Rapportage Nazorg beleggingsverzekeringen
De resultaten van verzekeraars en adviseurs bij het helpen van hun klanten met een
beleggingsverzekering per 1 januari 2015
met een

Maart 2015

Autoriteit Financiële Markten
De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten. Wij zijn de
onafhankelijke gedragstoezichthouder op de markten van sparen, lenen, beleggen en
verzekeren. Wij bevorderen eerlijke en zorgvuldige financiële dienstverlening aan
consumenten, particuliere beleggers en (semi-)professionele partijen. We zien toe op
een eerlijke en efficiënte werking van kapitaalmarkten. Ons streven is het vertrouwen
van consumenten en ondernemingen in de financiële markten te versterken, ook
internationaal. Op deze manier draagt de AFM bij aan de stabiliteit van het financiële
stelsel, het functioneren van de economie, de reputatie en de welvaart van Nederland.

2

Inhoudsopgave
Voorwoord

4

Samenvatting & Conclusie

6

1

2

3

4

5

6

Verzekeraars: individuele ambities voor niet opbouwende beleggingsverzekeringen

6

Verzekeraars: voortgang bij hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen

7

Adviesorganisaties: voortgang bij hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen

7

Hoe verder?

8

Van streefcijfers naar vereist resultaat

9

1.1

Terugblik op de streefcijfers

9

1.2

Vereist resultaat

10

Stand van zaken niet opbouwende beleggingsverzekeringen bij verzekeraars

12

2.1

Resultaten per 31 december 2014

12

2.2

Wat vindt de AFM van de resultaten?

13

2.3

Hoe verder?

14

Stand van zaken hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen bij verzekeraars

15

3.1

Resultaten per 31 december 2014

15

3.2

Hoe verder?

17

Stand van zaken adviesorganisaties

18

4.1

Resultaten tien grote adviesorganisaties

18

4.2

Resultaten Self Assessment Financieel dienstverleners

19

4.3

Hoe verder?

19

Aandachtspunten voor verzekeraars en adviseurs

20

5.1

Klanten die besluiten niets te wijzigen aan de beleggingsverzekering

20

5.2

Kwaliteit van advies

20

5.3

Gezamenlijke verantwoordelijkheid van verzekeraars en adviseurs

21

5.4

Klanten die ondanks intensieve inspanningen niet worden bereikt

21

Vereist resultaat pensioengebonden beleggingsverzekeringen

23

6.1

Vereist resultaat

23

6.2

Kwetsbaarheid klanten met een pensioengebonden beleggingsverzekering

24

6.3

Toelichting op het vereiste resultaat

25

6.4

Klanten met meerdere beleggingsverzekeringen

26

6.5

Vereist resultaat van 100%

27

3

Voorwoord
Deze publicatie beschrijft op hoofdlijnen de resultaten die verzekeraars en adviseurs
tot en met 31 december 2014 hebben behaald bij het activeren van klanten met een
niet opbouwende en/of hypotheekgebonden beleggingsverzekering in relatie tot de
streefcijfers.1
Sinds 2012 dringt de AFM er bij verzekeraars en adviseurs op aan om klanten niet
alleen de mogelijkheden van het flankerend beleid te bieden, maar er tevens voor te
zorgen dat klanten ook daadwerkelijk van die mogelijkheden gebruik gaan maken. De
AFM wil hiermee bereiken dat klanten ‘geactiveerd’ worden. Onder het activeren van
klanten verstaat de AFM het aanzetten tot en ondersteunen van klanten zodat zij
inzicht krijgen in het mogelijke verschil tussen de verwachte eindwaarde van de
beleggingsverzekering en het doelkapitaal, overzicht krijgen van hun
verbetermogelijkheden en, indien nodig, stappen ondernemen om hun situatie te
verbeteren.
In 2012 en 2013 heeft de AFM de nazorg bij beleggingsverzekeringen getoetst bij
verzekeraars en adviseurs en met deze partijen intensieve gesprekken gevoerd over
dit onderwerp om hen ertoe te bewegen in actie te komen ten behoeve van hun
klanten. Daarnaast heeft de AFM best practices van verzekeraars en adviseurs gedeeld
en een stappenplan opgesteld voor adviseurs. In maart 2014 heeft de AFM een
rapportage gepubliceerd met daarin het beeld van de AFM over de inspanningen en
de voortgang van verzekeraars en adviseurs in 2013. In de zomer van 2014 heeft de
AFM voor het eerst gemeten tot welke resultaten de inspanningen van verzekeraars
en adviseurs hebben geleid. Hierover heeft de AFM in oktober 2014 gepubliceerd.2
In deze rapportage rapporteert de AFM over de stand van zaken per eind 2014. De
rapportage begint met een hoofdstuk dat zowel een terugblik op de activiteiten tot nu
toe bevat, alswel een doorkijk biedt op de nabije toekomst. Vervolgens wordt ingegaan
op de behaalde resultaten voor wat betreft de streefcijfers van de niet opbouwende
en hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen. In oktober 2014 hebben
verzekeraars, naar aanleiding van de teleurstellende resultaten per 30 juni 2014,
individuele ambities afgegeven voor het vinden van een oplossing voor hun klanten
met niet opbouwende beleggingsverzekeringen. Verzekeraars hebben zich
gecommitteerd deze ambities voor 1 januari 2015 te realiseren.
Opdat verzekeraars zich volledig konden focussen op niet opbouwende
beleggingsverzekeringen, is de deadline voor het activeren van hypotheekgebonden
beleggingsverzekeringen verplaatst. Verzekeraars en adviesorganisaties hebben tot en
met 30 juni 2015 (aanvankelijk 31 december 2014) de tijd om de streefcijfers ten

1 http://www.rijksoverheid.nl/ministeries/fin/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2013/12/13/aanpak-

beleggingsverzekeringen.html.
2
http://www.afm.nl/nl/nieuws/2014/okt/rapport-nazorg-beleggingsverzkeringen.aspx.

4

aanzien van hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen te halen. De AFM
rapporteert voor deze groep beleggingsverzekeringen over de resultaten die
verzekeraars en adviseurs tot nu toe hebben behaald.
Ook worden er nieuwe streefcijfers afgegeven. In het laatste hoofdstuk is opgenomen
wat het verwachte streefcijfer voor pensioengebonden beleggingsverzekeringen
(derde pijler) is en voor welke groepen dit naar verwachting van toepassing is.

5

Samenvatting & Conclusie
Voor verzekeraars en adviseurs zijn streefcijfers vastgesteld voor het activeren van
klanten met een beleggingsverzekering. Deze streefcijfers beogen dat zoveel mogelijk
klanten die een product hebben dat mogelijk niet meer aan hun verwachtingen
voldoet, worden geactiveerd. Zij dienen bewust een keuze te maken over wat zij met
hun beleggingsverzekering gaan doen om hun doel zo veel mogelijk te halen en
financiële problemen in de toekomst te voorkomen. De combinatie van hoge kosten,
tegenvallende beleggingsrendementen en niet passende dienstverlening heeft er toe
geleid dat veel beleggingsverzekeringen niet het doelkapitaal hebben opgeleverd dat
consumenten voor ogen hadden bij het afsluiten ervan.
Verzekeraars: individuele ambities voor niet opbouwende beleggingsverzekeringen
Per 30 juni 2014 hadden de meeste verzekeraars teleurstellende resultaten geboekt
ten aanzien van klanten met niet opbouwende beleggingsverzekeringen. Naar
aanleiding van deze resultaten hebben alle verzekeraars die nog niet een oplossing
hadden gevonden voor 100% van hun klanten met een niet opbouwende
beleggingsverzekering, zich gecommitteerd om voor het eind van 2014 voor (veruit)
het grootste deel van deze klanten een oplossing te vinden.
Verzekeraar
Achmea Pensioen- en Levensverzekeringen N.V.
(Achmea)
ABN AMRO Levensverzekering N.V. (ABN AMRO
Leven)
Aegon Nederland N.V. (Aegon)
Allianz Nederland Levensverzekering N.V. (Allianz)
a.s.r. Levensverzekering N.V. (a.s.r.)
BNP Paribas Cardif Levensverzekeringen N.V. (BNP
Paribas)
Nederlandsche Algemeene Maatschappij voor
Levensverzekering ‘Conservatrix’ N.V. (Conservatrix)
Delta Lloyd Levensverzekering N.V. (Delta Lloyd)
Generali levensverzekering maatschappij N.V.
(Generali)
De Goudse Levensverzekeringen N.V. (De Goudse)
Hollands Welvaren N.V. (Hollands Welvaren)
Legal & General Nederland Levensverzekering
Maatschappij N.V. (Legal & General)
Leidsche Verzekering Maatschappij N.V. (Leidsche)
Loyalis Leven N.V. (Loyalis)
Nationale-Nederlanden Levensverzekering
Maatschappij N.V. (Nationale – Nederlanden)
SRLEV N.V. (Reaal)
VvAA Levensverzekeringen N.V. (VvAA)

Ambitie
(per eind 2014)
90%

Resultaat
(per eind 2014)
93%

90% - 95%

92%

85%
87,5%
83%
88% - 92%

88%
92%
81%
91%

100%

95%

90% - 95%
90%

98%
92%

90% - 95%
Reeds behaald
95%

90%
100%
97%

85% - 90%
93%
90% - 95%

100%
100%
99%

80%
100%

61%
100%
6

Naar aanleiding van de uitgesproken ambities hebben verzekeraars hun
verantwoordelijkheid genomen bij het vinden van een oplossing voor klanten met een
niet opbouwende beleggingsverzekering. Dit heeft er toe geleid dat dertien van de
zestien verzekeraars die in oktober 2014 een ambitie hebben uitgesproken, er in zijn
geslaagd deze ambitie te verwezenlijken. Dit laat zien dat het met de juiste
inspanningen daadwerkelijk mogelijk is om voor grote groepen kwetsbare
consumenten een oplossing te vinden.
Verzekeraars: voortgang bij hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen
Mede gelet op de hierboven beschreven ambities voor de niet opbouwende
beleggingsverzekeringen, is er in oktober 2014 op verzoek van de verzekeraars voor
gekozen om de aanvankelijke deadline voor hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen te verplaatsen van eind 2014 naar 30 juni 2015.
Verzekeraars hadden op 30 juni 2014 zo’n 36% van hun klanten met een
hypotheekgebonden beleggingsverzekering geactiveerd of hiertoe intensieve
inspanningen verricht. 3 Per 31 december 2014 was dit ongeveer 55%. Zeven
verzekeraars hebben het streefcijfer van 80% op 31 december 2014 zelfs al behaald.
De AFM is positief over deze vooruitgang en verwacht van de overige verzekeraars dat
zij alles op alles zullen zetten om het streefcijfer zo snel mogelijk te behalen. Zodra het
streefcijfer behaald is, verwacht de AFM dat de verzekeraars doorgaan met het
activeren van de nog resterende, niet geactiveerde klanten met een
hypotheekgebonden beleggingsverzekering.
Adviesorganisaties: voortgang bij hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen
De tien grootste adviesorganisaties hadden op 31 december 2014 zo’n 70% van alle
hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen in hun portefeuille geactiveerd. Zeven
van deze adviesorganisaties hebben zelfs het streefcijfer van 80% eind 2014 al bereikt,
ook al is de deadline hiervoor uitgesteld tot 30 juni 2015. Ook bij de 4.400 kleine(re)
zelfstandig adviseurs met beleggingsverzekeringen in portefeuille, lag het gemiddelde
rond 70%. De AFM is verheugd over het feit dat adviseurs ruim voor het verstrijken
van de deadline zo’n groot deel van hun klanten hebben geactiveerd, of daartoe
intensieve inspanningen hebben verricht.4 De AFM verwacht dat de meeste adviseurs
voor het verstrijken van de deadline (meer dan) 80% van hun klanten geactiveerd
kunnen hebben.

3 Onder intensieve inspanningen verstaat de AFM het meerdere keren en op meerdere momenten schriftelijk en

telefonisch benaderen van de klant. In juni 2014 was ongeveer 6% van alle klanten ondanks intensieve inspanningen
niet bereikt, ongeveer 17% van het aantal klanten dat onder ‘geactiveerd’ valt.
4 In december 2014 was ongeveer 11% van alle klanten ondanks intensieve inspanningen niet bereikt, ongeveer 16%
van het aantal klanten dat onder ‘geactiveerd’ valt.

7

Hoe verder?
De AFM zal er op blijven toezien dat verzekeraars en adviseurs voor al hun klanten met
een niet opbouwende beleggingsverzekering een oplossing vinden en al hun klanten
met een hypotheekgebonden beleggingsverzekering activeren. Een aantal
verzekeraars is hiermee al vergevorderd en zal slechts voor (relatief) weinig klanten
het activeringsproces nog moeten starten. Het resultaat van Reaal blijft significant
achter bij haar eigen ambitieniveau. Gezien dat resultaat, bereidt de AFM momenteel
een klacht voor bij de Tuchtraad Financiële Dienstverlening (Assurantiën) tegen Reaal.
Het is de afgelopen jaren lastig gebleken om marktpartijen resultaten te laten boeken
ten aanzien van het activeren van klanten met beleggingsverzekeringen. Daarnaast
ziet de AFM dat, hoewel de resultaten per 31 december 2014 een duidelijke
verbetering laten zien ten opzichte van 30 juni 2014, er nog veel klanten zijn die nog
moeten worden geactiveerd. De minister van Financiën heeft aangekondigd het
activeren van klanten met een beleggingsverzekering door verzekeraars vast te leggen
in regelgeving. 5 Gezien het bovenstaande ondersteunt de AFM dit initiatief van de
minister van Financiën.
De AFM heeft ook een ‘streefcijfer’ voor pensioengebonden beleggingsverzekeringen
opgesteld. Vanwege het eerder genoemde voornemen tot regelgeving zal over een
vereist resultaat worden gesproken. Er is bij de pensioengebonden
beleggingsverzekeringen onderscheid gemaakt tussen drie verschillende groepen,
waarbij voor elke groep andere vereisten gelden. De AFM vindt in beginsel alle klanten
met een pensioengebonden beleggingsverzekering kwetsbaar.6 Deze klanten bouwen
vermogen op met een product dat mogelijk minder waarde opbouwt dan waar bij het
afsluiten van de beleggingsverzekering vanuit werd gegaan. De AFM erkent echter ook
dat niet alle klanten even kwetsbaar zijn. Het vereiste resultaat houdt rekening met
een verschil in de mate van kwetsbaarheid.

5 Kamerstukken II 2014/15, 29507, nr. 124, p. 21.
6 Onder pensioengebonden beleggingsverzekeringen verstaat de AFM alle beleggingsverzekeringen met als doel het

opbouwen van een pensioenvoorziening.

8

1 Van streefcijfers naar vereist resultaat
1.1

Terugblik op de streefcijfers

In juni 2013 hebben verzekeraars de opdracht gekregen om voor hun klanten met een
niet opbouwende beleggingsverzekering7 uiterlijk per 31 maart 2014 een oplossing te
vinden. Later hebben verzekeraars en adviseurs de opdracht gekregen om uiterlijk 31
december 2014 hun klanten met een hypotheekgebonden beleggingsverzekering 8
geactiveerd te hebben. Omdat verzekeraars onvoldoende voortgang boekten, heeft
de Tweede Kamer de minister van Financiën verzocht met streefcijfers te komen. Deze
zijn in december 2013 vastgesteld. Deze streefcijfers zijn ‘targets’ voor verzekeraars
en adviseurs om een deel van de klanten binnen een bepaalde termijn te activeren.
Van verzekeraars en adviseurs wordt gevraagd om zich in te spannen om deze
resultaten te behalen. Het behalen van het streefcijfer is een middel om de
hoofddoelstelling te bewerkstelligen: het voorkomen of verkleinen van voorzienbare
financiële problemen van kwetsbare klanten met een tegenvallende
vermogensopbouw.
Niet opbouwende beleggingsverzekeringen
Verzekeraars dienden per 31 maart 2014 voor 100% van hun niet opbouwende
beleggingsverzekeringen een oplossing te hebben gevonden.9 Op één partij na, had
geen van de verzekeraars dit per 31 maart 2014, noch per 30 juni 2014, voor niet
opbouwende beleggingsverzekeringen bereikt. 10 De betrokken verzekeraars waren
het met de AFM eens dat de marktbrede resultaten per 30 juni 2014 onvoldoende
waren. Zij hebben zelf ieder voor zich een ambitieuze maar haalbare doelstelling
opgesteld om per eind 2014 een passende oplossing te vinden voor klanten met een
dergelijke beleggingsverzekering en zichzelf hieraan gecommitteerd. Omdat de
oorspronkelijke deadline niet was gehaald en zowel AFM als de verzekeraars het
belangrijk achtten om hier transparant over te zijn, is met de verzekeraars afgesproken
dat de resultaten en ambities openbaar gemaakt zouden worden. Tevens is met
verzekeraars afgesproken dat bij verzekeraars die significant afwijken van het door hen
uitgesproken ambitieniveau, de AFM een klachtprocedure kan initiëren bij de
Tuchtraad Financiële Dienstverlening (Assurantiën). Een overzicht van de individuele
ambities is opgenomen in het hoofdstuk ‘Stand van zaken niet opbouwende
7

Een niet opbouwende beleggingsverzekering is een beleggingsverzekering waarbij de toekomstige inleg naar
verwachting niet leidt tot vermogensopbouw. Deze beleggingsverzekeringen doen (in de meeste gevallen) niet langer
waarvoor ze bedoeld zijn.
8 Een hypotheekgebonden beleggingsverzekering is een beleggingsverzekering met als doel de opbouw van een
vermogen voor de aflossing van een hypotheekschuld.
9 Het streefcijfer voor niet opbouwende beleggingsverzekeringen geldt niet voor adviseurs, omdat alleen verzekeraars,
indien dit op verantwoorde wijze mogelijk is, eenzijdige maatregelen kunnen toepassen om voor klanten die zij niet
kunnen bereiken, alsnog het gebrek aan waardeopbouw te herstellen. Wel gaat de AFM er vanuit dat adviseurs de
verzekeraars waar mogelijk ondersteunen en hun klanten hersteladvies geven.
10 Op 31 maart 2014 had alleen Hollands Welvaren voor 100% van haar beleggingsverzekeringen met een niet
opbouwend karakter een oplossing gevonden. Daarnaast zijn er ook twee verzekeraars die weliswaar beleggingsverzekeringen in portefeuille hebben, maar op de peildatum geen niet opbouwende beleggingsverzekeringen in
portefeuille hadden.

9

beleggingsverzekeringen bij verzekeraars’. Dit laat onverlet dat verzekeraars
uiteindelijk voor alle klanten met een niet opbouwende beleggingsverzekering een
oplossing dienen te vinden.
Hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen
Op 30 juni 2014 hadden drie van de achttien verzekeraars het streefcijfer voor
hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen (80%) behaald. Van de tien grote
adviesorganisaties hadden er twee het streefcijfer in juni 2014 behaald. Gezien de
teleurstellende resultaten bij niet opbouwende beleggingsverzekeringen en de hoge
mate van kwetsbaarheid van klanten met een niet opbouwende beleggingsverzekering
is de aanvankelijke deadline voor hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen
evenwel verschoven. Zowel verzekeraars als adviseurs hebben nu tot en met 30 juni
2015 om 80% van hun klanten met een hypotheekgebonden beleggingsverzekering te
activeren.
1.2

Vereist resultaat

Het is de afgelopen jaren lastig gebleken om marktpartijen resultaten te laten boeken
ten aanzien van het activeren van klanten met beleggingsverzekeringen. Daarnaast
ziet de AFM dat, hoewel de resultaten per 31 december 2014 een duidelijke
verbetering laten zien ten opzichte van 30 juni 2014, er nog veel klanten zijn die nog
moeten worden geactiveerd. De minister van Financiën heeft aangekondigd het
activeren van klanten met een beleggingsverzekering door verzekeraars vast te leggen
in regelgeving.11 Gezien het bovenstaande ondersteunt de AFM dit initiatief van de
minister van Financiën. Met deze regelgeving krijgt de AFM bevoegdheden om
handhavend op de treden tegen verzekeraars die niet voldoende resultaat behalen bij
het activeren van klanten met een beleggingsverzekering.
Het Ministerie van Financiën is daartoe voornemens een nieuw artikel aan het Besluit
Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft (BGfo) toe te voegen. Hiervoor heeft
het Ministerie van Financiën een consultatie document opgesteld dat op 9 maart 2015
ter consultatie open is gesteld. In het voorgestelde artikel is vastgelegd dat
levensverzekeraars cliënten met een beleggingsverzekering moeten aanzetten tot het
maken van een weloverwogen keuze met betrekking tot die beleggingsverzekering. 12
De AFM krijgt in dit voorgestelde artikel ook de bevoegdheid om nadere regels te
stellen ter invulling van dit artikel.
De AFM maakt van die mogelijkheid gebruik en heeft nadere regelgeving ter invulling
van de nieuwe bepaling opgesteld. Deze nadere regelgeving concretiseert de
verplichting van de levensverzekeraar om haar cliënten een weloverwogen keuze te

11

Kamerstukken II 2014/15, 29507, nr. 124, p. 21.
Gegeven de systematiek van het voornemen tot nadere regelgeving, spreekt de bepaling van cliënten in plaats van
klanten. De reikwijdte van de bepaling blijft gelijk aan die van de huidige ‘streefcijfers’.
12

10

laten maken tot voortzetting, wijziging of stopzetting van zijn beleggingsverzekering.
Deze nadere regelgeving wordt ter consultatie aan de markt voorgelegd.13
Omdat in het nieuw te introduceren artikel 81b BGfo de verplichting is opgenomen om
alle klanten met een beleggingsverzekering te activeren, wordt niet langer gesproken
over een streefcijfer maar over een vereist resultaat.
In de nadere regelgeving is (nog) geen vereist resultaat neergelegd voor de overige
beleggingsverzekeringen. Dit zijn beleggingsverzekeringen die de klant niet heeft
afgesloten met als doelstelling het aflossen van de hypotheek of het opbouwen van
pensioen. Een voorbeeld van een dergelijke beleggingsverzekering is een studiepolis.
Voordat een eventueel vereist resultaat kan worden vastgesteld is verder inzicht in
deze categorie beleggingsverzekeringen noodzakelijk. Daarbij kan gedacht worden aan
de doelstellingen die klanten met deze beleggingsverzekeringen hebben, de mate
waarin klanten kwetsbaar zijn wanneer deze doelstellingen niet kunnen worden
behaald. Dit gaat de AFM onderzoeken.

13

http://www.afm.nl/nl-nl/professionals/nieuws/2015/mrt/nazorg-beleggingsverzekeringen

11

2 Stand van zaken niet opbouwende beleggingsverzekeringen bij
verzekeraars
2.1

Resultaten per 31 december 2014

Verzekeraars hadden op 1 januari 2013 ruim 250.000 niet opbouwende
beleggingsverzekeringen in portefeuille.14 Vanwege de tegenvallende resultaten bij de
oorspronkelijke deadline van 31 maart 2014 hebben verzekeraars zelf individueel een
ambitieuze maar haalbare doelstelling geformuleerd. Vervolgens hebben zij zich
gecommitteerd aan hun individuele ambitieniveau om per eind 2014 een passende
oplossing te vinden voor klanten met een niet opbouwende beleggingsverzekering. In
onderstaand overzicht is opgenomen in hoeverre verzekeraars dit ambitieniveau
hebben bereikt en op welke manier dit resultaat tot stand is gekomen.
Verzekeraar
Achmea
ABN AMRO Leven
Aegon
Allianz
a.s.r.
BNP Paribas
Conservatrix
Delta Lloyd
Generali
De Goudse
Hollands Welvaren
Legal & General
Leidsche
Loyalis
Nationale-Nederlanden
Reaal
VvAA

Resultaat per 30
juni 2014
54%
68%
39%
54%
30%
77%
81%
63%
47%
87%
100%
42%
69%
90%
89%
45%
35%

Ambitie per eind
2014
90%
90% - 95%
85%
87,5%
83%
88% - 92%
100%
90% - 95%
90%
90% - 95%
reeds behaald
95%
85% - 90%
93%
90% - 95%
80%
100%

Resultaat per eind
2014
93%
92%
88%
92%
81%
91%
95%
98%
92%
90%
100%
97%
100%
100%
99%
61%
100%

Tijdelijke eenzijdige maatregelen
De meeste verzekeraars die hun ambitie verwezenlijkt hebben, hebben dit gedaan
door voor aan klanten een structurele oplossing te bieden. Achmea en Generali
hebben hun ambities evenwel verwezenlijkt door tijdelijke oplossingen te bieden. Het
doel van deze eenzijdige maatregelen is de klant tegemoet te komen door het niet
opbouwende karakter van de beleggingsverzekering weg te nemen, totdat er een
passende structurele oplossing is gevonden. Dit kan bijvoorbeeld doordat de
verzekeraar een zodanig bedrag bij stort in de beleggingsverzekering dat deze haar
niet opbouwende karakter verliest. De verzekeraar blijft dit dan doen, totdat de klant
is geactiveerd. Hoewel de AFM positief is over het feit dat Achmea en Generali hun
14 Van de twintig verzekeraars die ooit beleggingsverzekeringen hebben verkocht, hadden zeventien verzekeraars op 1

januari 2013 niet opbouwende beleggingsverzekeringen in portefeuille.

12

klanten tijdelijk tegemoet komen, geeft zij aan structurele oplossingen de voorkeur.
Door tijdelijke eenzijdige maatregelen heeft Achmea niet een resultaat van 83% maar
van 93% geboekt en heeft Generali niet voor 82% maar voor 92% van hun klanten een
oplossing gevonden.
2.2

Wat vindt de AFM van de resultaten?

De AFM ziet een duidelijke verbetering in de resultaten van de verzekeraars per 31
december 2014 ten opzichte van de resultaten van 30 juni 2014. Deze resultaten zijn
het gevolg van het feit dat verzekeraars actief hun verantwoordelijkheid hebben
genomen bij en zich hebben ingespannen voor het vinden van een oplossing voor
klanten met een niet opbouwende beleggingsverzekering. Om klanten te bereiken,
hebben verzekeraars onder meer het aantal belpogingen verhoogd, klanten via sociale
media benaderd en huisbezoeken afgelegd. De AFM vindt het positief dat deze acties
tot duidelijk resultaat hebben geleid. Het onderschrijft dat het met de juiste mate van
inspanning wel degelijk mogelijk is om op grote schaal een oplossing te vinden voor
klanten met een beleggingsverzekering.
De AFM vindt het teleurstellend dat Reaal niet in staat is gebleken haar ambitie te
verwezenlijken. Voor twee andere verzekeraars geldt dat zij hun ambitie weliswaar
niet hebben weten te realiseren, maar wel hebben weten te benaderen. Voor a.s.r.
geldt dat zij ook voor 1 januari 2013 grote groepen klanten een oplossing hebben
geboden. Doordat voor het bepalen van het resultaat de stand per 31 december 2014
wordt afgezet tegen de stand per 1 januari 2013, zijn beleggingsverzekeringen
waarvoor de verzekeraar een oplossing had gevonden voor 1 januari 2013 niet
meegenomen in het resultaat. Dit geldt overigens voor meer verzekeraars. Daarnaast
had a.s.r. op 1 februari 2015 wel het door henzelf opgelegde ambitieniveau
gerealiseerd. Voor Conservatrix geldt dat zij een zeer hoog ambitieniveau had,
Conservatrix had zich immers gecommitteerd aan een ambitie van 100%. Met het
resultaat van 95% presteren zij niet alleen beter dan partijen die, door een lagere
ambitie, hun doelstellingen wel gerealiseerd hebben maar scoren zij ook beter dan het
marktbrede gemiddelde.
Reaal blijft ver verwijderd van de eigen ambitie en heeft resultaten behaald die
duidelijk onder het marktbrede gemiddelde liggen. Reaal heeft voor 61% van de niet
opbouwende beleggingsverzekeringen in haar portefeuille een oplossing gevonden.
Als reden voor het niet halen van haar ambitie, heeft Reaal aangegeven dat zij de
inspanningen om klanten te activeren heeft onderschat. Gegeven het verkoopproces
waarin Reaal verkeert, heeft zij geen nadere maatregelen kunnen treffen. Reaal is één
van de partijen met een grote portefeuille beleggingsverzekeringen. Reaal heeft haar
inspanningen verhoogd en, ook gezien de omvang van haar portefeuille, een zeer
behoorlijke voortgang weten te behalen. Het is echter niet genoeg geweest om haar
ambitie tijdig te kunnen waarmaken.

13

Naast de partijen die hun ambitie niet gerealiseerd hebben, zijn er ook partijen die hun
ambitie hebben verwezenlijkt door middel van tijdelijke eenzijdige maatregelen. De
AFM waardeert het dat verzekeraars klanten helpen omdat hun
beleggingsverzekeringen in ieder geval gedurende het activeringstraject niet langer
niet opbouwend zijn. Wel is het zo dat ook deze verzekeraars voor deze klanten alsnog
een structurele oplossing moeten vinden. De AFM verwacht dat deze verzekeraars
voortvarend doorgaan met het vinden van een oplossing voor deze klanten.
2.3

Hoe verder?

De AFM benadrukt dat, ondanks de (al dan niet behaalde) individuele ambitieniveaus,
verzekeraars voor al hun klanten met een niet opbouwende beleggingsverzekering een
oplossing moeten vinden. De verzekeraars zullen hun inspanningen met dezelfde
intensiteit of in sommige gevallen met grotere intensiteit voort moeten zetten om dit
resultaat te bereiken. Dit geldt temeer voor die verzekeraars die nog extra
werkzaamheden moeten verrichten om klanten voor wie tijdelijke eenzijdige
maatregelen zijn getroffen, alsnog te activeren.
De AFM heeft met de verzekeraars afgesproken dat voor verzekeraars die significant
afwijken van het door hen uitgesproken ambitieniveau per 31 december 2014, de AFM
een klachtprocedure kan initiëren bij de Tuchtraad Financiële Dienstverlening
(Assurantiën). Gezien het resultaat van Reaal, bereidt de AFM een klacht voor bij de
Tuchtraad Financiële Dienstverlening (Assurantiën) tegen Reaal.

14

3 Stand van zaken hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen
bij verzekeraars
Verzekeraars 15 hadden op 1 januari 2013 ruim 620.000 hypotheekgebonden
beleggingsverzekeringen in portefeuille. Deze beleggingsverzekeringen zijn bedoeld
voor de (gedeeltelijke) aflossing van een hypotheekschuld. Ongeveer 30% van deze
hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen wordt beheerd door de verzekeraars
zelf, de overige 70% bevindt zich in de portefeuilles van adviseurs. Voor
hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen is net als voor niet opbouwende
beleggingsverzekeringen een streefcijfer afgegeven. Volgens dit streefcijfer moesten
verzekeraars en adviseurs eind 2014 80% van de klanten met deze
beleggingsverzekeringen geactiveerd hebben. Gezien de teleurstellende resultaten bij
niet opbouwende beleggingsverzekeringen per 30 juni 2014 is na verzoek van de
verzekeraars in oktober 2014 besloten zowel de verzekeraars als adviseurs uitstel te
geven voor het behalen van het streefcijfer voor hypotheekgebonden
beleggingsverzekeringen. Dit betekent dat verzekeraars en adviseurs het streefcijfer
voor hypotheekgebonden beleggingsverzekering per 30 juni 2015 moeten behalen.
3.1

Resultaten per 31 december 2014

De AFM heeft per 31 december 2014 onder de achttien verzekeraars met
hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen portefeuille de stand van zaken
gemeten met betrekking tot het activeren van klanten. De resultaten zijn weergegeven
in figuur 3. De resultaten bij hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen zijn
geanonimiseerd weergegeven. De behaalde resultaten 16 worden afgezet tegen het
aantal hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen dat de desbetreffende
verzekeraar op 1 januari 2013 in portefeuille had.17

15 Van de twintig verzekeraars die ooit beleggingsverzekeringen hebben verkocht, hadden achttien verzekeraars op 1

januari 2013 hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen in portefeuille.
16 Voor alle verzekeraars geldt dat de aangeleverde cijfers niet systematisch zijn gecontroleerd maar dat de beginstand
gebaseerd is op de informatie zoals aangeleverd bij de toezichthouders.
17 Hieronder worden beleggingsverzekeringen verstaan die de verzekeraar in eigen beheer heeft en de
beleggingsverzekeringen die onder beheer zijn van adviseurs.

15

Figuur 1: Voortgang behaald door verzekeraars bij het activeren van klanten met een hypotheekgebonden
beleggingsverzekering in de tweede helft van 2014.

Verzekeraars hebben marktbreed 55% van hun klanten met een hypotheekgebonden
beleggingsverzekering geactiveerd. Op 30 juni 2014 hadden verzekeraars 34% van hun
klanten met een hypotheekgebonden beleggingsverzekering geactiveerd. De
resultaten van verzekeraars zijn marktbreed verbeterd ten opzichte van 30 juni 2014.
Wel valt op dat de resultaten van de verzekeraars onderling sterk van elkaar
verschillen. Zo bestaan er tussen verzekeraars met grote portefeuilles
hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen aanzienlijke verschillen in het
percentage klanten dat reeds geactiveerd is. De AFM vindt het positief dat er op dit
moment zeven partijen zijn die het streefcijfer van 80% een half jaar voor het
verstrijken van de deadline behaald hebben.
Verzekeraars hebben het afgelopen half jaar een gestage vooruitgang geboekt bij het
activeren van klanten met een hypotheekgebonden beleggingsverzekering. Zolang de
verzekeraars zich onverminderd blijven inspannen om klanten met een
hypotheekgebonden beleggingsverzekering te activeren, verwacht de AFM dat bij het
verstrijken van de deadline van 30 juni 2015, marktbreed tenminste 80% van de
klanten met een hypotheekgebonden beleggingsverzekering geactiveerd zal zijn. De
AFM vindt het positief dat, ondanks de verschuiving van de deadline, zeven
verzekeraars het streefcijfer van 80% al hebben behaald per 31 december 2014.
Tegelijkertijd ziet de AFM ook dat er nog tien verzekeraars flinke inspanningen moeten
verrichten om het streefcijfer per 30 juni 2015 te behalen.

16

3.2

Hoe verder?

Ook de komende maanden zal de AFM de voortgang bij het activeren van klanten met
een hypotheekgebonden beleggingsverzekering blijven monitoren. De AFM verwacht
van verzekeraars dat zij hun verantwoordelijkheid nemen bij het activeren van klanten
met een hypotheekgebonden beleggingsverzekering. Daarnaast verwacht de AFM dat
verzekeraars, wanneer zij het streefcijfer bereikt hebben, verder gaan met het
activeren van de overige 20% van de klanten met een hypotheekgebonden
beleggingsverzekering. De AFM is voornemens om hiervoor een vereist resultaat van
100% per 31 december 2016 op te nemen in de te consulteren nadere regelgeving. In
de ogen van de AFM zijn namelijk al deze klanten kwetsbaar vanwege het risico op een
restschuld.
Per 30 juni 2015 wordt vastgesteld of de verzekeraars het streefcijfer behaald hebben.
Verzekeraars hebben de intentie uitgesproken om, net als bij niet opbouwende
beleggingsverzekeringen, op dat moment eveneens op individueel instellingsniveau
over de voortgang te rapporteren.

17

4 Stand van zaken adviesorganisaties
Naast de verzekeraar speelt ook de adviseur een belangrijke rol in het activeren van
consumenten met een beleggingsverzekering en het geven van hersteladvies om de
(toekomstige) financiële situatie van de klant te verbeteren. De adviseur is op de
hoogte van de totale financiële situatie van de klant en is daarmee bij uitstek de
geschikte partij om hersteladvies te geven. De resultaten van adviseurs overlappen
met die van verzekeraars. Een consument die een adviseur heeft, is immers zowel klant
bij een adviseur als bij een verzekeraar en wordt daarom, indien van toepassing, zowel
bij de adviseur als bij de verzekeraar aangemerkt als een geactiveerde klant. De AFM
monitort de activiteiten en voortgang van adviseurs in dit dossier al sinds 2012 en
onderneemt waar nodig actie richting individuele partijen en heeft bijvoorbeeld best
practices en een stappenplan gedeeld met de markt.
De AFM monitort adviseurs op verschillende manieren. Bij tien grote adviesorganisaties, bestaande uit vijf banken en vijf (hypotheek)ketens, wordt intensief
gemonitord welke voortgang zij maken in het dossier, welke acties zij ondernemen om
hun klanten te helpen en wat zij doen bij achterblijvende resultaten. Onderdeel
hiervan is dat zij ieder kwartaal hun voortgang rapporteren aan de AFM. Bij de
ongeveer 4.400 adviseurs en bemiddelaars met beleggingsverzekeringen in hun
portefeuille heeft de AFM gezien de omvang van de groep gevraagd naar de voortgang
in het Self Assessment Financiële Dienstverleners (SAFD).18
4.1

Resultaten tien grote adviesorganisaties

Per 1 januari 2013 hadden de tien grote adviesorganisaties ongeveer 160.000
hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen in portefeuille. Per 31 december 2014
hadden zij circa 70% van hun klanten geactiveerd, of zich daartoe intensief
ingespannen.19

Figuur 2: Voortgang behaald door de grote adviseurs bij het activeren van klanten met een
hypotheekgebonden beleggingsverzekering in de tweede helft van 2014.
18 Alle adviseurs en bemiddelaars ontvangen het SAFD. Er is sprake van overlap tussen de resultaten van de tien grote

adviesorganisaties en de resultaten van de overige adviseurs. In het SAFD zijn onder meer vragen over de omzet en het
personeel, de wijze van beloning en het type dienstverlening van de financieel dienstverlener opgenomen.
19 In december 2014 was ongeveer 11% van alle klanten ondanks intensieve inspanningen niet bereikt, ongeveer 16%
van het aantal klanten dat onder ‘geactiveerd’ valt.

18

Bovenstaande figuur laat zien dat van de tien grote adviesorganisaties met
beleggingsverzekeringen in hun portefeuille er op dit moment al zeven het streefcijfer
van 80% hebben behaald. Daarnaast is er één partij slechts 1% verwijderd van het
streefcijfer. De andere twee partijen dienen nog ongeveer 20% van hun klanten te
activeren om het streefcijfer te behalen en lopen daarmee achter op de andere
partijen.
De AFM vindt het positief dat zeven van de tien grote adviesorganisaties het
streefcijfer al hebben gehaald. Dit geeft de AFM het vertrouwen dat ook de drie
overige partijen het streefcijfer binnen de afgesproken termijn kunnen behalen.
Overigens zijn ook adviseurs niet ‘klaar’ op het moment dat het streefcijfer is behaald.
De AFM gaat ervan uit dat zij onverminderd doorgaan met hun inspanningen. Het is
immers van belang dat alle klanten met een hypotheekgebonden
beleggingsverzekering zo snel als mogelijk geholpen worden.
4.2

Resultaten Self Assessment Financieel dienstverleners

Het SAFD wordt jaarlijks uitgezet op ongeveer hetzelfde moment en heeft een
peildatum van 1 september van dat jaar. Het hieronder beschreven resultaat laat dus
de stand van zaken op 1 september 2014 zien en is dus niet helemaal te vergelijken
met het resultaat van de verzekeraars en de tien grote adviesorganisaties.
Op 1 september 2014 hadden ongeveer 4.400 adviseurs en bemiddelaars klanten met
een beleggingsverzekering in hun portefeuille. Op dat moment hadden deze 4.400
adviseurs en bemiddelaars 70% van hun klanten geactiveerd of hun klanten ondanks
intensieve inspanningen niet kunnen bereiken. De AFM vindt het positief dat veel
adviseurs en bemiddelaars het streefcijfer voor hypotheekgebonden
beleggingsverzekeringen al in september 2014 (bijna) behaald lijken te hebben.
4.3

Hoe verder?

Ook de komende maanden zal de AFM de voortgang bij het activeren van klanten met
een hypotheekgebonden beleggingsverzekering blijven monitoren. Daarnaast
verwacht de AFM van adviseurs en bemiddelaars dat zij, wanneer zij het streefcijfer
bereikt hebben, verder gaan met het activeren van de overige 20% van de klanten met
een hypotheekgebonden beleggingsverzekering. In de ogen van de AFM houdt de te
leveren extra inspanning pas op wanneer adviseurs het traject voor alle klantgroepen
hebben doorlopen. Hoewel de voorgenomen nieuwe regelgeving niet ziet op de
adviseurs en bemiddelaars verwacht de AFM wel dat zij klanten die nog niet zijn
geactiveerd zo snel mogelijk activeren.

19

5 Aandachtspunten voor verzekeraars en adviseurs
5.1

Klanten die besluiten niets te wijzigen aan de beleggingsverzekering

Verzekeraars en adviseurs hebben een flinke voortgang gemaakt. De AFM vindt het
echter zorgwekkend dat een grote groep klanten ervoor kiest om, nadat de
verzekeraar hen benaderd heeft, niets te veranderen. Dit geldt zowel bij niet
opbouwende als bij hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen. Bij 39% van de niet
opbouwende beleggingsverzekeringen waarvoor een oplossing is gevonden, heeft de
klant de keuze gemaakt om niets te wijzigen. Per verzekeraar varieert dit percentage
tussen de 4% en de 62%. Bij hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen bestaat het
resultaat bij verzekeraars voor 46% uit klanten die bewust de keuze maken om niets
te wijzigen. Per verzekeraar varieert dit percentage tussen de 15% en de 88%. De tien
grote adviseurs geven aan dat 23% van de klanten geen behoefte heeft aan
hersteladvies (en ook geen wijziging hebben doorgevoerd) en dat 16% van de klanten
niets wil wijzigen na hersteladvies.20
Klanten met een niet opbouwende beleggingsverzekering leggen premie in, terwijl met
deze inleg waarschijnlijk geen waarde wordt opgebouwd. Het product zal daarom in
veel gevallen niet meer doen wat de klant verwachtte. 21 Wat betreft
hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen zijn er klanten die de waardeopbouw in
de beleggingsverzekering willen gebruiken voor het aflossen van de hypotheek. Het is
voor deze klanten cruciaal dat zij, wanneer zij daarvoor benaderd worden,
daadwerkelijk actie ondernemen om hun probleem inzichtelijk te krijgen en waar
nodig aanvullende maatregelen nemen. Het feit dat veel klanten er voor kiezen niets
te doen, roept de vraag op in hoeverre deze klanten hier een bewuste keuze maken.
De AFM wil graag inzicht krijgen in de factoren die een rol spelen bij het maken van
deze keuze. Daarom gaat de AFM een onderzoek doen naar deze groep klanten.
5.2

Kwaliteit van advies

De AFM heeft de afgelopen maanden meerdere signalen gekregen over de kwaliteit
van het hersteladvies. Als gevolg van deze signalen heeft de AFM bij enkele
marktpartijen een verkennend onderzoek gedaan. Bij deze onderzoeken is de AFM op
tekortkomingen in het advies(proces) gestuit. In deze gevallen zal de AFM op passende
wijze interveniëren om te bewerkstelligen dat marktpartijen de kwaliteit van het
advies verbeteren. De AFM blijft alert op signalen over de kwaliteit van het
hersteladvies. De AFM roept consumenten die van mening zijn dat zij slecht
geadviseerd zijn op om dit bij haar te melden.

20 Onder intensieve inspanningen verstaat de AFM het meerdere keren en op meerdere momenten schriftelijk en

telefonisch benaderen van de klant. Voor klanten met een hypotheekgebonden beleggingsverzekering geldt dat
klanten die ondanks intensieve inspanningen niet bereikt zijn, toch als ‘geactiveerd’ worden beschouwd.
21 Er kunnen gevallen zijn waarbij consumenten bewust hebben gekozen voor een constructie waarbij ze wel een
overlijdensrisicodekking hebben en zich bewust zijn van het feit dat er waarschijnlijk geen waarde opbouw plaatsvindt.

20

5.3

Gezamenlijke verantwoordelijkheid van verzekeraars en adviseurs

Het activeren van klanten is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van verzekeraars
en adviseurs. Dit betekent dat zij elkaar over en weer in staat moeten stellen klanten
met een beleggingsverzekering te helpen. Dit houdt onder meer in dat zij de
activeringsactiviteiten op elkaar af moeten stemmen en best practices op dit gebied
met elkaar delen. Om de voortgang in het activeren van klanten inzichtelijk te maken,
is het van het grootste belang dat beide partijen ook de resultaten actief met elkaar
delen. Helaas ontvangt de AFM nog steeds signalen van zowel verzekeraars als
adviseurs dat deze samenwerking op de genoemde onderdelen tot problemen leidt.
De AFM roept hen op om het activeren van klanten gezamenlijk te blijven oppakken.
5.4

Klanten die ondanks intensieve inspanningen niet worden bereikt

Bij hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen mogen verzekeraars en adviseurs
beleggingsverzekeringen meetellen voor het resultaat wanneer zij deze klanten,
ondanks intensieve inspanningen niet hebben kunnen bereiken. Voor de niet
opbouwende beleggingsverzekeringen geldt deze mogelijkheid niet. Voor niet
opbouwende beleggingsverzekeringen dient de verzekeraar een oplossing te vinden.
Wanneer de verzekeraar een klant met een niet opbouwende beleggingsverzekering,
ondanks intensieve inspanningen, niet kan bereiken dient de verzekeraar alle
mogelijkheden tot eenzijdige aanpassingen te onderzoeken en deze, indien dit op
verantwoorde wijze mogelijk is, toepassen om voor de klant alsnog het gebrek aan
waarde opbouw te herstellen.
Onder intensieve inspanningen verstaat de AFM ten minste dat;
1) de klant een brief heeft ontvangen, die zo persoonlijk mogelijk is, de klant oproept
om actie te ondernemen en uitnodigt voor een kosteloos adviesgesprek. 22 De
brief vermeldt duidelijk welk handelingsperspectief de klant heeft;
2) de klant binnen een termijn van enkele dagen of weken na verzending van de brief
intensief telefonisch en op verschillende tijdstippen benaderd is en;
3) als de klant niet bereikbaar is, hij een slotbrief ontvangt. In deze slotbrief worden
de verrichte inspanningen weergegeven, wordt de urgentie nogmaals benadrukt
en wordt de klant de mogelijkheid geboden om in een later stadium zelf contact
met de betreffende verzekeraar en/of adviseur op te nemen om alsnog een
kosteloos hersteladvies te krijgen.

22

Bij kosteloos hersteladvies gaat het specifiek om het hersteladvies ten behoeve van de afgesloten
beleggingsverzekering. Was de beleggingsverzekering bedoeld voor pensioenaanvulling en wil de klant nu ook een
advies over de aflossing van een hypotheekschuld, dan is dit laatste uiteraard geen onderdeel van het hersteladvies,
maar een nieuw advies waarvoor wel kosten in rekening kunnen worden gebracht. Bij beleggingsverzekeringen die
verpand zijn aan een hypotheekverstrekker kan het voor de klant gunstig zijn om ook de hypotheeklening over te
sluiten. Vaak is de adviseur aan een advies over een nieuwe hypotheeklening veel meer uren kwijt dan aan een
‘gewoon’ hersteladvies. In zo’n geval mag de adviseur voor het advies en de bemiddeling over de hypotheeklening wel
kosten in rekening brengen. Wij vragen adviseurs hier wel coulant in te zijn. Daarnaast is het belangrijk dat de klant
vooraf duidelijk wordt geïnformeerd over deze kosten.

21

Uit de resultaten blijkt dat de verzekeraars ongeveer 11% van hun klanten met een
hypotheekgebonden beleggingsverzekering ondanks intensieve inspanningen niet
heeft kunnen bereiken. Dit percentage varieert bij verzekeraars tussen de 0% en 35%.
Adviseurs hebben ongeveer 11% van alle klanten ondanks intensieve inspanningen
niet bereikt. Bij adviseurs varieert dit percentage tussen de 2% en de 21%. Met name
de verzekeraars en adviseurs die een bovengemiddeld percentage klanten hebben die
zij niet kunnen bereiken zullen moeten bekijken of zij daadwerkelijk genoeg hebben
gedaan om de klant te bereiken, of dat zij nog aanvullende acties zullen moeten
uitvoeren om de klant alsnog te bereiken.
Met bovenstaande wil de AFM overigens niet zeggen dat het niet kunnen bereiken van
klanten per definitie te wijten is aan verzekeraars en adviseurs. De AFM is zich bewust
van het feit dat het activeren van klanten niet eenvoudig is. Beleggingsverzekeringen
zijn complexe producten en daarmee voor veel consumenten lastig te doorgronden.
Dit maakt het lastig om klanten in beweging te krijgen, zeker daar waar sprake is van
desinteresse in financiële producten en wantrouwen in financiële marktpartijen. Het
behalen van goede resultaten bij het activeren van klanten is dan ook een grote
uitdaging. De AFM roept consumenten daarom ook uitdrukkelijk op om hun eigen
verantwoordelijkheid te nemen en in actie te komen als zij worden benaderd door hun
adviseur of verzekeraar.

22

6 Vereist resultaat pensioengebonden beleggingsverzekeringen
De minister van Financiën heeft eind 2013 een streefcijfer afgegeven voor de
hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen. De AFM heeft de minister destijds
geadviseerd om op een later tijdstip ook een streefcijfer af te geven voor
pensioengebonden beleggingsverzekeringen (derde pijler). De AFM verwacht immers
dat verzekeraars zich inspannen om alle klantgroepen met een beleggingsverzekering
te activeren. Doordat het vinden van een passende oplossing voor niet opbouwende
beleggingsverzekeringen langzamer gaat dan werd verwacht en de deadline voor het
streefcijfer hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen is verplaatst, is het afgeven
van het streefcijfer pensioengebonden beleggingsverzekeringen ook vertraagd. De
capaciteit bij verzekeraars en adviseurs is beperkt. Het is dus niet mogelijk om alle
klanten tegelijkertijd te activeren.
Nu de meeste verzekeraars goede voortgang laten zien ten aanzien van zowel de niet
opbouwende als de hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen, is het moment
daar om ook voor de pensioengebonden beleggingsverzekeringen een ‘target’ vast te
stellen in de vorm van een vereist resultaat. De AFM heeft hieronder omschreven hoe
dit vereiste resultaat wat haar betreft omschreven dient te worden. Hierbij dient
benadrukt te worden dat het vereiste resultaat op dit moment nog op staat ter
consultatie. Onder andere als gevolg van de reeds opgelopen vertraging, vindt de AFM
het van belang om haar verwachtingen bij het vereiste resultaat met de markt te delen.
Hierdoor worden zowel verzekeraars als adviseurs in staat gesteld om hun klanten met
pensioengebonden beleggingsverzekeringen nu al op de door de AFM voorgestelde
wijze te activeren. Hoewel het voorgenomen vereiste resultaat niet ziet op de
adviseurs en bemiddelaars, verwacht de AFM dat zij verzekeraars zullen ondersteunen
in het activeren van en kosteloos hersteladvies blijven geven aan hun klanten met
pensioengebonden beleggingsverzekeringen.
6.1

Vereist resultaat

De AFM heeft ervoor gekozen om de pensioengebonden beleggingsverzekeringen op
te delen in 3 categorieën waaraan een vereist resultaat is gekoppeld. De indeling van
de categorieën beleggingsverzekeringen ziet er als volgt uit:

23

Categorie

Omschrijving

1: Zeer
kwetsbaar

 De verwachte eindwaarde is 50.000 euro
of hoger(dit criterium geldt ook voor
premievrije beleggingsverzekeringen en
koopsompolissen), en/of;
 De jaarlijkse inleg is 3.500 euro of hoger.
 De verwachte eindwaarde ligt tussen de
30.000 en 50.000 euro (geldt voor
premiebetalende en koopsompolissen),
en/of;
 De jaarlijkse inleg is hoger dan 1.000 euro
maar lager dan 3.500 euro
 De verwachte eindwaarde is lager dan
30.000 euro en/of;
 De jaarlijkse bruto inleg is lager of gelijk
aan 1.000 euro.

2:
Kwetsbaar

3: Minder
kwetsbaar

6.2

Vereist resultaat
(per 31 december 2016)
100% van de klanten met
deze beleggingsverzekeringen
moet geactiveerd zijn.

100% van de klanten met
deze beleggingsverzekeringen
moet geactiveerd zijn.

100% van de klanten met
deze beleggingsverzekeringen
moet geïnformeerd zijn.

Kwetsbaarheid klanten met een pensioengebonden beleggingsverzekering

Van veel mensen staat de pensioenvoorziening onder druk. Door onder andere
economische ontwikkelingen is de hoogte van het pensioen bij pensionering voor veel
mensen onzeker. Ook zijn er mensen met een pensioengat. Dit maakt het belang van
een aanvulling op het pensioen groter. Deze mensen hebben te maken met een grote
terugval van inkomen als zij stoppen met werken en zijn in nog grotere mate
afhankelijk van een aanvulling op hun pensioen. Deze aanvulling kan bijvoorbeeld via
een beleggingsverzekering met lijfrenteclausule (derde pijler pensioen). Daarnaast is
er in Nederland ook een grote groep mensen die niet via hun werkgever pensioen
opbouwt. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om werknemers die gedurende een bepaalde
tijd geen pensioen bij hun werkgever opbouwen of zelfstandigen (al dan niet zonder
personeel). Deze mensen kunnen voor hun pensioenvoorziening in hoge mate
afhankelijk zijn van het vermogen dat zij opbouwen met derde pijler
pensioenproducten.
De AFM vindt in beginsel alle klanten met een pensioengebonden
beleggingsverzekering kwetsbaar. Deze klanten bouwen immers vermogen op met een
product dat mogelijk minder waarde opbouwt dan waar bij het afsluiten van uit werd
gegaan. Voor deze klanten is het van groot belang dat zij geïnformeerd worden over
hun beleggingsverzekering en op basis hiervan, indien nodig, stappen ondernemen.
De AFM erkent ook dat er klanten zijn die mogelijk minder kwetsbaar zijn. Dit omdat
de klant weinig inlegt of heeft ingelegd in de pensioengebonden
beleggingsverzekering. Hiermee wordt hoogst waarschijnlijk maar een kleine
aanvulling op de pensioenvoorziening opgebouwd. De verwachtingen van de klant met
betrekking tot de aanvulling zullen in deze gevallen ook minder hoog zijn.

24

6.3

Toelichting op het vereiste resultaat

Het voorgestelde vereiste resultaat voor pensioengebonden beleggingsverzekeringen
is anders opgezet dan de voorgaande streefcijfers. Vanwege de verschillende
doelstellingen die klanten met pensioengebonden beleggingsverzekeringen kunnen
hebben bij het afsluiten is er bij dit vereiste resultaat gekozen voor een gelaagde
structuur. De AFM roept verzekeraars op om eerst de naar verwachting meest
kwetsbare klanten te activeren en vervolgens de overige klanten. Klanten met een
beleggingsverzekering met een kleine(re) verwachte eindwaarde of bruto jaarinleg
hoeven niet geactiveerd maar alleen geïnformeerd te worden om het vereiste
resultaat te behalen dat gekoppeld is aan deze groep klanten met een
pensioengebonden beleggingsverzekering.
Categorie 1: Zeer kwetsbaar
In deze groep vallen de klanten die een aanzienlijk bedrag verwachten op te bouwen
of die nog steeds jaarlijks een relatief groot bedrag inleggen. De AFM beschouwt deze
groep als de meeste kwetsbare klanten. In deze categorie vallen de klanten die voor
hun pensioenvoorziening in grote mate afhankelijk kunnen zijn van de opbouw in hun
pensioengebonden beleggingsverzekering. De deadline voor het activeren van deze
klanten is 31 december 2016.
Met een verwachte eindwaarde23 van 50.000 euro kan een relatief grotere lijfrente in
de vorm van een tijdelijke of levenslange uitkering aangekocht worden. Deze klanten
zouden met een bedrag van 50.000 euro afhankelijk van de persoonlijke
omstandigheden, een levenslange lijfrente uitkering van ongeveer 190 euro per
maand kunnen aankopen.24 Voor het bedrag van 50.000 euro is eveneens gekozen
omdat er mogelijk klanten zijn die weliswaar nu een verwachte eindwaarde van 50.000
euro hebben, maar zelf bij het sluiten van de beleggingsverzekering van een hogere
eindwaarde zijn uitgegaan.
Bovenstaand criterium wordt ook toegepast op premievrije beleggingsverzekeringen
en koopsombeleggingsverzekeringen. De AFM denkt dat er een groep klanten bestaat
die gedurende een bepaalde periode pensioen heeft opgebouwd via een
beleggingsverzekering, maar dat nu niet meer doet. Hierbij valt te denken aan
voormalig zelfstandigen die inmiddels bij een werkgever in dienst zijn getreden. De
jaarlijkse inleg van 3.500 euro of hoger is gekozen omdat dit bedrag aansluit bij de
gemiddelde jaarruimte van iemand met modaal inkomen die geen pensioen via de
werkgever opbouwt.

23 Berekend op basis van historisch rendement.
24 Bij deze berekening is uitgegaan van een levenslange lijfrente uitkering op basis van nu geldende rekenrentes bij

uitkerende producten die per direct ingaan en die geen overlijdensrisicodekking bevatten.

25

Categorie 2: Kwetsbaar
Er wordt van verzekeraars verwacht dat ze alle klanten in deze tweede categorie zo
snel mogelijk activeren. Dit kan zodra klanten uit de eerste categorie geactiveerd zijn,
of gelijktijdig met deze klanten (afhankelijk van de portefeuille en de keuze van de
verzekeraar). De deadline voor het activeren van de klanten in categorie 2 is ook 31
december 2016.
De AFM heeft in deze categorie gekozen voor beleggingsverzekeringen met een
verwachte eindwaarde25 tussen de 30.000 en 50.000 euro. In deze categorie vallen de
beleggingsverzekeringen die (ook) een aanzienlijke aanvulling op het pensioen van de
klant kunnen vormen. Koopsombeleggingsverzekeringen zijn ook in deze categorie
opgenomen. Op basis van een globale berekening zou een klant met een bedrag van
30.000 euro op dit moment een levenslange lijfrente uitkering van 110 euro per maand
kunnen aankopen. 26 Klanten met deze beleggingsverzekeringen kunnen voor hun
pensioenvoorziening in grote mate afhankelijk zijn van deze aanvulling. Ook kan voor
deze categorie klanten de verwachte eindwaarde bij het afsluiten van de
beleggingsverzekering, hoger zijn geweest.
Categorie 3: Minder kwetsbaar
In deze categorie vallen beleggingsverzekeringen waarin maar een beperkt bedrag
wordt gestort en/of opgebouwd, voor zover ze niet in de bovenstaande categorieën
vallen. Verzekeraars geven aan dat deze ‘kleine’ beleggingsverzekeringen destijds
veelal zijn afgesloten om gebruik te maken van fiscale mogelijkheden. Bij deze kleine
bedragen kan men ervan uitgaan dat deze over het algemeen geen substantiële
aanvulling vormen op het pensioen, de uitkering zal dan ook zeer beperkt zijn. De
AFM geeft daarom een aangepast vereist resultaat af voor deze groep waarbij
verminderde inspanningen van de verzekeraars wordt verwacht. Verzekeraars wordt
namelijk gevraagd om deze hele groep voor 31 december 2016 (extra) te informeren
over hun beleggingsverzekering.
De AFM heeft voor de maximale bruto jaarinleg van 1.000 euro gekozen omdat bij
beleggingsverzekeringen met deze inleg een relatief beperkte waarde wordt
opgebouwd en deze waarde in de meeste gevallen niet zal leiden tot een substantiële
pensioenaanvulling. Bij beleggingsverzekeringen met een resterende looptijd van
twintig jaar, met deze jaar inleg naar verwachting minder dan 30.000 euro opgebouwd.
6.4

Klanten met meerdere beleggingsverzekeringen

De indeling in categorieën is gemaakt om prioritering in de groep pensioengebonden
beleggingsverzekeringen aan te brengen. Het is belangrijk dat adviseurs en
verzekeraars het doel, namelijk het activeren van klanten die voor hun
pensioenvoorziening in hoge mate afhankelijk zijn van de beleggingsverzekering, in
25 Berekend op basis van historisch rendement.
26 Bij deze berekening is uitgegaan van een levenslange lijfrente uitkering op basis van de in februari 2015 geldende

rekenrentes bij uitkerende producten die per direct ingaan en die geen overlijdensrisicodekking bevatten.

26

ogenschouw blijven houden. Zo is een klant ook kwetsbaar indien deze meerdere
beleggingsverzekeringen heeft die los van elkaar niet kwetsbaar zijn, maar gezamenlijk
wel in een kwetsbare categorie vallen. Het is zeer wenselijk dat ook deze klanten door
de verzekeraars worden onderkend en dat ook zij worden geactiveerd.
6.5

Vereist resultaat van 100%

In het te consulteren artikel 81b BGfo de verplichting is opgenomen om alle klanten
met een beleggingsverzekering te activeren. De AFM is voornemens bij de
pensioengebonden beleggingsverzekeringen te kiezen voor een vereist resultaat van
100% activeren voor de categorieën zeer kwetsbaar en kwetsbaar en 100% informeren
voor de categorie minder kwetsbaar. Het is belangrijk dat klanten die voor hun
pensioen in hoge mate afhankelijk kunnen zijn van de opbrengsten van de
beleggingsverzekering worden geactiveerd, zodat zij mogelijk hun positie kunnen
verbeteren. Bij pensioengebonden beleggingsverzekeringen mogen verzekeraars
echter net als bij de hypotheekgebonden beleggingsverzekeringen, klanten meetellen
voor het resultaat wanneer zij deze klanten, ondanks intensieve inspanningen niet
hebben kunnen bereiken. De ervaringen bij de eerdere streefcijfers hebben daarnaast
laten zien dat verzekeraars niet van al hun klanten beschikken over de juiste
contactgegevens. Tegelijkertijd hebben verzekeraars ook laten zien dat zij een groot
deel van deze contactgegevens alsnog hebben kunnen achterhalen. Er kan echter altijd
een kleine groep overblijven waarvan de verzekeraar ondanks intensieve inspanningen
de contactgegevens niet kan achterhalen. De verzekeraars mogen, indien zij kunnen
aantonen dat zij zich voldoende hebben ingespannen, ook deze groep meetellen voor
het vereiste resultaat mits dit om een beperkte groep klanten gaat.

27

Autoriteit Financiële Markten
T + 020 797 2000 | F +020 797 3800
Postbus 11723 | 1001 GS Amsterdam

www.afm.nl

De tekst in deze rapportage is met zorg samengesteld en is informatief van aard. U
kunt er geen rechten aan ontlenen. Door besluiten op nationaal en internationaal
niveau is het mogelijk dat de tekst niet langer actueel is wanneer u deze leest. De
Autoriteit Financiële Markten (AFM) is niet aansprakelijk voor de eventuele gevolgen zoals geleden verlies of gederfde winst - ontstaan door acties ondernomen naar
aanleiding van deze rapportage.
Amsterdam, maart 2015

28