Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 293

Primair Onderwijs

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 597

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 november 2021
Op 3 november wordt u bijgepraat door de wetenschappelijke curriculumcommissie over de uitgebrachte tussenadviezen. Deze brief stuur ik u
voorafgaand daaraan, om aan te geven hoe er opvolging is gegeven aan
de tussenadviezen van de wetenschappelijke curriculumcommissie over
de werkopdrachten aan SLO.
Op 16 juni 2020 heeft uw Kamer via de motie van de leden Van Meenen en
Rog1 verzocht om een wetenschappelijke curriculumcommissie in te
stellen om te komen tot een gedegen wetenschappelijke onderbouwing
voor het curriculumtraject. Vanaf september 2020 is deze wetenschappelijke curriculumcommissie onder voorzitterschap van prof. dr. Roel Kuiper
actief. De commissie heeft inmiddels drie tussenadviezen en een
verdiepende studie gepubliceerd:
– Kaders voor de toekomst, een reflectie op de voorstellen van Curriculum.nu;
– Doel en ruimte, een advies over de werkopdracht voor het bijstellen
van kerndoelen primair en voortgezet onderwijs;
– Examenprogramma’s in perspectief, een advies over de werkopdracht
voor het bijstellen van examenprogramma’s voortgezet onderwijs;
– Kaders voor kansen, naar een beoordelingskader kansengelijkheid
voor het funderend onderwijs (verdiepende studie).
Omdat uw Kamer heeft verzocht om enkele examenprogramma’s op korte
termijn bij te stellen, heb ik de daartoe opgestelde werkopdracht aan SLO
aangepast op basis van de adviezen van de wetenschappelijke curriculumcommissie. Ik heb daarnaast de werkopdracht voor het bijstellen van de
kerndoelen in het primair en onderbouw van het voortgezet onderwijs
aangepast conform het advies van de wetenschappelijke curriculumcom-

1

kst-31293-597
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 31 293, nr. 527.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 293, nr. 597

1

missie. In de bijlage van deze brief vindt u deze bijgestelde werkopdrachten2.
De aanbevelingen van de Curriculumcommissie
De adviezen bieden een rijke, wetenschappelijk onderbouwde verdieping
voor curriculumbijstelling. In de uitgebrachte adviezen doet de wetenschappelijke curriculumcommissie aanbevelingen over het actualiseren
van het curriculum in zijn geheel. Het tweede en het derde tussenadvies
zijn gericht op de concept werkopdrachten. De oorspronkelijke werkopdrachten werden door de commissie afdoende geacht, wel waren enkele
aanscherpingen nodig. Daarom geef ik hieronder kort aan op welke
manier deze aanbevelingen zijn overgenomen in de bijgestelde werkopdrachten:
– Rationale: In de bijgestelde werkopdrachten wordt nu gewerkt vanuit
een richtinggevende rationale; een visie op «waartoe» het onderwijs
dient waarbij een nieuwe balans wordt gehanteerd tussen de drie
doeldomeinen van het onderwijs: kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming. De concept rationale is aangescherpt conform de aanbevelingen.
– Doelformuleringen: De wetenschappelijke curriculumcommissie deelt
de ambitie om de huidige kerndoelen concreter en meer divers te
formuleren in wat er van leerlingen wordt gevraagd. Daarom zullen de
nieuwe kerndoelen niet enkel aanbodsdoelen bevatten maar ook
ervarings- en beheersingsdoelen.
– Gemeenschappelijke architectuur: de wetenschappelijke curriculumcommissie constateert in haar derde tussenadvies dat de huidige
examenprogramma’s in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs
te verschillend zijn. Het verschil in structuur en de manieren waarop
eindtermen zijn geformuleerd is tussen vakken en leerwegen simpelweg te groot. Dit is een onnodige drempel in bijvoorbeeld de overstap
van vmbo naar havo. Dit is een reden om nu meer nadruk te leggen op
een gemeenschappelijke architectuur ter versterking van de samenhang tussen verschillende schoolsoorten en vakken. Daarom worden
de examenprogramma’s van ieder schoolvak voor vmbo, havo en vwo
nu gelijktijdig bijgesteld, en zoveel mogelijk in clusters van vakken
(bijvoorbeeld alle moderne vreemde talen gelijktijdig).
– Beoordelingskader kansengelijkheid: in de verdiepende studie Kaders
voor Kansen geeft de wetenschappelijke curriculumcommissie aan dat
het beoordelingskader taal en rekenen – als uitvoering van de motie
van de leden Van Meenen en Kwint3 – geschikt is, maar dat er een
breder kader nodig is ter beoordeling van kansengelijkheid in het hele
curriculum. De negen criteria die in dit verband door de wetenschappelijke curriculumcommissie zijn benoemd, zijn verwerkt in de
bijgestelde werkopdrachten of worden opgenomen in de werkinstructie die SLO uitwerkt voor de vakvernieuwingscommissies. Wanneer het
bijgestelde curriculum gereed is, zal de wetenschappelijke curriculumcommissie hierop reflecteren middels deze criteria.
– Ontwerpruimte: Om overladenheid in het formele curriculum te
voorkomen, wordt voor elk leergebied voor de kerndoelen en elk vak in
de bovenbouw afgesproken welk percentage ontwerpruimte van het
totaal beschikbaar is voor de bij te stellen kerndoelen en examenprogramma’s. Dit is niet hetzelfde als de hoeveelheid onderwijstijd die
scholen besteden aan het betreffende leergebied of vak, die keuze is en
blijft aan de school. SLO heeft berekend welke ontwerpruimte per
leergebied voor de kerndoelen en per vak voor de bovenbouw van het
voortgezet onderwijs beschikbaar is. De wetenschappelijke curriculum2
3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 204.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 293, nr. 597

2

–

commissie concludeert dat het voorstel voor ontwerpruimte voldoet,
wel is het van belang deze bij iedere volgende bijstelling te blijven
evalueren. Zowel tijdens deze als toekomstige bijstellingen blijf ik
monitoren of het voorstel van ontwerpruimte passend is.
Weging voorstellen Curriculum.nu: de wetenschappelijke curriculumcommissie heeft in haar eerste tussenadvies geconstateerd dat de
opbrengst van Curriculum.nu rijk en divers is, en levert bruikbaar
materiaal voor het maken van kerndoelen en examenprogramma’s.
Wel dienen – rekening houdend met alle bovengenoemde punten – de
voorstellen opnieuw te worden gewogen in het vervolgproces. Dat is
dan ook meegenomen in de bijgestelde werkopdrachten. De voorstellen van Curriculum.nu zijn daarin benoemd als basisinput.
Curriculumexperts, leraren en vakexperts hebben de ruimte om deze
voorstellen beargumenteerd opnieuw te wegen.

Ik ben de wetenschappelijke curriculumcommissie zeer erkentelijk voor
het werk dat zij heeft geleverd in een relatief strak tijdsbestek. De
wetenschappelijke curriculumcommissie zal zich nu richten op het vierde
tussenadvies, gericht op de wijze waarop het curriculum in de toekomst
systemisch kan worden bijgesteld. Ook levert de commissie dit najaar nog
een verdiepende studie op over samenhang en vaardigheden.
Vervolgproces
Voor het bijstellen van de urgente examenprogramma’s zijn SLO, leraren
en vakexperts aan zet. Zij kunnen dit echter niet alleen. Vandaar dat
conform de motie-Bruins vanaf 1 oktober 2021 de beroeps- en vakverenigingen subsidie kunnen aanvragen gericht op het verrichten van
activiteiten ter versterking van de kwaliteit van toekomstige onderwijsdoelen en communicatie binnen en met de beroepsgroep.4 Deze
verenigingen kunnen onder andere gericht feedback ophalen van een
brede(re) groep leraren en experts, zonder daarbij het onderwijsveld te
overvragen. Al twaalf vakverenigingen hebben aangegeven aan de slag te
willen gaan en hebben zich aangemeld voor de subsidie.
Met de opvolging van de adviezen in de bijgestelde werkwijze en
werkopdrachten staat alles klaar om daadwerkelijk aan de slag te kunnen
gaan. De werving voor vakvernieuwingscommissies voor de urgente
vakken zal in november starten. Het bijstellen van de kerndoelen kan ook
van start. De wetenschappelijke curriculumcommissie zal reflecteren op
de opbrengsten en daarover zal ik u ook informeren. Ik ben ervan
overtuigd dat de aanpassingen in het curriculum de kwaliteit en kansengelijkheid in het onderwijs ten goede gaan komen.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

4

Kamerstuk 31 293, nr. 535.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 293, nr. 597

3