Internationale samenwerking in het technisch wetenschappelijk onderwijs
Prof. Rob Fastenau
Dean Extension School TU Delft
China Ambassadeur
Voormalig decaan faculteit Elektrotechniek, Wiskunde & Informatica
Lid RvT Fontys Hogescholen
1. Talent voor de TU & voor Nederland/Europa
a. Van ‘international classroom’ naar ‘international staffroom’; supported by:
i. Rond 1990 nam het aantal startende (Nederlandse) bachelor
studenten in de elektrotechniek sterk af, waarna de TU inzette op de
werving van internationale masterstudenten voor de (Engelstalig
gemaakte) master. Elektrotechniek in Delft heeft nu 21 voltijds
hoogleraren. 67% hiervan is in het buitenland geboren en op jonge
leeftijd naar Delft gekomen, 19% is als hoogleraar naar Delft gekomen
vanwege de reputatie van ons onderzoek en slechts 24% is in
Nederland geboren. Van de 12 deeltijd hoogleraren is 75% in
Nederland geboren. De in Nederland geboren ingenieurs gingen in de
90’er jaren door schaarste op de arbeidsmarkt vooral in de industrie
werken. Zonder de ‘international classroom’ in de negentiger jaren
was het onmogelijk geweest om de kwaliteit van de elektrotechniek in
Delft te behouden.
ii. De TU breidt de wetenschappelijke staf in de informatica uit. Sinds
2012 zijn er 30 jonge stafleden geworven. Het aanbod van in
Nederland geboren kandidaten is (te) gering. Van de gestarte jonge
stafleden is 28% geboren in Nederland, 37% in NW-EU, 20% in Z-EU,
7% in O-EU & 8% van buiten EU. In deze groep zitten de hoogleraren
van de toekomst. Zonder, liefst in Nederland opgeleide,
‘buitenlanders’ redden wij onze staf-groei niet.
iii. Het Delftse topinstituut voor onderzoek aan de kwantum computer,
QuTech, heeft 32% in Nederland geboren wetenschappers. De
buitenlanders komen omdat we wereld-leidend onderzoek doen. Alle
wetenschappers geven onderwijs: de ‘international staffroom’.
b. Een ‘international staffroom’ is essentieel voor het volume en de kwaliteit
van onze wetenschappelijke staf. Zij komen naar & blijven in Delft door de
reputatie van ons onderzoek. Dit maakt onze onderzoeksgroepen sowieso
Engelstalig, waardoor het voor de hand ligt om de masterprogramma’s
Engelstalig te maken. De meeste bachelor programma’s zijn nog altijd in het
Nederlands. De combi van onderzoekskwaliteit, arbeidsmarktkansen en
levensomstandigheden trekt buitenlandse studenten in toenemende mate (+
Trump & Brexit). Daardoor is de buitenlandse instroom gegroeid. De
instroom was in 2010/11 ca 600 studenten & in ‘17/’18 1500. Het aantal
uitgereikte diploma’s aan buitenlandse studenten steeg in die periode van ca
450 in 2007 naar 1300 in 2016. Sinds 2007 is het percentage aan

buitenlanders uitgereikte bachelor diploma’s constant op ca 5%. Voor
masterdiploma’s is dit gegroeid van 23% naar 38%.
c. Promovendi spelen een cruciale rol in het onderzoek van de TU Delft. Van de
ongeveer 3000 promovendi is slechts 30% Nederlander. Zonder die
buitenlandse promovendi is de wetenschappelijke kwaliteit van ons
onderzoek niet te handhaven, zowel qua volume als niveau, & een groot
risico voor de ‘international staffroom’ en onze reputatie.
d. Er zijn helaas geen goede cijfers over de loopbanen van onze Nederlandse en
buitenlandse alumni. Mijn eigen ervaring is dat de meeste alumni, zowel de
Nederlandse als de buitenlandse, hun loopbaan in Nederland beginnen. Onze
start-up incubator Yes!Delft zit vol met buitenlandse TUD-alumni. In laatste
paar jaren zijn alleen al vanuit de elektrotechniek twee kansrijke bedrijven
gestart door Iraanse alumni.
2. Het aanbod van talent moet we zien te beheersen en we moeten innoveren in ons
onderwijsmodel. Door de gegroeide ‘international classroom’, de hoge mate van
engeltaligheid van onze vakgebieden en van de werkvelden van onze afstudeerders
worden ook steeds meer bachelor programma’s van de TUD aangeboden in het
Engels. Dit was niet financieel gedreven en had ook niet het doel meer buitenlanders
te werven, maar het pakt voor een aantal opleidingen wel zo uit.
a. Voorbeeld: de buitenlandse instroom in de Engelstalig master informatica
groeide in Delft geleidelijk van ca 70 in 2011 naar 200 in 2017. De instroom in
de Nederlandstalige bachelor groeide in dezelfde tijd vergelijkbaar van 140
naar 430. Wij bieden die bachelor nu Engelstalig aan en de prognose van de
instroom is nu 750; een onverwachte explosieve groei. De groei van de
wetenschappelijke staf is zeer beperkt, traag volgend op een traag
financieringsmodel. Ook is er onzekerheid over de duurzaamheid van deze
groei (denkbare volatiliteit begrenst de groei van de vaste staf). Door
groeiende onderwijs-druk wordt het onderzoek verdrongen en nemen we
een fors risico met de ‘international classroom’ en onze reputatie. De
neerwaartse spiraal start.
b. Ons open systeem biedt slechts een numerus fixus (NF) als optie om de
instroom te beheersen. Bij De TUD is de NF bij Lucht en Ruimtevaarttechniek
de meest beperkende en het risico van het verdringen van Nederlandse
kandidaten door buitenlandse is aanwezig. Wij zouden graag
capaciteitsgrenzen voor Nederlandse, EU en niet-EU willen kunnen gebruiken
en dus pleiten wij voor ruimere mogelijkheden om de studenteninstroom te
reguleren.
c. Hans de Jong, directeur van Philips Nederland, noemde recent in een
interview, dat Nederland tot 2030 120 duizend informatici nodig heeft. Zelfs
met de eerder genoemde groei van onze instroom, die de TU wenst te
beperken, leiden we onvoldoende jonge mensen op & is er geen tijd en
ruimte voor om- en bijscholing (Life Long Learning). Dit vraagt volgens mij om
andere onderwijsvormen & daarmee een grote investering in digitalisering
van het onderwijs.
d. Omdat er onvoldoende aanbod van beta’s/ingenieurs/informatici is, werven
Nederlandse (top-)bedrijven rechtstreeks in het buitenland. Bij de TUD leren

we onze studenten geen schoemelsoftware te maken of cybersecurity risico’s
te nemen. Zouden die buitenlandse opleiders dat ook doen?
3. De TUD is als ‘instituut’ actief in het buitenland vooral in onderzoek
samenwerkingen. In het bachelor en master onderwijs zijn er uiteraard
uitwisselingen en stages, vooral binnen Europa. We hebben een bescheiden aantal
dual-degree opleidingen, oa met Chinese universiteiten maar die leiden tot niet
symmetrische studenten-aantallen; de European Institute of Technology masters
verlopen moeizaam en er zijn een enkele Europese joint masters. Voor vier
prioriteitslanden, China, India, Brazilië en Sub-Sahara Afrika, willen we onderzoek
relaties te versterken op TU-niveau, bijvoorbeeld middels Joint Research Centers. Dit
betreft vooral het werken met door het buitenland gefinancierde promovendi onder
onze of gezamenlijke begeleiding.

Fig. 1 Instroom van buitenlandse masterstudenten bij de TU Delft
aantal internationale Masterstudenten TUD
2,000
1,500
1,000
500
0
2010-11 2011-12 2012-13 2013-14 2014-15 2015-16 2016-17 2017-18
EU

non-EU

Fig. 2. Uitgereikte bachelor en master diploma’s aan buitenlandse studenten

Bachelor & Master diploma's TU Delft voor
buitenlands
1400
1200
1000
800
600
400
200
0
2007

2008

2009

2010

2011

Bachelor

2012

2013

Master

2014

2015

2016

Fig 3. Percentage diploma’s voor buitenlanders van het totale aantal diploma’s

Percentage diploma's TU Delft voor buitenlanders
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%
2007

2008

2009

2010

2011

Bachelor

2012

2013

2014

2015

2016

Master

Fig. 4. Groei van de instroom in de informatica opleidingen van de TUD

Intake in BSc & MSc Computer Science TUD
500
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
2011

2012

2013
all intake BSc

2014

2015
all intake MSc

2016

2017

Vanuit mijn rol bij Fontys Hogescholen voeg ik graag toe dat in ’t HBO internationale
samenwerkingen een andere rol speelt. Internationalisering bij Fontys wordt vooral
geïnspireerd door ‘employability skills’ zoals gevraagd in het internationaal georiënteerde
bedrijfsleven in Brainport. Dit leidt soms tot Engelstalige opleidingen, waarvoor benadrukt
wordt dat deze niet financieel gedreven zijn. Verder vraagt Fontys aandacht voor
opleidingen in de grensstreek, die ook in de naburige regio werven. Zo heeft Fontys in Venlo
een hoge instroom van Duitse studenten en wordt de goede betrokkenheid in de Euregion
Rijn-Maas Noord in regionale de triple helix als zeer waardevol gezien. Dit betreft ook het
onderzoek van betrokken lectoraten.