Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

991
Vragen van het lid Van der Molen (CDA) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de wolk van verontwaardiging om 2 ton voor
sterrenkundige die zwart gat wil kieken (ingezonden 31 oktober 2019).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 9 december 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 884.
Vraag 1
Hoe kan het dat de Nederlands Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
(NWO) een aanvraag afwijst aan de hand van een kwalitatief en objectief
proces terwijl u besluit om middelen toe te kennen?1
Antwoord 1
Zoals aangegeven in mijn antwoorden op de Kamervragen van de leden
Paternotte en Futselaar intervenieer ik niet in de objectieve afweging van
NWO. De middelen die zijn toegekend zijn niet bedoeld voor financiering van
het onderzoeksvoorstel dat bij NWO is ingediend en afgewezen.
Vraag 2
Op welke grondslag heeft u besloten om Prof. Falcke en zijn onderzoeksgroep
eenmalig € 200.000 voor wetenschapscommunicatie toe te kennen? Zijn er
meer afgewezen NWO-aanvragen die van u middelen ontvangen? Zo ja welke
aanvragen en wanneer heeft dit gespeeld?
Antwoord 2
In een gesprek tussen de Radboud Universiteit en het ministerie is gesproken
over de aandacht voor het onderzoek van Prof. Falcke na het bekendmaken
van de foto van het zwarte gat. Daarbij is geconstateerd dat het positief is dat
er zoveel aandacht is voor (fundamentele) wetenschap. Het laat zien hoe
groot de waarde van wetenschap is voor de maatschappij en hoe dergelijke
doorbraken tot de verbeelding spreken. Goede communicatie over doorbraken met een dergelijke impact is van belang en sluit naadloos aan bij de
Wetenschapsbrief die ik in januari 2019 aan uw Kamer heb gezonden.
Tegelijkertijd is geconstateerd dat de vele optredens, interviews en ontmoe-

1

ah-tk-20192020-991
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

de Volkskrant, 30 oktober 2019 (https://www.volkskrant.nl/wetenschap/wolk-vanverontwaardiging-om-2-ton-voor-sterrenkundige-die-zwart-gat-wil-kieken~bb5389ac/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

tingen veel vragen van Professor Falcke en zijn onderzoeksgroep. Om die
reden heb ik besloten bij uitzondering een eenmalige bijdrage toe te kennen.
Het bedrag is gebaseerd op een inschatting van wat het ministerie een billijk
bedrag acht en de beschikbaarheid van middelen.
Er is derhalve geen sprake van een afgewezen NWO-aanvraag die van mij
middelen heeft ontvangen en daar zijn ook geen andere gevallen van.
Vraag 3
Hoe komt het dat deze middelen alleen naar Prof. Falcke en zijn onderzoeksgroep gaan en niet naar het Nijmeegs-Leids-Amsterdamse samenwerkingsverband dat in het kader van het Event Horizon Telescope onderzoek een
aanvraag had gedaan?
Antwoord 3
Zoals in de antwoorden op vraag 1 en 2 is uiteengezet, is er geen verband
tussen de aanvraag die door een samenwerkingsverband in het kader van de
Event Horizon Telescopeis gedaan.
Vraag 4
Waar komen deze middelen vandaan, wat kan er nu niet gebeuren nu deze
€ 200.000 naar Prof. Falcke gaat en in hoeverre hebben deze middelen te
maken met de € 4 miljoen die beschikbaar is gekomen voor wetenschapscommunicatie?
Antwoord 4
De middelen zijn afkomstig uit artikel 16 van de OCW-begroting. Dit budget is
bestemd voor incidentele projecten ter stimulering van de wetenschap die
passen binnen het kader van de Wetenschapsbrief van januari 2019. Er zijn
geen geplande activiteiten die niet door kunnen gaan. Het gaat niet om
middelen die eerder door mij beschikbaar zijn gesteld voor wetenschapscommunicatie, waarvan € 3 mln. is bestemd voor outreach en wetenschapscommunicatie via de NWA, en € 1 mln. voor de pilot voor erkennen en waarderen van individuele wetenschappers die aan wetenschapscommunicatie doen.
Vraag 5
Indien deze financiering uit die € 4 miljoen komt, komt het dan uit de € 1
miljoen voor een pilot vanuit NWO of uit de € 3 miljoen binnen de Nationale
Wetenschapsagenda? Kunt u tevens een overzicht geven van de (beoogde)
besteding van deze € 4 miljoen?
Antwoord 5
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 4 komt de financiering niet uit de
middelen voor de pilot wetenschapscommunicatie of voor de Nationale
Wetenschapsagenda.
De in de wetenschapsbrief aangekondigde € 1 miljoen (incidenteel) wordt
ingezet voor een pilot gericht op het zichtbaar maken en waarderen van
activiteiten van individuele wetenschappers die aan wetenschapscommunicatie doen. Voor de € 3 miljoen die structureel beschikbaar is binnen de
Nationale Wetenschapsagenda is een programma ontwikkeld met de partners
uit de kenniscoalitie, dat programma bestaat uit drie delen. Een campagnedeel dat gaat over de resultaten van de NWA en de waarde van wetenschap,
een deel dat bestemd is voor partnerschappen met veldpartijen en een call
waarop projecten ingediend kunnen worden.
Ik heb eerder aangekondigd dat ik nog dit jaar kom met een brief aan uw
Kamer over wetenschapscommunicatie. Daarin zal ik ingaan op de uitwerking
van deze initiatieven.
Vraag 6
Wat vindt NWO van uw toekenning van € 200.000 aan Prof. Falcke en zijn
onderzoeksgroep? Deelt u de mening dat u met uw handeling de externe
weging en toekenning van wetenschapsmiddelen door NWO ondergraaft?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
NWO heeft kennisgenomen van het OCW-besluit om Prof. Falcke een
éénmalig bedrag van € 200.000 toe te kennen. Omdat het niet gaat om
financiële middelen voor het uitvoeren van onderzoek, maar voor de
communicatie daarover, ziet NWO dit besluit los van de beoordeling van de
aanvraag die eerder plaats heeft gevonden via haar beoordelingsproces met
peer review. NWO concludeert dat de inhoudelijke beoordeling van de
betreffende aanvraag bij NWO die eerder plaatsvond niet ter discussie staat.
De middelen die ik heb toegekend zijn niet gebaseerd op de onderzoeksaanvraag bij NWO en de daarvoor benodigde financiering. Ik heb in de antwoorden op de huidige en eerdere vragen van uw Kamer expliciet gesteld dat ik
niet intervenieer in de besluitvorming van NWO en dat de middelen niet zijn
bedoeld ter financiering van het afgewezen onderzoeksvoorstel bij NWO.
Vraag 7
Is naar aanleiding van de toezegging tijdens het laatste algemeen overleg
wetenschapsbeleid al bekend of wetenschapsmusea gebruik kunnen maken
van de financiering via outreachgelden van de Nationale Wetenschapsagenda?
Antwoord 7
Zoals uiteengezet bij vraag 5, is de samenwerking via partnerschappen met
veldpartijen één van de onderdelen van de NWA-middelen voor wetenschapscommunicatie en outreach. NWO is in dit kader een samenwerking aangegaan met de Vereniging voor Science centra en Wetenschapsmusea. Zoals
eerder beschreven in de kamerbrief over de uitkomsten van de eerste call van
de Nationale Wetenschapsagenda2 en in brief over de Uitgangspunten
Cultuurbeleid3, vervullen science centra door het hele land een verbindingsfunctie voor de NWA-campagne en organiseren ze regionale evenementen,
passend binnen de doelen van de NWA. Nadere details zal ik uitwerken in de
Kamerbrief over wetenschapscommunicatie die u nog dit jaar ontvangt.

2

Brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, «Uitkomsten van de eerste call
van de Nationale Wetenschapsagenda», 12 juli 2019, Kamerstuk 29 338, nr. 207.
3
Brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, «Uitgangspunten cultuurbeleid
2021–2024», 11 juni 2019, Kamerstuk 32 820, nr. 186.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3