4
Vragenuur: Vragen Visser
Vragen van het lid Visser aan de minister van Veiligheid en
Justitie over het bericht "De wet zit rechters in de weg".

Mevrouw Visser (VVD):
Voorzitter. Rijden onder invloed van drank of drugs of door
rood rijden en met 80 kilometer al append achter het stuur
door een woonwijk scheuren, is niet normaal. Dat vind ik
en dat vinden gelukkig de meeste mensen. Daarom is het
belangrijk dat wij verkeershufters niet alleen kunnen
oppakken, maar ook strafrechtelijk aanpakken. In een groot
interview in De Telegraaf afgelopen zaterdag stelde raadsheer Buruma dat er grote verschillen zitten tussen de
straffen die het Openbaar Ministerie eist en de straffen die
daadwerkelijk door de rechter worden opgelegd. Dat zien
wij ook terug in de cijfers. Uit onderzoek blijkt dat 65% van
alle slachtoffers van verkeersdelicten vindt dat er te lage
straffen zijn opgelegd.
In het interview worden twee dingen gesteld. Allereerst
wordt gesteld dat het alleen maar anders kan als de wet
wordt aangepast. In de tweede plaats moet het Openbaar
Ministerie minder valse verwachtingen wekken. Dat is
eigenlijk wel de wereld op zijn kop. Hiermee wordt de suggestie gewekt dat de rechters in Nederland worden
gedwongen om lagere straffen of überhaupt geen straf
meer op te leggen, omdat het OM in zijn eis roekeloosheid
te vaak gebruikt als onderbouwing van de strafeis, terwijl
er gewoon van roekeloos rijden sprake is. Het gaat om
mensen die willens en wetens anderen in gevaar brengen.
Wij zien dat het Openbaar Ministerie zijn best doet om aan
te sluiten bij de verwachtingen die wij hier met elkaar hebben geuit door het opstellen van de Wegenverkeerswet,
namelijk het keihard kunnen aanpakken van verkeershufters,
mensen die anderen keer op keer willens en wetens in
gevaar brengen. Dat doet geen recht aan het rechtvaardigheidsgevoel en evenmin aan het doel en de wens van de
wetgever. Kan de minister aangeven hoe het zit? Moeten
wij de wet aanpassen om ervoor te zorgen dat er daadwerkelijk strengere straffen komen en, zo ja, wanneer kunnen
wij zo'n aanpassing verwachten? Of is er iets anders aan
hand? Zou de minister kunnen aangeven wat er in dat geval
moet gebeuren? Welke acties heeft de minister ondernomen
of kan hij nog ondernemen om ervoor te zorgen dat wij dit
soort lieden, deze verkeershufters, daadwerkelijk kunnen
aanpakken?

Minister Blok:
Voorzitter. Er kan geen misverstand over bestaan dat bij
ernstige verkeersdelicten de daders streng moeten worden
aangepakt. Het signaal van de heer Buruma was niet het
eerste signaal over mogelijke onduidelijkheden in de wet.
Dat was dan ook de reden voor mijn voorganger om het
WODC te vragen om een onderzoek in te stellen naar de
manier waarop straffen worden opgelegd bij ernstige verkeersdelicten. Dat onderzoek is breed opgezet. Het gaat
zowel in op de eis als op de feitelijke strafoplegging als op
de omstandigheden die daarbij het afwegingskader vormen
voor de rechter en het Openbaar Ministerie. Daar gaat ook
de vraag van mevrouw Visser op in. Expliciet bekijkt het

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Visser

WODC ook of er juridische knelpunten zijn, of de formulering van de wet misschien niet helder genoeg is.
Het onderzoek zal nog dit voorjaar afgerond worden. Op
grond van de uitkomsten ga ik om de tafel zitten met het
Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht, dus ook met
de Hoge Raad, de werkgever van de heer Buruma. Als het
onderzoek en het gesprek dat erop volgt aanleiding geven
om de wet te wijzigen, omdat die verduidelijkt zou moeten
worden, dan zal ik de Kamer daar zeker een voorstel voor
doen.
Mevrouw Visser (VVD):
Ik dank de minister voor de beantwoording. Het onderzoek
van het WODC is ons bekend, maar ik ga toch even door
op de uitspraak van de heer Buruma dat de wet gewoon
anders moet. Herkent de minister dit geluid van de heer
Buruma, die heel helder aangeeft dat de wet gewoon aangepast moet worden? Herkent de minister de stelling dat
het Openbaar Ministerie minder valse verwachtingen moet
wekken? Daarmee wordt eigenlijk gezegd dat rechters niet
anders kunnen, terwijl het Openbaar Ministerie volgens de
VVD gewoon zijn werk doet om mensen die willens en
wetens anderen op de weg in gevaar brengen, verkeershufters, te kunnen aanpakken. Als ik hoor dat wij eerst gaan
wachten op het WODC-onderzoek en denk aan de duur van
wettelijke trajecten, dan zijn wij zo twee jaar verder. Wat
de VVD betreft moeten we dit soort lieden gewoon kunnen
aanpakken en moet dat ook eerder.
Welke maatregelen kan de minister op dit moment al
nemen? Is hij bereid om in gesprek te gaan met de rechterlijke macht, maar ook met het Openbaar Ministerie, om te
kijken hoe het werk om verkeershufters aan te pakken op
dit moment beter kan? Het is niet alleen een kwestie van
strafrechtelijke aanpak, maar ook van de handhaving ervoor.
Hoe zorgen wij ervoor dat wij dit soort lieden kunnen
oppakken? Er kwamen signalen naar boven over een verminderd aantal alcoholcontroles. Kan de minister ingaan
op de manier waarop wij de handhaving aan de voorkant
kunnen versterken om drank- en drugsrijders, verkeershufters, hoe je ze ook wilt noemen, gewoon te kunnen aanpakken?
Minister Blok:
De punten die de heer Buruma noemt, liggen precies op
tafel bij het WODC. Moet de wet aangepast worden? Moet
de manier waarop het Openbaar Ministerie daarmee omgaat
aangepast worden? Dat gebeurt in hoog tempo. Ik gaf al
aan dat het onderzoek er dit voorjaar komt. Het is mij tot
op heden wel gelukt om in een veel kortere tijd dan twee
jaar met de Kamer, die daar ook een rol in speelt, tot wetgeving te komen. Maar dan moeten wij er wel voor zorgen
dat die wetgeving dit probleem ook oplost. Toen de wet
vijftien jaar geleden gemaakt werd, is er naar ik aanneem
ook gedacht dat hij zou helpen. Nu moet hij dus ook echt
goed worden. Ik voel alle urgentie die mevrouw Visser ook
voelt, dus twee jaar lijkt mij wel een hele termijn.
Mevrouw Visser ging ook in op de verkeershandhaving en
doelde waarschijnlijk op het bericht van vorige week over
de verkeersfuiken. De politie heeft aangegeven dat de
klassieke verkeersfuik niet meer effectief is, omdat mensen
elkaar via Twitter of Facebook waarschuwen. Daarom is de
politie overgegaan tot andere, individuele controles. Die

7 februari 2017
TK 49

49-4-1

komen in de metingen niet terug. Verkeersfuiken kun je
veel makkelijker registreren dan individuele metingen. Ook
hiervoor geldt dat de politie, net als ik, de aanpak van
alcohol in het verkeer echt een topprioriteit vindt. Het is
echt onacceptabel dat mensen met een slok op achter het
stuur kruipen.
De voorzitter:
Tot slot.

Minister Blok:
Zorgvuldigheid zeker, het onderzoek vindt nu al plaats, maar
ik heb er wel haast mee. Dat zei ik ook tegen mevrouw
Visser. Vandaar mijn ambitie om voor de zomer niet alleen
het onderzoek gedaan te hebben, maar ook met de betrokken partijen — de rechtspraak, de Hoge Raad en het Openbaar Ministerie — de conclusies van dat onderzoek omgezet
te hebben in concrete daden. Als daarvoor een wetswijziging naar de Kamer moet, dan heb ik ook daar haast mee.

Mevrouw Visser (VVD):
Dank. Ik ken de minister als bewindspersoon die er korter
dan twee jaar over doet om een wetsvoorstel naar de Kamer
te brengen. Dat hebben we vooral op het woondossier
gemerkt en ik proef die ambitie nu ook. Ik roep de minister
op om hier inderdaad zo snel mogelijk werk van te maken.
Ik ben ook blij met de toezegging dat alcohol in het verkeer
een prioriteit is en blijft voor zowel de politie als de minister.
De heer Van Helvert (CDA):
Heel fijn dat de VVD nu ook duidelijk zegt dat dit een prioriteit is. Ik hoor de minister dat ook namens het kabinet zeggen. Feit is wel dat de afgelopen vier jaar vooral is ingezet
op massaflitsen op de A2 om de staatskas te vullen, terwijl
het specifiek zoeken van de verkeershufter niet is gebeurd.
Wat de minister nu toezegt aan onderzoeken is prima, maar
de vraag van het CDA is: wat kunnen we nu al doen, per
direct, om over te gaan van het massaflitsen om de staatskas te vullen, op het specifiek zoeken van de verkeershufter?
Daar zouden we nu al mee kunnen beginnen. Wat kan de
minister daar nu al aan doen?
Minister Blok:
De politie heeft nu juist aangegeven dat ze dat doen, maar
dat ze, omdat ze geconcludeerd hebben dat de oude
methode van de fuiken niet meer werkt, zijn overgegaan
op slimmere, modernere controles. Het zou wel heel raar
zijn als wij hier vanuit Den Haag tegen de diender op straat
gingen zeggen: we delen jouw conclusie niet; hoewel jij
constateert dat die fuiken niet meer werken, vinden wij dat
je toch fuiken moet gaan organiseren. Als de mensen op
straat zeggen dat de fuiken niet meer werken en dat ze het
daarom anders gaan aanpakken, met dezelfde prioriteit om
alcoholmisbruik in het verkeer keihard aan te pakken, vind
ik het juist cruciaal dat ze daar de ruimte toe krijgen.
Mevrouw Belhaj (D66):
Ik heb een aanvullende opmerking, want D66 vindt het
afschuwelijk als zo veel slachtoffers het gevoel hebben dat
ze tekort worden gedaan. We vinden het ook afschuwelijk
als rechters moeten aangeven dat iets wat wij als wetgever
hebben bedacht, eigenlijk niet goed werkt. Ik wil naar aanleiding van de VVD-inzet een definitieve check doen. Klopt
het dat de minister zegt dat er eerst degelijk onderzoek
wordt gedaan naar wat er precies aan de hand is, alvorens
maatregelen worden genomen die wellicht het realiseren
van goede uitspraken opnieuw zouden kunnen belemmeren? Klopt het dat hij zorgvuldigheid bepleit en de tijd wil
nemen, alvorens met nieuwe wetsvoorstellen te komen?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Visser

7 februari 2017
TK 49

49-4-2