Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

888
Vragen van het lid Futselaar (SP) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht dat selectie aan de poort niet leidt tot betere
studieresultaten (ingezonden 27 oktober 2017).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 17 januari 2018) Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2017–2018, nr. 549
Vraag 1
Kent u het Trouw-artikel «geen betere studenten door selectie» van 24 oktober jl.?1 Wat is uw mening over de onderzoeksresultaten van de promovendus aan de Rijksuniversiteit Groningen dat selectie aan de poort bij de studie
geneeskunde niet leidt tot betere studieresultaten?
Antwoord 1
Ja, het Trouw-artikel is mij bekend. Ik vind het onderzoek van de promovendus interessant. Het biedt inzicht in de effecten van selectie aan de poort bij
één van de numerus fixus opleidingen die decentrale selectie toepassen. De
onderzoeksresultaten van de promovendus naar selectie bij de opleiding
geneeskunde2 sluiten aan bij het onderzoek dat Anouk Wouters van de Vrije
Universiteit heeft uitgevoerd naar selectie bij de opleiding geneeskunde.3 Zij
concludeert onder andere dat de studieresultaten van geselecteerde
studenten weinig verschillen van die van ingelote studenten, maar dat
selectie wel meer bevlogen studenten aantrekt.
Met decentrale selectie wordt het voor opleidingen met een numerus fixus,
meer dan voorheen het geval was met centrale loting, mogelijk gemaakt om
de student die bij de opleiding past te selecteren. Het gaat bij decentrale
selectie dus nadrukkelijk niet enkel om het verbeteren van het studiesucces.
Decentrale selectie dient recht te doen aan het feit dat diverse factoren
bepalen welke student goed bij een opleiding past. Denk daarbij bijvoorbeeld
aan persoonlijkheidskenmerken, motivatie, eerdere onderwijsprestaties van
de kandidaat-student en de organisatiekenmerken van de opleiding.

1

Trouw, 24 oktober 2017, «Selectie bij studie geneeskunde levert geen betere studenten dan
loting»
2
Schripsema, N. R. (2017), Medical student selection: Effects of different admissions processes.
3
Wouters, A. (2017), Effect of medical school selection: on the motivation of the student
population and applicant pool.

ah-tk-20172018-888
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Hoewel de eerste geluiden over decentrale selectie positief zijn – studenten
zijn beter voorbereid, gemotiveerder en kiezen bewuster4 –, is er op een
aantal punten nog onduidelijkheid. Zo vraag ik me af of studenten voldoende
op de hoogte zijn van de vervroegde aanmelddatum van 15 januari die voor
numerusfixusopleidingen geldt. Daarnaast vraag ik mij af of het bestaan van
particuliere stoomcursussen voor selectieprocedures zorgt voor een
tweedeling tussen de kandidaat-studenten die deze cursussen wel kunnen en
willen betalen en zij die dat niet doen. In de monitoring van decentrale
selectie zal ik daarom extra aandacht aan deze punten laten besteden.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat eerder onderzoek van de Vrije Universiteit van
Amsterdam al aantoonde dat de selectie op basis van punten als persoonlijkheidskenmerken, cijfers en motivatie weinig verschil maken, omdat geneeskundestudenten vaak al erg gemotiveerd zijn en de uitvalcijfers laag zijn?5
Gaat u stappen ondernemen naar aanleiding van de twee genoemde
onderzoeken?
Antwoord 2
Ja, in mijn antwoord op vraag 1 refereer ik aan het onderzoek van Anouk
Wouters.
Ja, ik ga mede naar aanleiding van deze onderzoeken inzetten op extra
monitoring van decentrale selectie, zoals ik in mijn antwoord op vraag 1 heb
aangegeven. De onderzoeken hebben overigens betrekking op een beperkt
aantal geneeskundeopleidingen en de vraag is in hoeverre de uitkomsten van
deze onderzoeken gelden voor andere opleidingen die een numerus fixus
kennen.
Daarnaast zal ik kennisdeling rond dit thema faciliteren en stimuleren. In dat
kader heb ik met de Vereniging Hogescholen en de VSNU afgesproken dat zij
kennisdeling rondom selectieprocedures en het effect hiervan op de
samenstelling van de instroom faciliteren.6 Als onderdeel van deze kennisdeling ontvangen alle hogescholen en universiteiten, die in studiejaar 2017–2018
een numerus fixus hebben gevoerd, de uitkomsten van het onderzoek van
ResearchNed naar kansengelijkheid bij opleidingen met een numerus fixus7.
Vraag 3
Deelt u de mening dat de twee onderzoeken hebben aangetoond dat selectie
aan de poort bij geneeskunde niet bijdraagt tot betere studieresultaten? Bent
u van mening dat op grond hiervan gesteld kan worden dat selectie aan de
poort niet werkt? Ziet u hier voldoende reden voor om onderzoek te doen
naar de effecten van selectie aan de poort bij verschillende opleidingen?
Antwoord 3
Zie antwoord op vraag 2.
Vraag 4
Kunt u inzicht geven in hoe de selectie tot stand komt? Is de selectieprocedure op de verschillende universiteiten hetzelfde? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Een hogeschool of universiteit kan besluiten bij een opleiding een capaciteitsbeperking te voeren. Ik vind het daarbij belangrijk dat het besluit tot het
voeren van een numerus fixus adequaat onderbouwd wordt. Zoals in het
Regeerakkoord «Vertrouwen in de toekomst» is opgenomen, wil het kabinet
het mogelijk maken dat wanneer de onderbouwing niet adequaat is, de
Minister van Onderwijs het besluit kan blokkeren.
De selectieprocedure op de verschillende universiteiten is niet overal
hetzelfde. Wanneer een hogeschool of universiteit heeft besloten tot het
instellen van een numerus fixus, richt zij een selectieprocedure in. De
selectieprocedure moet uit ten minste twee kwalitatieve criteria bestaan. Bij

4

Bijlage bij Kamerstuk 31 288, nr. 593.
Nu.nl, 24 oktober 2017, «Selectie voor studie geneeskunde levert geen betere studenten op»
6
Kamerstuk 31 288, nr. 593.
7
Bijlage bij Kamerstuk 31 288, nr. 593.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

het inrichten van de selectieprocedure wordt uitgegaan van het profiel van de
betreffende opleiding en onderwijsinstelling zodat een opleiding met een
numerus fixus uiteindelijk de student kan selecteren die het beste bij de
opleiding past.
Vraag 5
Deelt u de mening dat selectie aan de poort zorgt voor extra drempels voor
bepaalde groepen studenten? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 5
Ja. Uit de onderzoeken van ResearchNed en de Inspectie van het Onderwijs
blijkt dat eerste generatie studenten minder vaak het volgen van een
numerusfixusopleiding overwegen dan studenten met hoger opgeleide
ouders. Ook twijfelt tussen de 14 en 18 procent van de ondervraagde
jongeren of zij door de selectie zouden komen. Deze vorm van zelfselectie is
onwenselijk en vraagt om actie. Zoals ik in mijn antwoord op vraag 1 aangaf
vind ik het principieel van belang dat het volgen van een fixusopleiding voor
iedereen die het kan een vanzelfsprekende optie is. Daarom zal ik, zoals mijn
ambtsvoorganger uw Kamer heeft toegezegd8 samen met de koepelorganisaties en de studentenbonden bezien hoe de informatievoorziening bij
selectieve bacheloropleidingen verder verbeterd kan worden. Daarnaast –
zoals ik heb aangegeven in mijn antwoord op vraag 2 – monitor ik de effecten
van selectie(procedures) en hecht ik veel waarde aan kennisdeling.
Vraag 6
Bent u bereid de selectie aan de poort af te bouwen en op termijn af te
schaffen, aangezien selectie aan de poort niet werkt? Zo ja, wat zijn uw
volgende stappen?
Antwoord 6
Nee. Opleidingen met een belangstelling van studiekiezers die groter is dan
de onderwijscapaciteit van de opleiding en waarvan het arbeidsmarktperspectief beperkt is, moeten een numerus fixus kunnen instellen. Wel zal ik,
conform het Regeerakkoord, stappen zetten om er zorg voor te dragen dat
het besluit om een numerus fixus te voeren wordt voorzien van een adequate
onderbouwing en de mogelijkheid creëren het besluit, indien nodig, te
blokkeren.

8

Kamerstuk 32 288, nr. 593.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3