Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

34 193

Evaluatie Wet regulering prostitutie en
bestrijding misstanden seksbranche

Nr. 18

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2023
Tijdens het mondeling vragenuur van 13 juni jl. heb ik toegezegd de stand
van zaken na te gaan met betrekking tot het initiatiefvoorstel van het lid
Agema om de prostitutieleeftijd naar 21 jaar te verhogen. Met deze brief
doe ik die toezegging gestand (Handelingen II 2022/23, nr. 92, item 3).
Tevens informeer ik u over de stand van zaken van mijn toezegging tijdens
het commissiedebat Mensenhandel en prostitutie (Kamerstuk 28 638,
nr. 221) van 17 mei jl. aan het lid Kuik en de motie bij het daaropvolgend
Tweeminutendebat van 27 september jl. (Handelingen II 2023/23, nr. 5,
item 4) van de leden Kuik en Bikker over de evaluatie van de uitstapprogramma’s (Kamerstuk 28 638, nr. 227).
Stand van zaken initiatiefvoorstel en amendement van het lid
Agema
Tijdens het mondelinge vragenuur van 13 juni 2023 heeft lid Agema
gevraagd naar de stand van zaken met betrekking tot het eigen initiatiefvoorstel om de prostitutieleeftijd naar 21 jaar te verhogen. Dit voorstel zou
in de Eerste Kamer liggen en een novelle van het kabinet werd nog
afgewacht.
Er is sprake van meerdere relevante (wets)trajecten. Enerzijds is er het
initiatiefwetsvoorstel van het lid Agema1 tot wijziging van het wetboek
van Strafrecht ter verhoging van de minimumleeftijd voor prostituees
naar 21 jaar (uit 2009). Anderzijds is er het amendement2 van lid Agema
op wetsvoorstel met Kamerstuk 32 211 Wet regulering prostitutie en
bestrijding misstanden seksbranche. De stand van zaken van deze
trajecten is als volgt:

1
2

kst-34193-18
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 31 983, nr. 2
Kamerstuk 32 211, nr. 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 193, nr. 18

1

Het initiatiefwetsvoorstel uit 2009 is sinds 2009 aanhangig in de Tweede
Kamer. De Raad van State heeft in 2009 advies uitgebracht over dit
initiatiefwetsvoorstel uit 2009, dat openbaar is gemaakt in 2022.3, 4 Op dit
advies is nog geen reactie geschreven door de initiatiefnemer van het
wetsvoorstel.
Het wetsvoorstel Wet regulering prostitutie en bestrijding misstanden
seksbranche5 werd op 10 november 2009 bij de Tweede Kamer ingediend.
In dit wetsvoorstel stond een prostitutieleeftijd van minimaal 18 jaar. In
2010 is een amendement6 ingediend bij dit wetsvoorstel waarmee de
leeftijd werd verhoogd naar 21 jaar. Dit amendement is aangenomen en is
dan ook verwerkt in de bij de Eerste Kamer ingediende versie van het
wetsvoorstel. Nieuwe ontwikkelingen hierna hebben geleid tot indiening
van een novelle7, die ook in de Eerste Kamer ligt. Met deze novelle werd
de registratieplicht voor prostituees en de vergewisplicht voor klanten uit
het hiervoor genoemde wetsvoorstel gehaald.
Daarmee werd het wetsvoorstel gesplitst ten behoeve van het voortvarend ter hand nemen van het invoeren van de uniforme vergunningplicht. Deze novelle is op 21 juni 2016 aangenomen door de Tweede
Kamer.
Daarna heeft het Wetsvoorstel regulering sekswerk (Wrs)8 het eerdere
wetsvoorstel Wet regulering prostitutie en bestrijding misstanden
seksbranche en de daarbij behorende Novelle Wet regulering prostitutie
en bestrijding misstanden seksbranche inhoudelijk vervangen. Er is
gekozen voor indiening van een geheel nieuw voorstel, in plaats van
verdere wijziging van de eerdergenoemde wetsvoorstellen, om een
onoverzichtelijk en verbrokkeld geheel te voorkomen. De Wrs is thans
aanhangig in uw Kamer en bevat eveneens een minimum prostitutieleeftijd van 21 jaar. Op dit wetsvoorstel is ter uitvoering van het
toenmalige coalitieakkoord een nota van wijziging in consultatie gebracht.
De besluitvorming over het vervolg van het wetsvoorstel is met het
uiteenvallen van de coalitie echter aan een nieuw kabinet.
Uitstapprogramma’s
Tijdens het commissiedebat Mensenhandel en Prostitutie van 17 mei 2023
heb ik toegezegd (TZ202306-016) de vragen van het lid Kuik over de
uitstapprogramma’s mee te nemen in de evaluatie over uitstapprogramma’s9. Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum
(WODC) laat deze evaluatie uitvoeren. Doel van de evaluatie is om zicht te
krijgen op het proces van stoppen met sekswerk en de geboden ondersteuning daarbij. Hierbij wordt gekeken naar zowel ondersteuning vanuit
de Decentralisatie Uitkering Uitstapprogramma’s voor Prostituees (DUUP)
als andere vormen van ondersteuning, bijvoorbeeld via reguliere kanalen
zoals verslavingszorg en schuldhulpverlening. In de evaluatie wordt
beoogd dit proces, vanuit de sekswerker zelf, diepgaander kwalitatief en
meer kwantitatief in beeld te brengen. Vervolgens worden de bevindingen
uit de casussen aangevuld met behulp van het perspectief van profes3

Voorstel van wet van het lid Agema tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht tot verhoging
van de minimumleeftijd voor prostituees naar 21 jaar. – Raad van State.
4
De tijd tussen het uitbrengen van het advies en publicatie hiervan heeft te maken met de vanaf
1 mei 2022 geldende Wet open overheid, zie link naar website van de Raad van State.
5
Kamerstuk 32211, nr. 2 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl).
6
Kamerstuk 32 211, nr. 7 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl).
7
Novelle Wet regulering prostitutie en bestrijding misstanden seksbranche (Kamerstuk 33885) –
Eerste Kamer der Staten-Generaal.
8
Wet regulering sekswerk (Kamerstuk 35 715) – Eerste Kamer der Staten-Generaal.
9
Toezegging bij Mensenhandel en prostitutie | Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 193, nr. 18

2

sionals en experts. Daarbij wordt nagegaan welke verbeteringen mogelijk
en/of wenselijk zijn. De evaluatie start begin december 2023. Het
onderzoek zal naar verwachting in de zomer van 2025 worden afgerond. Ik
informeer u vervolgens middels een beleidsreactie en toezending van de
rapportage.
Bij het tweeminutendebat Mensenhandel en Prostitutie van 27 september
2023 is een motie van de leden Kuik en Bikker aangenomen (motie 28 638
nr.227).10 In de motie wordt de regering verzocht bij de evaluatie van de
uitstapprogramma’s inzichtelijk te maken hoe de zorg aansluit bij de
trauma’s die de mensen in de prostitutie hebben opgelopen, en om
overheidsdiensten zoals de Belastingdienst en schuldhulpverlening te
laten aansluiten bij uitstapprogramma’s uit de prostitutie.
Sekswerk is in Nederland een legaal beroep. Het doel van de uitstapprogramma’s is om in contact te komen met sekswerkers om hen indien
gewenst te voorzien van informatie, hulp aan te bieden bij het proces van
overwegen te stoppen en/of het realiseren van een andere daginvulling.
Uit het onderzoek «Stoppen met sekswerk» blijkt dat sekswerk psychische
belasting met zich mee kan brengen en dat dit een reden kan zijn om te
stoppen met het werk. Wanneer sekswerkers (willen) stoppen om redenen
gerelateerd aan hun psychische gezondheid, is er tijdens het stoppen
behoefte aan ondersteuning op dat vlak. Hulpverleners die sekswerkers
begeleiden tijdens het uitstaptraject werken samen met gespecialiseerde
instellingen of dragen de zorg over, zodat sekswerkers met trauma’s de
hulp krijgen die ze nodig hebben.11
Sommige sekswerkers die willen stoppen met het werk hebben behoefte
aan ondersteuning bij schuldhulpverlening. Als de betalingsproblematiek
te overzien is helpen hulpverleners met budgetbeheer en betalingsregelingen. Wanneer de schuldenproblematiek omvangrijker is wordt nauw
samengewerkt met gemeentelijke schuldhulpverlening12. Een uitvraag
onder enkele hulpverleners leert dat de samenwerking met schuldhulpverlening goed verloopt. DUUP-uitvoeringsorganisaties geven aan dat het
contact met de Belastingdienst vaak gaat over andere zaken, bijvoorbeeld
wanneer een sekswerker (heeft) (ge)werkt via de opting-in regeling met
voorwaardenpakket. De BelastingTelefoon blijkt lastiger bereikbaar en
medewerkers zijn in de praktijk onvoldoende bekend met de opting-in
regeling. Via de aanpak versterking sociale en juridische positie
sekswerkers13 is dit knelpunt bij de Belastingdienst geadresseerd. De
Belastingdienst is voornemens dit knelpunt op te lossen.
In de evaluatie over uitstapprogramma’s wordt onder andere aandacht
besteed aan de startsituatie van stoppende sekswerkers, de ondersteuningsbehoeften tijdens het stoppen, de samenwerking tussen instanties
en de factoren die invloed hebben op het stopproces. Eventuele
psychische problematiek als trauma’s en samenwerking met overheidsdiensten zoals schuldhulpverlening zullen bij deze en andere vraagstukken
waar relevant aan bod komen en genoteerd worden in de evaluatie.
Hiermee beschouw ik de motie als uitgevoerd.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg
10

Kamerstukken II 2023/24, 28 638, nr. 227.
Regioplan (2021), Stoppen met sekswerk
12
Regioplan (2021), Stoppen met sekswerk
13
Kamerstukken II 2023/24, 34 193, nr. 17.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 193, nr. 18

3