Bea

Nederlandse Emissieautoriteit
Postbus 91503
2509 EC Den Haag

— Nederlandse Emissieautoriteit
— Dutch Emissions Authority

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
de Minister voor Klimaat en Energie
R. Jetten
Bezuid en houtseweg 73
2594 AC Den Haag

Onderwerp

Evaluatie NEa
Datum

Kenmerk

2 MOE 7023

NEA-2023/3724

Uw brief

Uw kenmerk

Bijlage(n)

Afschrift

Geachte heer Jetten,
In de afgelopen periode heeft de doorlichting en evaluatie van de Nederlandse Emissieautoriteit
plaatsgevonden. Deze evaluatie was opgezet als combinatie van de wettelijke evaluatie van het
zelfstandig bestuursorgaan (zbo) NEa en de doorlichting van het agentschap. Centrale vraag
was in hoeverre de NEa doeltreffend, doelmatig en rechtmatig functioneert en wat er nodig is
om de komende vijf jaren beheerst te groeien en verder te professionaliseren. Deze groei is
nodig om invulling te geven aan alle nieuwe taken die vanwege het Europese Fit for 55 en de
uitwerking van het Nederlandse klimaatbeleid op de NEa afkomen. De NEa zal graag haar
bijdrage aan het klimaatbeleid en energietransitie blijven leveren en haar positie als autoriteit
voor uitvoering en toezicht daarbij inzetten.
Hierbij delen we graag met u onze reactie op de conclusies en aanbevelingen van het
evaluatierapport 1.
In algemene zin delen we de conclusies en aanbevelingen van het rapport. We zien een
bevestiging van het positieve beeld dat wij hebben van het functioneren van de NEa. We zijn
trots op onze medewerkers die als toegankelijk en deskundig worden ervaren. Positief is ook de
vaststelling dat de NEa nauwer betrokken wordt bij beleidsontwikkeling. De grotere aandacht
voor uitvoerbaarheid van beleid biedt ruimte aan de NEa om te adviseren over voorgenomen
maatregelen. Ook zien we de waarde van recente wijzigingen in het bestuursmodel bevestigd.
Met het oog op de benodigde verdere groei hebben we gevraagd om aanbevelingen gericht op
beheerste groei. De NEa is volop in ontwikkeling. Op dit punt hebben we een aantal nuttige
suggesties gekregen, bijvoorbeeld voor versterking van de driehoek met opdrachtgevers en
eigenaar, waarmee het al in gang gezette traject verrijkt kan worden.

1 KWINK groep, Evaluatie Nederlandse Emissieautoriteit, Eindrapport februari 2023.

Meer specifiek willen we de volgende zaken benoemen.
1. De evaluatie komt op een goed moment. De NEa is bezig haar ontwikkelagenda uit te
werken om nieuwe taken op het gebied van ETS en energie voor vervoer op te pakken.
De evaluatie laat zien dat de NEa al vergevorderd is met het invullen van de
signalerende functie. We zullen hiermee doorgaan. Zo signaleren we in de uitvoering
een aantal ontwikkelingen en knelpunten die we graag binnenkort delen in de vorm van
een Stand van Uitvoering NEa. Hiermee schaart de NEa zich bij andere organisaties van
EZK en het Rijksbrede programma Werken aan Uitvoering.
2.

De evaluatie stelt vast dat onze adviserende rol richting beleid wordt onderkend en
gewaardeerd, maar benadrukt ook de noodzakelijke scheiding van uitvoering, beleid en
toezicht. De NEa is zich daarvan bewust en van mening dat de manier waarop we intern
uitvoerende taken en toezicht scheiden in voldoende mate invulling geeft aan die
functiescheiding en tegelijkertijd ons de mogelijkheid geeft om de noodzakelijke
kennisuitwisseling en synergie tussen beide te realiseren. De zbo-evaluatie is voor ons
geen reden om hier verandering in aan te brengen, maar wel een aansporing om op dit
punt alert te blijven. De nieuwe taken van Fit for 55 vragen dat de NEa meer
sectorexpertise opbouwt maar ook nieuwe manieren vindt om kennis binnen te halen,
te ontwikkelen en te delen. We zijn blij dat de externe belanghebbenden en
opdrachtgevers bevestigen dat we op de goede weg zitten. Met het oog op de steeds
groeiende belangen en risico's willen we nog meer investeren in dienstverlening en
communicatie. Zeker in combinatie met de verdere groei van de NEa met nieuwe taken.
En daarbij kwaliteit en effectiviteit hoog in het vaandel houdend. We zijn in onze visie
betrokken bij de doelgroep omdat we zowel uitvoerder als toezichthouder zijn en treffen
bedrijven dan ook regelmatig.

3.

De evaluatie beveelt aan om meer structuur aan te brengen in de relatie met
brancheorganisaties en bij de NEa geregistreerde bedrijven (EU ETS en EV). Het
bestuur vindt dat de NEa goed benaderbaar is en de evaluatie bevestigt dit ook.
Versterking van het externe stakeholdermanagement is wel gewenst, het bestuur deelt
die wens. Daarom gaan we graag aan de slag met onze contacten met de externe
relaties door de verschillende opties zoals een gebruikersraad af te wegen en de
passende vorm te kiezen. Dat zullen we met prioriteit doen.

4.

De evaluatie wijst erop dat het driehoeksmodel van opdrachtnemer, opdrachtgevers en
eigenaar in de basis staat, maar nog verdere uitwerking behoeft om het model beter te
laten functioneren. Met deze conclusie zijn we het eens en we zien die als een
aansporing om de recente initiatieven door te zetten en de driehoek ook op basis van
inhoudelijke betrokkenheid te versterken. Wij zien hierin ook een relatie met het over
het voetlicht brengen van de publieke waarde van het werk van de NEa. Er moet dan
een balans gevonden worden van goede aansturing zonder onnodige bureaucratie.
Opdrachtgevers zien met ons de noodzaak om het zogenaamd coordinerend
opdrachtgeverschap verder in te vullen. We zijn blij met het recente initiatief van EZK
om met een strategische dialoog de strategische blik van de driehoek en de
gezamenlijke opgaven te formuleren en daarop samen te werken. Ambtelijk en waar
nodig ook politiek bestuurlijk. De aanbeveling uit de vorige zbo-evaluatie om meer in de
relatie met de departementale toppen te investeren is zo goed opgepakt. De
versterking van onze driehoek staat op de agenda.

5.

De maatschappelijke impact van het werk van de NEa is niet altijd zichtbaar en
inzichtelijk voor belanghebbenden. Die bevinding van de evaluatie vinden we belangrijk
omdat de NEa het groeiende belang van de instrumenten emissiehandel en
hernieuwbare energie voor vervoer ziet. De instrumenten werken en hebben een
centrale plaats in het ambitieuzere Europese en Nederlandse klimaatbeleid. De impact
2/4

Bea

— Nederlandse Emissieautoriteit
— Dutch Emissions Authority

verdient dan ook goede zichtbaarheid, ook om de naleving van wet- en regelgeving te
ondersteunen. We onderschrijven dus de aanbeveling om de bijdrage inzichtelijker te
maken en te onderbouwen en willen die graag opvolgen, bijvoorbeeld door meer inzicht
te geven in de naleving en de diverse rapportages van de NEa hiervoor in te zetten.
6.

Wat betreft de organisatiestructuur stelt de evaluatie vast dat de zbo-status van het
bestuur onomstreden is en er geen redenen zijn om bevoegdheden terug te brengen
onder ministeriële verantwoordelijkheid. De werkorganisatie van de NEa voldoet
weliswaar niet aan alle instellingsvoorwaarden van de Regeling agentschappen, maar de
constructie is werkbaar. De conclusie van de evaluatie is dat het niet nodig is om op
korte termijn de organisatiestructuur te veranderen, maar dat op langere termijn
mogelijk wel aanpassingen wenselijk zijn en dat de NEa er goed aan doet na te denken
over de benodigde robuustheid van het model in de toekomst.
Wij zijn het eens met de observatie dat de zbo-status het meest passend is.
Onafhankelijke oordeelsvorming op basis van specifieke deskundigheid zijn
onverminderd van belang, zeker ook in het licht van de groeiende financiële belangen
van emissiehandel en energie voor vervoer en de rol van toezicht en handhaving in de
beoogde nieuwe taken van de NEa. We houden daarbij voorkeur voor het model waarin
alle taken in principe bij het bestuur worden belegd.
Het NEa-bestuur bestaat sinds 1 januari 2020 uit drie bestuurders waarvan een als
directeur-bestuurder is benoemd en de overige twee als non-executive kunnen worden
gezien. Die keus is gemaakt omdat het bestuur te ver op afstand stond van de
organisatie. Deze bestuursvorm functioneert volgens de evaluatie naar tevredenheid
van zowel bestuur als organisatie. Mede gelet op de verwachte groei van de taken en
de omvang van de NEa wijst het rapport echter op enkele aandachtspunten in het
huidige model - de beperkte omvang, de noodzaak van checks and balances en de
rolinvulling van het bestuur - die aanleiding geven om te bezien of deze bestuursvorm
op termijn ook voldoende robuust en toekomstbestendig is.
Hoewel het altijd van belang is om in het oog te houden of de bestuursvorm nog
passend is, meent het bestuur dat er geen aanleiding is om het model opnieuw te
heroverwegen. Bij de aanstelling is bewust gekozen voor deze 'one-tier'-board. Er zijn
checks and balances ingebouwd, zoals een roulerend voorzitterschap. De directeurbestuurder zorgt voor de verbinding naar de dagelijkse gang van zaken in en met de
organisatie en de externe woordvoering. De overige twee bestuursleden borgen de
inbreng van buiten en hebben een zekere toezichthoudende taak. De voordelen voor de
NEa zijn onverminderd zichtbaar: een integrale afweging van belangen van zbo-taken
en agentschapstaken in een integrale aansturing van de organisatie en met een
zichtbaarder bestuur als gesprekspartner voor de doelgroep, andere toezichthouders,
ministerie en het maatschappelijk veld. Op korte termijn voorzien we geen grote
wijzigingen omdat de noodzaak ontbreekt. Ook ervaart het bestuur de huidige omvang
en beschikbare tijd als voldoende om invulling te geven aan de wettelijke
verantwoordelijkheden die het heeft. Maar uiteraard kunnen ontwikkelingen op termijn
hierin verandering brengen en het bestuur wil hierop alert zijn en waar nodig ook op
anticiperen.

7. De NEa verwelkomt de aanbevelingen voor de groei en ontwikkeling van de organisatie.
De vorm waarin we daaraan gevolg geven willen we goed overwegen omdat sommige
meer institutionele wijzigingen als de instelling van een auditcommissie nog serieuze
vraagtekens oproepen. Ook is de NEa al bezig met het in kaart brengen van voor- en
nadelen van het instellen van een adviescommissie voor bezwaar en beroep. In relatie
met de beperkte omvang daarvan nu, maar ook kijkend naar de mogelijke ontwikkeling
op dit vlak. In andere gevallen geeft de evaluatie nog onvoldoende richting voor het
implementeren van gewenste veranderingen, zoals de afname van staf- en
3/4

ondersteunende diensten. De observaties over cultuur en gedrag in de organisatie
hebben we met belangstelling gelezen en ze zullen een rol krijgen in het vervolg op het
recente medewerkersonderzoek dat de NEa heeft uitgevoerd.
Het klimaatbeleid is volop in beweging. Het is goed dat de NEa is aangesloten op de
ontwikkelingen in de EU en in het Nederlandse beleid. In de ontwikkeling van de NEa kan niet
alles tegelijk en niet alles verdient dezelfde prioriteit in een organisatie met schaarse capaciteit.
De NEa groeit mee en tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat juist een relatief kleine
organisatie als de NEa met specialisatie en vakkennis, maatwerk en doelmatigheid van
uitvoering en toezicht mogelijk maakt. De ontwikkelopgave van de organisatie is ambitieus. De
ambities zijn groot en de verwachtingen hoog. Dit zet druk op de organisatie en we kunnen dit
alleen aan door die opgave samen met eigenaar en opdrachtgevers op te pakken. Onze
positieve ervaringen met deze samenwerking geven ons het vertrouwen dat we hierop verder
kunnen bouwen. En ook al ervaren we druk, we zijn ook trots dat we een significante bijdrage
kunnen leveren aan een van de grootste maatschappelijke opgaven van deze tijd: het
tegengaan van klimaatverandering.
Met vriendelijke groet,
het Bestuur van de Nederlandse Emissieautoriteit
namens deze:
de directeur-bestuurder

Mark
Bressers

Digitaal ondertekend
door Mark Bressers
Datum: 2023.03.02
10:26:13 +01'00'

drs. M.P.C. Bressers

4/4