3
Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Vaststelling van een nieuwe Instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming
(Instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming 201.) ( 33970 ).
De voorzitter:
Ik heet alle aanwezigen in de zaal van harte welkom. Een
speciaal welkom aan de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie, die vandaag zijn wetsvoorstel verdedigt.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

De heer Oskam (CDA):
Voorzitter. Laten we maar meteen duidelijk zijn: de CDAfractie staat positief tegenover dit wetsvoorstel. Sinds de
totstandkoming van de toen nog tijdelijke Instellingswet
Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming
(RSJ) in 2000 heeft een discussie plaatsgevonden over de
combinatie van zowel de rechtsprekende als de adviserende
taak van de RSJ. Het lijkt een beetje op de discussie over
de Raad van State. Enkele uitspraken van het Europees Hof
voor de Rechten van de Mens voedden deze discussie. Het
wetsvoorstel draagt bij aan een scherpere uitoefening van
deze twee taken en doet daarmee recht aan het voorkomen
van de schijn van partijdigheid en vooringenomenheid.
In de schriftelijke ronde heeft de CDA-fractie vragen gesteld
over dit aspect, alsmede over het aantal leden, de onverenigbaarheid met het lidmaatschap van de Hoge Raad, het
verband met het inmiddels in de Eerste Kamer weggestemde wetsvoorstel over elektronische detentie en de
voorgestelde cassatie in het belang van de wet. Deze vragen
zijn alle naar tevredenheid beantwoord.
De CDA-fractie wil vandaag nog wel aandacht besteden
aan de criteria die door de beklagcommissie van de commissie van toezicht alsmede door de beroepscommissie
van de RSJ moeten worden meegenomen bij de beoordeling van de vrijheden van gedetineerden. Nieuw hierbij zijn
de mee te wegen criteria "veiligheid van de samenleving"
en "de belangen van slachtoffers en nabestaanden". De
CDA-fractie is zeer content met deze nieuw geformuleerde
invalshoeken. Dat doet ook recht aan wat op dit moment
in de samenleving speelt. Op die manier wordt bij beslissingen over externe vrijheden van gedetineerden meer rekening gehouden met de gevoelens van slachtoffers en
nabestaanden over het verlenen van vrijheden. Daardoor
kan maatwerk worden geleverd. Zo zou een gedetineerde
in aanmerking kunnen komen voor het verrichten van arbeid
buiten de inrichting, maar kan het dan wel wenselijk zijn
dat dit niet in een bepaalde plaats gebeurt, om zo een confrontatie met het slachtoffer te voorkomen. Dat zijn zinnige
aanpassingen met betrekking tot de vrijheden die aan
gedetineerden kunnen worden toegekend.
Ik heb nog enkele concrete vragen over de wijze waarop
de slachtoffers in beeld komen. Een centrale rol daarbij

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

speelt het Informatiepunt Detentieverloop (IDV), dat is
gesitueerd bij het Openbaar Ministerie. Het IDV onderhoudt
contact met de inrichtingen, met Slachtofferhulp Nederland
en, veel belangrijker nog, met de slachtoffers zelf. De communicatie van het IDV naar de slachtoffers was echter
jarenlang een punt van zorg. Zo werden nabestaanden op
redelijk kille wijze middels een simpel briefje geïnformeerd
over bijvoorbeeld het vrijkomen van een moordenaar. De
stichting Aandacht Doet Spreken heeft met succes aandacht
voor dit fenomeen gevraagd. In november 2014 werd
bekend dat het IDV voortaan telefonisch contact met de
slachtoffers opneemt over dit soort zaken. De CDA-fractie
wil graag van de staatssecretaris weten hoe dat in de eerste
maanden vanaf november 2014 is verlopen en of in alle
gevallen persoonlijk contact gewenst was en daadwerkelijk
en op correcte wijze contact met de slachtoffers is opgenomen.
De CDA-fractie wil ook graag weten hoe het IDV precies te
werk gaat na afloop van een strafzaak. In de nota naar
aanleiding van het verslag wordt gesteld dat slachtoffers
en nabestaanden zelf contact kunnen opnemen met het
IDV, ook in gevallen waarin het IDV zelf nog geen contact
met hen had opgenomen, waarbij het initiatief dus van de
slachtoffers uitgaat. Dat laatste stelt de CDA-fractie nog niet
helemaal gerust. Initieert het IDV nu zelf een gesprek met
het slachtoffers of nabestaanden om hun behoeften in kaart
te brengen, of gebeurt dat alleen op verzoek van slachtoffers
en nabestaanden zelf? De vraag is dus eigenlijk: is er een
proactieve houding van het IDV? Ik krijg graag de bevestiging van de staatssecretaris dat het gesprek standaard
zorgvuldig en tijdig plaatsvindt.
Over de betrokkenheid van slachtoffers bij het proces heb
ik nog de volgende vraag. De Persdienst berichtte deze
maand, op 14 februari, dat bij 25% van de aangiftes waarbij
een slachtoffer is betrokken, Slachtofferhulp geen informatie
doorkrijgt van de politie. Het is belangrijk dat het vanaf het
begin goed gaat. Omgerekend gaat het om ongeveer 55.000
zaken. Voorts blijkt dat in een kwart van de gevallen waarbij
wel gegevens zijn doorgezonden, de informatie niet bruikbaar is doordat verkeerde gegevens zijn verstrekt. Ik krijg
daarop graag een reactie van de staatssecretaris. Juist in
het begin is het belangrijk dat slachtoffers niet uit beeld
verdwijnen, maar de hulp krijgen die ze nodig hebben en
dat de overheid aangeeft wat ze het beste kunnen doen.
Ten slotte wil ik nog iets zeggen over twee pilots die in 2014
zijn opgestart. Er brandt hier overigens een rood lampje,
voorzitter, maar volgens mij heb ik alle tijd. Het gaat om
een pilot in het gevangeniswezen, die gericht is op het
transparant meewegen van de belangen van slachtoffers
en nabestaanden bij de toekenning van verlof en de voorwaardelijke invrijheidstelling. Ook is er een pilot gestart bij
de reclassering. Deze pilot richt zich op het transparant
meewegen van de slachtofferbelangen in het reclasseringsadvies door contact tussen medewerkers van de reclassering en medewerkers van Slachtofferhulp Nederland. De
CDA-fractie verneemt graag van de staatssecretaris hoe
deze pilots tot nu toe zijn verlopen en wanneer de Kamer
de definitieve evaluatie daarvan tegemoet kan zien.

Mevrouw Van der Burg (VVD):
Voorzitter. Vandaag spreken we over de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming en de nieuwe

26 februari 2015
TK 57

57-3-1

instellingswet voor deze raad. Deze raad heeft twee taken:
advisering en rechtspraak. De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming adviseert de minister van Veiligheid en Justitie over toepassing en uitvoering van beleid
en regelgeving op het terrein van strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming. Maar de RSJ spreekt tevens recht over
een beroep tegen een uitspraak van de klachtencommissie
of beslist in eerste en enige aanleg over beroepsschriften
van gedetineerden, terbeschikkinggestelden en jeugdigen.
Uit de evaluatierapporten in 2004 en 2010 blijkt dat de RSJ
haar beide taken over het algemeen goed uitvoert. Sinds
de instelling van de RSJ zijn er echter diverse ontwikkelingen geweest, waaronder ontwikkelingen in de rechtspraak
van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en in
de samenleving, die gevolgen hebben voor de uitvoering
van diezelfde taken van de RSJ. In dit wetsvoorstel, de
nieuwe instellingswet, wordt aan deze ontwikkelingen
rechtgedaan door een drietal belangrijke wijzigingen door
te voeren.
Ten eerste regelt dit wetsvoorstel een scherpere organisatorische scheiding tussen de adviserende functie en de
rechtsprekende functie van de RSJ. Zo wordt wettelijk verankerd, conform het Europees Verdrag voor de Rechten
van de Mens, dat in het rechtsgeding niet door dezelfde
personen over dezelfde casus wordt geoordeeld als eerder
over de wetgeving hebben geadviseerd. Ook uitspraken
van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens maken
deze wijziging noodzakelijk. Collega Oskam refereerde hier
ook al aan. Na deze wijziging blijft er één overkoepelende
raad over waaraan beide taken zijn opgedragen, maar er
komen wel twee afzonderlijke afdelingen voor respectievelijk advisering en rechtspraak. De algemene werkzaamheden
van die overkoepelende raad worden door een bestuur
uitgeoefend. In totaal kan de raad straks maximaal vijftien
leden hebben. Die adviserende en rechtsprekende taken
zullen uitgeoefend worden door de leden van de RSJ, terwijl
de buitengewone leden van de RSJ niet in beide afdelingen
benoemd kunnen worden. Dat kunnen de leden dus wel.
De VVD-fractie is voorstander van de scherpere scheiding
van de taken van de RSJ. Deze scheiding gaat mijn fractie
echter niet ver genoeg. Naar mijn mening en die van mijn
fractie is benoeming van leden in beide afdelingen
onwenselijk. Vandaar dat ik samen met collega Van Nispen
van de SP-fractie een amendement heb ingediend om
benoeming van nieuwe leden, en herbenoeming van zittende leden na afloop van hun zittingstermijn, in beide
afdelingen onmogelijk te maken. Graag krijg ik hier een
reactie op van de staatssecretaris.
Ook is het de VVD-fractie nog niet duidelijk hoe in de praktijk
wordt geborgd dat het bestuur van de RSJ niet treedt in de
procesrechtelijke behandeling, de inhoudelijke beoordeling
en de beslissing in een concrete zaak. Klopt het dat vier van
de vijf bestuursleden hoofd zijn van een sectie, zoals Jeugd
of Gedetineerden? Kan de staatssecretaris nog eens toelichten hoe het in de praktijk werkt? Kortom, hoe werken de
afspraken uit het reglement nu precies uit in de praktijk?
Waarom is het volgens de staatssecretaris dan niet nodig
om dit via de wet te regelen en volstaat inderdaad het
reglement?
Ten tweede worden door dit wetsvoorstel de belangen van
het slachtoffer en diens nabestaanden en de veiligheid van

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

de samenleving meer expliciet als toetsingsgrond opgenomen.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik heb nog een vraag aan collega Van der Burg over het
amendement, waar mijn fractie overigens sympathiek
tegenover staat. Maakt dat amendement nog verschil voor
de voorzitter? Ik lees namelijk in het voorgestelde artikel 23
van het wetsvoorstel dat de voorzitter van de raad tevens
voorzitter van de afdeling advisering is. En in het voorgestelde artikel 27 staat dat de voorzitter de werkzaamheden
van de afdeling rechtspraak regelt. Daar lees ik in de toelichting bij het amendement niets over.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Wat ons betreft maakt dat niet uit voor de voorzitter, want
ik heb ook begrepen dat de voorzitter juist degene in het
bestuur is die geen specifieke taken zal hebben en dus volledig onafhankelijk is. Als we nog een aanpassing moeten
doen om dat volstrekt duidelijk te maken omdat dit niet
voldoende is, vinden wij dat prima. Zoals wij hebben
begrepen, is het amendement nu in orde, maar mocht de
staatssecretaris in reactie op de opmerking van mevrouw
Helder nog zeggen dat dit aangepast moet worden, dan
zullen wij dat graag doen.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Ten tweede worden door dit wetsvoorstel de belangen van
het slachtoffer en diens nabestaanden en de veiligheid van
de samenleving meer expliciet als toetsingsgrond opgenomen. Deze belangen moeten daarmee ook als toetsingsgrond meegenomen worden in het beslissingsraamwerk
van de RSJ. Dat juicht de VVD-fractie toe. Wij zijn hiervan
een groot voorstander. Door het moeten meenemen van
onder meer de belangen van het slachtoffer en de nabestaanden als toetsingsgrond in het beslissingsraamwerk
van de RSJ sluiten de advisering en de rechtspraak van de
RSJ onder meer beter aan bij de ontwikkelingen die in gang
zijn gezet in het strafrecht. Dit is onder meer belangrijk bij
het besluiten over het toekennen van verlof — collega
Oskam zei daar ook al wat over — en vooral over de wijze
waarop dat verlof eventueel wordt vormgegeven.
In lijn hiermee wil ik de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie graag feliciteren met het feit dat de Bokaal tegen
Onrecht op 23 januari 2015 aan hem is uitgereikt in verband
met zijn inspanningen om de positie van het slachtoffer en
de nabestaanden te versterken. Dat is een mooie erkenning
voor al het werk dat deze staatssecretaris de afgelopen
jaren heeft verzet om de positie van slachtoffers en nabestaanden veel meer recht te doen in de wetgeving en in de
rechtbank.
Ten derde biedt dit wetsvoorstel de procureur-generaal bij
de Hoge Raad de mogelijkheid om cassatie in het belang
der wet in te stellen tegen de uitspraken van de RSJ. Hij
kan de Hoge Raad dan vragen om te oordelen over rechtskwesties zoals de uitleg van wetsbepalingen. Op deze
manier worden de rechtsvorming en de rechtseenheid
gediend. Ook hiervan is de VVD-fractie voorstander.

26 februari 2015
TK 57

57-3-2

Belangrijk is wel om op te merken dat een eventuele vernietiging door de Hoge Raad van een uitspraak geen verandering betekent in de rechten en de positie van partijen in de
betreffende zaak. Hiermee heeft cassatie in het belang der
wet geen rechtsgevolgen voor de betrokken partijen.
Concluderend is de VVD-fractie groot voorstander van de
drie wijzigingen die worden doorgevoerd in de nieuwe
Instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming. Het organisatorisch scheiden van de adviserende en de rechtsprekende taak van de RSJ gaat mijn
fractie echter niet ver genoeg. Vandaar dat zij met de SPfractie een amendement heeft ingediend om ook dubbelbenoemingen onmogelijk te maken. Ook heb ik de staatssecretaris nog eens gevraagd om uit te leggen hoe geborgd
wordt dat het bestuur van de RSJ niet treedt in de procesrechtelijke behandeling, de inhoudelijke beoordeling en de
beslissing in een concrete zaak. Ik zie uit naar de beantwoording door de staatssecretaris.

De heer Van Nispen (SP):
Voorzitter. Allereerst vind ik het goed dat er een verdergaande splitsing wordt aangebracht tussen de afdeling
advisering en de afdeling rechtspraak. De schijn van partijdigheid kan er zijn zodra de instantie die moet rechtspreken
in een geschil met de overheid, in een eerder stadium aan
diezelfde overheid heeft geadviseerd over dezelfde of over
vergelijkbare vraagstukken. Om de schijn van partijdigheid
te voorkomen, is het goed dat een andere afdeling rechtspreekt dan de afdeling die eerder over die rechtsvraag
advies heeft uitgebracht.
De vergelijking met de Raad van State is natuurlijk snel
gemaakt. Dat gebeurde eerder al in dit debat, maar mijn
fractie heeft dit ook in de schriftelijke voorbereiding opgemerkt. Hoewel ik erken dat er verschillen zijn tussen de
Raad van State en de RSJ, en er dus strikt gezien misschien
geen noodzaak is om het identiek te regelen, stel ik wel vast
dat het debat over de structuur van de Raad van State toch
redelijk recentelijk is heropend en nog gevoerd moet gaan
worden. De regering is namelijk met een voorstel gekomen
om dubbelbenoemingen bij de Raad van State geheel
onmogelijk te maken. We zullen hierover spreken op 1 april
in een algemeen overleg en daarna bij de behandeling van
het wetsvoorstel. In dat licht vind ik de opmerking van de
staatssecretaris in de nota naar aanleiding van het verslag
dat hij nu niet vooruit wil lopen op de parlementaire
behandeling van de Wet op de Raad van State, toch wel
wat lastig te plaatsen. We behandelen nu immers ook de
wet, namelijk die over de structuur van de RSJ, de Instellingswet Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming. Ik vind het geen goed idee om pas bij de evaluatie
over vijf jaar te bezien of nadere stappen nodig en wenselijk
zijn. We moeten niet wachten tot problemen zich in de
praktijk voordoen. Om te voorkomen dat een lid van de RSJ
over dezelfde zaak moet oordelen als waarover eerder door
hem of haar geadviseerd is, de zogenoemde "same case"problematiek, kunnen we beter regelen dat er geen dubbelbenoemingen plaatsvinden. Je bent dus lid van ofwel de
afdeling advisering ofwel de afdeling rechtspraak. Daarom
heb ik het voorstel van mevrouw Van der Burg van de VVD
dat hiertoe strekt, medeondertekend.

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

De RSJ zelf is kritisch over de betrokkenheid van de minister
van Veiligheid en Justitie bij de inrichting en organisatie
van de RSJ. De staatssecretaris antwoordt dat dit een vast
staatsrechtelijk gebruik is waarmee de ministeriële verantwoordelijkheid voor het koninklijk benoemingsbesluit tot
uitdrukking wordt gebracht. Dat begrijp ik, maar de RSJ
heeft zelf geschreven: wij wijzen nu zelf de voorzitter van
de rechtspraakkamer aan en het belang van onafhankelijke
rechtspraak vraagt om handhaving van deze situatie. Kan
de staatssecretaris daar toch nog eens op reageren?
Waarom moet dit veranderd worden? Begrijp ik de staatssecretaris goed dat de invloed van de RSJ op de benoeming
van de eigen voorzitter van de afdeling rechtspraak toeneemt ten opzichte van de huidige situatie? Hoe zit het met
de voorzitter van de RSJ, die ook voorzitter is van de afdeling advisering? Ik lees in het antwoord in de nota naar
aanleiding van het verslag op pagina 5 bijna onderaan dat
de RSJ een aanbeveling kan doen voor de te benoemen
voorzitter. Maar ik lees artikel 5 in het wetsvoorstel toch
anders. Daarin staat namelijk dat de raad gehoord wordt.
Maar gehoord worden is toch wat anders dan een aanbeveling doen? Hoe zit het nou precies? Kan de staatssecretaris
dit nog nader toelichten?
Bij het uitbreiden van de toetsingsgronden kan ik mij zeker
iets voorstellen. Door dit voorstel komt expliciet in de wet
te staan dat ook bij de tenuitvoerlegging van straffen met
de belangen van slachtoffers en diens nabestaanden, en
met de veiligheid van de samenleving rekening wordt
gehouden. Dat is op zichzelf natuurlijk geen onredelijke zin.
Daar kun je haast niet op tegen zijn. De vraag is echter of
daar niet ook nu al rekening mee wordt gehouden en in
hoeverre deze wijziging dus noodzakelijk is. Gaat het om
een explicitering van iets wat er al is of om een uitbreiding
en een inhoudelijke verschuiving? Heeft de staatssecretaris
met deze wetswijziging een belangenverschuiving beoogd?
Houden we voortaan minder rekening met de belangen van
gedetineerden? Als ik de antwoorden goed lees, dan lijkt
dat niet het geval, maar ik hoor het graag nog.
Is nu voldoende geregeld dat in de praktijk de wensen en
behoeften van slachtoffers wel steeds bekend zijn bij de
instanties die beslissingen moeten nemen in de fase van
de tenuitvoerlegging van de vrijheidsbenemende sancties?
Dan heb ik het dus niet over de wet en de vraag of we het
daarin goed geregeld hebben, maar over de samenwerking
en de uitwisseling van informatie tussen de verschillende
instanties in de praktijk.
Ik heb getwijfeld over het invoeren van cassatie in het
belang der wet. Ik zie het voordeel van het bevorderen van
de rechtseenheid wel, maar er is ook een nadeel: leden van
de Hoge Raad kunnen geen lid meer zijn van de RSJ, en
dat kan nu wel. Omdat dit nadeel in de praktijk maar een
zeer klein nadeel is — naar ik heb begrepen gaat het om
slechts twee personen — denk ik dat ik het voordeel van
dit voorstel de doorslag laat geven. Ik kan me dus vinden
in dit voorgestelde onderdeel.
De heer Oskam (CDA):
De heer Van Nispen is medeondertekenaar van het amendement van mevrouw Van der Burg. De RSJ zegt zelf
behoefte te hebben aan 25 dubbellidmaatschappen. Hoe
taxeert de heer Van Nispen dat?

26 februari 2015
TK 57

57-3-3

De heer Van Nispen (SP):
Ik kan me dat ergens wel voorstellen vanuit de RSJ. Zo is
het op dit moment geregeld en zo zouden ze dat graag
houden. We hebben in 2007 de Wet op de Raad van State
behandeld. Daarbij hebben we de Raad van State gesplitst
in een afdeling voor advisering en een afdeling voor rechtspraak. Ik kan me nog heel goed herinneren hoe groot de
weerstand van de Raad van State was op dat moment. Dat
heeft uiteindelijk niet tot problemen geleid; het is in de
praktijk heel soepel verlopen. Maar nu er een verdergaande
stap wordt gezet, is men daar wederom niet blij mee. Van
een organisatie die moet veranderen, kan ik me er iets bij
voorstellen dat zij het liever laat bij het oude. Maar principieel gezien vinden wij het beter om het adviseren over
rechtsvragen en het rechtspreken over mogelijk dezelfde
rechtsvragen te scheiden.
De heer Oskam (CDA):
We hebben het nu niet over de Raad van State, die ik zelf
heb genoemd omdat die discussie ongeveer dezelfde is.
We hebben het nu over de RSJ. Die zegt zelf: we hebben
het echt nodig om de taken goed uit te kunnen voeren, maar
wij zijn zelf ook heel goed in staat om de schijn van belangenverstrengeling tegen te gaan. Daar krijg ik toch graag
een reactie op van de heer Van Nispen.
De heer Van Nispen (SP):
Die reactie heb ik net gegeven. In aanvulling daarop: ik
geloof best wel dat de RSJ zelf in staat kan zijn om dat zo
goed mogelijk te voorkomen. Maar ik vind het zuiver om
dat wettelijk strikt te scheiden. Ik maak wel de parallel met
de Raad van State omdat ik in herinnering roep dat die
weerstand er destijds ook was. Die parallel zie ik dus wel.
Van een organisatie die moet veranderen, kan ik mij voorstellen dat zij het liever bij het oude laat. Het is geen wantrouwen richting die organisatie dat zij het op dit moment
fout zou doen. Maar ik wil gewoon samen met mevrouw
Van der Burg voor de toekomst voorkomen dat zich lastige
dilemma's voordoen en dat de vraag wordt gesteld of iets
eenzelfde soort rechtspraak is waarover moet worden
geoordeeld, of niet. Je zou ook kunnen zeggen: je maakt
het deze organisatie alleen maar makkelijker door het in de
toekomst zuiverder en strikter te scheiden.

Mevrouw Helder (PVV):
Voorzitter. Alvorens ik de inhoud van het wetsvoorstel
bespreek, geef ik een korte inleiding over de Raad voor de
Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, die ik verder
de RSJ zal noemen. Er zitten mensen op de publieke tribune
die natuurlijk ook willen weten waarover we het hebben.
Althans, daar ga ik wel van uit.
De RSJ heeft twee taken. Ten eerste is dat het adviseren
van de minister en de staatssecretaris over de toepassing
en het uitvoeren van beleid en regelgeving op het gebied
van strafrecht en jeugdigen. Ten tweede heeft hij een
rechtsprekende taak: de RSJ beslist over beroepsschriften
van gedetineerden, terbeschikkinggestelden en jeugdigen.
De RSJ hanteert hierbij als toetsingscriteria kort gezegd of
de overheid op een juridisch correcte wijze en in overeenstemming met beginselen van goede bejegening te werk
is gegaan.

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

Sinds de instelling van de RSJ zijn er diverse ontwikkelingen
geweest, waaronder — meerdere collega's hebben dat al
gezegd — in de rechtspraak van het Europees Hof voor de
Rechten van de Mens. Die ontwikkelingen hebben gevolgen
voor de uitoefening van de taken van de RSJ. Zij hebben
geleid tot diverse aanpassingen in de organisatie van de
RSJ, zoals het overhevelen van de toezichthoudende taak
naar de Inspectie Veiligheid en Justitie. Ook heeft de RSJ
zelf in die verschillende ontwikkelingen aanleiding gezien
om de organisatiestructuur op een aantal punten te wijzigen. Het wetsvoorstel dat we vandaag bespreken, vormt
hiervan het sluitstuk, want zowel de adviserende als de
rechtsprekende taak van de RSJ wordt verder versterkt.
Daartoe worden drie wijzigingen in het wetsvoorstel voorgesteld. Ten eerste komt er een scherpere scheiding tussen
de adviserende functie enerzijds en de rechtsprekende
functie anderzijds. Het worden namelijk organisatorisch
twee aparte, gelijkwaardige afdelingen. Ten tweede worden
de toetsingsgronden voor de rechtspraak door de RSJ
aangevuld. Er wordt meer expliciet vastgelegd dat belangen
van slachtoffers en nabestaanden en de veiligheid van de
samenleving meegewogen moeten worden bij de beslissingen die de RSJ neemt. Ten derde krijgt de procureurgeneraal bij de Hoge Raad de mogelijkheid om cassatie in
het belang der wet in te stellen tegen uitspraken van de
RSJ.
In het verleden hebben beslissingen van de RSJ op zijn
zachtst gezegd niet echt op sympathie van mijn fractie
kunnen rekenen. Dan moet je ook altijd even voorbeelden
geven; laat ik er twee uitlichten. Ten eerste is dat natuurlijk
het proefverlof van Volkert van der Graaf. Zelfs de staatssecretaris wilde hier niet aan, maar de beroepscommissie van
de RSJ bepaalde, op 10 september 2013 alweer, dat er aan
Volkert van der Graaf verlof moest worden verleend. En zo
geschiedde. Ten tweede kon na een uitspraak van de RSJ,
hoewel de staatssecretaris zelf aangaf dat hij het hier niet
mee eens was, in 2011 de tot levenslang veroordeelde kindermoordenaar Koos H. verhuizen van de gevangenis naar
een lichter regime in de tbs.
Ik kan zo nog wel even doorgaan, voorzitter, want deze lijst
van uitspraken is niet limitatief. Voor de liefhebber: kijk eens
op de website van de RSJ zelf. Die heeft een filmpje op
YouTube gezet. Daarin kun je toch wel een beetje de
wereldvreemdheid en soms zelfs bemoeizucht van de RSJ
zien. Op een werkbezoek ben ik er zelf ook mee geconfronteerd, want tijdens een werkbezoek met mijn beleidsmedewerkers aan een gevangenis zag ik een metershoge klimop
langs de muur. Op de vraag waartoe die diende, kregen wij
als antwoord: dit is op advies van de RSJ, want gevangenen
moeten de seizoenen kunnen zien. Ja, een leuk punt, maar
of dit nu een officiële taak moet zijn? Wat mijn fractie betreft
niet.
Maar goed, het wetsvoorstel lijkt op het eerste oog zo slecht
nog niet. Zoals ik eerder al heb opgemerkt, bepaalt het
wetsvoorstel dat voortaan de belangen van slachtoffers en
nabestaanden en de veiligheid van de maatschappij meer
expliciet als toetsingsgrond worden meegenomen bij de
tenuitvoerlegging van de vrijheidsbenemende en vrijheidsbeperkende sancties en maatregelen. Wat mijn fractie
betreft is dat dus hard nodig.
Ook daar heb ik een voorbeeld bij. Een Kamermeerderheid
vond in 2007 al dat tot levenslang veroordeelden geen recht

26 februari 2015
TK 57

57-3-4

op verlof hebben. Een poging om de verlofmachtiging van
meervoudig moordenaar Cevdet Yilmaz via de nieuwe wet
in te trekken, mislukte want de RSJ stak daar een stokje
voor. De nieuwe wet was volgens de RSJ niet van toepassing op oude zaken. Tegen die uitspraak was geen hoger
beroep mogelijk. Een nieuwe poging in 2009 van de toenmalige staatssecretaris om de heer Yilmaz zijn verlofregeling te ontnemen, omdat uit onderzoek was gebleken dat
nabestaanden en slachtoffers ernstig gekwetst waren door
het verlof, mislukte door de RSJ. Die zei namelijk dat een
crimineel alleen de kans op verlof ontnomen kan worden
als er nieuwe feiten of omstandigheden aan het licht komen
waardoor dat verlof niet toegekend had mogen worden.
Wat mijn fractie betreft staan de belangen van slachtoffers
altijd bovenaan. Wij zullen het nooit zeker weten, maar de
kans is zeer wel aanwezig dat de gebeurtenis in mijn voorbeeld zich niet had voorgedaan als de RSJ bij de beoordeling gehouden was om de belangen van de slachtoffers en
de nabestaanden mee te wegen.
Ik kom dus tot een oordeel: mijn fractie is van mening dat
het wetsvoorstel nodig is en kan ermee instemmen.
Tot slot wel een woord van dank aan de staatssecretaris,
want naar aanleiding van vragen van mijn fractie heeft hij
in het wetsvoorstel de verplichting opgenomen voor de
leden en de buitengewone leden van de RSJ om al hun
betrekkingen en nevenbetrekkingen te vermelden. Op die
manier wordt transparantie over (neven)betrekkingen van
deze leden ook wettelijk gewaarborgd.
Helemaal tot slot nog een opmerking over het amendement
van de collega's Van der Burg en Van Nispen. Zoals ik in
een interruptie al zei, staat mijn fractie daar positief tegenover. Organisatorisch scheiden is weliswaar een stap in de
goede richting, maar een einde aan dubbele benoemingen
is beter. Wij staan er dus positief tegenover.

De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter. De RSJ — de afkorting is inmiddels bekend, want
wij hebben het vandaag over de rechters die gaan over
detentie — is een stille kracht in juridisch Nederland. Hij is
een stille kracht in de zin dat mensen in het veld, beroepsgenoten, de RSJ kennen. De RSJ — het Verwey-Jonker
Instituut heeft dat ook vastgesteld — is gewoon een goede
club, die goed werk verricht. In het brede debat in de krant
komt de RSJ echter alleen naar voren in de uitzonderlijke
gevallen dat de media daaraan aandacht geven. Volkert
van de Graaf is wat dat betreft al genoemd.
Ook van mijn fractie de complimenten voor de RSJ. Nogmaals, hij doet zijn werk goed en is de laatste, hoogste
rechter. Af en toe doet de raad uitspraken waar niet iedereen
het mee eens is. De PVV-fractie maakte daar zojuist al
gewag van. Ik weet dat de staatssecretaris zich ook weleens
afvraagt wat de hoogste rechter nu toch weer doet. Maar
goed, het is de hoogste rechter en dan heb je je erbij neer
te leggen.
Ik heb het onderhavige wetsvoorstel wel met die ogen
bekeken, in de zin dat het niet een wetsvoorstel wordt
waarin wordt getornd aan het element van de hoogste
rechter. Met name dat laatste punt van de drie wijzigingen
moet je dan even kritisch bekijken: de mogelijkheid van
cassatie in het belang der wet. Dat is een mogelijkheid die

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

alleen door de procureur-generaal van de Hoge Raad kan
worden ingesteld. In het kader van de rechtseenheid is dat
gewoon een heel goede aanvulling. Zelfs dat punt vind ik
dus een goede wijziging en dat zal ik ook van harte steunen.
Sterker nog, wat mij betreft kunnen we dit goede voorbeeld
volgen en het bij andere overheidsinstellingen, in het kader
van het bestuursrecht, in de toekomst mogelijk op dezelfde
wijze wijzigen. Overigens spreken we daar later nog over,
als het over de Raad van State gaat.
Het gaat om drie wijzigingen. Aan de eerste wijziging heb
ik mijn goedkeuring al gegeven. De tweede wijziging betreft
de organisatorische splitsing. Ook dan hebben we het weer
over de analogie, de vergelijkbaarheid met de Raad van
State. Die vergelijking gaat natuurlijk niet helemaal op. De
Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming is
een kleinere organisatie. Zelf zegt de RSJ: let nu toch op
dat je het kind niet met het badwater weggooit. Op het
moment dat je die dubbelbenoemingen niet meer toestaat
op een wijze zoals dit wetsvoorstel doet — want dit wetsvoorstel zet natuurlijk al een stap tussen het scheiden van
advies en rechtspraak — zal dan ten koste gaan van de
kwaliteit. De kwaliteit is natuurlijk een uiterst relevant
argument. Toch twijfel ik, moet ik eerlijk zeggen, want ik
vind het wel een principieel punt. Dat principiële punt is
dat advies en rechtspraak niet samengaan. Ook vanuit het
perspectief van de gemiddelde Nederlander moet dat niet
worden vermengd. Je moet niet denken: ja, maar de rechter
zegt dit omdat hij eerder dat heeft geadviseerd, en
andersom. Bij de Raad van State vinden we dat een
belangrijk punt en dat vind ik hier ook. Ten aanzien van het
amendement van VVD en SP twijfel ik nog. Ik ben heel
benieuwd wat de staatssecretaris daarover gaat zeggen.
De volgende wijziging betreft het meewegen van de
belangen van de slachtoffers. Volgens de RSJ zelf is deze
wijziging overbodig, omdat de RSJ dat al doet. Dat geloof
ik ook. De vraag is dus of je die wijziging moet steunen. In
beginsel zeg ik "ja", want ook al doe je het al, dan nog kan
het helemaal geen kwaad om het een wettelijke grondslag
te geven. Toch zat er bij mij wel een twijfel. Als je het belang
van de veroordeelde tegen het belang van het slachtoffer
afzet, kun je een heel groot belang missen of vergeten,
namelijk dat het resocialiseren buiten de instelling niet
alleen in het belang van de dader is, maar in heel belangrijke mate misschien zelfs ook wel in het belang van de
samenleving. Je wilt natuurlijk dat die dader niet recidiveert.
Je wilt hem op een goede manier terugkrijgen in de
samenleving. Je wilt hem zo goed terugkrijgen dat hij geen
nieuwe slachtoffers maakt. Daarom moeten die externe
vrijheden, extern in de zin van buiten de gevangenis, als
belangrijk doel worden meegewogen, los van de belangen
van slachtoffers en daders in de concrete zaak. De beantwoording van de staatssecretaris naar aanleiding van onze
schriftelijke vragen heeft me overigens wel gerustgesteld,
namelijk dat dit belang ook wordt bedoeld met en wordt
meegewogen in deze wetswijziging. In dat kader wil ik iets
preciezer zeggen dat ik me kan voorstellen dat een slachtoffer niet met de dader geconfronteerd wil worden. Ik denk
dat gebieds- en contactverboden heel goede maatregelen
zijn, omdat daarbij rekening wordt gehouden met de
belangen van beiden.
Voorzitter: Berndsen-Jansen

26 februari 2015
TK 57

57-3-5

De heer Recourt (PvdA):
Is het inderdaad de bedoeling van deze wetswijziging dat
dit soort maatwerk — waarbij de belangen van alle partijen
dus worden meegewogen — steviger wordt verankerd in
de wet? Ik ga er daarbij van uit dat het niet de bedoeling is
te zeggen: RSJ, je doet tot nu toe je werk niet goed. Heb ik
dat goed gezien?
Tot slot heb ik de vraag die de heer Van Nispen ook stelde
naar de betrokkenheid van de minister bij de aanwijzing
van de voorzitters van beide afdelingen van de raad. De
RSJ schrijft er wat over: wij hebben feitelijk maar met één
bewindspersoon van doen en die relatie is prima. Het moet
zorgvuldig worden georganiseerd om de situatie onafhankelijk te houden. Volgens de raad is een wettelijk vastgelegde combinatie van beide voorzitterschappen vanuit die
zienswijze af te raden. Het kan aan de raad zelf worden
overgelaten om voor elk van beide afdelingen een voorzitter
aan te wijzen.
Staatssecretaris, kunt u reageren op dit schrijven van de
RSJ en ons ervan overtuigen dat de onafhankelijkheid
maximaal gewaarborgd is, ook binnen de organisatie? Als
u dat kunt, dan zien wij een prima wetsvoorstel voor ons,
een verbetering van de huidige situatie. Wij denken, zoals
gezegd, nog na over het amendement en zijn heel nieuwsgierig naar de antwoorden. Ik zie overigens dat we inmiddels een nieuwe voorzitter hebben.

De heer Schouw (D66):
Mevrouw de plaatsvervangend waarnemend voorzitter. De
Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming ziet
erop toe dat deze staatssecretaris en de minister op correcte
wijze omgaan met gedetineerden, tbs'ers en jeugdigen. Dat
doet de raad goed, zo blijkt uit verschillende evaluaties.
Ook de fractie van D66 waardeert de wetgevingsadviezen
van de raad, maar de vraag is of die waardering in dezelfde
mate geldt voor deze staatssecretaris, want de raad gaat
regelmatig met de staatsrechtelijke bezem door zijn straatje.
Er is al een aantal dingen genoemd, bijvoorbeeld de eigen
bijdrage voor gedetineerden. De raad zei: dat is contraproductief. Ik noem de stoplichten bij het detentieregime. De
raad zei: in strijd met het resocialisatiebeginsel. Ik noem de
bezuinigingen op de gevangenissen. Wat zei de raad? Dat
leidt tot meer recidive. Ik noem het adolescentenstrafrecht.
De raad: dat maakt Nederland niet veiliger. De raad geeft
goede, harde adviezen, die soms haaks staan op de voornemens van deze staatssecretaris.
Daar komt nog wat bij. Ook de minister van Veiligheid en
Justitie komt straks onder het scherpe oog van de raad te
staan, als hij tenminste van de Kamer de regie krijgt over
de uitvoering van alle strafrechtelijke beslissingen. Als deze
staatssecretaris een voorstel op tafel legt om de raad te
reorganiseren, dan trekt mijn fractie dus in de eerste plaats
één wenkbrauw op: wat is hij precies van plan? Wil deze
staatssecretaris de raad versterken of wil deze staatssecretaris de raad juist verlammen, om die twee uitersten maar
eens te schetsen? In de opvatting van mijn fractie moet zo'n
reorganisatie, zo'n verandering alleen maar tot doel hebben
om de raad te versterken. Ik zie al een kleine zweetdruppel
parelen op het voorhoofd van de staatssecretaris, maar ik
denk dat het zijn bedoeling is om de raad te versterken.

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

Wat opvalt, is dat de raad daar zelf eigenlijk nog niet helemaal van overtuigd is. Men ziet namelijk ernstige bezwaren
en belemmeringen voor het adequaat functioneren. Men
spreekt zelfs van een regelrechte systeembedreiging. Het
lijkt een instellingswet zonder draagvlak bij en steun van
de raad zelf. En dat lijkt ons geen verstandig pad. Ik nodig
de staatssecretaris uit om aan te geven hoe de discussie
met de raad is verlopen. Hoe is hij tegemoetgekomen aan
de ernstige bezwaren?
Collega's zeiden al dat het wetsvoorstel eigenlijk drie dingen
regelt: de splitsing, de uitbreiding van de toetsingsgronden
en de cassatie in het belang der wet. Ik loop ze even langs.
Advies en rechtspraak worden ondergebracht in twee
afdelingen, naar analogie van de Raad van State. Mijn
fractie kan zich vinden in die scherpere scheiding. Dat komt
de onafhankelijkheid en onpartijdigheid natuurlijk ten
goede. In het wetsvoorstel worden ook synergievoordelen,
kostenbesparing, faciliteiten en ICT, gezamenlijke ondersteuning en kennisopbouw genoemd. Dat zijn allerlei valide
overwegingen. Aangezien de Raad van State op de kabinetsnominatie staat om nader in tweeën gesplitst te worden,
is dit buitengewoon interessant. Eigenlijk is dit al een soort
preambule van het wetsvoorstel dat wij binnenkort ontvangen. Mocht er voor dat wetsvoorstel een meerderheid
bestaan, dan weten de leden van de Raad van State waar
zij aan toe zijn. Naar ik heb begrepen, is de raad eigenlijk
niet zo te spreken over de keuze. Ook is er niet aangesloten
op voorstellen die de RSJ in 2012 heeft gedaan. Kan de
staatssecretaris toelichten op welke punten en om welke
redenen hij een andere keuze heeft gemaakt?
Ik spreek nu even namens de raad. De kracht van de raad
is de veelzijdige samenstelling. Het aantal leden ervan wordt
echter fors teruggebracht, van 61 leden nu naar 15 leden
straks, terwijl de taken er natuurlijk niet minder op worden.
Wil de staatssecretaris nog eens toelichten waarom hij dat
zo heeft gedaan? Kan hij toezeggen dat dit niet leidt tot
allerlei capaciteitsproblemen? Ik heb de passage over de
hiermee verbonden budgettaire gevolgen, eventueel ten
nadele of ten voordele van de raad, nog eens nagelezen.
Wil de staatssecretaris hierop ook nog eens ingaan? Driekwart van de leden de deur wijzen kan de taakuitvoering
van een adviserend en rechtsprekend orgaan ontwrichten.
Waarom zo'n forse teruggang? En welk probleem moet
daarmee worden opgelost? Dat is de centrale vraag. Deskundigheid voedt de kwaliteit. Schuilt voldoende basisdeskundigheid niet juist in het feit dat de raad die nu in huis
heeft en geen extern advies hoeft te betrekken?
Het dubbellidmaatschap, dus het lidmaatschap van beide
afdelingen van de raad, is mogelijk, maar wordt aanzienlijk
ontmoedigd en kan bij Koninklijk Besluit zelfs worden uitgesloten. Voor buitengewone leden is dubbellidmaatschap
sowieso uitgesloten. Het argument om behandeling van
dezelfde zaak door hetzelfde lid in zowel advies als rechtspraak te voorkomen, is natuurlijk valide. Wij staan daar
helemaal achter. Wat blijft er echter over van het andere
argument in het wetsvoorstel dat dubbellidmaatschap ook
voordelen heeft voor de kwaliteit? Het is belangrijk dat de
staatssecretaris daarop helder antwoord geeft, gezien het
amendement van de VVD en de SP. Hoe zwaar weegt het
kwaliteitsargument?
In het verlengde daarvan gaat de benoemingsduur van
twee keer zes jaar naar drie keer vier jaar. Ik heb dat even
op mij laten inwerken. Wat levert dat op, anders dan

26 februari 2015
TK 57

57-3-6

administratieve rompslomp en gedoe? Het aanvankelijke
voorstel was om het voor twee keer vier jaar te doen, maar
de staatssecretaris is over de brug gekomen en heeft er
drie keer vier jaar van gemaakt. In mijn ogen blijft het allemaal hetzelfde, dus ik vraag mij af of die aanpassing nog
wel noodzakelijk was. Hoe verhoudt dit zich bovendien tot
allerlei andere adviesraden en rechtspraak? Ik heb de neiging om met een amendement te komen als het antwoord
op deze vragen onvoldoende hard is. Ik vind het namelijk
raar. Het kan gewoon twee keer zes jaar blijven.
Toetsingsgronden vormen het tweede punt. De belangen
van de slachtoffers en de nabestaanden alsmede de veiligheid van de samenleving moeten straks expliciet mee
worden genomen.
De heer Recourt (PvdA):
Als het lood om oud ijzer is, is uw amendement toch even
overbodig als de wijziging die de staatssecretaris zou hebben doorgevoerd?
De heer Schouw (D66):
Mijn punt is de administratieve rompslomp. Je moet nu
om de vier jaar een soort procedure beginnen om iemand
te herbenoemen. Dat lijkt mij een extra belasting. In de
totale herbenoemingsprocedure zou je dat twee keer moeten doen en nu doe je het drie keer. Waar heb dat nou voor
nodig? Welk probleem wordt hiermee opgelost?
De heer Recourt (PvdA):
Daar ben ik ook nieuwsgierig naar, maar ik dacht de heer
Schouw te horen zeggen: waar doen we het überhaupt
voor. Dan is twee keer overbodig, maar laten we het antwoord op die vraag eerst afwachten.
De heer Schouw (D66):
Ik snap het wel. Het oorspronkelijke voorstel was om de
totale duur te verkorten naar acht jaar; dan doe je twee keer
vier. In een aanpassing is dat twaalf jaar geworden. Dan
kun je er net zo goed twee keer zes van maken, tenzij er een
argument is dat ik niet ken en dat zo overtuigend is ... Ik zie
de staatssecretaris denken: welk argument zal ik dadelijk
overtuigend brengen?
Ik was gebleven bij de toetsingsgronden en de rol van de
slachtoffers. Het is natuurlijk fantastisch om dat punt
expliciet mee te nemen. Alleen vind ik dat ik ook hierover
de vraag moet stellen welk probleem hiermee moet worden
opgelost. Wordt dat punt op dit moment onvoldoende
meegenomen en, zo ja, waaruit blijkt dat? Ik heb het advies
van de Raad op dit punt nog eens nagelezen, maar nergens
blijkt dat de belangen van de slachtoffers en nabestaanden
onvoldoende worden meegewogen in de algemene formulering die thans in de wet staat: alle in aanmerking komende
belangen. Waarom moet dit nu worden meegenomen,
anders dan dat het natuurlijk goed klinkt? Welk probleem
moet ermee worden opgelost? Als je dit expliciet opneemt,
haal je dan niet een beetje de balans uit de afweging? Ik
zeg dit ook in het verlengde van de opmerking van de heer
Recourt op dit punt. Aan de ene kant sta ik er natuurlijk
sympathiek tegenover, aan de andere kant moet je er wel
kritisch op durven zijn.

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

Er is al veel gezegd over cassatie in het belang der wet.
Daar is ook principieel iets voor te zeggen. Alleen wijs ik
de staatssecretaris erop dat de Hoge Raad waarschuwt voor
overspannen verwachtingen. Cassatie in het belang der
wet is niet bedoeld om de concrete zaak bij de Hoge Raad
nog eens over te doen, dus in veel gevallen komt de Hoge
Raad straks niet verder dan dat de raad geen blijk geeft van
een verkeerde rechtsopvatting en dat hij voor het overige
de kwestie niet kan beoordelen. Dat sluit ook een beetje
aan op de kritiek van de Raad van State, die ook weer zegt:
welk probleem moet hier nou mee worden opgelost, want
in de praktijk zien we weinig problemen daarmee. Wat moet
hiermee worden opgelost? Kan de staatssecretaris nog eens
daarop ingaan?
Mijn fractie is voor de stevige waarborgen voor de onafhankelijkheid en de kwaliteit van de raad. Wij hebben zeer sterk
het gevoelen dat dit ook de intentie is van het kabinet. Als
de staatssecretaris namens het kabinet bevredigende antwoorden geeft, zal ik mijn fractie positief adviseren over dit
wetsvoorstel.
De vergadering wordt van 11.04 uur tot 11.16 uur geschorst.

Staatssecretaris Teeven:
Voorzitter. Dank aan de leden voor de bereidheid om vandaag te spreken over het wetsvoorstel. Dank ook aan de
Kamer voor de voortvarendheid waarmee ze de behandeling
van het wetsvoorstel heeft opgepakt. Het heeft bij ons enige
tijd geduurd. We hebben er heel goed over nagedacht, om
maar meteen een vraag van de heer Schouw te beantwoorden. Er zitten namelijk nogal wat consequenties aan. Je
kunt niet echt spreken van samenloop, omdat het natuurlijk
een apart wetsvoorstel is bij een andere organisatie, de
Raad van State. Toch zit er enige samenloop in. Het is
inderdaad van belang om zowel de adviserende als de
rechtsprekende taak van de RSJ te versterken. De heer
Schouw had hiernaar gevraagd. We hebben er in de aanloopperiode zeker ook met de RSJ over gesproken. Als je
de drie punten van het wetsvoorstel doorspreekt, blijkt dat
het strikt inhoudelijke punten zijn die de organisatie niet
raken. Ze gaan over de veiligheid van de samenleving en
de belangen van slachtoffers die expliciet als toetsingsgrond
zijn opgenomen. De RSJ zegt daarover dat hij deze punten
al meeweegt. Het is natuurlijk wel zo dat nu ook de weging
en het zoeken naar de balans expliciet tot uitdrukking wordt
gebracht in de beslissingen van de RSJ, zoals de strafrechter
dat ook doet in eerste en hoogste feitelijke aanleg. Dat
beoogt het wetsvoorstel althans.
De voorzitter:
Er is al een vraag van de heer Recourt.
De heer Recourt (PvdA):
Ja, dat is razendsnel, maar het gaat over dit punt. De RSJ
moet er rekening mee houden, maar hij zegt dat hij dat al
doet. Dat geloof ik ook. De staatssecretaris zegt dat dit moet
blijken uit de motivering van de beslissingen. Dat is allemaal
prima. Maar krijgt de RSJ de benodigde informatie om er
rekening mee te houden? Wordt de RSJ zo geïnformeerd
dat hij straatverboden en gebiedsverboden, alle zaken die
relevant kunnen zijn, kan meewegen?

26 februari 2015
TK 57

57-3-7

Staatssecretaris Teeven:
Het is natuurlijk de taak van de organisaties die beslissingen
voorleggen, om volledige informatie te verstrekken. Dat
kunnen ook advocaten van de andere partij zijn die een te
nemen beslissing voorleggen. Voor de zaken waarvoor ik
verantwoordelijk ben, is de Dienst Justitiële Inrichtingen
de belangrijkste leverancier van informatie. De Dienst Justitiële Inrichtingen is verplicht om de informatie aan te
leveren. Je kunt alleen beslissingen van een rechtsprekend
college verwachten, als de partijen de informatie aandragen
die noodzakelijk is voor het nemen van de beslissing.
De heer Recourt (PvdA):
Het is goed om te horen dat de Dienst Justiële Inrichtingen
de informatie altijd meegeeft. Dat betekent echter dat
andere partijen de informatie niet altijd aandragen. Toch
willen wij dat de RSJ de informatie altijd beoordeelt. Kan
de staatssecretaris nagaan hoe de informatievoorziening
verbeterd kan worden bij andere instanties dan de Dienst
Justitiële Inrichtingen?
Staatssecretaris Teeven:
Het komt ook voor dat de Dienst Justitiële Inrichtingen, de
Staat, het niet doet en dat door de RSJ een beslissing wordt
aangehouden, of dat er een tussenbeslissing wordt genomen waarin wordt gesteld dat de Staat nadere informatie
moet aanleveren. Als er al een omissie is, wordt deze
opgenomen in het besluit.
De heer Schouw (D66):
Heeft de staatssecretaris feiten en omstandigheden waaruit
blijkt dat de raad in het verleden te weinig rekening hield
met de belangen van slachtoffers?
Staatssecretaris Teeven:
Nee, ik heb de indruk dat de raad zeker rekening houdt met
de belangen van de samenleving en de slachtoffers. Het is
wel zo, zoals mevrouw Helder zei, dat mijn opvatting als
staatssecretaris niet altijd dezelfde is als die van de raad.
Maar dat kan in een volwassen democratie en een volwassen rechtsstaat. Het is zeker zo dat de raad ook met de
belangen van samenleving en slachtoffer rekening houdt.
Maar er is niets op tegen — dat is immers een beetje de
strekking van dit wetsvoorstel — als dat soms expliciet
wordt aangegeven. Wij verwachten tegenwoordig van onze
strafrechters, kijkend naar het spreekrecht en naar andere
zaken waarvoor ook in het verleden de fractie van D66
terecht aandacht heeft gevraagd, dat in vonnissen expliciet
wordt aangegeven hoe daarmee rekening wordt gehouden
en hoe de belangafweging heeft plaatsgevonden. Dan kan
het heel wel zo zijn — dat kun je in dit geval van de RSJ
verwachten — dat heel concreet wordt aangegeven waarom
bijvoorbeeld resocialisatie een belangrijke en zwaarwegende factor moet zijn. Dat doet de raad ook. Ik heb helemaal niet de indruk dat dat niet gebeurt, maar ik zou het
goed vinden voor samenleving, slachtoffers en nabestaanden als dat expliciet wordt uitgedrukt als dat noodzakelijk
is.

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

De heer Schouw (D66):
Er is thans op dit punt geen probleem, want nu is die
belangenafweging voldoende en adequaat. Het is vooral
een wens, een wens die ik kan delen met deze staatssecretaris, om daaraan explicieter aandacht te besteden.
Staatssecretaris Teeven:
Ik denk dat de heer Schouw daar gelijk in heeft. In een tijd
waarin we veel transparanter zijn geworden — de heer
Oskam en anderen spraken daarover — en waarin strafrechtelijke beslissingen, maar ook beslissingen van rechtsprekende colleges duidelijk worden uitgelegd, zie je dat de
acceptatie in de samenleving groter is. De Kamer moet het
zo zien dat de transparantie groter wordt. Zo is dit wetsvoorstel bedoeld. Het is mooi dat de raad zelf zegt daar rekening
mee te houden en ik heb ook niet de indruk dat dat niet zo
is, maar soms is het goed dat dat tot uitdrukking wordt
gebracht in de beslissing.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb gezien dat de RSJ er zelf ook geen bezwaar tegen
heeft dat dit expliciet in de wet wordt opgenomen. Zelf heb
ik ook gezegd dat ik het niet onbegrijpelijk vind dat rekening
wordt gehouden met de belangen van slachtoffers en
nabestaanden en met de veiligheid van de samenleving als
geheel. Maar toch nog voor de zekerheid de volgende vraag.
In de nota naar aanleiding van het verslag blijft in het midden of het nou een explicitering is van iets wat we al doen
of een soort belangenverschuiving. Beoogt de staatssecretaris een belangenverschuiving, in die zin dat voortaan
minder rekening moet worden gehouden met de belangen
van gedetineerden en meer met die van de slachtoffers of
de samenleving als geheel? Of wordt hiermee opgeschreven
wat er in de praktijk al gebeurt?
Staatssecretaris Teeven:
Ik denk dat het en-en is. In de huidige samenleving worden
— ook de fractie van de SP vraagt daar terecht veelvuldig
aandacht voor – belangen van slachtoffers en nabestaanden
nadrukkelijker meegewogen. Dat is niet nieuw; dat is al een
tijd zo. In strafzaken zien we dat het belangrijk is dat dat
wel tot uitdrukking wordt gebracht, zodat slachtoffers en
nabestaanden kunnen zien dat die weging ook expliciet
heeft plaatsgevonden. Belangrijk is niet dat het verschuift,
want volgens mij is het niet zo dat het belang van de veroordeelde bij resocialisatie ogenblikkelijk ten koste gaat
van dat van een slachtoffer of een nabestaande. Mevrouw
Helder noemde een concreet voorbeeld: als iemand resocialiseert en in de omgeving van slachtoffer en/of nabestaanden komt, moet in die beslissing wel worden aangegeven
dat daarmee rekening is gehouden. Ik heb niet de indruk
— dat was de vraag van de heer Schouw — dat dat op dit
moment niet gebeurt. Maar ik vind wel dat er meer transparantie moet zijn en dat het oordeel soms beter tot uitdrukking kan worden gebracht. Dat is het doel van dit wetsvoorstel.
Het tweede punt is de mogelijkheid om cassatie in het
belang der wet in te stellen. Het derde punt is de organisatorische opzet van de raad: het scheiden van de adviserende
en de rechtsprekende taak. Ik ben blij met de steun die door
diverse leden is uitgesproken voor dit wetsvoorstel. Het is
wel belangrijk om die punten achter elkaar mee te nemen.

26 februari 2015
TK 57

57-3-8

Ik wijs erop dat er in dit wetsvoorstel ook overgangsrecht
zit. De Kamer heeft daar al zijdelings aandacht aan besteed.
Dat betekent dat als leden nu in beide afdelingen benoemd
zijn, dat in stand blijft totdat zij moeten worden herbenoemd
of mensen opnieuw moeten worden aangesteld. De heer
Schouw vroeg of we overleg hebben gevoerd met de raad
over de manier waarop we dit gaan doen. Het is niet zo dat
met dit wetsvoorstel van de ene op de andere dag een
absolute scheiding wordt aangebracht. Dat zal niet gebeuren. Dit onderwerp gaat echter spelen bij de aanstelling van
nieuwe leden en het moment van herbenoeming van de
thans zittende leden.
Er zijn wat opmerkingen gemaakt, en niet zozeer vragen
gesteld, over het middel cassatie in het belang der wet.
Waarom is dat nou nodig? De heer Recourt zei het eigenlijk
al: het is belangrijk dat er sprake is van rechtseenheid. Op
dit moment is het zo dat tegen de uitspraken van de Raad
voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming geen
hoger beroep openstaat en ook geen beroep in cassatie.
Het leek de regering wenselijk dat die mogelijkheid wel
wordt gecreëerd. Cassatie in het belang der wet is natuurlijk
bij uitstek een mogelijkheid om wel rechtsvragen te beantwoorden en wel de rechtseenheid te bevorderen zonder
dat dit in concreto invloed heeft op het oordeel in een concrete zaak.
De rechtsvorming kan naar mijn oordeel verbeterd worden.
Ik zal een voorbeeld noemen. De heer Schouw vroeg daar
ook om. Er is een casus bekend, zonder daar nou met name
op in te gaan, waarbij de strafrechter in hoogste feitelijke
aanleg, het gerechtshof, als oordeel had dat de vergelding
voorop moest staan en dat een veroordeelde pas na twee
derde van zijn tijd in behandeling kon worden genomen in
een tbs-inrichting. Dat was ten tijde van het nog geldig zijn
van de Fokkensregeling. De RSJ was in een beslissing over
de vraag wanneer een veroordeelde naar de tbs-inrichting
moet van oordeel dat dit al na een derde van de tijd kon.
De RSJ gaf dus voorrang aan de toen geldende Fokkensregeling, terwijl de rechter in hoogste feitelijke aanleg in de
strafmaatmotivering van haar vonnis had aangegeven dat
de vergeldingscomponent sterk tot uitdrukking moest
worden gebracht.
In deze concrete zaak, waarin je moet beslissen of iemand
behandeld kan worden in een tbs-instelling, is zodra de
strafzaak is afgerond de Raad voor Strafrechtstoepassing
en Jeugdbescherming op dit moment de hoogste en enig
sprekende rechter. De strafzaak bestaat niet meer. De Staat
heeft echter te maken met een strafmaatmotivering van
een rechter in hoogste feitelijke aanleg, die ook in stand is
gebleven bij de Hoge Raad. In dat soort zaken kan ik me
voorstellen dat die twee verschillende oordelen voor de
veroordeelde in concreto geen verandering teweeg zullen
brengen, maar ik zou dan wel een uitspraak van de Hoge
Raad willen hebben over de manier waarop je die weging
nou moet laten plaatsvinden. Dit is een voorbeeld, maar ik
kan ook andere voorbeelden noemen.
De heer Recourt (PvdA):
Cassatie in het belang der wet vind ik juist een mooie aanvulling, omdat je daarmee vooral over de uitleg van verschillende juridische termen eenheid kunt krijgen. Nu komt de
staatssecretaris echter met een voorbeeld dat eigenlijk ziet
op verschillende uitspraken van rechters in verschillende

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

kolommen. Ik kan me daar ook nog wel iets bij voorstellen.
Ik kom dan echter terug op mijn eerste punt: beschikt de
RSJ überhaupt wel over de arresten? Volgens mijn informatie heeft de RSJ meestal helemaal geen vonnissen of
arresten van de rechter die ooit straf heeft opgelegd. Zit
het hem dan niet veel meer in het verbeteren van de informatiepositie van de RSJ als je wilt dat de RSJ kwalitatief
goede en goed gemotiveerde uitspraken kan blijven doen?
Staatssecretaris Teeven:
Daarover heeft de heer Recourt al een vraag gesteld. Ik heb
al aangegeven dat het de taak van de Staat is om ervoor te
zorgen dat de informatie die hij van belang acht, ook voorhanden is. De informatievoorziening moet op orde zijn. Er
zijn echter voorbeelden waarin die informatie wel ter
beschikking was en de oordelen toch heel verschillend
waren. Dat is een voorbeeld. Ik kan ook een ander voorbeeld
noemen. Cassatie in het belang der wet is natuurlijk van
belang voor de verbetering van de rechtseenheid. Ik zie de
heer Recourt alweer teruglopen naar de interruptiemicrofoon, maar ik wil nog even doorgaan op het door hem
gemaakte punt. De RSJ is niet de enige rechter die uitspraken doet over beginselenwetten. Soms moet de voorzieningenrechter een uitspraak doen over beginselenwetten. De
heer Recourt weet zelf ook dat er in de beginselenwetten
begrippen staan die overeenkomen met de begrippen die
in het strafrecht worden gebruikt of in de Wet BOPZ. Ik denk
dat het wel van belang is dat de begrippen in de beginselenwetten op dezelfde wijze worden uitgelegd door de
strafrechter als door de RSJ. Dus ook in verband met de
uitleg kan cassatie in het belang der wet van belang zijn.
De heer Recourt (PvdA):
Kan de staatssecretaris dan toezeggen dat de RSJ als hij
moet oordelen, kan beschikken over het vonnis dat de
rechter ooit heeft gewezen? Als in ieder geval de logistiek
goed loopt, hebben we al een slag geslagen.
Staatssecretaris Teeven:
Het speelt niet bij elke beslissing die de raad neemt, maar
zeker als er beslist wordt over de vraag wanneer iemand
in behandeling komt en vanuit een gevangenis naar een
tbs-instelling gaat, moet je wel de beschikking hebben over
het vonnis in hoogste feitelijke aanleg en zo mogelijk ook
het arrest van de Hoge Raad in zo'n concrete zaak. Dat lijkt
mij wel van belang. Die toezegging doe ik dus graag, voor
zover dat nog niet gebeurt. Ik denk namelijk dat de RSJ daar
wel over beschikt.
De heer Schouw (D66):
Ik moet ook denken aan een ander voorbeeld, dat ik de
staatssecretaris voorhoud. Het gaat om een persoon die
een beetje omstreden is en die van de RSJ toch op proefverlof moet, tegen de zin van deze staatssecretaris. Past
het ook in dat type casus om hogerop te gaan en cassatie
aan te vragen? Of is dat een raar voorbeeld?
Staatssecretaris Teeven:
Nee, dat is geen raar voorbeeld. Zo zou ik het althans niet
willen noemen, want wie ben ik om te zeggen dat de
geachte afgevaardigde Schouw met een raar voorbeeld

26 februari 2015
TK 57

57-3-9

komt? Het is echter niet het voorbeeld waar ik op zie. Dat
is het voorbeeld waarvan ik al in mijn allereerste inleiding
het volgende heb gezegd. Ik realiseer mij heel wel dat in
een volwassen democratie met een volwassen rechtsstaat
de belangen van uitvoerende en rechtssprekende macht
niet altijd dezelfde zijn. Althans, de belangen zijn wel
dezelfde, maar de standpunten zijn niet altijd dezelfde, dus
kun je verschil van mening hebben. Dat is iets anders. Dan
heb ik namelijk een ander standpunt; dat moet in de procedure bij de raad aan de orde komen. Wij praten hier over
de uitleg van begrippen. Wij praten hier over uitspraken
van een strafrechter of een voorzieningenrechter aan de
ene kant en beslissingen van de raad aan de andere kant.
Hoe moeten die worden geïnterpreteerd? Daar moet het
op zien, niet op een partijstandpunt.
De heer Schouw (D66):
Het voorbeeld ging dus over Volkert van der G. De minister
zegt dus dat hij van dat instrument, als dat toen in de wet
had gestaan, geen gebruik had gemaakt.
Staatssecretaris Teeven:
Dat is natuurlijk heel moeilijk te zeggen. Dan praten we over
een concrete zaak. Dat is echter niet het voorbeeld waar ik
in dit verband aan denk.
De heer Recourt heeft gevraagd naar het opvragen van
uitspraken. Kan de RSJ dat nu? Dat kon de RSJ niet, maar
daarover hebben we overleg. Een van de vragen van de
heer Schouw was of dat regelmatig wordt besproken. Binnenkort kan de RSJ ook rechtstreeks justitiële informatie
opvragen. Als de raad een beslissing neemt in een zaak van
een veroordeelde, kan hij ook de justitiële gegevens
opvragen. Dat besluit heeft al in het Staatsblad gestaan.
Dan is de informatievoorziening dus ook op die wijze zelfs
gewaarborgd. Als het vonnis niet zou worden aangeleverd,
kan het ook zelf worden opgevraagd.
Ik zal nog een aantal voorbeelden noemen. Bij cassatie in
het belang der wet zou het bijvoorbeeld om de vraag kunnen gaan of op een BOPZ'er die in een tbs-instelling verblijft, het BOPZ-regime of het tbs-regime van toepassing
is. In het verleden is het voorgekomen dat de civiele rechter
en de raad daar verschillend over hebben geoordeeld. Dat
zorgt voor problemen in de praktijk. Heel concreet betekent
dit dat instellingen dan niet weten overeenkomstig welk
regime iemand moet worden behandeld. Dat zorgt dan
weer voor rechtsongelijkheid, want de BOPZ'er uit de ene
zaak wordt conform een uitspraak van de raad overeenkomstig het BOPZ-regime behandeld, terwijl de BOPZ'er uit de
andere zaak conform een uitspraak van de civiele rechter
overeenkomstig het tbs-regime wordt behandeld. Dat lijkt
niet goed. Dit is dan een voorbeeld over een uitspraak van
een civiele rechter en een uitspraak van de raad. Je zou je
kunnen voorstellen dat je dit soort zaken, zaken over plaatsing in een concreet regime waarbij de ene rechter zegt dat
het regime A moet zijn en de andere rechter zegt dat het
regime B moet zijn, vanuit het oogpunt van rechtseenheid
gaat voorleggen. Zoals de heer Recourt en anderen terecht
zeggen, is het uiteindelijk aan de procureur-generaal van
de Hoge Raad om te zeggen "nou, staatssecretaris, dat is
niet een zaak waar ik meteen aan denk" of "hier zie ik ook
een belang om dat te doen". Het is uiteindelijk zijn
bevoegdheid om dat te doen. Dit soort situaties leveren in

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

de praktijk, in concreto, echter wel problemen op. Het is
niet een verhaal waarvan je zegt: het is leuk dat dit wordt
geregeld, maar wat lost het in de praktijk op? Wel degelijk
zijn er situaties in het verleden te noemen die je hiermee
had kunnen oplossen. Nu kan dat niet, doodeenvoudig
omdat de benodigde rechtsmiddelen niet bestaan.
Ik kom te spreken over het slachtoffer. De heer Oskam vroeg
hoe het contact met het slachtoffer loopt na afloop van de
strafzaak. Dit zijn vragen die meer zien op het Informatiepunt Detentieverloop (IDV). Na afloop van een strafzaak
benadert het IDV het slachtoffer of de nabestaande actief.
In eerste instantie gebeurt dat schriftelijk. Bij het slachtoffer
of de nabestaande wordt ook nagevraagd of die wel of niet
telefonisch contact wil hebben. De heer Oskam zei dat ook.
Naar mijn informatie loopt dat nu beter. Zoals de heer
Oskam terecht zei: er is in het verleden een hoop kritiek op
geweest. Er zijn nogal wat schrijnende voorbeelden
geweest, van zaken waarbij niet werd teruggebeld of
waarbij iemand dan toch werd geconfronteerd met het feit
dat bijvoorbeeld een contactverbod of een gebiedsverbod
was opgeheven. Onlangs is in Nieuwersluis, waar de
directeuren van de penitentiaire inrichtingen periodiek bij
elkaar komen, de leidinggevende van het Informatiepunt
Detentieverloop in de vergadering geweest om uit te leggen
dat het IDV ook wel tijdig informatie van de penitentiaire
inrichtingen moet krijgen, bijvoorbeeld over wijziging van
het regime van een veroordeelde of behandelde. Dat leidt
er ook toe dat er meer interactie is tussen enerzijds het IDV
en anderzijds de Dienst Justitiële Inrichtingen.
Op de vraag van de heer Van Nispen heb ik al antwoord
gegeven. Hij vroeg of het bij de slachtofferbelangen gaat
om een explicitering of om een uitbreiding. Ik heb gezegd
dat het meer een expliciet maken is, maar ook — dat is
eveneens van belang — dat de transparantie daarmee
nadrukkelijk tot uitdrukking wordt gebracht. Het is dus geen
belangenverschuiving. Het is echt en-en: én het een, én het
ander.
De heer Recourt vroeg of het op het punt van de slachtofferbelangen de bedoeling is dat er meer maatwerk wordt
geleverd. Volgens mij is het niet zo — maar dat is weleens
de misvatting — dat het rekening houden met de belangen
van het slachtoffer per se leidt tot het niet meer toekennen
van vrijheden aan gedetineerden. Het gaat erom of een
bepaalde vrijheid soms niet wordt toegekend of op een
bepaald moment niet wordt toegekend. Dat is van belang.
Het kan zijn dat de verwachting bestaat dat de veroordeelde
ondanks een gebiedsverbod het slachtoffer toch gaat
opzoeken. Als uit informatie vanuit de penitentiaire inrichting zou blijken dat iemand daarmee binnen de pi bezig is,
dan vind ook ik — ik ben dat gelijk met de heer Recourt
eens — dat dat ter kennis van de RSJ moet worden gebracht
als die een beslissing moet nemen. De RSJ moet in zo'n
situatie dan ook aangeven dat het niet gaat over zomaar
een gedetineerde voor wie een gebieds- of contactverbod
geldt, maar over een gedetineerde die vanuit de inrichting
regelmatig contact zoekt met het slachtoffer of de nabestaande. Dan lijkt het helder, ook vanuit het oogpunt van
transparantie, dat uit de beslissing blijkt dat zo'n omstandigheid ook daadwerkelijk is gewogen. Het gaat er het
kabinet bij deze wet echt om dat de directeur van de penitentiaire inrichting, de beklagcommissie en de beroepscommissie de belangen van slachtoffers, nabestaanden en de
samenleving in zijn totaliteit ook echt meewegen. Als die
belangen zijn gewogen, moet de uitvoerende macht ook

26 februari 2015
TK 57

57-3-10

daadwerkelijk maatregelen nemen die tot effecten leiden
ten behoeve van het slachtoffer of de nabestaanden.
Op de informatie-uitwisseling met het IDV ben ik al ingegaan. De heer Oskam sprak nog over een "kille brief". Sinds
november vorig jaar wordt er eerst gebeld. Volgens mijn
informatie wordt gewaardeerd door slachtoffers dat er
contact wordt opgenomen. De heer Oskam vroeg dat. Lotgenotenorganisatie Aandacht Doet Spreken had daar aandacht voor gevraagd. Er wordt geen kille brief verstuurd
zonder dat er vooraf contact is geweest.
De heer Oskam vroeg naar twee concrete pilots, een bij het
gevangeniswezen en een binnen de reclassering. Beide
pilots lopen tot eind maart. Dat is het al vrij snel. Dan gaan
we evalueren. De evaluatie is aan het begin van de zomer
gereed. Ik zou graag met de Kamer willen afspreken om die
evaluatie voor het begin van het reces naar de Kamer toe
te sturen. Slachtofferhulp Nederland speelt in beide pilots
een centrale rol. Via het IDV wordt aan Slachtofferhulp
Nederland gevraagd om met de slachtoffers te bespreken
wat de behoeften en wensen zijn. Dat zullen we dus doen.
De heer Schouw vroeg mij naar slachtoffergronden in de
wet. Er wordt geen probleem mee opgelost, want er bestaat
geen probleem. Het wordt wel transparant gemaakt. Als er
al een probleem zou zijn, is dat de kenbaarheid voor
slachtoffers en nabestaanden dat hun belangen zijn meebewogen. De transparantie is wel van belang voor slachtoffers
en nabestaanden. Op de belangenafweging ben ik al uitgebreid ingegaan.
Er zijn vragen gesteld over de organisatie van de RSJ.
Mevrouw Van der Burg en de heer Van Nispen zijn daar
uitgebreid op ingegaan. Er is wat onduidelijkheid over
geweest. De heer Van Nispen vroeg daar ook heel expliciet
naar in zijn eerste termijn. Voor alle leden van de RSJ, of
ze nu worden benoemd in de Afdeling rechtspraak of in de
Afdeling advisering, doet de RSJ zelf een aanbeveling,
waarna bij Koninklijk Besluit een benoeming plaatsvindt.
Ook voor de voorzitter van de Afdeling rechtspraak doet de
RSJ een aanbeveling. De regering benoemt dan bij
Koninklijk Besluit. Zo is dat ook geregeld in artikel 27 van
het wetsvoorstel. Over de benoeming van de voorzitter van
de totale raad, die ook voorzitter is van de Afdeling advisering, neemt de minister een besluit na de RSJ gehoord te
hebben. Zo is de procedure op dit moment. De voorzitter
wordt niet benoemd met een aanbevelingsprocedure, maar
hierover beslist het kabinet na de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming gehoord te hebben. Zo is
de procedure bij de laatstbenoemde voorzitter ook verlopen.
Waar mevrouw Van der Burg naar vroeg, is dus al geregeld.
Het wetsvoorstel maakt dus ook een onderscheid tussen
de algemene taken van de raad, de Afdeling advisering, en
de Afdeling rechtspraak. Waarom hebben we dat nu bij de
voorzitter van de totale raad anders gedaan? Het bestuur
gaat dus niet over de werkzaamheden van de Afdeling
rechtspraak. Daar gaat de voorzitter van de Afdeling rechtspraak over. De voorzitter van de totale raad is de voorzitter
van de Afdeling advisering.
De voorzitter:
Mijnheer Schouw heeft hier een vraag over, denk ik.

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

De heer Schouw (D66):
Ik heb meer een kennisvraagje. Wordt er bij elke functie
ook gewoon geadverteerd voor die leden, net als bij de
Raad van State? Daar heeft de Tweede Kamer ervoor
gevochten, om te voorkomen dat er een systeem van
coöptatie ontstaat.
Staatssecretaris Teeven:
Ja, er wordt geadverteerd. Bij de laatstbenoemde voorzitter
is er ook in de breedte geadverteerd. Er vindt ook coöptatie
plaats. De heer Schouw heeft daar ongetwijfeld ook kennis
van. Dat gebeurt natuurlijk ook bij deze raad. Mensen in
het veld kennen elkaar en weten van elkaars deskundigheid.
Op die wijze worden er ook mensen benaderd. Maar er
wordt ook zeker geadverteerd. Dat is in de afgelopen periode ook gebeurd voor de leden, juist ook om in de breedte,
dus zowel bij de afdeling advisering als bij de afdeling
rechtspraak, een brede samenstelling te krijgen uit meerdere
geledingen van de samenleving.
De heer Schouw (D66):
Ik wil eigenlijk de toezegging dat de staatssecretaris
garandeert dat er voor alle leden altijd een openbare procedure is, want dat is toch een beetje de lijn bij modern
government. We eisen dat van raden van toezicht, we eisen
dat voor de leden van de Raad van State en het lijkt me niet
meer dan redelijk om dat ook te doen voor de leden van
deze raad.
Staatssecretaris Teeven:
Ik kom daar in tweede termijn op terug.
Mevrouw Van der Burg heeft gevraagd of het klopt dat
bestuursleden van de RSJ ook voorzitter van een sectie
kunnen zijn. Het klopt dat bestuursleden ook voorzitter
kunnen zijn van de huidige secties gevangeniswezen, jeugd
en tbs. Dat is bewust zo, want die secties zijn zo vertegenwoordigd in het algemeen bestuur van de raad. Dat bestuur
gaat echter niet over de beslissing in een concrete zaak van
een beroepscommissie. Als er een zaak bij een beroepscommissie komt, gaat het bestuur daar niet over. Het bestuur
heeft daarin ook geen bevoegdheden, dus dat is ook geen
vermenging. Ik zei al dat de voorzitter van de RSJ deel uitmaakt van het bestuur en dus met andere bestuursleden
de bestuurstaken uitvoert. De voorzitter vertegenwoordigt
ook de RSJ naar buiten toe, bijvoorbeeld in het overleg met
de minister. Dat vroeg mevrouw Helder. In dit geval is het
de staatssecretaris, omdat deze portefeuille bij de staatssecretaris is belegd.
Ik heb al gesproken over de benoeming.
De heer Schouw stelde nog een vraag, maar ik denk dat ik
daarop ben ingegaan. Er is totaal geen sprake van dat het
mijn bedoeling is om met de organisatorische opzet het
functioneren van de raad te verlammen of te belemmeren.
Totaal niet. Ik wil dat hier uitgesproken hebben. Ik realiseer
me heel wel dat je als staatssecretaris of minister andere
opvattingen kunt hebben dan een rechtsprekend college
en dat zo'n rechtsprekend college dan een eigenstandige
beslissing neemt. Het is dus niet zo dat het kabinet langs
de weg van de organisatiestructuur of het middel van cassatie in het belang der wet tracht om de Raad voor Straf-

26 februari 2015
TK 57

57-3-11

rechtstoepassing en Jeugdbescherming een kopje kleiner
te maken. Ik heb dat boze tongen weleens horen beweren
over dit wetsvoorstel. Daar is natuurlijk geen sprake van.
De heer Van Nispen (SP):
Ik heb een vraag over de benoeming, want volgens mij is
de staatssecretaris klaar met dat onderwerp. Misschien heb
ik het gemist of heeft de staatssecretaris het gemist, maar
wat is nou het antwoord op mijn vraag waarom de huidige
benoeming van de voorzitter van de afdeling rechtspraak
gewijzigd moet worden? Nu wijst de RSJ die voorzitter zelf
aan. Met het wetsvoorstel wordt daar een procedure voor
geregeld. Dat snap ik, want we regelen nu dat er een afdeling rechtspraak komt. Maar waarom kan de RSJ dat niet
zelf doen?
Staatssecretaris Teeven:
Benoemingen van leden vinden nu ook al plaats door de
minister. Dat doet de RSJ niet zelf. De RSJ doet een aanbeveling, net zoals de minister die voor andere rechtsprekende
colleges krijgt. De minister volgt die, tenzij er zeer dringende
redenen zijn om dat niet te doen. In die zin is het in die lijn
volstrekt helder. Als je een voorzitter van een rechtsprekend
college benoemt, geef je de mogelijkheid een aanbeveling
te volgen "tenzij", en is er geen vrije keuze. Dat is anders
— het is goed om dat even te zeggen — dan bij de voorzitter
van de totale raad, die ook voorzitter is van de afdeling
advisering. Daar staat niet voor niets het woord "gehoord".
Dat betekent dat daar wel de mogelijkheid is voor de
minister om af te wijken.
De heer Van Nispen (SP):
Dan is het goed dat we dat hier duidelijk uitspreken, want
dat was mij ook opgevallen in de wet zelf. In de antwoorden
op de vragen in de schriftelijke voorbereiding staat het
anders. Dan heb ik alleen nog de vraag waarom het hier
gaat over "gehoord hebbende de raad" en bij de afdeling
rechtspraak de aanbeveling geldt. Kan de staatssecretaris
dat verschil nog toelichten?
Staatssecretaris Teeven:
Zeker. Wij vinden dat de afdeling rechtspraak onafhankelijk
moet zijn van de uitvoerende macht. Dat gaat volgens
dezelfde procedure als de benoeming van rechters, eigenlijk
op volstrekt dezelfde wijze. De voorzitter van de totale raad
heeft echt andere taken. Die heeft organisatorische taken.
Zeker de afdeling advisering heeft andere taken. De afdeling
advisering geeft ongevraagd en gevraagd advies. Soms
vraag ik om advies aan de RSJ en soms krijg ik advies van
de RSJ. Soms ben ik daar heel blij mee en soms ben ik er
wat minder blij mee. Ik vraag weleens om adviezen waar
ik wel blij mee ben en ik vraag ook weleens om adviezen
waar ik niet blij mee ben. Maar dat doet er allemaal niet
toe. Als je de voorzitter van de totale raad benoemt, luister
je enerzijds natuurlijk naar wat er leeft in de RSJ zelf. Aan
wie denkt men zelf? Wie zou men zelf een goede kandidaat
vinden? Anderzijds bekijk je ook wat je ambtelijk geadviseerd krijgt. Soms zit daar wel verschil tussen. Soms vindt
de RSJ a en wijzen de ambtelijke adviezen naar b. Dan kan
het zelfs voorkomen dat je c benoemt. Maar soms wijzen
zowel de RSJ als de ambtelijke adviezen en de minister

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

allemaal naar a. Dat is in het verleden wel voorgekomen,
dus die voorbeelden zijn er ook. Soms gaat dat zo.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Nu de staatssecretaris aan het einde van het blok over
benoemingen is gekomen, heb ik toch nog een vraag over
de positie van de andere vier bestuursleden, dus niet over
de voorzitter. Zij zijn hoofd van een sectie. Ze zijn wel
adviserend en rechtsprekend lid, maar betekent dat dan dat
zij in die sectie, dus op dat terrein, niets doen? Ik wijs nog
maar eens op de belangenverstrengeling die wij niet willen.
Spreken zij dus alleen recht of adviseren zij alleen op de
terreinen waarop zij niet de voorzitter zijn?
Staatssecretaris Teeven:
Daar wordt nu al rekening mee gehouden. Dat gebeurt nu
dus ook al vrij weinig. We regelen in deze wet dat het in de
toekomst helemaal niet meer gebeurt. Het wetsvoorstel
regelt dat voor de buitengewone leden de splitsing totaal
tot stand wordt gebracht. Straks gaat de afdeling rechtspraak niet over eenzelfde onderwerp adviseren aan het
kabinet. Dat lijkt heel inconsequent. Door de advisering en
de wijze waarop men zich daarop voorbereidt, zit er
natuurlijk wel kwaliteit in die secties en bij de voorzitters
daarvan. Men heeft de nodige knowhow over de onderwerpen, of het nu over tbs of over jeugdbescherming gaat.
Vanuit de achtergrond en vanuit het advies en de wijze
waarop men zich voorbereidt, heeft men de benodigde
knowhow. Dat hebben we ook in de schriftelijke stukken
gewisseld en de heer Recourt wees daar ook op. Er is wel
zorg bij de RSJ — en die hebben we ook gedeeld in de
schriftelijke stukken — dat bijvoorbeeld door het amendement van mevrouw Van der Burg en de heer Van Nispen
om zo'n strikte scheiding door te voeren, de kwaliteit verloren zal gaan. De heer Recourt zei: het is een heel principieel
standpunt. Voor het principiële standpunt hebben de
woordvoerders eigenlijk allemaal begrip. Ik wilde onder de
aandacht brengen dat de kwaliteit ook op peil moet blijven
als je het heel absoluut doet. De zorg daarover bestaat
natuurlijk wel bij de RSJ. Daar kom ik even op terug bij het
bespreken van de amendementen.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Ik heb hierover nog een vraag, die ook in mijn inbreng zat.
Waarom is ervoor gekozen om die scheiding ook voor de
bestuurders in het reglement van de RSJ zelf te regelen en
niet in de wet? Waarom is die keuze gemaakt? Kan de
staatssecretaris dat nog even toelichten?
Staatssecretaris Teeven:
In het wetsvoorstel is de keuze gemaakt om het in de wet
te regelen.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Ook voor het procesinhoudelijke deel? In de schriftelijke
beantwoording stond namelijk dat het in het reglement is
geregeld. Dat is dan niet conform.

26 februari 2015
TK 57

57-3-12

Staatssecretaris Teeven:
De wijze van benoeming van de voorzitter van de afdeling
rechtspraak is nu geregeld in de wet, in artikel 27. Ik neem
aan dat de vraag daarover gaat. Als je die scheiding doorvoert, betekent dit, zoals ik al heb gezegd, dat je niet deelneemt aan de beraadslaging in een beroepscommissie. Dat
moet volstrekt helder zijn.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Dank u wel. Dat geldt dus ook voor de bestuursleden; bij
dezen. Dit maakt deel uit van de wetsgeschiedenis, dus dan
is dat duidelijk.
Staatssecretaris Teeven:
Ja.
Ik zou in tweede termijn nog terugkomen op een vraag van
de heer Schouw, maar ik kan die nu al beantwoorden. De
vacatures worden op dit moment al openbaar gemaakt. Dat
staat ook in artikel 5, lid 4 van het wetsvoorstel. Alle vacatures worden dus openbaar gemaakt.
De heer Schouw (D66):
Dan is de vraag: waar? Dat zal ik even toelichten. Het kan
ook een melding zijn op de website van de Staatscourant,
die ongeveer helemaal niemand leest en waar je dus niets
aan hebt. Als we belang hechten aan de openbaarheid,
hoort daar een behoorlijke advertentie in een landelijke
krant bij. Kan de staatssecretaris daarop ingaan?
Voorzitter: Van Miltenburg
Staatssecretaris Teeven:
Ik weet dat het bij de voorzitter gebeurd is in de afgelopen
periode; dat is mij bekend. Ik zal even laten nagaan waar
de vacatures bekend worden gemaakt. Ik kom daar in
tweede termijn op terug.
Op dit moment is er nog geen officiële afdeling rechtspraak.
Dat wordt geformaliseerd, zo zeg ik in antwoord op de vraag
van de heer Van Nispen. De benoeming gaat op dezelfde
wijze als bij de Raad van State, namelijk bij KB.
De heer Schouw maakte een opmerking over het afwijkend
adviseren. Hij vroeg op welke punten de RSJ afwijkend
heeft geadviseerd. De RSJ had geen bezwaar tegen het
opnemen van het slachtofferbelang en van cassatie in het
belang der wet. Hij had wel wat opmerkingen over de
splitsing. Die gingen over de benoemingsduur van twee
keer zes en drie keer vier. We zijn de RSJ tegemoetgekomen
ten aanzien van de benoemingsduur van de leden in de
incompatibiliteiten.
De heer Schouw vroeg mij nog even expliciet naar die twee
keer zes en drie keer vier. Als je naar de nieuwe situatie
toegaat, is het ook goed als je ernaar toewerkt dat er na
verloop van tijd mogelijkheden bestaan dat er nieuw bloed
in de RSJ komt en dat er mensen uit diverse geledingen
van de samenleving in opgenomen worden. In die zin moet
men de benoemingstermijnen van drie keer vier zien.

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

De heer Schouw vroeg zich af welk probleem wordt opgelost met het terugbrengen van het aantal leden tot vijftien.
De samecaseproblematiek waarover in eerste termijn al
werd gesproken, wordt daarmee enorm verkleind. Tot nu
toe konden alle 60 leden van de RSJ en de plaatsvervangende leden beide taken uitoefenen. Daardoor kon die
problematiek ontstaan. Als het wetsvoorstel wordt gevolgd,
kunnen nog maar vijftien leden die taken uitoefenen. De
buitengewone leden kunnen dus niet meer in beide afdelingen worden benoemd. Mevrouw Van der Burg spitste bij
interruptie nog even toe op de situatie waarin een persoon
oordeelt over de same case als hij eerder deed in de advisering over wetgeving. Die kan zich bij buitengewone leden
dus helemaal niet meer voordoen. De wet sluit dat uit. Als
de Kamer het amendement volgt, wordt dat totaal uitgesloten; dat is de consequentie daarvan.
De budgettaire consequenties van het wetsvoorstel zijn
beperkt, want het zorgt niet voor nieuwe taken. Dat was
ook een vraag van de heer Schouw. Door het overgangsrecht is verder voorzien in een vloeiende overgang, waardoor grote reorganisaties direct na inwerkingtreding kunnen
worden vermeden. Het amendement van de VVD en de SP
brengt daar geen verandering in. Ook als dat amendement
zou worden aangenomen, is er sprake van een vloeiende
overgang en niet van een koude overgang waarbij van het
ene op het andere moment de situatie wijzigt.
Het desbetreffende amendement sluit dubbel lidmaatschap
volledig uit. Wellicht is er sprake van een vloeiende overgangsfase maar uiteindelijk leidt het ertoe dat er een volledige scheiding is. Dat is ook volledig in overeenstemming
met het wetsvoorstel inzake de Raad van State, waarover
nu wordt advies wordt gevraagd. Dan zou je op dit moment
met de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming wel verdergaan dan nu het geval is bij de Raad van
State. De heer Schouw zei in zijn inbreng treffend dat je als
Kamer, mocht dat amendement worden aangenomen, wel
een signaal afgeeft. Natuurlijk is de Raad van State niet
hetzelfde orgaan als de Raad voor Strafrechtstoepassing
en Jeugdbescherming, maar zeker als het gaat om dubbelfuncties is er wel sprake van een overloop. Een en ander
heeft mij doen besluiten, ondanks het feit dat ik begrip heb
voor de argumenten van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, het oordeel over dit amendement aan de Kamer te laten. Goed geluisterd hebbend naar
de eerste termijn, bestaat in de Kamer grotendeels het
gevoelen dat dit zeker vanuit de principes een juist standpunt zou zijn. Het sluit ook aan op het wetsvoorstel over de
Raad van State dat in procedure gaat, maar het loopt er wel
op vooruit. Ondanks het feit dat ik mij realiseer dat het voor
de bestaande organisatie van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming tot problemen zou kunnen
leiden, denk ik dat door de vloeiende overgang die problemen kunnen worden geminimaliseerd. Dus ik laat het oordeel over dit amendement aan de Kamer.
De heer Oskam (CDA):
Het lijkt een beetje een politiek oordeel, maar in de nota
naar aanleiding van het verslag heeft de staatssecretaris
heel duidelijk een keuze gemaakt; hij zegt: het aantal moet
teruggebracht worden maar we hebben er toch vijftien
nodig. Daarom snap ik dit oordeel niet. Misschien kan hij
dat uitleggen.

26 februari 2015
TK 57

57-3-13

Staatssecretaris Teeven:
Ik wil dat wel uitleggen. Ik heb goed geluisterd naar de
Kamer in eerste termijn. Ik hoor u allemaal opmerken dat
u hecht aan die principiële scheiding en dat je het niet zou
moeten beperken tot de buitengewone leden maar dat je
het ook zou moeten doorvoeren naar de vijftien permanente
leden. We hebben een wetsvoorstel waarin die scheiding
met betrekking tot de Raad van State wordt aangebracht.
Door de vloeiende overgang op basis van het overgangsrecht denk ik dat het mogelijk is om ook dit bedrijfsmatig
uit te voeren. Dat inzicht komt ook aan de zijde van het
kabinet op. En dat is zeker ook een politiek oordeel.
De heer Oskam (CDA):
Even een puntje van orde: ik heb niet gezegd dat ik het
ermee eens ben. Dus ik ben ook niet voor het amendement
van mevrouw Van der Burg en de heer Van Nispen maar
ik ben ook niet voor een definitieve scheiding. Ik vind het
terugbrengen naar vijftien prima en ik vind ook dat de RSJ
dat zelf zou moeten kunnen. Dat wil ik hier toch wel gezegd
hebben.
De voorzitter:
De staatssecretaris vervolgt zijn betoog.
Staatssecretaris Teeven:
Voorzitter, ik ben klaar.
De voorzitter:
Waarmee er een eind gekomen is aan de eerste termijn van
de zijde van de regering. Ik constateer dat er behoefte is
aan een tweede termijn. Dan is allereerst het woord aan de
heer Oskam.

De heer Oskam (CDA):
Voorzitter. Ik kan het heel kort houden, want de staatssecretaris staat erom bekend dat hij heel heldere antwoorden
geeft. Het is fijn om te horen dat de slachtoffers nu via het
nieuwe systeem van het IDV persoonlijker en meer rechtstreeks worden geïnformeerd. Ik denk dat dit ook recht doet
aan hun situatie, maar we zullen dit natuurlijk wel blijven
volgen.
Ik heb verder een vraag gesteld over de pilots binnen het
gevangeniswezen en de reclassering. De staatssecretaris
heeft daarop geantwoord dat die pilots eind maart eindigen
en dat de evaluatie ervan waarschijnlijk voor het zomerreces
naar de Kamer zal gaan. Dat is prima. Wel ben ik benieuwd
naar de stand van zaken. Aangezien we hiermee al een tijdje
bezig zijn, wil ik graag een tipje van de sluier wat betreft de
eerste indruk van die pilots en of er zaken zijn opgevallen
en er inmiddels is bijgestuurd.
Ik heb geen antwoord gekregen — misschien omdat het
niet rechtstreeks op het wetsvoorstel ziet, maar het is toch
wel van belang in het gehele spectrum — op de vraag hoe
de staatssecretaris het taxeert en hoe hij gaat verbeteren
dat de aangiftes bij de politie wel worden gemeld bij
Slachtofferhulp Nederland.

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

Mevrouw Van der Burg (VVD):
Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van de vragen die mijn fractie nog had over het wetsvoorstel. Wij zijn tevreden met die beantwoording en de
duidelijkheid over de positie van het bestuur van de RSJ.
Dat was voor ons nog een aandachtspunt.
Ook dank voor het oordeel over het amendement. Daarbij
kan ik het laten.

De heer Van Nispen (SP):
Voorzitter. Allereerst iets over het expliciteren en opnemen
van de belangen van slachtoffers en van de veiligheid in
de samenleving als toetsingsgrond. De staatssecretaris
heeft heel duidelijk gezegd dat het en-en is. Het is een
explicitering van iets wat al gebeurt, maar het is ook een
uitbreiding vanwege de ontwikkeling in de samenleving.
In die zin noemde de staatssecretaris het en-en. Er is geen
inhoudelijke belangenverschuiving beoogd. Mag ik het zo
begrijpen dat het gaat om een uitbreiding ten opzichte van
hetgeen nu in de wet staat — het is tenslotte een wetswijziging — en niet zozeer om een uitbreiding om iets wat nu
gebeurt, te corrigeren? Dat is mijn vraag op dit punt.
Met het amendement van mevrouw Van der Burg, waarbij
ik mij heb aangesloten, worden inderdaad dubbellidmaatschappen volledig uitgesloten voor de toekomst. De
staatssecretaris zegt dat het inderdaad aansluit bij het
kabinetsvoornemen op dit punt. De brief daarover is al een
aantal maanden geleden naar de Kamer gestuurd. Er ligt
een conceptvoorstel waar dit in zal staan. Het amendement
loopt er dus op vooruit. Ik zie echter niet in waarom dat erg
zou zijn. Het is een kabinetsvoornemen. Bij kabinetsvoornemens zijn vaak twee grote partijen betrokken, waarmee er
al een meerderheid in het verschiet ligt. Ik ben bovendien
ook erg gecharmeerd van het idee. Volgens mij zijn er meer.
Dat dit erop vooruitloopt, lijkt mij dus geen probleem. Ik
ben blij dat de staatssecretaris het oordeel over het amendement aan de Kamer over wil laten. Het is inderdaad een
principieel standpunt: of adviseren of rechtspreken. Ook ik
denk dat door het eerbiedigende overgangsrecht problemen
voorkomen kunnen worden.
De voorzitter:
Mevrouw Helder ziet af van het woord in tweede termijn.
Dan is het woord aan de heer Recourt van de PvdA.

De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de toelichting.
Ik zei het in eerste termijn al: van de zijde van mijn fractie
steun voor het wetsvoorstel. De drie elementen zijn alle
drie goed te verdedigen als verbetering. Het zijn ook verbeteringen.
Ik heb nog wel een paar kleine puntjes. Ik wil toch wel heel
duidelijk zeggen dat het de procureur-generaal is die bepaalt
of cassatie in het belang der wet wordt ingesteld. De suggestie van de staatssecretaris die het niet eens is met de
beslissing over Volkert van der G., dus cassatie — dat vond
ik een belangrijk punt voor mijn fractie — is niet aan de

26 februari 2015
TK 57

57-3-14

orde. Het is de procureur-generaal die beslist en daarmee
ligt het buiten de politiek. Daarmee is het ook een goed
voorstel vanwege de rechtseenheid die ermee bereikt wordt.
Wat de informatievoorziening van de RSJ betreft heb ik de
staatssecretaris zo verstaan dat het vonnis of arrest van de
rechtbank, het gerecht of de Hoge Raad op het moment dat
het nodig is, bij de RSJ komt en dat die er dan rekening
mee kan houden. Vervolgens zei hij echter dat binnenkort
de documentatie zichtbaar wordt. Dat is goed, maar dat is
niet hetzelfde. Als je wilt dat de RSJ rekening houdt met de
uitspraak van de rechter in hoger beroep, cassatie of wat
dan ook, moet het arrest er echt liggen. Anders zie je alleen
maar wat er precies besloten is, maar niet wat de achterliggende redenen waren. Ik vind het uitstekend dat voor
nieuwe leden van de RSJ openlijk een advertentie wordt
geplaatst. Het lijkt mij wel goed als vervolgens vanuit de
leden wordt gekeken wie de voorzitter wordt en als daarvoor
dus niet geadverteerd hoeft te worden.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Misschien ligt het aan mijn onbegrip, maar is het niet juist
heel belangrijk dat de RSJ, zijnde een onafhankelijke
instelling die ook een onafhankelijke benadering moet
hebben, zelf zijn informatie, die toegangspositie, regelt? Ik
was verbaasd dat dit nog niet geregeld was. Eigenlijk is dit
nog veel belangrijker dan dat de informatie wordt aangeleverd. Juist als je onafhankelijk bent, is het belangrijk de
mogelijkheid te hebben om zelf informatie te vergaren. Is
de heer Recourt dat met mij eens?
De heer Recourt (PvdA):
Het is zeker van belang dat de RSJ, als men een dossier
heeft waar iets niet in zit, zelf kan vragen om iets toe te
voegen. Dat is helemaal het geval als je het belang van de
slachtoffers expliciteert en de samenleving een grote rol
heeft. De RSJ moet dan aangeven het op die manier niet
te kunnen beoordelen en verzoeken om meer stukken. Om
twee redenen is het handig om dit van tevoren al te doen.
De eerste reden is dat je niet weet wat je moet vragen als
je niet weet dat het er is. Om iets te kunnen vragen, moet
je dus wel beseffen dat er iets is. Een arrest waarin geëxpliciteerd wordt dat bijvoorbeeld na twee derde van ommekomst van de straf nog begonnen kan worden aan resocialisatie, is geen standaardzaak. De RSJ weet echt niet dat dit
in het arrest staat. Dan kan de RSJ er dus ook nooit naar
vragen. De tweede reden is een efficiencyargument. Als de
RSJ er iedere keer naar moet vragen en daardoor zaken
moeten worden aangehouden, gaat het alleen maar langer
duren en meer kosten. In die zin is het ook heel verstandig
dat de overheid dat gewoon zelf goed doet, in ieder geval
in die gevallen waarin ze zelf de aandrager van informatie
is, en dat ze, in gevallen waarin ze dat niet is, even informeert of en wellicht stimuleert dat die informatie er komt.
Mevrouw Van der Burg (VVD):
Dank u voor dit antwoord. Het komt overeen met het
gevoelen dat mijn fractie hierover heeft, namelijk dat beide
belangrijk zijn, maar dat zeker ook de eigen toegang tot
informatie buitengewoon belangrijk is om die onafhankelijke
positie waar te maken.

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

De heer Recourt (PvdA):
Ik heb nog twee punten ten aanzien van het amendement.
Gehoord de reactie van de staatssecretaris zal ik mijn fractie
adviseren om voor het amendement te stemmen. Ik moet
dat echter nog wel even formeel afkaarten. Het principe
gaat dan toch voor, omdat ik niet het idee heb dat er grote
ongelukken gebeuren op het gebied van de kwaliteit. Sterker
nog, ik denk dat het wel losloopt. Ik heb nog wel een praktisch punt hierover. Ik weet dat als je echt die heel strikte
scheiding aanbrengt, ook bij de Raad van State het argument wordt aangevoerd dat het dan moeilijker wordt om
goede mensen te krijgen. Dat geldt zowel voor advies als
voor rechtspraak. Deelt de staatssecretaris die zorg? Ikzelf
ben er niet zo bang voor, want volgens mij zijn zowel
rechtspraak als advies, los van elkaar, prachtige en
belangrijke functies om te blijven doen. Ik wil de vraag
echter toch gesteld hebben. Daarmee ben ik klaar met mijn
tweede termijn.

De heer Schouw (D66):
Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording. Volgens mij zijn vrijwel alle vragen keurig netjes
beantwoord. Ik wil nog even een paar puntjes doorlopen
als het gaat om het expliciteren en de afwegingen die de
raad maakt als gaat om slachtoffers. Begrijp ik de staatssecretaris goed dat het eigenlijk gaat om een codificering van
de staande praktijk? Mijn tweede opmerking betreft het
budget: dat blijft nagenoeg hetzelfde. Ik kom bij mijn derde
opmerking. We hebben net even gesproken over de
advertentie. De staatssecretaris zei zelf ook dat het belangrijk is om hier nieuw bloed naar binnen te krijgen. Ik hoop
dan ook dat de staatssecretaris zal bevorderen dat er
openbare advertenties komen, zodat iedereen zijn belangstelling daarvoor kan uiten.
Mijn fractie is al met al positief over het wetsvoorstel en ik
zal haar ook positief adviseren over het amendement aangaande de splitsing. Zeker de woorden van de staatssecretaris over het overgangsrecht maken dat het amendement
tegemoetkomt aan principiële keuzes die wij voor een
aantal organen willen maken.
De voorzitter:
Daarmee is er een einde gekomen aan de tweede termijn
van de Kamer. De staatssecretaris kan gelijk reageren.

Staatssecretaris Teeven:
Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng in tweede
termijn. Ik begin met de opmerking van de heer Schouw
over het expliciteren. Ook de heer Van Nispen heeft mij er
nog even over bevraagd. Het is wel iets meer dan het
codificeren van de bestaande praktijk. Het codificeren van
de bestaande praktijk zou zijn: wij doen het geweldig en wij
schrijven nog even op dat wij het geweldig doen. Ik heb in
mijn eerste termijn heel duidelijk aangegeven dat de afweging tussen enerzijds de belangen van slachtoffers en
nabestaanden en anderzijds die van veroordeelden en verdachten nadrukkelijk zichtbaar moet worden gemaakt. Dat
betekent geen verschuiving, zoals de heer Van Nispen zei.
Die vraag kan ik nadrukkelijk met nee beantwoorden. Maar
de vraag van de heer Schouw of het alleen een codificering

26 februari 2015
TK 57

57-3-15

is, beantwoord ik niet met ja. Het transparant maken, het
zichtbaar maken van die belangenafweging is iets meer
dan doorgaan zoals wij het nu doen. Ik hecht eraan om dat
nadrukkelijk ook wetgevingstechnisch te memoreren. Die
belangenafweging moet zichtbaar worden gemaakt, ook
als de situatie tussen een veroordeelde gedetineerde en
slachtoffers en nabestaanden gewijzigd is. Daar moet wel
aandacht aan worden besteed. Dat is dus wezenlijk wat
anders. Alle opmerkingen waren ook belangrijk, maar ik
vind het belangrijk om dit er meteen maar even uit te lichten. Ook de mensen die meeluisteren, moeten goed weten
wat de bedoeling van deze wet is.

parket- en arrestnummers en kan hij daadwerkelijk doorvragen. De directeur van een DJI kan die nummers echter ook
doorsturen. Soms is daar de beschikking over. Natuurlijk
is dat niet in elke beroepszaak noodzakelijk, omdat niet elke
beroepszaak over dit onderwerp gaat, maar het lijkt mij zeer
van belang dat het advies van een strafrechter over de
tenuitvoerlegging zich in het dossier van aangelegen zaken
bevindt als de raad een beslissing moet nemen. Als dat aan
de orde is, wordt het arrest van de rechter in de hoogst
feitelijke aanleg dan wel het vonnis van de rechtbank in
enige aanleg in de toekomst standaard meegeleverd, wat
mij betreft.

Ik kom op de stand van zaken rondom pilots. De periode is
verlengd. Ik denk aan de Dienst Justitiële Inrichtingen, het
in het oog houden van de belangen van slachtoffers en de
informatieverstrekking aan andere colleges, zoals de RSJ.
Er was meer tijd nodig om werkprocessen in kaart te brengen, om werkafspraken te maken. Slachtofferhulp en
gevangeniswezen waren niet altijd natuurlijke partners. Dat
weet de heer Oskam vanuit zijn jarenlange ervaring. Ik
noemde niet voor niets de bijeenkomst in Nieuwersluis,
waar is geprobeerd om directeuren van penitentiaire
inrichtingen rechtstreeks in contact te brengen met het
Informatiepunt Detentieverloop, maar ook met Slachtofferhulp, waarop regelmatig wordt ingepraat. De partijen
moeten elkaar goed gaan kennen. Er is ervaring opgedaan,
maar het was nog iets te kort, vandaar die verlenging. Deze
zomer komen wij met de evaluaties. Het gaat beter, maar
het kan nog veel beter. Ik had dit graag besproken met de
vaste commissie voor Veiligheid en Justitie in het overleg
over slachtoffers, maar tot mijn spijt is dat iets doorgeschoven.

De heer Schouw kaartte de vacatures aan. Vacatures worden
bekendgemaakt op de eigen site van de RSJ, maar niet
iedereen leest ze, zei hij. De vacatures verschijnen echter
ook breed in grote kranten. Specifiekere functies bij de raad
staan ook op de site van de Raad voor de Rechtspraak, zodat
meerderen daarvan kennis kunnen nemen. Ik zal er echter
bij de voorzitter van de Raad voor Strafrechtstoepassing
en Jeugdbescherming op aandringen dat de vacatures in
de breedte bekend worden gemaakt, zodat heel veel mensen
uit verschillende onderdelen van de samenleving op die
functies kunnen solliciteren. Dat is meteen het antwoord
op de vraag van de heer Recourt of ik voorzag dat de RSJ
op al die functies de goede mensen kon krijgen. Ik denk dat
er breed moet worden gezocht en dat de RSJ er ook bij
gebaat is dat hij wordt samengesteld door mensen uit de
gehele breedte van de samenleving. Uiteraard zijn dat vaak
juristen, maar het hoeft niet altijd zo te zijn. Ook andere
beroepsdisciplines zijn - soms ook verplicht - in de raad
vertegenwoordigd. Die kun je zoeken in de breedte van de
samenleving. Daaraan dragen die advertenties bij. Er moet
niet altijd in beperkte kring worden gezocht, maar soms
ook in de volle breedte. Bovendien zitten er onder politiemensen die belangstelling voor de RSJ hebben, ook heel
gekwalificeerde mensen. Zij kunnen heel wel deelnemen
aan die raad. Het zal even problematisch zijn, maar als men
breed zoekt, vindt men ook breed geschikte mensen. Dat
moet mijns inziens het antwoord zijn.

De heer Oskam heeft gevraagd naar de informatie-uitwisseling tussen politie en Slachtofferhulp en gezegd dat dat
beter kan. De politie realiseert zich dat de informatie-uitwisseling met Slachtofferhulp niet alleen beter kan, maar ook
snel beter moet. Daar is bij de politieleiding aandacht voor
gevraagd. Er wordt hard aan gewerkt, met name aan de
ICT-voorzieningen, die het geautomatiseerd doorgeven van
informatie van een aangifte en van de verklaring van het
slachtoffer naar het OM en verder in de keten en naar
Slachtofferhulp moeten verbeteren. Inmiddels wordt goed
met Slachtofferhulp overlegd. Per regio en per eenheid
wordt daadwerkelijk vooruitgang geboekt. Het heeft
nadrukkelijk de aandacht; wij komen erop terug in het
algemeen overleg over Slachtofferhulp. Wellicht dat ik dan
wat meer kan zeggen over de stand van zaken. Ik zie een
van mijn medewerkers knikken, dus dat kan op dat moment.

De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
De stemming over de ingediende amendementen en het
wetsvoorstel vindt aanstaande dinsdag plaats.
De vergadering wordt van 12.21 uur tot 13.32 uur geschorst.

Ik dank mevrouw Van der Burg voor haar opmerkingen. Ik
ben nieuwsgierig naar wat er met het amendement gebeurt.
De heer Van Nispen heb ik al antwoord gegeven. Of het al
dan niet een probleem is om vooruit te lopen op het wetsvoorstel over de Raad van State, laat ik de Kamer beoordelen. Ik dacht dat ik helder was geweest, maar wil de heer
Recourt best nogmaals de bevestiging geven dat de procureur-generaal cassatie in het belang der wet instelt. De Staat
kan natuurlijk de uitvoerende macht natuurlijk wel om
aandacht voor een bepaald onderwerp vragen. Dat is altijd
mogelijk. Uiteindelijk gaat de procureur-generaal er echter
over, niemand anders.
De heer Recourt wees terecht op vonnissen en arresten en
de visie daarop. Op het moment dat de RSJ gegevens bij
de justitiële informatiedienst opvraagt, heeft hij ook de

Tweede Kamer

Raad voor strafrechtstoepassing en
jeugdbescherming

26 februari 2015
TK 57

57-3-16