraak op professionele opvolging van personenalarmering in de Zvw en Wlz
nader gedefinieerd. Dat heeft meer duidelijkheid geschapen over verzekerde zorg.
De NZa is voornemens een informatiekaart uit te brengen. Hierin zal uitleg over
de aanspraak gegeven worden die begrijpelijk is voor patiënten. Bovendien zal
uitgelegd worden wat een patiënt kan doen als hij denkt ten onrechte een
rekening te hebben gekregen (melden bij NZa of ANBO).
Ik heb ActiZ en BTN op 11 december jl. schriftelijk gewezen op de verheldering
van het Zorginstituut en gevraagd actief erop aan te dringen bij hun leden,
zorgaanbieders dus, om situaties van onterechte bijbetalingen te herstellen. Ik
heb hen gevraagd om:
1. Leden te vragen om situaties te herstellen van onjuiste bijbetalingen.
2. Leden te wijzen op de aanspraak en websites en contractvoorwaarden
hierop aanpassen.
Pagina 65 van 74

3. Transparantie te creëren voor de patiënt door helderheid te scheppen in
het aanbod aan personenalarmering.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) of de minister zorgmijding erkent, wat hij hieraan gaat doen en of het
structureel loslaten van de koppeling tussen de zorgkosten en het eigen risico een
optie is. Er zijn diverse acties en maatregelen genomen om de financiële toegang
tot noodzakelijke zorg te borgen:

De zorgtoeslag compenseert voor lage inkomens grotendeels voor de
premie en het eigen risico.

Specifieke zorgvormen zijn uitgezonderd van het eigen risico.
Voorbeelden: huisartsenzorg, wijkverpleging, zorg voor 18-minners,
kraamzorg, verloskundige zorg en zorg bij bepaalde chronische ziekten.

Gemeenten bieden meerkostenregelingen en/of bijzondere bijstand aan
mensen met hoge zorgkosten en/of hebben gemeentelijke collectiviteiten
(met regelingen voor het eigen risico).

Zorgverzekeraars bieden de mogelijkheid het eigen risico gespreid te
betalen.

Zorgverzekeraars kunnen het eigen risico als sturingsinstrument inzetten,
waardoor verzekerden voor bepaalde zorg geen eigen risico meer
verschuldigd zijn.

Er is een fiscale aftrek voor specifieke zorgkosten.
Het Nivel heeft in onderzoek6 naar zorgmijding objectieve data gebruikt (zoals
zorgregistraties en declaratiecijfers). Uit dit onderzoek blijkt dat 3% van de
mensen vanwege financiële redenen afziet van een huisartsenbezoek. Dit
percentage is de afgelopen jaren niet gestegen. Ook is de stijging van het eigen
risico in 2013 niet gepaard gegaan met een stijging van het aantal zorgmijders.
Uit het onderzoek blijkt voorts dat er ook niet-financiële redenen kunnen zijn voor
het mijden van zorg (spontane genezing, angst voor behandeling).
Het kabinet neemt de zorgen van burgers over het betaalbaar houden van de
zorgkosten serieus en kiest daarom voor bevriezing van het eigen risico en een
pakket aan maatregelen om de stapeling van de eigen bijdragen over de
zorgdomeinen (Wmo, Wlz) te beperken. Het kabinet kiest voor het bevriezen van
het eigen risico op € 385 voor de periode tot en met 2021. Het eigen risico is in
deze periode dus losgekoppeld van de stijging van de zorgkosten. Door het
Regeerakkoord komt het eigen risico 75 euro lager uit in 2021 dan bij ongewijzigd
beleid het geval zou zijn geweest. Of dit in de jaren na 2021 ook gelijk blijft, is
een besluit dat een volgend kabinet moet nemen.
Antwoord van de minister van MZS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over de brede invoering van het experiment van zorgverzekeraar VGZ om
huisartsen kleinere praktijken te laten nemen en hiervan de kosten en baten door
te laten rekenen.
Ik acht het van belang dat huisartsen voldoende tijd hebben goede zorg te kunnen
leveren aan patiënten. Door de toegenomen zorgvraag kan de tijd die een huisarts
voor de patiënt heeft afnemen. In het akkoord met de huisartsen is afgesproken
te investeren in de huisartsenzorg en is een groeipercentage van maximaal 2,5%
afgesproken om de toenemende zorgvraag op te kunnen vangen. Het is aan de
zorgverzekeraar en de huisartsen om te bezien welke knelpunten er in de regio
spelen en welke oplossing daarbij passend is. Ik ben bekend met het experiment
waar u naar verwijst en ook de positieve resultaten die hier lokaal mee geboekt
zijn. Er zijn echter vele manieren om de werkdruk te verlagen bij huisartsen, zo
6

Kamerstuk 29689 nr. 664

Pagina 66 van 74

kan bijvoorbeeld de verpleegkundig specialist of physician assistant
werkzaamheden van de huisarts overnemen en zien we steeds vaker dat
huisartsen zich verenigen in groepspraktijken met een praktijkmanager die allerlei
taken uit handen kan nemen. De huisarts heeft hierdoor minder volle spreekuren,
waardoor meer tijd is voor complexere/intensievere zorgvragen. Het idee heeft
mijn sympathie maar ik wil geen landelijke blauwdruk opleggen. Ik neem dit wel
mee in de gesprekken over het hoofdlijnenakkoord. Elke regio heeft zijn specifieke
kenmerken en in de regio moet tot een passende oplossing gekomen worden.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) over hoe ik aankijk tegen een programma voor het aanbieden van het
vaccin tegen gordelroos voor kwetsbare ouderen, bijvoorbeeld in het kader van
een preventieakkoord.
De Gezondheidsraad heeft het via een programma aanbieden van het vaccin niet
geadviseerd omdat het beschikbare vaccin onvoldoende werkt en niet voor
iedereen geschikt is. Het klopt dat een aantal leden van de commissie daar anders
over dacht maar het grootste deel van de experts was het hiermee eens. Op basis
daarvan is besloten geen programma in te stellen. Wel heeft het RIVM er voor
gezorgd dat beter bekend is dat mensen het vaccin zelf, via hun huisarts, kunnen
krijgen. Ik heb begrepen dat er op relatief korte termijn een nieuw vaccin tegen
gordelroos op de markt zal komen. Op dat moment vraag ik de Gezondheidsraad
opnieuw om een advies.
Overigens is het een misverstand dat gordelroos besmettelijk is. Gordelroos is een
uiting op latere leeftijd van een besmetting met waterpokken die iedereen in zijn
jeugd al opgelopen heeft.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Sazias
(50PLUS) of een medicatiebeoordeling veel kan opleveren en standaard vergoed
zou moeten worden zonder eigen risico.
Medicatiebeoordeling is onderdeel van de basisverzekering. De kosten van een
medicatiebeoordeling die onder regie van een apotheker plaatsvindt, vallen in
principe onder het eigen risico van de patiënt. Zorgverzekeraars kunnen ervoor
kiezen om voor hun verzekerden medicatiebeoordeling vrij te stellen van het eigen
risico.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over de compensatie van gemeenten voor de kosten die het abonnementstarief
met zich meebrengt. De vormgeving en de uitvoering van het abonnementstarief
wordt de komende tijd in overleg met betrokken partijen uitgewerkt. Ik zal uw
Kamer hierover nader informeren. Het streven van het kabinet is om de voorhang
van het daarvoor benodigde wijzigingsbesluit plaats te laten vinden in de eerste
helft van 2018.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over de belemmeringen voor een doorbraak bij verpleeghuizen.
In 2018 is er een extra bedrag voor verpleeghuiszorg beschikbaar van € 435
miljoen. Daarmee kunnen er komend jaar 7.000 extra medewerkers fulltime aan
de slag in de verpleegzorg. Dit betekent dat er nu al sprake is van een doorbraak.
Verpleeghuizen krijgen de ruimte om nieuwe medewerkers aan te trekken die een
waardevolle bijdragen kunnen leveren aan de kwaliteit van zorg voor hun
bewoners. De extra middelen zullen na 2018 verder oplopen tot een bedrag van
structureel € 2,1 miljard. Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van 7 december jl.
Pagina 67 van 74

wil ik de komende periode met alle betrokken partijen komen tot een breed
gedragen pact voor de ouderenzorg dat ik de Tweede Kamer in het eerste
kwartaal van 2018 zal toezenden.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
over wanneer mensen een vergunning nodig hebben voor een mantelzorgwoning
dan hebben ze daarbij een mantelzorgverklaring nodig, maar sommige gemeenten
nemen door artsen opgestelde mantelzorgverklaringen niet aan en eisen extra
onderzoek. Zo'n mantelzorgverklaring bestaat wettelijk ook niet. 50Plus vindt dat
er een uniform landelijk formulier nodig is waarbij de handtekening van de
huisarts volstaat.
Vanuit de Wmo 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk ondersteuning te bieden
aan alle mantelzorgers waardoor maatwerk geleverd kan worden. Het vastleggen
van mantelzorgtaken in een ‘mantelzorgverklaring’ of een verklaring via de arts
staat maatwerk in de weg. Wensen en behoeften verschillen per mantelzorger en
mantelzorger zijn is niet statisch. Een ‘mantelzorgverklaring’ is de oplossing niet,
een goed kader om de juiste afwegingen te maken wel.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Sazias (50PLUS)
of de extra middelen op de juiste plek terecht. De komende jaren komt er
geleidelijk meer geld beschikbaar. Dit geld moet doelmatig worden ingezet voor
een betere kwaliteit en niet verloren gaan aan overhead. Meer dan ooit zal
intensief worden gestuurd op kwaliteit. Zoals gemeld in mijn brief van 7 december
2017 over het pact voor de ouderenzorg zal ik ook een benchmark ontwikkelen.
Over de ontwikkeling en het gebruik van een benchmark wordt u later
geïnformeerd. Het is belangrijk dat instellingen zelf weten hoe zij presteren.
Daarvoor komt vergelijkende kwaliteitsinformatie beschikbaar. Zorgkantoren
kopen in aan de hand van het kwaliteitskader en hebben een faciliterende rol,
maar ook de verantwoordelijkheid om zorgaanbieders waar nodig extra te
prikkelen of zelfs aan te jagen om uitvoering te geven aan het kwaliteitskader.
Met de zorgkantoren zal ik in gesprek gaan om de lat hoger te leggen bij de
zorginkoop. Ik zal bovengenoemde kwaliteitsinformatie ook gebruiken bij het
monitoren van de voortgang van het verbeterprogramma verpleeghuizen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over hoe het geld de komende jaren ingezet gaat worden en hoe wordt
vorkomen dat instellingen die het nu al goed doen worden gestraft voor goed
gedrag als extra geld wordt gekoppeld aan verbeterslagen die nog moeten
plaatsvinden. De komende jaren komt er geleidelijk meer geld beschikbaar. Dit
geld moet doelmatig worden ingezet voor een betere kwaliteit, zodat alle
zorgaanbieders gaan voldoen aan de vereisten die zijn opgenomen in het
kwaliteitskader zodat alle cliënten verzekerd zijn van goede zorg. Zorgaanbieders
die goed gedrag vertonen door goede kwaliteit van zorg te leveren op een
doelmatige manier, zijn het voorbeeld voor zorgaanbieders die nog niet zo ver
zijn. Zij worden derhalve niet gestraft, maar dienen als voorbeeld.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over de overbodige inkoop-, kwaliteits- en verantwoordingseisen die
zorginkopers opleggen.
Op 30 maart 20177 heeft mijn ambtsvoorganger u geïnformeerd over de
uitkomsten van het onderzoeksrapport ‘de puzzel afmaken’ en de

7

Kamerstukken II 2016/2017, 29515, nr. 399

Pagina 68 van 74

beleidsvoornemens die mede daaruit zijn voortgekomen om de inkoop-, facturatie
en verantwoordingseisen in het sociaal domein te standaardiseren. Hieraan is
uitvoering gegeven door het faciliteren van het programma i-sociaal domein. Dit
programma, dat werkt in opdracht van VNG en de branches van aanbieders,
ondersteunt gemeenten en aanbieders met het implementeren van
standaardwerkwijzen (zoals de iWmo en de iJw standaarden) zodat de
vermijdbare uitvoeringslasten worden teruggedrongen. Hierbij wordt uitgegaan
van het principe: pas toe of leg uit. Ook heeft mijn ambtsvoorganger
aangekondigd om een wetsvoorstel te ontwerpen op basis waarvan regels worden
gesteld die kunnen gaan over de wijze van gegevensuitwisseling, de wijze van
verantwoording en de administratieve processen en financieringswijzen behorende
bij bekostiging. Dit wetsvoorstel stuur ik op korte termijn aan uw Kamer toe.
Mijn ambtsvoorganger heeft uw Kamer8 tevens geïnformeerd over de
inventarisatie van knelpunten rondom de verantwoording-, controle- en
toezichtcyclus in de Wlz. Deze concentreren zich rondom de tijdige
beschikbaarheid van het nacalculatieformulier en het controleprotocol, overlap
tussen productie- en kwaliteitsverantwoording, multi-interpretabele normen
controleprotocol en de NZa-portal. De NZa werkt met alle betrokken partijen aan
een plan van aanpak. Over het verdere verloop zal ik u jaarlijks informeren met
een voortgangsrapportage. Wat betreft de Wlz-zorginkoop hebben de Wlzuitvoerders hun zorginkoop deels gestandaardiseerd met hun gemeenschappelijk
Wlz-zorginkoopdocument dat geldt van 2018-2020. Daarin nemen zij als
uitgangspunt voor de zorginkoop het kwaliteitskader verpleeghuiszorg en het
kwaliteitskader gehandicaptenzorg en stellen geen andere eisen dan in die
kwaliteitskaders opgenomen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over hoe de regering ervoor zorgt dat openbare gebouwen snel toegankelijk
worden voor mensen met een beperking.
In navolging van de motie Volp9 wordt op dit moment door het ministerie van BZK
samen met ervaringsdeskundigen, ontwerpende, ontwikkelende en bouwende
partijen gewerkt aan een actieplan voor de bouw. Uw kamer wordt hierover
binnenkort geïnformeerd door de minister van BZK.
Het Rijk wil op het gebied van de toegankelijkheid van gebouwen bovendien zelf
een goed voorbeeld geven. In het kader van het Verdrag en het verbeteren van
de fysieke toegankelijkheid werkt de minister van BZK aan de uitvoering van de
motie-Voortman10. Dit houdt in dat de gebouwen van de Rijksdienst voor alle
mensen met een beperking zelfstandig toegankelijk moeten worden. Om dit doel
te bereiken is afgesproken dat de minister van BZK in samenwerking met
cliëntenorganisaties voor mensen met een beperking een toegankelijkheidsscan
uitvoert in alle ministeriegebouwen en dat op basis daarvan een plan van aanpak
wordt opgesteld.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der
Staaij (SGP) over een minimumprijs voor alcohol. De Schotse invoering van
minimumprijzen is een zeer interessante, maar ook behoorlijk forse
volksgezondheidsmaatregel. Ik wil daarom eerst zien wat de mogelijke effecten
van deze maatregel in Schotland kunnen zijn en zal deze stap dan ook
nauwlettend volgen. Het Europese recht laat ruimte voor minimumprijsregelingen
wanneer de regeling ruimte laat aan de (buitenlandse) producent om op prijs te
8

Kamerstukken II, 2016/2017, 29.515, nr. 400
Kamerstukken II 2016/17, 24170, nr. 155.
10
Kamerstukken II 2016/17, 34 550 XVIII, nr. 24.
9

Pagina 69 van 74

concurreren en de regeling dezelfde invloed heeft op de verhandeling van
nationale en buitenlandse producten. De exacte gevolgen van deze uitspraak in
het licht van de Europeesrechtelijke eisen vergen een nadere bestudering.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over mantelzorg en vrijwilligers in de zorg.
Uit de SCP rapportage ‘de Sociale Staat van Nederland’ blijkt inderdaad dat het
percentage vrijwilligers dat zich inzet voor buren, bejaarden en gehandicapten het
laatste jaar iets gedaald lijkt te zijn. Ik heb geen duidelijke verklaring voor deze
daling. Wellicht heeft de daling betrekking op het feit dat steeds meer
vrijwilligerswerk in ongeorganiseerd verband plaatsvindt en het SCP enkel
vrijwilligerswerk in georganiseerd verband meet. Een andere mogelijke verklaring
is dat bij een deel van de vrijwilligers sprake is van overbelasting. Ik zal het
gesprek met vrijwilligersorganisaties aangaan om deze ontwikkeling beter te
kunnen duiden en in te schatten of sprake is van een tijdelijke daling of een
structurele trend.
Gemeenten zijn primair verantwoordelijk om invulling te geven aan lokaal
vrijwilligerswerkbeleid en het stimuleren van vrijwillige inzet. De komende
kabinetsperiode zal ik mij inzetten om zo gunstig mogelijke randvoorwaarden voor
vrijwilligers te creëren. Zo zal ik in kaart brengen op welke wijze gemeenten
invulling geven aan lokaal vrijwilligerswerkbeleid en welke maatregelen zij
eventueel kunnen nemen om vrijwilligers – ook in de zorg en ondersteuning – te
ontlasten. Tevens zal ik mij inzetten om onnodige belemmeringen in wet- en
regelgeving voor vrijwilligers en mantelzorgers weg te nemen.
In reactie op uw vraag dat vrijwilligerswerk en mantelzorg fiscaal negatief uitpakt
reageer ik als volgt. Bij integraal beleid gaat het erom dat we mantelzorg meer
inclusief, vanuit een levensbrede context benaderen. Dat vraagt onder meer om
verdere aandacht voor de combinatie van mantelzorg en werk. Om het
combineren van werk en (mantel)zorg beter mogelijk te maken zijn de regelingen
voor kort- en langdurig zorgverlof verruimd. Ook de Wet flexibel werken stelt
mantelzorgers beter in staat om werk en zorg te combineren. Maar ik zie ook dat
veel mantelzorgers niet weten waar ze recht op hebben dus het is van belang om
daar ook komend jaar aandacht voor te vragen. Daarbij wil ik er graag op wijzen
dat de ondersteuning van de mantelzorger niet alleen financieel of fiscaal gericht
hoeft te zijn maar juist ook kan bestaan uit het verlichten van zorgtaken, die
indirect ook kosten voor de mantelzorger kunnen verlichten. Daarom zal ik
inzetten op een aantal lijnen:
Inzetten op preventie van overbelasting verbeteren.
Bij gemeenten aandacht vragen voor investeringen in de (lokale)
ondersteuningstructuur voor mantelzorgers.
Bij- en nascholing van professionals gericht op beter ondersteunen en
meer oog hebben voor mantelzorgers.
E-health producten ontwikkelen en gemeenten aansporen deze in te
zetten.
Sturen op gerichte investering in respijtzorg bij gemeenten en
verzekeraars (meer volume, tijdig en goede kwaliteit, ook bevorderen
nieuwe vormen naast traditionele kortdurend verblijf in een instelling)
Bij gemeenten wijzen op de plicht om in het onderzoek naar
ondersteuningsbehoeften mantelzorgers expliciet naar draagkracht en last te vragen.

Pagina 70 van 74

Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over het formuleren als beleidsdoelstelling dat het aantal noodsituaties
omlaag wordt gebracht.
De situaties van nood, waarin afbreking van de zwangerschap aan de orde kunnen
komen, zijn individueel bepaald. Omdat zoveel factoren daarbij een rol spelen zijn
deze situaties veelal ook zeer uiteenlopend van aard. Wat een noodsituatie precies
inhoudt is aan de vrouw om te bepalen. De wetgever heeft dit bewust open
gelaten.
Het kabinet vindt preventie van en ondersteuning bij onbedoelde
(tiener)zwangerschappen belangrijk. In januari ga ik met betrokken veldpartijen
in gesprek over de inhoudelijke invulling en financiële middelen uit het
Regeerakkoord voor het dossier onbedoelde (tiener)zwangerschappen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over wanneer de kabinetsreactie verwacht kan worden op de initiatiefnota
van de SGP om hulp aan onbedoeld zwangere vrouwen te verbeteren
(Kamerstukken II 2016/17, 34600, nr. 2). Onder het vorige kabinet is een reactie
op de initiatiefnota opgesteld. Bij het demissionair worden van het kabinet is
besloten om de reactie over te laten aan het nieuwe kabinet. Ik wil dit zorgvuldig
beoordelen en zal in het voorjaar 2018 met een reactie komen.
Antwoord van de staatssecretaris van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der
Staaij (SGP) over het rondmaken van de subsidie voor Siriz voor 2018. Fiom,
Siriz, Rutgers kunnen inderdaad conform de toezegging van de vorige
staatssecretaris een subsidieaanvraag indienen voor 2018 voor hetzelfde budget
als in 2017. De middelen heb ik hiervoor op de begroting voor deze partijen
gereserveerd. De aanvragen van Siriz en Fiom zal ik welwillend op de inhoud
beoordelen.
In januari ga ik om de tafel met veldpartijen om over de inzet op het dossier en
de in het Regeerakkoord genoemde middelen voor onbedoelde
(tiener)zwangerschappen te spreken. Na verdere uitwerking van de middelen die
in het Regeerakkoord gereserveerd zijn voor onbedoelde zwangerschappen, zal ik
u informeren over mijn inzet op dit dossier.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over het verschil in behandeling aan prematuren tussen Nederland en
buurlanden en of de wens van ouders daarin niet leidend moet zijn.
In dergelijke situaties wordt in Nederland gehandeld volgens de door de
beroepsgroepen opgestelde richtlijn ‘Perinataal beleid bij extreme vroeggeboorte
(2010)’. Het initiatief tot het opstellen van deze richtlijn is gekomen van het
ministerie van VWS met als doel een eenduidig landelijk beleid voor het
behandelen van te vroeg geborenen tussen 24 een 26 weken.
Deze richtlijn biedt zorgprofessionals handvatten hoe te handelen in dergelijke
situatie. In de richtlijn wordt ook expliciet omschreven dat zorgvuldig en
herhaaldelijk overleg tussen zorgprofessionals en ouders een vereiste is. Het is
van belang dat een richtlijn voldoet aan de nieuwste inzichten. Een werkgroep
evalueert op dit moment de richtlijn, zoals gebruikelijk worden internationale
ontwikkelingen hierin meegenomen.
Antwoord van minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over de zorgen bij psychiaters waar het gaat om euthanasie bij
psychiatrische patiënten en dementerende mensen. Euthanasieverzoeken van
psychiatrisch patiënten en patiënten in een vergevorderd stadium van dementie
Pagina 71 van 74

zijn complex en vragen altijd om grote behoedzaamheid. Hoewel de onlangs
gepubliceerde derde evaluatie van de euthanasiewet geen aanleiding geeft om aan
de zorgvuldigheid van de huidige praktijk te twijfelen, vind ik het van belang om
de ontvangen signalen serieus te nemen. Ik ben dan ook van plan in gesprek te
gaan met de beroepsgroep, naast psychiaters ook huisartsen en specialisten
ouderengeneeskunde, om te bespreken welke zorgen zij hebben omtrent de
huidige euthanasiepraktijk. Dit overleg zal plaatsvinden in het kader van het
opstellen van de kabinetsreactie op de evaluatie van de euthanasiewet.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over het bevorderen van eerdere toepassing van de palliatieve
zorgbenadering in verpleeghuizen.
Ik ken het proefschrift van mevrouw Simone Hendriks. Ik sta ook achter het
streven om de palliatieve zorgbenadering tijdig in te zetten. Natuurlijk is waken en
verplegen meestal pas in de laatste weken aan de orde. Maar ik ben het ermee
eens dat goede advance care planning, het praten over wensen rond het
levenseinde, symptoombestrijding en andere elementen van de palliatieve
benadering al veel eerder aan de orde kunnen komen. Overigens niet alleen in
verpleeghuizen, maar ook bij mensen thuis.
Dit speelt al een rol in het Nationale Programma voor de palliatieve zorg en ik wil
het ook meenemen in de aanvullende impuls van dit kabinet. Zo wordt er veel
aandacht besteed aan advance care planning in het programma Palliantie van
ZonMw, inclusief projecten voor mensen met dementie en verpleeghuisbewoners.
In het programma ‘Waardigheid en trots’ is al diverse keren aandacht besteed aan
palliatieve zorg in verpleeghuizen. Kortom, ik ben het helemaal met u eens en ik
blijf dit bevorderen op alle mogelijke manieren.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Van der Staaij
(SGP) over fiscale knelpunten voor pleegouders
Binnen het actieplan pleegzorg is er nadrukkelijke aandacht voor financiële
aspecten. In dit kader laat ik onderzoek uitvoeren om alle financiële aspecten
rondom pleegzorg goed in kaart te brengen. Binnen dit onderzoek wordt onder
andere uitgezocht of de pleegvergoeding toereikend is en past bij de werkelijke
kosten waar pleegouders mee te maken hebben. Eventuele nadelige fiscale
aspecten worden ook meegenomen in dit onderzoek. Ik zal u over de uitkomsten
in het voorjaar van 2018 informeren.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Kuzu (DENK)
over het gebruiken van het extra geld voor personen op de werkvloer en niet voor
dure managers.
De komende jaren komt er geleidelijk meer geld beschikbaar. Dit geld moet
doelmatig worden ingezet voor een betere kwaliteit en niet verloren gaan aan
overhead. Meer dan ooit zal intensief worden gestuurd op kwaliteit. Zoals gemeld
in mijn brief van 7 december 2017 over het pact voor de ouderenzorg zal ik ook
een benchmark ontwikkelen. Over de ontwikkeling en het gebruik van een
benchmark wordt u later geïnformeerd. Het is belangrijk dat instellingen zelf
weten hoe zij presteren. Daarvoor komt vergelijkende kwaliteitsinformatie
beschikbaar. Zorgkantoren kopen in aan de hand van het kwaliteitskader en
hebben een faciliterende rol, maar ook de verantwoordelijkheid om
zorgaanbieders waar nodig extra te prikkelen of zelfs aan te jagen om uitvoering
te geven aan het kwaliteitskader. Met de zorgkantoren zal ik in gesprek gaan om
Pagina 72 van 74

de lat voldoende hoog te leggen bij de zorginkoop. De NZa heeft hierbij ook een
toezichthoudende rol. Ik zal bovengenoemde kwaliteitsinformatie ook gebruiken
bij het monitoren van de voortgang van het verbeterprogramma verpleeghuizen.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Kuzu (DENK)
over de medische zorg aan statushouders en migranten. Door de soms specifieke
medische zorgvraagstukken van migrantengroepen is het van belang dat
zorgverleners inzetten op cultuursensitieve zorg en gebruik maken van de
beschikbare kennis op dit terrein. Pharos is hierin de kennispartner voor zowel
landelijk als lokale stakeholders. Zij vertalen kennis in praktische handreikingen
en/of andere instrumenten, zoals interventies gericht op migrantengroepen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Kuzu (DENK)
om de backpay-regeling tot 1 januari 2020 open te houden. De deze week
verzonden brief geeft een stand van uitvoering van de regeling. Het totaal aantal
onderzochte personen (zowel ambtelijk gegenereerd als op aanvraag ingediend)
bedroeg circa 5500. Daaruit blijkt dat de laatste succesvolle aanvraag dateert van
januari 2017 en dat alle mogelijke wegen om mogelijk gerechtigden op te sporen,
zijn uitgeput.
De regeling was bedoeld voor één jaar, 2016, maar is indertijd met nog een jaar
verlengd. Dat jaar heeft dus één toekenning opgeleverd. Ook het Indisch Platform
is het eens met het van rechtswege laten eindigen per 31 december 2017. Ik vind
het belangrijk om geen onterechte verwachtingen te wekken bij een kwetsbare
groep mensen, vaak op zeer hoge leeftijd. Naar mijn mening is echt alles gedaan
ten behoeve van goede uitvoering van de regeling. Ik zie dan ook geen aanleiding
de uitkeringsregeling Backpay met twee jaar te verlengen.
Antwoord van de minister van VWS op de vraag van het Kamerlid Kuzu (DENK)
over stamceldonaties.
Een structurele oplossing zal niet gerealiseerd zijn voor 1/1/18, maar tot die tijd
stel ik voldoende subsidiemiddelen beschikbaar. Over het vervolgtraject rondom
stamceldonatie zal u worden geïnformeerd in het kader van het dossier orgaan- en
weefseldonatie. Een brief hierover waar ook in zal worden gegaan op een
mogelijke aanpassing van het besluit zorgverzekering, zal de minister voor
Medische Zorg en Sport zo spoedig mogelijk na de behandeling van het
wetsvoorstel ADR in de Eerste Kamer toesturen.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Kuzu (DENK)
over het verruimen van de tolkenvergoeding. Voor een duidelijke communicatie bij
zorgverlening is het belangrijk dat patiënten goed Nederlands spreken. Wanneer
dit niet het geval is, dan dienen patiënt en zorgverlener een voorziening te treffen
(conform de kwaliteitsnorm tolkgebruik). Er is in beginsel geen tolkenvergoeding
in de zorg omdat het uitgangspunt is dat men goed Nederlands spreekt. Slechts
voor enkele groepen is een uitzondering gemaakt (slachtoffers van mensenhandel,
asielzoekers in opvangcentra, vrouwen in de maatschappelijke opvang,
statushouders in hun contact met huisartsen) omdat van hen nog niet verwacht
kan worden dat zij voldoende Nederlands spreken. Ik ben niet van plan de
tolkenvergoeding ruimer beschikbaar te stellen.
Antwoord van de minister voor MZS op de vraag van het Kamerlid Kuzu (DENK)
over de toekenning van de vergoeding voor huisartsen in achterstandswijken.
Verscheidene huisartsenorganisaties hebben recent richting de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) hun zorgen uitgesproken over de systematiek waarmee de
opslag voor huisartsen in achterstandswijken verdeeld wordt. Naar aanleiding
Pagina 73 van 74

hiervan heeft de NZa een verkennende bijeenkomst georganiseerd met de
Landelijke Huisartsenvereniging, Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen, InEen,
Zorgverzekeraars Nederland en de achterstandsfondsen over de systematiek van
de verdeling van middelen tussen huisartsen die wel en niet in achterstandswijken
actief zijn. Partijen hebben afgesproken de komende maanden samen te gaan
kijken hoe de systematiek verbeterd kan worden. Verbeteringen kunnen dan
worden meegenomen in de beleidsregel huisartsenzorg 2019 die in juni 2018
wordt vastgesteld.

Pagina 74 van 74