Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

202
Vragen van het lid Futselaar (SP) aan de Minister van Defensie over het sturen
van clustermunitie door de VS naar Oekraïne (ingezonden 13 juli 2023).
Antwoord van Minister Bruins Slot (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Minister van Defensie (ontvangen 10 oktober 2023). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 3533.
Vraag 1
Heeft de Amerikaanse regering de beslissing om clustermunitie aan Oekraïne
te leveren daadwerkelijk voorgelegd voor instemming aan bondgenoten zoals
zij stelt in de officiële bekendmaking van het besluit?1 Is Nederland geconsulteerd? Zo ja, wat was de reactie van de Nederlandse regering? Zo nee, hoe
beoordeelt u de melding door de Amerikaanse regering dat u geconsulteerd
bent?
Antwoord 1
Allereerst hecht het kabinet eraan te benadrukken dat Oekraïne zich verdedigt
tegen de voortdurende Russische agressie, in lijn met artikel 51 van het
VN-Handvest. Zonder de Oekraïense inzet van clustermunitie, zelfs als het op
eigen grondgebied is, goed te keuren, blijft Nederland zich samen met
partners onverminderd inzetten voor maximale steun aan Oekraïne en
maximale druk op Rusland. Alleen Rusland kan direct een einde maken aan
deze oorlog, met een besluit de eigen troepen terug te trekken van Oekraïens
grondgebied.
De levering in kwestie betreft een bilaterale overeenkomst tussen de
Verenigde Staten en Oekraïne. Vertegenwoordigers van de Verenigde Staten
hebben het besluit om over te gaan tot levering van clustermunitie aan
Oekraïne in NAVO-verband medegedeeld aan Nederland en andere bondgenoten. Dit was op dezelfde dag als de officiële bekendmaking door de
Amerikaanse overheid. Nederland is niet gevraagd in te stemmen met deze
levering van clustermunitie en is hiertoe ook niet bevoegd.

1

ah-tk-20232024-202
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Biden Administration Announces Additional Security Assistance for Ukraine. Department of
Defense, 7 juli 2023, «This package will provide Ukraine with additional artillery systems and
ammunition, including highly effective and reliable dual-purpose improved conventional
munitions (DPICM), on which the Administration conducted extensive consultations with
Congress and our Allies and partners» https://www.defense.gov/News/Releases/Release/Article/
3451570/biden-administration-announces-additional-security-assistance-for-ukraine/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Nederland heeft meermaals, waaronder in NAVO-verband en bij monde van
de Minister van Buitenlandse Zaken in het Commissiedebat NAVO van 6 juli
jl., aangegeven dat het partij is bij het Verdrag inzake clustermunitie en dat
Nederland ieder gebruik van clustermunitie ontmoedigt. Samen met andere
landen die partij zijn bij het Verdrag inzake clustermunitie zet Nederland zich
in voor de universele toepassing van dit verdrag. Nederland blijft dit
uitdragen in gesprekken met verdragspartijen die de normen van het verdrag
niet naleven, als ook met landen die geen verdragspartij zijn, zoals de
Verenigde Staten, Oekraïne en Rusland.
Vraag 2
Zijn er beperkingen gesteld aan het gebruik van clustermunitie door de
Amerikaanse regering aan de Oekraïense krijgsmacht? Zo ja, welke?
Antwoord 2
De VS en Oekraïne hebben afspraken gemaakt over de inzet en het gebruik
van deze munitie. Het Amerikaanse Ministerie van Defensie heeft in een
openbare verklaring op 7 juli 2023 verdere toelichting gegeven over deze
afspraken en de afgesproken beperkingen bij de inzet. Volgens deze
toelichting vallen hieronder bepalingen dat de clustermunitie alleen op
Oekraïens grondgebied wordt ingezet, dat het niet in bewoonde gebieden
wordt ingezet en dat zorg wordt gedragen voor de ruiming van de clustermunitie na afloop van het conflict.
De Verenigde Staten hebben benadrukt dat de levering van clustermunitie
een tijdelijke oplossing is waartoe het zichzelf genoodzaakt zag vanwege sterk
teruglopende voorraden van andere types munitie in Oekraïne.
Vraag 3
Is het waar dat de door VS te leveren clustermunitie gebruikt kan worden in
pantserhouwitsers of andere artilleriestukken?2 Zo nee, wat zijn dan de
feiten?
Antwoord 3
De door de VS geleverde clustermunitie 155 mm kan door elk geleverde
vuurmond van het kaliber 155 mm., dus ook door de geleverde PzH-2000,
verschoten worden.
Vraag 4
Zijn de door Nederland geleverde achttien pantserhouwitsers nog steeds in
gebruik van de Oekraïense krijgsmacht?3
Antwoord 4
Defensie heeft in totaal acht PzH 2000 pantserhouwitsers geleverd die in
gebruik zijn bij de Oekraïense strijdkrachten.
Vraag 5
Zo ja, hebt u bij de Oekraïense krijgsmacht aangegeven dat het gebruik van
clustermunitie in de door Nederland geleverde pantserhouwitsers niet is
toegestaan?
Antwoord 5
Na overdracht is door Nederland geleverd materieel in bezit van de Oekraïense krijgsmacht die het materieel mag inzetten binnen de kaders van aan
levering verbonden voorwaarden. Nederland heeft bij de levering van
militaire middelen en goederen aan Oekraïne de voorwaarden gesteld dat
deze zullen worden gebruikt 1) door Oekraïense overheidsinstanties; 2) in het
kader van zelfverdediging conform artikel 51 van het VN-Handvest; 3) in
overeenstemming met het internationaal recht, waaronder het humanitair
oorlogsrecht; en 4) dat geleverd materieel enkel mag worden overgedragen
aan een derde partij na nadrukkelijke schriftelijke toestemming van de

2
3

PzH 2000; https://www.steelbeasts.com/sbwiki/index.php?title=PzH_2000.
Extrapantserhouwitsers naar Oekraïne https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2022/06/28/extrapantserhouwitsers-naar-oekraine.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Nederlandse overheid en indien dergelijke overdracht niet in strijd is met een
VN, EU of OVSE wapenembargo.
Vraag 6
Zo nee, staat Nederland nog altijd volledig achter het Verdrag inzake
Clustermunitie en blijft zij zich houden aan daarin opgenomen beperkingen
als het gaat om gebruik, productie, aankoop, opslag en transport van deze
munitie?4
Antwoord 6
Nederland is verdragspartij bij het Verdrag inzake clustermunitie en gebonden
aan alle bepalingen daarin, en zal zich daaraan blijven houden.

4

Verdrag inzake clustermunitie, Dublin, 30-05-2008, https://wetten.overheid.nl/BWBV0003143/
2011-08-01.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3