Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 628

Politie

Nr. 699

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 april 2017
In periode najaar 2014-voorjaar 2016 zijn in een Interdepartementaal
Beleidsonderzoek (IBO) inzichten verzameld die de effectiviteit van de
politie kunnen vergroten. Via deze brief bied ik u het rapport van de IBO
werkgroep aan1, samen met reactie op de aanbevelingen in dat rapport.
Onderzoeksvragen
De IBO-werkgroep heeft zich tot doel gesteld om te komen tot een
integraal beeld van het functioneren van het politiestelsel. Dit is gedaan
aan de hand van de volgende hoofdvragen:
1) Zijn de kaders die de rijksoverheid vanuit haar stelselverantwoordelijkheid schept zodanig dat de politie en haar gezagsdragers in staat
worden gesteld om de aan hen opgelegde taken effectief uit te
kunnen uitvoeren?
2) Benutten de gezagsdragers hun bevoegdheden zodanig dat de politie
effectief haar taken uit kan voeren?
3) Maakt de politie effectief gebruik van de ruimte die haar geboden
wordt om haar taken uit te voeren?
Voor de bevindingen en conclusies ten aanzien van deze onderzoeksvragen wordt kortheidshalve verwezen naar (de samenvatting van) het
IBO rapport.
Aanbevelingen IBO werkgroep
De vorming van de nationale politie bevindt zich in een fase waarin het
eindbeeld volgens de IBO werkgroep nog niet is uitgekristalliseerd.
Rekening houdend met een langere doorlooptijd van de vorming van de
nationale politie is het doel van de IBO-werkgroep (geweest) een positieve
bijdrage aan de vorming van nationale politie te leveren. De IBO
werkgroep doet hiertoe drie aanbevelingen:
1

kst-29628-699
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

1

1. Effectievere sturing
Om de sturing van de politie effectiever in te richten, wordt voorgesteld
om voor de politie een uniforme interne sturingsmethodiek in te voeren.
Deze methodiek moet (meer) inzicht geven in de samenhang tussen
activiteiten, resultaten, effecten en in te zetten middelen (ERAM). De
nationale politie is een landelijke organisatie, die in formele zin een
operationele sturing kent op lokaal niveau. Door de dialoog tussen de
politie en gezag op alle niveaus te verbeteren, kan de politie effectiever
worden gestuurd. Om deze dialoog te verbeteren is een gelijkvormige
informatievoorzieningssystematiek voor de gezagen van groot belang.
Hiermee kan de dialoog op alle niveaus worden ondersteund en
verbeterd, wat weer zal leiden tot beter afgestemde en geïnformeerde
besluitvorming over inzet van middelen. Het is van belang dat er primair
wordt aangesloten op de overeengekomen set aan lokale, regionale en
landelijke prioriteiten. Betrokkenheid en afstemming met de gezagen bij
de inrichting en uitrol van zo’n methodiek is vanzelfsprekend noodzakelijk.
2. Flexibilisering operationele sterkte en regelgeving
Om de effectiviteit van de politie te verbeteren wordt voorgesteld de
flexibiliteit op (1) de (operationele) sterkte en (2) de regelgeving te
verhogen. Hiermee wordt de impact van kaders met een onbedoeld
belemmerende werking op de effectiviteit van de politie verminderd. Voor
sterkte is dat het «dubbele slot» van vaststaand budget en vaststaande
operationele sterkte. Voor regelgeving betreft dit met name de regeldruk
die voortvloeit uit de wetgeving en beperking op inzet van capaciteit. Voor
de regelgeving wordt aanbevolen om de verbeterpunten uit het AEF
rapport, dat in het kader van dit IBO is opgesteld, op te pakken.
3. Organiseren lerend vermogen
Om de politie in staat te stellen effectiever te werken, wordt voorgesteld
het lerend vermogen van de politie te organiseren. Daarbij ligt de focus op
het verhogen van het principe «klantwaarde» uit de inzichten van de
«operational excellence». Door de klantwaarde te verhogen, zal de
effectiviteit van de politie toenemen. Om dat te realiseren zal een
monitoringssyteem moeten worden ingericht om verwachtingen enerzijds
en klanttevredenheid anderzijds te monitoren.
Reactie
Het kabinet is de werkgroep erkentelijk voor het rapport. De door de
werkgroep gedane aanbevelingen geven een voorzet voor het verbeteren
van het (effectiever) functioneren van het politiebestel. Deze voorzet is
gericht op de langere termijn: enerzijds gelet op de potentiële scope van
de aanbevelingen, anderzijds gelet op de noodzaak aanvullende beleidsopgaven zorgvuldig te doseren, zoals de IBO werkgroep al aangeeft. De
nationale politie is mede gevormd om de politie verder te kunnen
ontwikkelen en te moderniseren. Daarvoor is nodig dat het traject van
fusie en samenvoeging zorgvuldig wordt afgerond. Zoals met de Kamer
gewisseld, moet eind 2017 de basis op orde zijn.
De kern van aanbevelingen van de IBO werkgroep past in het
wendbaarder en adaptiever maken van de organisatie, zodat de politie
beter in kan spelen op steeds wisselende veiligheidsvragen op een steeds
wisselende schaal. De noodzaak de politieorganisatie flexibeler te maken
is niet alleen in dit IBO te vinden: criminaliteit -en daarmee de
handhavingsopgave- verandert steeds sneller van vorm en inhoud door
ontwikkelingen als internationalisering, digitalisering, toegang tot big

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

2

data, het gebruik van informatietechnologie en het ontstaan van complexe
netwerken2.
Het kabinet zet daarom mede op basis van het IBO in op een flexibiliteitsagenda.
Deze flexibiliteitsagenda bestaat uit vier onderdelen: a. het versterken van
de dialoog tussen opdrachtgevers en opdrachtnemer zodat de politie
flexibeler en daarmee effectiever kan zijn in een situatie waar (een grote)
vraag en aanbod elkaar ontmoeten; b. hiermee samenhangend: het
versterken van professioneel «terugpraten», zodat aan opdrachtgevers
zichtbaar kan worden gemaakt welke (nieuwe) activiteiten inpasbaar zijn
en welke middelen zijn vastgezet; c. het verminderen van knellende kaders
en d. het versterken van het lerend vermogen.
Flexibiliteitsagenda
Versterken dialoog
Een rode draad in het IBO-rapport die het kabinet volgt, is de gedachte dat
een effectievere politie tot stand kan komen door een verbeterde dialoog
tussen politie en gezagen op alle organisatorische en/of bestuurlijke
niveaus waar van zo’n dialoog sprake is. Het gevolg hiervan zal zijn dat er
betere keuzes kunnen worden gemaakt ten aanzien van de inzet van de
(schaarse) politiecapaciteit en dat capaciteit flexibel(er) kan worden
ingezet.
De noodzaak hiertoe is niet nieuw. Zolang er politie is, is er verschil tussen
de «vraag» naar politie en het «aanbod». De verantwoordelijkheid voor de
koppeling tussen vraag en aanbod berust bij zowel de bij de gezagen (als
opdrachtgevers) als bij de politie (als opdrachtnemer). Dat leidt tot
daarmee samenhangende prioritering van beschikbare politiecapaciteit
door de politie en tot daarmee samenhangende prioritering van de
veiligheidsvragen door het gezag. Daarbij is onmiskenbaar dat naarmate
een politieorganisatie beter in staat is om gebruik te maken van zijn
organisatorische schaalvoordelen (zoals bij een nationale politie), zij tot
een optimalere en daardoor effectievere inzet van beschikbare capaciteit
kan komen. Organisatorische voorzieningen als de zogenaamde flexteams
op districts- of eenheidsniveau dragen hier al aan bij.
Sinds 2012 vindt flexibele, integrale sturing plaats op de bestrijding
van kinderporno. Een tactische stuurploeg weegt, prioriteert en
stuurt tussen zaken en beslist over de inzet van politiecapaciteit.
Verdeeld over 11 specialistische teams werken ongeveer 150
rechercheurs aan het bestrijden en voorkomen van kinderporno en
kindersekstoerisme. Door deze schaalbare aanpak, gericht op het
terugdringen van productie en verspreiding (effect), is de aanpak van
kinderporno sterk verbeterd.
Daar waar een politieorganisatie in toenemende mate op verschillende
organisatorische niveaus, interne sturingsafwegingen kan maken ten
aanzien van de op te lossen veiligheidsvraag en de daarvoor in te zetten
capaciteit, dient er vanzelfsprekend voor gezorgd te worden dat dergelijke
afwegingen ook inzichtelijk gemaakt kunnen worden. De politie heeft
immers met verschillende opdrachtgevers te maken die zich op verschillende niveaus bevinden (lokaal, regionaal, landelijk). Voorkomen zou
moeten worden dat door deze afwegingen niet vooraf transparant te
maken, er sprake is van stilzwijgende posterioriteiten.

2

Bijvoorbeeld contourennota opsporing (Kamerstuk 29 628, nr. 593)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

3

De verschillende lagen in de sturing door en op de politie vergen dus een
meer integrale benadering van de sturing, waarbij die gelaagdheid wordt
erkend en benut: veiligheidsvragen komen immers steeds bij dezelfde
politieorganisatie uit. Het voordeel van een nationale politie is dat de
grotere schaal optimaal kan worden benut; capaciteit en middelen kunnen
flexibeler en (daarmee) effectiever worden benut binnen 1 korps dan in
een situatie met 26 korpsen.
Uit het onderzoek naar allocatieve ruimte dat in opdracht van de IBO
werkgroep door Tilburg University is uitgevoerd en dat bij dit rapport
is gevoegd3, blijkt dat de sterke mate van beleidssturing de vraag
oproept of het gezag afdoende zicht heeft en stuurt op de effectiviteit
van de politieorganisatie: «Er worden beleidsdoelen geformuleerd
en er wordt gemonitord of deze beleidsdoelen worden gerealiseerd,
maar de vragen of en in welke mate de politie daar nu precies aan
heeft bijgedragen, met welke inzet en op basis van welke
afwegingen, en of dit effectiever kan of had gekund, hebben tot op
dit moment geen structurele plaats verworven in de overleg- en
coördinatiestructuur, althans niet als sturingsinstrumenten. De
kennelijke veronderstelling is dat de politie zelf voor maximale
effectiviteit of (operationele) excellentie zorgt».
Om de effectiviteit van het politiebestel te vergroten moet (en wil) de
politie in staat zijn om zo goed mogelijk onderbouwde keuzes aan de
opdrachtgevers voor te leggen over de inpasbaarheid van (nieuwe of
extra) taken, manieren om deze doelmatig uit te voeren en om aan te
geven waar deze nieuwe of extra taken tot herprioritering bij bestaande
taken dient te leiden. Hiervoor heeft de politie een goede interne
informatievoorziening nodig. Om informatie binnen de politie te kunnen
vergelijken en om informatie van verschillende eenheden goed te kunnen
koppelen is hier een bepaalde mate van uniformiteit noodzakelijk.
Informatie moet «schaalbaar» worden, wat politie en gezag ten goede
komt, gelet op de bovenstaande illustratie.
Het kabinet streeft (daarom) naar de invoering van een werkwijze
waarmee zicht wordt gegenereerd op de samenhang tussen Effecten,
Resultaten, Activiteiten en in te zetten Middelen. Kort samengevat vraagt
deze werkwijze het gewenste effect te bepalen, de resultaten die nodig zijn
voor dat effect, de activiteiten die worden ondernomen om tot dat
resultaat te komen en de middelen die ingezet moeten worden voor die
activiteiten. Dit heeft tot doel de dialoog tussen gezag en politie op alle
niveaus te ondersteunen en kwalitatief te verbeteren, zoals bovenstaand
geschetst4.
Een dergelijke werkwijze verbindt aldus sturing door en op de politie
(interne en extern sturing), verbindt lokale sturing en verbindt lokale,
regionale en -waar aan de orde- nationale sturing. Dat is een doel, dat het
kabinet voor de langere termijn voor ogen heeft. Gelet op de bevindingen
van de IBO werkgroep -kortheidshalve wordt verwezen naar de samenvatting, in het bijzonder pagina 10- is het duidelijk dat het bereiken van dit
doel een meerjarige opgave is.
Ook dit vergt een verdere verbetering van de interne informatievoorziening van de politie. De eerste stappen hiertoe zijn al gezet op het terrein
van bedrijfsvoering waar eind 2017 de basisadministratie op orde moet
zijn. In 2018 kan dan de werking van het zichtbaar maken van het verband
tussen effecten, resultaten, activiteiten en middelen verkend worden in
3
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Het IBO rapport geeft in bijlage een voorbeeld van een dergelijke werkwijze waarmee
samenhang wordt gecreëerd tussen effecten, resultaten, activiteiten en middelen: de ERAC
methodiek van de KMar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

4

enkele pilots binnen de politie in en ten behoeve van gesprekken met de
gezagen op lokaal niveau. Ambitie en tempo voor bredere implementatie
worden op basis van de evaluatie van deze pilots vervolgens nader
bepaald.
Met de ontwikkeling van de informatieve begroting wordt de
kaderstellende en controlerende rol van de Minister op bedrijfsvoering terrein ingevuld. Daartoe is een aantal kengetallen opgesteld
waar de Minister periodiek over wordt geïnformeerd; als tegenhanger wordt de informatielast van de politie beperkt. Deze
kengetallen richten zich op de zogenoemde PIOFACHJ onderwerpen
(personeel, inkoop, organisatie, financieel, automatisering, communicatie, huisvesting en juridische informatie). Deze onderwerpen en
bijhorende indicatoren / kengetallen zijn in de meeste grote
ondernemingen (zowel bij de overheid als binnen het bedrijfsleven)
onderwerp van gesprek binnen een sturingsrelatie. In de jaaraanschrijving en begroting 2016 is al een begin gemaakt met het gebruik
van financiële kengetallen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het
ziekteverzuim, de ratio personeelslasten/totale lasten en de solvabiliteit (ratio eigen vermogen / vreemd vermogen)5.
Parellel aan deze stappen op het terrein van bedrijfsvoering, zullen er
stappen op het terrein van taakuitvoering worden genomen: de
IBO-werkgroep heeft laten zien dat hier lacunes zijn. Kortheidshalve wordt
verwezen naar bijlage 8 van het IBO-rapport. De stappen om de in het IBO
benoemde lacunes op te lossen zal ik samen met de gezagsdragers en de
politie formuleren. Dat zal in 2017 gebeuren.
Versterken van professioneel «terugpraten»
De (door)ontwikkeling van een methodiek waarbij de politie aan haar
opdrachtgevers zichtbaar kan maken of (nieuwe of extra) taken inpasbaar
en daarmee uitvoerbaar zijn, zichtbaar kan maken welke capaciteit is
«vastgezet» en welke factoren daar aan bijdragen, sluit aan op het
versterken van de dialoog.
Dergelijk inzichtsmethodieken zijn in verschillende (vaak prille) fases van
ontwikkeling bij de politie aanwezig. Zo worden impactanalyses op
nieuwe regelgeving verricht; deze kunnen ook worden benut voor nieuw
of gewijzigd beleid. De inzichtsmethodieken zullen onder andere als volgt
worden versterkt:
1. Dynamisch Simulatiemodel Politiecapaciteit
Op landelijk niveau is er een Dynamisch Simulatiemodel politiecapaciteit
in ontwikkeling gebaseerd op een gevalideerd beeld op basis van formatie
van de politiecapaciteit met als doel om de gevolgen van nieuw beleid,
nieuwe taken en nieuwe afspraken voor het korps te beoordelen. Het biedt
de mogelijkheden om verschillende scenario’s van verdringingseffecten te
analyseren en de effecten en effectiviteit van eventuele tegenmaatregelen
te kunnen beoordelen. In 2016 is deze methode toegepast om de effecten
op de diverse teams van de toegenomen vluchtelingenstroom in kaart te
brengen. Dit is een macro instrument voor het korps als geheel.

5

Zoals aangegeven in de voortgangsrapportage nationale politie hebben de Minister van
Financiën en ik een opdracht verleend aan André de Jong van ABD Topconsult om als adviseur
te helpen bij de implementatie van aanbevelingen uit het rapport «inzicht in de omvang van het
personele en materiele budget nationale politie 2016–2020» over de sturing en beheersing van
VenJ op de Nationale Politie en binnen de Nationale Politie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

5

2. «Waterlijn»
Een veelbelovende ontwikkeling die de politie thans vormgeeft is de
zogeheten waterlijn. De waterlijn werd vooral gebruikt om bij incidentele
grootschalige evenementen (zoals de Nuclear Security Summit) de inzet
en resterende ruimte van de eenheden te bepalen. De gezagen en de
politie bepalen welke taken doorgang moeten vinden en onder de
waterlijn liggen. Bereikbaarheid en beschikbaarheid (noodhulp, bezetting
arrestantencomplexen) liggen veelal onder de waterlijn. Maar lokaal is
variatie in keuzes denkbaar, bijvoorbeeld de openstelling van bureaus of
de hoeveelheid parate ME. De functie van de waterlijn is om het gesprek
aan te gaan over de benutting van capaciteit en daarmee welke effecten
worden bereikt. Lange openingstijden van een bureau kan betekenen dat
minder medewerkers op straat kunnen zijn. De waterlijn kan dergelijke
gesprekken ondersteunen. De waterlijn van basispolitietaken is eind 2017
bepaald, ingevuld en is bekend bij het lokale gezag.
Vergroten flexibiliteit door verminderen van knellende kaders
a. verminderen knellende regelgeving
Uit het IBO onderzoek is gebleken dat bij de taakuitvoering door de politie
een aantal kaders als belemmerend wordt ervaren. Een inventarisatieonderzoek uitgevoerd door AEF -en gevoegd bij het IBO rapport6- maakt dit
inzichtelijk. In het inventarisatieonderzoek worden externe en interne
knellende kaders onderscheiden: enerzijds komen zij voort uit wet- en
regelgeving (vaak ook Europees) anderzijds blijkt dat regeldruk vaak niet
rechtstreeks uit regelgeving volgt, maar een gevolg is van doorvertaling
van wettelijke eisen in procedures in de praktijk, het invoeren van
bijkomende interne protocollen door de opdrachtgevers of door de politie
zelf en doordat bedrijfsvoering nu nog niet al deze werkprocessen
ondersteunt.
De extern knellende kaders zal ik zelf zoveel mogelijk wegnemen. De
afgelopen periode heb ik daar al voortgang geboekt. In lijn met de door
AEF in 2015 geschetste meest knellende kaders geschiedt de jaaraanschrijving thans op hoofdlijnen, is ruimte gecreëerd voor de inzet van
extra mobiliteitsmiddelen om in een grotere vervoersbehoefte te voorzien
en is de lastendruk verminderd. De komende periode zal ik externe
knellende kaders verder verminderen. Hierbij valt te denken aan de
harmonisatie van de Wet politiegegevens en de Wet justitiële en strafvordelijke gegevens. Het doel is om – binnen de ruimte die de Europese
regelgeving biedt – de verschillende regimes voor de verwerking van
persoonsgegevens binnen het veiligheidsdomein beter op elkaar en op de
uitvoeringspraktijk af te stemmen. Een ander concreet voorbeeld is de
beoogde vereenvoudiging van de regeling voor het vorderen van
gegevens, als onderdeel van de beoogde herziening van het Wetboek van
strafvordering (WvSv). Bij de omvangrijke wijziging van de WvSv wordt
steeds bezien of en hoe knellende kaders voor de politie kunnen worden
weggenomen (of voorkomen).
Als laatste voorbeeld zal ik bezien of eventuele aanpassingen in de
arbeidstijdenregelgeving de politie mogelijk kunnen flexibiliseren. Daarbij
wordt onder andere gekeken naar de arbeidstijdenwetgeving en het
besluit algemene rechtspositie politie.
De intern knellende kaders zal de korpschef zoveel mogelijk wegnemen.
De harmonisatie van de werkprocessen die noodzakelijk zijn voor de
vernieuwing op IV-ondersteuning en het toenemende gebruik van mobiel
6

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

6

werken (project MEOS, mobiel werken op straat) ondersteunt dit. De
verdere uitrol van MEOS bij de recherche zal bijvoorbeeld leiden tot een
situatie waarin de relevante en meest recente piketinformatie breed en
digitaal geraadpleegd kan worden («@ppsporing»).
In het kader van vernieuwend werken functioneren teams op meerdere
plekken (Meijerij, Rivierenland Oost, Rotterdam Centrum) met een veel
grotere dan gebruikelijke organisatieflexibiliteit, onder andere bij het
hanteren van de roosters en organisatie van het werk. Deze teams zijn
onderdeel van de diensten basisteams en districten en hebben dus een
brede taakopdracht. Daarnaast functioneren twee teams in de opsporing
in Rotterdam en Amsterdam op dezelfde wijze.
In de pilot vernieuwend werken in het basisteam Meijerij wordt
ingezet op het vergroten van professionele ruimte en sturen vanuit
vertrouwen.
De nieuwe manier van organiseren leidt tot lastenreductie en vooral
tot verbetering van de autonomie van de politieprofessionals. De
resultaten zijn merkbaar en meetbaar. Het team Meierij laat zien dat
het leidt tot tevreden burgers, tevreden dienders, tevreden
bestuurders, tevreden ketenpartners en tevreden leiding.
Teams hebben de vrijheid te werken zoals binnen basisteam Meijerij. Dit is
een beweging van onderaf, die niet met een planmatige uitrol van
bovenaf bevorderd wordt. De verwachting is dat de tevredenheid van de
medewerkers en leiding van de teams die zo werken, zullen leiden tot een
olievlekwerking.
Een laatste voorbeeld waarmee intern knellende kaders worden
voorkomen/verminderd is de instelling van een ALV autoriteit binnen de
politie, waar nu aan wordt gewerkt. Deze autoriteit borgt de resultaten van
het programma Minder regels waarmee de lastendruk van de politie met
een equivalent van 5000 fte is verminderd. Daarnaast verankert deze
autoriteit het zo efficiënt mogelijk (her)ontwerpen, (her)inrichten en
(re)organiseren van de werkprocessen van de politie waarbij de ontwerpprincipes «professionele ruimte voor medewerkers» en «sturing op basis
van vertrouwen» centraal staan.
b. Nog geen bandbreedte operationele sterkte
In haar rapport schetst de IBO werkgroep als beleidsoptie om de
minimum operationele sterkte te vervangen door een bandbreedte van
deze operationele sterkte. Het zogeheten «dubbele slot» op begroting en
operationele sterkte wordt hierdoor (binnen die bandbreedte) weggenomen.
Het kabinet meent dat de huidige dominante sturing op middelen met een
dubbel slot (fte’s en euro’s) de kwaliteit en de flexibiliteit van de politieorganisatie beperkt; vanuit een effectiviteitsgedachte is het zinvol om de
politieorganisatie in toenemende mate zijn schaalvoordelen te laten
benutten voor het voldoen aan de naar omvang en tijd steeds wisselende
veiligheidsvragen. Vanuit dit perspectief dient er meer flexibiliteit voor de
politieorganisatie te komen om op die wijze tot een wisselende, meer
effectieve mix tussen personeel en middelen in relatie tot veiligheidsproblematiek (tussen p en m) te kunnen komen. De korpschef heeft deze
behoefte bij mij ook geadresseerd. De huidige bekostigingssystematiek
met een dubbel slot, beperkt de politieorganisatie ook in zijn mogelijkheden om meer te variëren in de kwaliteit van de samenstelling van het
personeel, terwijl de operationele noodzaak op verschillende terreinen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

7

van het politiewerk juist kan nopen te komen tot een hoger aandeel hoger
opgeleiden.
Uit de contourennota opsporing (Kamerstuk 29 628, nr. 593) en het
rapport «handelen naar waarheid» blijkt dat de criminaliteit sterk en
snel verandert: criminaliteit digitaliseert en internationaliseert. Nota
en rapport onderstrepen de noodzaak dat de politie verder investeert
in de opsporing en in de intelligence die de opsporing versterkt. Dit
betekent dat in de toekomst binnen opsporing en intelligence anders
en hoger opgeleide mensen op hbo- en wo-niveau moeten werken.
Het introduceren van een bandbreedte in de opgelegde operationele
sterkte past bij het middellange termijn eindbeeld van een flexibele,
wendbare en daarmee effectievere organisatie, die dit kabinet voor ogen
heeft.
Het introduceren van een organisatorische bandbreedte vergt zorgvuldig
bestuurlijk overleg met gezagen, die als opdrachtgevers van de politie,
verantwoordelijk zijn voor de inzet. Dat gesprek vergt dat er meer inzicht
gaat ontstaan in hoe (het geheel van) veiligheidsvragen transparanter en
voorspelbaarder gematched kunnen worden op benodigde en
beschikbare capaciteiten. Afhankelijk van de vraag hoe de sturing op de
politie via sterkteafspraken vervangen kan worden door een effectievere
wijze van sturing op de realisatie van de door de gezagen geadresseerde
veiligheidsvragen, wordt ook zichtbaar of een dergelijke wijziging ook een
wijziging van het bestaande wettelijke kader met zich mee zou brengen.
Deze vragen vergen tijd en om die reden kan niet reeds nu al worden
besloten tot het volledig loslaten van de sterkteafspraak met uw Kamer.
Hoewel dit kabinet de gedachte tot introductie van een bandbreedte
ondersteunt en passend vindt bij een vergroting van flexibiliteit van de
politie, meent zij daarom dat het aan een volgende kabinet is om
desgewenst de mogelijkheden hiertoe te onderzoeken.
Versterken lerend vermogen
Het kabinet ziet met de IBO werkgroep de noodzaak tot het vergroten van
het lerend vermogen van het korps met de focus op het verhogen van de
waarde voor de burger. Dit past naadloos bij de hiervoor genoemde
bewegingen, van een korps dat het verband tussen haar begroting en
haar prestaties zichtbaarder maakt en dat wendbaarder en flexibeler is in
haar vermogen te reageren op veiligheidsvraagstukken. Het is van belang
dat de politie nu meer systematisch stuurt op kwaliteitsverbetering. De
politie beschikt recent over een aantal instrumenten op dit gebied, zoals:
• de reputatiemonitor (sinds 2015), gericht op de organisatie als geheel
en tevredenheid van burgers, ketenpartners en medewerkers, en
benchmarking met andere publieke en private organisaties;
• de dienstverleningsmonitor (pilot afgerond in 2016), opgebouwd uit
lokale opvattingen van burgers over de dienstverlening door de politie,
vertaald naar een landelijk beeld, met benchmarking tussen eenheden;
• de dialoogtafels in een aantal eenheden, waarin met lokale partijen
gesproken wordt over verwachtingen en ervaringen met de politie en
de tevredenheid.
Deze instrumenten maken het mogelijk om te focussen op de door de IBO
werkgroep geduide «klant(waarde)/ burgerwaarde»;de (sturing op de)
taakuitvoering door de politie wordt zo duidelijker verbonden aan (de
waardering van) het bereikte effect. De resultaten van deze focus zijn
bijvoorbeeld al betrokken bij de (nieuwe) maatregelen om de dienstver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

8

lening aan «klanten» te verbeteren, waarover ik uw Kamer informeerde ik
op 24 november 20167.
Door het korps worden verdere stappen gezet in het vergroten van het
lerend vermogen. Dit betreft het middel van de briefings, de toepassing
van zelfanalyses en collegiale toetsing en het versterken van de interne
auditfunctie.
De traditie van «briefen en de-briefen» is bij de vorming van de
nationale politie versterkt. Briefen is ingaan op de veiligheidssituatie
en de inzet die gevraagd wordt. De-briefen is terugkijken op het
incidenten, inclusief de ervaringen van de politie medewerkers. In
alle eenheden is briefen en de-briefen in de teams gebruikelijk,
inmiddels wordt dit ondersteund door IV-middelen (e-briefing).
Maandelijks worden de nationaal afgesproken prestaties per eenheid
gedeeld en gewogen in de zogenaamde nationale briefing van de
korpsleiding en de politiechefs. Deze nationale briefing heeft tot doel
bewustwording te creëren op belangrijke veiligheidsthema’s, te leren
van ervaringen bij andere eenheden en te verantwoorden over de
behaalde resultaten.
Zelfanalyses zijn al een aantal maal toegepast om de vorderingen in de
vorming van de nationale politie te wegen, en om bepaalde processen te
beoordelen. Het doel daarbij is leren en verbeteren. Dit geldt ook voor de
collegiale toetsing waar teams van diverse eenheden elkaar bezoeken om
te leren van elkaar.
De komende jaren zal de interne auditfunctie van het korps worden
versterkt om de naleving van gemaakte afspraken te wegen en verbeteringen mogelijk te maken. Als de interne auditfunctie staat, ziet het
kabinet de ontwikkeling van een kwaliteitssysteem en vervolgens de
invoering ervan binnen het korps als een vervolgstap voor de langere
termijn.
Standpunt regioburgemeesters
Bij deze beleidsreactie is een standpunt van de regioburgemeesters
gevoegd8.
Voor de zorgen zoals vervat in dit standpunt heb ik aandacht. Zoals
aangegeven is de kern van het rapport en deze beleidsreactie dat de
politieorganisatie wendbaarder en flexibeler moet worden, om in te
kunnen spelen op steeds wisselende veiligheidsvraagstukken op een
steeds wisselde schaal. Dat vraagt onder andere dat een werkwijze wordt
gehanteerd om lokale sturing door en op politie en effecten van politieel
optreden te verbinden met sturing en effecten op andere niveaus
(regionaal, nationaal en internationaal). Via een dergelijke werkwijze
kunnen de voordelen van de huidige organisatie van politie worden
benut: middelen moeten daar worden ingezet waar zij het meest effect
hebben. Een dergelijke werkwijze leidt niet tot uniformering en bureaucratisering zoals de regioburgemeesters vrezen maar tot grotere transparantie en effectiviteit, zoals reeds aangegeven door de IBO-werkgroep.
Ik constateer dat regioburgemeesters het streven naar een flexibelere en
effectieve politieorganisatie steunen. Zij doen enkele voorstellen om
knellende regelgeving weg te nemen. Samenvattend meen ik daarom dat
het onderscheid tussen onze opvattingen niet zit in het doel om tot
flexibiliteit en effectiviteit te komen maar in de middelen om daar te
geraken. Omdat ik bij de concrete uitwerking van de maatregelen het
7
8

Kamerstuk 29 628, nr. 676, bijlage 2.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

9

gezag en dus de (regio)burgemeester nauw zal betrekken, wil ik de
maatregelen -ook na kennisgenomen te hebben genomen van het
standpunt van de regioburgemeesters- inzetten.
Motie Tellegen
Tijdens de behandeling van de VenJ begroting 2017 heeft het lid Tellegen
via een motie verzocht in deze beleidsreactie mee te nemen hoe de
operationele inzetbaarheid van de politie op voldoende hoog niveau
gehandhaafd kan blijven en daarbij specifiek aandacht te hebben voor het
aantal aspiranten binnen de sterkte9. Aspiranten zijn als agenten in
opleiding per definitie minder inzetbaar. Dat op zich tijdelijke effect kan
zich in sommige situaties dusdanig geconcentreerd voordoen dat de
operationele inzetbaarheid van het betreffende team, of zelfs eenheid,
onder druk kan komen te staan als er geen aanvullende maatregelen
worden genomen. De operationele inzetbaarheid van (teams van) agenten
wordt overigens door meer bepaald dan alleen het aandeel aspiranten,
namelijk ook door roosterfactoren, beschikbare kennis en kunde en de
juiste ondersteuning van middelen.
Over deze motie heb ik op 12 december jl. in het landelijk overleg
veiligheid politie (LOVP) met de regioburgemeesters en de korpschef
gesproken. De korpschef heeft daarbij aangegeven dat hij rond operationele inzetbaarheid een analyse gaat maken op knelpunten in zijn
organisatie en mogelijke oplossingen. Daarnaast zal binnen het aspect
aspiranten, behalve naar de inzetbaarheid (kan bijvoorbeeld de opleidingstijd worden verkort door vrijstelling op basis van eerder verworven
competenties), ook de verdeling van aspiranten over de verschillende
eenheden in beschouwing worden genomen. Ik verwacht deze analyse
met mogelijke oplossingen in de eerste helft van 2017, waarna ik uw
Kamer daarover zal informeren.
Slot
Uit deze kabinetsreactie blijkt dat zowel de dialoog over de prestaties van
de taakuitvoering door de politie (via versterken de maatregelen onder
effectieve sturing), de bedrijfsvoering van de politie (via de informatieve
begroting) en de ontwikkeling van de organisatie (via organiseren lerend
vermogen) worden versterkt.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
S.A. Blok

9

Kamerstuk 29 628, nr. 395

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 699

10