Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1758

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 26 mei 2021
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over de brief van 12 mei
2021 over over de geannoteerde agenda Eurogroep en informele
Ecofinraad 21 en 22 mei 2021 (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1755).
De vragen en opmerkingen zijn op 18 mei 2021 aan de Minister van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 20 mei 2021 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De griffier van de commissie,
Weeber

kst-21501-07-1758
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersoon
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de stukken ten
behoeve van de Eurogroep/Ecofinraad van 21 en 22 mei 2021 (Kamerstuk
21 501-07, nr. 1755). Zij hebben hierbij nog enkele opmerkingen en
vragen.
Voor de Eurogroep wordt gewoonlijk per halfjaar een werkprogramma
opgesteld met de onderwerpen die besproken zullen worden per
vergadering. De leden van de VVD-fractie spreken steun uit voor de
thema’s die als prioritair worden bestempeld, te weten het bevorderen
van herstel en groei op de lange termijn, het versterken van de
bankenunie, de digitale euro en de internationale rol van de euro.
De leden van de VVD-fractie lezen in de geannoteerde agenda dat het
waarborgen van de houdbaarheid van overheidsfinanciën een terugkeer
naar begrotingsdiscipline na de crisis noodzakelijk maakt. Kan de Minister
aangeven met welk tijdspad er nu rekening wordt gehouden als het gaat
om het terugkeren naar begrotingsdiscipline?
Zolang er sprake is van een ernstige economische neergang van het
eurogebied of de Unie als geheel is de algemene ontsnappingsclausule
gerechtvaardigd, mits de houdbaarheid van de begroting op middellange
termijn daardoor niet in gevaar komt. De Europese Commissie heeft in
haar mededeling «one year since the outbreak of COVID-19: fiscal policy
response» van 3 maart jl.1 aangegeven dat de algemene ontsnappingsclausule dit voorjaar geëvalueerd zal worden als onderdeel van het
voorjaarspakket van het Europees Semester, op basis van haar
lenteraming 20212.
Op 12 mei 2021 zijn de lenteramingen van de Europese Commissie
gepresenteerd. Kan de Minister een eerste reactie geven op de lenteramingen? Kan hij daarbij reflecteren op de verwachte groei van de
Nederlandse economie?
De lenteraming van de Europese Commissie laat een iets positiever beeld
zien voor de EU dan was voorzien in de winterraming3. Ook over de
Nederlandse economie is de Commissie positiever dan in de winterraming. De geraamde groei voor Nederland is 2,3% in 2021 en 3,6% in
2022, waar dat in de winterraming nog 1,8% in 2021 en 3,0% in 2022 was.
Deze nieuwe groeicijfers zijn in lijn met die van het CPB (dat 2,2% in 2021
en 3,5% in 2022 raamt). De Nederlandse economie is in 2020 minder hard
gekrompen (3.7%) dan het gemiddelde in de eurozone (6.6%) waardoor er
ook minder sprake is van herstelgroei in 2021. Volgens deze cijfers zal de
Nederlandse economie in het laatste kwartaal van 2021 opereren op het
niveau van eind 2019. Over de hele periode bezien zit Nederland in de
voorhoede van landen die het snelst herstellen van de crisis. De Nederlandse overheidsfinanciën blijven daarnaast gezond. De Commissie
verwacht dat de Nederlandse publieke schuld onder de 60% bbp blijft in
2021 met 58% bbp en zal afnemen tot 56,8% bbp in 2022. Overigens geldt,
zoals de Commissie aangeeft, dat het doen van ramingen lastig is, gezien
de grote onzekerheid rondom het verloop van de pandemie.
1

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52021DC0105
https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-performance-and-forecasts/
economic-forecasts/spring-2021-economic-forecast_en#documents
3
https://ec.europa.eu/info/publications/european-economic-forecast-winter-2021_nl
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

2

De leden van de VVD-fractie hebben de inzet van Nederland bij de
gedachtewisseling met de voorzitter van het Gemeenschappelijk
Toezichtsmechanisme en de voorzitter van de Gemeenschappelijke
Afwikkelingsraad gelezen. Daarin is vermeld dat Nederland het van groot
belang vindt dat het Europese resolutiekader voor banken wordt
toegepast en dat aandeelhouders en schuldeisers daarbij meedelen in de
verliezen door middel van de toepassing van bail-in en dat het daarvoor
van groot belang is dat voldoende Minimum Requirement for own funds
and Eligible Liabilities (MREL)-verplichtingen worden opgebouwd. Welke
landen vindt Nederland hier aan zijn zijde?
Er is in de Raad brede overeenstemming dat de opbouw van MREL
noodzakelijk is om banken weerbaarder te maken. In de Europese Unie is
dan ook wettelijk vastgelegd dat banken deze bail-inbare buffers moeten
opbouwen. In de komende jaren bouwen banken deze buffers dan ook
verder op. Zoals ik in de risicoreductiebrief van eind 2020 liet zien, lopen
de tekorten hierop steeds verder terug.4 Het is aan resolutieautoriteiten
om deze buffers op te leggen en te handhaven. Nederland benadrukten
met gelijkgestemden de noodzaak om deze buffers snel en adequaat op te
bouwen. Tegelijkertijd benadrukt een deel van de Raad ook dat al te snelle
en hoge MREL eisen niet moeten leiden tot een belemmering op de
kredietverlening.
De leden van de VVD-fractie constateren dat de Minister ten aanzien van
de gedachtewisseling over economisch en begrotingsbeleid om herstel in
de Europese Unie te realiseren, aangeeft dat lidstaten naar verwachting
zullen spreken over de implementatie van de diverse herstelinstrumenten,
met name de Recovery and Resilience Facility (RRF). In de kabinetsbrief
van 3 mei 2021 (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1753) over het proces omtrent
ingediende herstelplannen, geeft de Minister aan dat de herstelplannen
dienen bij te dragen aan alle of een significant deel van de landspecifieke
aanbevelingen in het kader van het Europees Semester.
Tegelijkertijd bevat de RRF-verordening geen verplichting om een
herstelplan in het Engels beschikbaar te stellen. Hoe beoordeelt de
Minister de herstelplannen van de lidstaten ten opzichte van de geadviseerde hervormingen uit de landenspecifieke aanbevelingen? Kan de
Minister toezeggen de Kamer (in het Nederlands) te informeren over alle
herstelplannen, in hoeverre deze plannen voldoen aan de geadviseerde
hervormingen en in hoeverre deze (ernstige) afwijkingen bevatten?
Meerdere lidstaten hebben reeds hun herstelplan ingediend bij de
Europese Commissie. De Europese Commissie is nu aan zet om de
plannen te beoordelen en heeft hier twee maanden de tijd voor. De
Europese Commissie toetst de plannen aan alle vereisten uit de
RRF-verordening. Indien de Europese Commissie tot een positieve
beoordeling komt, zal zij een voorstel doen voor een uitvoeringsbesluit
van de Raad, waarmee een plan wordt goedgekeurd. De Raad moet het
uitvoeringsbesluit binnen een maand goedkeuren, en doet dit op basis
van gekwalificeerde meerderheid. Het kabinet streeft ernaar binnen twee
weken nadat de Europese Commissie een concept uitvoeringsbesluit heeft
gedeeld met de Raad, een appreciatie hiervan aan de Tweede Kamer te
sturen. Over het proces omtrent de beoordelingen van de plannen bent u
op 3 mei jl. geïnformeerd.5 Aangezien de plannen nu nog niet definitief
zijn en veel plannen niet in het Engels zijn ingediend, is het van belang te
wachten op de uitvoeringsbesluiten van de Europese Commissie om tot
een kabinetsappreciatie van de plannen te komen. Het wordt een
4
5

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1728
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1753

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

3

uitdaging de concept uitvoeringsbesluiten in een korte tijd volledig en tot
in detail te appreciëren. De kabinetsappreciatie zal zich dan ook richten op
de maatregelen in de plannen die de landspecifieke aanbevelingen
adresseren.
De leden van de VVD-fractie lezen in het verslag van de Eurogroep/
Ecofinraad van 16 april 2021 (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1752) (dat
meerdere lidstaten hun prioriteiten binnen de bankenunie hebben
aangegeven. Zij vinden het goed om te lezen dat Nederland bij een
herziening van het crisismanagementraamwerk de focus legt op het
weghalen van inconsistenties tussen de verschillende raamwerken en het
aanscherpen van staatssteunregels om publieke middelen beter te
beschermen. Ook spreken zij hun steun uit voor de Nederlandse inzet dat
het Europese resolutiekader voor banken wordt toegepast en dat
aandeelhouders en schuldeisers daarbij meedelen in de verliezen door
middel van de toepassing van bail-in.
Andere lidstaten hebben als prioriteit aangegeven onder andere een
snelle invoering van een European deposit insurance scheme (EDIS) te
willen. In navolging van het verslag van het commissiedebat Eurogroep/
Ecofinraad van 14 april 2021 (Kamerstuk 21 501-07, nr. 1751) vragen de
leden van de VVD-fractie of Nederland in het standpunt betreffende de
EDIS heeft aangegeven dat er eerst nog veel stappen te zetten zijn voordat
we op het punt van een EDIS zijn aanbeland. Zo ja, welke lidstaten vond
Nederland aan zijn zijde?
Nederland benadrukt in alle ambtelijke en politieke gremia waar over EDIS
wordt gesproken dat er nog belangrijke stappen te zetten zijn voordat
overgegaan kan worden tot een EDIS. Hierbij noemt Nederland specifiek
de noodzaak om tot een betere risicoweging van staatsobligaties te
komen, alsmede dat bankensectoren gezond dienen te zijn. Hoewel een
aantal andere lidstaten Nederland steunt in deze inzet, is goed om op te
merken dat de risicoweging van staatsobligaties gevoelig ligt.
Uit discussies in de Ecofinraad blijkt dat vormgeving ingewikkeld is, mede
door het onderscheid tussen bankensectoren, alsmede door de rol die
depositogarantiestelsels nu al spelen bij bankfalen in verschillende
lidstaten. Bovenal stellen lidstaten verschillende voorwaarden aan de
voortgang op een EDIS waardoor verschillende beleidstrajecten aan
elkaar worden gekoppeld. Dat heeft het vooralsnog lastig gemaakt om een
doorbraak te bereiken.
De leden van de VVD-fractie lezen omtrent de inventarisatie rondom de
digitale euro dat Nederland heeft opgeroepen tot een politieke discussie
over de doelen die de eurozone met een digitale euro wil bereiken om
daarmee richting te geven aan het Eurosysteem voor de verdere
ontwikkeling van de digitale euro. Ook dient nader onderzoek gedaan te
worden naar mogelijke risico’s en ongewenste implicaties van invoering
van een digitale euro. Hoe is deze oproep ontvangen en op welke termijn
zal deze politieke discussie gevoerd gaan worden?
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe de oproep is ontvangen
om op Europees niveau politieke discussie te voeren over de mogelijke
doelen van de digitale euro. De oproep hiertoe heb ik in de Eurogroep van
april jongstleden gedaan. Deze oproep werd ook door andere lidstaten
gedaan of ondersteund en we hebben dan ook afgesproken om richting
de zomer de ontwikkelingen rondom de digitale euro nogmaals te
agenderen in de Eurogroep. Over het algemeen zijn veel lidstaten
enthousiast over de ontwikkelingen op het gebied van de digitale euro, en
er wordt belang aan gehecht om ook op politiek niveau te spreken over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

4

doelen die we willen bereiken met een eventuele digitale euro en dit niet
alleen op technisch niveau te laten uitwerken. Wel is het zo dat het
technische werk in de onderzoeksfase door het eurosysteem belangrijke
inbreng is voor de politieke discussie. De onderzoeken moeten namelijk
uitwijzen wat de (technische) mogelijkheden zijn van de digitale euro,
welke risico’s er zijn en hoe de doelen en de ontwerpkeuzes samenhangen.
Medio 2021 wordt er door de Raad van Bestuur van de ECB een beslissing
genomen of de digitale euro een officiële projectstatus krijgt. Indien het
een officiële projectstatus krijgt binnen de ECB betekent dit dat er een
volgende stap gezet kan worden in de onderzoeksfase van de digitale
euro. De beslissing om de digitale euro op te waarderen naar een officieel
project betekent overigens nog niet dat een digitale euro ook daadwerkelijk uitgegeven zal gaan worden.
Verder lezen de leden van de VVD-fractie dat de Ecofinraad van gedachten
zal wisselen over de toekomst van fiscaal vergroeningsbeleid in de
Europese Unie en de rol die dit beleid kan spelen bij het herstel van de
economie. Nederland is van mening dat milieubelastingen een belangrijk
instrument kunnen zijn om de overgang naar een groenere wereldeconomie te ondersteunen, zo lezen de leden van de VVD-fractie ook. Kan de
Minister dit concreet maken? Aan welke belastingen denkt hij en wat
wordt de inzet van het kabinet?
De leden van de VVD vragen welke milieubelastingen een belangrijk
instrument kunnen zijn om de overgang naar een groenere wereldeconomie te ondersteunen en wat de inzet wordt van het kabinet. Er zijn
verschillende milieubelastingen die een rol kunnen spelen in de overgang
naar een groenere wereldeconomie. Daarbij valt te denken aan het
beprijzen van negatieve externe effecten via belastingen zoals het op
Europees niveau beprijzen van de luchtvaart, waar Nederland zich al
tijden voor inzet, en aan de verschillende voorstellen uit het Fit for
55%-pakket dat de Europese Commissie rond de zomer zal presenteren.
Naar verwachting maken het voorstel voor de herziening van de Richtlijn
energiebelastingen en het voorstel voor een koolstofheffing aan de
Europese buitengrens (Carbon Border Adjustment Mechanism, CBAM)
onderdeel uit van dit pakket. Een CBAM zal waarschijnlijk een andere
vorm van CO2-beprijzing krijgen dan een belasting. De Richtlijn energiebelastingen ziet onder andere op de accijnzen en de energiebelasting op gas
en elektriciteit.
Een CBAM aan de Europese buitengrens heeft als doel om weglekeffecten
te adresseren die kunnen optreden bij ambitieuzer Europees klimaatbeleid
ten opzichte van derde landen. Het kabinet kijkt uit naar beide Commissievoorstellen. Het kabinet staat positief tegenover het aangekondigde
voorstel voor de herziening van de Richtlijn energiebelastingen met
daarin waarschijnlijk het voorstel tot verhogen van minimumtarieven en
tot het beperken van de ruimte voor vrijstellingen om zo een grotere
bijdrage te leveren aan CO2-reductie. Het kabinet is positief over het
principe van een CBAM en positief nieuwsgierig naar het aangekondigde
voorstel voor een CBAM. Met betrekking tot het ontwerp van een CBAM
hecht het kabinet aan WTO-conformiteit, een gefaseerde invoering,
beperking van de administratieve lasten, het belang van uitvoerbaarheid
en het belang om de geopolitieke context in acht te nemen. Het uiteindelijke oordeel van het kabinet hangt af van hoe de voorstellen eruit zien.
De leden van de VVD-fractie delen de lijn dat vanwege het grensoverschrijdende karakter van de klimaatproblematiek Europese samenwerking
op dit vlak belangrijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

5

Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie de Minister of hij kan
aangeven waarom er in de overzichten toegekende en aangevraagde
Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency (SURE)leningen en schuldenuitgiften tot en met 30 maart 2021 en de kwartaalrapportage SURE geen specificering van de bestedingsdoelen staan.
Over de specifieke bestedingsdoeleinden van de SURE leningen die zijn
vastgelegd in de bijbehorende uitvoeringsbesluiten bent u geïnformeerd
op het moment van goedkeuring van deze uitvoeringsbesluiten in
verschillende kamerbrieven.6 Daarnaast bent u geïnformeerd over de
bestedingsdoeleinden van de aanvullende aanvragen van lidstaten
middels de brief die ik op 23 april jl. heb verstuurd.7
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van alle stukken met betrekking tot de vergaderingen van de Eurogroep
en Ecofinraad van 21 en 22 mei 2021. Zij hebben hierover nog enkele
vragen.
De leden van de D66-fractie zijn bezorgd over signalen uit artikelen in De
Volkskrant en de Süddeutsche Zeitung dat de Hongaarse regering vier
miljard aan middelen uit de Recovery and Resilience Facility (hierna:
herstelfonds) wil inzetten voor een privatisering van Hongaarse universiteiten waardoor de onafhankelijkheid van het onderwijs in gevaar wordt
gebracht. Wat is de mening van het kabinet over dit voornemen? Is er
vanuit het rechtsstaatmechanisme of andere instrumenten voldoende
mogelijkheid om deze plannen te blokkeren? Is daarvoor ook voldoende
steun in het Europese krachtenveld en is het kabinet bereid waar nodig
Nederland daarbij een voortrekkersrol te laten spelen? Bestaat er parallel
aan het klimaat ook een do-no-harm-principe voor de rechtstaat ten
aanzien van de inzet van Europese middelen? Zo nee, hoe denkt het
kabinet daarover?
Hongarije heeft op 12 mei jl. haar herstelplan ingediend bij de Europese
Commissie. Het plan is gepubliceerd op de Hongaarse overheidswebsite
op 17 mei jl. De Europese Commissie zal nu het plan toetsen op alle
voorwaarden uit de RRF-verordening. Indien de Commissie tot een
positieve beoordeling komt, zal zij een voorstel doen voor een uitvoeringsbesluit van de Raad, waarmee een plan wordt goedgekeurd. De Raad
moet het uitvoeringsbesluit binnen een maand goedkeuren, en doet dit op
basis van gekwalificeerde meerderheid. Het kabinet streeft ernaar binnen
twee weken nadat de Commissie een concept uitvoeringsbesluit heeft
gedeeld met de Raad, een appreciatie hiervan aan de Tweede Kamer te
sturen. Aangezien de plannen nu nog niet definitief zijn en veel plannen
niet in het Engels zijn ingediend, is het van belang te wachten op de
uitvoeringsbesluiten van de Europese Commissie om tot een kabinetsappreciatie van de plannen kan komen.
Het wordt een uitdaging de concept uitvoeringsbesluiten in een korte tijd
volledig en tot in detail te appreciëren. De kabinetsappreciatie zal zich dan
ook richten op de maatregelen in de plannen die de landspecifieke
aanbevelingen adresseren.
6

Kamerstuk 35 466, nr.11
Vraag 26 Kamerstuk 35 570, nrs. 50, 51 en 52 en Kamerstuk 21 501-07, nr. 1720
Kamerstuk 35 466, nr.12
Kamerstuk 35 466, nr. 13
Kamerstuk 35 466, nr. 14
7
Kamerstuk 35 466, nr. 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

6

De MFK-rechtsstaatverordening is ook van toepassing op middelen uit de
RRF; het is echter niet specifiek vormgegeven met het oog op de
herstelplannen. Op grond van de MFK-rechtsstaatverordening zal de
Commissie maatregelen voorstellen als sprake is van schendingen van de
beginselen van de rechtsstaat die de beginselen van goed financieel
beheer of de bescherming van de financiële belangen van de Unie serieus
dreigen aan te tasten, zowel voor het MFK als de RRF middelen.
Academische vrijheid is een van de pilaren van een vrije, democratische
maatschappij. Het kabinet zal de ontwikkelingen hieromtrent met
aandacht blijven volgen er op blijven toezien dat Commissie haar rol als
onafhankelijk hoedster van de verdragen op het terrein van de rechtsstaat
proactief en consequent blijft vervullen, ook bij de toepassing van de
MFK-rechtsstaatverordening. Ook komt dit onderwerp mogelijk terug in
de hoorzitting met Hongarije in het kader van de Art. 7 procedure die het
Portugees Voorzitterschap voor de Raad Algemene Zaken van juni
voorziet.
De leden van de D66-fractie hebben vernomen dat Nederland nog geen
herstelplan heeft ingediend. Klopt het dat Nederland het enige land is dat
nog geen herstelplan heeft ingediend? Kan het kabinet uiteenzetten welke
exacte consequenties het heeft als Nederland bij de volgende deadline
een herstelplan indient ten opzichte van indiening van de afgelopen
deadline en welke consequenties het heeft als Nederland dan wederom
geen herstelplan indient. Kan het kabinet toezeggen dat er voldoende
voorwerk is gedaan zodat in ieder geval bij de volgende deadline een
herstelplan kan worden ingediend? Wat zijn de conclusies van de
ambtelijke gesprekken die hierover tot nu toe zijn gevoerd met de
Europese Commissie? Bij de argumentatie voor het niet indienen van een
herstelplan wordt verwezen naar de demissionaire staat van het kabinet
en de lopende formatie. Kan het kabinet een tijdspad schetsen op welke
momenten welke besluiten genomen dienen te worden om op tijd voor de
volgende deadline het herstelplan in te dienen en hoeveel doorlooptijd de
verschillende stappen vergen? Op welk moment moet de formatie dan
afgerond zijn om een missionair kabinet nog op tijd een herstelplan te
laten indienen als Nederland? Wat zal het demissionaire kabinet ondernemen als op dat moment de formatie nog niet afgerond is? Klopt het dat
het kabinet aanvullend aan de Brede Maatschappelijke Heroverwegingen
en de commissie-Borstlap geen aanvullende hervormingen in kaart heeft
gebracht? Kan het kabinet aangeven of het zeker weet dat daarmee
voldoende keuze aan maatregelen is om te voldoen aan de eisen van de
RRF-verordening? Is het kabinet bereid in de komende maanden een
nadere verkenning te doen en deze te delen met de Kamer voor het
zomerreces?
Naast Nederland is er nog een tiental lidstaten dat nog geen herstelplan
heeft ingediend. Zoals aangegeven in mijn brief van 3 mei jl.8 geldt op
grond van de RRF-verordening in eerste instantie een deadline van
30 april 2021. Deze deadline geldt echter «as a rule». In de praktijk
betekent dit dat een lidstaat ook na 30 april 2021 een herstelplan kan
indienen, waarbij hij aanspraak blijft maken op zijn totale allocatie. Wel
moet de Europese Commissie op grond van de RRF-verordening 70% van
de middelen vóór 31 december 2022 gecommitteerd hebben aan de
lidstaten, op basis van een goedgekeurd plan. De overige 30% van de
middelen wordt voor eind 2023 gecommitteerd.

8

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1753

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

7

Welke hervormingen Nederland zal opnemen in zijn herstelplan is aan een
nieuw kabinet. Het in kaart brengen van mogelijke hervormingen vormt
onderdeel van het formatieproces.
Is het kabinet het met de leden van de fractie van D66 eens dat Nederland
er niet aan ontkomt ook belastinghervormingen op het terrein van
belastingontwijking op te nemen in haar herstelplan?
Nederland heeft recent besloten tot diverse hervormingen op het terrein
van belastingontwijking. Het ligt voor de hand deze in elk geval op te
nemen in het herstelplan.
De leden van de D66-fractie merken op dat zij eerder hebben gevraagd om
een kwantitatieve analyse welke besparingen optreden bij het gezamenlijk
lenen van middelen voor het herstelfonds ten opzichte van de situatie
waarin deze middelen nationaal gefinancierd zouden zijn, zonder dat
daarop een antwoord is ontvangen. In de brief d.d. 23 april 2021
(Kamerstuk 35 466, nr. 15) over de crisismaatregel SURE wordt een
dergelijke berekening wel gemaakt voor rentebesparingen bij SURE.
Waarom is dat voor SURE wel mogelijk en niet voor het herstelfonds? Kan
het kabinet zich inspannen dat een dergelijke berekening ook gemaakt
wordt voor het herstelfonds? Kan het kabinet tevens zelf een inschatting
maken van de rentebesparingen van het herstelfonds, aan de hand van de
berekening van de rentebesparingen van SURE?
De Europese Commissie heeft als onderdeel van de halfjaarlijkse evaluatie
van het European instrument for temporary support to mitigate
unemployment risks in an emergency (SURE)
een inschatting gemaakt op basis van de uitgegeven obligaties van de
rentebesparing die dit lidstaten heeft opgeleverd.
In de nota naar aanleiding van het verslag bij de goedkeuringswet
Eigenmiddelenbesluit9 is aangegeven dat er geen betrouwbare
inschatting gemaakt kon worden van het totale financieringsvoordeel van
het NGEU programma. De uitvoering van het NGEU programma is nog
niet van start gegaan, het is daarom nog niet duidelijk tegen welke
rendementen er geveild gaat worden. De rentes op de obligatiemarkten
en renteverschillen tussen landen en supranationale instanties bewegen
dagelijks. Net als bij SURE, zal wanneer NGEU enige tijd in werking is het
mogelijk zijn om een indicatie te geven van het financieringsvoordeel. Het
is echter onduidelijk of de Europese Commissie deze informatie ook voor
NGEU zal opstellen.
De leden van de D66-fractie merken op dat de Europese Commissie in de
komende maanden met een voorstel zal komen voor een digitaledienstenbelasting, zoals afgesproken in het tijdschema door alle regeringsleiders
in de Europese Raad d.d. 17-21 juli 2020 (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1575).
In een Kamerbrief (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1663) als reactie op de motie
van het lid Paternotte c.s. over een digitaledienstenbelasting wordt vooral
verwezen naar de inspanningen in OESO-verband op dit vlak. Waarom
wordt hier naar het OESO-verband verwezen terwijl het voorstel op
EU-niveau nu actueler is en inzet in EU-verband juist in de motie is
gevraagd? Erkent het kabinet dat het in het Nederlands belang is dat
digitale diensten een eerlijke bijdrage betalen aan publieke voorzieningen
en dat daarbij een belasting of belastingafspraken op Europees niveau
aan zou kunnen bijdragen?

9

Kamerstuk 35 711, nr. 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

8

De genoemde Kamerbrief als reactie op de motie van het lid Paternotte
c.s. over een digitaledienstenbelasting gaat ook in op de onderhandelingen in OESO-verband om zo een breder kader te scheppen wat er op
het gebied van de digitaliserende economie wereldwijd speelt. De
digitaliserende economie en een digitaledienstenbelastingen zijn nauw
met elkaar verweven en hebben beide het doel om een eerlijke belastingheffing van de digitale bedrijven te verwezenlijken. Het Europese voorstel
voor een digitaledienstenbelasting wordt naar verwachting deze zomer
gepubliceerd. De inhoud hiervan is nu nog onbekend, en daarom kan op
voorhand de precieze Nederlandse inzet en houding tijdens de onderhandelingen nog niet bepaald worden. Het kabinet is het met de leden van de
D66-fractie eens dat digitale diensten een eerlijke bijdrage moeten betalen
aan publieke voorzieningen en dat een belasting of belastingafspraken op
Europees niveau hieraan kunnen bijdragen. Vandaar dat het kabinet de
initiatieven om tot oplossingen te komen voor de uitdagingen op
belastinggebied van de digitaliserende economie, waaronder een digitale
dienstenbelasting, steunt en de voorstellen die hieruit voortkomen met
een positieve grondhouding zal beoordelen. Wanneer het voorstel
gepubliceerd wordt zal het kabinet zoals gebruikelijk de Tweede Kamer
over de inzet op de hoogte stellen op basis van een Beoordeling Nieuw
Commissievoorstel (BNC-fiche). Het BNC-fiche met daarin de appreciatie
van het kabinet over het voorstel zal vervolgens in de Tweede Kamer
besproken worden, ten behoeve van de onderhandelingen in Brussel.
De leden van de fractie van D66 constateren dat in de Kamerbrief wordt
gesteld dat Nederland zich destijds constructief heeft opgesteld en actief
meewerkt in de eerdere onderhandelingen over een digitaledienstenbelasting in 2017. Kan worden toegelicht welke concrete acties zijn ondernomen die door het kabinet worden verstaan onder «actief meewerken»?
Kan het kabinet aangeven hoe het zijn constructieve houding of zelfs
voortrekkersrol zal vormgeven in deze discussie als de Europese
Commissie een voorstel doet in de komende maanden?
Het kabinet heeft zich in het verleden constructief opgesteld door actief bij
te dragen aan de onderhandelingen en te bezien op welke manier er nog
een overeenkomst kon worden bereikt. Omdat de digitale economie juist
het beste wereldwijd kan worden aangepakt, is er toentertijd voor gekozen
om de onderhandelingen over de digitale dienstenbelasting te bevriezen
in afwachting van de uitkomst van de discussie over de digitaliserende
economie in de OESO.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de stukken
betreffende de Eurogroep en informele Ecofinraad van 21 en 22 mei 2021.
De leden van de PVV-fractie brengen naar aanleiding daarvan het
volgende naar voren.
Allereerst vragen de leden van de PVV-fractie om een overzicht van
lastenverlichtende maatregelen voor burgers en bedrijven die door
andere lidstaten tijdens de COVID 19-pandemie zijn getroffen. Kan de
Minister een update geven van welke lidstaten de btw hebben verlaagd
(en in welke periode) en of er lidstaten zijn die inkomstenbelasting hebben
verlaagd? Welke lidstaten hebben vouchers of een vrij te besteden bedrag
uitgegeven? Welke lidstaten hebben maatregelen genomen met
betrekking tot kindregelingen?
In reactie op de COVID19-pandemie hebben lidstaten omvangrijke
maatregelen getroffen ter ondersteuning van hun economie. In veel
gevallen gaat het daarbij ook om een verlaging van belastingen, naast het
verlenen van uitstel van belastingbetaling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

9

Het kabinet beschikt niet over een compleet overzicht van lastenverlichtende maatregelen die lidstaten hebben getroffen. Nederland pleit ervoor
dat steunmaatregelen tijdelijk en gericht zijn, en niet leiden tot een
structurele verslechtering van de overheidsfinanciën.
Voorts merken de leden van de PVV-fractie op dat de lenteraming van de
Europese Commissie als de belangrijkste graadmeter voor het sluiten van
de ontsnappingsclausule wordt gezien. De leden van de PVV-fractie willen
weten of er inmiddels meer bekend is over het sluiten van de ontsnappingsclausule, nu dat de Europese Commissie in de lenteraming op een
robuuste economische groei in 2021 en 2022 rekent.
Zolang er sprake is van een ernstige economische neergang van het
eurogebied of de Unie als geheel is de algemene ontsnappingsclausule
gerechtvaardigd, mits de houdbaarheid van de begroting op middellange
termijn daardoor niet in gevaar komt. De Europese Commissie heeft in
haar mededeling «one year since the outbreak of COVID-19: fiscal policy
response» van 3 maart jl.10 aangegeven dat de algemene ontsnappingsclausule dit voorjaar geëvalueerd zal worden als onderdeel van het
voorjaarspakket van het Europees Semester, op basis van haar
lenteraming 202111.
Verder merken de leden van de PVV-fractie op dat onder andere de
Europese Centrale Bank (ECB) vergaande maatregelen heeft getroffen om
de economie te ondersteunen. De leden van de PVV-fractie willen weten
welke maatregelen dit zijn. Kan de Minister tevens een overzicht geven
van hoeveel schuld de ECB inmiddels heeft opgekocht (graag uitsplitsen
naar type schuld)?
Op verzoek van de Tweede Kamer wordt er sinds 2018 jaarlijks in een brief
naar de Kamer gerapporteerd over de programma’s die de ECB heeft
geïmplementeerd en de omvang van deze programma’s. In de brief van
vorig jaar wordt ook ingegaan op de maatregelen de ECB heeft genomen
als reactie op COVID-19.12 Binnenkort zal ik wederom de Kamer informeren middels de jaarlijkse brief. Tabel 1 geeft een overzicht van de
omvang van de verschillende programma’s inclusief de aanvullende
maatregelen die de ECB, als reactie op de uitbraak van COVID-19, heeft
genomen.
Tabel 1. Overzicht programma’s en aankoopvolumes1
Programma

Aanvang

Omschrijving

Herfinancierings-transacties

Jan. 1999

SMP

Mei 2010

Covered bonds
(APP)
Asset-backed
securities (APP)
Public sector
purchases (APP)
Corporate sector
purchases (APP)
Totaal APP
Public sector
Purchases (PEPP)

Okt. 2014

Liquiditeit via herfinancieringstransacties
Aankoop staatsobligaties
vijf lidstaten
Aankoop van gedekte
obligaties
Aankoop van securitisaties

Nov. 2014

Holdings2 in
EUR mld.

2.107
17
289
28

Mrt. 2015
Mrt. 2016

Aankoop staatsobligaties
en publieke entiteiten
Aankoop bedrijfsobligaties

2.393
271
2.982

Mrt. 2020

Aankoop staatsobligaties
en publieke entiteiten

894

10

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52021DC0105
https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-performance-and-forecasts/
economic-forecasts/spring-2021-economic-forecast_en#documents
12
Kamerstuk 21 501, nr. 1696
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

10

Programma

Aanvang

Omschrijving

Corporate sector
purchases (PEPP)
Commercial paper
(PEPP)
Covered bonds
(PEPP)
Totaal PEPP

Mrt. 2020

Aankoop bedrijfsobligaties

Mrt. 2020

Aankoop niet commercieel
handelspapier
Aankoop van gedekte
obligaties

Holdings2 in
EUR mld.

27

Mrt. 2020

13
4
938

1

https://www.ecb.europa.eu/mopo/implement/omo/html/index.en.html
Herfinancieringstransacties, SMP en APP-houderschapsdata is per 30 april 2021 en
PEPP-houderschapsdata is per eind maart 2021

2

Met betrekking tot de tweede aanvullende EU-begroting 2021 hebben de
leden van de PVV-fractie de volgende vragen.
Zij vragen allereerst naar de voortgang van de invoering van het Digitaal
Groen Certificaat.
17 maart jl. heeft de Europese Commissie een concept verordening
uitgebracht voor een kader waarin de afgifte, de verificatie en de
acceptatie van vaccinatie-, test- en herstelcertificaten wordt beschreven.
Dit concept wordt het Digitaal Groen Certificaat (DGC) genoemd.
Momenteel wordt vanuit het Europees voorzitterschap onderhandeld over
de verordening. Die onderhandelingen verlopen tussen de Commissie, de
lidstaten en het parlement. Gestreefd wordt om de conceptverordening op
21 juni a.s. van kracht te laten worden. Lidstaten zullen daarna, afhankelijk
van de onderhandelingen, een overgangsperiode geboden worden om
het systeem operationeel te maken. Vanaf dat moment zullen lidstaten,
ook afhankelijk van de uitkomsten van de EU onderhandelingen, verplicht
worden om vaccinatie-, test- en herstelbewijzen uit te geven aan burgers
die hierom vragen. Gezien het begin van de zomervakanties, vrij snel na
21 juni, acht de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het echter
van belang geen tijd te verliezen en van start te gaan zodra dat medisch
en technisch verantwoord is. De verwachting is dat het kabinet begin juni
een besluit kan nemen over het invoeren van vaccinatie-, test- en
herstelbewijzen, uitgaande van definitieve besluitvorming over het DGC in
juni.
De leden van de PVV-fractie willen weten hoe gegarandeerd wordt dat het
Digitaal Groen Certificaat tijdelijk is?
Het voorstel vanuit de Raad is dat de verordening wordt aangenomen
voor de duur van 12 maanden. Drie maanden voor het verstrijken van die
12 maanden dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad
een verslag in te dienen over de toepassing van de verordening. Dit
verslag moet een beoordeling bevatten of de verordening het beoogde
effect heeft bereikt. Het verslag kan een wetgevingsvoorstel bevatten om
de toepassingsdatum van de verordening te verlengen, rekening houdend
met de ontwikkeling van de epidemiologische situatie van de pandemie.
Hoe wordt voorkomen dat mensen al dan niet indirect worden
gedwongen zich alsnog te laten vaccineren?
De conceptverordening van de Europese Commissie over het Digitaal
Groen Certificaat stelt dat directe en indirecte discriminatie tegen
niet-gevaccineerden voorkomen moet worden. Daarom stelt de conceptverordening dat het hebben van een vaccinatiebewijs niet de enige
voorwaarde mag zijn voor het vrij reizen en worden alternatieven zoals

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

11

test- en herstelbewijzen mogelijk gemaakt via de verordening. Dit is ook in
lijn met het standpunt van het kabinet, die ook iedere vorm van (in)directe
vaccinatieplicht wilt voorkomen.
Ook willen de leden van de PVV-fractie weten welke regels er gelden voor
mensen die niet willen reizen zonder een vaccinatiepaspoort.
De conceptverordening van de Europese Commissie over het Digitaal
Groen Certificaat stelt dat het hebben van een vaccinatiebewijs niet de
enige voorwaarde mag zijn voor het vrij reizen en daarom worden
alternatieven zoals test- en herstelbewijzen mogelijk gemaakt via de
verordening. Het is volgens de conceptverordening aan de lidstaten zelf
om te bepalen welke bewijzen zij accepteren van inreizigers en welke
aanvullende reismaatregelen, zoals bijvoorbeeld quarantaine, worden
genomen.
Op dit moment wordt een vaccinatiebewijs in Nederland nog niet
geaccepteerd als vervanging voor het negatieve testbewijs die op dit
moment verplicht is voor reizigers uit hoogrisicogebieden. Of gevaccineerde reizigers inderdaad vrijgesteld kunnen worden van de testverplichting en de quarantaine, hangt af of dit medisch verantwoord kan.
Hiervoor wordt advies van de Gezondheidsraad over het effect van
vaccinatie op transmissie afgewacht. Dit advies wordt in de tweede helft
van mei verwacht. Ook zal het OMT advies worden gevraagd over de
epidemiologische randvoorwaarden om volledig gevaccineerde reizigers
uit te zonderen op de test- en quarantaineverplichting. Mocht het Kabinet
naar aanleiding van deze adviezen besluiten dat deze uitzondering
verantwoord is, zullen reizigers binnen Europa altijd de mogelijkheid
behouden naar Nederland te reizen met een negatieve testuitslag. Wel kan
het zijn dat zij zich bij aankomst in Nederland dienen te houden aan het
dringend advies tot thuisquarantaine na een reis in een hoogrisicogebied
of de quarantaineplicht na een reis in een zeer hoogrisicogebied.
Tevens willen de leden van de PVV-fractie weten welk bedrag gereserveerd is voor het Digitaal Groen Certificaat.
Er is nog geen bedrag voor gereserveerd. Dit is deels afhankelijk van de
Europese besluitvorming, specifiek met betrekking tot het besluit over het
al dan niet gratis beschikbaar stellen van testen voor personen die een
test nodig hebben om naar het buitenland te reizen. De Europese
Commissie heeft budget beschikbaar gesteld voor het financieren van de
aansluiting op de Europese digitale oplossing en de aanpassingen die
nodig zijn aan de nationale zijde. De Commissie stelt hiervoor maximaal 1
miljoen euro per lidstaat beschikbaar.
Voorts vragen de leden van de PVV-fractie om een overzicht van hoe het
bedrag van 48 miljoen euro van het EUSF over de lidstaten die een
aanvraag hebben gedaan in het kader van de COVID-19-crisis is verdeeld.
De tabel hieronder geeft een overzicht van de Commissievoorstellen voor
uitkering uit het EUSF aan de 20 landen (17 EU-lidstaten en 3 kandidaatlidstaten) die in 2020 in het kader van de COVID-19 crisis een aanvraag
hebben ingediend voor steun uit het Europees Solidariteitsfonds. Via de
tweede aanvullende EU-begroting wordt het EUSF voor 48 miljoen euro
ingezet. Dit betreft een overheveling van de onbenutte middelen van het
EUSF uit de Europese begroting 2020 naar de Europese begroting 2021.
De rest van de benodigde middelen voor de aanvragen wordt gefinan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

12

cierd via de Solidariteit en Noodhulpreserve.13 Dit gebeurt niet middels
een aanvullende EU-begroting maar middels een technische transfer door
de Europese Commissie conform artikel 30 van het Financieel Reglement.
Land

Albanië
Oostenrijk
België
Kroatië
Tsjechie
Estland
Frankrijk
Duitsland
Griekenland
Hongarije
Ierland
Italië
Letland
Litouwen
Luxemburg
Montenegro
Portugal
Roemenië
Servië
Spanje
totaal

CIE-voorstel:
uitkering EUSF
(mln euro)
0,9
31,8
37,3
7,6
17,4
3,6
91,3
29,1
8,5
39,7
43,8
76,3
1,2
2,8
2,8
0,2
55,6
13,9
12
53,5
529,3

Ten slotte willen de leden van de PVV-fractie met betrekking tot de brief
van 23 april 2021 inzake SURE-uitvoeringsbesluiten en halfjaarlijkse
evaluatie weten hoe de Minister specifiek het gegeven beoordeelt dat
Griekenland een aanvraag heeft gedaan voor een additionele toekenning
van SURE-middelen van 2,5 miljard euro, wat tevens in contrast staat met
de aanvullende aanvraag van andere lidstaten. Hoe kan de additionele
toekenning van SURE-middelen van 2,5 miljard euro aan Griekenland
worden onderbouwd? Waarom leidt dit niet tot een aanpassing van de
eerder afgesproken voorwaarden?
Nadat Griekenland een aanvullende aanvraag voor SURE leningen had
ingediend bij de Europese Commissie, heeft de Europese Commissie de
aanvraag beoordeeld op basis van de SURE verordening en concludeerde
dat de aanvraag recht doet aan de doelstellingen en vereisten van SURE.
Deze beoordeling werd gedeeld door de Raad, waaronder Nederland,
waarna de aanvraag is goedgekeurd door Raad. Daarnaast geldt, zoals in
de SURE verordening vastgelegd, dat het totaal aan leningen aan drie
lidstaten, niet meer is dan 60% van het totale maximale uitleenbedrag. De
aanvullende aanvraag van Griekenland leidt niet tot een overschrijding
hiervan (Griekenland is overigens niet één van de drie grootste SURE
aanvragers). Om deze redenen heeft het kabinet ingestemd met deze
aanvraag.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie constateren dat de Eurogroep zal spreken
over de onlangs gepubliceerde lenteraming. In de lenteraming zien zij dat
grote verschillen bestaan tussen verschillende Eurogroeplanden. Spanje,
Italië en Griekenland blijven zorg baren, maar ook bij andere Eurogroep13

Onder het huidige MFK (2021–2027) zijn het voormalige Europees Solidariteitsfonds en het
Noodhulpinstrument samengevoegd tot een nieuw instrument: de Solidariteit en Noodhulpreserve.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

13

landen wisselt het herstel op onderdelen. De leden van de CDA-fractie
vragen de Minister in hoeverre in de Eurogroep ook best practices
besproken worden van landen die beter of sneller herstel zien en hoe de
mate van veerkracht en het herstel van economieën worden meegewogen
in de manier waarop die landen hun herstelplannen inrichten. De leden
van de CDA-fractie vragen de Minister of er op basis van deze raming al
(voorzichtige) conclusies kunnen worden getrokken over wanneer
begonnen kan worden met de afbouw van steunpakketten en wanneer de
begrotingsdiscipline wederom kan worden toegepast.
In de Eurogroep wordt regelmatig gesproken over de macro-economische
situatie in Europa en de effecten van de COVID-19-crisis. De nationale
herstelplannen die door lidstaten worden ingediend worden door de
Europese Commissie beoordeeld op basis van de vereisten die zijn
opgenomen in de RRF verordening waarover u in de brief van 3 mei jl.
bent geïnformeerd14. Zolang er sprake is van een ernstige economische
neergang van het eurogebied of de Unie als geheel is de algemene
ontsnappingsclausule gerechtvaardigd, mits de houdbaarheid van de
begroting op middellange termijn daardoor niet in gevaar komt. De
Europese Commissie heeft in haar mededeling «one year since the
outbreak of COVID-19: fiscal policy response» van 3 maart jl.15 aangegeven dat de algemene ontsnappingsclausule dit voorjaar geëvalueerd zal
worden als onderdeel van het voorjaarspakket van het Europees
Semester, op basis van haar lenteraming 202116.
De leden van de CDA-fractie verzoeken de Minister om tijdens de
gedachtewisseling over de macro-economische en budgettaire ontwikkelingen in de Eurozone de Europese Commissie te verzoeken om een
uitgebreide prognose op te stellen aangaande de schuldenquota en
houdbaarheid hiervan door de eurolanden.
De Europese Commissie presenteert jaarlijks de zogeheten Debt Sustainability Monitor17, de laatste versie daarvan is in februari 2021 verschenen.
Deze publicatie gaat uitgebreid in op de risico’s voor de schuldhoudbaarheid van alle EU-lidstaten, zowel op de korte als langere termijn.
Tevens verzoeken deze leden de Minister nadrukkelijk in te brengen, in lijn
met eerdere inbrengen, dat de eurolanden de houdbaarheid van
overheidsfinanciën topprioriteit maken en dat terugkeer naar begrotingsdiscipline na de crisis noodzakelijk is. De leden van de CDA-fractie vragen
de Minister of duidelijk is welke lidstaten deze oproep van Nederland
onderschrijven en vragen de Minister te onderzoeken of er een coalitie
gevormd kan worden met de desbetreffende landen om samen in te
zetten op de houdbare overheidsfinanciën, schuldenafbouw en begrotingsdiscipline van alle Europese lidstaten.
In de discussie over het begrotingsbeleid in de EU na de coronacrisis pleit
Nederland voor een geleidelijke maar tijdige afbouw van buitengewone
steunmaatregelen. Ook benadrukt Nederland het belang van een
terugkeer naar een prudent begrotingsbeleid zodra het economisch
herstel dat toestaat, met oog op de houdbaarheid van overheidsfinanciën.
Tot slot benadrukt het kabinet dat de lage rente, en de middelen uit de
Recovery and Resilience Facility (RRF) moeten worden benut om

14

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1753
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52021DC0105
https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-performance-and-forecasts/
economic-forecasts/spring-2021-economic-forecast_en#documents
17
https://ec.europa.eu/info/publications/debt-sustainability-monitor-2020_en
15
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

14

structurele hervormingen door te voeren die bijdragen aan gezonde
overheidsfinanciën en schuldhoudbaarheid.
Nederland zal hiervoor steun zoeken bij andere, gelijkgestemde lidstaten.
De Kamer zal op de hoogte worden gehouden van de voortgang op dit
punt middels de verslagen van de Raad.
De leden van de CDA-fractie constateren dat de informele Ecofinraad zal
spreken over het economisch en begrotingsbeleid om herstel in de EU te
realiseren. De leden van de CDA-fractie lezen dat reeds veertien landen
hun herstelplan hebben ingediend. Zij vragen de Minister welke landen
dat zijn. Tevens vragen deze leden of de Minister kan aangeven waarom
landen die nog geen plannen hebben ingediend dat niet hebben gedaan.
Op het moment van schrijven hebben 18 lidstaten hun herstelplan
ingediend. Dit zijn Portugal, Duitsland, Frankrijk, Italië, Griekenland,
Spanje, België, Denemarken, Luxemburg, Oostenrijk, Slovenië, Slowakije,
Letland, Litouwen, Kroatië, Polen, Hongarije en Cyprus. Dit betekent dat er
9 lidstaten nog geen plan hebben ingediend, waaronder Nederland. Deze
lidstaten zijn al wel in dialoog met de Commissie. Op grond van de
RRF-verordening geldt in eerste instantie een deadline van 30 april 2021.
Deze deadline geldt echter «as a rule». In de praktijk betekent dit dat een
lidstaat ook na 30 april 2021 een herstelplan kan indienen. De lidstaten die
nog geen plan hebben ingediend benutten deze ruimte om hun herstelplannen te verbeteren naar aanleiding van de dialoog met de Commissie.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister tevens aan te geven in
hoeverre er door lidstaten gebruik is gemaakt van het pandemic crisis
support instrument van het ESM, het SURE-instrument en het
pan-Europees garantiefonds bij de Europese Investeringsbank (EIB).
Op dit moment is er voor 94,3 mld. euro toegekend aan lidstaten aan
SURE leningen, van het totaal aan 100 mld. euro. Hier bent u op 23 april jl.
over geïnformeerd.18 Er zijn vooralsnog nog geen aanvragen voor de
kredietlijn Pandemic Crisis Support kredietlijn van het ESM gedaan door
lidstaten. Voor het pan-Europees garantiefonds bij de Europese Investeringsbank zijn t/m eind april ca. 11,7 mld. euro aan transacties goedgekeurd aan bedrijven van het totaal van 24,4 mld. euro dat maximaal
beschikbaar is.
De leden van de CDA-fractie lezen voorts dat een deel van de uitvoeringsbesluiten van de ingediende herstelplannen naar verwachting in juli aan
de Kamer worden gestuurd. Zij vragen of het klopt dat de Raad uiterlijk
een maand de tijd heeft om over deze uitvoeringsbesluiten te beslissen.
Wat betekent dit voor het tijdsschema voor behandeling in de Kamer, dat
wil zeggen, binnen welke termijn na publicatie van de uitvoeringsbesluiten ontvangt de Kamer een kabinetsappreciatie, wanneer kan de
Kamer input leveren en binnen welke termijn moet de Kamer beslissen?
Bestaat het risico dat de Kamer in een paar weken tijd veertien uitvoeringsbesluiten tot zich moet nemen en hierover moet meebeslissen? Is het
kabinet reeds bezig met een (ambtelijke) voorbereiding van een appreciatie van de ingediende herstelplannen? Zo ja, kan het kabinet ter
voorbereiding voor de zomer reeds een voorlopige appreciatie geven van
de ingediende herstelplannen ter voorbereiding op de besluitvorming? De
leden van de CDA-fractie vragen de Minister met een behandelvoorstel te
komen wanneer de uitvoeringsbesluiten worden voorgelegd aan de
Kamer tijdens het reces.

18

Kamerstuk 35 466, nr. 15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

15

Nadat de Europese Commissie haar beoordeling van een plan heeft
afgerond en een voorstel voor een uitvoeringsbesluit heeft gedeeld met
de Raad, heeft de Raad in de regel een maand om deze uitvoeringsbesluiten goed te keuren. Wanneer de uitvoeringsbesluiten zullen worden
behandeld in de Raad staat nog niet vast. Dit zal worden gepland door het
Portugese (en vanaf 1 juli a.s. Sloveense) voorzitterschap en de Europese
Commissie. De huidige verwachting is dat de eerste uitvoeringsbesluiten
in juni in de Raad zullen worden besproken. Het is mogelijk dat de timing
van de behandeling in de Raad samenvalt met het reces van de Tweede
Kamer. U wordt hierover geïnformeerd zodra hierover meer duidelijk is.
Het kabinet streeft ernaar binnen twee weken nadat de Europese
Commissie een concept uitvoeringsbesluit heeft gedeeld met de Raad,
een appreciatie hiervan aan de Tweede Kamer te sturen. Aangezien de
plannen nu nog niet definitief zijn en veel plannen niet in het Engels zijn
ingediend, is het van belang te wachten op de uitvoeringsbesluiten van de
Europese Commissie om tot een kabinetsappreciatie van de plannen te
komen. Het wordt daarnaast een uitdaging de concept uitvoeringsbesluiten in een korte tijd volledig en tot in detail te appreciëren. De
kabinetsappreciatie zal zich dan ook richten op de maatregelen in de
plannen die de landspecifieke aanbevelingen adresseren.
Op het gebied van monetair en begrotingsbeleid lezen de leden van de
CDA-fractie dat in het kader van effectiviteit van monetaire beleidsinspanningen nationale kredietgaranties de kans vergroten dat banken de extra
liquiditeit van de ECB doorzetten naar bedrijven die daardoor kunnen
overleven.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe groot het kabinet de kans inschat
dat bij het afbouwen van het steunbeleid een golf van faillissementen
volgt en of de voorbereiding hierop ook onderdeel zal zijn van de
discussie op dit agendapunt.
Het is aannemelijk dat het afbouwen van steunmaatregelen zal leiden tot
een toename in het aantal faillissementen. De weerslag die dit heeft op de
gezondheid van bankbalansen wordt nauw gemonitord door banken en
toezichthouders. In afgelopen jaren zijn belangrijke stappen genomen om
de weerbaarheid van banken te versterken. Europese toezichthouders
hebben een groot aantal richtsnoeren gemaakt die banken helpen bij het
beheer van niet-presterende leningen (NPLs). Tevens is in Europees
verband afgesproken dat banken volgens duidelijke regels en criteria
moeten voorzien op NPLs. Daardoor kunnen zij mogelijke verliezen op
NPLs beter opvangen. Ook dienen banken NPLs eerder als zodanig te
erkennen en hier transparant over te zijn. De mogelijke stijging in het
aantal NPLs wordt besproken tegen de achtergrond van deze maatregelen
en de mededeling van de Europese Commissie aangaande de aanpak van
NPLs. U bent over de mededeling geïnformeerd in de geannoteerde
agenda voor de Eurogroep/Ecofin van 18 en 19 januari jl.19
Ook lezen deze leden voor wat betreft het monetaire beleid dat het
aankoopbeleid flexibel kan worden vormgegeven. Wat wordt hier precies
mee bedoeld? Heeft de ECB ook een bovengrens gesteld of een bepaalde
bandbreedte waarbinnen de flexibiliteit geldt?
In respons op COVID-19 is de ECB het «Pandemic Emergency Purchase
Programme (PEPP)» gestart, waarbij tijdelijk publieke en private activa
worden aangekocht. Middels het PEPP poogt de ECB de risico’s als gevolg
van COVID-19 voor de economische vooruitzichten en voor het transmissiemechanisme van het monetaire beleid tegen te gaan. Aankopen onder
19

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1738

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

16

het PEPP begonnen op 26 maart 2020 en eindigen wanneer de crisisfase
van COVID-19 voorbij is. De ECB heeft aangegeven de aankopen onder het
PEPP op flexibele wijze zullen worden uitgevoerd. Dit wil zeggen dat er
sprake kan zijn van schommelingen in de spreiding van aankoopstromen
in de tijd, over verschillende activacategorieën en over de verschillende
jurisdicties. Deze flexibiliteit biedt het Eurosysteem de mogelijkheid om te
reageren op volatiele marktomstandigheden. Er wordt verder geen
bovengrens of bandbreedte vastgesteld waarbinnen de flexibiliteit geldt.
Echter de voorwaarde blijft gelden dat de kapitaalsleutel het ankerpunt is
voor de toewijzing van cumulatieve netto-aankopen op voorraadbasis.
Daarnaast heeft de ECB aangegeven dat niet de voorziene omvang voor
PEPP (1.850 miljard) niet volledig hoeft te worden ingezet, indien de
instandhouding van gunstige financieringsvoorwaarden kan plaatsvinden
zonder benutting hiervan.
De leden van de CDA-fractie constateren dat ten aanzien van de gedachtewisseling over de relatie tussen de financiële en niet-financiële sector als
belangrijk aandachtspunt wordt genoemd het op het juiste moment
afbouwen van steun. Daarbij moet onderscheiden worden welke bedrijven
levensvatbare bedrijfsmodellen hebben en welke niet, en hoe de
financiële sector hierop voorbereid is. De leden van de CDA-fractie vragen
zich af wie deze beoordeling van wel/niet-levensvatbaarheid zal gaan
maken en op welk moment. Is dit de verantwoordelijkheid van banken,
hebben overheden hierin ook een rol, of anderszins? Ook zijn deze leden
benieuwd of hier niet al eerder over is nagedacht, zodat niet lange tijd
bedrijven in stand worden gehouden die ook zonder de coronacrisis niet
langer levensvatbaar waren geweest.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister bovendien om aan te
geven in hoeverre financiële instellingen die onder het toezicht van de
Europese instellingen en het SSM vallen te lijden hebben onder de
huidige Covid-crisis. Zij vragen de Minister of hij het nodig acht
stresstesten op te tuigen waarmee de weerbaarheid van Europese
financiële instellingen voor specifieke Covid-crisis gevolgen wordt
getoetst. Deze leden spreken de zorg uit over een domino-effect wanneer
er economische sectoren bezwijken onder de Covid-maatregelen en
vragen de Minister in hoeverre de huidige Europese mechanismen hier
tegen gewapend zijn.
Vooralsnog is de NPL-ratio nagenoeg gelijk gebleven. Verwacht wordt
echter dat het aantal NPLs weer zal oplopen wanneer de steunmaatregelen zullen worden afgebouwd. In het kader van COVID-19 hebben
toezichthouders in de EU reeds stresstesten uitgevoerd om de
weerbaarheid van banken te toetsen onder slechtere scenario’s. DNB laat
zien dat Nederlandse banken over het algemeen – zelfs in een negatief
scenario – het hoofd boven water houden, en pas in zeer zware scenario’s
kredietverlening moeten terugschroeven. De ECB toont dat ook de
Europese bankensector als geheel weerbaar is tegen de economische
gevolgen van COVID-19. Tegelijkertijd liet de ECB vorig jaar in een analyse
voor de eurozone zien dat er in zeer zware scenario’s individuele Europese
banken zijn die hun kredietverlening zullen moeten terugschroeven, of in
problemen kunnen komen. In dat laatste geval zouden aanvullende
maatregelen van overheden noodzakelijk kunnen zijn. Het is goed om op
te merken dat deze scenario’s inmiddels zijn verouderd. Zo is de
verwachting dat dit jaar het herstel van de economie zal intreden. In de
zomer zal de Europese bankenautoriteit (EBA) een brede stresstest
uitvoeren voor de gehele EU in samenwerking met nationale toezichthouders en de ECB. De resultaten zullen naar verwachting eind deze
zomer gepubliceerd worden. Het is goed dat toezichthouders stresstesten
uitvoeren, omdat deze mogelijke kwetsbaarheden laten zien waar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

17

toezichthouders actie op kunnen ondernemen. Ik blijf de komende tijd in
nauw contact met DNB om te situatie te monitoren.
Het feit dat banken de eerste klappen van COVID-19 goed hebben kunnen
doorstaan is naar mijn mening mede ingegeven door de stappen die
afgelopen jaren zijn gezet. Banken hebben in de laatste jaren buffers
opgebouwd om deze tegenvallers op te kunnen vangen. De stresstesten
laten tegelijkertijd zien dat het onverminderd belangrijk blijft dat banken
scherp zijn op de opbouw van risico’s en daartoe tijdig en voldoende
maatregelen nemen. Hier ligt een belangrijke verantwoordelijkheid voor
banken.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister om een actuele stand van
de kapitaalbuffers van banken per lidstaat.
Een overzicht van de kapitaalbuffers per lidstaat vindt u in de EBA risk
dashboard op pagina 8 en 9.20
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd naar het Fit for 55%-pakket van
de Europese Commissie. Zij zijn het eens met het kabinet dat Europese
samenwerking op milieubelasting belangrijk is om klimaatproblematiek
effectief te kunnen aanpakken. Dit om een gelijk speelveld te creëren en
weglekeffecten te voorkomen. Kan het kabinet iets zeggen over het
Europese krachtenveld op dit gebied?
De leden van de CDA-fractie vragen naar het Europese krachtenveld ten
aanzien van Europese samenwerking op het gebied van milieubelastingen. Het merendeel van de lidstaten is voorstander van Europese
samenwerking op het terrein van milieubelastingen. Het krachtenveld ten
aanzien van de specifieke voorstellen uit het Fit for 55%-pakket is nog niet
geheel duidelijk. Dit is mede afhankelijk van hoe de voorstellen eruit
komen te zien.
De gedachtewisseling van agendapunt «Thematische discussie over
aanpassingen bij grote economische schokken in de eurozone – inzichten
van de COVID-19-crisis» wordt gevoerd op basis van een notitie van de
Europese Commissie, die op het moment van schrijven van de geannoteerde agenda nog niet beschikbaar was. De leden van de CDA-fractie
vragen de Minister deze notitie aan het verslag van deze eurogroep toe te
voegen.
De stukken op basis waarvan de discussies zullen worden gevoerd in de
informele Ecofinraad zijn reeds verzonden naar uw Kamer.21
De Minister geeft in de geannoteerde agenda aan dat het te lang geven
van steun negatieve effecten voor de economie kan hebben. De leden van
de CDA-fractie vragen de Minister dit standpunt nader toe te lichten,
bovendien vragen deze leden of de Minister van mening is dat de
Europese Commissie landen moet aanspreken op een te ruim steunpakket. Vindt de Minister dat dergelijke aanbevelingen deel moeten
uitmaken van de Europese begrotingscyclus en bijvoorbeeld opgenomen
zouden moeten worden in semester?
Gedurende een economische schok is het belangrijk dat de overheid
anticyclisch beleid voert om de negatieve impact op de economie te
20

https://www.eba.europa.eu/sites/default/documents/files/document_library/
Risk%20Analysis%20and%20Data/Risk%20dashboard/Q4%202020/972092/
EBA%20Dashboard%20-%20Q4%202020.pdf
21
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1756

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

18

beperken. De steunmaatregelen dienen echter gericht en tijdelijk te zijn en
wanneer de economische omstandigheden het toelaten dient de steun
geleidelijk te worden afgebouwd. De huidige crisis is nog niet voorbij en
er is nog steeds sprake van een grote mate van onzekerheid, waardoor het
huidige stimulerend beleid door lidstaten gerechtvaardigd is. Naar
verwachting zal de Commissie in het voorjaar in het kader van de
landspecifieke aanbevelingen in het Europees Semester lidstaten
oproepen tijdig steunmaatregelen af te bouwen en terug te keren naar
prudent begrotingsbeleid.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
agenda van de komende Ecofinraad. De leden van de SP-fractie vragen de
Minister naar het beoordelingskader voor de Nederlandse stemintenties
per lidstaat. Zij willen weten wat de harde eisen zijn en zij willen weten
wat de appreciaties zijn. De leden van de SP-fractie vragen de Minister of
de analyse klopt dat de uitdaging bij het herstelfonds vooral ligt bij de
uitvoering, in plaats van het introduceren van hervormingen op papier.
Meerdere lidstaten hebben reeds hun herstelplan ingediend bij de
Europese Commissie. De Europese Commissie is nu aan zet om de
plannen te beoordelen en heeft hier twee maanden de tijd voor. De
Europese Commissie toetst de plannen aan alle vereisten uit de
RRF-verordening. Indien de Commissie tot een positieve beoordeling
komt, zal zij een voorstel doen voor een uitvoeringsbesluit van de Raad,
waarmee een plan wordt goedgekeurd. De Raad moet het uitvoeringsbesluit binnen een maand goedkeuren, en doet dit op basis van gekwalificeerde meerderheid.
Het kabinet streeft ernaar binnen twee weken nadat de Commissie een
concept uitvoeringsbesluit heeft gedeeld met de Raad, een appreciatie
hiervan aan de Tweede Kamer te sturen. Over het proces omtrent het
beoordelen van de plannen bent u op 3 mei jl. geïnformeerd.22 Aangezien
de plannen nu nog niet definitief zijn en veel plannen niet in het Engels
zijn ingediend, is het van belang te wachten op de uitvoeringsbesluiten
van de Europese Commissie om tot een kabinetsappreciatie van de
plannen te komen. Het wordt daarnaast een uitdaging de concept
uitvoeringsbesluiten in een korte tijd volledig en tot in detail te appreciëren. De kabinetsappreciatie zal zich dan ook richten op de maatregelen
in de plannen die de landspecifieke aanbevelingen adresseren. Het
kabinet is van mening dat goede mijlpalen en doelen in de plannen
noodzakelijk zijn om de implementatie van de plannen te waarborgen.
Met bezorgdheid vragen de leden van de SP-fractie de Minister naar het
feit dat leningen met voorwaarden van de RRF (of SURE) populair zijn,
terwijl leningen van het ESM zonder voorwaarden door geen enkele
lidstaat worden gebruikt. De leden willen weten wat dit zegt over het ESM.
Kunnen de lidstaten niet goedkoper lenen op de kapitaalmarkt? Wat vindt
de Minister van het feit dat de Commissie haar eigen schuldagentschap
opbouwt, terwijl de eurozone al een schuldagentschap heeft, namelijk het
ESM? De leden vragen de Minister wat de strategische prioriteiten van
Nederland in de discussie over afbetaling van de leningen. Of wordt dit
simpelweg overgelaten aan volgende generaties?
Voor sommige lidstaten geldt dat zij tegen lagere rentes kunnen lenen op
kapitaalmarkten in vergelijking met de verwachte rentes van de leningen
van de RRF, SURE en het ESM en om deze reden geen aanvraag doen
22

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1753

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

19

voor deze Europese instrumenten. Het is niet aan mij om te speculeren
over de nadere overwegingen van lidstaten die mogelijk ten grondslag
liggen aan het wel of niet aanvragen voor specifieke instrumenten. De
Pandemic Crisis Support kredietlijn van het ESM is beschikbaar voor alle
lidstaten op basis van gestandaardiseerde voorwaarden en voorlopige
beoordelingen. Steun mag uitsluitend gebruikt worden voor de kosten
van gezondheidzorg, genezing en preventie om de lidstaten te helpen
effectief te reageren op de COVID-19 pandemie.
Het MFK-akkoord bevat een budget voor de rentebetalingen van het RRF
tot en met 2027. Als de envelop voor deze rentebetalingen groter is dan
benodigd, zal het overschot voor het eind van het MFK worden benut voor
de eerste aflossingen op de Unieleningen. Ook de opbrengst van
eventuele nieuwe eigen middelen zullen worden gebruikt voor dergelijke
aflossingen. Los hiervan start de aflossing van deze leningen in 2028 en
zullen vanaf dan dus opgenomen worden in de EU-begroting. Tenzij
hiervoor middels besparingen ruimte wordt gevonden in deze toekomstige begrotingen, zal dit leiden tot hogere afdrachten van de lidstaten. De
Kamer zal middels een BNC-fiche geïnformeerd worden over de
bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit van het voorstel van de
Europese Commissie voor een nieuwe financieringsstrategie voor de
financiering van NextGenerationEU.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister of het klopt dat er door de
Ecofinraad wordt toegewerkt naar een gecoördineerde exitstrategie voor
steunmaatregelen. Zij vragen hierbij naar de Nederlandse prioriteiten. Op
welke wijze wil de Minister de financiële stabiliteit bewaken bij de afbouw
van steunmaatregelen?
In EU-verband wordt regelmatig gesproken over de afbouw van steunmaatregelen, ten behoeve van een zo gecoördineerd mogelijk aanpak.
Uiteindelijk is het aan lidstaten zelf om te bepalen op welk moment ze
steunmaatregelen afbouwen of intrekken. Nederland pleit voor een
geleidelijke maar tijdige afbouw van steunmaatregelen. Wanneer
steunmaatregelen te snel worden afgebouwd, kan het risico op faillissementen en het aantal probleemleningen op bankbalansen toenemen. Met
het oog op de financiële stabiliteit acht het kabinet het van belang dat
banken en toezichthouders risico’s tijdig herkennen en voldoende
voorzieningen treffen voor probleemleningen.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister naar de opvatting van het
IMF dat overheidssteun dit jaar nog niet moet worden afgebouwd, maar
zelfs moet worden verhoogd. Zij willen zijn mening hierover horen.
Het IMF adviseert dat, totdat de pandemie onder controle is gebracht,
begrotingssteun flexibel en ondersteunend moet blijven voor de
gezondheidszorg, huishoudens, levensvatbare bedrijven en het bredere
economisch herstel. Ook adviseert het IMF om steunpakketten gaandeweg
steeds beter te richten. Sinds het begin van die crisis, inmiddels ruim een
jaar geleden, heeft het kabinet vergaande maatregelen genomen om de
economische schok op te vangen. Het kabinet informeert de Kamer op
korte termijn over het vervolg op het steun- en herstelpakket.
De leden van de SP-fractie willen weten of er ook gesproken wordt over
inflatieontwikkelingen in de eurozone.
Een bespreking van de inflatieontwikkelingen staat niet op de agenda voor
de aankomende Eurogroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

20

Zij vragen de Minister te verklaren waarom instituten waarschuwen voor
grote tekorten bij bedrijven en tegelijkertijd niet alle steunmaatregelen
van overheden in landen volledig worden opgenomen.
De COVID-19-crisis heeft een ernstige economische schok veroorzaak
waardoor de economie in de Europese Unie volgens de Spring Forecast23
in 2020 met 6,1% is gekrompen. Deze economische neergang heeft ook
zijn weerslag gehad op de omzetten en liquiditeit van bedrijven die door
de crisis zijn getroffen. De huidige crisis is nog niet voorbij en er is nog
steeds een grote mate van onzekerheid waardoor de steunmaatregelen
gerechtvaardigd zijn. Om deze steunmaatregelen zo effectief mogelijk te
laten zijn en de opname ervan te optimaliseren, moeten deze gericht zijn,
en geleidelijk verschuiven van noodsteun naar maatregelen gericht op
een blijvend herstel en de juiste prikkels geven tot werk en toekomstbestendige bedrijfsmodellen.
De leden van de SP-fractie willen weten of er verdere maatregelen nodig
zijn om banken pro-actiever te laten handelen op een mogelijke stijging
van niet-presterende leningen (NPL’s).
Vooralsnog heeft deze crisis niet geleid tot een toename van het aantal
NPLs. Dit kan meerdere oorzaken hebben. Overheden en centrale banken
hebben grootschalige maatregelen genomen om de reële economie te
ondersteunen. Banken hebben voor veel klanten tijdelijke betalingsmoratoria ingesteld. Pas wanneer moratoria aflopen, en blijkt dat klanten niet
kunnen betalen, zullen NPLs langzaam zichtbaar worden op bankbalansen. Ik vind het in die context van belang nogmaals te benadrukken dat
in de EU de afgelopen jaren een omvangrijk pakket aan maatregelen is
genomen om, niet alleen de bestaande NPLs terug te dringen, maar ook
toekomstige NPLs te voorkomen. Ook zijn strengere afspraken gemaakt
voor beheer van NPLs wanneer deze zich toch voordoen. Een belangrijk
onderdeel van risicoreductie is dat wanneer NPLs zich voordoen, hier
tijdig en voldoende op wordt voorzien. Daarmee zijn banken in staat om
verliezen op deze NPLs op te vangen. Sinds 2017 hebben toezichthouders
hiertoe aanvullende maatregelen genomen en aangekondigd. Zo stelt de
ECB strengere vereisten aan het nemen van voorzieningen, en hebben
toezichthouders leidraden gepubliceerd hoe NPLs te beheren. Daarmee
wordt voorkomen dat NPLs zich opstapelen, en verliezen opbouwen. In
2019 is er ook een verordening aangenomen die minimale verliesdekking
voor NPLs afdwingt. Hierdoor zijn er minimumeisen van kracht voor
wanneer en onder welke omstandigheden er voorzieningen genomen
moeten worden voor NPLs. Banken dienen hierdoor sneller te voorzien,
en daarmee zijn zij in staat verliezen op NPLs op te vangen. Anticiperend
op een mogelijke toename van het aantal NPLs beraamt de Commissie
zich op verdere stappen om NPLs verder aan te pakken. Ik deel de wens
van de Commissie dat er nu al proactief op Europees niveau wordt
nagedacht over een nieuw actieplan, en zal daarbij het belang blijven
benadrukken van voldoende voorzieningen.
Ook willen de leden van de SP-fractie weten wat de inbreng van de
Minister wordt bij het debat over groene belastingen. Wordt hierbij ook
gesproken over de richtlijn energiebelastingen?
Er zal tijdens de Informele Ecofinraad, in het kader van de bespreking over
«Green Recovery: the future of environmental taxation in the EU»
mogelijk ook worden gesproken over de Richtlijn energiebelastingen.
Zoals hierboven aangegeven, staat het kabinet positief tegenover een
23

https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-performance-and-forecasts/
economic-forecasts/spring-2021-economic-forecast_en#documents

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

21

herziening van de Richtlijn energiebelastingen. Het voorstel bevat
waarschijnlijk het verhogen van minimumtarieven en het beperken van de
ruimte voor vrijstellingen om zo een grotere bijdrage te leveren aan
CO2-reductie.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister naar uitspraken van de heer
Enria, voorzitter van de Supervisory Board van de ECB, dat de interne
risicobeoordeling bij veel banken niet op orde is. Wat gaan de Eurogroep
en de toezichthouders hieraan doen?
Dhr. Enria heeft op zes mei 2021 een interview gegeven over de stand van
zaken van de Europese bankensector.24 In dit interview noemt hij dat de
ECB banken gevraagd heeft om het kredietrisico in de context van de
Covid-19 crisis beter in te schatten. Hij geeft aan dat hij tevreden is met de
geboekte resultaten, maar dat nog steeds 40% van de banken in haar
risico-inschatting achterblijft bij de verwachtingen van de ECB.
De ECB identificeert dat banken met name stappen kunnen zetten in de
identificatie van kredietrisico en stimuleert banken om dit aan te pakken.
Het is van belang dat banken de mogelijke risico’s in de context van de
Covid-19 crisis aanpakken en de ECB besteedt hier veel aandacht aan. Dat
acht ik inderdaad ook van belang.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister of het passend is, met het
oog op mogelijke stijgingen van NPL’s, dat banken wederom dividend
mogen uitkeren. Zij vragen de Minister de toezichthouders hierop te laten
bevragen.
De ECB heeft na het uitbreken van de Covid-19 crisis de banken gevraagd
om alle dividendbetalingen op te schorten tot in ieder geval eind
december 2020. Vanaf januari staat de ECB dividendbetalingen onder
bepaalde voorwaarden toe. Tegelijkertijd verwacht zij nog steeds dat
banken deze betalingen in ieder geval tot september in grote mate
beperken. De ECB heeft aangegeven de situatie de komende periode te
blijven monitoren en vanaf september waar nodig de verwachtingen rond
dividenduitbetalingen aan te passen. Ik vind het van belang dat er daarbij
een zorgvuldige afweging wordt gemaakt.
De leden van de SP-fractie vragen de Minister of hij de oproep van banken
om de implementatie van Basel III verder uit te stellen steunt.
Ik acht verder uitstel van de implementatie van Bazel 3.5 niet wenselijk. De
Covid-19 crisis illustreert juist het belang van een goed gekapitaliseerde
bankensector en daarmee het belang van de implementatie van Bazel 3.5.
Om de gevolgen van de Covid-19 crisis mee te nemen heeft het Basel
Committee on Banking Supervision (BCBS) daarnaast de implementatietermijnen van Bazel 3.5 al met een jaar uitgesteld. Tenslotte bevatten de
implementatietermijnen een lang ingroeipad tot 1 januari 2028. Dit
ingroeipad voorziet in voldoende tijd voor banken om aan de nieuwe
vereisten te voldoen. Het kabinet roept de Europese Commissie dan ook
actief op om tijdig haar voorstel voor de implementatie van Bazel 3.5 te
presenteren.

24

«Interview with Reuters», European Central Bank, 6 mei 2021. https://
www.bankingsupervision.europa.eu/press/interviews/date/2021/html/
ssm.in210506~ec5fa1bcac.en.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

22

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
GroenLinks
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de
geannoteerde agenda. Zij hebben een aantal vragen over de daarin
genoemde en aangelegen thema’s.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben een aantal vragen over de
verduurzaming van de financiële sector. Zij vragen allereerst naar de
nieuwe Sustainable Finance Strategy, die de Europese Commissie
aankomende zomer zal publiceren. Op welke manier maakt Nederland
zich er voor en achter de schermen hard voor dat deze agenda voldoende
ambitieus zal zijn? Kan meer gezegd worden over de aard van het
(ambtelijke) contact dat hierover gaande is? En kan het kabinet bevestigen
dat de pijlers transparantie over duurzaamheidsrisico’s, meer focus op
reductie van vervuilende investeringen in plaats van enkel meer groen, en
een rechtvaardige verliesverdeling, conform de initiatiefnota Snels c.s., in
zijn inzet voor en achter de schermen leidend zijn?
Na de publicatie van de nieuwe Sustainable Finance Strategy van de
Europese Commissie zal het kabinet de Kamer middels een BNC-fiche een
uitgebreide appreciatie van de voorstellen geven en de Kamer nader
informeren over de Nederlandse inzet. Daarbij zal de inzet, zoals uiteengezet in de kabinetsreactie op de initiatiefnota Snels c.s.25 en de reactie op
de EU-consultatie van deze hernieuwbare duurzame financieringsstrategie26, leidend zijn.
Zo heeft Nederland in de consultatiereactie hoofdprincipes die belangrijk
zijn voor de strategie geformuleerd, zoals juiste prijsprikkels voor groene
investeringen, transparantie en standaardisatie van duurzaamheidsinformatie binnen alle elementen in de investeringsketens en de aandacht voor
capaciteitsopbouw en kennisdeling. Ook is het kabinet voorstander van
reductie van vervuilende investeringen. Mede dankzij de Nederlandse
inzet is afgesproken dat de Europese Commissie voor 31 december 2021
met een rapport komt over de wenselijkheid van een taxonomie voor
economische activiteiten die het milieu schaden. Het kabinet acht hiervoor
een verbreding van de taxonomie wenselijk en zal zich hier dan ook voor
inzetten. Een algemene taxonomie kan financiële instellingen en toezichthouders namelijk helpen bij het in kaart brengen van duurzaamheidsrisico’s.
Nederland draagt voornoemde lijnen ook in (ambtelijke) contacten uit.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen het kabinet naar de groene
taxonomie. Wat is de kabinetsappreciatie van de door de Commissie
recentelijk gepresenteerde gedelegeerde handelingen ten aanzien van de
groene taxonomie? En kan het kabinet bevestigen dat het zich er
aankomend najaar in EU-verband hard voor gaat maken om fossiele
brandstoffen, zoals gas, en kernenergie buiten de standaarden van de
groene taxonomie te houden?
Het kabinet zal de Kamer binnenkort via een afzonderlijke brief haar
appreciatie van de Europese duurzame taxonomie en de Nederlandse
inzet daarbij doen toekomen.
Nederland heeft altijd gepleit27 en zal blijven pleiten voor een technologieneutrale, science-based taxonomie, waarin economische activiteiten aan
de hand van wetenschappelijke criteria worden beoordeeld. Nederland
25

Kamerstuk 35 446, nr. 3
Kamerstuk 22 112, nr. 2900
27
Kamerstuk 32 013, nr. 243
26

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

23

acht het in de totstandkoming van de taxonomie van belang dat technologieën niet bij voorbaat worden uitgesloten, omdat een wetenschappelijk
onderbouwde taxonomie leidt tot een objectieve verduurzaming van de
financiële sector. Die inzet strookt met de taxonomieverordening.
In de huidige technische uitwerking wordt voor elektriciteitsproductie een
drempelwaarde gehanteerd van 100gram CO2/kWh. Elektriciteitsproductie
onder deze drempelwaarde wordt duurzaam geacht. In de praktijk halen
aardgascentrales die drempelwaarde niet. Eerder gelekte conceptuitzonderingen t.a.v. elektriciteitsopwekking op basis van aardgas, zitten
niet in deze uitwerking. De Commissie heeft aangekondigd op het
onderwerp aardgas terug te komen. Het kabinet wil vasthouden aan de
huidige drempelwaarde van 100gram CO2/kWh.
Overigens toont de realiteit dat aardgas momenteel nog een grote rol
speelt in de Nederlandse energiemix, die niet zomaar is uitgespeeld. Het
versneld afschakelen van het Groningse gas tot eind 2022 en de Nederlandse gasexportverplichtingen tot 2029 resulteren de komende jaren in
een verhoogde Nederlandse import van aardgas en mogelijk in aanvullende investeringen in de gasinfrastructuur.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen naar de effecten van het
gegeven dat de deadline voor de implementatie van de BRRD II-richtlijn
niet gehaald is. Zij vragen hierbij zowel naar de effecten van het mislopen
van de deadline voor implementatie zelf, als ook naar verdere acties
vanuit de Europese Commissie richting Nederland wegens het mislopen.
Het Europeesrechtelijk kader voor afwikkeling van banken en beleggingsondernemingen volgt voor, kort gezegd, grote banken uit de verordening
SRMR II, die rechtstreekse werking heeft. Voor de overige banken en
beleggingsondernemingen volgt het kader uit de richtlijn BRRD II die in de
Nederlandse rechtsorde moet worden geïmplementeerd. De implementatiedeadline daarvoor verliep op 29 december 2020. De Europese
Commissie heeft Nederland inmiddels (op 3 februari 2021) in gebreke
gesteld (nr.2021/0078) waarmee de infractieprocedure is gestart. Het
niet-tijdig implementeren van de BRRD II heeft tot gevolg dat bepaalde
bevoegdheden uit het kader voor afwikkeling door DNB pas na de
implementatie kunnen worden uitgeoefend. Op 7 april 2021 is het
implementatievoorstel voor advies aangeboden aan de Raad van State.
Nadat de Raad van State advies heeft uitgebracht, zal het wetsvoorstel ter
implementatie van BRRD II zo snel mogelijk worden ingediend bij de
Tweede Kamer.
De voorbereiding van het wetsvoorstel heeft langer geduurd dan
gebruikelijk vanwege de omvang, techniciteit en complexiteit van de
richtlijn. Uit openbare informatie kan worden afgeleid dat ook een groot
deel van de andere Europese lidstaten (het voltooien van) de implementatie van de BRRD II nog niet hebben genotificeerd bij de Europese
Commissie.28
De leden van de GroenLinks-fractie vragen naar de herstelplannen van
andere lidstaten. Zij vragen met welk beoordelingskader het Ministerie
van Financiën over plannen van andere lidstaten een oordeel zal vormen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen daarbij speciaal aandacht voor
de mate waarin investeringen groen zijn. Erkent de Minister het risico dat
daadwerkelijke plannen in mindere mate groen zijn dan zij doen
voorkomen, en de quota niet halen, bijvoorbeeld omdat in het Europese
deel van de plannen extra ingezet wordt op klimaat maar dit in het
28

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/NIM/?uri=CELEX:32019L0879

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

24

nationale deel juist ontbreekt? De leden van de GroenLinks-fractie
verwijzen hier onder andere naar de Green Recovery Tracker van het
Wuppertal Instituut en denktank E3G. Op welke manier zou hier in de
beoordeling van de kwaliteit van plannen om een groen herstel mogelijk
te maken op toegezien worden?
Meerdere lidstaten hebben reeds hun herstelplan ingediend bij de
Commissie. De Commissie is nu aan zet om de plannen te beoordelen en
heeft hier twee maanden de tijd voor. De Commissie toetst de plannen
aan alle vereisten uit de RRF- verordening. Eén van de eisen is dat binnen
een plan minimaal 37% van de middelen aan klimaatdoelen moet worden
besteed. De methode voor het bijhouden van de bestedingen aan dit doel
is opgenomen in de bijlage van de verordening, waarbij een gedetailleerde onderverdeling is gemaakt naar het type besteding dat meetelt, en
in welke mate (voor 0, 40 of 100%). De vereisten uit de RRF-verordening
hebben alleen betrekking op de maatregelen die worden gefinancierd uit
de RRF. Uitbetaling vindt pas plaats als de mijlpalen en doelen worden
gehaald die vooraf in het herstelplan zijn opgenomen. Het staat lidstaten
vrij om daarnaast naar eigen inzicht plannen op te stellen voor investeringen die uit nationale begrotingen worden gefinancierd. De Green
Recovery Tracker speelt geen rol in de beoordeling van de kwaliteit van de
plannen door de Europese Commissie.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen wat de consequenties zijn voor
de plannen als blijkt dat de groene en digitale quota niet gehaald worden.
Verschillende landen kiezen in hun plannen voor quota die dicht boven
het afgesproken minimum liggen. Een situatie kan dan ontstaan waarbij,
door het niet succesvol implementeren van een relatief klein onderdeel
van bijvoorbeeld een klimaatplan, het gehele quotum niet gehaald wordt.
Slaat de tranchering van het uit te keren geld op dat moment terug enkel
op het subdeel of op een groter deel? Hoe werkt dit in de techniek, zo
vragen deze leden.
Volgens de RRF-verordening moeten de maatregelen ten bate van
klimaatdoelen die lidstaten opnemen in hun herstelplan tenminste 37%
van de totale omvang van het herstelplan beslaan. Deze eis heeft dus
betrekking op de planfase. De uitbetaling van middelen vindt plaats op
basis van het bereiken van mijlpalen en doelen die vooraf worden
vastgesteld. Deze mijlpalen en doelen, en daarmee de uitbetaling, worden
verspreid over de implementatieperiode (2021–2026). Mochten sommige
mijlpalen en doelen niet worden bereikt, dan zal een deel van de middelen
niet worden uitbetaald.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Minister het met hen
eens is dat de grotere pool aan Europese safe assets nu bijdraagt aan de
economische beleidsdoelen van de EU, waaronder een sterke internationale positie van de euro, en het verkleinen van het aanbod van
Europese safe assets na 2028 juist weer contrair zou zijn met deze doelen.
Wat zijn daarvan de implicaties?
De NGEU-obligaties die de EU zal uitgeven vergroten de pool aan
Europese safe assets en kunnen op die manier bijdragen aan de internationale positie van de euro. Het kabinet is van mening dat versterking van
de internationale rol van de euro op zichzelf geen reden is om door te
gaan met de uitgifte van dergelijke obligaties. Een geleidelijke aflossing
van de NGEU-obligaties zal ook niet direct leiden tot een verzwakking van
de positie van de euro. Die positie is afhankelijk van diverse factoren, in
de eerste plaats de gezondheid van de individuele economieën van de
eurozone.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

25

De leden van de GroenLinks-fractie vragen of Nederland op enig moment
heeft overwogen om grensoverschrijdende plannen voor te bereiden in
het kader van het RRF. Waarom is hier in de voorbereiding uiteindelijk wel
of juist niet voor gekozen? En wat zijn op dit punt in de toekomst de
afwegingen?
Er is een ambtelijke verkenning uitgevoerd naar de mogelijke inhoud van
een Nederlands Recovery and Resilience Plan (RRP). De verkenning
betreft zowel hervormingen en investeringen waartoe dit kabinet sinds
1 februari 2020 heeft besloten als additionele investeringen die een
volgend kabinet kan treffen. Bij de verkenning is getoetst aan de eisen en
voorwaarden voor een herstelplan zoals beschreven in de RRF-verordening. De RRF-verordening voorziet in de mogelijkheid om grensoverschrijdende projecten op te nemen in een herstelplan. Lidstaten worden
gevraagd om in hun herstelplannen aan te geven of hiervan sprake is. Dit
is echter geen verplichting. Het is aan de formerende partijen om te
besluiten welke maatregelen een plek krijgen in een Nederlands RRP.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de reactie van het kabinet op
de aanbeveling van het IMF in de regionale outlook om komend jaar 375
miljard euro extra aan publieke middelen in de Europese economie te
investeren (nog los van Herstelfondsmiddelen). Welke rol speelt deze
aanbeveling in de strategische discussie over het herstel?
Gedurende de crisis is het belangrijk dat overheden stimulerend beleid
voeren om de negatieve impact op de economie te beperken. Op
Europees niveau zijn hiertoe een aantal maatregelen getroffen. In maart
2020 heeft de Raad ingestemd met het voorstel van de Europese
Commissie29 om de algemene ontsnappingsclausule te activeren. Deze
clausule biedt lidstaten de maximale flexibiliteit binnen het Stabiliteits- en
Groeipact om de economie tijdens de crisis te ondersteunen. Daarnaast
biedt het ongekend grote Europese herstelinstrument Next Generation EU
(NGEU) een aanzienlijke stimulans voor investeringen, waarvan de
middelen uit NGEU de komende jaren zullen worden uitgekeerd Het
kabinet is van mening dat er binnen de EU voldoende mogelijkheden zijn
om de benodigde investeringen te doen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen het kabinet te reageren op de
analyse van de heer Enria, voorzitter van de Supervisory Board van de
ECB, over het gegeven dat een significant aantal Europese banken (twee
van de vijf banken heeft volgens de toezichthouder tekortkomingen) hun
risicoclassificatie niet op orde heeft en dat er zelfs banken zijn die
doelbewust niet transparant zijn over de risico’s.
Op zes mei 2021 is dhr. Enria geïnterviewd door persbureau Reuters over
de Europese bankensector.30 In dit interview geeft hij aan dat twee van de
vijf banken nog niet aan de verwachtingen van de ECB voldoen als het
gaat om de kwaliteit van methoden om kredietrisico’s in te schatten. Dhr.
Enria geeft aan dat hij over het algemeen tevreden is over de voortgang
die geboekt is, maar dat hij zorgen heeft over de banken die achterblijven.
De ECB wil banken via de ontwikkeling van zogenoemde good practices
stimuleren hun risico-inschatting te versterken. Ik deel het belang van
goede risico-inschatting van banken en juich het toe dat de ECB hier
verder stappen in zet.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen het kabinet een economische
duiding en politieke appreciatie van de recente inflatieontwikkelingen in
29
30

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52020DC0123&from=EN
Interview met Reuters (europa.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

26

Nederland en Europa en de effecten daarvan op de Europese obligatiemarkten.
De inflatie in de eurozone zoals gemeten in de jaar-op-jaar groei van de
geharmoniseerde prijsindex is in april uitgekomen op 1,6%. De inflatie
stijgt hiermee naar het hoogste niveau sinds april 2019. Een belangrijk
deel van de inflatie wordt gedreven door een stijging van de grondstofprijzen. De grondstofprijzen daalden na aanvang van de coronacrisis sterk
maar liggen inmiddels alweer op een hoger niveau dan voor de crisis.
Aangezien bij de inflatiemeting het niveau van de prijsindex wordt
vergeleken met het niveau van 12 maanden geleden heeft dit patroon een
grote invloed op de inflatie. Zo wordt ca. 1% van de inflatie van 1,6% van
april bepaald door de energieprijzen31. Deze invloed op de inflatie zal na
verloop van tijd wegebben. Volgens hetzelfde mechanisme zal de tijdelijke
verlaging van de BTW in Duitsland tussen juli en december 2020 de
komende periode een opwaarts effect hebben op de inflatie. De ECB schat
dit effect op ca 0,2% in 202132. Tenslotte heeft ook de wijziging in het
uitgavenpatroon als gevolg van Covid-19 een invloed op de inflatie. Het
gewichten van goederen en diensten in de geharmoniseerde prijsindex
worden elk jaar in januari bijgesteld naar aanleiding van de consumptie in
het afgelopen jaar. Dit betekent dat het gewicht van producten waarvan de
consumptie aanzienlijk is gedaald zoals vakanties is afgenomen waardoor
de prijsdaling van deze producten ook een minder grote invloed heeft op
de inflatie. De ECB schat dit effect op de inflatie op ca. 0,3% punt in januari
202133.
In totaal verwacht de ECB volgens haar raming van maart jl. dat de inflatie
gedurende 2021 geleidelijk oploopt naar 2% en om daarna weer terug te
vallen naar 1% als het effect van tijdelijke factoren als de energieprijzen en
de BTW-verlaging verdwijnt34. Vervolgens voorziet de ECB een geleidelijke stijging van de inflatie naar 1,4% in 2023.
Een hogere inflatie kan ook leiden tot een stijging van de rentes op
Europese obligatiemarkten. Bij een hogere inflatie kan de ECB in de
toekomst sneller de beleidsrente verhogen. Daarnaast kan bij een hogere
inflatie (volatiliteit) het risico op inflatie toenemen en kunnen investeerders hiervoor een hogere nominale compensatie vereisen, wat ook
leidt tot een stijging van de rente. Het precieze effect van deze factoren is
afhankelijk van de verwachtingen op de financiële markten over de
inflatieontwikkeling en het rentebeleid van de ECB.
De GroenLinks-fractie vraagt waarom Nederland geen aanvraag heeft
gedaan voor geld uit het Europese solidariteitsfonds voor natuurrampen,
te meer omdat andere landen tientallen miljoenen uit dit fonds ontvangen
hebben in het licht van de COVID-pandemie.
Nederland heeft geen aanvraag gedaan voor financiële steun uit het
Solidariteitsfonds. Er was in de maanden april en mei 2020, toen de
aanvragen zijn gedaan, een grotere urgentie bij andere lidstaten voor
financiële steun. Nederland heeft toen ook aangeboden om andere zwaar
getroffen lidstaten financieel te ondersteunen. Ook dacht Nederland op
dat moment ook al dat de beschikbare pot niet genoeg zou zijn voor
iedereen. Verder was bekend dat de minder rijke landen voorrang zouden
krijgen bij de verdeling van het fonds. In Nederland was er op dat moment
meer sprake van vraag naar benodigde materiële zaken dan naar
financiële steun.
31

Eurostat (2021) Annual Inflation up to 1,6% in euro area link
ECB (2020) The role of indirect taxes in euro area inflation and its outlook (europa.eu)
ECB (2021) 2021 HICP weights and their implications for the measurement of inflation
(europa.eu)
34
ECB (2021) ECB staff macroeconomic projections for the euro area, March 2021 (europa.eu)
32
33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

27

De leden van de GroenLinks-fractie vragen of het kabinet kan ingaan op
de juridische houdbaarheid, bijvoorbeeld bezien door de Wereldhandelsorganisatie, van een ambitieuze Carbon Border Adjustment Mechanism
(CBAM) op het moment dat de CO2-uitstoot van economische activiteiten
binnen de EU in onvoldoende mate hetzelfde belast worden. Wat betekent
dit voor de opstelling van Nederland ten aanzien van de samenhang
tussen de herziening van ETS en introductie van het CBAM?
Het kabinet is van mening dat een voorstel voor een CBAM WTO-conform
moet zijn en de Europese Commissie heeft aangegeven hiermee rekening
te houden. Het is van belang dat het non-discriminatiebeginsel, dat
belangrijk is voor WTO-conformiteit, gewaarborgd wordt. De wisselwerking tussen de CBAM en de herziening van de ETS en als gevolg
daarvan de juridische houdbaarheid kan pas worden beoordeeld als
duidelijk is hoe de voorstellen eruit zin. Het kabinet zal hierover een
standpunt innemen zodra de inhoud van deze voorstellen bekend is.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of het kabinet het eens is met
Fabio Penetta, lid van het ECB-bestuur, die stelt dat de EU werk zou
moeten maken van een belasting op het energieverbruik van cryptovaluta.
Is het kabinet het met de heer Penetta eens dat deze discussie gevoerd
moet worden en is zij bereid zich in deze discussie constructief op te
stellen?
Zowel het delven als aanhouden van crypto activa is in Nederland
(indirect) belast met energiebelasting. Immers, zowel voor het delven als
aanhouden van cryptoactiva wordt elektriciteit verbruikt. Het verbruik van
elektriciteit is in Nederland belast met energiebelasting. In de EU dient het
gebruik van elektriciteit ook belast te worden vanwege de Richtlijn
Energiebelastingen. De relevante discussie in de EU is daarom vooral wat
het minimumtarief voor de belasting op elektriciteit zou moeten zijn. Dit is
een discussie die gevoerd zal worden naar aanleiding van het voorstel van
de Europese Commissie voor de herziening van de Energiebelastingrichtlijn. Nederland is voor verhoging van de minimumtarieven.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de Partij
voor de Dieren
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben enkele
opmerkingen en vragen.
De leden van de PvdD-fractie zijn ervan op de hoogte dat 37% van de
Recovery and Resilience Facility, het omvangrijkste budget uit het
EU-herstelfonds, duurzaam moet worden besteed. Zoals bekend vinden
de leden van de PvdD-fractie dat het EU-Herstelfonds geheel in het teken
moet staan van duurzaamheid. Zij waren al bezorgd over de onduidelijke,
multi-interpretabele duurzaamheidscriteria, waardoor lidstaten in grote
mate zelf konden bepalen wat duurzaam is. Nu hebben ze er ook kennis
van genomen dat de herstelplannen die de lidstaten hebben ingediend
zeer verwarrend en onvergelijkbaar zijn. Dat maakt het lastig te beoordelen of de plannen wel echt duurzaam zijn. Volgens de Green Recovery
Tracker komen de landen niet op 37% uit, ook al zeggen sommige landen
dat ze boven dat percentage zitten. Klopt het dat het kabinet voor de eigen
beoordeling afgaat op het oordeel van de Europese Commissie? Welk
beoordelingskader zal de Minister hanteren om de plannen te beoordelen
op duurzaamheid? Kan hij het beoordelingskader met de Kamer delen?
Op welke manier gaat hij voorkomen dat de plannen in werkelijkheid
greenwashing zijn? Mist hij momenteel nog informatie om tot een goede
beoordeling te komen van de plannen? Zo ja, welke? Is hij bereid om dit te
bespreken in de Eurogroep/Ecofinraad van 21 en 22 mei 2021? Is hij bereid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

28

om voor de appreciatie van de plannen in kaart te brengen hoeveel extra
gigawatt aan wind- en zonne-energie de plannen van de lidstaten gaan
opleveren, per lidstaat en in totaal?
De Commissie is nu aan zet om de plannen te beoordelen en heeft hier
twee maanden de tijd voor. De Commissie-beoordeling vormt het
uitgangspunt voor de kabinetsappreciatie. De Commissie toetst de
plannen aan alle vereisten uit de RRF- verordening, waaronder de eis dat
binnen een plan minimaal 37% van de middelen aan klimaatdoelen moet
worden besteed. De methode om de klimaatbijdrage te meten zoals
opgenomen in de bijlage van de RRF-verordening is gebaseerd op het
RIO-marker systeem van de OESO en binnen het MFK wordt deze
methode voor het cohesiebeleid reeds in de Common Provisions
Regulation (CPR) toegepast. Het is binnen het MFK de meest gedetailleerde bestaande methode voor het meten van klimaatbijdragen. Hierbij
worden meer dan 140 investeringscategorieën onderscheiden, en
verbonden aan een klimaatmarker van 0%, 40% of 100%, afhankelijk van
de mate waarin ze bijdragen aan klimaatdoelstellingen. Projecten met 40%
dragen in principe nog steeds bij aan het behalen van deze doelstellingen,
alleen minder of minder direct dan projecten met een 100% marker.
Daarmee is het risico op greenwashing volgens het kabinet beperkt. Bij de
beoordeling van plannen wordt niet bijgehouden hoeveel extra gigawatt
aan wind- en zonne-energie die plannen opleveren. Het kabinet is ook niet
in staat om die berekening te doen.
Indien de Commissie tot een positieve beoordeling van de plannen komt,
zal zij een voorstel doen voor een uitvoeringsbesluit van de Raad,
waarmee een plan wordt goedgekeurd. De Raad moet het uitvoeringsbesluit binnen een maand goedkeuren, en doet dit op basis van gekwalificeerde meerderheid. Het kabinet streeft ernaar binnen twee weken nadat
de Commissie een concept uitvoeringsbesluit heeft gedeeld met de Raad,
een appreciatie hiervan aan de Tweede Kamer te sturen.
De leden van de PvdD-fractie merken verder op dat het Internationaal
Energie Agentschap (IEA) een rapport heeft opgesteld ter ondersteuning
van de klimaattop die in november in Glasgow zal worden gehouden.
Volgens dit rapport zijn er enorme inspanningen nodig om de opwarming
van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Volgens het rapport
moeten oliemaatschappijen helemaal stoppen met investeren in de
exploratie van nieuwe olie- en gasvelden, kunnen er geen nieuwe
kolencentrales worden bijgebouwd en moet er jaarlijks vanaf 2030 1.020
gigawatt vermogen aan wind- en zonne-energie bij komen.35 Deelt de
Minister de analyse dat wanneer de plannen van lidstaten hier niet op
zien, de plannen onvoldoende bijdragen aan het klimaat? Is de Minister
bereid om na te gaan of de plannen van de lidstaten hierop zien? Is hij
bereid om deze vraag voor te leggen tijdens de Eurogroep/Ecofinraad van
21 en 22 mei 2021?
De Commissie toetst plannen aan de eis dat minimaal 37% van de
middelen aan klimaatdoelen moet worden besteed. Dit minimumpercentage kan op diverse manieren worden gehaald, waaronder door te
investeren in wind-of zonne-energie. Daarnaast geldt de voorwaarde dat
de middelen uit de RRF niet mogen worden uitgegeven aan activiteiten
die het klimaat of milieu significant schaden, het zogenaamde «do no
significant harm principe». Op grond van de RRF-verordening kan echter
niet worden opgelegd dat oliemaatschappijen stoppen met investeren in
de exploratie van nieuwe olie- en gasvelden, en er geen nieuwe kolencentrales worden bijgebouwd.
35

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/iea-oliemaatschappijen-moeten-nu-volledigstoppen-met-investeren-in-nieuwe-olie-en-gasvelden~ba301c064/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

29

De leden van de PvdD-fractie zijn van mening dat het afbouwen van
fossiele subsidies prioriteit heeft, omdat dit overduidelijk haaks staat op
klimaatbeleid. Is de Minister bereid om na te gaan of lidstaten maatregelen treffen om belastingvrijstellingen voor het gebruik van fossiele
brandstoffen voor bedrijven af te schaffen of duurzaam te hervormen? Is
de Minister bereid om deze vraag voor te leggen tijdens de Eurogroep/
Ecofinraad van 21 en 22 mei 2021?
Ik zal zeker aandacht vragen voor de noodzaak van het inperken van
belastingverminderingen voor het gebruik van fossiele brandstoffen voor
bedrijven op Europees niveau. Het kabinet staat positief tegenover het
aangekondigde herzieningsvoorstel van de Richtlijn energiebelastingen
van de Europese Commissie met daarin waarschijnlijk het voorstel tot
verhogen van minimumtarieven en tot het beperken van de ruimte voor
vrijstellingen om zo een grotere bijdrage te leveren aan CO2-reductie.
De leden van de PvdD-fractie denken dat niet alleen de plannen, maar ook
de uitvoering erg belangrijk is. Zij vragen zich af: hoe zullen we straks
weten of en in welke mate de miljarden uit het EU-herstelfonds die voor
verduurzaming moesten worden ingezet, bij hebben gedragen aan het
klimaat? Hoe wordt het toezicht op de uitvoering geregeld? Is de Minister
bereid om dit te bespreken tijdens de Eurogroep/Ecofinraad van 21 en
22 mei 2021? Wat wordt de Nederlandse inbreng ten aanzien van het
toezicht en evaluatie? Is hij bereid om het idee van een tussentijdse
evaluatie te bespreken in de Eurogroep/Ecofinraad van 21 en 22 mei 2021?
Lidstaten kunnen twee keer per jaar een verzoek doen tot uitbetaling van
middelen op grond van het behalen van de mijlpalen en doelen die op
voorhand in een herstelplan zijn vastgelegd. Deze mijlpalen en doelen
hebben betrekking op zowel investeringen als hervormingen. Ze worden
per specifiek beleidsterrein geformuleerd, dus ook voor de klimaatdoelen.
Een mijlpaal is daarbij een kwalitatieve indicator, zoals een aangenomen
wet. Een doel is een kwantitatieve indicator, zoals het aantal gebouwde
eenheden. Indien de Commissie niet positief oordeelt over de voortgang
op mijlpalen en doelen, zal zij geen besluit nemen tot uitbetaling van
middelen op basis van deze mijlpalen en doelen. De RRF-verordening
voorziet al in een evaluatierapport, dat de Commissie voor 31 juli 2022
moet publiceren. Daarin moet o.a. een kwantitatieve beoordeling van de
bijdrage van herstelplannen aan het klimaatdoel worden gegeven.
Gedurende de implementatie zal bovendien met zogenaamde common
indicators en een scoreboard bijgehouden worden in hoeverre de diverse
doelen van de RRF worden bereikt.
De leden van de PvdD-fractie zijn op de hoogte van de ontwikkelingen van
nieuwe EU-voorstellen om verdere klimaatverandering tegen te gaan. Het
is hen opgevallen dat er op nationaal niveau belastingvoordelen voor
bedrijven rond energiegebruik zijn geregeld die incompatibel zijn met
deze voorstellen. Dit kan de Europese en internationale klimaatsamenwerking bedreigen. Het zou bijvoorbeeld niet uit te leggen zijn als de EU
een CO2-grensmechanisme introduceert waardoor er over bepaalde
producten een heffing aan de grens wordt geheven, terwijl lidstaten die
producten op nationaal niveau binnenlands blijven subsidiëren. Kan de
Minister een overzicht geven van deze producten waar Nederland
belastingvoordelen voor heeft geregeld? Kan hij ook een overzicht geven
van producten waar de andere lidstaten belastingvoordelen voor hebben
geregeld, uitgesplitst naar lidstaat?
Een overzicht van de regelingen die van invloed kunnen zijn op het
gebruik van fossiele brandstoffen is reeds gegeven in de brief «Financiële
prikkels voor fossiele brandstoffen» die de Minister van Economische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

30

Zaken en Klimaat, mede namens de staatsecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst, op 14 september jl. naar uw Kamer heeft verzonden.36 Een
vergelijkbaar overzicht voor alle lidstaten heb ik niet beschikbaar. Wel is in
de evaluatie van de energiebelasting zoals naar uw Kamer verzonden op
20 april jl. in kaart gebracht in hoeverre verschillende regelingen ook van
toepassing zijn in een aantal van de ons omringende landen.37
De leden van de PvdD-fractie denken dat de vrijstellingen voor fossiele
brandstoffen en het degressieve tariefstructuur in de energiebelasting niet
verenigbaar zijn met de vergroeningsbeweging die de EU wil doorzetten
en denken dat die de besluitvorming rond en uiteindelijk ook de
uitvoering van EU-voorstellen waar het kabinet positief tegenover staat, in
de weg kan zitten. Dit, terwijl het kabinet vaak juist aangeeft dat klimaatverandering het beste kan worden aangepakt door internationale
samenwerking. Is de Minister ook van mening dat het onwenselijk is als
Nederlandse vrijstellingen en subsidies voor fossiele brandstoffen
internationale samenwerking op het gebied van klimaat in de weg zitten?
Op welke manier gaat hij dit voorkomen? Wordt er op ambtelijk niveau al
gekeken naar de samenstelling van het pakket Belastingplan 2022? Welke
bouwstenen uit de bouwstenenrapporten voor een beter belastingstelsel
zouden volgens de Minister kunnen bijdragen aan fiscale vergroening?
Met andere woorden: wat is de exitstrategie van het kabinet op het gebied
van fossiele subsidies en wordt daar al aan gewerkt, zodat onze fossiele
subsidies internationale en Europese samenwerking niet in de weg zitten?
In tegenstelling tot de leden van de PvdD verwacht ik niet dat het feit dat
Nederland op dit moment vrijstellingen kent voor bepaald gebruik van
fossiele brandstoffen die internationale samenwerking op het gebied van
klimaat in de weg zit. De huidige Richtlijn energiebelastingen laat ruimte
voor het hanteren van deze vrijstellingen en de meeste lidstaten van de
EU hanteren daarom ook dezelfde vrijstellingen. Dat onderstreept het
belang van het aankomende voorstel van de Europese Commissie voor
herziening van de richtlijn op dit vlak. Die herziening biedt de kans om
gelijktijdig in alle lidstaten dergelijke regelingen in te perken om zo de
beprijzing van brandstofverbruik te verbeteren en daarmee de energiebelastingen een sterkere bijdrage te laten leveren aan het halen van de
klimaatdoelen. Ten aanzien van nationale stappen voor verdere fiscale
vergroening ligt het voor de hand dat een volgend kabinet daarin keuzes
maakt.
Het kabinet zegt vaak dat klimaatbeleid het beste op internationaal of
EU-niveau kan worden aangepakt, maar internationale of EU-samenwerking op het gebied van klimaat wordt bedreigd door nationale fossiele
subsidies. Is de Minister bereid om de noodzaak van het afschaffen van
fossiele subsidies in de Eurogroep/Ecofinraad te bespreken? Wat wordt de
Nederlandse inbreng precies?
Ik zal zeker aandacht vragen voor de noodzaak van het inperken van
belastingverminderingen voor het gebruik van fossiele brandstoffen voor
bedrijven op Europees niveau. Het kabinet staat positief tegenover het
aangekondigde herzieningsvoorstel van de Richtlijn energiebelastingen
van de Europese Commissie met daarin waarschijnlijk het voorstel tot
verhogen van minimumtarieven en tot het beperken van de ruimte voor
vrijstellingen om zo een grotere bijdrage te leveren aan CO2-reductie.
De leden van de PvdD-fractie merken tot slot op dat zij er kennis van
hebben genomen dat het volgens ECB-lid Fabio Panetta tijd is dat de EU
36
37

Kamerstuk 32 813, nr. 566
Kamerstuk 31 239, nr. 330.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

31

gaat nadenken over energiebelastingen op crypto activa. Wat vindt de
Minister van dit idee? Zijn er mogelijkheden om dit op nationaal niveau te
regelen? Zou hij hierop kunnen voorsorteren bij het Pakket belastingplan
2022?
Zowel het delven als aanhouden van crypto activa is in Nederland belast
met energiebelasting. Dit komt omdat in Nederland het verbruik van
elektriciteit belast is met Energiebelasting en zowel het delven als
aanhouden van crypto activa elektriciteit kost. Op dit moment is er in
Nederland dus al sprake van een belasting op het energieverbruik dat
gepaard gaat met op crypto activa. Voorsorteren in het Pakket Belastingplan 2022 is dan ook niet nodig.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van Volt
De leden van de fractie van Volt hebben kennisgenomen van de voor dit
schriftelijk overleg geagendeerde stukken en hebben daar opmerkingen
bij en vragen over.
Als eerste merken de leden van de Volt-fractie op dat, daar het formeren
onbedoeld lang kan duren, zij het onverantwoord achten om geen
plannen in te dienen voor het coronaherstelfonds. De vraag is dan ook
wanneer de demissionaire Minister dan wel de Kamer aan de slag mag
om te werken aan deze plannen. Hier is geen kabinet voor nodig,
missionair dan wel zakelijk. Een parlement dat zich zakelijk in het
algemeen belang opstelt is, zo merken de leden van de Volt-fractie op,
voldoende om robuuste plannen in te dienen die aan de zes punten van
de voorwaarden voldoen. De leden van de Volt-fractie vragen of de
Minister dit deelt, en zo ja, hoe gestart kan worden door een groep van
mensen die nadenken over de mogelijke plannen die invulling geven aan
de hervormingen die Nederland moet doen.
Het kabinet wil een stevig en ambitieus plan indienen. Daarom is ervoor
gekozen de indiening van het plan aan het nieuwe kabinet te laten. Zo
behoudt een volgend kabinet de ruimte om te kiezen welke hervormingen
en investeringen een plek krijgen in het nationale plan voor de komende
jaren en vergroot dit het draagvlak voor de implementatie ervan. Het
kabinet heeft opdracht gegeven tot een ambtelijke verkenning naar de
mogelijke inhoud van een Nederlands herstelplan, waarin kansrijke
maatregelen in kaart gebracht worden. Op technisch niveau zijn hierover
momenteel gesprekken met de Commissie.
Ten tweede merken de leden van de Volt-fractie op dat zij nergens in de
stukken zijn tegengekomen wat de stand van zaken is inzake werkloosheid, en dan specifiek jeugdwerkloosheid. Wat zijn de cijfers en wat zijn de
plannen om die aan te pakken? Anders blijven we van crisis naar
labbekakkerige groei naar crisis tot geen groei sukkelen. De leden van de
Volt-fractie achten het tijd om werkloosheid en specifiek jeugdwerkloosheid aan te pakken. Ook in Nederland zijn er jongeren die door
onderwijs en stages een achterstand hebben gelopen en mogelijk meer
kans lopen om werkloos te raken. Maar vooral in andere Europese landen
waren deze problemen nog niet opgelost voor de Coronapandemie daar
hard toesloeg. De leden van de Volt-fractie ontvangen graag een reactie
hierop van de Minister.
Het bewerkstelligen van economisch herstel is nu prioriteit. Het
aanpakken van werkloosheid en jeugdwerkloosheid is daar een belangrijk
onderdeel van. Het kabinet zet zich o.a. via het aanvullend sociaal pakket38

38

Kamerstuk 35 420, nr. 134

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

32

hiervoor in; één van de bouwstenen is specifiek gericht op de bestrijding
van jeugdwerkloosheid.
De arbeidsmarktgevolgen van de coronacrisis voor jongeren zijn groot (zie
in de tabel hieronder enkele cijfers over werkloosheid en jeugdwerkloosheid in Europa). Jongeren hebben vaak een flexibel contract of
werken in sectoren die hard getroffen zijn door de crisis, zoals de horeca.
Ook schoolverlaters hebben in deze tijd minder kansen op een eerste
baan. Met de Aanpak Jeugdwerkloosheid zetten gemeenten, scholen en
andere partners zich in om jongeren te ondersteunen naar vervolgonderwijs of werk. Het gaat hierbij om werkloze jongeren, jongeren die met
werkloosheid worden bedreigd en schoolverlaters met een groot risico op
werkloosheid. Dit zijn recente en aankomende schoolverlaters zonder
startkwalificatie uit het voortgezet speciaal onderwijs (vso) en praktijkonderwijs (pro) en jongeren die voortijdig school hebben verlaten (vsv).
Alsook jongeren uit het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) met weinig
arbeidsmarktperspectief.
De centrumgemeenten van de 35 arbeidsmarktregio’s hebben middelen
gekregen voor het coördineren van een regionale aanpak van de
jeugdwerkloosheid. De regio’s kunnen daarbij gebruikmaken van
verschillende budgetten uit het steun- en herstelpakket. Voor de schoolverlaters met een groot risico op werkloosheid zijn er daarnaast specifieke, financiële middelen beschikbaar voor scholen en gemeenten om
nazorg en vroegtijdige begeleiding naar vervolgonderwijs of werk te
bieden (in totaal € 342 miljoen).
Ook in EU verband is er aandacht voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid. Zo is eind 2020 een Europese Raadsaanbeveling39 aangenomen
over het versterken van de jongerengarantie. Doel van deze aanbeveling
is ervoor te zorgen dat alle jongeren tot 30 jaar binnen vier maanden
nadat zij werkloos zijn geworden of het formele onderwijs hebben
verlaten, een deugdelijk aanbod krijgen voor een baan, vervolgonderwijs,
een leerlingplaats of een stage. Nederland heeft deze Raadsaanbeveling
gesteund.
Werkloosheid, in % van de
beroepsbevolking1

Jeugdwerkloosheid
(15–24 jaar),
in % van de
beroepsbevolking van
dezelfde
leeftijd2

Country

2020

2021

2022

2020

European Union
Euro area
Belgium
Bulgaria
Czechia
Denmark
Germany
Estonia
Ireland
Greece
Spain
France
Croatia
Italy
Cyprus

7,1
7,8
5,6
5,1
2,6
5,6
3,8
6,8
5,7
16,3
15,5
8
7,5
9,2
7,6

7,6
8,4
6,7
4,8
3,8
5,5
4,1
7,9
10,7
16,3
15,7
9,1
7,2
10,2
7,5

7
7,8
6,5
3,9
3,5
5,2
3,4
6,3
8,1
16,1
14,4
8,7
6,6
9,9
7,2

15,3
14,2
8,0
11,6
7,5
17,9
15,3
35,0
38,3
20,2
21,1
29,4
18,2

39

EUR-Lex – 32020H1104(01) – EN – EUR-Lex (europa.eu)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

33

Werkloosheid, in % van de
beroepsbevolking1

Country
Latvia
Lithuania
Luxembourg
Hungary
Malta
Netherlands
Austria
Poland
Portugal
Romania
Slovenia
Slovakia
Finland
Sweden
1
2

Jeugdwerkloosheid
(15–24 jaar),
in % van de
beroepsbevolking van
dezelfde
leeftijd2
2020

2021

2022

2020

8,1
8,5
6,8
4,3
4,3
3,8
5,4
3,2
6,9
5
5
6,7
7,8
8,3

8,2
8,3
7,4
4,3
4,3
4,3
5
3,5
6,8
5,2
5
7,4
7,6
8,2

6,9
7,1
7,3
3,8
3,8
4,4
4,8
3,3
6,5
4,8
4,8
6,6
7,2
7,5

14,9
19,6
23,2
12,8
10,7
9,1
10,5
10,8
22,6
17,3
14,2
19,3
21,4
23,9

Bron: Lenteraming Europese Commissie 2021
Bron: Eurostat

De leden van de Volt-fractie maken komen, ten derde, bij het punt van
NextGenerationEU. Wat wordt op dit moment gedaan in de verschillende
landen, en ook in Nederland, om de economie niet alleen te herstellen,
maar vooral ook voor de jonge generaties duurzaam en robuust in te
richten?
Next Generation EU is een tijdelijk Europees instrument dat moet helpen
om de economische en sociale schade ten gevolge van de COVID-19-crisis
te herstellen en economieën veerkrachtiger te maken. Lidstaten hebben
de mogelijkheid om een nationaal herstelplan in te dienen die door de
Europese Commissie worden beoordeeld op basis van de vereisten die
zijn opgenomen in de RRF-verordening waarover u in de brief van 3 mei jl.
bent geïnformeerd40. De investeringen en structurele hervormingen die in
de plannen zijn opgenomen moeten erop gericht zijn het groeipotentieel
te vergroten en een duurzaam herstel van economieën mogelijk te maken.
Daarbij is het een eis dat plannen speciale aandacht besteden aan de
jonge generaties. Tijdens het debat met de Eerste Kamer over het Eigen
Middelen Besluit op 18 mei jl. (Handelingen II 2020/21, nr. 37, Debat
goedkeuring nieuw Eigen Middelenbesluit van de Europese Unie) heb ik
tevens toegezegd om bij de aankomede Eurogroep de Commissie te
vragen naar het onderzoeken van de intergenerationele balans van NGEU.
Een vierde onderwerp van de Volt-fractie betreft de prognose voor de
eurozone. De leden van de Volt-fractie blijven erbij dat sturen op lage
werkloosheid en meer economische groei de eurozone robuuster zal
maken dan sturen op begrotingsdisciplines. Zeker nu ook meer landen
zich afzetten tegen die disciplines, zijn deze variabelen aan de beurt om
goed te gemonitord te worden. Wat is het perspectief van de Minister
hierop?
De huidige crisis laat zien dat de Europese begrotingsregels voldoende
flexibiliteit bevatten om in te spelen op de economische situatie. Met
steun van Nederland is de algemene ontsnappingsclausule binnen het
40

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1753

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

34

Stabiliteits- en Groeipact geactiveerd, waardoor lidstaten ongehinderd
door numerieke begrotingsnormen hun begrotingstekorten konden laten
oplopen. Het kabinet is van mening dat steunmaatregelen tijdelijk en
gericht moeten worden ingezet, en niet mogen leiden tot een structurele
verslechtering van de overheidsfinanciën. Zodra de omstandigheden het
toelaten zal een terugkeer naar prudent begrotingsbeleid noodzakelijk zijn,
om de houdbaarheid van de overheidsschulden op middellange termijn te
waarborgen. Daarnaast is het van belang dat lidstaten in de EU aandacht
blijven besteden aan het versterken van hun economieën om duurzame
economische groei en de weerbaarheid te vergroten. Hiertoe biedt Next
Generation EU, en de Recovery and Resilience Facility als belangrijkste
onderdeel daarvan, tot en met 2026 een aanzienlijke impuls. Dit biedt de
kans om de begrotingsdiscipline in de EU te herstellen terwijl er
voldoende aandacht is voor economische groei.
Ten vijfde maken de leden van de Volt-fractie opmerkingen over de
fiscaliteit.
Belastingen, belastingen en nogmaals belastingen. Het is onacceptabel, zo
merken de leden van de Volt-fractie op, dat Amazon 44 miljard euro omzet
boekte in Europa, en vanuit Luxemburg een aftrekpost van 56 miljoen
euro toegekend kreeg. Dit bedrijf, zoals zovele, profiteert van onze
werkers, onze digitale infrastructuur en onze consumenten met de best
georganiseerde interne markt die toegang geeft tot 450 miljoen
Europeanen. Dit bedrijf krijgt geld omdat het geld verdient. Gekker kun je
het haast niet bedenken. Is het kabinet het eens met deze opvatting? Zo ja,
wil de Minister dan met zijn collega-Ministers praten over deze vorm van
economische ondermijning van Europa? Als wij willen dat er in de
toekomst werkers zijn, consumenten zijn en digitale infrastructuur is,
moeten mensen worden geschoold, moet infrastructuur worden
aangelegd en dan moeten mensen geld hebben om te kunnen besteden.
Daarom is het beste dat deze bedrijven ook hun maatschappelijke bijdrage
gaan leveren. Is de Minister het ook eens met deze opvatting? Zo ja, wil de
Minister werk gaan maken van het invoeren van Europese belastingen
voor multinationals en Big Tech zodat dit soort constructies uit
Luxemburg eindelijk kan stoppen? De leden van de Volt-fractie merken dat
we deze gezamenlijke belastingen nodig hebben vanuit rechtvaardigheid.
Het zijn collectieve maatschappelijke bijdragen. En daarbij helpt het de EU
om met haar eigen middelen investeringen te doen voor het groener en
vitaler maken van de EU voor welzijn en welvaart van Europeanen. Graag
ontvangen zij een reflectie van het kabinet.
Om te beginnen zou ik het belang willen benadrukken dat iedereen, ook
grote bedrijven, hun eerlijke deel aan belastingen dienen bij te dragen.
Het aanpakken van belastingontwijking is een belangrijk onderwerp en
één van de speerpunten van dit kabinet. Dit kabinet heeft veel gedaan
tegen belastingontwijking en wil de aanpak van belastingontwijking
voortvarend voortzetten, met name op het gebied van de digitaliserende
economie. De uitdagingen die hiermee samenhangen en die ook door de
fractie Volt in hun vraag worden benoemd, zijn door de nieuwe, digitale
economie vaak wereldwijd van aard en kunnen het beste worden
aangepakt door middel van internationale afspraken, zowel in de
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) als
in de Europese Unie (EU). In het Inclusive Framework (IF) van de OESO
wordt gestreefd om medio 2021 met een overeenkomst te komen over
Pijler 1 (herverdeling heffingsrechten) en Pijler 2 (internationaal minimumbelastingtarief). Op basis van deze uitkomst zal de Europese Commissie
met richtlijnvoorstellen komen om deze mondiale oplossingen te
implementeren in de nationale wetgeving van lidstaten. Op deze manier
wordt er een gelijk speelveld gecreëerd binnen de EU over de precieze
toepassing. Daarnaast zal de Europese Commissie deze zomer een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

35

richtlijnvoorstel publiceren over een digitale dienstenbelasting. Deze
voorstellen zullen bijdragen aan het tegengaan van belastingontwijking.
Het kabinet steunt deze initiatieven en zal de voorstellen die daaruit
voortkomen met een positieve grondhouding beoordelen. De vraag of
dergelijke belastingen of heffingen geschikt zijn om te dienen als eigen
middel voor de financiering van de EU-begroting moet los worden gezien
van de eventuele introductie van de richtlijnvoorstellen zelf. De Commissievoorstellen voor nieuwe eigen middelen zullen door het kabinet na
publicatie via een BNC-fiche worden beoordeeld op hun eigen merites.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-07, nr. 1758

36