Ontwerpbesluit van
tot wijziging van het Besluit onderstand BES en het Besluit politiegegevens in verband
met opname van een grondslag voor beëindiging van de onderstandsuitkering bij
deelname aan een terroristische organisatie
Op de voordracht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van [[Datum
openlaten]], nr. [[nr invullen]],;
Gelet op artikel 18.3, eerste, vierde en vijfde lid, van de Invoeringswet openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en artikel 18, eerste lid, van de Wet
politiegegevens;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van);
Gezien het nader rapport van de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid van,
HEBBEN GOEDGEVONDEN EN VERSTAAN:
ARTIKEL I. Besluit onderstand BES
Het Besluit onderstand BES wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 3 wordt als volgt gewijzigd:
1. Het opschrift komt te luiden:
Artikel 3. Alleenstaande, alleenstaande ouder, gezin en uitreiziger
2. Er wordt in alfabetische rangschikking een begripsomschrijving toegevoegd, luidende:
uitreiziger: persoon ten aanzien van wie op grond van een melding van de
opsporingsdiensten of inlichtingen- en veiligheidsdiensten, gericht aan Onze Minister, is
gebleken dat het gegronde vermoeden bestaat dat deze persoon zich buiten de
openbare lichamen bevindt met het doel om zich aan te sluiten bij een organisatie die is
geplaatst op de lijst van organisaties, bedoeld in artikel 14, vierde lid, van de Rijkswet
op het Nederlanderschap.
B
Aan artikel 7, eerste lid, wordt, onder vervanging van de punt aan het slot van
onderdeel e door een puntkomma, een onderdeel toegevoegd, luidende:

f. die een uitreiziger is.
C
Na hoofdstuk 6 wordt een hoofdstuk ingevoegd, luidende:
Hoofdstuk 6a. Bekendmaking, bezwaar en beroep
Artikel 40a. Bekendmaking beschikkingen
1. De bekendmaking van een beschikking geschiedt door toezending of uitreiking aan de
belanghebbende.
2. Indien de bekendmaking van de beschikking niet kan geschieden op de wijze als
voorzien in het eerste lid geschiedt zij op een andere geschikte wijze.
3. De beschikking vermeldt de dagtekening van de beslissing, de gronden waarop deze
berust, alsmede waar beroep kan worden ingesteld.
Artikel 40b. Toepasselijkheid Wet administratieve rechtspraak BES
1. De belanghebbende kan tegen een beschikking op grond van dit besluit beroep
instellen bij het Gerecht, bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel b, van de Wet
administratieve rechtspraak BES.
2. Bij een beroep tegen een beschikking op grond van artikel 7, eerste lid, onderdeel f,
is artikel 23, eerste lid, laatste zin, van de Wet administratieve rechtspraak BES niet van
toepassing.
3. Bij een bestuurlijke heroverweging van een beschikking op grond van artikel 7, eerste
lid, onderdeel f, is artikel 24, eerste en tweede lid, van de Wet administratieve
rechtspraak BES van overeenkomstige toepassing.
4. Met betrekking tot een beschikking op grond van artikel 7, eerste lid, onderdeel f, kan
het Gerecht, bedoeld in artikel 1, eerste lid, onderdeel b, van de Wet administratieve
rechtspraak BES, indien het bestuursorgaan niet voldoet aan de verplichting, bedoeld in
artikel 23 van de Wet administratieve rechtspraak BES, daaruit de gevolgtrekking maken
die hem geraden voorkomt.
D
Het opschrift van hoofdstuk 7 komt te luiden:
Hoofdstuk 7. Overige bepalingen
E
In hoofdstuk 7 wordt na artikel 41 een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 41a. Advisering
Afdeling 3.3 van de Algemene wet bestuursrecht is van toepassing met dien verstande
dat in:
a. artikel 3:5, eerste lid, in plaats van “besluiten” wordt gelezen “beschikkingen” en in
de artikelen 3:6, tweede lid, 3:8 en 3:9 in plaats van “het besluit” wordt gelezen “de
beschikking”;
b. artikel 3:7, tweede lid, in plaats van “Artikel 10 van de Wet openbaarheid van
bestuur” wordt gelezen “Artikel 11 van de Wet openbaarheid van bestuur BES”.

2

ARTIKEL II. Besluit politiegegevens
Het Besluit politiegegevens wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel 4:3, achtste lid, vervallen de onderdelen i, j, p, q, t en w, onder verlettering
van de onderdelen k, l, m, n, o, r, s, u, v en x tot de onderdelen i, j, k, l, m, n, o, p, q
en r.
B
Aan artikel 6a:6, eerste lid, wordt, onder vervanging van de punt aan het slot van
onderdeel h door een puntkomma, een onderdeel ingevoegd, luidende:
i. de Rijksdienst Caribisch Nederland door tussenkomst van het openbaar ministerie
indien deze verstrekking noodzakelijk is voor de uitvoering van de aan die dienst
opgelegde taak of taken, bedoeld in:
- artikel 7, eerste lid, onderdeel f, van het Besluit onderstand BES;
- artikel 7a, derde lid, onderdeel f, van de Wet algemene ouderdomsverzekering BES;
- artikel 8, eerste lid, onderdeel d, en artikel 10a, eerste lid, van de Wet algemene
weduwen- en wezenverzekering BES;
- artikel 5, vijfde lid, en artikel 13, eerste lid, onderdeel d, van de Wet
kinderbijslagvoorziening BES;
- artikel 7, eerste en tweede lid, van de Wet ongevallenverzekering BES;
- artikel 2.10a, tweede lid, van de Wet studiefinanciering BES;
- artikel 7, onderdeel i, van de Wet ziekteverzekering BES.

ARTIKEL III. Inwerkingtredingsbepaling
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.
De Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,

W. Koolmees

3

NOTA VAN TOELICHTING
ALGEMEEN
1. Inleiding
1.1 Verhouding tot wetswijziging
In dit ontwerpbesluit wordt eenzelfde wijziging doorgevoerd als in de wet van 16 januari
2017 tot wijziging van de socialezekerheidswetgeving, de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, de Wet studiefinanciering 2000, de Wet
studiefinanciering BES, de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten en
de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen in verband met opname van een
grondslag voor beëindiging van uitkeringen, studiefinanciering en tegemoetkoming bij
deelname aan een terroristische organisatie (hierna: de wetswijziging).1
Het invoeren van de beëindigingsgrond in het Besluit onderstand BES gebeurt separaat,
omdat deze uitkering geregeld is op het niveau van een algemene maatregel van
bestuur. Dit laat onverlet dat de reden voor deze wijziging en de wijze waarop de
beëindigingsgrond wordt uitgevoerd, niet afwijken van de wetswijziging.
1.2 Aanleiding
Het (mondiale) jihadisme2 vormt een substantiële en langdurige bedreiging voor de
internationale veiligheid en stabiliteit en voor de nationale veiligheid van Nederland. De
opmars van IS in Irak en Syrië en het uitroepen van het ‘kalifaat’ vormt een
destabiliserende factor, zowel op regionaal als mondiaal niveau. Deze internationale
ontwikkelingen hebben hun weerslag op Nederland. Enerzijds doordat uit Nederland
afkomstige jihadisten aansluiting zoeken bij internationale terroristische organisaties3,
anderzijds doordat aanhangers van het mondiale jihadisme zich ook in ons land openlijk
manifesteren. In Nederland is de jihadistische beweging een relatief kleine, maar
gevaarlijke groepering die geweld propageert als enig middel om haar doelen te
realiseren. Recente gebeurtenissen, waaronder die in België, Canada, Frankrijk,
Denemarken en Engeland4, tonen het gebruik van geweld door jihadisten op westers
grondgebied.
1

Stb. 2017, 78.
In de internationale wetenschappelijke literatuur wordt deze moderne ideologisch afbakenbare
beweging ‘mondiaal jihadistisch’, ‘salafi-jihadi’ of jihadi-salafi genoemd. Soms wordt ook over
takfiristen of ‘rejectionist-salafi’ gesproken, maar het meest gangbaar en geaccepteerd is om te
spreken van ‘jihadisme’ en ‘jihadistisch’. Er wordt bewust niet gesproken van het Arabische woord
jihad, omdat deze uiteenlopende betekenissen kan hebben in de islam en de interpretatie hiervan
aan moslims zelf is. Het gaat hier steeds om de moderne ideologische stroming en beweging, niet
om het bredere islamitisch concept zelf waar de beweging zijn naam aan ontleent.
3
Onder een terroristische organisatie wordt in dit verband bedoeld een organisatie die is
opgenomen op de lijst van organisaties die een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid (lijst
op grond van artikel 14 van de Rijkswet op het Nederlanderschap (voorstel van wet tot wijziging
van de Rijkswet op het Nederlanderschap in verband met het intrekken van het Nederlanderschap
in het belang van de nationale veiligheid; Tweede Kamer II 2015/16, 343 56, nr. 2)).
4
De aanslag in het Joods museum in Brussel op 24 mei 2014, de aanslag in het parlementsgebouw in Ottawa op 22 oktober 2014, de aanslag op de uitgever van een satirisch weekblad in
Parijs op 7 januari 2015, de gijzeling in een koosjere supermarkt in Parijs op 9 januari 2015, de
aanslag op een Zweedse cartoonist in Kopenhagen op 14 februari 2015, de aanslagen in Parijs op
onder andere Stade de France en concertzaal Bataclan op 13 november 2015, de aanslagen in
Brussel op het vliegveld Zaventem en metrostation Maalbeek op 22 maart 2016, de aanslag op de
Promenade des Anglais in Nice op 14 juli 2016, de aanslag in nachtclub Reina in Instanbul op
1 januari 2017, de aanslag op het Louvre in Parijs op 3 februari 2017, de aanslag op een brug over
de Theems vlakbij het Britse parlementsgebouw op 22 maart 2017, de bomaanslag in de metro van
Sint Petersburg op 3 april 2017, de aanslag in een winkelstraat in Stockholm op 7 april 2017, de
aanslag op de Champs Elysées in Parijs op 20 april 2017, de aanslag tijdens een concert van Ariana
2

4

Om de dreiging die uitgaat van het jihadisme te kunnen reduceren hebben de ministers
van Justitie en Veiligheid (J&V) en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) op 29
augustus 2014 het Actieprogramma integrale aanpak jihadisme (hierna: het
Actieprogramma) vastgesteld.5 Hiermee is uitvoering gegeven aan de toezeggingen aan
de Tweede Kamer om met een Actieprogramma te komen voor de aanpak van jihadisme
en om te komen met een meerjarenaanpak preventie van maatschappelijke spanningen
en radicalisering.6
Met het Actieprogramma geeft het kabinet een additionele impuls aan de reeds eerder
ingezette aanpak van het mondiaal jihadisme. Het Actieprogramma beschrijft een
combinatie van repressieve en preventieve maatregelen waarmee overheid en
maatschappelijke partners (samen)werken aan een weerbare samenleving die in staat is
de verhoogde dreiging, nu en in de toekomst, het hoofd te bieden en processen die
leidden tot radicalisering en spanningen te voorkomen. Ook wordt in het
Actieprogramma aangegeven welke aanvullende maatregelen nodig zijn om de
rechtsstaat te versterken en een alliantie te smeden tegen extremisme en haat in onze
samenleving.
Voor de goede orde wordt hier reeds vermeld dat de wijziging in het ontwerpbesluit zich
niet beperkt tot een maatregel ter voorkoming van financiering van het jihadisme. Ook
financiering van andere vormen van terrorisme kan met de maatregel worden
bestreden. Hoewel de dreiging nu primair uitgaat van het jihadisme, kan niet worden
uitgesloten dat in de toekomst een vergelijkbare dreiging uitgaat van andere stromingen
of groeperingen.
Eén van de maatregelen uit het eerder genoemde Actieprogramma ziet op het
stopzetten van uitkeringen, toeslagen en studiefinanciering van uitreizigers (maatregel
9). Het gaat hierbij om personen die zijn uitgereisd met het doel zich aan te sluiten bij
een terroristische organisatie. De regering acht het noodzakelijk om voor deze
maatregel in de betreffende wetten een zelfstandige beëindigingsgrond op te nemen om
terrorismefinanciering tegen te gaan en de Nederlandse nationale veiligheid te
beschermen. Op deze wijze moet duidelijk worden dat een ieder waarvan het gegronde
vermoeden bestaat dat hij/zij is uitgereisd met het doel zich aan te sluiten bij een
terroristische strijdgroepering zijn/haar recht op financiële ondersteuning vanuit de
overheid verliest.
1.3 Noodzaak tot het treffen van wettelijke maatregelen
De regering is van oordeel dat alle financiële middelen die worden ingebracht in of
worden meegenomen naar het gebied dat door een terroristische organisatie wordt
beheerst, uiteindelijk bijdragen aan het (voort)bestaan van die terroristische organisatie
en daarmee dus ook bijdragen aan het voortduren van de dreiging die uitgaat vanuit de
organisatie richting het westen, waaronder Nederland. Dit gebeurt door middel van het
vrijwillig afdragen van geld ten behoeve van de terroristische strijd, het financieel
ondersteunen van strijders of hun familieleden in het gebied, maar ook door middel van
de ‘belastingen’ die worden geheven door de organisatie.
Resolutie 1373 (2001) van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) schept
bovendien voor VN-lidstaten een internationaal bindende verplichting het financieren van
terrorisme te bestrijden en de tegoeden, andere financiële activa of andere economische
middelen van personen en organisaties die zich bezighouden met terroristische
Grande in Manchester op 22 mei 2017, de aanslag op Londen Bridge in Londen op 3 juni 2017 en
de aanslagen op de Ramblas in Barcelona en in Cambrils op 17 augustus 2017.
5
Kamerstukken II 2013/14, 29 754, nr. 253, met bijlage.
6
Kamerstukken II 2013/14, 29 754, nr. 251.

5

activiteiten, te bevriezen. Maar door deze bevriezingsmaatregel vervalt het recht op een
uitkering, studiefinanciering of toeslag niet en kan, nadat de bevriezingsmaatregel is
opgeheven, de aanspraak alsnog te gelde worden gemaakt. Overigens kan tijdens de
bevriezingsmaatregel een ontheffing worden verleend om te kunnen voorzien in de
primaire levensbehoeften. Voorts kan ontheffing worden verzocht voor het voldoen van
belastingen en de betaling van nutsvoorzieningen.
Voor de regering geldt het principe dat de Nederlandse staat op geen enkele wijze
terrorisme financiert. Elke mogelijke vorm van een financiële (overheids)bijdrage aan
een terroristische organisatie moet worden voorkomen of beëindigd. Hierbij moet onder
andere gedacht worden aan het stopzetten van uitkeringen, toeslagen en
studiefinanciering.
Personen die uitreizen om zich aan te sluiten bij een aangewezen terroristische
organisatie, streven naar het actief ondersteunen van groeperingen die zich ter plaatse
schuldig maken aan misdrijven en die betrokken zijn bij het plegen van aanslagen tegen
westerse belangen, zowel in de regio als in westerse landen, waaronder in de toekomst
mogelijk ook in Nederland. De aanwezigheid van uit Nederland afkomstige personen bij
dergelijke groeperingen kan leiden tot een toenemende aandacht voor en gerichtheid op
Nederland binnen deze organisaties (een ‘verhoogd profiel’ van Nederland). Doordat uit
Nederland afkomstige personen kennis van de Nederlandse maatschappij met zich mee
brengen, verkrijgt de terroristische groepering bovendien concrete informatie die kan
bijdragen aan (succesvolle) aanslagplanning tegen Nederland. Uit Nederland afkomstige
personen die contacten onderhouden met sympathisanten die in Nederland verblijven,
kunnen tevens een rol spelen in het inspireren tot of aansturen van aanslagplanning in
Nederland. Daarnaast kunnen zij door hun ‘voorbeeldfunctie’ een rol spelen in de
radicalisering en rekrutering van in Nederland verblijvende potentiële uitreizigers.
Daarmee vormen personen die uitreizen om zich aan te sluiten bij een terroristische
organisatie vanaf het moment van uitreis een actueel en direct gevaar voor de
Nederlandse nationale veiligheid.
2. Doel van de wijziging
2.1 Doelstelling
Het doel van onderhavige wijziging is evenals bij de wetswijziging de bescherming van
de nationale veiligheid door middel van het verhinderen van financiële ondersteuning
van terroristische organisaties, van de terroristische strijd en van andere vormen van
terroristische activiteiten. Het belangrijkste argument hiervoor is dat moet worden
voorkomen dat de Nederlandse overheid, via uitkeringen, toeslagen en
studiefinanciering, direct dan wel indirect een financiële bijdrage levert aan personen of
aan organisaties die zich bezighouden met terroristische activiteiten of daar
ondersteuning aan bieden. De regering acht dit niet alleen van belang vanuit deze
principiële overweging, maar ook omdat het belangrijk is de dreiging voor de
Nederlandse nationale veiligheid te minderen die uitgaat van deze terroristische
organisaties en van Nederlanders die uitreizen om zich aan te sluiten bij die
organisaties. Personen die uitreizen om zich aan te sluiten bij een terroristische
organisatie, streven naar het actief ondersteunen van groeperingen die zich ter plaatse
schuldig maken aan misdrijven en die betrokken zijn bij het plegen van aanslagen tegen
westerse belangen, zowel in de regio als in westerse landen. Hoewel er op dit moment
geen aanslagen in Nederland zijn gepleegd, is het Nederlandse dreigingsniveau
substantieel7. Voorkomen moet worden dat uitreizigers met de uitkering, toeslag of
studiefinanciering financiële middelen verkrijgen om het plegen van aanslagen in buiten-

7

Dreigingsbeeld terrorisme Nederland 46, 20 november 2017

6

en binnenland te financieren. Beëindiging van de uitkering, toeslag of studiefinanciering
zorgt tot slot ook voor een prikkel om de uitreis te ontmoedigen.
2.2 Doelgroep
De doelgroep die onder de reikwijdte van onderhavige wijziging valt, bestaat uit
personen die onderstand ontvangen en ten aanzien van wie het gegronde vermoeden
bestaat dat zij zich buiten de openbare lichamen bevinden met het doel zich aan te
sluiten bij een terroristische organisatie. Nederland moet voorkomen dat financiële
middelen die door de overheid ter beschikking worden gesteld ten goede komen aan een
terroristische organisatie. Doorslaggevend is daarbij het moment van uitreizen, dat wil
zeggen het moment van vertrek uit de openbare lichamen met het doel zich aan te
sluiten bij een terroristische organisatie. Aangezien de huidige terroristische dreiging
zoals in het eerste hoofdstuk omgeschreven voornamelijk uit jihadistische hoek komt,
betreft het thans personen die zich aansluiten bij de jihadistische strijd, hoewel niet kan
worden uitgesloten dat in de toekomst een vergelijkbare dreiging uitgaat van andere
stromingen of groeperingen.
Bij personen van wie het vermoeden bestaat dat ze zullen uitreizen maar dit nog niet
daadwerkelijk hebben gedaan, worden maatregelen ingezet gericht op het voorkomen
van de uitreis naar het door terroristen beheerst gebied (o.a. paspoortmaatregel).
Per persoon wordt de meest effectieve interventiestrategie bepaald met het doel de
dreiging die van een persoon uit kan gaan te verminderen. Daarbij kan het een
overweging zijn deze mensen de niet de financiële middelen te onthouden waarmee zij
moeten voorzien in hun primaire levensonderhoud of studie.
3. Zelfstandige beëindigingsgrond
3.1 Noodzaak zelfstandige beëindigingsgrond
De regering acht het noodzakelijk om een gegrond vermoeden van uitreizen met het oog
op deelname aan een terroristische organisatie als een zelfstandige beëindigingsgrond
op te nemen in de onderstand. Voor de onderstand is beëindiging van een uitkering
thans mogelijk op grond van ‘verblijf in het buitenland’. In de onderstand mag een
persoon maximaal vier weken in het buitenland verblijven. Na deze termijn eindigt het
recht op de onderstanduitkering. De te introduceren zelfstandige beëindigingsgrond
zorgt ervoor dat de onderstand meteen bij het uitreizen kan worden beëindigd.
3.2 De vormgeving van de zelfstandige beëindigingsgrond
In de beëindigingsgrond staat het begrip ‘uitreiziger’ centraal. Een uitreiziger is een
persoon ten aanzien van wie door de opsporingsdiensten of inlichtingen- en
veiligheidsdiensten is gemeld dat het gegronde vermoeden bestaat dat deze persoon
zich buiten de openbare lichamen bevindt met het doel om zich aan te sluiten bij een
organisatie die is geplaatst op de lijst van organisaties, bedoeld in artikel 14, vierde lid,
van de Rijkswet op het Nederlanderschap.
De verschillende elementen uit deze definitie kunnen als volgt worden toegelicht.
3.2.1 Een melding van de opsporingsdiensten of inlichtingen- en
veiligheidsdiensten
De vaststelling of een persoon een uitreiziger is, geschiedt op basis van een melding van
de opsporingsdiensten of inlichtingen- en veiligheidsdiensten, zijnde de Algemene
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), de nationale politie of het Korps Politie
Caribisch Nederland (KPCN). Dit betekent dat de Rijksdienst Caribisch Nederland (RCN)
niet hoeft te onderzoeken of een betrokkene een uitreiziger is, maar dat zij zich kan

7

baseren op de melding die zij van deze diensten in de vorm van een proces-verbaal of
ambtsbericht ontvangt. In een dergelijk proces-verbaal of ambtsbericht zijn concrete
feiten en omstandigheden opgenomen die betrekking hebben op de betrokkene op basis
waarvan de conclusie wordt getrokken dat er een gegrond vermoeden bestaat dat
betrokkene zich buiten de openbare lichamen bevindt met het doel zich aan te sluiten bij
een terroristische organisatie.
Indien de RCN op een andere wijze dan de melding van de AIVD, de nationale politie of
het KPCN informatie krijgt dat een betrokkene zich buiten de openbare lichamen bevindt
met het doel zich aan te sluiten bij een terroristische organisatie, bijvoorbeeld via
familie, internet of tips, kan de RCN de nieuwe beëindigingsgrond niet gebruiken. De
reeds bestaande beëindigingsgrond (zie paragraaf 3.1) kan daartoe wel een grondslag
bieden.
De datum van uitreis van de uitreiziger zal niet altijd vermeld zijn in het
proces-verbaal of ambtsbericht, omdat de precieze datum van uitreis niet in alle
gevallen bekend zal zijn. Het is dan wel duidelijk dàt de betrokkene zich op het moment
van de melding buiten de openbare lichamen bevindt. De RCN kan in die gevallen de
datum van het proces-verbaal of ambtsbericht als uitgangspunt voor de datum van de
beëindiging van de onderstanduitkering nemen.
3.2.2 Het gegronde vermoeden
Van een gegrond vermoeden kan ondermeer sprake zijn als de betrokkene een
betrokkenheid heeft bij of een band heeft met de terroristische beweging, het
terroristische gedachtegoed uitdraagt of de wil heeft geuit om mee te vechten met een
terroristische strijdgroep. Het gegronde vermoeden wordt zoals hiervoor aangegeven
gebaseerd op concrete feiten en omstandigheden in onderling verband bezien die een
patroon aangeven dat betrokkene het doel heeft zich aan te sluiten bij een terroristische
organisatie en zich buiten de openbare lichamen bevindt. In een proces-verbaal of
ambtsbericht zal dan zijn opgenomen dat uit de concrete feiten en omstandigheden een
gegrond vermoeden volgt dat de belanghebbende zich buiten de openbare lichamen
bevindt met het doel zich aan te sluiten bij een terroristische organisatie (zie ook
paragraaf 3.3.2).
3.2.3 Het zich buiten de openbare lichamen bevinden
Bij het zich buiten de openbare lichamen bevinden dient er een causaal verband te zijn
tussen het verblijf in het buitenland en het doel zich aan te sluiten bij een terroristische
organisatie. Dat betrokkene zich in het buitenland bevindt met het doel zich aan te
sluiten bij een terroristische organisatie kan worden afgeleid uit concrete gedragingen,
handelingen of uitingen, zoals uitingen van betrokkene of zijn omgeving op social media,
melding van vermissing of vertrek door familieleden of vrienden, het zenden van
berichten dat zij zijn aangekomen in het terroristisch strijdgebied of het zenden van
foto’s met of het op social media zetten van foto’s met andere bekende terroristen in het
terroristisch strijdgebied. Dergelijke gedragingen, handelingen of uitingen zullen waar
mogelijk in het proces-verbaal of ambtsbericht zijn opgenomen.
Aan het causale verband is niet voldaan in het geval iemand in één van de openbare
lichamen zich bijvoorbeeld bezighoudt met de werving van strijders voor een
terroristische organisatie en vervolgens op familiebezoek of vakantie gaat in het
buitenland. In dat geval kan de onderstanduitkering niet worden beëindigd op grond van
de nieuwe zelfstandige beëindigingsgrond. Dit laat onverlet dat de onderstanduitkering
in voorkomende gevallen wel kan worden beëindigd op grond van de reeds bestaande in
paragraaf 3.1 genoemde beëindigingsgrond.
De onderhavige wijziging strekt zich eveneens niet uit tot personen die zich binnen de
openbare lichamen bezighouden met de terroristische strijd. Voor zover er sprake is van

8

sympathisanten en extremisten, die behalve uitingen van sympathie nog geen andere
handelingen hebben ondernomen om gevolg te geven aan hun overtuiging, ligt de
aanpak in het lokale domein. Wanneer er sprake is van personen die ervan verdacht
worden een bedreiging te vormen voor de nationale veiligheid, kan dit, wanneer er
sprake is van strafbare feiten, leiden tot vervolging door het openbare ministerie.
3.2.4 Het doel tot aansluiting bij een terroristische organisatie
In het wetsartikel wordt de terminologie met het doel om zich aan te sluiten bij niet
nader gespecificeerd, omdat het een samenspel betreft van individuele omstandigheden
en feiten dat niet in één algemeen criterium is te vatten. Het is voor het nationale recht
vrijwel ondoenlijk om voor ieder concreet geval de norm zo precies te formuleren dat
deze geheel is toegesneden op het desbetreffende geval. Uit het geheel van de
omstandigheden en feiten, in onderling verband bezien, kan een patroon naar voren
komen waaruit de conclusie kan worden getrokken dat het gegronde vermoeden bestaat
dat betrokkene uitgereisd is met het doel zich aan te sluiten bij een terroristische
organisatie. De RCN krijgt een proces-verbaal of ambtsbericht waarin deze feiten en
omstandigheden zijn vermeld en waarin de conclusie wordt getrokken dat dit gegronde
vermoeden jegens de betreffende persoon bestaat. Feiten en omstandigheden waarop
het gegronde vermoeden kan worden gebaseerd, kunnen ondermeer zijn: het bezoeken
van terroristische websites, het onderhouden van contacten met teruggekeerde
terroristen, het van overlastgevend gedrag omslaan naar teruggetrokken gedrag, het
zich fanatiek verdiepen in de uitingen van terroristische groeperingen en deze openlijk
verkondigen, het meekrijgen of pogen daartoe van anderen in het gedachtegoed van
terroristische groeperingen, het oproepen of aanzetten tot een gewelddadige strijd tegen
de aanwezigheid van Westerse landen in het terroristisch strijdgebied of in de Westerse
landen zelf of zich (fysiek) voorbereiden op de strijd door bijvoorbeeld de aanschaf van
wapens, het plannen van een uitreis en intensieve fitnesstraining.
Dit betreft een niet-limitatieve opsomming. Bovendien kan één enkel feit of enkele
omstandigheid niet tot de conclusie leiden dat de betrokkene uitreist met het doel zich
aan te sluiten bij een terroristische organisatie en dat op basis daarvan de uitkering,
toeslag of studiefinanciering moet worden beëindigd. Het zal steeds een afweging
moeten zijn van een groter geheel aan over de belanghebbende bekende feiten en
omstandigheden die in onderling verband bezien het gegronde vermoeden doet ontstaan
dat de betrokkene is uitgereisd met het doel zich aan te sluiten bij een terroristische
organisatie. Alleen dan is er voldoende aanleiding om de uitkeringuitkering te
beëindigen.
3.2.5 Lijst van organisaties die deelnemen aan een nationaal of internationaal
gewapend conflict
Het moet gaan om een organisatie die door de Minister van J&V, in
overeenstemming met het gevoelen van de Rijksministerraad, is geplaatst op een lijst
van organisaties die deelnemen aan een nationaal of internationaal gewapend conflict en
een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid. Hoewel de aanleiding voor het
Actieprogramma het bestrijden van de jihadistische beweging is, richt het wetsvoorstel
zich niet uitsluitend op uitreizigers die zich aansluiten bij een jihadistische organisatie.
Weliswaar gaat de dreiging nu primair uit van het jihadisme maar het kan niet worden
uitgesloten dat in de toekomst een vergelijkbare dreiging uitgaat van andere stromingen
of groeperingen. Daarom wordt in de zelfstandige beëindigingsgrond verwezen naar
organisaties die door de Minister van J&V, in overeenstemming met het gevoelen van de
Rijksministerraad, is geplaatst op een lijst van organisaties die deelnemen aan een
nationaal of internationaal gewapend conflict en een bedreiging vormen voor de
Nederlandse nationale veiligheid. Op deze lijst wordt een selectie geplaatst van

9

organisaties die zijn vermeld op de nationale en internationale sanctielijsten. Niet alle
organisaties worden opgenomen op deze specifieke lijst. Voor sommige organisaties
geldt immers dat zij weliswaar een terroristisch karakter hebben, maar op dit moment
geen bedreiging vormen voor de Nederlandse nationale veiligheid. Niet alle terroristische
organisaties zijn er immers op gericht aanslagen te plegen tegen westerse of
Nederlandse belangen. Aan de hand van onder andere het Dreigingsbeeld Terrorisme
Nederland zal worden vastgesteld of een organisatie wordt opgenomen op de lijst met
terroristische organisaties die een bedreiging vormen voor de Nederlandse nationale
veiligheid. Wanneer een organisatie niet op de lijst wordt opgenomen, wil dat niet
zeggen dat de regering het aansluiten bij of het strijden met een terroristische
organisatie door burgers goedkeurt. De gehanteerde lijst komt overeen met de lijst zoals
opgenomen in de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding8 en
Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap in verband met het intrekken van
het Nederlanderschap in het belang van de nationale veiligheid.9
De lijst wordt gepubliceerd in de Staatscourant, het Afkondigingsblad van Aruba, het
Publicatieblad van Curaçao en het Afkondigingsblad van Sint Maarten. Hiermee wordt
enerzijds recht gedaan aan de benodigde flexibiliteit bij de vaak onvoorspelbare opkomst
van terroristische organisaties en hun bedreiging voor de Nederlandse nationale
veiligheid en wordt anderzijds recht gedaan aan de kenbaarheid van de toepassing van
de bevoegdheid tot beëindiging van financiële bijdragen van overheidswege.
3.3 De uitvoering van de zelfstandige beëindigingsgrond
3.3.1 De CT-Infobox in de praktijk
De CT-Infobox is een samenwerkingsverband tussen verschillende ketenpartijen met als
doel een bijdrage te leveren aan reductie van het risico op terroristische misdrijven. Dit
gebeurt door informatie die bij de deelnemende partijen aanwezig is over risicovolle
personen bijeen te brengen, in samenhang te beoordelen, interventiemogelijkheden te
overwegen en hierover te adviseren aan (een van) de partijen die deelnemen aan de
CT-Infobox, of aan derden.10
De CT-Infobox bestaat uit een afgesloten ruimte waar informatie van de deelnemende
ketenpartijen in komt en waar adviezen uitgaan. De CT-Infobox bevindt zich fysiek in
een ruimte in het kantoor van de AIVD. Vanuit de CT-Infobox kunnen medewerkers in
de informatiesystemen van hun eigen organisatie zoeken naar relevante informatie over
een persoon die bij de box is aangemeld.11 Nadat een persoon is aangemeld, meestal
door de AIVD of de nationale politie, vindt een screening plaats om te bepalen of een
persoon voor onderzoek in aanmerking komt. In het startoverleg worden uit de
startinformatie nadere bijzonderheden over die persoon aangegeven en wordt bezien
waar bij het zoeken van informatie op moet worden gelet. Alle partners brengen van
deze persoon informatie in de CT-Infobox waarover hun organisatie beschikt.12 De
werkzaamheden van alle deelnemende partijen en de verwerking van gegevens in de
CT-Infobox worden bestreken door de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten
2017 (Wiv 2017).13 De CT-Infobox is geplaatst als organisatorisch onderdeel bij de
AIVD.14
8

Zie voetnoot 8
Kamerstukken II 2015/16, 34 356, nrs. 1-3
10
C.J. de Poot, S. Flight “Ruimte om te delen, de CT-Infobox tien jaar in werking” maart 2015, p.
34
11
Ruimte om te delen, de CT-Infobox tien jaar in werking, p. 35
12
Ruimte om te delen, de CT-Infobox tien jaar in werking, p. 41
13
Ruimte om te delen, de CT-Infobox tien jaar in werking, p. 25 en 26; Kamerstukken II 2005/06,
29 754, nr. 29, p. 2
14
Zie voet 15
9

10

De CT-Infobox verstrekt geen gegevens die door de deelnemende partijen zijn
ingebracht aan andere diensten. Het enige dat de box verlaat zijn adviezen over de
wenselijkheid tot verstrekking van gegevens aan een andere partij of over bepaalde
interventiemogelijkheden. Het uiteindelijk handelen op basis van een advies uit de box
wordt echter aan de afzonderlijke organisaties overgelaten, op basis van de onder hen
ressorterende (specifieke) bevoegdheden en valt niet onder taken of
verantwoordelijkheden van de box.15
3.3.2 De melding
Om te kunnen nagaan of er een gegrond vermoeden bestaat dat iemand is uitgereisd en
derhalve geen recht meer bestaat op een onderstanduitkering is het nodig dat de RCN
een betrouwbaar signaal krijgt dat een onderstandsgerechtigde is uitgereisd. De RCN is
immers niet zelf in staat om na te gaan of er ten aanzien van een bepaald persoon het
gegronde vermoeden bestaat dat hij/zij zich buiten de openbare lichamen bevindt met
het doel zich aan te sluiten bij een terroristische strijdgroepering. Het is de AIVD, de
nationale politie of het KPCN die wel de beschikking heeft over deze informatie. Het is
daarom nodig dat de informatie van deze instanties terecht komt bij de RCN die bevoegd
is om de onderstanduitkering te beëindigen.
Uitgangspunt is dat er na matching in de CT-Infobox vanuit de bevoegde instantie een
melding over een uitreiziger in de vorm van een proces-verbaal of ambtsbericht naar de
RCN gaat. Voor wat betreft de bevoegdheid van het KPCN is hiertoe een grondslag in
artikel 6a:6, eerste lid, van het Besluit politiegegevens opgenomen. De verstrekking van
gegevens door de nationale politie verloopt via het KPCN. Artikel 17a, tweede lid,
onderdeel a, van de Wet politiegegevens biedt de grondslag voor deze verstrekking. Het
KPCN verstrekt het proces-verbaal door aan de RCN. De AIVD heeft op grond van artikel
62 van de Wiv 2017 de bevoegdheid om een dergelijk signaal aan de RCN af te geven.
Op basis van dit signaal kan de onderstanduitkering worden beëindigen.
Vermeldenswaardig in dit verband is dat het voorkomt dat de AIVD, de nationale politie
of het KPCN het in het belang van het onderzoek ongewenst acht dat er een melding
naar de RCN gaat. In dat geval blijft de onderstanduitkering in principe doorlopen. De
RCN kan wel via andere individuen of instanties dan de CT-Infobox het signaal krijgen
dat een onderstandsgerechtigde zich in het buitenland bevindt. In dat geval kan de
uitkering of toeslag alleen op grond van de reeds bestaande beëindigingsgronden
worden beëindigd (zie paragraaf 3.1).
3.3.3 De vergewisplicht van de RCN
Indien de RCN van de AIVD, de nationale politie of het KPCN een proces-verbaal of een
ambtsbericht ontvangt waarin staat dat de betreffende uitkeringsgerechtigde een
uitreiziger is, moet de RCN vervolgens beoordelen of zij op basis van deze melding een
beschikking kan afgeven waardoor de onderstanduitkering wordt beëindigd.
De RCN kan daarbij in principe van de juistheid van deze melding uitgaan als de melding
voldoende onderbouwd is en hoeft dan ook geen nader onderzoek te doen.16 Een procesverbaal en ambtsbericht kunnen worden beschouwd als een deskundigenadvies als
bedoeld in artikel 3:9 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Dit artikel staat in
paragraaf 3.3 van de Awb. Deze paragraaf is van toepassing verklaard op het Besluit
onderstand BES. Op basis van artikel 3:9 van de Awb is een bestuursorgaan verplicht, in
het geval een beschikking gebaseerd is op een advies van een instantie die over een
bijzondere deskundigheid op een bepaald terrein beschikt, zich ervan te vergewissen dat
het onderzoek van de adviseur op zorgvuldige wijze heeft plaatsgevonden. Naarmate
15

Ruimte om te delen, de CT-Infobox tien jaar in werking, p. 27; Kamerstukken II 2005/06, 29
754, nr. 29, p. 3
16
Rb. Arnhem 23 maart 2010, ECLI:NL:RBARN:2010:BM2219

11

een adviesorgaan meer ervaring heeft met het uitbrengen van adviezen over een
bepaald type besluiten, zal het bestuursorgaan (meer) mogen afgaan op het
uitgebrachte advies en de expertise van het adviesorgaan.17 De verantwoordelijkheid
voor het zorgvuldig verricht zijn van het onderzoek blijft ten volle bij het bestuursorgaan
berusten, doch de controle daarop zal dan een marginaler karakter kunnen krijgen.18 De
marginale toets van het bestuursorgaan kan dan bijvoorbeeld bestaan uit het nagaan of
zij zelf geen kennelijke contra-indicaties heeft omtrent de inhoud van het ambtsbericht
of proces-verbaal. Te denken valt aan het feit dat het bestuursorgaan nog een fysiek
contactmoment heeft gehad terwijl het ambtsbericht of proces-verbaal vermeldt dat
desbetreffend persoon zich reeds in het buitenland bevindt, of dat de vermelde persoon
geen uitkering (meer) ontvangt bij de desbetreffende uitvoeringsinstantie.
Van belang hierbij is dat overeenkomstig jurisprudentie van de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State een bestuursorgaan van de juistheid van
een AIVD-ambtsbericht mag uitgaan zonder de onderliggende stukken in te zien, als dat
ambtsbericht voldoende onderbouwd is.19 Anders geformuleerd, uit de melding moet op
objectieve en inzichtelijke wijze blijken welke feiten en omstandigheden ten grondslag
zijn gelegd aan het oordeel dat ten aanzien van die persoon het gegronde vermoeden
bestaat dat hij/zij zich in het buitenland bevindt met het doel zich aan te sluiten bij een
terroristische organisatie. De belanghebbende zal dan een dergelijk deskundigenadvies
gegrond moeten kunnen weerleggen om te kunnen stellen dat het bestuursorgaan niet
zonder meer van de melding uit mag gaan.20
Indien de RCN het proces-verbaal of ambtsbericht onduidelijk vindt of aan de juistheid
daarvan twijfelt, kan de RCN om inzage in de onderliggende stukken vragen. In het
geval dat de onderliggende stukken van de AIVD afkomstig zijn, geldt dat deze stukken
alleen kunnen worden ingezien bij de AIVD. Slechts een beperkt aantal vooraf
geselecteerde medewerkers van de RCN kunnen inzage in de stukken krijgen. Deze
medewerkers moeten allen A-gescreend zijn door de AIVD.
3.3.4 Vertrouwelijke informatie in de bezwaar- en beroepsprocedure
De informatie die afkomstig is van de AIVD, de nationale politie of het KPCN mag in veel
gevallen niet (volledig) openbaar worden gemaakt of mag zelfs niet worden verstrekt
aan (de gemachtigde van) een betrokkene. Aan de verstrekking van informatie van de
inlichtingen- en veiligheidsdiensten aan de (gemachtigde van de) belanghebbende staan
zwaarwegende belangen in de weg. Voor een belangrijk deel kan deze informatie
immers alleen verkregen worden bij een absolute garantie van de bescherming van de
bron. Verstrekking hiervan zou niet alleen leiden tot gevaar voor de veiligheid van de
bronnen, maar ook op de langere termijn tot een ernstige belemmering van de
werkzaamheden van de veiligheidsdiensten.
In het kader van de beroepsprocedure is het bestuursorgaan op grond van artikel 23,
eerste lid, van de War BES desgevraagd verplicht alle op het beroepschrift betrekking
hebbende stukken aan het Gerecht te overleggen. Artikel 24 van de War BES voorziet in
regels over de omgang met vertrouwelijke informatie in het kader van een
beroepsprocedure bij het Gerecht. Met een beroep op gewichtige redenen, waaronder
begrepen de nationale veiligheid, kan het bestuursorgaan die verplicht is inlichtingen of
stukken te verstrekken, deze weigeren dan wel mededelen dat uitsluitend het Gerecht
17

MvA II, Parl. Gesch. Awb I, p. 218
NV II, Parl. Gesch. Awb I, p. 218
19
Zie o.a. ABRvS 4 juli 2006, ECLI:NL:2006:ay3839 en Rb. Den Haag 18 december 2013,
ECLI:NL:RBDHA:2013:19432
20
Zie o.a. ABRvS 18 september 2006, JV 2006/407 en Rb. Den Haag 18 december 2013,
ECLI:NL:RBDHA:2013:19432
18

12

van de inlichtingen of stukken kennis mag nemen. Indien het Gerecht de weigering dan
wel de beperkte kennisneming gerechtvaardigd vindt, kan zij op grond van artikel 24,
vijfde lid, War BES slechts met toestemming van de andere partij mede op grondslag
van de hier bedoelde inlichtingen of stukken uitspraak doen. Uit de jurisprudentie van de
Afdeling bestuursrechtspraak kan worden afgeleid dat het weigeren van toestemming
om mede op grondslag van de vertrouwelijke informatie uitspraak te doen, in beginsel
voor risico komt van degene die dat heeft geweigerd.21 Betrokkene ontneemt immers
met het onthouden van de toestemming de rechtbank de mogelijkheid om de
rechtmatigheid van het besluit van het uitvoeringsorgaan te toetsen.
Als het Gerecht tot het oordeel komt dat voor die beperkte kennisneming geen
gewichtige redenen zijn, moet hij de betrokken inlichtingen dan wel de betrokken
stukken terugzenden aan het bestuursorgaan die ze heeft verstrekt dan wel overgelegd.
Het Gerecht moet dat bestuursorgaan in de gelegenheid stellen zich te beraden of zij de
inlichtingen alsnog wil verstrekken zonder het voorbehoud dat uitsluitend het Gerecht
daarvan zal mogen kennisnemen. Indien die partij beslist dat zij de informatie niet
zonder dit voorbehoud verstrekt dan wel de stukken niet zonder dit voorbehoud
overlegt, kan het Gerecht daaruit ingevolge het nieuwe artikel 40b, derde lid, van het
besluit de gevolgtrekkingen maken die hem geraden voorkomen. Een oordeel van het
Gerecht dat het onthouden van geheime stukken aan een procespartij niet
gerechtvaardigd is, leidt dus niet tot openbaarmaking van het geheime stuk door het
Gerecht.
In artikel 55 van de War BES is geregeld dat betrokkene bevoegd is een bezwaarschrift
in te dienen bij het bestuursorgaan dat de beschikking heeft genomen. In de War BES is
bij de bezwaarschriftprocedure niet voorzien in bepalingen die strekken ter bescherming
van de informatie van inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Het is echter niet gewenst dat
de uitreiziger, gebruikmakend van zijn bevoegdheid om bezwaar in te dienen, op deze
wijze alsnog over die informatie komt te beschikking. Daarom is artikel 24, eerste en
tweede lid, van de War BES van overeenkomstige toepassing op bezwaarprocedures met
betrekking tot het intrekken van de onderstand op grond van uitreizen. Dit betekent dat
het bestuursorgaan kan weigeren bepaalde stukken ter inzage te leggen, indien
gewichtige redenen daartoe aanleiding geven.
4. Overige aspecten
4.1 De positie van achterblijvende partner, gezinsleden of medebewoners
De beëindigingsgrond richt zich alleen tot de uitreiziger en strekt zich niet uit tot de
achterblijvende partner, gezinsleden of medebewoners van een uitreiziger. De regering
is van oordeel dat hier geen reden voor is, omdat de achterblijvende gezinsleden of
medebewoners in het algemeen niet verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor het
uitreizen van deze persoon. Introductie van een dergelijk “koppelingsbeginsel” zou
betekenen dat deze mensen de gevolgen ondervinden voor een situatie waar zij niet
verantwoordelijk voor zijn. Niettemin zal de toepassing van de beëindigingsgrond op de
uitreiziger ertoe kunnen leiden dat de achterblijvende partner of gezinsleden daarvan
gevolgen ondervindt. Dat zijn echter gevolgen die normaliter ook optreden in
vergelijkbare situaties waarin een persoon, om wat voor reden dan ook, ervoor kiest om
zijn partner of gezinsleden te verlaten of anderszins niet langer onderdeel vormt van het
huishouden.
4.2 Terugkeerders
21

Zie: ABRvS 27 juli 2005, AB 2006, 27, ECLI:NL:RVS:2005:AU0117; ABRvS 23 november 2011,
«JB» 2012/9, ECLI:NL:RVS:2011:BU5396

13

Wanneer een uitreiziger terugkeert naar de openbare lichamen, heeft hij in beginsel
opnieuw recht op een onderstanduitkering indien hij voldoet aan de in het Besluit
onderstand BES gestelde voorwaarden. Betrokkene is derhalve niet definitief uitgesloten
van het recht op onderstand. Evenmin worden er in het geval van terugkeerders speciale
wettelijke voorwaarden gesteld voordat het recht kan herleven of ontstaan. Per persoon
wordt de meest effectieve interventiestrategie bepaald met het doel de dreiging die van
een persoon uit kan gaan te verminderen. Daarbij kan het een overweging zijn deze
mensen niet de financiële middelen te onthouden waarmee zij moeten voorzien in hun
primaire levensonderhoud.
Bovenstaande laat onverlet dat van alle personen bij wie aanleiding bestaat te
veronderstellen dat zij een gevaar vormen voor de nationale veiligheid, een inschatting
wordt gemaakt van de aard en omvang van die dreiging. In dat kader worden personen
waarvan bekend is dat die naar de openbare lichamen zijn teruggekeerd uit een
terroristisch strijdgebied bij terugkomst voor verhoor aangehouden. Waar mogelijk en
opportuun gaat het openbaar ministerie dan ook over tot strafvervolging. Wanneer een
betrokkene bij terugkeer in het kader van een justitieel onderzoek in voorlopige
hechtenis is genomen, bestaat er geen recht op een onderstandsuitkering.
De AIVD, de nationale politie of het KPCN houden de terugkeerders in beeld en blijven
alert op relevante ontwikkelingen. Tevens worden terugkeerders besproken in een
multidisciplinair casusoverleg waar de meest effectieve interventiestrategie wordt
bepaald met het doel de dreiging die van een persoon uit kan gaan te verminderen.
Het opnieuw aanvragen van een onderstanduitkering behoort tot de eigen
verantwoordelijkheid van de terugkeerder. Deze dient derhalve zelf contact op te nemen
met de RCN om opnieuw een aanvraag in te dienen als hij/zij meent in aanmerking te
komen voor de een onderstanduitkering. Vervolgens zal de RCN deze aanvraag conform
de geldende regels in behandeling nemen.
5. Grondrechtelijk kader
De intrekking van een onderstanduitkering behoeft vanuit mensenrechtelijk perspectief
toelichting. In dit hoofdstuk worden verschillende mensenrechtelijke aspecten naar
voren worden gebracht.
5.1 Het ontnemen van (het recht op) een onderstanduitkering
Volgens vaste jurisprudentie22 van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens
(EHRM) wordt onder het begrip eigendom, als bedoeld in artikel 1, Eerste Protocol bij
het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) ook een (aanspraak op een)
sociale zekerheidsvoorziening verstaan. Dus ook het ongestoorde genot van een sociale
zekerheidsvoorziening wordt beschermd door artikel 1, Eerste Protocol. Door het
opnemen van een beëindigingsgrond in het Besluit onderstand BES maakt men een
inbreuk op dit recht, omdat de overheid zich mengt in de uitkeringsaanspraak van
iemand die in principe recht zou hebben op een uitkering.
Wil de onderhavige maatregel verenigbaar zijn met artikel 1, Eerste Protocol, dan dient
de maatregel bij of krachtens de wet te zijn voorzien. De onderhavige wijziging beoogt
deze benodigde basis te verschaffen. Bovendien moet deze basis voldoen aan eisen van
toegankelijkheid (accessibility) en voorzienbaarheid (foreseeability). Bij dat laatste moet
22
EHRM, Wieczorek t. Polen, arrest van 8 december 2009, nr. 18176/05, § 65: '(..) within most
individual States, there exists a wide range of social security benefits designed to confer
entitlements which arise as of right. Benefits are funded in a large variety of ways: some are paid
for by contributions to a specific fund; some depend on a claimant's contribution record; many are
paid for out of general taxation on the basis of a statutorily defined status (..).' EHRM, Poirrez t.
Frankrijk, arrest van 30 september 2003, nr. 40892/98

14

in casu ook bedacht worden dat het EHRM erkend heeft dat het voor het nationale recht
vrijwel ondoenlijk is voor ieder concreet geval de norm zo te formuleren dat deze geheel
is toegesneden op het desbetreffende geval.23 Daarom is het onvermijdelijk dat het
nationale recht een zekere discretionaire bevoegdheid overlaat aan, in dit geval, de
uitvoerende macht. In de begripsomschrijving is het noodzakelijk gebleken het begrip
‘uitreiziger’ open te formuleren. Vervolgens is in paragraaf 3.2 zo concreet mogelijk
uitgelegd in welk geval een individu valt onder het begrip ‘uitreiziger’.
Tevens dient deze maatregel een legitiem doel te dienen. Daarbij kan worden opgemerkt
dat een legitiem doel in het kader van het algemeen belang ruim kan worden opgevat,
maar niet zonder redelijke grond mag zijn.24 Reeds in hoofdstuk 1 is beschreven dat dit
wetsvoorstel past in een breed spectrum aan maatregelen die beogen de dreiging die
uitgaat van terroristische organisaties, waaronder het mondiale jihadisme, te beperken.
Aanhangers van terroristische organisaties vormen een substantiële bedreiging voor de
nationale veiligheid van Nederland, aangezien deze organisaties en haar aanhangers het
oogmerk hebben bestaande staatsstructuren aan te tasten. Derhalve is het van belang
dat de gewelddadige aanhang van deze organisaties wordt ontmoedigd. Bovendien is het
onwenselijk dat dergelijke terroristische organisaties in het buitenland worden
gefinancierd met middelen van de Nederlandse staat.
Er heeft een zorgvuldige afweging plaatsgevonden tussen enerzijds het ontnemen van
het recht op een uitkering en anderzijds het belang dat daarmee wordt gediend. Daarbij
erkent de regering dat het ontnemen van een sociale zekerheidsvoorziening in
individuele gevallen ingrijpende gevolgen kan hebben, temeer omdat het wetsvoorstel
onmiddellijke werking wordt toegekend. Tegelijkertijd staat daar tegenover dat de
uitkering wordt beëindigd van hen die zich moed- en vrijwillig naar het buitenland
begeven om zich te aan te sluiten bij een terroristische organisatie. Daarmee voegen ze
zich metterdaad bij een organisatie die zich gewelddadig keert tegen de westerse
samenleving. Bovendien is de onderhavige maatregel al geruime tijd van tevoren
aangekondigd. De personen die het betreft zijn bij inwerkingtreding van deze maatregel
ruimschoots in de gelegenheid geweest om rekening te houden met deze wijziging.
Tevens is enkel gekozen voor de terroristische organisaties die kenbaar maken zich
gewelddadig te (willen) keren tegen de westerse samenleving. Het lijkt evident dat het
(indirect) financieren van dergelijke organisaties uiterst onwenselijk is voor onze
nationale veiligheid. Dit is onderscheiden van organisaties die een andere
maatschappelijke of religieuze visie hebben op de maatschappij dan in Nederland over
het algemeen wordt gedeeld.25
Tevens wordt het recht op een uitkering gewaarborgd door de artikel 12 en 13 van het
Europees Sociaal Handvest (ESH). De hierboven genoemde afwegingen zijn van
overeenkomstige toepassing bij de beantwoording van de vraag of er sprake is van een
ongerechtvaardigde inbreuk op de artikel 12 en 13 van het ESH.26
5.2 Discriminatieverbod
De vraag rijst hoe het beëindigen van een onderstanduitkering zich verhoudt tot het
discriminatieverbod, zoals onder meer is vastgelegd in artikel 1 van de Grondwet, artikel
26 van het IVBPR, artikel 14 van het EVRM, het twaalfde protocol bij het EVRM, alsmede
in 2 van het IVESCR.

23
EHRM, McLeod t. het Verenigd Koninkrijk, 23 september 1998, Reports 1998-VII en EHRM, Silver
e.a. t. het Verenigd Koninkrijk, 25 maart 1983, Serie A-61
24
EHRM, Tkachevy t. Rusland, arrest van 14 februari 2012, nr. 35430/05, §37, 48 en 50
25
Voor deze alinea wordt verwezen naar o.a.: CRvB, 13 oktober 2015, ECLI:NL:CRvB:2015:2592
26
Met betrekking tot een rechtvaardigingsgrond voor de artikel 12 en 13 van het ESH wordt ook
verwezen naar bijbehorend artikel G van het ESH.

15

Op grond van artikel 1 van de Grondwet worden allen die zich in de openbare lichamen
bevinden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst,
levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet
toegestaan. Het discriminatieverbod behelst niet alleen een verbod op directe, maar ook
op indirecte discriminatie. Er is sprake van indirecte discriminatie indien het toepassen
van neutrale criteria feitelijk leidt tot een discriminatoir resultaat, tenzij voor het verschil
in behandeling een objectieve rechtvaardiging bestaat.
De regering is van mening dat met het opleggen van de met de onderhavige wijziging
mogelijk gemaakte beëindigingsgrond, geen inbreuk wordt gemaakt op het
discriminatieverbod. De toepassingscriteria zijn neutraal geformuleerd en maken geen
onderscheid naar persoonskenmerken, zoals afkomst of geloofsovertuiging. Er wordt dan
ook geen direct onderscheid gemaakt op grond van ras, huidskleur of nationale of
etnische afstemming. Indirect onderscheid op een van de voornoemde gronden kan
echter niet op voorhand worden uitgesloten. Aangezien de huidige terroristische dreiging
voornamelijk uit jihadistische hoek komt, is het denkbaar dat moslims en personen met
een afstamming uit een islamitisch land relatief gezien vaker een maatregel opgelegd
zullen krijgen. Dit ondanks het neutraal geformuleerde toepassingscriterium, op grond
waarvan deze bevoegdheden evengoed in te zetten zijn tegen andere vormen van
terrorisme. Dit (mogelijke) indirecte onderscheid kan echter objectief gerechtvaardigd
worden. Voor die conclusie is van belang op te merken dat deze maatregel een legitiem
doel dient; namelijk de bescherming van de nationale veiligheid. Dit doel is reeds nader
omschreven in paragraaf 5.1. Met het oog op het bereiken van dat doel is het opnemen
van een zelfstandige beëindigingsgrond een geschikt en passend middel. De onderhavige
maatregel leidt dan ook niet tot indirecte discriminatie.
5.3 Recht op een eerlijk proces
Op het moment dat een onderstanduitkering wordt beëindigd dient de belanghebbende
op grond van artikel 40a, eerste lid, van het besluit op de hoogte te worden gebracht
van die beschikking. Echter, de verwachting is dat het merendeel van de personen bij
uitreis niet aangeeft waar men naar toe reist. Derhalve is het voor de RCN onmogelijk
om na te gaan waar iemand zich bevindt en zullen zij zich voor wat betreft de
toezending van het besluit in de regel baseren op het laatst bekende woonadres. Dit is
volgens vaste rechtspraak gerechtvaardigd aangezien van het bestuursorgaan niet hoeft
te worden verwacht dat zij gaan onderzoeken waar belanghebbende zich bevindt. De
verzending van de beschikking naar het laatst bekende woonadres is derhalve een
geschikte wijze van bekendmaking als bedoeld in artikel 40a, tweede lid, van het
besluit.27
Daarbij zou de vraag kunnen rijzen of dit zich verenigt met het recht op een eerlijk
proces als bedoeld in artikel 6 EVRM, omdat iemand de facto moeilijk in bezwaar kan
gaan tegen een besluit wat hem niet (juist) bereikt. Los van het feit dat diegene zelf
heeft besloten om te vertrekken zonder (over het algemeen) te vermelden met welke
bestemming, is het sturen van de beschikking naar het laatst bekende adres in
overeenstemming met artikel 40a, tweede lid, van het besluit. Mocht er al een inbreuk
zijn op artikel 6 EVRM, dan is dat te rechtvaardigen. De onderhavige maatregelen zijn
namelijk bij wet voorzien en reeds in paragraaf 5.1 is uitgewerkt dat deze maatregelen
noodzakelijk zijn in een democratische samenleving. Daarbij is met betrekking tot een
mogelijke inbreuk op artikel 6 EVRM nagegaan of de handelswijze proportioneel is en er
geen minder belastende alternatieven zijn. Echter, er zijn voor de RCN geen redelijke
alternatieven mogelijk om de belanghebbenden gegarandeerd op de hoogte te stellen
van het besluit tot beëindiging van de uitkering. Met betrekking tot een rechtvaardiging

27

ECLI:NL:CRVB:2014:112.

16

van de mogelijke inbreuk op artikel 6 EVRM kan worden gesteld dat de maatregel tevens
in het belang is van de nationale veiligheid.
5.4. Privacyaspecten
De verwerking van persoonsgegevens kan betekenen dat het recht op eerbiediging van
de persoonlijke levenssfeer wordt beperkt. Artikel 8 EVRM laat op dit recht beperkingen
toe, mits die bij of krachtens de wet zijn voorzien.28 Artikel 8 EVRM stelt aan de
beperkingen de eis dat daar een legitiem doel mee wordt nagestreefd. Het tweede lid
van artikel 8 noemt als legitieme doelen het belang van de nationale veiligheid, de
openbare veiligheid of het economisch welzijn van het land, het voorkomen van
wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede
zeden of voor de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen. Verder eist
artikel 8 EVRM dat beperkingen noodzakelijk zijn in een democratische samenleving. Dit
houdt in dat voor de inbreuk op het recht een dringende maatschappelijke behoefte
(‘pressing social need’) aanwezig moet zijn. Bovendien moeten op grond van artikel 8
EVRM bij inmenging in de persoonlijke levenssfeer de beginselen van proportionaliteit en
subsidiariteit in acht worden genomen. Dat wil zeggen dat de inbreuk op de belangen
van de betrokkenen niet onevenredig mag zijn in verhouding tot het met de verwerking
te dienen doel en dat het doel waarvoor de gegevens worden verwerkt, niet op een
andere, minder nadelige manier voor de bij de verwerking van persoonsgegevens
betrokkene, kan worden bereikt.
De verwerking van persoonsgegevens betreft een legitiem doel in de zin van artikel 8
EVRM, te weten de bescherming van de nationale veiligheid. Het waarborgen van de
nationale veiligheid is een zwaarwegend algemeen belang voor de Nederlandse
samenleving en het in het geding zijnde belang rechtvaardigt dat op grond van dit
wetsvoorstel een beperking op de persoonlijke levenssfeer van enkele individuen
plaatsvindt. De personen waar het in het onderhavige geval om gaat maken de bewuste
keuze om uit te reizen. Dit neemt niet weg dat ook de belangen van deze personen
moeten worden gewaarborgd. De gegevensverwerking vindt plaats binnen het domein
van de Bijzondere Opsporingsdienst (BOD) van Inspectie Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (Inspectie SZW). De Inspectie SZW die middels de verstrekking van
gegevens door de RCN – beide organisatieonderdelen van het Ministerie van SZW –
rechtmatig beschikt over de uitkeringsgegevens, belegt de uitvoering van deze taak
slechts bij de persoon die werkzaam is in de CT-Infobox. Deze persoon is door de AIVD
A-gescreend en wordt voor wat betreft de werkzaamheden in de CT-Infobox
gecontroleerd door de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en
Veiligheidsdiensten. Het betreft voorts alleen het verwerken van het gegeven of iemand
een uitkering ontvangt en bij welke instantie.
Voor wat betreft de verwerking van de (bijzondere) persoonsgegevens die in een
ambtsbericht van de AIVD, dan wel in een proces-verbaal van de nationale politie of het
KPCN vervat zijn, gaat de regering ervan uit dat de RCN een wetsconforme uitvoering
zullen waarborgen. Gezien het geringe aantal meldingen per jaar wordt de verwerking
van de (bijzondere) persoonsgegevens ingebracht in bestaande reeds goed beveiligde
systemen met beperkte autorisatie, al dan niet in een separate administratie.
6. Financiële effecten
De budgettaire effecten bij de uitkeringslasten en uitvoeringskosten zijn nihil, omdat het
naar verwachting om verwaarloosbare aantallen gaat.
28

Ook artikel 10 van de Grondwet, artikel 16 van het Verdrag inzake de rechten van het kind en de
artikelen 7 en 8 van het EU-Handvest van de grondrechten laten op dit recht beperkingen toe.

17

7. Regeldruk en uitvoeringstoetsen
7.1 Regeldrukeffecten
De inhoudelijke nalevingskosten en de administratieve lasten vormen gezamenlijk de
kosten die samenhangen met regeldruk. Het kabinet streeft ernaar de regeldruk voor
burgers, bedrijven en professionals terug te dringen. Gelet op de zeer beperkte aantallen
personen waarop deze beëindigingsgrond van toepassing zal zijn, zijn de
regeldrukeffecten nihil. Ook de kennisnemingskosten zijn nihil.
7.2 Uitvoeringstoetsen
Het besluit is voorgelegd voor een uitvoeringstoets aan de RCN en aan de
Adviescommissie Toetsing Regeldruk.
7.2.1 Uitvoeringstoets RCN
Het besluit is uitvoerbaar en handhaafbaar. Gelet op de zeer beperkte aantallen zijn er
geen incidentele en structurele kosten.
7.2.2 Adviescommissie Toetsing Regeldruk
De Adviescommissie Toetsing Regeldruk deelt de analyse en de conclusie dat de
regeldrukeffecten en kennisnemingskosten nihil zijn.
ARTIKELSGEWIJS
Artikel I Besluit onderstand BES
In dit artikel wordt in het Besluit onderstand BES dezelfde beëindigingsgrond
opgenomen zoals die per 1 oktober 2017 in alle andere sociale zekerheidswetgeving is
opgenomen.29
Derhalve wordt voor een nadere onderbouwing van de noodzaak en uitwerking van deze
beëindigingsgrond allereerst verwezen naar de memorie van toelichting bij de wet van
16 januari 2017 tot wijziging van de socialezekerheidswetgeving, de Wet structuur
uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, de Wet studiefinanciering 2000, de Wet
studiefinanciering BES, de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten en
de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen in verband met opname van een
grondslag voor beëindiging van uitkeringen, studiefinanciering en tegemoetkoming bij
deelname aan een terroristische organisatie.30
Onderdeel A
In artikel 3 wordt aan de begripsbepalingen het begrip “uitreiziger” toegevoegd. Om te
worden beschouwd als een uitreiziger gelden cumulatief drie voorwaarden:
a. door de opsporingsdiensten of inlichtingen- en veiligheidsdiensten is aan de
betreffende uitvoeringsinstantie (d.w.z. de RCN) gemeld dat;
b. het gegronde vermoeden bestaat dat de gerechtigde zich buiten de openbare
lichamen bevindt met het doel zich aan te sluiten bij;
c. een organisatie die is geplaatst op de lijst van organisaties, bedoeld in artikel 14,
vierde lid, van de Rijkswet op het Nederlanderschap.

29
30

Stb. 2017, 78.
Kamerstukken II, 2016/17, 34 577, nr. 3.

18

De feiten waaruit blijkt dat iemand voldoet aan de voornoemde voorwaarden worden
door de AIVD, de nationale politie of het KPCN middels een ambtsbericht respectievelijk
een proces-verbaal aan de RCN kenbaar gemaakt. Voor een nadere uitleg van deze
melding wordt verwezen naar de paragrafen 3.2.1 en 3.3.2 tot en met 3.3.4 van het
algemeen deel van de toelichting.
Met een lijst van organisaties in de begripsbepaling wordt gedoeld op de lijst van de
door de Minister van J&V, in overeenstemming met het gevoelen van de
Rijksministerraad, aangewezen organisaties die een bedreiging vormen voor de
nationale veiligheid. Qua terminologie is aangesloten bij de terminologie van artikel 14,
vierde lid, van de Rijkswet op het Nederlanderschap. Daarin is geregeld dat de Minister
van J&V in het belang van de nationale veiligheid het Nederlanderschap kan intrekken
van de persoon die zich buiten het Koninkrijk bevindt en zich heeft aangesloten bij een
organisatie die door de Minister van J&V, in overeenstemming met het gevoelen van de
Rijksministerraad, is geplaatst op een lijst van organisaties die deelnemen aan een
nationaal of internationaal gewapend conflict en een bedreiging vormen voor de
nationale veiligheid.
Voor een verdere uitwerking van de genoemde drie voorwaarden wordt verwezen naar
de paragrafen 3.2.2 tot en met 3.2.5 van het algemeen deel van de toelichting.
Onderdeel B
In artikel 7, eerste lid, wordt geregeld onder welke omstandigheden voor een
onderstandgerechtigde geen recht op onderstand bestaat. In een nieuw onderdeel f
wordt het zijn van uitreiziger hieraan toegevoegd.
Door middel van de melding van de AIVD, de nationale politie of het KPCN wordt aan
Onze Minister kenbaar gemaakt of iemand kan worden beschouwd als een uitreiziger.
Het is vervolgens aan de RCN om te wegen en te beoordelen of de informatie het niet
ontstaan of beëindiging van het recht kan dragen. Dientengevolge dienen de feitelijke
gronden, uitgewerkt in de melding, uiteraard met voldoende zekerheid te kunnen
worden aanvaard. Op die manier kan de RCN met een marginale toets zich van de
houdbaarheid van deze informatie vergewissen. Deze vergewisprocedure wordt
beschreven in paragraaf 3.3.3 van het algemeen deel van de toelichting.
Om opnieuw onderstand te kunnen ontvangen, moet een nieuwe aanvraag worden
ingediend. Daarbij is het niet ongebruikelijk dat voordat de onderstand wordt toegekend,
er een contactmoment bestaat tussen de RCN en de aanvrager. Een dergelijk
contactmoment is ingevolge de nieuw opgenomen beëindigingsgrond noodzakelijk, zodat
de RCN kan vaststellen dat iemand zich niet langer buiten de openbare lichamen bevindt
en dus niet langer een uitreiziger is. De situatie van terugkeerders wordt nader
beschreven in paragraaf 4.2 van het algemeen deel van de toelichting.
Onderdeel C
In het nieuwe hoofdstuk 6a worden de regels omtrent het bekendmaken van
beschikkingen en de mogelijkheden tot bezwaar en beroep vastgelegd.
Het nieuwe artikel 40a schrijft voor dat de bekendmaking van een beschikking geschiedt
door toezending of uitreiking daarvan aan de belanghebbende of, indien bekendmaking
niet op die wijze kan geschieden, op een andere geschikte wijze. Het besluit kende een
dergelijke bepaling nog niet, maar in de praktijk geschiedt de bekendmaking wel op
deze wijze. Daarom wordt deze bepaling nu in het besluit opgenomen. Dit is ook van
belang voor hetgeen is beschreven in paragraaf 5.3.

19

In het nieuwe artikel 40b, eerste lid, is geregeld dat tegen een beslissing over het recht
op onderstand beroep openstaat bij het Gerecht, bedoeld in artikel 1, eerste lid,
onderdeel b, van de Wet administratieve rechtspraak BES (War BES). In deze wet zijn
regels over bezwaar, beroep en hoger beroep opgenomen. Het Gerecht in eerste aanleg
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba doet uitspraak op beroepschriften inzake sociale en
volksverzekeringen, echter alleen voor zover in de daarop betrekking hebbende wetten
beroep op het Gerecht is opengesteld (artikel 8 War BES). In dat geval is de gehele War
BES van overeenkomstige toepassing. In de praktijk wordt al op deze wijze gehandeld,
waardoor deze wijziging dus slechts de vastlegging van de huidige rechtspraktijk
inhoudt.
In het tweede lid wordt voor de beroepsprocedure geregeld dat geen dwangsom aan het
bestuursorgaan kan worden opgelegd voor het niet overleggen van alle op het
beroepschrift betrekking hebbende stukken. Het derde lid regelt de vertrouwelijkheid
van de stukken tijdens de bestuurlijke heroverweging. Dit gebeurt door artikel 24,
eerste en tweede lid, van de War BES van overeenkomstige toepassing te verklaren op
de bestuurlijke heroverweging. Tot slot wordt geregeld dat indien het Gerecht van
oordeel is dat het onthouden van de melding van de AIVD, de nationale politie of het
KPCN aan een procespartij niet gerechtvaardigd is, dit niet leidt tot openbaarmaking van
het geheime stuk door het Gerecht, maar dat het Gerecht daaruit de gevolgtrekking kan
maken die hem geraden voorkomt en tot een uitspraak moet komen op grond van de
beschikbare gegevens. Voor de motivering van een en ander wordt verwezen naar
paragraaf 3.3.4.
Onderdeel E
Het nieuwe artikel 41a regelt dat de paragraaf over advisering uit de Awb op het besluit
van toepassing is. Dit is met name van belang in verband met de melding van de AIVD,
de nationale politie of het KPCN waaruit blijkt dat iemand een uitreiziger is. Zoals in
paragraaf 3.3.3 uiteengezet is, kan deze melding worden beschouw als een
deskundigenadvies. In het besluit noch in de War BES zijn bepalingen opgenomen
omtrent advies. Dit gebeurt nu door afdeling 3.3 van de Awb van toepassing te
verklaren. Hierbij moet wel rekening worden gehouden met het tweede lid. Sommige
begrippen in de Awb komen namelijk niet overeen met de begrippen uit de War BES.
Door de paragraaf van toepassing te verklaren geldt voor de RCN een vergewisplicht.
Artikel II Besluit politiegegevens
Aan de opsomming in artikel 6a:6, eerste lid, van het Besluit politiegegevens wordt een
nieuw onderdeel i toegevoegd. Deze toevoeging biedt, onder verwijzing naar artikel 7,
eerste lid, onderdeel f, van het Besluit onderstand BES, de grondslag voor de
verstrekking van politiegegevens door het KPCN aan de RCN. Op grond van het nieuwe
onderdeel i kan het KPCN informatie aan de RCN verstrekken op basis waarvan de
onderstandsuitkering kan worden beëindigd. De verstrekking van politiegegevens door
de nationale politie aan de RCN verloopt via het KPCN. Artikel 17a, tweede lid, onderdeel
a, van de Wet politiegegevens biedt de grondslag voor deze verstrekking. Het KPCN
verstrekt het proces-verbaal van de nationale politie vervolgens door aan de RCN. De
tussenkomst van het openbaar ministerie betreft het openbaar ministerie van Bonaire,
Sint Eustatius en Saba ingeval van verstrekking van politiegegevens door het KPCN aan
de RCN, in die gevallen waarin het gaat om de verstrekking van politiegegevens door de
nationale politie aan de RCN dan betreft deze tussenkomst het openbaar ministerie in
Nederland.

20

Verder is van de gelegenheid gebruik gemaakt om een wijziging van meer technische
aard door te voeren. Dit betreft de regeling van de verstrekking van politiegegevens aan
bestuursorganen voor zover noodzakelijk voor de uitvoering van de aan hen opgelegde
taak of taken, bedoeld in de Wet algemene ouderdomsverzekering BES, de Wet
algemene weduwen- en wezenverzekering BES, de Wet kinderbijslagvoorziening BES, de
Wet ongevallenverzekering BES, de Wet studiefinanciering BES en de Wet
ziekteverzekering BES (artikel 4:3, achtste lid, de onderdelen i, j, p, q, t en w). De
verstrekking van politiegegevens ten behoeve van de uitvoering van de betreffende
bepalingen in deze wetten dient te worden geregeld in paragraaf 6a van het Besluit
politiegegevens, dat betrekking heeft op de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius
en Saba. Daartoe worden de betreffende onderdelen toegevoegd aan het
eerdergenoemde nieuwe onderdeel i van artikel 6a:6 van het Besluit politiegegevens.

De Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid,

W. Koolmees

21