de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/jenv
Contactpersoon

Nota naar aanleiding van het verslag Tjebbes
Datum
25 augustus 2021

1. Aanleiding
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft verslag uitgebracht over het
wetsvoorstel Tjebbes. De nota naar aanleiding van het verslag is gereed voor
indiening bij de Tweede Kamer.

Ons kenmerk
3507530
Bijlagen
5

2. Geadviseerd besluit
Het ondertekenen en indienen van de nota naar aanleiding van het verslag
(bijlage 1) en de daarbij behorende aanbiedingsbrief (bijlage 2) bij de Tweede
Kamer.
3. Kernpunten
Nut en noodzaak van het wetsvoorstel worden door alle fracties onderschreven.
De geleverde inbreng noopt niet tot wijzigingen. Tijdens de parlementaire
behandeling zal het onderwerp meervoudige nationaliteit aandacht krijgen. Voorts
lijkt er brede steun, maar nog geen meerderheid, te zijn voor een uitbreiding van
de evenredigheidstoets naar situaties waarin het Nederlanderschap verloren gaat
zonder dat daardoor het Unieburgerschap vervalt (als betrokkene de nationaliteit
van een andere lidstaat behoudt). Dit is juridisch mogelijk, maar volgt niet uit het
arrest en heeft grote gevolgen voor de uitvoeringspraktijk.
4. Toelichting
Het wetsvoorstel geeft uitvoering aan het arrest van het Hof van Justitie van 12
maart 2019 in de zaak Tjebbes. In de RWN wordt een nieuw optierecht
toegevoegd waarmee in individuele gevallen kan worden getoetst of het van
rechtswege verlies van het Unieburgerschap in overeenstemming is met het door
het Unierecht erkende evenredigheidsbeginsel. Als dat verlies onevenredig is,
wordt het Nederlanderschap en daarmee het Unieburgerschap met terugwerkende
kracht herkregen. Het wetsvoorstel verlengt tevens de in artikel 15, eerste lid,
aanhef en onder c, en vierde lid, opgenomen termijn van tien naar dertien jaar
(dit betreft de termijn waarna het Nederlanderschap vervalt bij verblijf buiten het
Koninkrijk en de EU, zonder dat actie tot behoud is ondernomen).
4.1 Nota naar aanleiding van het verslag
Er is inbreng geleverd door VVD, D66, CDA, PvdA, GL, BIJ1, Volt, SGP en SP. De
gestelde vragen zien onder meer op de aard, inhoud en uitvoering van de
evenredigheidstoets en op de verlenging van de termijn van verlies in artikel 15,
eerste lid, aanhef en onder c, RWN. De daarover gestelde vragen geven geen
aanleiding tot wijziging van het wetsvoorstel. Het arrest dwingt niet tot meer dan
waarin het wetsvoorstel reeds voorziet, en in de coalitie is afgesproken niet meer
te regelen dan waar het arrest toe noopt. De opgestelde beantwoording is in lijn
met hetgeen eerder met u en in de politieke sondering is besproken.

Pagina 1 van 3

Reikwijdte evenredigheidstoets en meervoudige nationaliteit
De fracties van D66, PvdA, SGP, BIJ1, Volt, GL en SP zijn kritisch op de keuze om
de reikwijdte van het optierecht niet uit te breiden naar situaties waarin louter het
Nederlanderschap (en dus niet ook het Unieburgerschap) van rechtswege verloren
ging. Ook is gevraagd waarom dit arrest niet is aangegrepen om meervoudige
nationaliteit breder mogelijk te maken (D66, PvdA, GroenLinks en BIJ1). Op beide
onderwerpen is geantwoord dat het wetsvoorstel strekt tot uitvoering van het
arrest en louter is bedoeld om de RWN op zo kort mogelijke termijn in
overeenstemming te brengen met het Unierecht. Verdergaande wijzigingen gaan
deze reikwijdte te buiten. Om diezelfde reden is namens de regering ook geen
standpunt ingenomen over (de wenselijkheid van) meervoudige nationaliteit.

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Datum
12 augustus 2021
Ons kenmerk
3507530

Voor de gevraagde uitbreiding van de evenredigheidstoets naar situaties waarin
het Nederlanderschap maar niet het Unieburgerschap verloren gaat lijkt
behoorlijke steun te zijn. Dit zou een significante uitbreiding zijn op het arrest
omdat de doelgroep van het optierecht wordt verruimd. Belangrijker is nog dat
ook de inhoud van de toets verandert: thans blijven alle omstandigheden die niet
aan het Unierecht zijn te relateren buiten beschouwing. Bij een uitbreiding van de
evenredigheidstoets naar (louter) het verlies van het Nederlanderschap, moeten
ook louter nationale omstandigheden in de beoordeling worden betrokken. Dat
betekent een significante verzwaring van de toets, en heeft uitvoeringsgevolgen
voor de betrokken bestuursorganen. Vooralsnog lijkt voor deze uitbreiding echter
(nog) geen meerderheid te bestaan.
4.2 Ontwikkelingen hiervoor
Bij nota van 12 augustus 2019 bent u geïnformeerd over de gevolgen van het
arrest Tjebbes voor de RWN en over het opgestelde conceptwetsvoorstel. Naar
aanleiding daarvan is besloten de einduitspraak van de Afdeling
bestuursrechtspraak in de prejudiciële verwijzingszaak af te wachten.
In de nota van 14 februari 2020 bent u geïnformeerd over de einduitspraak van
de Afdeling bestuursrechtspraak en de gevolgen daarvan voor het opgestelde
conceptwetsvoorstel en de uitvoeringspraktijk.
Naar aanleiding van de nota van 25 mei 2020 heeft u, na politieke sondering,
besloten om het onderhavige wetsvoorstel in (internet)consultatie te geven.
In de nota van 16 december 2020 bent u geïnformeerd over de resultaten van de
(internet)consultatie en heeft u ingestemd met het aanhangig maken van het
wetsvoorstel bij de ACKR en de RMR. In die nota is ingegaan op de ontvangen
consultatiereacties en de wijze waarop deze zijn verwerkt.
In de nota van 19 april 2021 is ingegaan op het positieve advies van de Afdeling
Advisering. Gelet op de inmiddels demissionaire status van het kabinet is het
wetsvoorstel opnieuw aan de Rijksministerraad voorgelegd en vervolgens
ingediend bij de Tweede Kamer en de Staten van de Caribische landen.
4.3 Politieke context
Mede als gevolg van de formatie staat het onderwerp meervoudige nationaliteit
opnieuw in de politieke en publieke aandacht. D66 en de PvdA hebben eind 2016
een initiatiefvoorstel ingediend dat het mogelijk maakt meerdere nationaliteiten te
bezitten, het Nederlanderschap te herkrijgen als dat eerder verloren is gegaan, en
de verliesbepalingen uit de RWN schrapt. Als gevolg van de afspraken in de
huidige coalitie ligt dit initiatiefvoorstel stil.

Pagina 2 van 3

De uitgangspunten van dit wetsvoorstel zijn meermaals in de coalitie besproken.
Afgesproken is niet meer te regelen dan waar het arrest toe noopt. Het
onderhavige wetsvoorstel voorziet daarin.
4.4 Communicatie
DCOM is op de hoogte.

Directie Wetgeving en
Juridische Zaken
Datum
12 augustus 2021
Ons kenmerk
3507530

4.5 Afstemming
DMB, IND en Buitenlandse Zaken.
Bijlagen (5)
1. Nota naar aanleiding van het verslag;
2. Aanbiedingsbrief;
3. Verslag;
4. Wetsvoorstel;
5. Memorie van toelichting.
5. Informatie die zich niet leent voor openbaarmaking
-

Pagina 3 van 3