Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

33 625

Hulp, handel en investeringen

Nr. 278

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 april 2019
Op verzoek van uw Kamer informeer ik u namens het Kabinet over de
noodsituatie in Mozambique (Handelingen II 2018/19, nr. 69, item 22). De
brief gaat in op de cholera uitbraak, de Nederlandse humanitaire inzet en
geeft een vooruitblik op de Nederlandse ondersteuning bij de eerste fases
van de wederopbouw.
De cycloon IDAI heeft het centrale deel van Mozambique verwoest. Op het
moment van schrijven staat de teller op 603 doden en meer dan 1.600
gewonden. Ruim 1,8 miljoen mannen, vrouwen en kinderen zijn getroffen.
De infrastructuur is zwaar beschadigd of verwoest, zoals de haven van
Beira, bruggen, wegen, drinkwatervoorzieningen, klaslokalen, gezondheidscentra en bijna 240.000 huizen. Nog niet alle getroffen gebieden zijn
bereikt, waardoor de cijfers kunnen oplopen. De VN heeft met de
Mozambikaanse overheid en partners een flash appeal voor de respons
opgesteld voor 282 miljoen dollar.
De ramp vond plaats tijdens de oogsttijd. Een totaal van 715.000 hectare
aan landbouwgewassen ging verloren. Dit heeft grote gevolgen voor de
voedselzekerheid, zowel op de korte als lange termijn. Niet alleen voor het
getroffen gebied zelf, dat het grootste deel van de binnenlandse voedselproductie voor haar rekening nam, maar voor heel Mozambique. Andere
delen van het land hebben immers te maken met grote droogte en
dreigende voedseltekorten.
Nederlandse humanitaire inzet
Om snelle hulp bij acute rampen als deze mogelijk te maken, wordt het
merendeel van het Nederlandse humanitaire budget besteed via
ongeoormerkte bijdragen aan betrouwbare partners. Het betreft onder
meer VN-organisaties als OCHA, WFP, UNICEF en WHO, die met deze
bijdragen snel kunnen inspringen op noden als deze in Mozambique. In de
beleidsbrief «Mensen Eerst» – die u onlangs is toegegaan – wordt het

kst-33625-278
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 625, nr. 278

1

Nederlandse humanitaire beleid, en de manier waarop Nederland
bijdraagt aan acute noodsituaties, toegelicht.
Nederland gaf in een vroeg stadium via verschillende kanalen noodhulp
aan Mozambique: 2,1 miljoen euro via de Dutch Relief Alliance (DRA) en
1,7 miljoen euro via het Nederlandse Rode Kruis. Verder droeg Nederland
bij via het VN Central Emergency Relief Fund (CERF), dat 20 miljoen dollar
beschikbaar stelde voor de regio waarvan 13 procent toerekenbaar is aan
Nederland. Via het Education Cannot Wait partnerschap is 5 miljoen dollar
ingezet voor onderwijs aan getroffen kinderen, waarvan het Nederlandse
aandeel 7 procent bedraagt.
Naast financiële steun heeft Nederland deskundigheid beschikbaar
gesteld. In het kader van het Dutch Surge Support (DSS)-programma zijn
vier Nederlandse waterexperts naar Mozambique gereisd om deel te
nemen aan missies van de EU en VN (UNDAC, UNICEF en IOM).
Daarnaast zijn vier Nederlandse experts via de EU geselecteerd om de
noodhulprespons te ondersteunen.
De humanitaire situatie wordt verergerd door de verspreiding van ziekten
die via vervuild water worden overgedragen. Op 27 maart bevestigde het
Ministerie van gezondheid de uitbraak van cholera. Op het moment van
schrijven zijn sinds 2 april 4.373 gevallen geconstateerd in de steden
Beira, Buzi, Nhamatanda en Dondo. Vooral kinderen en zwangere
vrouwen zijn vatbaar voor cholera. Inmiddels zijn 800.000 orale vaccinaties toegediend en is ruim 98 procent van de meest kwetsbare
doelgroep bereikt.
Het Mozambikaanse Ministerie van gezondheid heeft met hulp van de
Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een plan opgesteld om verdere
verspreiding van de ziekte te voorkomen. Op 3 april startte de Mozambikaanse overheid, in samenwerking met o.a. de WHO, UNICEF en de
Federatie van het Rode Kruis, een grootschalige vaccinatiecampagne en
zijn 7 cholera behandelcentra ingericht.
Daarnaast ondersteunt de WHO het herstel van de gezondheidszorg zodat
bestaande faciliteiten snel weer essentiële diensten kunnen bieden.
Nederlandse drinkwaterbedrijven hebben bijgedragen aan de eerste
herstelwerkzaamheden van de drinkwatervoorziening in de stad Beira.
Voor duurzaam herstel van de drinkwater- en sanitaire voorzieningen
wordt binnen bestaande programmamiddelen 1,8 miljoen euro vrijgemaakt. Schoon water en goede sanitaire voorzieningen zijn essentieel om
de huidige cholera-uitbraak in te perken.
Ondersteuning wederopbouw
De gemeente Beira, waarmee Nederland een langjarige relatie heeft
opgebouwd, heeft dringend hulp nodig bij de inventarisatie van de schade
en het opstellen van een wederopbouwplan. De recent opgerichte Land
Development Company (LDC), nauw verbonden aan de gemeente Beira,
zal bij de wederopbouw een rol spelen. Nederland zal de versterking van
de LDC alsmede de uitvoering van early recovery maatregelen bekostigen.
Hiervoor wordt een bedrag van 3 miljoen euro beschikbaar gesteld.
Nederland ondersteunt daarnaast Beira met expertise in een taskforce bij
het opstellen van een wederopbouwplan dat aansluit bij de door de
Wereldbank, VN en EU geleide post disaster needs assessment voor een
regionaal wederopbouwplan. Nederland kan verschil maken door met
partners uit de overheid, kennisinstellingen en het bedrijfsleven te werken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 625, nr. 278

2

aan pragmatische en duurzame oplossingen ter bescherming tegen
overstromingen gezien de Nederlandse expertise op dit vlak.
De cycloon heeft een groot deel van de oogsten en productiecapaciteit in
de belangrijkste agrarische regio van Mozambique verwoest. Het World
Food Programme (WFP) heeft Nederland en Duitsland opgeroepen tot
extra steun. Nederland zal de Zambezi Valley Development Agency, een
strategische partner die de ontwikkeling van het getroffen gebied
coördineert, met 1,5 miljoen euro steunen voor herstel van de agrarische
productiecapaciteit.
In overleg met de Wereldbank wordt bovendien gewerkt aan herprogrammering van de middelen in het Social Protection multi-donor fonds van de
Wereldbank, waaraan Nederland reeds bijdraagt. Inzet is om een groter
deel van dit fonds toe te wijzen in de getroffen gebieden.
Nederland zal bezien in hoeverre bestaande programma’s benut kunnen
worden om de gevolgen van de ramp te mitigeren. Nederlandse waterschappen, drinkwaterbedrijven, kennisinstellingen en NGO’s zullen waar
mogelijk worden betrokken.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 625, nr. 278

3