Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 710 XVIII

Jaarverslag en slotwet van Wonen, Wijken en
Integratie 2010

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE (XVIII)
Aangeboden 18 mei 2011

kst-32710-XVIII-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

2

Realisaties van de uitgaven naar artikelen voor 2010 (x € 1 000)

Algemeen: 41 378
Rijkshuisvesting:
65 118
Kennis en ordening wonen,
wijken en integratie:
9 929
Integratie niet-westerse
migranten:
424 447

Onverdeeld: 0
Stimuleren krachtige
steden, vitale wijken en
voldoende woningbouw:
490 441

Stimuleren van duurzame
kwaliteit van woningen,
gebouwen en bouwwerken:
67 947

Garanderen van keuzemogelijkheden
en betaalbaarheid op de woningmarkt:
2 733 600

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

3

Realisaties van de ontvangsten naar artikelen voor 2010 (x € 1 000)

Algemeen: 491
Rijkshuisvesting: 14 881
Kennis en ordening wonen,
wijken en integratie: 0
Integratie niet-westerse
migranten:
22 064

Onverdeeld: 0
Stimuleren krachtige
steden, vitale wijken en
voldoende woningbouw:
70 421

Stimuleren van duurzame
kwaliteit van woningen,
gebouwen en bouwwerken:
5 014

Garanderen van
keuzemogelijkheden en
betaalbaarheid op
de woningmarkt:
447 739

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

4

Inhoudsopgave
blz.
A.

Algemeen
Dechargeverlening
LEESWIJZER

6
6
9

B.

Beleidsverslag 2010
Beleidsprioriteiten
BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1. Stimuleren krachtige steden, vitale wijken en
voldoende woningbouw
Artikel 2. Stimuleren van een duurzame kwaliteit van
woningen, gebouwen en bouwwerken
Artikel 3. Garanderen van keuzemogelijkheden en
betaalbaarheid op de woningmarkt
Artikel 4. Integratie niet-westerse migranten
Artikel 5. Kennis en Ordening Wonen, Wijken en Integratie
Artikel 6. Rijkshuisvesting
NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 95. Algemeen
Artikel 96. Onverdeeld
BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF

13
13
26

C.

D.

26
31
34
37
39
41
44
44
46
47

Jaarrekening
Baten-lastendienst: Rijksgebouwendienst (Rgd)
A. Beleidsdeel bij jaarverslag van de baten-lastendienst
Rgd
B. Financieel deel bij het jaarverslag van de batenlastendienst Rgd
Baten-lastendienst: Dienst van de Huurcommissie (DHC)

51
60

Bijlagen
Bijlage 1: Toezichtrelaties en ZBO’s / RWT’s
Bijlage 2: Extra-comptabel overzicht Grotestedenbeleid
2010

85
85

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

60
63
77

87

5

A. Algemeen: Aanbieding en dechargeverlening

A. ALGEMEEN
Dechargeverlening
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik het jaarverslag met betrekking tot de begroting van Wonen,
Wijken en Integratie (XVIII) over het jaar 2010 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet
2001 verzoek ik de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties decharge te verlenen over het
in het jaar 2010 gevoerde financiële beheer.
Ten behoeve van de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit
verzoek tot dechargeverlening is door de Algemene Rekenkamer als
externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001
een rapport opgesteld. Dit rapport wordt separaat door de Algemene
Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de
bevindingen en het oordeel van de Rekenkamer met betrekking tot:
a. het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer;
b. de ten behoeve van dat beheer bijgehouden administraties;
c. de financiële informatie in het jaarverslag;
d. de betrokken saldibalans;
e. de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de
bedrijfsvoering;
f. de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.
Bij het besluit tot dechargeverlening dienen verder de volgende, wettelijke
voorgeschreven, stukken te worden betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2010;
b. het voorstel van de slotwet over het jaar 2010 die met het onderhavige
jaarverslag samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het jaar 2010 met
betrekking tot het onderzoek van de centrale administratie van ’s
Rijksschatkist en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer met
betrekking tot de in het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2010
opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten van het Rijk over
2010 alsmede met betrekking tot de Saldibalans van het Rijk over 2010
(de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de
Comptabiliteitswet 2001).
Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

6

A. Algemeen: Aanbieding en dechargeverlening

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, tweede lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001
verklaart de voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De Voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 64, derde lid van de Comptabiliteitswet 2001 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de
Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

8

A. Algemeen: Leeswijzer

LEESWIJZER
Met ingang van 2008 is voor de programmagelden van Wonen, Wijken en
Integratie een apart begrotingshoofdstuk (XVIII) ingesteld. De verantwoording hierover vindt plaats in het jaarverslag van Wonen, Wijken en
Integratie (XVIII). De apparaatsbudgetten van Wonen, Wijken en Integratie
(XVIII) worden volledig verantwoord in het jaarverslag van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI).
Verantwoordelijkheid Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Het Kabinet heeft bij zijn aantreden op 14 oktober 2010 besloten om geen
Minister voor Wonen, Wijken en Integratie te laten benoemen. De taken
van Wonen, Wijken en Integratie zijn toebedeeld aan de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (zie het Koninklijk besluit van
14 oktober 2010 in Staatscourant 2010, 16525).
In de begroting 2010 is per algemene beleidsdoelstelling de verantwoordelijkheid van de minister geëxpliciteerd. Ook is daarbij vermeld van
welke externe factoren het behalen van de geformuleerde doelstellingen
afhankelijk is. Een gedeelde verantwoordelijkheid en afhankelijkheid van
externe factoren bepalen in hoeverre de in 2010 bereikte resultaten
volledig het gevolg zijn van door WWI gevoerd beleid en daarbij ingezette
middelen.
Experiment verantwoording nieuwe stijl
Dit jaarverslag is evenals het jaarverslag over 2009 opgemaakt onder de
condities en doelstellingen vanuit het «Experiment verbetering verantwoording en begroting».
Opbouw jaarverslag
De opbouw van het jaarverslag 2010 volgt de Rijksbegrotingvoorschriften
2011. Het jaarverslag bestaat uit vier delen:
a. een algemeen deel met de aanbieding en dechargeverlening;
b. het beleidsverslag 2010;
c. de Jaarrekening 2010;
d. de bijlagen.
Het beleidsverslag 2010
De afgelopen jaren werd het beleidsverslag opgebouwd aan de hand van
de kabinetsdoelstellingen van het Kabinet Balkenende IV. Met de val van
dit kabinet en het aantreden van het huidige kabinet komt deze indeling te
vervallen. Het begrotingsjaar 2010 kende het grootste deel van het jaar
een demissionair kabinet. Alleen de eerste zeven weken regeerde het
vorige kabinet missionair. Concreet betekent dit dat de initiatieven die
waren aangekondigd in de beleidsagenda 2010 niet volledig tot uitvoering
zijn gebracht. De afspraak om de begroting en het jaarverslag aan elkaar
te spiegelen blijft echter overeind. In een tabel aan het einde van het
verslag over de beleidsprioriteiten wordt op hoofdlijnen informatie over
het afloop van het vorige kabinetsprogramma verschaft.
Het beleidsverslag bestaat uit vier onderdelen: het verslag over de
beleidsprioriteiten, de beleidsartikelen, de niet-beleidsartikelen en de
bedrijfsvoeringsparagraaf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

9

A. Algemeen: Leeswijzer

Beleidsprioriteiten
In de paragraaf over de beleidsprioriteiten wordt verantwoording over de
bereikte resultaten van de beleidsagenda in de begroting 2010 afgelegd.
De beleidsmatige conclusie is net als vorig jaar, steeds apart na iedere
prioriteit opgenomen. Het onderwerp Huurtoeslag wordt als overige
beleidsprioriteit ook beleidsmatig toegelicht. Dit omdat met dit onderdeel
een relatief groot financieel belang is gemoeid.
Beleids- en niet beleidsartikelen
In de paragraaf over de beleids- en niet-beleidsartikelen wordt verantwoording over de realisatie van verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
afgelegd. Daarbij zijn de budgettaire en financiële consequenties te vinden
waarbij de opmerkelijke verschillen tussen de begroting en realisatie
worden toegelicht. Voor het toelichten van de verschillen wordt een
ondergrens van € 3,0 mln gehanteerd, met dien verstande dat waar
politiek relevant ook posten onder deze grens zijn toegelicht.
Bedrijfsvoeringsparagraaf
In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt verslag gedaan over de bedrijfsvoering van Wonen, Wijken en Integratie. In deze uitzonderingsrapportage
wordt verslag gedaan als de rapporteringstolerantie uit de Rijksbegrotingsvoorschriften met betrekking tot de totstandkoming van beleidsinformatie en de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering wordt
overschreden. De informatie over het financieel- en materieelbeheer en de
overige aspecten van de bedrijfsvoering komen terug in de bedrijfsvoeringsparagraaf van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI).
De Jaarrekening 2010
In de Jaarrekening zijn de volgende onderdelen opgenomen: de verantwoordingsstaat 2010 van het begrotingshoofdstuk Wonen, Wijken en
Integratie (XVIII), de saldibalans met toelichting en de jaarrekening van de
baten-lastendiensten Rijksgebouwendienst (RGD) en de Dienst van de
Huurcommissie. In de jaarrekening van de RGD en de Dienst van de
Huurcommissie wordt voor deze diensten, middels een balans, een staat
van baten en lasten en een kasstroomoverzicht, financieel verantwoording
afgelegd over 2010. Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften wordt
inzicht geboden in verschillen, de ontwikkeling van het Eigen Vermogen,
de specificatie van de omzet en een overzicht verstrekt van de doelmatigheidsindicatoren.
De bijlagen
Dit jaarverslag bevat twee bijlagen:
1. extra-comptabel overzicht Grotestedenbeleid;
2. een overzicht van de toezichtrelaties en ZBO’s/RWT’s.
De bijlagen «Inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel (inhuur
externen)» en «Publicatie Personele Topinkomens» zijn niet opgenomen in
het jaarverslag van Wonen, Wijken en Integratie (XVIII). Binnen WWI
gerealiseerde inhuur en eventuele meldingen personele topinkomens zijn
verantwoord in het jaarverslag van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer (XI).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

10

A. Algemeen: Leeswijzer

Groeiparagraaf
De opzet van het jaarverslag is nagenoeg onveranderd ten opzichte van
het jaarverslag 2009. De Algemene Rekenkamer heeft over 2009 geoordeeld dat ten opzichte van het jaar daarvoor, er een betere aansluiting
gemaakt is tussen de doelen van het beleid, de geleverde prestaties en de
ingezette middelen. De ingezette verslagleggingslijn is in dit jaarverslag
gecontinueerd. Ook is naar aanleiding van opmerkingen van onder andere
de Algemene Rekenkamer in dit jaarverslag extra aandacht besteed aan
de totstandkoming van de saldibalans.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

12

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

B. BELEIDSVERSLAG 2010
Beleidsprioriteiten
In deze paragraaf wordt verantwoording afgelegd over de resultaten van
de in de beleidsagenda 2010 vermelde beleidsprioriteiten. Het onderwerp
Huurtoeslag wordt vanwege de (financiële) omvang ook beleidsmatig
toegelicht.
1 Inleiding
De afgelopen jaren is de beleidsagenda in de begroting en het daaraan
gelieerde beleidsverslag van het jaarverslag opgebouwd aan de hand van
de kabinetsdoelstellingen van het kabinet Balkenende IV. Met het
aantreden van het kabinet Rutte-Verhagen komt deze indeling te vervallen.
De afspraak om de begroting en het jaarverslag aan elkaar te spiegelen
blijft echter overeind.
Het begrotingsjaar 2010 kende het grootste deel van het jaar een
demissionair kabinet. Concreet betekent dit dat de initiatieven die waren
aangekondigd in de beleidsagenda 2010 niet volledig tot uitvoering zijn
gebracht. Dit betekent niet dat er in 2010 niets is gebeurd; de tabel aan het
einde van dit hoofdstuk geeft hierin inzicht.
2 Werken aan leefbare wijken, krachtige steden en vitale regio’s
Doel:
1. Ontwikkelen van krachtige, vitale steden;
2. Verbeteren van de leefbaarheid en inlopen van de achterstand van
wijken;
3. Bevorderen van productie en kwaliteit nieuwbouw;
4. Voorkomen van neerwaartse spiraal in regio’s met bevolkingsdaling;
5. Realiseren van de klimaat- en energiedoelstellingen in de bestaande
bouw (tot 2020 2,4 mln bestaande gebouwen tenminste 30% energiezuiniger) en nieuwbouw (nieuwe woningbouw in 2020 energieneutraal
en nieuwe utiliteitsgebouwen in 2017 50% energiezuiniger);
6. Mogelijkheden bieden voor het beheersen van de energielasten voor
bewoners en bedrijven.
Doelbereik
Ad 1: Uit de evaluatie Grotestedenbeleid 2005–2009 (GSB III) blijkt dat het
beleid aantoonbaar heeft bijgedragen aan de verbetering van de
leefbaarheid in de steden en wijken (Tweede Kamer, vergaderjaar
2010–2011, 30 995, nr. 87, www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/steden/
documenten-en-publicaties).
Daarnaast verschijnt in het tweede kwartaal 2011 de eindmeting GSB III,
waarin enerzijds de realisatie van de vijf landelijke doelstellingen is
opgenomen, en anderzijds de mate van realisatie door de G31 van de met
het Rijk gemaakte resultaatafspraken.
Hieruit blijkt dat de licht positieve trend, die uit de midterm review bleek
tussen 2005 en 2007 (Kamerstukken II, 2007–2008, 30 128, nr. 15), zich
heeft doorgezet voor de meeste doelstellingen.
Ten eerste heeft de verbetering van de objectieve veiligheid zich in de G31
op alle onderdelen voorgedaan. Burgers in de grote steden zijn in de
periode 2005–2009 minder vaak slachtoffer geworden van woninginbraak,
fietsendiefstal, autodiefstal en -vernieling, en van geweldsdelicten; met
name de G4 laten een sterke verbetering zien ten aanzien van autode-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

13

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

licten. Ook is in de G31 als geheel het veiligheidsgevoel in deze periode
licht gestegen, waarbij de steden onderling wel sterk verschillen.
Ten tweede is de fysieke kwaliteit van de leefomgeving in de G31
gemiddeld verbeterd wat betreft verloedering (bekladding, hondenpoep,
zwerfafval, vernieling).
Ten derde is de sociale kwaliteit van de samenleving in de grote steden
ten aanzien van de arbeidsparticipatie nauwelijks gestegen, en qua
perceptie van de woonomgeving (in welke mate mensen elkaar kennen en
met elkaar omgaan, saamhorigheidsgevoel) gelijk gebleven.
Ten vierde zijn de G27 in staat geweest iets beter de middeninkomens vast
te houden dan de G4; voor de hoge inkomens zijn de G4 daar beter in
geslaagd. Ten aanzien van de laatste doelstelling, vergroten van de
economische kracht van de steden, is de waardering van ondernemers
voor het ondernemingsklimaat in hun stad toegenomen (Kamerstukken II,
2009–2010, 30 128, nr. 20), en het bruto stedelijk product gemiddeld gelijk
gebleven.
In het kader van de verantwoording over GSB III is de rijksbijdrage voor
de drie brede doeluitkeringen (sociaal, fysiek, economie) vastgesteld voor
de G31. De vaststelling is gebaseerd op de door de steden via «single
information/single audit» ingediende verantwoording over zowel de
rechtmatige besteding van de BDU’s, als over de realisatie van de met het
Rijk overeengekomen meerjaren resultaatafspraken. Voor het afronden
van enkele afspraken (o.a. inburgeringstrajecten) is de termijn verlengd
tot en met 2011; de verantwoording hiervan en de vaststelling van de
rijksbijdrage op deze onderdelen vindt in 2012 plaats.
Ad 2: De wijkaanpak is nu twee jaar in uitvoering, waarbinnen de partners
gezamenlijk gewerkt hebben aan afspraken op gebied van wonen, werken,
leren & opgroeien, wijkeconomie, gezondheid, veiligheid en integratie.
Gemeenten en corporaties ervaren de meerwaarde van het partnerschap
en de grote betrokkenheid van bewoners wordt als positief ervaren.
Burgers nemen weer zelf verantwoordelijkheid voor het eigen bestaan en
de eigen leefomgeving.
Dit resulteert erin dat op een derde van de periode 2007–2017, die in de
charters is afgesproken, er vooruitgang is in de aandachtswijken en
opbrengsten zichtbaar zijn. Lokale partners zijn er in geslaagd met de
wijkenaanpak een effectieve methode te ontwikkelen om de leefomgeving
in achterstandswijken een impuls te geven. De wijkenaanpak leert dat
versterking van buurten en wijken een samenhangende, sociaalfysieke
aanpak vergt en dat vooruitgang wordt geboekt wanneer burgers meer
verantwoordelijkheid hebben. De aanpak wordt geconsolideerd en de
lessen worden breder ingezet in andere gebieden. Het wijkgericht werken
heeft een plek gekregen in de nieuwe collegeprogramma’s van de
betrokken gemeenten.
Ad 3: Als gevolg van de economische crisis is de woningproductie in 2010
teruggevallen naar 62 003 woningen (inclusief 6 004 woningen via
productie anderszins). Vergeleken met 2009 is de woningproductie met
1/3 deel gedaald.
Het aantal in particulier opdrachtgeverschap gebouwde woningen in de
stedelijke regio’s bedroeg in 2010 3 459 woningen (8,5% van de totale
productie in de stedelijke regio’s). Ook dat is ongeveer 1/3 minder dan in
de afgelopen jaren, maar blijft, gerelateerd aan de totale landelijke
woningproductie, relatief op het niveau van de afgelopen 5 jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

14

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

Ad 4: Ter voorkoming van een negatieve spiraal in regio’s met bevolkingsdaling is uitvoering gegeven aan het Actieplan bevolkingsdaling (zie
verder ad 7 in onderstaand overzicht).
Ad 5: In 2010 is in de bestaande bouw in 112 000 woningen additioneel
energiebesparing behaald (minimaal 20 tot 30% energiebesparing,
hetgeen overeenkomt met ongeveer twee labelstappen). Voor de
nieuwbouw geldt dat er ten opzichte van vorige jaren sprake is van een
stijgende trend in het aantal vergunningen met een EPC die significant
lager is dan de eis. In 2010 is bijna 6% van de afgegeven woningbouwvergunningen minimaal 25% lager dan de referentie-eis van 2007. Bij de
utiliteitsbouw wordt met name bij de onderwijssector en de kantorensector al op grote schaal lager dan de referentie-eis van 2007 gebouwd (in
de onderwijssector was bijvoorbeeld in 2010 10% van de afgegeven
vergunningen zelfs minimaal 50% lager).
Ad 6: Met het in 2008 afgesloten convenant energiebesparing corporatiesector hebben Aedes en de Woonbond een inspanningsverplichting
aanvaard gericht op lagere woonlasten voor de huurder. Het betrof hierbij
een inspanningsverplichting, gekoppeld aan het nemen van energiebesparende maatregelen en gemiddeld lagere woonlasten op complexniveau.
Aedes en Woonbond hebben hiertoe gezamenlijk het instrument
Woonlastenwaarborg ontwikkeld. Het gebruik hiervan nam in 2010 toe,
maar nog wel op beperkte schaal. De voorziene evaluatie van het
instrument wordt op dit moment uitgevoerd.
Realisatie prestaties «Werken aan leefbare wijken, krachtige steden en vitale regio’s»
Beoogde prestaties in 2010

Bereikt resultaat in 2010

1. Uitvoeren van het nieuwe stedenbeleid 2010–2014 en voorbereiden
decentralisatie Investeringsbudget
Stedelijke vernieuwing (ISV)

Gerealiseerd
Het Rijk en de G31 rechtstreekse gemeenten hebben aan het begin van 2010 gezamenlijk
prestatieafspraken op het gebied van stedelijke vernieuwing geformuleerd (ISV3). Ook is in
samenwerking met de steden en provincies voor ISV3 een instrument ontwikkeld om de
voortgang op de landelijke doelstellingen te kunnen volgen; een nulmeting is inmiddels
uitgevoerd. Het ISV3-budget is in de ontwerpbegroting 2011 gedecentraliseerd via het
Gemeente- en Provinciefonds.
Tevens is op basis van het manifest «Bestrijding overlast en verloedering» (september 2009)
door de daarbij betrokken 40 steden in 2010 uitvoering gegeven aan de door hen geformuleerde maatregelen gericht op het tegengaan van de sociale overlast en de fysieke verloedering. Ook op andere terreinen zijn in 2010 diverse (nadere) afspraken gemaakt, dan wel in
uitvoering gekomen (o.a. Plan van Aanpak maatschappelijke opvang/Stedelijke Kompassen,
en bevordering participatie van overbelaste jongeren).

2. Realiseren doelstellingen in de 40
aandachtswijken volgens de charters

Gerealiseerd
Het woonaanbod wordt diverser in de aandachtswijken, de werkloosheid is minder gestegen,
de leefbaarheid is meer dan gemiddeld toegenomen, de inkomenspositie is iets gestegen, de
investeringen in beheer en de leefomgeving zijn geïntensiveerd, organisaties komen weer
achter de voordeur om een helpende hand te bieden en burgerparticipatie heeft een nieuwe
impuls gekregen. De meeste steden liggen goed op koers. De behaalde resultaten worden
met de gemeenten individueel besproken bij de bestuurlijke overleggen tussen de minister
en het stadsbestuur. Sommige gemeenten hebben doelstellingen en afspraken bijgesteld of
anders geprioriteerd, afhankelijk van de ontwikkelingen in de wijk en gemeente. De bijlage
Nog meer wijken in uitvoering 2010 bij de Voortgangsrapportage Wijkaanpak 2010 geeft de
behaalde resultaten per gemeente uitgebreid weer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

15

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

Beoogde prestaties in 2010

Bereikt resultaat in 2010

3. Lessen uit de wijkenaanpak en 40+
budget inzetten in andere wijken

Gerealiseerd
Niet alleen binnen de 40 wijken, maar ook richting de 37 40+ wijken (en uiteindelijk van en
naar alle wijken waar gebiedsgericht werken wordt geïntroduceerd) worden de opgedane
kennis, voorbeelden en oplossingen uit de afgelopen drie jaar wijkenaanpak gedeeld en
verspreid. Het rijk heeft in dit kader meerdere rollen; die van expert, innovator, makelaar en
vraagbaak. Accountmanagers bezoeken met regelmaat de wijken. De 40+ gemeenten hebben
uitgebreide ondersteuning ontvangen bij het opstellen van hun wijkactieplannen. Onder
andere voor de zeven experimenten worden meerdere keren per jaar leerkringen georganiseerd. Om professionals te ondersteunen, hen een netwerk te bieden en kennis te
verspreiden zijn samen met de Buurtalliantie regionale en landelijke bijeenkomsten georganiseerd.

4. Samen met gemeenten uitvoeren
van een externe visitatieronde

Gerealiseerd
De Visitatiecommissie Wijkenaanpak is sinds mei 2010 in bedrijf en geeft advies in hoeverre
de inzet van instrumenten en ingezette middelen in de wijk(en) in haar ogen maatschappelijk
«rendement» oplevert. De commissie ondersteunt de partners (gemeenten, corporaties, rijk
en bewoners) om succesvolle methoden te herkennen en te verankeren. In 2010 heeft de
Visitatiecommissie 16 van de 18 gemeenten bezocht. Dit heeft voor iedere individuele
gemeente een eindrapport opgeleverd met aanbevelingen om goed werkende lokale
aanpakken te verankeren en met effectieve oplossingen voor knelpunten om processen te
versnellen, waar gemeenten mee aan de slag zijn gegaan. Het eindverslag van de Visitatiecommissie wordt mei 2011 opgeleverd.

5. Verstedelijkingsafspraken 2010–2020 Gerealiseerd
met stedelijke gebieden
De afspraken over de verstedelijking in de stedelijke regio’s voor de periode 2010–2020, zijn
eind 2009 gemaakt in het BO-MIRT (kamerstukken II, 32 123 A, nr. 19). In tegenstelling tot de
woningbouw-afspraken, heeft het Rijk ten behoeve van de Verstedelijkingsafspraken geen
budget beschikbaar om regio’s en gemeenten te ondersteunen bij het realiseren van de
opgave. Mede als gevolg hiervan is het karakter van de afspraken verandert van prestatieafspraken naar intentieafspraken. In alle regio’s zijn afspraken gemaakt over de verstedelijkingsopgave voor de periode tot 2020 en de daaruit voortvloeiende programma’s en majeure
projecten zoals neergelegd in de gebiedsagenda’s. Voor de woningbouw zijn nadere
afspraken gemaakt over (de nadere uitwerking van) kwantiteit, kwaliteit en locaties.
6. (Verder) uitvoeren van het pakket
stimuleringsmaatregelen bouw

Gerealiseerd
In 2010 is gecontroleerd of de woningbouwprojecten waarvoor op grond van de 1e en 2e
tranche van de Tijdelijke stimuleringsregeling woningbouwprojecten subsidie is verleend
overeenkomstig de voorwaarden in de subsidieregeling zijn gestart. Terugontvangen
subsidiegelden van niet tijdig gestarte projecten zijn eind 2010 opnieuw ingezet bij de 3e
tranche van de stimuleringsregeling.
Voor de 3e tranche moest uiterlijk op 31 december 2010 zijn gestart met de bouw. Ook voor
deze projecten wordt steekproefsgewijze gecontroleerd of tijdig met de bouw is gestart.
Voorts zijn betrokken partijen (met name gemeenten en corporaties) door de WWI-accounts
aangesproken op de voortgang van concrete woningbouwprojecten en de woningproductie
in algemene zin. In het kader van de Verstedelijkingsafspraken heeft afstemming plaatsgehad
over het tijdig beschikbaar hebben van voldoende bestemmingsplancapaciteit.
Ter verbetering van het functioneren van de woningmarkt is een aantal maatregelen op het
terrein van de woning- en bouwmarkt genomen, waaronder het tot 31 december 2011
verhogen van de verwervingskostengrens van de Nationale Hypotheekgarantie (NHG) van
€ 265 000 naar € 350 000. Dit heeft ertoe geleid dat ongeveer de helft van alle verkochte
woningen tussen € 265 000 en € 350 000 gefinancierd is met NHG. Onder de reguliere
kostengrens van € 265 000 was dat bijna 90%. Tevens is de mogelijkheid tot gebruik van de
woonlastenfaciliteit (WLF) verbeterd, waardoor meer eigenaar-bewoners met een door de
NHG geborgde hypotheek die buiten hun schuld om in betalingsproblemen komen, een
beroep kunnen doen op de WLF. De VNG heeft in samenwerking met WWI een brochure
uitgebracht waarin gemeenten gewezen worden welke mogelijkheden de Leegstandswet
biedt om een koopwoning tijdelijk te verhuren. Om te voorkomen dat de hypotheekrente
vervalt bij tijdelijke verhuur is vanaf 1 januari 2010 een tijdelijke regeling ingegaan die het
mogelijk maakt hypotheekrente voor een periode van 3 jaar af te trekken voor mensen die
twee huizen bezitten. Voorts is geregeld dat als in 2011 een woning wordt gekocht en
datzelfde huis binnen een jaar wordt doorverkocht bij de tweede verkoop alleen overdrachtsbelasting verschuldigd is over de eventuele winst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

16

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

Beoogde prestaties in 2010

Bereikt resultaat in 2010

7. Uitvoeren Actieplan bevolkingsdaling

Gerealiseerd
Het op 17 februari 2010 in de Tweede Kamer behandelde Actieplan bevolkingsdaling is in
2010 verder uitgevoerd op de punten Regionale actieplannen (opgesteld door de 3 krimpregio’s), uitbetaling van € 31 mln aan krimpregio’s en het starten met de krimpexperimenten.
Daarnaast is het onderzoek naar knellende regelgeving op het gebied van wonen en
onderwijs afgerond. Enkele acties (krimpexperimenten, monitoring leefbaarheid platteland en
de tijdelijke krimpmaatstaf in het Gemeentefonds) lopen in 2011 door.

8. Verwerken energieprestatie in het
woningwaarderingsstelsel

Niet gerealiseerd
Het wetsvoorstel tot Wijziging van de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte is op
29 januari 2010 ingediend bij de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2009–2010, 32 302, nr. 2).
Dit voorstel is gebaseerd op de overweging, dat het wenselijk is een wettelijke grondslag te
creëren voor het bij algemene maatregel van bestuur stellen van regels omtrent de
waardering van de energieprestatie van huurwoningen. De Tweede Kamer heeft dit
wetsvoorstel op 8 maart 2011 aanvaard. Het voorstel is ter behandeling aan de Eerste Kamer
aangeboden.

Beleidsconclusie
Na drie jaar wijkaanpak zijn de resultaten en de vooruitgang zichtbaar.
Lokale partners worden ondersteund met kennis en kunde. Het Rijk
faciliteert zonder dat het verantwoordelijkheden overneemt. Het integraal
werken, de bewoner centraal stellen, vitale coalities smeden en het
vraaggericht werken zijn lessen die worden verspreid en gedeeld met de
40+wijken. Burgers zelf worden in staat gesteld en ondersteund bij het
nemen van verantwoordelijkheid. Waar de problemen te complex zijn,
springen gemeente en professional in met adequate hulp. De aanpak
wordt geconsolideerd en breder ingezet. Het Kabinet blijft de uitvoering
en verankering van de aanpak in deze nieuwe fase, van bouwen naar
borgen, op lokaal niveau ondersteunen.
Als gevolg van de economische crisis is de woningproductie in 2010
teruggevallen naar 62 003 woningen. In het eerste kwartaal van 2011
verschijnt de monitor van de convenanten energiebesparing gebouwde
omgeving met de gegevens over 2010. Dan kan worden vastgesteld of de
eerdere trend is vastgehouden.
3 Een solide en solidaire woningmarkt
Doel
1. Betaalbaarheid voor iedereen;
2. Een brede en actieve inzet van corporaties ten dienste van het publiek
belang: bij het aanpakken van de fysieke en sociale problematiek in
steden en wijken en het zorgen voor voldoende betaalbare woningen
voor lagere inkomens;
3. Een heldere en scherpe verantwoording van deze inzet naar de
overheid die het publieke belang bepaalt.
Doelbereik
De huren zijn in 2010 gestegen met 1,2 %. Dit is gelijk aan het inflatiepercentage van het voorgaande jaar.
In 2010 zijn de doelen met betrekking tot de Wet Bevordering Eigenwoningbezit (BEW) en startersleningen gerealiseerd. In totaal zijn in 2010
5 875 BEW bijdragen en 3 968 VROM startersleningen verstrekt. Met name
vanwege budgettaire redenen en beschikbare alternatieven ter ondersteuning van starters op de woningmarkt zijn beide regelingen nu
gesloten. Bestaande BEW toekenningen worden wel gecontinueerd. In de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

17

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

beleidsevaluatie van de BEW die in het voorjaar 2011 naar de Tweede
Kamer is verzonden wordt nader ingegaan op gerealiseerde doelstellingen van de BEW over de periode 1 januari 2007 tot eind maart 2010.
In 2010 zijn de werkzaamheden om te komen tot een vernieuwing van het
corporatiebestel voortgezet. Via aanpassing van wet- en regelgeving
wordt de verhouding tussen het Rijk en de corporatiesector zodanig
aangescherpt, dat woningcorporaties hun maatschappelijke prestaties
beter kunnen laten aansluiten op lokale, regionale en landelijke prioriteiten in de volkshuisvesting. De eind 2009 afgeronde bespreking met de
Europese Commissie over staatssteun voor corporaties heeft eind 2010
geleid tot publicatie van de Tijdelijke regeling diensten van algemeen
economisch belang toegelaten instellingen volkshuisvesting, van kracht
met ingang van 1 januari 2011.
Realisatie prestaties «Solide en solidaire woningmarkt»
Beoogde prestaties in 2010

Bereikt resultaat in 2010

1. Matigen huurverhoging via
koppeling aan inflatie

Gerealiseerd
Het maximale huurverhogingspercentage bedraagt voor de periode 1 juli 2010 tot en met
30 juni 2011 1,2%. Dit is gelijk aan het inflatiepercentage over 2009. De gemiddelde
huurstijging exclusief harmonisatie bedroeg per 1 juli 2010 eveneens 1,2%. Daarmee zijn de
huren gestegen met het inflatiepercentage.
Naar verwachting zal de inflatie in 2010 uitkomen op 1,25%. Op grond van de verwachte
inflatie over 2010 kan geconcludeerd worden dat de reële huurstijging in 2010 nagenoeg op
0% zal uitkomen.

2. Handhaven huurtoeslag en
vereenvoudigen regelgeving

Gerealiseerd
De regelgeving is vereenvoudigd. Onderdeel hiervan was het verschuiven van de jaarlijkse
aanpassing van de huurgerelateerde parameters van 1 juli naar 1 januari, zodat in principe
het jaarlijks te verlenen voorschot niet meer lopende het jaar hoeft te worden aangepast. Om
dit vorm te geven is in 2010 de aanpassing van de huurgerelateerde parameters in de
huurtoeslag eenmalig achterwege gebleven. Dit heeft een beperkte matigende werking op de
huurquote (0,05 à 0,1%-punt) gehad.

3. Als het beschikbare budget op is,
uiterlijk 31 december 2011, wordt de
regeling BEW gesloten voor nieuwe
aanvragen

Gerealiseerd
Het aantal aanvragen BEW was dusdanig groot dat na 29 maart 2010 de regeling gesloten is
voor nieuwe aanvragen omdat het volledige budget tot eind 2011 was uitgeput. Ook het
gebruik van de startersleningen is toegenomen. Het beschikbare budget voor het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) waarmee het Rijk startersleningen voor 50% ondersteunt was eind mei 2010 uitgeput. Wel kunnen gemeenten zelf nog
startersleningen verstrekken zonder bijdrage vanuit de SVn.

4. Op basis van het SEV-experiment
huren-op-maat mogelijkheden voor
een solidair betaalbaarheidsstelsel en
de rolverdeling tussen rijk en
corporaties in de toekomst verkennen

Niet gerealiseerd
Op basis van een tussenevaluatie van begin 2010 konden nog geen concrete beleidconclusies
worden getrokken. In maart 2011 is de eindevaluatie gereed en dan kan worden bezien of en
hoe er verder gegaan kan worden met het experiment.

5. Inzet van maatschappelijk bestemd
vermogen van corporaties voor de
volkshuisvesting

Gerealiseerd
Op 21 december 2010 is de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2009–2010, 29 453 nr. 180) door
middel van het Sectorbeeld Realisaties over de door corporaties geleverde volkshuisvestelijke inspanningen in 2009 geïnformeerd. Voor de nieuwbouwproductie door de sector was
2009 een topjaar.
Verder heeft de Raad van State op 27 oktober 2010 uitspraak gedaan dat woningcorporaties
niet op eigen verzoek het corporatiebestel mogen verlaten. Hiermee is gewaarborgd dat de
woningvoorraad en het vermogen van de toegelaten instellingen behouden blijven voor
sociale huisvestingsdoeleinden. Solidariteit tussen corporaties is uitgangspunt geweest om
in 2008 bijzondere projectsteun ten bate van de 40-wijkenaanpak in te stellen. De rechtbank
Utrecht heeft echter in november 2010 de door het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV)
opgelegde heffingen voor de jaren 2008 en 2009 ongegrond verklaard. In overleg met het Rijk
heeft het CFV hiertegen beroep aangetekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

18

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

Beoogde prestaties in 2010

Bereikt resultaat in 2010

6. Waarborgen van het functioneren
van woningcorporaties door
benoemen van prestaties en regels

Gerealiseerd
In 2010 is uitvoerig met Aedes, VNG, Woonbond en andere stakeholders gesproken over de
omzetting van het Besluit van de Europese Commissie van 15 december 2009 in een regeling
inzake staatssteun voor woningcorporaties. Vooruitlopend op de invoering van de herziene
Woningwet is de Tijdelijke regeling diensten van algemeen economisch belang toegelaten
instellingen volkshuisvesting afgerond in 2010 en met ingang van 1 januari 2011 in werking
getreden. Eventuele knelpunten in de uitvoering worden in overleg met de sector bezien.
In het kader van de in 2009 in gang gezette intensivering van het toezicht op de integriteit van
corporaties heeft het in 2009 ingerichte Meldpunt integriteit woningcorporaties haar
werkzaamheden voortgezet. Het rapport Lessons learned is op 1 juni 2010 aan de Tweede
Kamer aangeboden (Kamerstukken II, 2009–2010, 29 453, nr. 161).
Het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV) heeft de tweede fase van de nulmeting integriteit
in 2010 uitgevoerd, waarmee een beeld van de stand van zaken en de visie van (een beperkte
groep) corporaties op integriteit en integer handelen wordt geschetst. Verder is er met het
oog op eventuele onrechtmatigheid onderzoek gestart naar 1 000 vastgoedtransacties in de
periode 2004–2008, waarbij gebruik is gemaakt van ABC-constructies. Ook is in 2010 gestart
met een preventieve doorlichting van de corporatiesector met het oog op kwetsbaarheid voor
financieel-economische criminaliteit. Dit rapport wordt in maart 2011 verwacht.

7. Beoordelen van maatschappelijke
prestaties van woningcorporaties

Gerealiseerd
In het kader van het rechtmatigheids-, volkshuisvestelijk en financieel toezicht op woningcorporaties zijn in 2010 meerdere publicaties aan de Tweede Kamer aangeboden. Ten behoeve
van een AO op 3 februari 2010 over de financiële positie van corporaties zijn de
CFV-rapporten Sectorbeeld Realisaties en Verslag Financieel Toezicht over verslagjaar 2008
met begeleidende beleidsbrief d.d. 15 januari 2010 naar de Tweede Kamer gezonden
(Kamerstukken II, 2009–2010, 29 453, nr. 149).
Op 6 oktober 2010 ontving de Tweede Kamer (de beleidsreactie op) het CFV-rapport
Sectorbeeld Voornemens 2010, prognoseperiode 2010–2014 (Kamerstukken II, 2010–2011, 29
453, nr. 170). Op 6 december 2010 zijn de samenvattingen van het Sectorbeeld Realisaties en
het Verslag Financieel Toezicht over verslagjaar 2009 naar de Tweede Kamer gezonden
(Kamerstukken II, 2010–2011, 29 453, nr. 179). Beide brieven zijn toegezonden ten behoeve
van het AO op 8 december 2010 over short stay, integriteit en de financiële positie van
corporaties. Op 21 december 2010 ontving de Tweede Kamer beide integrale CFV-rapporten
over verslagjaar 2009 (Kamerstukken II, 2010–2011, 29 453, nr. 180) met een aanbiedingsbrief.
Hiernaast hebben alle corporaties op 29 november 2010 een individuele oordeelsbrief van de
minister ontvangen, waarin wordt ingegaan op het financiële oordeel van het CFV, aspecten
van governance en de naleving van wet- en regelgeving in 2009. Ook is in 2010 een corporatieronde georganiseerd waarmee WWI de volkshuisvestelijke prestaties van 87 van de
belangrijkste corporaties bespreekbaar heeft gemaakt en daardoor ook het netwerk in de
corporatiesector heeft versterkt. In dit verband hebben 87 corporaties op 8 oktober 2010 een
maatwerkbrief ontvangen die zich richt op verrichte en voorgenomen volkshuisvestelijke
prestaties. Hiermee wordt beoogd om tot een op de lokale situatie afgestemde aanpak te
komen, die past binnen de landelijke beleidskaders.

8. Organiseren van effectief intern en
Niet gerealiseerd
extern toezicht (via nieuw op te richten Een verbeterd toezichtstelsel maakt onderdeel uit van de eerder aangekondigde vernieuwing
corporatie-autoriteit)
van het bestel rond corporaties. De majeure herziening van de wet- en regelgeving voor
woningcorporaties heeft in 2010 vertraging opgelopen door de demissionaire status van het
kabinet. Op 12 juli 2010 is het advies van de Raad van State over het wetsvoorstel herziening
Woningwet afgekomen. Het wetsvoorstel voorziet in een wijziging van alle bepalingen van de
Woningwet over woningcorporaties. Indiening bij de Tweede Kamer is voorzien in 2011.

Beleidsconclusie
In 2010 is de huurverhoging beperkt gebleven tot het niveau van de
inflatie. Van de BEW en startersleningen is ook in 2010 voor zover het
budget dit toeliet gebruik gemaakt.
De tijdelijke intensivering van het toezicht op de integriteit van woningcorporaties heeft in 2010 zijn vruchten afgeworpen en kan worden
afgebouwd. Hoe dan ook blijft het Meldpunt integriteit woningcorporaties
bestaan.
Gewerkt wordt aan het versterken van de solidariteit tussen corporaties.
Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Woningwet is een belangrijk
onderdeel van de voorstellen inzake staatssteun vastgelegd in regelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

19

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

4 Integratie en inburgering van nieuwe Nederlanders en hun
kinderen
Integratie
Doel
Voor 2010 waren maatregelen aangekondigd om de overlast, criminaliteit
en schooluitval en werkloosheid van Marokkaans-Nederlandse en
Antilliaans-Nederlandse jongeren te verminderen. Daarnaast zouden de
maatregelen ter bestrijding van rassendiscriminatie uit de Integratiebrief
(Kamerstukken II, 2009–2010, 31 268, nr. 25) worden uitgevoerd en zouden
er maatregelen worden genomen op het terrein van de huwelijksmigratie.
Doelbereik
De voor 2010 aangekondigde maatregelen zijn gerealiseerd. In nauwe
samenwerking met de (voormalige) ministeries van BZK, Justitie en
Jeugd & Gezin zijn gemeenten ondersteund die ervoor kiezen via een
speciale aanpak de overlast, criminaliteit en schooluitval en werkloosheid
van Marokkaans-Nederlandse en Antilliaans-Nederlandse jongeren te
verminderen. Op het terrein van huwelijksmigratie is uitvoering van de
voorstellen in de Aanpak huwelijks- en gezinsmigratie van 2 oktober 2009
(Kamerstukken II, 2009–2010, 32 175, nr. 1) in gang gezet. Ook de
uitvoering van de acties inzake rassendiscriminatie is in gang gezet.
Tabel Kengetallen voor integratie

Percentage netto arbeidsparticipatie van de bevolking 15–64 jaar
Niet-westerse migranten
Autochtone Nederlanders
Verschil
Percentage met startkwalificatie van de niet schoolgaande
bevolking 15–64 jaar
Niet-westerse migranten 2e generatie
Autochtone Nederlanders
Verschil
Aantal verdachten per 10 000 van de bevolking van 12 jaar en
ouder
Niet-westerse migranten
Autochtone Nederlanders
Verschil

2007

2008

2009

2010

53,6
68,7
– 15,1

56,9
70,0
– 13,1

55,2
69,9
– 14,7

52,8
69,4
– 16,6

68,1
70,5
– 2,4

67,1
71,4
– 4,3

67,4
72,2
– 4,8

67,2
72,9
– 5,7

478
126
352

460
116
344

397
100
297

Bron: CBS kernindicatoren. Jaarlijkse aanlevering conform onderzoeksopdracht WWI
In juli 2010 heeft het CBS een nieuwe methode ingevoerd voor het maken van de werkloosheidscijfers. Met deze nieuwe methode is het CBS voor
het eerst in staat om maandcijfers te maken over de werkloosheid. Om de kwartaal- en jaarcijfers uit de EBB te laten aansluiten op deze nieuwe
werkloosheidscijfers, is een verbetering van de weging doorgevoerd. Dit betekent dat alle kwartaal- en jaarcijfers op basis van de EBB vanaf 2001
zijn herzien.

Prestatie-indicatoren Integratie
Gemeenschappelijke beleidsagenda

Percentage gemeenten dat deelneemt aan de Gemeenschappelijke
beleidsagenda voor het Integratiebeleid

2007*

Realisatie
2009

Begroting
2010

Realisatie
2010

0%

34%

25%

Nog niet
bekend**

Bron: Tussenevaluatie GIA door B&A (TK 2009–2010, 31 268, nr. 32)
* basiswaarde bij de start van het beleid
** eerstvolgende meting in 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

20

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

Antidiscriminatie
Aantal meldingen bij een antidiscriminatievoorziening in % van het
totaal aantal personen dat zich gediscrimineerd voelt op grond van
ras
Aantal meldingen bij een antidiscriminatievoorziening van
discriminatie op grond van ras

2007

2008

2009

Niet gemeten

Niet
gemeten1

26% 2

2 000

2 363 3

1

1 900

2010

Niet
gemeten1
Nog niet
bekend 4

1

De monitor rassendiscriminatie verschijnt om de drie jaar
Bron: Monitor rassendiscriminatie 2009 en bijbehorende kabinetsreactie (TK 2009–2010, 30 950, nr 18)
3
Kerncijfers 2009; landelijk overzicht van discriminatieklachten geregistreerd bij antidiscriminatiebureaus en meldpunten in Nederland opgesteld
door Art. 1, de landelijke vereniging ter voorkoming en bestrijding van discriminatie in samenwerking met de Universiteit van Utrecht.
4
Kerncijfers 2010 verschijnen in juni 2011
2

Preventie eergerelateerd geweld

20071

2008

2009

Begroting
2010

Realisatie
2010

0

Niet gemeten

1

10

52

0

Wordt
gemeten na
afloop van
de
beleidsperiode
(2011) 3
Niet gemeten

Aantal samenwerkingsafspraken tussen
zelforganisaties, gemeenten en professionele
instellingen op lokaal niveau
Aantal personen uit de doelgroepen dat bereikt is
met informatie over de aanpak van eergerelateerd
geweld

Wordt
gemeten na
afloop van
de
beleidsperiode
(2011)3
50 000

1

basiswaarde bij de start van het beleid in 2007
betreft het aantal in 2010 vastgelegde verklaringen. De overige gemeenten zullen begin 2011 overgaan tot de officiële ondertekening van een
samenwerkingsovereenkomst
3
Eindevaluatie van het meerjarig kaderprogramma Aan de goede kant van de eer wordt in het voorjaar van 2011 naar de Tweede Kamer
verzonden.
2

Bron: www.eervol.com; www.wonen.amsterdam.nl

Facilitering remigratie
Aantal remigranten met een éénmalige uitkering voor reis- en vervoerskosten en
kosten hervestiging
Aantal remigranten met een periodieke uitkering per einde jaar

2008

2009

2010

339
10 542

279
10 923

289
11 386

Bron: Jaarlijkse opgave van de Sociale verzekeringsbank (SVB) van het aantal rechthebbenden.

Realisatie prestaties «Integratie»
Beoogde prestatie 2010

Bereikte resultaat 2010

1.

Het Kabinet komt na de zomer
van 2010 met maatregelen die
ertoe moeten leiden dat een
goede balans bewerkstelligd
wordt tussen immigratie en
integratie.

Gerealiseerd
Op 2 oktober 2009 heeft het Kabinet een integrale aanpak Huwelijks- en gezinsmigratie
gepresenteerd (Kamerstukken II, 2009–2010, 32 175, nr. 1). De maatregelen worden
momenteel ten uitvoering gebracht (Kamerstukken II, 2009–2010, 32 175, nr. 10). Onder
andere is het besluit tot wijziging van het Vreemdelingenbesluit 2000 in verband met de
verhoging van de eisen aan het basisexamen inburgering in het buitenland op 9 september
2010 gepubliceerd (Staatsblad, jaargang 2010, nr. 679). Dit besluit treedt in werking met
ingang van 1 april 2011 (Staatsblad, jaargang 2010, nr. 844).

2.

Uitvoeren beleidsplan racisme.

Gerealiseerd
Zoals aangekondigd is samen met partijen in de horeca een expertmeeting georganiseerd
over de vraag waarom het aantal meldingen in deze sector achterblijft en de aanpak niet
overal goed van de grond komt. De «monitor rassendiscriminatie» en de «discriminatiemonitor niet westerse migranten» zijn op 1 juli 2010 naar de Tweede Kamer gezonden (Kamerstukken II, 2009–2010, 30 950, nr.18). Het traject om de professionaliteit van de organisaties in
het discriminatieveld te vergroten is in gang gezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

21

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

Beoogde prestatie 2010

Bereikte resultaat 2010

3.

Verminderen van overlast,
criminaliteit, schooluitval en
werkloosheid van AntilliaansNederlandse en MarokkaansNederlandse jongeren.

Gerealiseerd
Met de burgemeesters van de deelnemende gemeenten zijn afspraken gemaakt over daling
van de oververtegenwoordiging.
De in de beleidsagenda aangekondigde maatregelen zijn in gang gezet (Kamerstukken II,
2009–2010, 31 268, nr. 34).

4.

Preventie-aanpak eergerelateerd geweld via uitvoering
preventieprojecten «Aan de
goede kant van de eer» met
migrantenkoepels en afspraken
met zeven gemeenten over een
lokale preventieaanpak.

Gerealiseerd
Migrantenkoepels hebben gezamenlijk twee methodieken ontwikkeld gericht op het
vergroten van weerbaarheid van kwetsbare groepen tegen eergerelateerd geweld. In
november 2010 hebben er landelijke actieweken plaatsgevonden, georganiseerd door
gemeenten en migrantenkoepels. De site www.eervol.com is opgericht als platform voor alle
partners van het programma «Aan de goede kant van de eer». In vijf gemeenten zijn
samenwerkingsconvenanten ondertekend tussen gemeenten, lokale instanties en migrantenorganisaties. In vier gemeenten gebeurt dit nog begin 2011. Er zijn onderzoeken uitgevoerd
naar samenwerking tussen gemeenten, lokale instanties en migrantenkoepels op het gebied
van huiselijk- en eergerelateerd geweld, en naar weerbaarheid van slachtoffers. Er wordt in
vier gemeenten een scholenaanpak voor eergerelateerd geweld ontwikkeld.

5.

Gemeenten gaan verder met de
uitwerking van de gezamenlijke
beleidsagenda integratie (GIA).

Gerealiseerd
In 2010 zijn de thema’s sport en cultuur in de GIA ondergebracht en zijn in totaal 21 regionale
bijeenkomsten en bijeenkomsten met raadsleden georganiseerd. De verslagen en de
agenda’s van deze bijeenkomsten zijn beschikbaar via www.forum.nl/integratieagenda. In
februari 2010 is de tussenevaluatie van de GIA aan de Tweede Kamer aangeboden (Kamerstukken II 2009–2010, 31 268, nr. 32). Conclusie was dat het percentage gemeenten dat
deelneemt aan de GIA hoger was dan het geplande percentage.

Beleidsconclusie
Zoals ook het Centraal Bureau voor de Statistiek aangeeft in het
Jaarrapport Integratie 2010 (www.cbs.nl en Kamerstukken II 2010–2011,
31 268, nr. 43) is er nog altijd sprake van een gedifferentieerd beeld:
positieve en zorgwekkende ontwikkelingen gaan hand in hand, met vaak
grote verschillen tussen en binnen groepen. Verbetering moet komen uit
(verbetering/effectiever maken van) het generieke beleid, zodat dit beleid
ook echt voor iedereen gaat werken.
Inburgering
Doel
In de ontwerpbegroting 2010 was de ambitie dat 60 000 inburgeringsvoorzieningen zouden worden aangeboden, waarvan 60% duaal, dat wil
zeggen in de vorm van een inburgeringstraject dat gekoppeld is met
reïntegratie, werk, ondernemerschap (een beroepsopleiding), vrijwilligerswerk of opvoedingsondersteuning.
Doelbereik
Eind 2009 is met de gemeenten afgesproken dat zij in 2010 56 000
trajecten zouden aanbieden (TK, 2009–2010, 31 143, nr. 73). Op basis van
de gegevens uit het Informatiesysteem Inburgering (ISI) van de Dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO) per begin februari 2011 kan geconcludeerd
worden dat deze doelstelling nagenoeg is gehaald. De doelstelling voor
de duale trajecten is eveneens gehaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

22

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

Prestatie-indicatoren Inburgering
Prestatie-indicatoren Inburgering Nederland

Aantal aangeboden inburgeringvoorzieningen
Aantal duale trajecten in percentage van het totaal
aantal aangeboden inburgeringsvoorzieningen
Aantal geslaagden voor het inburgeringexamen 2
Slagingspercentage

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Realisatie
2009

Begroting
2010 1

Realisatie
2010

9 468

44 862

48 079

56 000

55 344

21%
696
85%

42%
7 373
81%

53%
18 006
75%

60%
25 200
60%

68%
27 425
72%

1
In zijn brief van 17 december 2009 (TK, 2009–2010, 31 143, nr. 73) heeft de minister aangegeven dat met gemeenten is afgesproken dat zij 56 000
inburgeringstrajecten zullen aanbieden.
2
De geslaagden in 2010 zijn in 2010 of in eerdere jaren gestart en hebben hun traject in 2010 met succes afgerond.

Bron: Informatiesysteem Inburgering (ISI) van DUO, stand per ultimo 2007, 2008 en 2009, peildatum 17 februari 2011

Realisatie prestaties «Inburgering»
Beoogde prestatie 2010

Bereikte resultaat in 2010

1.

Verhoging van het aantal
gestarte inburgeringstrajecten
tot 60 000 o.a. door een bonus
voor gemeenten die extra
inburgeringstrajecten realiseren.

Gerealiseerd
Met gemeenten zijn afspraken gemaakt over het aantal trajecten dat in 2010 gerealiseerd
moet worden (56 000).
Gemeenten hebben voor circa € 50 mln aan bonus ontvangen. Er zijn 55 344 trajecten
aangeboden.

2.

60% van de trajecten is duaal.

Gerealiseerd
68% van de trajecten was duaal.

3.

Kwaliteitsverbetering door de
financiering van instapcursussen en alfabetiseringstrajecten.

Gerealiseerd
Gemeenten hebben in 2010 voor 14 000 instapcursussen bekostiging ontvangen via het
Gemeentefonds.

4.

Kwaliteitsverbetering van
inburgeringsprogramma’s door
versterking verbinding
inburgering en participatie.

Gerealiseerd
Op de 30 Werkpleinplusvestigingen zijn gedurende 9 maanden in 2010 30 accountmanagers
gestationeerd, die werkgevers, gemeenten en inburgeringsaanbieders met elkaar in contact
hebben gebracht en hen ondersteund hebben in het doen starten van duale inburgeringsvoorzieningen voor werkenden. Ook zijn maatregelen genomen om het management en de
medewerkers op de Werkpleinen te doordringen van het belang van het aanpakken van
taalachterstanden bij werkzoekenden in de bemiddeling naar werk.

5.

Evaluatie en mogelijke
aanpassing van de Wet
Inburgering in het buitenland.

Gerealiseerd
Naar aanleiding van de evaluatie (Kamerstukken II, 2008–2009, 32 005, nr. 1) en het debat
hierover heeft het Kabinet een aantal maatregelen aangekondigd, waaronder verhoging van
het examenniveau naar A1 en uitbreiding van het examen met een toets «Geletterdheid en
begrijpend lezen» (Kamerstukken II, 2009–2010, 32 175, nr. 12 en Staatsblad jaargang 2010,
nr. 679). Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 april 2011 (Staatsblad, jaargang 2010,
nr. 844).

Beleidsconclusie
Zoals ook uit het onderzoek van de Tweede Kamer naar de inburgering
(Kamerstukken II, 2010–2011, 32 321 nr. 2) en uit de evaluatie van de Wet
Inburgering (Kamerstukken II, 2009–2010, 31 143, nr. 84) blijkt, is in 2010
het inburgeringsbeleid te kwalificeren als succesvol, zowel kwalitatief als
kwantitatief. In de komende jaren zal een overgang plaatsvinden van een
stelsel waarbij de gemeente cursussen aanbiedt naar een stelsel waarin
de inburgeraar zelf zoveel mogelijk de kosten van de inburgering draagt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

23

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

Prioriteit: Garanderen van de betaalbaarheid van het wonen voor
lage inkomensgroepen (vraaggericht): huurtoeslag
Doel
Om de betaalbaarheid van het zelfstandig wonen voor alle bevolkingsgroepen te garanderen en het effect van stijgende woonlasten voor
specifieke groepen te beperken hanteert de overheid onder meer het
instrument van de huurtoeslag.
Doelbereik
Met behulp van het kengetal netto-huurquote wordt het effect van de
huurtoeslag op de betaalbaarheid van het huren voor de huishoudens met
lage inkomens zichtbaar gemaakt. De in onderstaande tabel opgenomen
netto huurquote geeft aan welk deel van het belastbaar inkomen wordt
besteed aan netto-huurlasten (huur minus huurtoeslag). Daarbij is
gerekend met de gemiddeld geldende huur voor de betreffende groep.
De tabel laat naast de in de begroting 2010 verwachte ontwikkeling van de
netto-huurquote de gerealiseerde ontwikkeling van de netto-huurquote
over 2010 zien.

Huishouden tot 65 jaar
Bijstand
Bijstand
Bijstand
Uitkeringsger.
Marktloon
Marktloon

Alleen
Alleen
Meerp.
MP-alleenverd.
Alleen
MP-alleenverd.

Zonder kind.
Met kind.
Met kind.
Met kind.
Zonder kind.
Met kind.

2007

2008

2009

Begroting
2010

Realisatie
2010

17,7%
15,9%
14,6%
14,5%
20,6%
14,7%

17,4%
15,6%
14,3%
14,2%
20,2%
14,4%

17,4%
14,8%
14,3%
14,2%
20,1%
14,3%

17,3%
14,6%
14,1%
14,0%
19,8%
14,2%

17,4%
14,9%
14,3%
14,2%
20,1%
14,3%

20,7%
20,6%
15,1%
16,2%

20,3%
20,4%
14,9%
15,9%

20,1%
18,5%
14,5%
13,4%

20,0%
18,3%
14,4%
13,3%

20,2%
18,5%
14,6%
13,5%

Huishouden vanaf 65 jaar
AOW
AOW+Aanv.pens.
AOW
AOW+Aanv.pens.

Alleen
Alleen
Meerp.
Meerp.

Bron: WWI

Beleidsconclusie
Voor alle gepresenteerde huishoudens komt de huurquote hoger uit dan
in de begroting 2010 vanwege een iets hogere gerealiseerde huurontwikkeling. Overigens blijkt, ook met deze bijstelling, de meerjarige ontwikkeling van de huurquote evenwichtig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

24

B. Beleidsverslag: Beleidsprioriteiten

Tabel doelstellingen vorig kabinet

1

Nummer kabinetsdoelstelling/
projecten

Omschrijving

Financieel belang:
realisatie uitgaven
2010 (x 1 000)

23.
Voldoende woningen: productie van
80 000–100 000 woningen per jaar

Het bevorderen van de bouw van
voldoende woningen.

176 937

Project 4.
Schoon & Zuinig

WWI wil binnen de bestaande
bouw en nieuwbouw een forse
reductie van CO2-uitstoot
realiseren; energie besparen en
het gebruik van duurzame
energie krachtig stimuleren.

54 372

Project 7.
Deltaplan Inburgering

Het verbeteren van de kwaliteit
van de inburgering.

369 937

Project 9.
Actieplan Krachtwijken

Het omvormen van 40 geselecteerde wijken tot vitale woon-,
werk en leefomgevingen.

613

Behaalde eindresultaat in 2010

Als gevolg van de economische
crisis is de woningproductie in
2010 teruggevallen naar 62 003
woningen1
In 2010 is in de bestaande bouw
in 112 000 woningen additioneel
energiebesparing behaald. Voor
de nieuwbouw geldt dat er ten
opzichte van vorige jaren sprake
is van een stijgende trend in het
aantal vergunningen met een EPC
die significant lager is dan de eis.
55 344 inburgeringstrajecten,
waarvan 68% duaal. Slagingspercentage: 72%.
Eind 2010 heeft de wijkaanpak
twee uitvoeringsjaren achter de
rug. Op één derde van de rit
wordt de vooruitgang steeds
meer zichtbaar. De resultaten tot
nu toe zijn uitgebreid beschreven
en toegelicht in de Voortgangsrapportage Wijkaanpak 2010 (TK
2009–2010, 30 995) en de
bijbehorende bijlagen. Het
eindresultaat is nog niet in zicht;
de wijkaanpak gaat door tot 2017.

Bron: CBS

De bedragen in deze tabel illustreren het financieel belang van een
kabinetsdoel of –project. De begroting is ingericht op beleidsartikelen en
niet op kabinetsdoelen. Deze bedragen zijn daarom indicatief en niet een
op een uit de departementale administratie te herleiden. Het is in dit
overzicht mogelijk dat een bedrag ten goede komt aan meerdere
doelstellingen en dus meerdere keren wordt genoemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

25

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 1

BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1. Stimuleren krachtige steden, vitale wijken en
voldoende woningbouw
1.1. Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Artikel 1. Stimuleren krachtige steden, vitale wijken en voldoende woningbouw (x € 1 000)
Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Realisatie
2009

Realisatie
2010

Vastgestelde
begroting
2010

66 451

770 111

161 875

454 457

1 322 496

328 326

Uitgaven:

300 883

913 698

1 144 423

1 406 985

490 441

443 693

46 748

Programma:
Stimuleren krachtige steden
Investeringen Stedelijke
vernieuwing
BDU-Fysiek Investeringen
Stedelijke vernieuwing 1
Innovatiebudget Stedelijke
vernieuwing
BDU-Sociaal, Integratie en
Veiligheid
Veiligheidsmiddelen
Faciliteren grotestedenbeleid
Sittard Geleen
Sociale herovering
Programma Sociale
Veiligheid

300 883
300 883

913 698
911 192

1 144 423
1 032 389

1 406 987
1 034 756

490 441
302 229

443 693
307 050

46 748
– 4 821

296 479

266 085

360 907

320 424

302 041

287 406

14 635

4 404

6 386

10 128

5 806

0

15 051

– 15 051

0
0

537 293
85 628

612 539
47 269

657 194
50 610

0
0

0
2 000

0
– 2 000

0
0
0

1 100
400
14 300

1 096
400
50

322
400
0

188
0
0

1 656
937
0

– 1 468
– 937
0

0

0

0

0

0

0

0

Vitale wijken tot stand brengen
FES Maatschappelijke
sectoren & ICT
Preventiebudget
Stimuleren wijkaanpak/
Wijkverpleegkundigen
40+ Wijkenbudget
Bewonersinitiatieven

0

0

0

904

613

4 274

– 3 661

0
0

0
0

0
0

904
0

613
0

0
0

613
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

2 389
1 185
700

– 2 389
– 1 185
– 700

Voldoende woningproductie:
Budget BLS
Bijdragen stimuleren
woningproductie

0
0

0
0

108 321
108 321

365 586
103 758

176 937
36 092

126 004
126 004

50 933
– 89 912

0

0

0

261 828

140 845

0

140 845

Overige programmabudgetten:
Onderzoek
Kennisoverdracht
FES NICIS
Kenniscentum
Bijdrage aan Sophiatunnel
Drechtsteden

0
0
0
0
0

2 506
0
0
2 222
284

3 713
479
1 219
2 015
0

5 741
858
2 582
2 301
0

10 662
1 182
1 868
7 017
0

6 365
1 382
1 345
3 638
0

4 297
– 200
523
3 379
0

0

0

0

0

595

0

595

0

539 710

615 787

660 398

70 421

3 638

66 783

Verplichtingen:

Ontvangsten:
1

Verschil
2010

994 170

BDU= Bijzondere Doeluitkeringen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

26

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 1

Toelichting
Verplichtingen
De totale verplichtingen over 2010 vallen € 994,2 mln hoger uit dan in de
vastgestelde begroting 2010 is geraamd. De belangrijkste verschillen
betreffen:
• In 2010 zijn in het kader van de wet ISV voor stedelijke vernieuwing
(ISV 3) meerjarige verplichtingen (voor de periode 2010 tot en met
2014) met gemeenten en provincies aangegaan. Om die meerjarige
verplichtingen te dekken zijn bij 1e suppletoire begroting 2010 de
volgende middelen aan dit artikel toegevoegd:
– € 242,0 mln voor bodemsanering van het begrotingshoofdstuk
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) naar
het instrument «BDU-Fysiek Investeringen Stedelijke vernieuwing»;
– € 671,9 mln door middel van een verplichtingschuif van 2011–2014
naar 2010 binnen het instrument «BDU-Fysiek Investering Stedelijke vernieuwing»;
• In 2010 is voor de derde (en tevens laatste) tranche van de Tijdelijke
stimuleringsregeling woningbouwprojecten € 100,0 mln vanuit het
stimuleringsbudget aan het instrument «Bijdragen stimulering
woningproductie» toegevoegd. Aan dit budget is tevens toegevoegd
de door de gemeenten terugbetaalde middelen eerste, tweede en
derde tranche omdat niet tijdig met de bouw kon worden gestart. Deze
middelen zijn ingezet om als gevolg van de crisis stilgevallen of niet
gestarte woningbouwprojecten te ondersteunen. In 2010 is uiteindelijk
op dit instrument € 140,9 mln verplicht.
Tegenover deze toevoegingen staat een overheveling van € 31,0 mln
vanuit het budget «Besluit Locatiegebonden Subsidies (BLS)» naar het
Gemeente- en Provinciefonds voor de rijksbijdrage voor het interbestuurlijke actieplan «Krimpen met kwaliteit» en de vrijval van een deel van het
resterende budget BLS. Deze vrijval komt doordat een deel van de
beschikbare BLS middelen (€ 24,7 mln) niet aan de budgethouders is
uitgekeerd omdat niet voldaan is aan de afgesproken woningbouwopgave
dan wel aantallen eigenbouw.
Zoals ook vermeld in de ontwerpbegroting 2011 van WWI (Kamerstukken
II, 2010–2011, 32 500, nr. 2, pagina 20) zal in het kader van de decentralisatie de Wet stedelijke vernieuwing in 2011 worden ingetrokken. Het
verstrekken van financiële middelen voor stedelijke vernieuwing door het
rijk aan gemeenten vindt met ingang van 1 januari 2011 voor het tijdvak
tot en met 2014 plaats via een decentralisatie-uitkering op basis van de
Financiële verhoudingswet.
In samenhang hiermee wordt het in 2010 verstrekte voorschot in 2011
definitief vastgesteld en vervallen de ISV 3-toezeggingen voor het restant
van de budgetperiode (2011–2014).
Uitgaven
BDU Fysiek Investeringen Stedelijke vernieuwing
De realisatie is hoger (€ 14,6 mln) dan in de vastgestelde begroting 2010
is geraamd, dit komt met name door de verstrekte voorschotten voor
bodemsanering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

27

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 1

Innovatiebudget Stedelijke vernieuwing
Het bij de ontwerpbegroting 2010 vastgestelde uitgavenbudget van € 15,1
mln is bij 1e suppletoire begroting 2010 verlaagd naar nihil. Dit was
mogelijk omdat:
• De voor de afwikkeling van het Innovatieprogramma Stedelijke
Vernieuwing beschikbare uitgavenbudgetten voortaan onderdeel
uitmaken van de verzameluitkering WWI. Verantwoording hiervan
vindt plaats op artikel 95 «Algemeen»;
• In 2009 enkele projecten van het Innovatieprogramma Stedelijke
Vernieuwing versneld tot uitvoering zijn gekomen. Als gevolg hiervan
is het uitgavenbudget 2010 aangepast.
Budget BLS
De realisatie is lager (€ 89,9 mln) dan in de vastgestelde begroting 2010 is
geraamd, dit komt met name door:
• De overheveling van € 31,0 mln bij 2e suppletoire begroting 2010 als
rijksbijdrage voor het interbestuurlijke actieplan «Krimpen met
kwaliteit» naar het Gemeentefonds (€ 16,3 mln – voor Parkstad
Limburg en Zeeuws Vlaanderen) en naar het Provinciefonds (€ 14,7
mln – voor Noord-Oost Groningen),
• Het niet uitkeren van een deel van de beschikbare BLS middelen aan
de budgethouders. In niet alle gevallen is aan de afgesproken
woningbouwopgave dan wel aantallen eigenbouw voldaan.
Bijdragen stimuleren woningbouwproductie
In 2010 is voor de derde (en tevens laatste) tranche van de Tijdelijke
stimuleringsregeling woningbouwprojecten € 100,0 mln vanuit het
stimuleringsbudget aan het instrument «Bijdragen stimulering woningproductie» toegevoegd. Aan dit budget is tevens toegevoegd de door de
gemeenten terugbetaalde middelen eerste, tweede en derde tranche
omdat niet tijdig met de bouw kon worden gestart. Deze middelen zijn
ingezet om als gevolg van de crisis stilgevallen of niet gestarte woningbouwprojecten te ondersteunen.
FES NICIS
Als gevolg van een wijziging in het tempo van de aan het NICIS toe te
kennen bijdragen is de realisatie € 3,4 mln hoger uitgekomen dan bij de
vastgestelde begroting is geraamd.
Ontvangsten
De totale ontvangsten over 2010 vallen € 66,8 mln hoger uit dan in de
vastgestelde begroting 2010 is geraamd. De belangrijkste verschillen
betreffen:
• de terugontvangen bijdragen aan gemeenten vanwege het niet (tijdig)
kunnen starten van projecten en daarmee niet kunnen voldoen aan de
Regeling bijdrage stimulering woningproductie;
• In samenhang met de hogere uitgaven voor de aan het NICIS
toegekende bijdragen zijn ook de hieraan gerelateerde ontvangsten uit
het FES verhoogd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

28

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 1

1.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
Type

Onderwerp

Algemeen Doel of
Operationeel Doel

Start

Afgerond

Vindplaats

Beleidsdoorlichting

Wijkenaanpak

OD 1.2.2

2010

2011

1

Effecten (ex
post)

Eindrapportage betreffende
woningbouwafspraken 2005
tot en met 2009
Monitor particulier opdrachtgeverschap

OD 1.2.3

2010

2010

2

OD 1.2.3

2010

2010

Medio 2011 volgt
rapportage

Evaluatie/eindmeting GSB III
(inclusief ISV II)

OD 1.2.3

2010

2010

Kamerstukken II,
2010–2011, 30 995,
nr. 87

Overig evaluatie

1

Het eindverslag van de Visitatie Wijken wordt in mei 2011 opgeleverd.
In de ontwerpbegroting 2011 van WWI (Kamerstukken II, 2010–2011, 32 500, nr. 2, pagina 31) is vermeld dat een beleidsdoorlichting inzake de
woningbouwproductie in 2010 zou worden gestart en in 2011 afgerond. Deze beleidsdoorlichting zou tegelijk met het jaarverslag 2010 naar de
Tweede Kamer worden gestuurd. Omdat in het Regeerakkoord is besloten het Besluit Locatiegebonden Subsidies (BLS) te beëindigen en gezien de
overlap met de heroverweging Wonen, waarin dit onderwerp ook is geadresseerd, wordt afgezien van het maken van een afzonderlijke beleidsdoorlichting inzake de woningbouwafspraken.

2

1.3 Slotwet
Artikel 1. Stimuleren krachtige steden, vitale wijken en voldoende woningbouw
(Bedragen x € 1 000)

Stand 2e suppletoire begroting 2010
Mutaties Slotwet 2010
Stand Slotwet 2010 (realisatie)

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

1 311 648
10 848
1 322 496

453 818
36 623
490 441

17 545
52 876
70 421

Toelichting
Verplichtingen
De overschrijding van de verplichtingen is onder andere het gevolg van:
• De terugontvangen middelen eerste, tweede en derde tranche
Tijdelijke stimuleringsregeling woningbouwprojecten. Gemeenten
hebben deze middelen (€ 47,2 mln) terugbetaald omdat niet tijdig met
de bouw kon worden gestart. Van deze middelen is uiteindelijk op
grond van artikel 8 van deze regeling € 38,0 mln opnieuw ingezet om
als gevolg van de crisis stilgevallen of niet gestarte woningbouwprojecten voor het einde van het begrotingsjaar te ondersteunen;
• Een deel van de beschikbare BLS middelen (€ 24,7 mln) is niet aan de
budgethouders uitgekeerd omdat niet voldaan is aan de afgesproken
woningbouwopgave dan wel aantallen eigenbouw, daarmee is de
verplichting lager vastgesteld.
Uitgaven
De overschrijding van de uitgaven is met name het gevolg van het
herinzetten van de hiervoor genoemde terugontvangen middelen eerste,
tweede en derde tranche Tijdelijke stimuleringsregeling woningbouwprojecten en die heringezet zijn in de nadien opengestelde tranche. Deze
herinzet is aangekondigd en goedgekeurd met de 2e suppletoire begroting
2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

29

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 1

Ontvangsten
De hogere ontvangsten worden eveneens verklaard door de terugontvangen middelen eerste, tweede en derde tranche Tijdelijke stimuleringsregeling woningbouwprojecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

30

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 2

Artikel 2. Stimuleren van een duurzame kwaliteit van woningen,
gebouwen en bouwwerken
2.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Artikel 2. Stimuleren van een duurzame kwaliteit van woningen, gebouwen en bouwwerken (x € 1 000)
Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Realisatie
2009

Realisatie
2010

Vastgestelde
begroting
2010

Verschil
2010

Verplichtingen:

73 175

22 589

23 595

53 911

71 095

62 800

8 295

Uitgaven:

139 208

135 899

28 485

22 501

67 947

79 095

– 11 148

Programma:
Stimuleren van voldoende
woningproductie:
Budget BLS 2 008
Planologische en
woningbouwknelpunten
VINEX en VINAC
Bijdragen stimulering
woningproductie

139 208

135 899

28 485

22 501

67 947

79 095

– 11 148

111 305
106 055

107 831
107 831

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0

0

0

0

0

0

0

5 250

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

15 222

16 604

15 122

19 389

60 769

74 162

– 13 393

8 105

12 817

12 760

6 416

1 342

8 791

– 7 449

4 908

3 072

1 831

12 416

54 372

50 337

4 035

281

63

6

14

0

0

0

1 577
351

513
139

427
98

241
198

290
1

34
0

256
1

0

0

0

104

4 764

15 000

– 10 236

12 681
2 645
4 993

11 464
2 212
3 745

13 363
1 821
4 684

3 112
1 832
1 280

7 178
1 476
2 093

4 933
661
1 682

2 245
815
411

5 043
0

5 507
0

6 858
0

0
0

3 609
0

2 546
44

1 063
– 44

1 551

1 884

1 357

505

5 014

15 091

– 10 077

Verruimen van het aanbod
van geschikte woningen
voor ouderen en gehandicapten:
Realisatie CO2 reductiedoelstellingen in de gebouwde
omgeving
Programma energiebudgetten
Subsidies energiebesparing gebouwde
omgeving
Regeling sanering loden
drinkwaterleidingen
Regeling energiebesparing huishoudens met
lagere inkomens
Innovatief bouwen
Subsidies innovatie
energiebesparing
gebouwde omgeving
(FES)
Overige programmabudgetten:
Onderzoek
Kennisoverdracht
Kosten uitvoeringsorganisaties
Nader aan te wijzen
Ontvangsten:

Toelichting
Verplichtingen
De totale verplichtingen over 2010 vallen € 8,3 mln hoger uit dan in de
vastgestelde begroting 2010 is geraamd. De belangrijkste verschillen
betreffen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

31

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 2

•
•

Verplichtingen aangegaan voor de stimulering van glasisolatie. In de
ontwerpbegroting was nog geen budget hiervoor opgenomen;
Een aanpassing van de fasering van de overige budgetten voor
energiebesparing in de gebouwde omgeving. Het in 2010 verlaagde
budget van € 5,0 mln is doorgeschoven naar 2011–2014.

Uitgaven
Programma Energiebudgetten
De aan het AgentschapNL betaalde kosten voor de uitvoering van dit
programma worden verantwoord op het begrotingshoofdstuk Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI), instrument «Bekostiging van externe uitvoeringsorganisaties». Met name hierdoor is op het
onderhavige instrument € 7,4 mln minder gerealiseerd dan in de
vastgestelde begroting 2010 is geraamd.
Subsidies Energiebesparing (CO2-reductie) gebouwde omgeving
De realisatie is € 4,0 mln hoger dan in de vastgestelde begroting is 2010
geraamd. Dit is met name het gevolg van:
• Mutaties bij het budget voor de stimulering van glasisolatie. Bij 1e
suppletoire begroting 2010 is € 30,0 mln hiervoor beschikbaar gesteld.
Vervolgens is bij 2e suppletoire begroting 2010 € 23,6 mln van dit
budget doorgeschoven naar 2011, omdat de daadwerkelijke betaling
van afgegeven waardebonnen de jaargrens zal passeren. Per saldo is
hier dus sprake van € 6,4 mln aan hogere uitgaven;
• Een aanpassing van de fasering van de overige budgetten voor
energiebesparing in de gebouwde omgeving leidt in 2010 per saldo tot
€ 9,4 mln aan hogere uitgaven;
Een overboeking van € 7,1 mln naar het instrument «Bekostiging van
externe uitvoeringsorganisaties» op de VROM-begroting in verband met
aan het AgentschapNL betaalde uitvoeringskosten leidt tot lagere
uitgaven op het onderhavige instrument.
Subsidies innovatie energiebesparing gebouwde omgeving (FES)
De realisatie van de uitgaven komt € 10,2 mln lager uit, vergeleken met de
raming in de oorspronkelijk vastgestelde begroting 2010. Dit is o.a. het
gevolg van een actualisatie van de raming van projecten op het gebied
van innovatieve energiebesparing, vooral in samenhang met de in het
Regeerakkoord afgesproken opheffing van het FES.
Ontvangsten
In samenhang met de lagere uitgaven bij het instrument «Subsidies
innovatie energiebesparing gebouwde omgeving (FES)» zijn ook de
hieraan gerelateerde ontvangsten uit het FES lager dan in de vastgestelde
begroting 2010 is geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

32

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 2

2.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
Type

Onderwerp

EffectenonEvaluatieonderzoek EPC
derzoek (ex post) aanscherpen woningen (naar
0,8)

Algemeen Doel of
Operationeel Doel

Start

Afgerond

Vindplaats

OD 2.2.2

2008

2010

http://www.ecn.nl/docs/library/report/2

2.3 Slotwet
Artikel 2. Stimuleren van een duurzame kwaliteit van woningen, gebouwen en
bouwwerken (Bedragen x € 1 000)

Stand 2e suppletoire begroting 2010
Mutaties Slotwet 2010
Stand Slotwet 2010 (realisatie)

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

82 464
– 11 369
71 095

69 594
– 1 647
67 947

8 810
– 3 796
5 014

Toelichting
Verplichtingen
De onderuitputting van de verplichtingen wordt verklaard door een te
hoge raming van het budget Tijdelijke regeling glasisolatie.
Ontvangsten
In samenhang met de in 2010 lagere uitgaven op het instrument
«subsidies innovatie energiebesparing gebouwde omgeving (FES)» zijn
ook de hieraan gerelateerde ontvangsten uit het FES verlaagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

33

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 3

Artikel 3. Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid
op de woningmarkt
3.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Artikel 3. Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid op de woningmarkt (x € 1 000)
Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Realisatie
2009

Realisatie
2010

Vastgestelde
begroting
2010

Verschil
2010

Verplichtingen:

2 187 830

2 339 781

2 543 034

2 701 008

2 802 006

2 541 670

260 336

Uitgaven:

2 188 247

2 303 832

2 411 817

2 487 587

2 733 600

2 484 135

249 465

Programma:
Regelgeving ter
bevordering van een
evenwichtige verdeling
van de woningmarkt

2 188 247

2 303 832

2 411 817

2 487 587

2 733 600

2 484 135

249 465

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2 187 978

2 303 564

2 411 277

2 486 631

2 707 970

2 466 071

241 899

2 135 757
11 093

2 302 248
0

2 406 056
0

2 470 933
0

2 679 544
0

2 439 624
0

239 920
0

98

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1 030

1 316

5 221

15 698

28 426

26 447

1 979

40 000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

24 978

15 152

9 826

0

0

0

0

24 978

15 152

9 826

0

0

0

0

0

0

0

269
154
115

268
178
90

540
457
83

956
505
451

652
345
307

2 912
442
525

– 2 260
– 97
– 218

0

0

0

0

0

1 945

– 1 945

85 517

133 793

266 853

322 807

447 739

363 237

84 502

Garanderen betaalbaarheid voldoende
huurwoningen en
evenwichtige verdeling:
Garanderen betaalbaarheid wonen voor
lage inkomensgroepen
(vraaggericht):
Huursubsidie en
huurtoeslag
Vangnetregeling
Eénmalige bijdrage
huurbeleid
Kostenvergoeding
verhuurders
Bevorderen eigen
woonbezit
Bijdrage financiering
startersleningen
Garanderen van een
laagdrempelige
geschillenbeslechting
Bekostiging huurcommissie
Verruimen van het
aanbod van geschikte
woningen voor
bijzondere aandachtsgroepen, alsmede het
bestrijden van onrechtmatige bewoning
Overige programmabudgetten:
Onderzoek
Kennisoverdracht
Kosten uitvoeringsorganisatie
Ontvangsten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

34

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 3

Toelichting
Verplichtingen
De totale verplichtingen over 2010 vallen € 260,3 mln hoger uit dan in de
vastgestelde begroting 2010 is geraamd. De belangrijkste verschillen
betreffen:
• De hogere realisatie aan verplichtingen en uitgaven van de huurtoeslag met € 239,9 mln – zie de toelichting bij de uitgaven;
• Meer verplichtingenruimte op het instrument «Bevorderen eigen
woningbezit», benodigd voor de toekenningen tot aan het sluiten van
de regeling (€ 15,2 mln);
• De hoger uitvallende kosten voor de Dienst van de Huurcommissie
(DHC) – zie hiervoor de toelichting bij de uitgaven.
Uitgaven
Huursubsidie en huurtoeslag
De verplichtingen en uitgaven van de huurtoeslag zijn € 239,9 mln hoger
uitgevallen dan in de vastgestelde begroting 2010 is voorzien. Voor zo’n
€ 100,0 mln betreft dit een boekhoudkundige verschuiving. Ook de
ontvangsten zijn met € 100,0 mln gestegen, zodat dit geen effect heeft op
het per saldo budget huurtoeslag. Deze verschuiving hangt samen met
een andere opstelling van de jaarverantwoording door de belastingdienst,
zodat verrekeningen van vorderingen met uit te betalen toeslagen beter in
beeld worden gebracht. Het verdere deel van de overschrijding hangt
samen met hoger dan verwachte voorlopige toekenningen. Dit heeft voor
een deel te maken met het feit, dat bij het voorlopig toekennen door de
belastingdienst regelmatig meer wordt uitgekeerd dan waar de
ontvangers uiteindelijk recht op hebben. Dit wordt mede veroorzaakt
doordat een hoger inkomen niet of te laat wordt doorgegeven aan de
belastingdienst. Bij definitief toekennen worden te hoge voorlopige
toekenningen gecorrigeerd wat in latere jaren leidt tot hogere
ontvangsten.
Bekostiging huurcommissie
De uitgaven voor de bekostiging van de Dienst van de Huurcommissie
(DHC) zijn € 9,8 mln hoger uitgevallen dan in de vastgestelde begroting is
voorzien. Dit houdt met name verband met:
• Het met ingang van 2010 via de begroting voor WWI lopen van de
bekostiging van DHC. Hiervoor zijn budgetten structureel overgeboekt
van de begroting van VROM;
• Additionele kosten als gevolg van de inrichting van de nieuwe
organisatie met bijbehorende infrastructuur en een verhoogde
zaaklast.
Kosten uitvoeringsorganisaties
De in de vastgestelde begroting 2010 geraamde uitgaven zijn omgeboekt
naar het instrument «Bevorderen eigen woningbezit», hiermee zijn de
uitgaven zoveel als mogelijk gekoppeld aan de beleidsdoelstellingen.
Ontvangsten
De hogere ontvangsten betreffen een saldo van hogere ontvangsten in
verband met de bij de uitgavenmutaties toegelichte wijziging in de
opstelling van de jaarverantwoording door de belastingdienst en een
kleine daling van de ontvangsten door een vertraging in het invorderingstempo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

35

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 3

3.2 Overzicht afgeronde onderzoeken

1

Type

Onderwerp

Algemeen Doel of
Operationeel Doel

Start

Afgerond

Vindplaats

Beleidsdoorlichting

Huurbeleid

OD 3.2.2

2009

opgeschort

–

Effectenonderzoek ex post

Evaluatie BEW 1

OD 3.2.3

2009

2011

–

BEW = Bevordering Eigen Woningbezit

Toelichting
In het kader van de Brede Heroverwegingen is er veel onderzoek gedaan
waarin het ingezette beleidsinstrumentarium aan bod is gekomen. Dit
heeft ertoe geleid dat enkele beleidsdoorlichtingen zijn opgeschort (zie
ook begroting XVIII, Kamerstukken II, 2010–2011, 32 500, nr. 2).
3.3 Slotwet 2010
Artikel 3. Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid op de woningmarkt (x
€ 1 000)

Stand 2e suppletoire begroting 2010
Mutaties Slotwet 2010
Stand Slotwet 2010 (realisatie)

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

2 651 177
150 829
2 802 006

2 577 022
156 578
2 733 600

334 237
113 502
447 739

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
De verplichtingen en uitgaven bij de huurtoeslag zijn hoger uitgevallen
dan ten tijde van de 2e suppletoire begroting 2010 is aangenomen.
Hiervan wordt € 100 mln veroorzaakt door een andere opstelling van de
jaarverantwoording door de belastingdienst, zodat verrekeningen van
vorderingen met uit te betalen toeslagen beter in beeld worden gebracht.
Ontvangsten
De hogere ontvangsten betreffen een saldo van hogere ontvangsten in
verband met de bij de uitgavenmutaties toegelichte wijziging in de
opstelling van de jaarverantwoording door de belastingdienst en een
kleine daling van de ontvangsten door een vertraging in het invorderingstempo.
Nadere informatie over de uitvoering van de huurtoeslag in 2010 is
opgenomen in het beheersverslag van de Belastingdienst dat in het
voorjaar van 2011 verschijnt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

36

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 4

Artikel 4. Integratie niet-westerse migranten
4.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Artikel 4. Integratie niet-westerse migranten (x € 1 000)
Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Realisatie
2009

Realisatie
2010

Vastgestelde
begroting
2010

Verschil
2010

Verplichtingen:

0

913 369

313 602

241 178

399 930

582 790

– 182 860

Uitgaven:

0

425 434

442 593

409 750

424 447

582 790

– 158 343

Programma:
Bewerkstelligen dat ouden nieuwkomers hun
inburgeringsexamen
halen
Facilitering inburgering

0

425 434

442 593

409 750

424 447

582 790

– 158 343

0

362 739

376 324

354 241

369 937

504 243

– 134 306

0

362 739

376 324

354 241

369 937

504 243

– 134 306

Het versterken van de
maatschappelijke
emancipatie en het
vergroten van de sociale
integratie van
niet-westerse migranten:
Facilitering remigratie
Overige instrumenten

0
0
0

62 695
29 339
33 356

66 269
29 762
36 507

55 509
30 623
24 886

54 510
32 389
22 121

78 547
36 981
41 566

– 24 037
– 4 592
– 19 445

Ontvangsten:

0

9 671

7 642

12 420

22 064

103 249

– 81 185

Toelichting
Verplichtingen
Bij de verplichtingen is het verschil tussen de stand vastgestelde
begroting 2010 en de realisatie € 182,9 mln. De belangrijkste oorzaken
worden bij de uitgaven toegelicht.
Uitgaven
Facilitering inburgering
De belangrijkste verschillen tussen ontwerpbegroting 2010 en gerealiseerde uitgaven betreffen:
• De overheveling van € 121,7 mln naar het Gemeentefonds voor de
uitvoeringskosten van inburgeringstrajecten, de kwaliteitsimpuls en
projecten in het kader van het Deltaplan;
• Het beroep op de leenfaciliteit voor inburgeringsplichtigen om hun
inburgeringscursussen te financieren was € 4,0 mln minder dan
geraamd.
Facilitering remigratie
In 2010 is € 4,6 mln minder uitgegeven omdat uit hoofde van de
Remigratiewet minder uitkeringen zijn verstrekt dan verwacht.
Overige instrumenten
Het verschil van € 19,4 mln wordt voornamelijk verklaard door de
overheveling van € 11,5 mln naar het Gemeentefonds voor de uitvoering
van de lokale aanpak van Marrokkaans-Nederlandse en Antiliaanse
risicojongeren. Daarnaast is voor de uitvoering van het onderzoek Survey

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

37

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 4

Integratie Minderheden 2010 een budget van € 1,0 mln overgeboekt naar
het beleidsartikel 5 «Kennis en Ordening Wonen, Wijken en Integratie».
Ontvangsten
In het kader van de afrekening van de BDU-SIV 2005–2009 was voor een
budget van € 100,0 mln aan ontvangsten begroot in 2010. Het betreft de
terugvordering van inburgeringsmiddelen waarvoor geen prestatie door
de gemeenten is geleverd. Dat wil zeggen, van projecten die niet zijn
aangeboden, of trajecten die zijn gestart maar waarbij geen examen is
afgelegd. Door vertraging in de verantwoordingsprocedure worden de
middelen niet in 2010 maar in 2011 ontvangen.
4.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
Type

Onderwerp

Algemeen Doel of
Operationeel Doel

Start

Effecten
onderzoek ex
post

Jaarrapport Integratie

OD 4.2.2

Jaarlijks

Overige
evaluatieonderzoeken

Evaluatie Wet Inburgering

OD 4.2.1

2009

Afgerond

Vindplaats

www.CBS.nl

2010

Kamerstukken II,
2009–2010, 31 143,
nr. 84

4.3 Slotwet
Artikel 4. Integratie niet-westerse migranten (x € 1 000)

Stand 2e suppletoire begroting 2010
Mutaties Slotwet 2010
Stand Slotwet 2010 (realisatie)

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

407 582
– 7 652
399 930

437 110
– 12 663
424 447

7 476
14 588
22 064

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
De onderuitputting van de verplichtingen en uitgaven heeft met name te
maken met de kabinetswisseling. Daardoor zijn er geen nieuwe initiatieven ontplooid c.q. bestaande initiatieven afgeremd. Daarnaast wordt de
onderuitputting van de uitgaven verklaard doordat uit hoofde van de
Remigratiewet minder uitkeringen zijn verstrekt dan was verwacht.
Ontvangsten
De meerontvangsten van € 14,6 mln worden met name verklaard door:
• terugbetaling van het CFI voor de uitvoering van de regeling nieuwkomers (€ 7,4 mln), omdat een aantal gemeenten minder heeft gepresteerd dan verwacht;
• afrekening/teruggave van de SVB (€ 1,0 mln);
• afrekening UWV-bijdrage 2009 (€ 2,1 mln);
• teruggave omdat er minder gebruik gemaakt is van de regeling
nalatenschap oude vreemdelingenwet (€ 2,1 mln).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

38

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 5

Artikel 5. Kennis en Ordening Wonen, Wijken en Integratie
5.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Artikel 5. Kennis en Ordening Wonen, Wijken en Integratie (x € 1 000)
Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Realisatie
2009

Realisatie
2010

Vastgestelde
begroting
2010

Verschil
2010

Verplichtingen:

7 758

14 194

9 662

11 852

4 794

3 372

1 422

Uitgaven:

11 074

8 679

10 851

8 506

9 929

8 630

1 299

Programma:
Tijdig inspelen op
maatschappelijke
veranderingen:

11 074

8 679

10 851

8 506

9 929

8 630

1 299

0

0

0

0

0

0

0

Ontsluiten van kennis en
onderzoekscoördinatie:

0

0

0

0

0

0

0

Bevorderen van
maximale maatschappelijke prestaties van
wooncorporaties:

0

0

0

0

0

0

0

1 149

1 125

1 286

790

1 485

1 363

122

1 149

1 125

1 286

790

1 485

1 363

122

9 925
5 312

7 554
3 677

9 565
5 524

7 716
5 160

8 444
4 412

7 267
3 959

1 177
453

4 613

3 877

4 041

2 556

4 032

3 308

724

0

0

0

0

0

0

0

Versterken van de positie
van de woonconsument:
Subsidies woonconsumentenorganisaties
Overige programmabudgetten:
Onderzoek
Experimenten en
kennisoverdracht
Ontvangsten:

Toelichting
Uitgaven
Onderzoek
De realisatie van de uitgaven is hoger dan geraamd, vooral omdat voor de
uitvoering van het onderzoek Survey Integratie Minderheden 2010 een
budget van € 1,0 mln is overgeboekt vanuit het beleidsartikel 4 «Integratie
niet-westerse migranten».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

39

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 5

5.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
Type

Onderwerp

Overig evaluatie- De prestatieafspraken tussen
onderzoek
gemeenten en corporaties,
die voor 2010 rechtskracht
hadden, worden geanalyseerd.

Algemeen Doel of
Operationeel Doel

Start

OD 5.2.2

Jaarlijks

Afgerond

Vindplaats

1

Toelichting
Ad 1
In 2010 is het onderzoek «Analyse van de prestatieovereenkomsten tussen
gemeenten en corporaties in 2010» afgerond. Het onderzoek is in maart
2011 naar de Tweede Kamer verzonden. In het rapport wordt een landelijk
(en regionaal) beeld geschetst van de verschillende soorten en aantallen
prestatieovereenkomsten die rechtskracht hebben voor 2010. Nieuw is dat
dit jaar voor het eerst ook gemeenten en corporaties zijn geënquêteerd
over de samenwerking, onderlinge verhoudingen, het proces van tot
stand komen van de overeenkomsten, de zich daarbij voordoende
knelpunten en de invloed van externe omstandigheden op de onderhandelingen.
5.3 Slotwet
Artikel 5. Kennis en Ordening Wonen, Wijken en Integratie (Bedragen x € 1 000)

Stand 2e suppletoire begroting 2010
Mutaties Slotwet 2010
Stand Slotwet 2010 (realisatie)

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

4 206
588
4 794

10 567
– 638
9 929

0
0
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

40

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 6

Artikel 6. Rijkshuisvesting
6.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Artikel 6. Rijkshuisvesting (x € 1 000)
Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Realisatie
2009

Realisatie
2010

Vastgestelde
begroting
2010

Verschil
2010

Verplichtingen:

122 047

102 274

88 176

74 050

65 118

102 842

– 37 724

Uitgaven:

122 047

102 274

88 176

74 050

65 118

102 842

– 37 724

Programma:
Vanuit de rijkshuisvesting
bijdragen aan rijksdoelen:
Beleidsondersteuning
(mede) van
toepassing op de
rijkshuisvesting en de
doelmatige werking
van het rijkshuisvestingsstelsel
Onderzoek Rgd
Coördinatie rijksopdrachtgeverschap in
de bouw
Energiebesparing
rijkshuisvesting
Duurzaam bouwen
rijkshuisvesting

122 047

102 274

88 176

74 050

65 118

102 842

– 37 724

5 460

5 066

6 513

3 080

7 504

10 804

– 3 300

2 843
612

2 859
261

4 179
590

2 004
180

3 051
599

3 051
599

0
0

1 232

1 939

637

0

1 212

1 212

0

773

7

1 107

896

2 642

5 942

– 3 300

0

0

0

0

0

0

0

Monumenten beheren:
Stimuleren architectonische kwaliteit
Beheer monumenten
in rijksbezit

17 301

16 962

8 212

7 426

15 259

15 259

0

4 966

3 511

0

0

0

0

0

12 335

13 451

8 212

7 426

15 259

15 259

0

99 286
5 436

80 246
6 507

73 451
4 413

63 544
6 590

42 355
32 977

76 779
3 627

– 34 424
29 350

45 439
2 647
0
37 148

33 342
3 449
0
29 973

17 930
3 108
0
43 126

33 619
3 639
0
11 346

0
0
0
9 378

41 356
5 474
0
26 322

– 41 356
– 5 474
0
– 16 944

8 616

6 975

4 874

8 350

0

0

0

0

0

0

0

14 881

357

14 524

Huisvesten van het
Koninklijk Huis, de Hoge
Colleges van Staat en het
ministerie van Algemene
Zaken:
Onderhoud HCvS/AZ
Investeringen
HCvS/AZ
Huren HCvS/AZ
Asbestsanering
Paleizen
Functionele kosten
Koninklijk Huis

Ontvangsten:

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Energiebesparing rijkshuisvesting
Vergeleken met de vastgestelde begroting komen de uitgaven lager uit,
omdat € 3,3 mln is doorgeschoven van 2010 naar 2013 teneinde
uitvoering te geven aan een programma van energiebesparende
maatregelen in de rijkshuisvesting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

41

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 6

Instrument: Huisvesten van het Koninklijk Huis, Hoge Colleges van Staat
en het ministerie van Algemene Zaken
Binnen dit operationeel doel is een systeemwijziging toegepast bij de
financiering van de objecten van de Hoge Colleges van Staat, het
ministerie van Algemene Zaken en de huisvesting van het Koninklijk Huis,
voor zover vallend onder de verantwoordelijkheid van de Staat. Bij de
huisvesting van het Koninklijk Huis gaat het om de 3 staatspaleizen: Paleis
Noordeinde, Huis ten Bosch en het Koninklijk Paleis te Amsterdam.
De objecten van deze diensten en het Koninklijk Huis zijn met ingang van
2010 op een analoge wijze als in het rijkshuisvestingstelsel behandeld.
Voor investeringen voor deze objecten wordt gebruik gemaakt van de
leenfaciliteit. Naar analogie van het rijkshuisvestingstelsel is voor de
investeringen een gebruiksvergoeding bepaald. De vergoedingen over
2010 zijn verantwoord bij de posten «Huisvestingskosten HCvS/AZ» en
«Huisvestingskosten Paleizen».
Afdracht Agentschap
In de afgelopen jaren (voor 2010) zijn uitgaven voor investeringen in en
onderhoud en beheer aan huisvesting van Hoge Colleges van Staat, het
ministerie van AZ en het Koninklijk Huis rechtstreeks ten laste van de
begrotingen van VROM en WWI geboekt. Vanaf 2010 wordt gebruik
gemaakt van de systematiek die gangbaar is binnen het huisvestingstelsel: voor investeringen en onderhoud wordt door de Rgd een beroep
gedaan op de leenfaciliteit van het ministerie van Financiën en ten laste
van de begroting voor WWI worden gebruiksvergoedingen geboekt die
aan de Rgd worden betaald ter dekking van rente en aflossing van de
lening en apparaatskosten van de Rgd.
Om te zorgen dat huisvestingsprojecten die in 2009 of eerder al in
uitvoering waren genomen, maar nog niet volledig afgerond voor
1 januari 2010, voor de volledige waarde geactiveerd zouden worden en
niet alleen het deel dat na 1 januari 2010 is uitgevoerd, is een conversielening afgesloten met het ministerie van Financiën. De Rijksgebouwendienst heeft op die manier eenmalig € 157,0 mln via de leenfaciliteit
ontvangen.
Volgens de gangbare procedure van het ministerie van Financiën bij
dergelijke conversieleningen wordt met het bedrag van de lening betaald
voor de waarde van de onderliggende activa aan het ministerie van
Financiën. De afdracht door de batenlastendienst verloopt via het
moederdepartement aan het ministerie van Financiën. In dit geval is het
bedrag teruggestort naar het moederdepartement (VROM) en daar in zijn
geheel verantwoord bij artikel 91 van de VROM begroting op het daartoe
bestemde instrument «Afdracht agentschap». De lening en terugbetaling
is bij de 2e suppletoire begroting 2010 geregeld.
6.2 Overzicht afgeronde onderzoeken
Geen nadere toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

42

B. Beleidsverslag: Beleidsartikel 6

6.3 Slotwet
Artikel 6. Rijkshuisvesting (Bedragen x € 1 000)

Stand 2e suppletoire begroting 2010
Mutaties Slotwet 2010
Stand Slotwet 2010 (realisatie)

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

50 237
14 881
65 118

50 237
14 881
65 118

2 626
12 255
14 881

Toelichting
Verplichtingen en uitgaven
Als gevolg van een desaldering van ontvangsten die ten onrechte in
mindering van bezwaar waren geboekt bij de definitieve vaststellingen
van de jaren 2007, 2008 en 2009, zijn de verplichtingen, de uitgaven en de
ontvangsten verhoogd met een bedrag van € 14,9 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

43

B. Beleidsverslag: Niet-beleidsartikel 95

NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel 95. Algemeen
95.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Artikel 95. Algemeen (x € 1 000)
Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Realisatie
2009

Realisatie
2010

Vastgestelde
begroting
2010

Verschil
2010

Verplichtingen:

54 689

3 236

126 862

535 040

6 514

3 242

3 272

Uitgaven:

249 659

191 375

305 663

652 126

41 378

17 741

23 637

Programma:
Afkoop subsidies DGW
regelingen
Kosten uitvoeringsorganisaties
Betaalbare woonkeuze
koop- en huursector
Budget BWS 1992–1994
Woningbouw en
duurzame kwaliteit
Huisvesting gehandicapten en woon-zorg
Stedelijke vernieuwing
Lelystad
LVS en WI
Verzameluitkering

249 659

191 375

305 663

652 126

41 378

17 741

23 637

48 911

3 172

126 040

535 040

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

24 464
149 393

17 643
149 832

14 602
149 427

12 634
89 390

11 056
0

8 063
2 169

2 993
– 2 169

5 000

0

0

0

0

0

0

18 715

15 599

13 124

295

691

57

634

3 176
0
0

0
5 129
0

0
2 470
0

0
1 180
13 587

0
390
29 241

0
3 262
4 190

0
– 2 872
25 051

Ontvangsten:

11 936

1 329

752

698

491

214

277

Toelichting
Verplichtingen
De totale verplichtingen over 2010 vallen € 3,3 mln hoger uit dan in de
vastgestelde begroting 2010 is geraamd. Dit is met name het gevolg van
de in 2010 toegekende bijdragen voor de projecten Enschede Lage Bothof
(€ 2,1 mln) en nieuw Den Helder (€ 1,0 mln), die op het instrument
«Verzameluitkering» worden verantwoord.
Uitgaven
Betaalbare woonkeuze koop- en huursector
In 2010 is € 3,0 mln meer uitgegeven als gevolg van minder intrekkingen
dan geraamd bij de Eigen woningen regeling 1984 (EW 1984).
LVS en WI
De uitgaven komen € 2,9 mln lager uit dan oorspronkelijk geraamd omdat
voor de afwikkeling van de resterende projecten in het kader van de
werkgelegenheidsimpuls (WI) in 2010 minder budget benodigd was.
Verzameluitkering
De navolgende subsidieregelingen en budgetten op de begroting van
Wonen, Wijken en Integratie zijn in de verzameluitkering opgenomen en
overgedragen aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties:
• Impulsregeling Stedelijke vernieuwing 2005;
• Innovatieprogramma Stedelijke vernieuwing;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

44

B. Beleidsverslag: Niet-beleidsartikel 95

•

Regeling Werkgelegenheidsimpuls 1984, project «Stedelijk Museum
Amsterdam»;
• Bijdragen aan Enschede Lage Bothof, Deventer Colmschate en nieuw
Den Helder.
De uitkering aan de medeoverheden vindt plaats door de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Op dit instrument vallen de uitgaven bijna € 25,1 mln hoger uit dan
geraamd in de vastgestelde begroting 2010. Dit is met name het gevolg
van:
• De in de 1e suppletoire begroting 2010 vanuit beleidsartikel 1
overgeboekte budgetten voor de Impulsregeling Stedelijke vernieuwing 2005 en het Innovatieprogramma Stedelijke vernieuwing (in
totaal € 18,6 mln);
• De in 2010 toegekende bijdragen voor het project «Stedelijk Museum
Amsterdam», Enschede Lage Bothof, Deventer Colmschate en nieuw
Den Helder;
• Aan de verzameluitkering toegevoegde bijdragen aan gemeenten op
het gebied van inburgering.
95.2 Slotwet
Artikel 95. Algemeen (x € 1 000)

Stand 2e suppletoire begroting 2010
Mutaties Slotwet 2010
Stand Slotwet 2010 (realisatie)

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

7 566
– 1 052
6 514

39 217
2 161
41 378

214
277
491

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

45

B. Beleidsverslag: Niet-beleidsartikel 96

Artikel 96. Onverdeeld
96.1 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
Artikel 96. Onverdeeld (x € 1 000)
Realisatie
2006

Realisatie
2007

Realisatie
2008

Realisatie
2009

Realisatie
2010

Vastgestelde
begroting
2010

Verschil
2010

Verplichtingen:

0

0

0

0

0

– 6 143

6 143

Uitgaven:

0

0

0

0

0

– 1 578

1 578

Programma:
Loonbijstelling:
Loonbijstelling

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

– 1 578
0
0

1 578
0
0

Prijsbijstelling:
Prijsbijstelling

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

– 664
– 664

664
664

Onvoorzien:

0

0

0

0

0

0

0

Nog te verdelen:
Nog nader te verdelen
taakstellingen
Nog nader te verdelen
overig

0

0

0

0

0

– 914

914

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

– 914

914

Ontvangsten:

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting
Dit artikel is een administratief artikel hetgeen betekent dat er geen
daadwerkelijke uitgaven ten laste van dit artikel worden gedaan.
96.2 Slotwet
Artikel 96. Onverdeeld (x € 1 000)

Stand 2e suppletoire begroting 2010
Mutaties Slotwet 2010
Stand Slotwet 2010 (realisatie)

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

– 4 090
4 090
0

418
– 418
0

0
0
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

46

B. Beleidsverslag: Bedrijfsvoeringsparagraaf

BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Inleiding
In de bedrijfsvoeringsparagraaf wordt verslag gedaan van relevante
aandachtspunten in de bedrijfsvoering van begrotingshoofdstuk XVIII
(WWI). De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft in overeenstemming met de
Comptabiliteitswet het karakter van een uitzonderingsrapportage.
Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften wordt in deze paragraaf
verantwoording afgelegd over achtereenvolgens de totstandkoming
beleidsinformatie en de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering. Op
het gebied van de bedrijfsvoering, managementinformatie en het
financieel- en materieel beheer zijn in 2010 veel verbeteringen doorgevoerd, zoals de invoering van dashboards met managementinformatie als
sturingsinstrument. De opmerkelijke zaken zijn opgenomen in de
bedrijfsvoeringsparagraaf van begrotingshoofdstuk XI (VROM).
In het verslagjaar is besloten tot een departementale herindeling. In de
bedrijfsvoeringsparagraaf van VROM zal hier op worden ingegaan.
De bedrijfsvoeringsparagraaf is opgesteld door WWI. Daarbij is onder
meer gebruik gemaakt van de ontvangen controlebevindingen van de
Rijksauditdienst. Een speciaal daartoe eenmalig ingericht Audit
Committee heeft een advies uitgebracht aan de bewindspersoon om in
overeenstemming met de regelgeving al dan niet ingebrachte bevindingen in deze paragraaf op te nemen. Bij de advisering is gebruikt
gemaakt van de criteria zoals vastgesteld door het voormalige Audit
Committee van VROM: financieel belang, belang voor de burger, (kans op)
tolerantie-overschrijding en rechtmatigheid en imago/publicitair risico.
De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de huurtoeslag ligt bij de
Belastingdienst. De minister van BZK is verantwoordelijk voor het beleid
en het begrotingsbeheer. De minister van Financiën verantwoordt zich, als
verantwoordelijk minister voor het beheer van de Belastingdienst, in zijn
bedrijfsvoeringparagraaf over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering van de toeslagregelingen door de Belastingdienst. De hoofdlijnen
daaruit, voor zover deze betrekking hebben op de huurtoeslag, staan
hieronder opgenomen.
Totstandkoming beleidsinformatie
De totstandkoming van de beleidsinformatie voldoet aan de eisen die
daaraan worden gesteld in de Rijksbegrotingsvoorschriften van het
ministerie van Financiën.
De Algemene Rekenkamer heeft over het boekjaar 2009 geoordeeld dat
ten opzichte van het jaar ervoor, er een betere aansluiting gemaakt is
tussen de doelen van het WWI-beleid, de geleverde prestaties en de
ingezette middelen. De ingezette verslagleggingslijn is daarom gecontinueerd in 2010. Dat betekent dat in het begrotingshoofdstuk XVIII (WWI) –
mede als gevolg van de deelname aan het experiment «Verbeteren
verantwoording en begroting», alle kabinetsprioriteiten uit de begroting
beleidsmatig worden toegelicht. Ook wordt de operationele doelstelling
«Garanderen van de betaalbaarheid van het wonen voor lage inkomensgroepen (vraaggericht): huurtoeslag» beleidsmatig toegelicht. De
huurtoeslag wordt toegelicht omdat deze doelstelling een relatief groot
financieel belang heeft. De rapportagewijziging zoals bedoeld in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

47

B. Beleidsverslag: Bedrijfsvoeringsparagraaf

experiment is erop gericht om de politieke discussie meer op de hoofdlijnen (beleidsprioriteiten) te voeren.
Naar aanleiding van de opmerking van de Algemene Rekenkamer, dat niet
altijd in de opgenomen beleidsconclusies in het Jaarverslag 2009 is
aangegeven of er een reden is om het beleid voort te zetten dan wel aan
te passen is daar extra aandacht aan besteed. Hierbij is er rekening mee
gehouden dat er een nieuw kabinet is aangetreden, terwijl de doelstellingen in de begroting 2010 de doelstellingen van het vorige kabinet
waren.
Rijksgebouwendienst
Over de totstandkoming van beleidsinformatie zijn er geen bijzonderheden te melden.
Dienst van de Huurcommissie
Over de totstandkoming van beleidsinformatie zijn er geen bijzonderheden te melden.
Rechtmatigheid
Onder rechtmatigheid wordt conform de Rijksbegrotingvoorschriften
comptabele rechtmatigheid verstaan. Dit houdt in dat een financiële
transactie waarvan de uitkomst in het departementale jaarverslag dient te
worden verantwoord in overeenstemming is met de begrotingswetten en
met de in internationale regelgeving, Nederlandse wetten, algemene
maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen opgenomen
bepalingen die de uitkomst van die financiële transactie beïnvloeden.
In dit onderdeel wordt gerapporteerd als de overeengekomen tolerantiegrenzen voor zowel fouten als onzekerheden die betrekking hebben op de
rechtmatigheid en de getrouwheid uit de Rijksbegrotingvoorschriften
worden overschreden.
Opmerkingen en aanbevelingen Algemene Rekenkamer
Artikel 4 Integratie niet-westerse migranten
In het kader van inburgering is in 2010 € 7,5 mln compensatie betaald aan
de gemeente Amsterdam in het kader van de afrekening van de Wet
Inburgering Nieuwkomers 2006. Daarnaast is er voor circa € 1 mln
nadeelcompensatie nabetaald aan gemeenten voor exploitatieverliezen
van taalaanbieders, geleden onder minister Vogelaar in 2008.
De in 2008 betaalde nadeelcompensatie werd door de Algemene
Rekenkamer als onrechtmatig beschouwd. In reactie hierop heeft de
Algemene Rekenkamer criteria opgesteld waaraan moet worden voldaan
bij toekomstige betalingen van nadeelcompensatie. Hoewel bovenstaande
twee verschillende kwesties betreft, zijn deze toetsingscriteria toegepast
bij de betaling aan de gemeente Amsterdam. WWI concludeerde dat de
betaling rechtmatig was conform de criteria. Ook de afdeling juridische
zaken adviseerde positief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

48

B. Beleidsverslag: Bedrijfsvoeringsparagraaf

Overige onderzoeksbevindingen
Artikel 2 Stimuleren van een duurzame kwaliteit van woningen, gebouwen
en bouwwerken
Europese aanbestedingen
Het Audit Committee VROM van 6 maart 2009 heeft besloten dat
afwijkingen van Europese Aanbestedingen door de Portefeuillehouders
van het kerndepartement vooraf worden voorgelegd aan de Bestuursraad
(BR). Alle afwijkingen van Europese aanbestedingen zijn in 2010 vooraf
door de BR beoordeeld en goedgekeurd. Hierbij heeft het management
bewust de keuze voor het niet Europees aanbesteden gemaakt.
Voor begrotingshoofdstuk XVIII (WWI) is er in 2010 in twee gevallen voor
een totaal bedrag van € 220 519 niet Europees aanbesteed. Dit totaalbedrag is het bedrag dat verplicht is in het boekjaar 2010. (De totale
verplichtingen kunnen door de jaargrensoverschrijding hoger zijn). De
tolerantiegrenzen zijn hiermee niet overschreden.
Voor een advies over de concept AMvB Bouwbesluit is voor € 178 500 niet
Europees aanbesteed.
Voor de technische ondersteuning in de Energy Management Committee
is voor een bedrag van € 42 019 niet Europees aanbesteed.
Resterende onrechtmatigheden
Naast de voorgenoemde rechtmatigheidsfouten zijn op de uitgaven van
artikel 2 nog voor een bedrag van area € 0,9 mln onrechtmatigheden
geconstateerd bij het programma energiebudgetten.
Artikel 3 Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid op de
woningmarkt: Huurtoeslag
De verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de huurtoeslag ligt bij de
belastingdienst. De Minister van BZK is verantwoordelijk voor het beleid
en het begrotingsbeheer. De Minister van Financiën verantwoordt zich, als
verantwoordelijk minister voor het beheer van de belastingdienst, in zijn
bedrijfsvoeringparagraaf over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering van de toeslagregelingen door de Belastingdienst.
De hoofdlijnen daaruit, voor zover deze betrekking hebben op de
huurtoeslag, staan hieronder opgenomen.
De Comptabiliteitswet en onderliggende regelgeving schrijven voor dat,
indien de tolerantiegrenzen op het begrotingshoofdstuk worden
overschreden, in de bedrijfsvoeringparagraaf expliciet verantwoording
wordt afgelegd over de naleving van wet- en regelgeving. Voor 2010 is de
tolerantiegrens voor de voorschotten huurtoeslag vastgesteld op 1,37% in
het geval van fouten.
De conclusie voor de uitbetaalde voorschotten huurtoeslag 2010 luidt dat
deze tolerantiegrens met circa € 10 mln (circa 0,38 procent) is
overschreden.
Het totaalbedrag van de onrechtmatigheden in de uitbetaalde
voorschotten komt daarmee op circa € 45 mln. De afwijkingen worden
vooral veroorzaakt door systeemtechnische beperkingen van het huidige
toeslagensysteem. Voor de huurtoeslag is de vastgestelde afwijking bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

49

B. Beleidsverslag: Bedrijfsvoeringsparagraaf

het definitief toekennen 2008/2009 (circa € 21 mln) wel binnen de
tolerantiegrenzen gebleven.
Rijksgebouwendienst
Over de comptabele rechtmatigheid zijn er geen bijzonderheden te
melden.
Dienst van de Huurcommissie
Over de comptabele rechtmatigheid zijn er geen bijzonderheden te
melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

50

C. JAARREKENING
De verantwoordingsstaat 2010 van het begrotingshoofdstuk Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) (x € 1 000)

Omschrijving

(1)

(2)

(3) = (2) – (1)

Oorspronkelijk vastgestelde begroting
2010 1

Realisatie 2010

Verschil realisatie en oorspronkelijk
vastgestelde begroting 2010

verplichtingen

ontvangsten

Totaal

3 717 348

06

Beleidsartikelen
Stimuleren krachtige steden, vitale
wijken en voldoende woningbouw
Stimuleren van duurzame kwaliteit
van woningen, gebouwen en
bouwwerken
Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid op de
woningmarkt
Integratie niet-westerse migranten
Kennis en ordening wonen, wijken
en integratie
Rijkshuisvesting

95
96

Niet-beleidsartikelen
Algemeen
Onverdeeld

01

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

02

03

04
05

verplichtingen

uitgaven

ontvangsten

485 786

3 832 860

3 701 185

485 572

328 326

443 693

3 638

62 800

79 095

2 541 670
582 790

verplichtingen

uitgaven

ontvangsten

560 610

+115 512

74 824

3 791 482

560 119

90 297

74 547

1 322 496

490 441

70 421

+ 994 170

+ 46 748

+ 66 783

15 091

71 095

67 947

5 014

+ 8 295

– 11 148

– 10 077

2 484 135
582 790

363 237
103 249

2 802 006
399 930

2 733 600
424 447

447 739
22 064

+ 260 336
– 182 860

+ 249 465
– 158 343

+ 84 502
– 81 185

3 372
102 842

8 630
102 842

0
357

4 794
65 118

9 929
65 118

0
14 881

+ 1 422
– 37 724

+ 1 299
– 37 724

0
+ 14 524

3 242
– 6 143

16 163
17 741
– 1 578

214
214
0

6 514

41 378
41 378

491
491

+ 3 272
+ 6 143

+25 215
+ 23 637
+ 1 578

+277
+ 277
0

1
De gerealiseerde bedragen van de uitgaven en de verplichtingen zijn steeds naar boven afgerond op ( € 1 000). De gerealiseerde bedragen van de ontvangsten zijn naar beneden of naar
boven afgerond op (€ 500).

C . J a a r r e k e n i n g : Ve r a n t w o o r d i n g s s t a a t 2 0 1 0

uitgaven

51

C. Jaarrekening: Saldibalans

Saldibalans
De saldibalans 2010 van Wonen, Wijken en Integratie (x € 1 000)
31-12-2010
1.

Uitgaven ten laste van de
begroting
– Begroting 2009
– Begroting 2010

3.

Liquide middelen

5.

Uitgaven buiten begrotingsverband

7.

Openstaande rechten

8.

Extra-comptabele
vorderingen

9a.

Tegenrekening extracomptabele schulden

10.

Voorschotten

31-12-2010
2.

5 061 505
3 832 858

31-12-2009

Ontvangsten ten gunste
van de begroting
– Begroting 2009
– Begroting 2010

560 610
3 271 270

4 063 321

996 827

0

0

4a.

Rekening-courant RHB

– 978

– 1 357

6.

Ontvangsten buiten
begrotingsverband

0

0

0

0

7a.

Tegenrekening
openstaande rechten

0

0

35 951

31 008

8a.

Tegenrekening extracomptabele vorderingen

35 951

31 008

2

83

9.

Extra-comptabele schulden

2

83

5 277 915

7 140 790

5 277 915

7 140 790

0

30 543

11.

Garantieverplichtingen

0

30 543

1 561 819

812 849

12.

Openstaande verplichtingen

1 561 819

812 849

Deelnemingen

0

0

13a. Tegenrekening deelnemingen

0

0

Totaal-generaal

10 707 567

13 075 421

10 707 567

13 075 421

11a. Tegenrekening garantieverplichtingen
12a. Tegenrekening
openstaande verplichtingen
13.

31-12-2009

10a. Tegenrekening
voorschotten

Totaal-generaal

Toelichting op de saldibalans (x 1 000)
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten resp. € 3 832 858 en
€ 560 610
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Staten-Generaal is goedgekeurd.
Ad 3. Liquide middelen € 0
Geen nadere toelichting.
Ad.4. Rekening-courant RHB € 3 271 270
Op de rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met de Rijksschatkist geadministreerd. Opgenomen
is het bedrag overeenkomstig het laatste verstuurde saldobiljet van de
RHB.
Ad 5. Uitgaven buiten begrotingsverband € – 978
Het bedrag van € 978 aan uitgaven buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

52

C. Jaarrekening: Saldibalans

Opbouw van de uitgaven buiten begrotingsverband (x € 1 000)
A
B

Te verrekenen met andere departementen
Te verrekenen met lagere overheden/overige derden

– 948
– 30

Totaal

– 978

De uitgaven buiten begrotingsverband betreffen met name de nog te
verrekenen uitgaven met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport in verband met de Tijdelijke woonzorgstimuleringsregeling.
Ad 6. Ontvangsten buiten begrotingsverband € 0
Geen nadere toelichting.
Ad 8. Extra-comptabele vorderingen € 35 951
Ad 8a. Tegenrekening Extra-comptabele vorderingen
Het saldo per 31 december 2010 wordt hieronder gespecificeerd:
Verloop van de vorderingen in 2010 (x € 1 000)
Stand vorderingen per 31-12-2009
Bij: In 2010 ontstane vorderingen
Af: Ontvangen/verrekend
Ingetrokken
Definitief buiten invorderingstelling c.q. kwijtschelding

31 008
108 130
98 870
2 666
1 652

– 103 188

Stand vorderingen per 31-12-2010

35 951

Vorderingen op artikelniveau en ouderdom per 31-12-2010 in € x 1 000
Artikel Omschrijving
01
02
03
04
05
06
95

Stimuleren krachtige steden, vitale wijken en voldoende woningbouw
Stimuleren van duurzame kwaliteit van woningen, gebouwen en
bouwwerken
Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid op de
woningmarkt
Integratie niet-westerse migranten
Kennis en Ordening Wonen, Wijken en Integratie
Rijkshuisvesting
Algemeen

Totaal
BBV
Totaal generaal

vóór 2009

2009

2010

Totaal

0

0

8 554

8 554

139

0

0

139

19 332
8
0
0
147

16
1 327
0
0
6

29
6 391
0
0
2

19 377
7 726
0
0
155

19 626

1 349

14 976

35 951

–

0

0

–

19 626

1 349

14 976

35 951

Toelichting op de omvangrijke vorderingen
Ten opzichte van ultimo 2009 is het vorderingensaldo met 15 % (€ 4,9
mln) gestegen.
Artikel 1
In verband met niet (tijdig) gestarte projecten is voor een totaal bedrag
van € 8,6 mln aan verstrekte subsidies in het kader van de Tijdelijke
stimuleringsregeling woningbouwprojecten bij gemeenten teruggevorderd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

53

C. Jaarrekening: Saldibalans

Artikel 3
In het kader van het project Afbouw Huursubsidie is de incasso van de
overige vorderingen met betrekking tot de oude huursubsidie medio 2007
opgedragen aan het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB). Het CJIB
draagt zorg voor de verdere inning van deze vorderingen. Eind 2010 was
de stand aan openstaande vorderingen € 19,3 mln. Het betreffen met
name openstaande vorderingen uit 2006 of eerder (€ 18,8 mln).
Artikel 4
De omvang van het vorderingensaldo betreft met name vorderingen op
gemeenten in verband met minder inburgeringstrajecten die zijn
aangeboden (€ 1,8 mln), vorderingen op derden in verband met het
inburgeringtraject allochtone vrouwen (€ 2,1 mln) en vorderingen in het
kader van de Brede Doel Uitkering SIV.
Ad 9. Extra-comptabele schulden € 2
Ad 9a. Tegenrekening extra-comptabele schulden
Het saldo is bepaald aan de hand van de openstaande facturen met een
factuurdatum tot en met 31 december 2010 en geregistreerd tot en met
14 januari 2011 waarvoor het «verplichtingen = kas beginsel» geldt.
Hierop zijn de nog niet verrekende creditnota’s die betrekking hebben op
facturen uit deze categorie in mindering gebracht.
Ad 10. Voorschotten € 5 277 915
Ad 10a. Tegenrekening Voorschotten
Op deze rekening staat het saldo gebaseerd op de Regeling Departementale Begrotingsadministratie (voorschotten, vooruitbetalingen en
voorlopige betalingen). Voorschotten zijn betalingen aan derden vooruitlopend op een later definitief vast te stellen c.q. af te rekenen bedrag. Deze
vaststelling c.q. afrekening gebeurt indien de prestatie is geleverd en
indien aan alle financiële voorwaarden is voldaan.
Voorschotten verloop (x € 1 000) per 31 december 2010
Stand voorschotten per 31-12-2009
Bij: Overgedragen voorschotten van begrotingshoofdstuk XI
Stand voorschotten per 01-01-2010
Bij: In 2010 verleende voorschotten
Af: Afgerekende voorschotten
Stand voorschotten per 31-12-2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

7 140 790
131
7 140 921
1 064 050
– 2 927 056
5 277 915

54

C. Jaarrekening: Saldibalans

Voorschotten op artikelniveau en organisatieonderdeel gerubriceerd naar ouderdom per 31-12-2010 in EUR x 1 000
Artikel

Omschrijving

vóór 2009

2009

2010

Totaal

01

Stimuleren krachtige steden, vitale wijken en voldoende
woningbouw
Stimuleren van duurzame kwaliteit van woningen, gebouwen
en bouwwerken
Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid op de
woningmarkt
Integratie niet-westerse migranten
Kennis en Ordening Wonen, Wijken en Integratie
Rijkshuisvesting
Algemeen

2 247 936

868 141

363 524

3 479 601

31 517

8 051

59 692

99 260

256
671 530
46 466
0
180 687

300
315 380
3 267
0
15 152

26 136
383 309
5 913
20 695
29 630

26 692
1 370 219
55 646
20 695
225 469

3 178 392

1 210 291

888 899

5 277 582

Departementen
Derden

88
0

0
0

240
5

328
5

Totaal buiten begrotingsverband

88

0

245

333

3 178 480

1 210 291

891 214

5 277 915

02
03
04
05
06
95

Totaal binnen begrotingsverband

Totaal-generaal

Toelichting
Omvangrijke voorschotten
Artikel 1
De openstaande voorschotten hebben met name betrekking op de
volgende twee instrumenten:
• Investeringsbudget Stedelijke vernieuwing (ISV1, 2 en 3);
In het kader van het ISV 1 en 2 is de rijksbijdrage de afgelopen jaren
als voorschot aan de gemeenten overgemaakt. In totaal staat nog
€ 105,7 mln aan voorschotten open. Op basis van de gemaakte
afspraken is het beschikbare budget ISV3 in 2010 in zijn geheel
beschikt en is € 246,5 mln aan voorschotten toegekend. Deze
voorschotten worden naar verwachting in 2011 afgewikkeld;
• Sociaal, Integratie en Veiligheid 2005–2100, dat onderdeel is van het
Grote Steden Beleid (GSB). In de periode 2005–2009 is in totaal
€ 2 524,0 mln voorschotten verstrekt.
Daarnaast wordt de stand van de openstaande voorschotten verklaard
door nog niet afgewikkelde voorschotten in het kader van Sociale
herovering van € 24,3 mln, Brede Doel Uitkering «Sociaal, Integratie en
Veiligheid veiligheidsmiddelen» van € 355,0 mln, Budget Locatiegebonden Subsidies (BLS) 2005–2010 van € 10,0 mln en de Tijdelijke
stimuleringsregeling woningbouwprojecten van € 256,5 mln.
Artikel 2
Het grootste deel van de nog openstaande voorschottenstand bestaat uit
nog niet afgerekende subsidies energie in het kader van de Subsidies
energiebesparing (€ 62,1 mln). Het betreffen de regelingen Energiebesparing (CO2-reductie) gebouwde omgeving, Tijdelijke regeling maatwerkadviezen woningen, Tijdelijke regeling glasisolatie en de projecten Meer
met Minder.
Daarnaast staan in het kader van de bijdragen stimulering woningproductie (o.a. gemeente Almere en Knelpunten VINEX) en het Programma
Energiebudgetten respectievelijk € 7,1 mln en € 25,6 mln aan
voorschotten open.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

55

C. Jaarrekening: Saldibalans

Artikel 3
De openstaande voorschottenstand heeft met name betrekking op de
bekostiging van de Dienst van de Huurcommissie (DHC). De uitgaven die
ten laste van dit artikel aan de DHC worden overgemaakt worden als
voorschot geregistreerd. Over 2010 betreft dit een bedrag van € 22,0 mln.
Daarnaast is in het kader van de Subsidieregeling Bevordering Eigen
Woningbezit plus voor in totaal € 3,6 mln aan voorschotten verleend, die
nog niet zijn afgerekend.
De voorschotten met betrekking tot de Huurtoeslag, die door het
ministerie van Financiën (de Belastingdienst) ten behoeve van Wonen,
Wijken en Integratie wordt uitgevoerd, worden verwerkt in de saldibalans
van het ministerie van Financiën.
Artikel 4
De belangrijkste oorzaak van de voorschotstand is gelegen in de systematiek rond de «Facilitering Inburgering» met als voorschot een bedrag
van € 1 314,1 mln. Voor de G31 wordt in het kader van de BDU-SIV vijf
jaar lang bevoorschot. De afrekening vindt plaats na afloop van deze
periode. Voor de NG31 wordt eveneens jaarlijks een voorschot verstrekt
en grotendeels achteraf afgerekend.
Voor het programma Overige Instrumenten bedraagt het saldo
openstaande voorschotten € 27,5 mln. In dit programma is een aantal
regelingen opgenomen, waaronder de regeling Ruimte voor Contact en
subsidies aan maatschappelijke organisaties. Voor het programma
Facilitering remigratie is in 2010 aan de Sociale Verzekeringsbank voor de
uitvoering van de Remigratiewet € 32,3 mln als voorschot uitgekeerd.
Dit voorschot wordt op basis van het jaarverslag van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) afgerekend.
Artikel 5
Het grootste deel van de voorschotten bestaat uit de bijdrage aan het
Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (Stichting
SVn ) van € 40 mln voor de startersleningen. In de afgelopen 3,5 jaar zijn
er bijna 9 000 starterleningen versterkt, waarmee het budget is uitgeput.
In 2011 zal na ontvangst van een accountantsverklaring het voorschot
worden afgewikkeld.
Daarnaast is aan de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV), om
het ingezette innovatie- en experimentenbeleid beter aan te laten sluiten
op maatschappelijke- en marktontwikkelingen, een voorschot van € 7,6
mln versterkt.
Artikel 6
Op dit artikel staat een bedrag van € 20,7 mln open, dat te maken heeft
met inputfinanciering van de Rijksgebouwendienst (RGD). Het voorschotsaldo is ontstaan door de nog openstaande voorschotten 2009 en het
nieuwe voorschot voor het jaar 2010.
Artikel 95
De voorschottenstand heeft met name betrekking op de Subsidie Grote
Bouwlocaties (SGB). Hierop staat een nog niet afgerekend voorschot van
€ 30,6 mln open. Doel van deze subsidie is om de werkgelegenheid in
crisistijd te stimuleren. Daarnaast staat in het kader van de Tijdelijke
Woonzorgstimuleringregeling jaren 2000–2004 een bedrag van € 2,6 mln
aan voorschotten open.
Tenslotte wordt de stand van de voorschotten verklaard door de nog niet
afgerekende voorschotbetalingen in het kader van de Verzameluitkering
(€ 188,9 mln). Hierin is een aantal subsidieregelingen en budgetten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

56

C. Jaarrekening: Saldibalans

opgenomen die aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zijn overgedragen.
Ad 11. Garantieverplichtingen € 0
Ad 11a. Tegenrekening garantieverplichtingen
Dit betreft de garantieverplichtingen die door WWI zijn aangegaan.
De per 31 december 2010 nog lopende garanties (x € 1 000)
Artikel

Omschrijving soort regeling

Maximaal garantiebedrag

A.
95
B.
95
95

100 % deelname van het Rijk
Huurwoningen
Specifieke garanties
St. Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW)
St. Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW)

Stand per
31-12-2010

Leningsovereenkomst

0

Achtervangfunctie
Achtervangfunctie

0
0

Totaal

Toelichting:
Specifieke garanties
Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW)
Het Rijk en de gemeenten staan borg voor de stichting Waarborgfonds
Sociale Woningbouw (WSW). Voor het WSW geldt dat indien het
fondsvermogen na gebruikmaking van de zekerheidsstructuur een zeker
minimum heeft bereikt, zoals vastgelegd in de achtervangovereenkomst,
het WSW een beroep kan doen op de achtervangers. Dit beroep is, in
beginsel, ongelimiteerd. Het Rijk en de deelnemende gemeenten
verstrekken in geval van eventuele liquiditeitsproblemen bij het WSW
ieder voor 50% een renteloze lening aan het WSW.
Deze borgstelling vormt de tertiaire zekerheid van het fonds. De primaire
zekerheid wordt gevormd door het eigen vermogen van de aangesloten
corporaties. Indien de financiële positie van de corporatie, naar de eisen
van kredietwaardigheid van het WSW, onvoldoende is, kan onder
bepaalde voorwaarden saneringssteun worden verleend door het Centraal
Fonds Volkshuisvesting (CFV). De secundaire zekerheid wordt gevormd
door het vermogen van het WSW. Dit vermogen is opgebouwd uit een
borgstellingreserve en een obligo op corporaties. Ultimo 2009 bedroeg de
borgstellingreserve € 476,0 mln en het totaalbedrag aan obligo’s € 2 918
mln. De kans dat de tertiaire zekerheid wordt aangesproken is nagenoeg
nihil.
In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van de
vermogenspositie van de stichting WSW.
Kengetallen stichting WSW (x € 1 mln)

Gegarandeerde leningen
Eigen vermogen WSW
Obligoverplichtingen
Garantievermogen
Totaal aan schadebetalingen

Jaar 2010

jaar 2009

jaar 2008

jaar 2007

jaar 2006

85 300
482
3 200
3 682
0

75 800
476
2 918
3 394
0

71 700
452
2 760
3 212
0

64 900
423
2 498
2 921
0

59 700
407
2 236
2 643
0

Bron: jaarrekening WSW 2009/2008/2007/2006
Cijfers over 2010 betreffen voorlopige cijfers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

57

C. Jaarrekening: Saldibalans

Het WSW heeft tot op heden uit hoofde van haar borgstellingsfunctie
nooit schadebetalingen gedaan. Belangrijke reden hiervan is dat het CFV
in de praktijk aan financieel noodlijdende corporaties saneringssteun geeft
voordat ze niet meer kunnen voldoen aan hun betalingsverplichtingen en
de borgstelling van het WSW zou kunnen worden aangesproken.
Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW)
Het Rijk en de gemeenten staan borg voor de stichting Waarborgfonds
Eigen Woningen (WEW). Voor het WEW geldt dat indien het fondsvermogen een zeker minimum heeft bereikt, zoals vastgelegd in de achtervangovereenkomst, het WEW een beroep kan doen op de achtervangers.
Dit beroep is, in beginsel, ongelimiteerd. Het Rijk en de deelnemende
gemeenten verstrekken in geval van eventuele liquiditeitsproblemen bij
het WEW ieder voor 50% een renteloze lening aan het WEW.
De huidige vermogenspositie van het WEW is goed te noemen. Jaarlijks
wordt een aanzienlijk bedrag toegevoegd aan het garantievermogen. In
2010 is het aantal schadegevallen, en daarmee ook de schadebetalingen
iets opgelopen ten opzichte van 2009. In 2009 is er € 22 mln uitgekeerd, in
2010 is dit opgelopen naar ongeveer € 38 mln.
Bij de bepaling van de premie voor 2010 is rekening gehouden met de
economische vooruitzichten op korte termijn en de stijging van het aantal
verliesdeclaraties. De premie is daarom in 2010 verhoogd van 0,45 % naar
0,55 %.
Het garantievermogen van de stichting is gegroeid naar € 610 mln ultimo
2009 en is ook in 2010 verder gegroeid naar € 637 mln. De verwachting is
dat hiermee de financiële buffer bij het WEW ook de komende periode
toereikend zal zijn en de kans dat het WEW een beroep moet doen op de
achtervangers wordt klein geacht.
In de onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van de
vermogenspositie van het WEW.
Kengetallen stichting WEW (x € 1 mln)

Gegarandeerd vermogen NHG
Garantievermogen
Totaal aan schadebetalingen

Jaar 2010

jaar 2009

jaar 2008

jaar 2007

jaar 2006

128 158
637
38,1

108 879
610
22,0

98 255
529
19,2

95 681
473
25,5

90 878
425
20,7

Bron: jaarrekening WEW 2009/2008/2007/2006
Cijfers over 2010 betreffen voorlopige cijfers

Ad 12. Openstaande verplichtingen € 1 561 819
Ad 12a. Tegenrekening openstaande verplichtingen
Verloop van de verplichtingen binnen en buiten begrotingsverband in 2010 (x € 1 000)
Stand verplichtingen per 31-12-2009
Bij: Aangegane verplichtingen/verhogingen
Af:
Betalingen
Verlagingen/intrekkingen voorgaande jaren

812 849
4 673 704
3 833 239
91 496

Stand verplichtingen binnen en buiten begrotingsverband per 31-12-2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

– 3 924 734
1 561 819

58

C. Jaarrekening: Saldibalans

Verplichtingen binnen en buiten begrotingsverband op artikelniveau gerubriceerd naar ouderdom 31-12-2010 in EUR x 1 000
Artikel

Omschrijving

vóór 2009

2009

2010

Totaal

01

Stimuleren krachtige steden, vitale wijken en voldoende
woningbouw
Stimuleren van duurzame kwaliteit van woningen,
gebouwen en bouwwerken
Garanderen van keuzemogelijkheden en betaalbaarheid
op de woningmarkt
Integratie niet-westerse migranten
Kennis en Ordening Wonen, Wijken en Integratie
Rijkshuisvesting
Algemeen

1 427

793

902 456

904 676

8 461

34 502

24 067

67 030

145 201
31 153
3 291
0
61 407

207 084
26 849
5 219
0
0

93 823
11 584
3 017
0
0

446 108
69 586
11 527
0
61 407

250 940

274 447

1 034 947

1 560 334

Departementen
Derden

0
0

0
0

1 485
0

1 485
0

Totaal buiten begrotingsverband

0

0

1 485

1 485

250 940

274 447

1 036 432

1 561 819

02
03
04
05
06
95

Totaal binnen begrotingsverband

Totaal generaal

Toelichting verlaging/intrekkingen voorgaande jaren
De negatieve bijstellingen (intrekkingen) hebben met name betrekking op
vrijgevallen verplichtingenruimte in verband met afgeronde subsidies.
Een belangrijk deel van de intrekkingen heeft betrekking op de regelingen
die door Agentschap NL worden uitgevoerd. Het betreffen onder andere
de regelingen:
• Besluit Locatiegebonden Subsidies € 58,1 mln;
• CO2-reductie in de gebouwde omgeving € 13,1 mln;
• Wet bevordering eigen woning bezit-plus € 9,2 mln;
• Geldelijke steun eigen woningen 1984 € 1,3 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

59

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Baten-lastendienst: Rijksgebouwendienst (Rgd)
A. Beleidsdeel bij jaarverslag van de baten-lastendienst Rgd
Inleiding
De Rijksgebouwendienst ziet het als zijn missie bij te dragen aan het
succesvol functioneren van zijn klanten, door het bieden van efficiënte en
effectieve huisvestingsoplossingen. Met het in stand houden van
monumenten draagt de Rijksgebouwendienst bij aan het behoud van ons
cultureel erfgoed. Sinds 1 januari 1999 heeft de Rijksgebouwendienst de
status van baten – lastendienst. Deze status vloeit voort uit het destijds
vernieuwde rijkshuisvestingsstelsel. Het rijkshuisvestingsstelsel is in deze
opzet ingevoerd met als doel een rijksbrede vergroting van de doelmatigheid in de huisvesting van de rijksoverheid.
In 2008 is het Besluit Rijksgebouwendienst 1999 gewijzigd (Stb. 2008,
381). Daarmee is onder andere besloten om de verantwoordelijkheid voor
de kaderstelling voor het rijksbrede beleid op de terreinen van personeel
en organisatie, informatie en ICT, inkoop, facilitaire zaken én rijkshuisvesting bij het DG Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk (DGOBR) van het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) te
beleggen. Per 14 oktober 2010 ressorteert ook de Rijksgebouwendienst
onder het ministerie van BZK.
De Rijksgebouwendienst levert de producten huisvesting, services,
adviezen en beleidsondersteuning. Gezien het grote belang van het
product Huisvesting wordt onderstaand ingegaan op de indicatoren die
hiermee samenhangen. Het product Huisvesting bestaat uit het ontwikkelen, realiseren en leveren van huisvesting. De Rijksgebouwendienst
handhaaft de afgesproken kwaliteit van de geleverde huisvesting volgens
de Regeling Taakverdeling Beheer Rijkshuisvesting.
Rapportage over de doelmatige uitvoering van het rijkshuisvestingsstelsel
In 2010/2011 wordt het rijkshuisvestingsstelsel opnieuw geëvalueerd.
Omdat ook de doelmatige werking en uitvoering van het stelsel deel uit
maakt van die evaluatie, wordt daarover thans geen afzonderlijke
rapportage opgesteld.
Systeemwijziging inputfinanciering
De systeemwijziging behelst met name een operatie binnen de begroting
van WWI/Rijksgebouwendienst, met terugwerkende kracht tot 1 januari
2010. Bij de systeemwijzing worden investeringen in de voormalige
inputgefinancierde panden van de Hoge Colleges van Staat, het ministerie
van Algemene Zaken en de 3 staatspaleizen (Paleis op de Dam, Paleis Huis
ten Bosch en Paleis Noordeinde) middels de leenfaciliteit gefinancierd.
De objecten zelf zijn in het kader van de systeemwijziging niet geactiveerd. De activering van de investeringen in projecten geschiedt overeenkomstig hetgeen gebruikelijk is in het rijkshuisvestingsstelsel.
De begrotingsmiddelen voor de gebruiksvergoedingen (waaronder de
1-opslag, rente, afschrijving en markthuur) zijn in 2010 een onderdeel van
de begroting van WWI/Rijksgebouwendienst en hebben de middelen voor
onderhoud en investeringen vervangen. Voor de lopende projecten, de
investeringsuitgaven tot en met 2009, is in 2010 een conversielening
afgesloten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

60

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Rapportage aan Nederlandse Mededingingsautoriteit
De Rijksgebouwendienst heeft in 2008 een meldpunt mededinging
ingesteld dat fungeert als aanspreekpunt voor de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). Bij dat meldpunt kunnen zowel medewerkers van
de Rijksgebouwendienst als externe partijen vermoedens van prijs- of
marktverdelingsafspraken of andere overtredingen van de Mededingingswet melden.
In het periodiek overleg met de NMa is ingegaan op de algemene wijze
waarop de NMa met signalen vanuit de Rijksgebouwendienst omgaat. Er
zijn geen concrete resultaten uit onderzoek door de NMa aan de Rijksgebouwendienst verstrekt. De Rijksgebouwendienst heeft geen formele
meldingen gedaan aan de NMa over signalen van onregelmatigheden.
In 2010 heeft de Rijksgebouwendienst de volgende informatie aan de NMa
geleverd:
• een overzicht van aanbestedingen in de vorm van een aanbestedingsregister;
• de rapportages van analyses van inschrijvingsbegrotingen bij
aanbestedingen;
• informatie over enkele aanbestedingen, op verzoek van de NMa.
Voorts heeft de NMa op verzoek van de Rijksgebouwendienst ondermeer
informatie over verschillende aanbestedingen verstrekt.
Overige prestaties
Indicator

Streefwaarde 2010

Brandveiligheid

Scans overige voorraad
uitgevoerd
100% duurzaam inkopen
Vaststellen energie-index
voor portefeuille
70 inspecties uitgevoerd

Duurzaamheid
Energieambitie 2020
Inspecties monumenten

Realisatie 2010

gerealiseerd
98% duurzaam ingekocht
gerealiseerd
85 inspecties uitgevoerd

Brandveiligheid
Het scannen van de overige voorraad (niet zijnde justitiële inrichtingen) is
eind 2010 afgerond. Op grond van de brandscan is bepaald of een
brandveiligheidsproject met voorrang wordt gestart of dat de brandveiligheidsmaatregelen in het reguliere onderhoudsproces worden ingepland.
In ruim 90% van de gevallen kunnen de benodigde maatregelen en
projecten in het reguliere onderhoudsproces worden ingepland. De laatste
tranche projecten met voorrang wordt naar verwachting in 2014
opgeleverd. Daar waar nodig zijn en worden in overleg met de gebruiker
compenserende maatregelen getroffen.
Duurzaamheid: 100% duurzaam inkopen
Voor circa 98% van het ingekochte volume aan projecten, die in 2010 zijn
gestart, zijn, indien van toepassing, de criteria voor duurzaam inkopen
toegepast.
In enkele gevallen zijn de criteria voor duurzaam inkopen ten onrechte niet
toegepast.
Inmiddels zijn voldoende maatregelen in het inkoopproces ingebouwd om
volledig duurzaam inkopen te waarborgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

61

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Voortgang programma Energieambitie 2020
De energie-index van de portefeuille is in 2010 vastgesteld op 1,45
(energielabel D). Dit is gebaseerd op onderzoek door het Agentschap NL
in samenwerking met de Rijksgebouwendienst op basis van een representatief deel (85%) van de oppervlakte van de rijkskantoren, namelijk de
kantoren groter dan 1 000 m2, die overeenkomstig de verplichting zijn
voorzien van een energielabel.
De energie-index van een gebouw is een maat voor de energetische
kwaliteit van dat gebouw. Het energielabel van een gebouw wordt
gebaseerd op deze index. Het onderzoek geeft aan dat geleidelijke
ontwikkeling naar een energielabel B (index tussen 1,06–1,15) in 2020
mogelijk is.
Voor de kleinere kantoren en de andere gebouwen, zullen overeenkomstig
de inmiddels verder aangescherpte Europese richtlijn nog energielabels
worden bepaald. Naar verwachting zal dit slechts tot beperkte bijstelling
van de energie-index van de portefeuille leiden.
Inspecties monumenten
In 2010 heeft de Rijksgebouwendienst voor de eerste keer een landelijke
overeenkomst voor inspecties op bouwkundige aspecten afgesloten met
de monumentenwachten in de diverse provincies. De bouwkundige
inspecties zijn uitgevoerd door gecertificeerde inspecteurs conform de
NEN 2767 methodiek.
Doelmatigheid
Producten en diensten

2007

2008

2009

Streefwaarde
2010

Realisatie
2010

Klanttevredenheid
Leegstand
ITK

–
1,6%
2,23

67%
2,4%
2,26

–
3,3%
2,32

nulmeting
3,6%
2,1–2,6

–
3,8%
2,32

1 011
63 327
1 463
0,8
–
–

993
66 402
1 483
– 0,2
8,6%
–

966
70 528
1 535
– 0,4
9,3%
20,66

1 007
–
1 484
0,0
9,9%
21,99

927
74 816
1 466
0,2
9,9%
20,22

Bedrijfsvoering
Gemiddelde bezetting fte’s
Gemiddelde loonkosten (€ 1)
Omzet ( = totaal baten x € 1 mln)
Saldo van baten en lasten (%)
Bruto Apparaat/omzet
Bruto Apparaat/m2 * € 1

Klanttevredenheid
De Rijksgebouwendienst heeft in 2010 afgezien van de opstelling van een
nieuwe methode voor het meten van klanttevredenheid. Wel is een proces
in gang gezet om met de stakeholders (waaronder de klanten) te komen
tot geobjectiveerde prestaties op de sleutelmomenten die in het primaire
proces van de Rijksgebouwendienst echt relevant zijn. In 2011 zullen deze
geobjectiveerde prestaties worden vastgesteld in nauwe afstemming met
de verschillende stakeholders van de Rijksgebouwendienst.
Leegstand
De leegstand voor rekening van de Rijksgebouwendienst (3,8%) is hoger
dan begroot (3,6 %), omdat er verschillende contractbeëindigingen zijn
geweest. De verwachting is dat de leegstand in 2011 verder zal oplopen.
De totale huisvestingsbehoefte zal de komende jaren minder worden als
gevolg van de afslanking bij de Rijksoverheid. Daarnaast ontstaat
behoefte aan andersoortige huisvesting waardoor de huisvestingsmutaties zullen toenemen. Tevens is het Rijksvastgoed en
-ontwikkelingsbedrijf verantwoordelijk voor het afstoten van door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

62

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Rijksgebouwendienst aangemelde objecten. Zowel het tijdstip waarop, als
de opbrengstwaarde, is niet door de Rijksgebouwendienst te beïnvloeden.
ITK
De indicator technische kwaliteit (ITK) geeft in een cijfer de technische
kwaliteit van de vastgoedportefeuille weer op een bepaald tijdstip. Het
cijfer loopt van 1 (nieuwbouw) tot 6 (zeer slecht). De ITK is een gewogen
gemiddelde van de technische condities van alle gebouwelementen. Deze
technische condities worden bepaald door inspecties. De realisatie
voldoet aan de doelstelling doordat deze tussen de 2,1 en 2,6 blijft.
Bezetting in fte’s
De gemiddelde bezetting was in 2010 927 fte. De werkelijke bezetting per
31 december 2010 was 906 fte (ten opzichte van 959 fte per 31 december
2009).
Gemiddelde loonkosten
Onder de loonkosten ambtelijk personeel vallen de salarissen, inclusief
aanspraken op vakantiegeld en eindejaarsuitkering, alsmede incidentele
beloningen. De stijging van de kosten is met name het gevolg van de
doorwerking van de CAO-afspraken.
Omzet
De omzet is in 2010 licht gedaald ten opzichte van 2009. Dit is met name te
verklaren doordat de investeringssom voor investeringen in de
huisvesting van de Hoge Colleges van Staat, het ministerie van Algemene
Zaken en de 3 staatspaleizen voorheen onderdeel van de omzet vormde.
Met ingang van 2010 is de investeringssom vertaald in een gebruiksvergoeding als gevolg van de systeemwijziging input. Per saldo leidt deze
stelselwijziging tot hogere opbrengsten departementen (€ 22,8 mln) en
lagere opbrengsten moederdepartement (€ 76,8 mln).
Saldo baten en lasten
Het saldo van baten en lasten van de Rijksgebouwendienst is licht positief
over 2010.
Apparaatsindicatoren
De realisatie van de indicator bruto apparaat versus omzet over 2010 komt
overeen met de begroting. Zowel de gerealiseerde apparaatskosten als
omzet zijn lager dan begroot.
De indicator bruto apparaat per m2 is lager dan begroot. Dit is enerzijds te
verklaren doordat bij de berekening is uitgegaan van de totale voorraad
m2 (inclusief de in renovatie zijnde voorraad). Deze berekeningswijze wijkt
iets af van 2009; de realisatie over 2009 conform deze nieuwe berekeningswijze is € 19,85 per m2. Anderzijds zijn ook de apparaatskosten lager
dan begroot in 2010 en is de voorraad groter dan waar bij de begroting
2010 vanuit is gegaan.
B. Financieel deel bij het jaarverslag van de baten-lastendienst
Rgd
Deze jaarrekening is opgesteld volgens de voorschriften van de Comptabiliteitswet (CW2001) en de nadere uitwerking hiervan in de
Rijksbegrotings- en verantwoordingsvoorschriften (RBV), de Regeling
Departementale Begrotingsadministratie 2007 (RDB 2007) en de Regeling
Baten-lastendiensten 2011. De Rijksgebouwendienst heeft bij de invoering
van het rijkshuisvestingsstelsel met het ministerie van Financiën nadere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

63

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

afspraken gemaakt omtrent bepaalde onderdelen van de jaarrekening.
Deze afspraken zijn herijkt in het kader van de Regeling Batenlastendiensten 2007 (en daarna in 2011). In deze Regeling is in beginsel
het Burgerlijk Wetboek 2 (BW 2), titel 9 en de Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving (RJ) van toepassing verklaard. De afwijkingen van BW 2 titel 9
en RJ zijn goedgekeurd door het ministerie van Financiën en FEZ van het
moederdepartement. De afwijkingen zijn nader toegelicht bij de betreffende posten van de balans en de staat van baten en lasten. De aard en
omvang van deze afwijkingen hebben ertoe geleid dat er bij de financiële
overzichten in het interne jaarverslag van de Rgd een getrouwbeeldverklaring onder toepassing van een stelsel voor bijzondere doeleinden is
afgegeven (met een goedkeurende strekking).
Samenvattende verantwoordingsstaat 2010 inzake baten-lastendienst Rijksgebouwendienst
Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst (Bedragen in € 1 000)
1

2

(3) = (2) – (1)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie en
begroting

Rijksgebouwendienst
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

1 483 931
1 483 471
460

1 465 557
1 463 223
2 334

– 18 374
– 20 248
1 874

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

470 000
725 371

877 923
1 302 687

407 923
577 316

Omschrijving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

64

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Balans baten-lastendienst Rgd per 31 december 2010
Balans
(Bedragen in € 1 000)

31 december
2010

31 december
2009

5 179 649
1 050 896
133

4 941 802
751 609
245

6 230 678

5 693 656

Egalisatierekening

746 308

743 296

Financiële Vaste Activa

198 208

138 953

Vlottende activa
Onderhanden werk services, adviezen en overig
Debiteuren en overige vorderingen
Overlopende activa

53 925
53 042
15 265

60 594
69 613
30 914

122 232

161 121

7 756
4 283
436 781

7 399
20 076
570 494

448 820

597 969

7 746 246

7 334 995

130 000
77 950
2 334

153 505
90 412
– 5 717

210 284

238 200

32 379
43 540
8 598

36 551
29 050
15 116

84 517

80 717

6 428 459
197 450

5 997 075
137 911

6 625 909

6 134 986

28 957
28 885
326 802
440 892

30 871
18 571
423 720
407 930

825 536

881 092

7 746 246

7 334 995

ACTIVA
Vaste activa
Materiële vaste activa:
Grond en gebouwen
Onderhanden huisvestingsprojecten (leenfaciliteit)
Inventaris en overige bedrijfsmiddelen

Liquide middelen
Bank/kas
In bewaring genomen gelden NRA
RHB

TOTAAL ACTIVA

PASSIVA
Eigen vermogen
Exploitatiereserve
Bestemmingsreserves
Onverdeeld resultaat

Voorzieningen
Voorziening Asbestverontreiniging
Voorziening Herstel Onderhoud
Overige voorzieningen

Langlopende schulden
Leenfaciliteit Financiën
Overige langlopende schulden

Kortlopende schulden
Nazorgbudgetten
Crediteuren
Overige schulden en overlopende passiva
Kortlopend deel langlopende schulden

TOTAAL PASSIVA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

65

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Egalisatierekening
Het gebruik van de egalisatierekening is verbonden met de regeling
Rekenmethodiek Rijksgebouwendienst (RMR). Deze methodiek is, als
onderdeel van het rijkshuisvestingsstelsel, door de ministerraad vastgesteld. Het ministerie van Financiën heeft bij brief BZ 2006-878 dd.
23/01/2007 ingestemd met de egalisatierekening. Met brief BZ 2007-00 220
dd. 26/11/2007 is de egalisatierekening aangemerkt als geaccepteerde
afwijking van de Regeling baten-lastendiensten 2007. Ook de Algemene
Rekenkamer heeft aangegeven met de regeling RMR in te stemmen bij
brief 6 004 413R dd. 31/08/2006.
De gebruiksvergoeding wordt bij aanvang zodanig vastgesteld dat
gedurende de contractperiode de netto contante waarden van de kosten
(inclusief rente en afschrijvingen) en de opbrengsten elkaar dekken.
Hierbij wordt bij de berekening van de gebruiksvergoeding uitgegaan van
een verwachte inflatie. Voor de departementen leidt dit over de gehele
periode tot een vaste gebruiksvergoeding, die uitsluitend door de stijging
van het prijsindexcijfer wordt beïnvloed.
De totale kosten van rente en afschrijvingen dalen over de jaren. Het
verschil tussen kosten en opbrengsten wordt jaarlijks op contractniveau
geëgaliseerd en in de balans tot uitdrukking gebracht in een langlopende
afdwingbare vordering op de gebruikers van de objecten. De vordering
wordt over de totale contractperiode geneutraliseerd en is bij afloop van
het contract nihil. Bij vroegtijdige contractontbinding wordt de
opgebouwde vordering (= egalisatie) door de klant afgekocht. Dit bedrag
wordt dan gecrediteerd op de egalisatierekening.
De egalisatie is berekend op basis van de aannames bij de berekening van
de gebruiksvergoeding en de vooraf geraamde inflatie. Omdat het
ministerie van Financiën in haar brief BZ 2007-07 210 dd. 21/12/2007 heeft
aangegeven dat dit ministerie vanaf het verslaggevingsjaar 2007 het
inflatierisico draagt op rente en afschrijving dat de Rijksgebouwendienst
loopt als gevolg van de regeling RMR, hebben de verschillen tussen de
geraamde en de werkelijke inflatie geen gevolgen voor het resultaat van
de Rijksgebouwendienst. Ingeval van een positief resultaat wordt dit
afgedragen aan het ministerie van Financiën, ingeval van een negatief
resultaat wordt de Rijksgebouwendienst hiervoor gecompenseerd door
het ministerie van Financiën.
Het inflatieresultaat over 2010 bedraagt € 98 859,– negatief en zal worden
gevorderd van het ministerie van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

66

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Egalisatierekening (Bedragen in € 1 000)
Egalisatie afschrijvingskosten 1 januari 2010
Egalisatie rentekosten 1 januari 2010
Stand per 1 januari 2010

+/+

Mutaties
Egalisatie afschrijvingskosten 2010
Egalisatie rentekosten 2010
Afgekochte egalisatie afschrijvingskosten
Afgekochte egalisatie rentekosten
Totaal mutaties 2010

+/+
+/+
–/–
–/–

Egalisatie afschrijvingskosten per 31 december
2010
Egalisatie rentekosten 31 december 2010
Stand per 31 december 2010

309 436
433 860
743 296

4 673
4 353
2 067
3 947
3 012

+/+

312 042
434 266
746 308

Financiële Vaste Activa
De financiële vaste activa (€ 198,2 mln) bestaan uit de langlopende
vorderingen PPS (€ 192,5 mln) en de afkoop BTW (€ 5,7 mln).
Recent is de Regeling Baten-lastendiensten 2007 aangepast en met
terugwerkende kracht tot 1 januari 2010 van kracht geworden onder de
naam Regeling Baten-lastendiensten 2011. Deze regeling zou door artikel
17 lid 9 voor de Rijksgebouwendienst tot gevolg hebben dat een ongelijksoortige behandeling van PPS-projecten zou ontstaan. Het ministerie van
Financiën heeft toestemming verleend om de huidige verwerkingswijze
van de PPS-projecten te handhaven en als financieel vast actief in de
balans op te nemen.
PPS – vorderingen
De Rijksgebouwendienst heeft sinds 2008 een 25-jarige vordering op het
ministerie van Financiën gebaseerd op het leveringscontract met
Financiën; het rentepercentage is 5,32 %. In 2010 is een tweede
PPS-project opgeleverd. Het betreft een detentiecentrum. De looptijd van
deze vordering is 25 jaar en het rentepercentage is 4,77 %. De vorderingen
omvatten de geïndexeerde renovatiekosten respectievelijk bouwkosten
van een in publiek, privaat samenwerking (PPS) uitgevoerd project.
Tegenover deze vorderingen staat een zelfde bedrag aan schulden aan de
twee consortia in verband met het design, build, finance maintain and
operate (DBFMO)-contracten die ten behoeve van deze projecten zijn
afgesloten.
PPS contracten (Bedragen in € 1 000)
Stand per 1 januari 2010
Mutaties
Oprenting
Aflossing
Nieuw contract

136 240

+/+
–/–
+/+

8 953
12 647
64 216

Stand per 31 december 2010

196 762

Kortlopend deel
Langlopend deel

4 280
192 482

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

67

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Afkopen BTW
In 2010 hebben twee BTW afkoop plaatsgevonden, die niet direct met de
gebruikers van de huurpanden zijn verrekend. Deze afkopen worden in de
gebruiksvergoeding opgenomen en in 10 jaar verrekend. Activering van
afgekochte BTW vindt plaats op basis van goedkeuring van het ministerie
van Financiën.
Toelichting op het eigen vermogen
Het is de Rgd toegestaan een genormeerd eigen vermogen aan te houden
van minimaal € 35 mln en maximaal € 130 mln. Het overzicht vermogensontwikkeling laat zien dat het Rgd vermogen zich boven het gemaximeerde niveau van € 130 mln bevindt.
Overzicht vermogensontwikkeling 2009–2010 excl. Bestemmingsreserves (x € 1 000)
Eigen vermogen per 1-1-2010
Corr. Bestemmingsres. per 1-1-2010
Uitkering aan het moederdepartement

238 200
– 90 412
– 17 788

Exploitatiereserve
Saldo van baten lasten 2010

130 000
2 334

Rgd vermogen ultimo 2010 tbv normering eigen vermogen

132 334

De bestemmingsreserves tellen niet mee voor het genormeerd eigen
vermogen en zijn dus uit het eigen vermogen gehaald.
Voorzieningen
De voorzieningen worden gevormd voor egalisatie van kosten en
voorzienbare specifieke risico’s en verplichtingen die uitgaan boven het
algemene bedrijfsrisico dat aan het bedrijfsproces van de Rgd is
verbonden. De voorzieningen zijn opgebouwd door kwantificering van de
voorzienbare redelijkerwijs in te schatten risico’s.
Overzicht voorzieningen per 31 december 2010 ( x € 1 000)
Stand 1-1-2010

Onttrekking

Dotatie

Vrijval

Saldo
31-12-2010

Asbestverontreiniging
Wachtgelden en FPU uitk.
Bodemsanering
Verlieslatende contracten
Herstel onderhoud
Geschillen en rechtsgedingen

36 551
4 598
3 224
1 941
29 050
5 353

– 10 533
– 1 582
– 1 953
– 179
– 5 521
– 4 163

6 580
281
1 907
0
23 056
706

– 219
0
–2
–5
– 3 045
– 1 527

32 379
3 297
3 176
1 757
43 540
368

Sub-totaal

80 717

– 23 931

32 530

– 4 798

84 517

Dubieuze debiteuren

2 636

0

877

– 1 286

2 227

Totaal:

83 353

– 23 931

33 407

– 6 084

86 744

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

68

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen bestaan uit:
Post

Omschrijving

Bedrag

Markthuren

De totale nominale betalingsverplichting voor de gehele
contractsduur, die voortvloeit uit panden welke zijn gehuurd uit de
markt.

looptijd < 1 jaar € 327 mln
looptijd > 1 ≤ 5 jaar € 851
mln
looptijd > 5 jaar € 489 mln

Geïntegreerde contracten
(PPS)

De waarderingsgrondslag voor de niet uit de balans blijkende rechten
en verplichtingen in het jaarverslag 2010 is identiek aan de gevolgde
systematiek 2009.
– Herhuisvesting Belastingsdienst en Informatie Beheer Groep
Groningen
– Nieuwbouw justitieel complex Schiphol
– Nieuwbouw Belastingkantoor Doetinchem

Projecten

Verplichting afdracht eigen
vermogen boven € 130 mln

Daarnaast vloeien uit het DBFMO-contracten (onderdeel onderhoud
en facilitaire diensten) financiële verplichtingen voort:
• Min.v. Financiën (Korte Voorhout 7)
• Rotterdam – Detentiecentrum
De verplichting is gelijk gesteld aan de geraamde betalingen in 2011
en volgende jaren ten behoeve van de projecten in projectadministratie.
De Rgd draagt het eigen vermogen af voor zover dit het genormeerd
eigen vermogen van € 130 mln overstijgt danwel voegt dit toe aan de
bestemmingsreserves. Het eigen vermogen ultimo 2010 is € 132,3
mln.

€ 361 mln
€ 336 mln
€ 47 mln

€ 154 mln
€ 84 mln
€ 833 mln
allen hebben een looptijd
korter dan 5 jaar.
€ 2,3 mln

Begrotings- en realisatiecijfers van de baten-lastendienst Rijksgebouwendienst 2010 (Bedragen in € 1 000)

Omschrijving

Baten
Leveren producten en diensten:
Opbrengsten departementen
Opbrengsten moederdepartement
Opbrengsten derden
Bedrijfsvoering:
Rentebaten
Overige baten
Totaal baten
Lasten
Product huisvesting:
Apparaatskosten
Huren
Rentelasten
Afschrijvingen
Onderhoud
Mutaties voorzieningen
Belastingen
Investeringen buiten gbv
Overige producten:
Services
Adviezen
Beleidsondersteuning
PPS lasten
Overige lasten
Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

(1)

(2)

(3) = (2) – (1)

Oorspronkelijke begroting

Realisatie

Verschil
realisatie en
begroting

Realisatie 2009

1 348 290
105 753
11 650

1 394 474
23 088
12 021

46 184
– 82 665
371

1 382 093
98 989
11 778

5 151
13 087

3 571
32 403

– 1 580
19 316

2 801
38 886

1 483 931

1 465 557

– 18 374

1 534 547

89 473
328 132
329 122
302 634
155 438
19 406
24 056
139 968

90 085
307 079
283 915
326 763
145 526
27 322
23 500
133 358

612
– 21 053
– 45 207
24 129
– 9 912
7 916
– 556
– 6 610

78 416
336 250
288 670
313 458
171 979
43 307
23 187
144 526

65 975
5 807
7 773
10 400
5 287

61 929
8 318
7 735
19 363
28 330

– 4 046
2 511
– 38
8 963
23 043

58 303
7 553
8 322
16 958
49 335

1 483 471

1 463 223

– 20 248

1 540 264

460

2 334

1 874

– 5 717

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

69

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Toelichting op de staat van baten en lasten uitgaande van
baten-lastendienst Rgd
Baten
Baten: leveren producten en diensten
De opbrengsten huisvesting (€ 1 303,5 mln) hebben betrekking op:
• de opbrengsten van de interne verhuurcontracten met de ministeries
(€ 1 162,6 mln) volgens het huur-verhuurmodel (gebruiksvergoedingen). De belangrijkste wijziging is de systeemwijziging input, voor de
huisvesting van de Hoge Colleges van Staat, het ministerie van
Algemene Zaken en voor de 3 staatspaleizen wordt een gebruiksvergoeding in rekening gebracht (€ 22,8 mln). WWI heeft, als verantwoordelijke in 2010 voor de huisvesting van de Hoge Colleges van Staat en
het ministerie van Algemene Zaken alsmede de paleizen, de gebruiksvergoeding aan de Rijksgebouwendienst voldaan. Desondanks is
sprake van een daling van de opbrengst gebruiksvergoeding ten
opzichte van 2009. Dit is in lijn met de verwachtingen rondom de
krimpende rijksoverheid en de afnemende vraag naar rijkshuisvesting;
• de kleine, à fonds perdu gefinancierde, huisvestingsprojecten voor
ministeries (€ 131,9 mln); In 2010 is sprake van aanzienlijk hogere á
fonds perdu bijdragen t.o.v. 2009 (€ 106,9 mln);
• het verschil tussen de ontvangen gebruiksvergoeding en de
afschrijvings- en rentekosten van de vaste activa (egalisatie) van € 9,0
mln). Hoewel er van een afname van de egalisatierekening is uitgegaan in de begroting, is als gevolg van substantiele activeringen
gedurende de laatste jaren, toch sprake van een toename van de
egalisatie. In de begroting was hiermee geen rekening gehouden.
Het onderdeel services (€ 63,3 mln) betreft de opbrengsten voor
werkzaamheden, die volgens de RTB tot de taak van de afnemer worden
gerekend (RTB-serviceverlening), maar die op verzoek van de afnemers,
voor zover rijksoverheid, door de Rijksgebouwendienst worden verricht.
Services worden door de Rijksgebouwendienst uitgevoerd zowel via
incidentele opdrachten als via servicecontracten.
De opbrengsten adviezen (€ 8,3 mln) hebben betrekking op de
opbrengsten van niet-projectgebonden huisvestingsadviezen aan
rijksoverheden.
De klantvraag met betrekking tot serviceprojecten en adviesopdrachten is
vooraf lastig in te schatten. Tegenover hogere/lagere baten staan ook
hogere/lagere lasten.
De PPS – opbrengsten (€ 19,4 mln) omvatten de totale vergoeding, die de
gebruikers uit hoofde van het DBFMO-contract verschuldigd zijn, minus
de aflossingscomponent van de langlopende vordering. In de resultatenrekening zijn de opbrengstcomponenten «onderhoud en dienstverlening»
en «rente» opgenomen. Deze transacties hebben per saldo geen resultaatconsequenties, aangezien deze opbrengsten gelijk zijn aan de PPS kosten.
Medio 2010 heeft oplevering plaatsgevonden van detentiecentrum
Rotterdam, waardoor de PPS – baten zijn gestegen ten opzichte van 2009.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

70

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Opbrengsten moeder
Onder inputfinanciering buiten de huur- verhuurrelatie vallen het beheer
van monumenten met een erfgoedfunctie (inclusief Paleis Soestdijk), de
beleidsondersteunende taken van de Rijksgebouwendienst en het
Energiebesparingsprogramma Rijkshuisvesting. Voor de dekking van de
inputfinanciering wordt zorg gedragen door het moederdepartement. Het
moederdepartement verstrekt gedurende het jaar voorschotten aan de
Rijksgebouwendienst en op basis van de definitieve realisatiecijfers
worden de kosten het jaar daarop afgerekend.
Het verschil tussen de voorschotten (en overige ontvangsten) en de
realisatie wordt afgerekend met het moederdepartement. De kosten en
opbrengsten zijn per saldo aan elkaar gelijk.
De gebruiksvergoeding voor de Hoge Colleges van Staat, het ministerie
van Algemene Zaken en de paleizen worden door de systeemwijziging
inputfinanciering met ingang van 1-1-2010 verantwoord onder de
opbrengsten departementen. De opbrengsten moederdepartement zijn
om deze reden in de 1e suppletoire begroting 2010 met € 79,7 mln
verminderd.
In 2010 is er een voorschot ontvangen van het moederdepartement, per
saldo resteert er een schuld van € 200 439,– aan het moederdepartement.
Opbrengsten derden
De opbrengsten van derden betreffen de huuropbrengsten die de
Rijksgebouwendienst via RVOB ontvangt. Onder deze post vallen tevens
de opbrengsten voor de exploitatie van de bijzondere objecten. Hiertoe
behoren met name de opbrengsten van de parkeergarages en de
grafelijke zalen.
Baten: Bedrijfsvoering
Rentebaten
Specificatie rentebaten (Bedragen in € 1 000)

Rentebaten rekening-courant RHB
Rentebaten projecten
Rentebaten deposito RHB nazorg
Overige rentebaten
Totaal

Realisatie
2009

Realisatie
2010

Begroting
2010

551
629
712
909

70
3 352
0
149

5 151
0
0
0

2 801

3 571

5 151

De lage rente is een gevolg van het rentepercentage op de rekeningcourant RHB dat nagenoeg nihil is.
Per 1-1-2010 is het nazorgdeposito RHB nazorg opgeheven.
Rentebaten projecten betreffen rentebaten op à fonds perdu projecten.
Tegenover deze baten staan lasten voor de Rijksgebouwendienst als
gevolg van voorfinanciering tijdens de realisatiefase.
Overige baten
Onder deze post worden de baten verantwoord die niet onder één van de
voorgaande categoriën vallen. Het betreft onder andere boekwinsten als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

71

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

gevolg van afstoot en resultaten op investeringsprojecten. Een deel van
de overige baten heeft betrekking op omzet voorgaande boekjaren.
De baten voorgaande boekjaren (€ 7,5 mln) bestaan onder meer uit
(nagekomen) verhuuropbrengsten.
Het per saldo positieve resultaat op investeringsprojecten (€ 0,4 mln)
bestaat uit voornamelijk uit enkele positieve (totaal € 5,8 mln) en
negatieve resultaten (totaal € 5,2 mln).
De post diverse overige baten (€ 18,5 mln) betreft met name de
opbrengsten uit de bestemmingsreserve ten behoeve van apparaats- en
onderhoudskosten brandveiligheid ad € 12,5 mln, de bijbehorende kosten
worden bij de overige lasten gepresenteerd. Daarnaast is sprake van
bijzondere baten als gevolg van de definitieve financiële afwikkeling
rondom de Schipholbrand, waarvoor eerder een schuld was opgenomen
op de balans, die achteraf te hoog is gebleken (€ 2,9 mln). Ook is € 2,1
mln ontvangen in verband met een te verhalen waterschade.
Lasten: product huisvesting
Apparaatskosten
Deze post omvat alle apparaatskosten, die niet gedekt worden uit de
overige producten te weten huisvestingsprojecten, adviezen, services en
beleid maar die gedekt dienen te worden uit 1-opslag Gebruiksvergoeding. De apparaatskosten zijn de kosten voor intern en extern
personeel plus de materiële kosten, zoals eigen huisvestingskosten en
ICT-kosten. De correctie technisch advies heeft betrekking op de uitgevoerde advies werkzaamheden die direct ten laste van de projecten
komen.
Specificatie apparaatskosten (Bedragen in € 1 000)
Realisatie
2009

Realisatie
2010

Begroting
2010

Totaal (bruto) kosten Personeel
Totaal (bruto) kosten Materieel

109 741
36 428

108 324
37 313

110 691
44 960

Totaal personele en materiële kosten
Correctie Technisch Advies

146 169
4 134

145 637
1 172

155 651
9 744

Apparaatskosten (bruto)

142 035

144 465

145 907

Totaal toegerekend aan overige producten

63 619

54 380

56 434

Totaal apparaatskosten (= netto)

78 416

90 085

89 473

De correctie technisch advies is aanzienlijk lager dan begroot, hetgeen in
lijn is met de ingezette organisatieontwikkeling om deze activiteiten aan
de markt uit te besteden, die sneller gerealiseerd is dan waar in de
begroting vanuit werd gegaan.
Huren
Het betreft hier de huren die de Rijksgebouwendienst aan de markt
betaalt. De afwijking ten opzichte van de begroting is deels te verklaren
door de aankoop van 7 rechtbanken van de ING ultimo 2009, die daarvoor
uit de markt werden gehuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

72

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Rentelasten
Onder deze post worden de rentekosten van de rentedragende leningen
en (eventuele) debetrente van de rekening courant RHB verantwoord.
Door de omzetting van de leningen van een annuïtair model naar een
lineair model en vervroegde aflossing als gevolg van bijvoorbeeld
afstoten of vroegtijdige beëindiging van contracten zijn de rentelasten
lager dan begroot.
Afschrijvingen
De afschrijvingskosten gebouwen, inclusief inbouwpakketten betreffen de
reguliere afschrijvingen. De kosten stijgen met € 24,1 mln en zijn in
belangrijke mate in de 1e suppletoire begroting 2010 (€ 22,9 mln)
opgenomen.
Onderhoud
Onder deze post vallen dagelijks onderhoud, planmatig onderhoud, het
beheer van monumenten en bijzondere objecten.
De onderhoudskosten in objecten ten behoeve van de huisvesting van de
Hoge Colleges van Staat en het ministerie van Algemene Zaken en de 3
staatspaleizen worden als gevolg van de systeemwijziging input onder de
kosten dagelijks- en planmatig onderhoud verantwoord. Met betrekking
tot Paleizen werden tot en met 2009 ook investeringen in deze tabel
toegelicht, dit is nu onderdeel van onderhanden werk en – na oplevering –
van de materiële vaste activa. De Functionele Kosten van het Koninklijk
Huis zijn per 1-1-2010 overgeheveld naar de begroting van het ministerie
van Algemene Zaken.
Mutaties voorzieningen
Deze post bestaat enerzijds uit dotaties aan de voorzieningen (ad € 33,4
mln) en anderzijds uit vrijval van voorzieningen (ad € 6,1 mln). Een
specifieke toelichting op de dotatie of de vrijval is terug te vinden bij de
toelichting op de balans bij de betreffende voorziening.
Belastingen
Het betreft hier het eigenaarsdeel van de onroerend zaakbelasting (OZB)
over de verhuurde voorraad onroerend goed. De OZB is afgedragen aan
Domeinen.
Investeringen buiten gebruiksvergoedingen
Onder deze post zijn investeringen opgenomen die niet leiden tot een
(aanpassing van de) gebruiksvergoeding. Het betreft hier kleine projecten
voor ministeries (€ 131,9 mln) en het energiebesparingsprogramma
rijkshuisvesting (€ 1,5 mln). Kleine projecten voor ministeries betreffen de
integrale kosten van de door de Rijksgebouwendienst uitgevoerde kleine,
à fonds perdu gefinancierde, projecten voor ministeries alsmede à fonds
perdu bijdragen aan investeringsprojecten.
Overige producten
Services
De post services betreft de integrale kosten (inclusief apparaatskosten)
voor werkzaamheden, die volgens de RTB tot de taak van de afnemer
worden gerekend (RTB-serviceverlening), maar op verzoek van de
afnemers door de Rgd worden verricht en overige services. Hieronder valt
ook het facilitymanagement. De service projecten komen pas in het
uitvoeringsjaar in beeld en de totale omvang fluctueert jaarlijks.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

73

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Adviezen
De Rgd levert op verzoek van de gebruikers niet-projectgebonden
adviezen. De kosten betreffen zowel de interne als externe kosten. De
hogere realisatie is gevolg van het uitvoeren van meer adviesaanvragen
voor de diverse ministeries. De adviesvraag van klanten aan de Rgd
fluctueert over de jaren heen.
Beleidsondersteuning
Onder deze post zijn opgenomen de door het moederdepartement
gefinancierde kosten voor beleidsondersteuning.
PPS Lasten
De PPS-lasten omvatten de totale vergoeding, die Rijksgebouwendienst
uit hoofde van 2 DBFMO-contracten verschuldigd is aan de consortia,
minus de aflossingscomponent van de langlopende schuld. In de
resultatenrekening zijn de kostencomponenten «onderhoud en dienstverlening» en «rente» opgenomen. Aangezien deze PPS-lasten gelijk zijn aan
de PPS-baten heeft deze transacties per saldo geen resultaatconsequenties.
Overige Lasten
De overige lasten ad € 28,3 mln hebben betrekking
• apparaats- en onderhoudskosten van brandveiligheid € 12,5 mln;
• boekwaardecorrecties € 4,1 mln;
• bouwkundig tekenwerk € 3,8 mln;
• lasten voorgaande boekjaren € 4,0 mln;
• huurrestitutie € 0,9 mln;
• resultaat op investeringsprojecten ad € 1,5 mln;
• afdracht DGOBR € 1,0 mln;
• kosten ondernemingsplan € 0,5 mln.
Toelichting op het resultaat
In de onderstaande tabel is het resultaat van de Rijksgebouwendienst
gepresenteerd op productniveau. Ook op productniveau zijn de baten en
lasten in evenwicht. Daarbij dient opgemerkt te worden dat binnen het
product huisvesting sprake is van een component die vanuit tarieven
(gebruiksvergoeding, a fonds perdu) gefinancierd wordt, de grootste
posten betreffen rente & afschrijving, huren uit de markt en 1-opslag.
Daarnaast is sprake van een component die, ten laste van het eigen
vermogen komt (bijvoorbeeld boekwaardecorrecties, dotaties aan
voorzieningen). In de eerste categorie is sprake van positief resultaat
(€ 20,6 mln), terwijl in de tweede sprake is van een negatief resultaat van
€ 19,6 mln.
Specificatie resultaat 2010 per product (bedragen in € 1 000)
Baten

Lasten

Resultaat

Huisvesting
Services
Adviezen
Beleidsondersteuning

1 386 211
63 318
8 293
7 735

1 385 241
61 929
8 318
7 735

970
1 389
– 25
–

Totaal Rijksgebouwendienst

1 465 557

1 463 223

2 334

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

74

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Kasstroomoverzicht voor het jaar 2010 (Bedragen in € 1 000)

Omschrijving

(–1)

(–2)

(3) = (2) – (1)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie en
oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

1.

Rekening-courant RHB 1 januari 2010

304 923

570 494

265 571

2.

Totaal operationele kasstroom

293 418

291 051

– 2 367

3a. –/–
3b. +/+
3.

Totaal investeringen
Totaal boekwaarde desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom

– 425 000
45 000
– 380 000

– 874 450
4 506
– 869 944

– 449 450
– 40 494
– 489 944

4a. –/–
4b. +/+
4c. –/–
4d. +/+
4.

Eenmalige uitkering aan moederdepartement
Eenmalige storting door moederdepartement
Aflossingen op leningen
Beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom

0
0
– 300 371
425 000
124 629

– 17 788
0
– 410 449
873 417
445 180

– 17 788
0
– 110 078
448 417
320 551

5.

Rekening courant RHB 31 december 2010

342 970

436 781

93 811

(= 1 + 2 + 3 + 4)
(maximale roodstand 0,5 mln euro)

Toelichting op het kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht geeft aan hoeveel kasmiddelen in de verslagperiode beschikbaar zijn gekomen en op welke wijze gebruik is gemaakt van
deze middelen. Aan de hand van het kasstroomoverzicht worden de
kapitaaluitgaven en -ontvangsten toegelicht. In dit model vormen de
posten 3a, 4a en 4c de kapitaaluitgaven, terwijl de posten 3b, 4b en 4d de
kapitaalontvangsten vormen.
Operationele kasstroom
Bij het bepalen van de operationele kasstroom is uitgegaan van het saldo
van baten en lasten, dat is gecorrigeerd voor de afschrijvingen en de
mutaties in de balansposten egalisatie, voorzieningen en kortlopende
activa en passiva en langlopende activa en passiva, voor zover dit niet
betreft de leenfaciliteit van het ministerie van Financiën.
Investeringskasstroom
De investeringskasstroom bestaat uit het saldo van investeringen en
(boekwaarde van de) desinvesteringen.
Per 31 december 2010 is in de volgende vaste activa
geïnvesteerd:
Onderhanden werk (investeringen)
Aankopen
Conversielening
Inventaris en overige bedrijfsmiddelen

€ 492,3 mln
€ 224,8 mln
€ 157,3 mln
€ 0,0 mln

De desinvesteringen kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Grond en gebouwen
Inventaris en overige bedrijfsmiddelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

€ 4,5 mln
€ 0,0 mln

75

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Rijksgebouwendienst

Het verschil tussen de realisatie desinvesteringen en de oorspronkelijk
vastgestelde begroting komt door de lagere – dan begrote – afstootresultaten, die niet door de Rijksgebouwendienst te beïnvloeden zijn.
Financieringskasstroom
De aflossingen op leningen bestaan uit de aflossing op de leenfaciliteit bij
het ministerie van Financiën (€ 410,4 mln).
Alleen voor de investeringen in huisvestingsprojecten en voor de
terugbetaling van de voorfinancieringen wordt een beroep op de
leenfaciliteit gedaan. De samenstelling van het «Beroep op leenfaciliteit»
is als volgt:
Beroep op de leenfaciliteit (Bedragen x € 1 000)
Beroep leenfaciliteit 1e tot en met 3e kwartaal 2010
Beroep leenfaciliteit 4e kwartaal 2010

+/+

303 668
569 749

Beroep leenfaciliteit conform Financiën
Afgeroepen kasberoep in 2010

–/–

873 417
873 417

Nog af te roepen bij Financiën

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

0

76

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Dienst van de
Huurcommissie
Baten-lastendienst: Dienst van de Huurcommissie
Het werkterrein van de Dienst van de Huurcommissie wordt gevormd
door het gereguleerde deel van de markt voor huurwoonruimte. Als
huurders en verhuurders er onderling niet uitkomen, doet de Dienst van
de Huurcommissie op verzoek uitspraken in geschillen tussen huurders en
verhuurders omtrent de hoogte van huurprijzen en servicekosten.
Duidelijke informatie over de huurprijswetgeving kan verschillen van
mening tussen huurders en verhuurders in een vroeg stadium oplossen
en zo procedures bij de Dienst van de Huurcommissie voorkomen. Via
vernieuwde brochures, de internetsite en de telefonische helpdesk heeft
de Dienst van de Huurcommissie die informatie in 2010 verschaft.
Daarnaast beantwoordt de Dienst van de Huurcommissie verzoeken van
de Belastingdienst over de redelijkheid van huurprijzen in het kader van
de uitvoering van de huurtoeslag door de Belastingdienst.
Op 1 april 2010 is de wetswijziging van kracht geworden op grond
waarvan de 59 afzonderlijke ZBO’s zijn omgevormd tot één landelijke ZBO
Huurcommissie. Dit ZBO wordt ondersteund door de Dienst van de
Huurcommissie, die met ingang van 1 januari 2010 de status van
baten-lastendienst heeft verkregen.
Hierdoor wordt het mogelijk om het verband te leggen tussen de
kostprijzen enerzijds en de kwantiteit en kwaliteit van de diensten
anderzijds.
In 2010 is veel energie gestoken in de voorbereiding van een nieuw
ICT-systeem dat de primaire processen ondersteunt. Dit nieuwe systeem,
dat in januari 2011 is ingevoerd, moet het mogelijk maken om de
werkzaamheden doelmatiger te verrichten en de sturing hierop te
verbeteren, waardoor de doorlooptijden verkort kunnen worden.
Algemene grondslagen voor de waardering
Deze jaarrekening is opgesteld volgens de voorschriften van de Comptabiliteitswet en de nadere uitwerking hiervan in de Rijksbegrotingsvoorschriften 2011, de Regeling departementale begrotingsadministratie en de
Regeling Baten-lastendiensten 2011.
Samenvattende verantwoordingsstaat 2010 inzake baten-lastendienst Dienst van de Huurcommissie van de begroting Wonen, Wijken
en Integratie (bedragen in € 1 000)
(1)

(2)

(3) = (2) – (1)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

realisatie

verschil realisatie en
oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Dienst van de Huurcommissie
Totale baten
Totale lasten
Saldo van baten en lasten

20 176
20 176
0

22 637
23 231
– 594

2 461
3 055
– 594

Totale kapitaalontvangsten
Totale kapitaaluitgaven

0
3 757

0
2 201

0
– 1 556

Ter compensatie van het negatief exploitatieresultaat in 2010 heeft het
moederdepartement in 2010 een eenmalige bijdrage beschikbaar gesteld,
die conform de Regeling baten-lastendiensten 2011 in de balans verantwoord is onder de exploitatiereserve.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

77

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Dienst van de
Huurcommissie
Gespecificeerde Staat van baten en lasten Bedragen x € 1 000

Omschrijving

(1)

(2)

(3) = (2) – (1)

Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie

Verschil realisatie en
oorspronkelijk
vastgestelde
begroting

Realisatie t-1

15 731
0
1 151
0
0
3 294
20 176

17 008
0
322
0
1 185
4 122
22 637

1 277
0
– 829
0
1 185
828
2 461

nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt
nvt

8 717
6 916
128

11 119
5 389
31

2 402
– 1 527
– 97

nvt
nvt
nvt

545
576

523
198

– 22
– 378

nvt
nvt

0
3 294

603
5 368

603
2 074

nvt
nvt

20 176

23 231

3 055

nvt

0

– 594

– 594

nvt

Baten
Opbrengst moederdepartement
Opbrengst overige departementen
Opbrengst derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten
Lasten
Apparaatskosten
– personele kosten
– materiële kosten
Rentelasten
Afschrijvingskosten
– materieel
– immaterieel
Overige lasten
– dotaties voorzieningen
– bijzondere lasten
Totaal lasten
Saldo van baten en lasten

Toelichting op de staat van baten en lasten
Baten
Opbrengst moederdepartement
De voornaamste baten van de Dienst van de Huurcommissie bestaan uit
de vergoeding door de opdrachtgevende WWI-beleidsdirectie voor het
aantal gerealiseerde zaken. Deze vergoeding wordt bepaald door de
gerealiseerde aantallen geschilzaken respectievelijk redelijkheiduitspraken
te vermenigvuldigen met het tarief per soort zaak, onder aftrek van de
gerealiseerde legesontvangsten.
In 2010 is de opbrengst als volgt berekend:
Soort zaak

aantal zaken

tarief

vergoeding

Huurverhogingsgeschillen
Servicekostengeschillen
Redelijkheid huurprijzen

7 455
4 161
1 608

1 340
1 496
694

9 989
6 225
1 116

Totaal
Gerealiseerde leges
Bijdrage moederdepartement

13 224

17 330
– 322
17 008

Het positieve verschil tussen begroting en realisatie is het gevolg van
enerzijds een hogere productie dan geraamd (13 224 in plaats van 13 000)
en anderzijds gemiddeld genomen hogere tarieven dan in de begroting
verondersteld. Eind 2009 bestond in het kader van de offertevoorbereiding
een beter inzicht in de hoogte van de kosten in 2010 dan aan het begin

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

78

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Dienst van de
Huurcommissie
van 2009. De tarieven zullen in de komende jaren kunnen en moeten dalen
als gevolg van een doelmatigheidsstijging die mogelijk wordt door de
invoering van het nieuwe ICT-systeem.
Opbrengst derden
De opbrengst van de leges is aanzienlijk lager dan bij de begroting de
inschatting was. Op dat moment werd nog uitgegaan van invoering van
het nieuwe legesregime per 1 januari 2010, waarin de nieuwe hogere
tarieven van toepassing werden. Hierin is sprake van een legesbijdrage
door de partij die in het ongelijk is gesteld van € 25 voor natuurlijke
personen en van € 450 voor rechtspersonen. Dit is uiteindelijk 1 april 2010
geworden, waardoor ook de verhoging van de legesinkomsten later in
beeld kwam. Daarnaast bleek ook het aantal geschillen dat beslecht werd
onder het nieuwe legesregime lager dan geraamd omdat de instroom van
geschillen na 1 april op een substantieel lager niveau lag dan daarvoor. In
de periode van 1 januari 2009 tot 1 april 2010 was deze instroom per
maand gemiddeld 1 100, in de periode van 1 april tot en met 31 december
bedroeg de gemiddelde instroom per maand 800.
Vrijval voorzieningen
De voorziening voor uitgaven ten behoeve van medewerkers die de dienst
gaan of hebben verlaten, kon neerwaarts bijgesteld worden.
Bijzondere baten
Ten behoeve van kosten van een aantal specifieke projecten heeft het
moederdepartement een specifieke bijdrage toegezegd. De hoogte van
deze bijdrage wordt bepaald op basis van daadwerkelijk gemaakte kosten,
die in 2010 hoger waren dan geraamd (zie lasten).
Lasten
Apparaatskosten: personele kosten
De personele kosten waren in 2010 aanzienlijk hoger dan begroot. Een
voorname oorzaak hiervan was een tragere instroom van ambtelijk
personeel dan verwacht. De reden hiervoor was dat DHC conform de
departementale afspraken in eerste aanleg alleen kon werven onder
VROM-medewerkers. Nadat gebleken was dat bepaalde functies op deze
wijze niet vervuld konden worden, verkreeg DHC toestemming om breder
te werven. In verband daarmee waren de kosten voor (duurder) tijdelijke
externe medewerkers hoger dan geraamd. Daarnaast is in 2010 veel tijd
vrijgemaakt voor de voorbereiding van de invoering van een nieuw
ICT-systeem in de vorm van opleidingen en trainingen. Teneinde dit niet
ten koste te laten gaan van de reguliere productie, zijn extra tijdelijke
medewerkers aangetrokken.
Apparaatskosten: materiële kosten
Deze kosten waren aanzienlijk lager dan begroot. Eén van de oorzaken
daarvan was het besluit om het nieuwe ICT-systeem niet in de tweede
helft van 2010, maar in januari 2011 in gebruik te nemen. Derhalve zijn er
in 2010 nog geen beheerskosten voor dat systeem gemaakt.
Afschrijvingskosten: immaterieel
Door het hiervoor genoemde uitstelbesluit met betrekking tot het nieuwe
ICT-systeem, is er in 2010 ook niet afgeschreven op dit systeem, terwijl dat
in de begroting wel was voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

79

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Dienst van de
Huurcommissie
Dotaties voorzieningen
In verband met in 2010 gemaakte afspraken met medewerkers die de
dienst gaan verlaten, zijn de voorzieningen verhoogd.
Bijzondere lasten
Ultimo 2010 was de voorraad onderhanden werk lager dan aan het begin
van het jaar. De afname van de voorraad ad € 1,246 mln is tegen de
kostprijzen 2010 ten laste van het resultaat gebracht. In de begroting was
met deze afname geen rekening gehouden.
In 2010 zijn kosten gemaakt voor de invoering van een nieuw ICT-systeem,
voor het aanpassen van de systemen en processen in verband met het
introduceren van het energielabel in het woningwaarderings-stelsel en
voor medewerkers die in samenhang met de reorganisatie in 2009 de
dienst hebben verlaten. De kosten van deze onderwerpen waren € 0,83
mln hoger dan begroot.
Saldo van baten en lasten
Over 2010 is een negatief exploitatieresultaat behaald. Dit is het gevolg
van het feit dat in de gehanteerde tarieven een hoger aantal zaken is
verondersteld (op basis van de instroom in 2009) dan uiteindelijk is
gerealiseerd. Ter compensatie van dit negatief exploitatieresultaat, heeft
het moederdepartement in 2010 een eenmalige bijdrage toegezegd en
beschikbaar gesteld, die conform de Regeling baten-lastendiensten 2011
in de balans is verantwoord onder de exploitatiereserve.
Om toekomstige verliezen te voorkomen, is bij het berekenen van de
tarieven voor 2011 uitgegaan van een productie-aantal dat nauw aansluit
bij de sinds 1 april 2010 lagere instroom van geschillen.
Balans per 31 december 2010 (voor verwerking van het resultaat) (Bedragen x € 1 000)
31 december
2010

1 januari
2010

3 609

1 786

0
92
270
3 664
210
70
3 340

0
396
310
4 909
4 602
2
0

11 255

12 005

Passiva
Eigen vermogen:
– exploitatiereserve
– onverdeeld resultaat
Leningen bij het MvF
Voorzieningen
Crediteuren
Nog te betalen

1 000
– 594
0
1 590
74
9 185

0
0
2 491
2 171
0
7 343

Totaal passiva

11 255

12 005

Activa
Immateriële activa
Materiële activa:
– Grond en gebouwen
– Installaties en inventarissen
– overige materiële vaste activa
Voorraden
Debiteuren
Nog te ontvangen
Liquide middelen
Totaal activa

De Dienst van de Huurcommissie stelt voor om het negatieve bedrijfsresultaat ad € 0,594 mln ten laste van de exploitatiereserve te brengen. Dit
bedrijfsresultaat is veroorzaakt doordat in de gehanteerde tarieven een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

80

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Dienst van de
Huurcommissie
hoger aantal zaken is verondersteld dan uiteindelijk is geresulteerd. Zoals
hierboven vermeld, is hiervan geleerd ten behoeve van het tarievenvoorstel en offerte voor 2011.
Toelichting op de balans
Activa
Grondslagen voor waarderingactiva
De in de balans opgenomen waarde van de immateriële en materiële
activa is gebaseerd op historische kostprijzen minus een lineaire
afschrijving. De restwaarde van alle materiële activa wordt geschat op nul.
De materiële activa zijn geheel gefinancierd met een initiële lening bij het
ministerie van Financiën.
Voor afschrijvingen op activa worden de volgende termijnen gehanteerd:
verbouwingen 10 jaar, inventaris 5 jaar, hardware, installaties en software
3 jaar. Voor het bedrijfssoftwarepakket Themis zal gezien de geschatte
gebruiksduur een afschrijvingstermijn van 5 jaar worden gehanteerd.
Immateriële activa
De immateriële activa bestaan uit aangeschafte software en het Themis
bedrijfssoftwarepakket dat in opdracht van de Dienst van de Huurcommissie door derden in 2010 is ontwikkeld. Het Themis pakket is in januari
2011 in productie genomen. Op bedragen van de post Themis zal worden
afgeschreven vanaf het moment van ingebruikname, dus 2011.
Materiële activa
De materiële activa bestaan uit inventaris, hardware, installaties en
verbouwingen die in de afgelopen jaren zijn gedaan aan het kantoor Den
Haag van de Dienst van de Huurcommissie. De Dienst van de Huurcommissie huurt haar kantoorruimten, deze panden staan daarom niet op de
balans als activa.
Het grootste deel van de activa is begin deze eeuw aangeschaft waardoor
de restwaarde beperkt is. Veel activa worden nog gebruikt terwijl ze
inmiddels afgeschreven zijn.
Categorie

Immateriële activa
Materiële activa
– verbouwingen
– installaties/
inventaris
– hardware
– totaal

Boekwaarde
1-1-2010

Investering
2010

Afschrijving
2010

Boekwaarde
31-12-2010

1 786

2 021

198

3 609

330
81

0
– 12

279
27

50
42

295
706

192
180

217
523

270
362

Voorraden
Dit betreft het onderhanden werk, gewaardeerd tegen kostprijzen 2010.
Doordat in 2010 meer zaken zijn afgewikkeld dan er zijn ingestroomd, is
het aantal onderhanden zaken afgenomen, en derhalve de waarde van
deze post.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

81

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Dienst van de
Huurcommissie
Passiva
Eigen vermogen
Het eigen vermogen wordt gevormd door enerzijds de exploitatiereserve
en anderzijds het onverdeeld resultaat. Het eigen vermogen bedraagt
2,4% van de omzet in 2010.
Leningen bij het Ministerie van Financiën
In 2010 is bij het Ministerie van Financiën in afwijking van het voornemen
geen initiële lening opgenomen ter financiering van de betaling aan het
moederdepartement voor de overgenomen activa. Dit zal in 2011 alsnog
geschieden. Evenmin is een lening opgenomen ter financiering van de
investeringen, deze konden gefinancierd worden uit de beschikbare
liquide middelen.
Voorzieningen
De voorziening die op de balans staat betreft herplaatsingskosten en
maatwerkafspraken.
De hoogte van de herplaatsingskosten is berekend aan de hand van de te
verwachten loonkosten van desbetreffende medewerkers die ultimo 2010
de status van herplaatser hebben voor de periode dat ze aan deze status
rechten kunnen ontlenen.
De maatwerkafspraken betreffen kosten voor personeelsleden die in het
kader van de reorganisatie van 2009 vervroegd zijn uitgetreden. Deze
kosten staan vast. Uitbetaling zal tot en met 2012 plaatsvinden.
Stand
1-1-2010

Vrijval

Dotatie

Saldo
31-12-2010

Herplaatsers
Maatwerkafspraken

740
1 431

– 455
– 730

245
359

530
1 060

Totaal

2 171

– 1 185

604

1 590

De kosten voor deze twee posten zijn in 2010 vergoed door het moederdepartement, zodat geen onttrekking heeft plaatsgevonden, en de verlaging
van de verplichting als vrijval ten goede komt aan de exploitatiereserve.
Op de balans is geen voorziening voor jubilea opgenomen, omdat dit
bedrag niet doelmatig is.
Crediteuren
Dit betreft ontvangen maar per ultimo 2010 nog niet betaalde facturen
voor gemaakte kosten die betrekking hebben op 2010.
Nog te betalen
Deze post bestaat uit nog te ontvangen facturen, legesvoorschotten,
vooruitontvangen vergoedingen door de opdrachtgever en het moederdepartement, alsmede verplichtingen jegens het personeel.
Onder deze post is ook de schuld aan het moederdepartement voor de
overgenomen activa opgenomen.
Niet in de balans opgenomen verplichtingen
Het totaal van de niet in de balans opgenomen meerjarige verplichtingen
bedraagt € 2.385.000. Deze bestaan uit de volgende posten:
– De jaarlijkse huurverplichting voor de kantoorruimte in Den Haag:
€ 820.000
– ICT-onderhoudscontracten voor diverse programma’s: € 1.392.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

82

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Dienst van de
Huurcommissie
–

Contract met callcenter: € 173.000

Kasstroomoverzicht per 31 december 2010 (Bedragen x € 1 000)
Oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (1)

Realisatie (2)

Verschil realisatie
en oorspronkelijk
vastgestelde
begroting (3) =
(2) – (1)

0

0

0

1 121

– 2 304

– 3 425

1.

Rekening-courant RHB 1 januari + stand deposito-rekeningen

2.

Totaal operationele kasstroom

3a.
3b.
3.

Totaal investeringen (–/–)
Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
Totaal investerings-stroom

– 3 757
0
– 3 757

– 2 201
0
– 2 201

1 556
0
1 556

x.

Specifieke uitgaven

– 3 294

0

3 294

4a.
4b.
4c.
4d.
4.

Eenmalige uitkering aan moeder-departement (–/–)
Eenmalige storting door het moeder-departement (+)
Aflossingen op leningen (–/–)
Beroep op leenfaciliteit (+)
Totaal financieringskasstroom

0
3 294
– 1 121
3 757
5 930

0
7 845
0
0
7 845

0
4 551
1 121
– 3 757
1 915

5.

Rekening-courant RHB 31 december 2010 + stand depositorekeningen

0

3 340

3 340

Toelichting op het kasstroomoverzicht
Ten tijde van het opstellen van de begroting is verondersteld dat de
reguliere bedrijfsvoering de liquide middelen zou genereren die nodig zijn
voor het aflossen van de lening die in 2010 zou worden opgenomen bij
het ministerie van Financiën. In 2010 is evenwel geen beroep gedaan op
de leenfaciliteit, en was er derhalve ook geen sprake van aflossingen. De
uitgaven voor de bijzondere projecten en de investeringen konden
gefinancierd worden door de eenmalige storting door het moederdepartement. Deze was hoger dan begroot omdat deze was afgestemd op de
uitvoering van een aantal specifieke projecten die in opdracht van het
moederministerie in uitvoering zijn genomen. Voor een deel zijn deze
projecten nog niet afgerond; het daarmee samenhangend bedrag is als
«vooruitontvangen vergoeding» onderdeel van de balanspost «Nog te
betalen».
Doelmatigheidsindicatoren
Doorlooptijden
Voor de doorlooptijden van geschilbeslechting staat in de Uitvoeringswet
huurprijzen woonruimte een termijn van vier maanden. Zoals hiervoor is
aangegeven, is in 2010 gewerkt aan de voorbereiding van een nieuw
ICT-systeem met behulp waarvan de huidige doorlooptijden verkort
kunnen worden. De in de begroting vermelde streefwaarden voor 2010
zijn gerealiseerd.

% huurprijsgeschillen afgerond binnen 6 maanden
% servicekostengeschillen afgerond binnen 7
maanden
% huurverhogingsgeschillen afgerond binnen 6
maanden

Begroting

Realisatie

80%

82%

80%

83%

80%

85%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

83

C. Jaarrekening: Baten-lastendienst Dienst van de
Huurcommissie
Integrale kostprijzen
Op basis van de werkelijke kosten over 2010 en de werkelijke aantallen
afgehandelde zaken, zijn de integrale kostprijzen per product bepaald.
Integrale kostprijzen
Geschil Huurprijs
Geschil Servicekosten
Verklaring redelijkheid huurprijs

Begroting

Realisatie

€ 1 297
€ 1 405
€ 1 065

€ 1 257
€ 1 620
€ 915

De kostprijs voor servicekostengeschillen op basis van definitieve
realisatie is fors hoger, vanwege de hogere kosten van personele inzet bij
servicekostenonderzoeken.
De lagere definitieve kostprijzen bij verklaring van redelijkheid ligt aan de
doorbelasting van de kosten voor bouwtechnisch onderzoek. Deze zijn
aanzienlijk lager dan voorheen ingeschat omdat minder kosten voor
bouwtechnisch onderzoek aan de verklaringen zijn toegerekend.
Ingroeimodel
Voor de begroting 2012 zal bezien worden welke doelmatigheidsindicatoren toegevoegd kunnen worden, rekening houdend met het bijzondere
karakter van de werkzaamheden van de Dienst van de Huurcommissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

84

D. BIJLAGEN
Bijlage 1: Toezichtrelaties en ZBO’s/RWT’s
Hieronder volgt een overzicht van de ZBO’s en RWT’s die onder de verantwoordelijkheid van de minister voor BZK vallen per 31 december 2010.
Hierbij wordt tevens aangegeven aan welke beleidsdoelstellingen van WWI deze organisaties een bijdrage hebben geleverd.
RWT

ZBO

Wettelijke Taak

Begrotingsartikel(en)

Raming (x € 1 000)

Realisatie (x € 1
000)

URL

Centraal Fonds voor de
Volkshuisvesting

x

x

Het houden van
financieel toezicht op
corporaties en de sector
als geheel. Daarnaast
verstrekking van
sanerings- en projectsteun in het belang van
de volkshuisvesting.

Artikel 1
Stimuleren krachtige
steden, vitale wijken en
voldoende woningbouw

N.v.t.

N.v.t.

www.cfv.nl

x

Het doen van uitspraken
in geschillen ten aanzien
van aanvangshuur, huurstijgingen en servicekosten. Tevens huurprijstoetsing in het kader van
een huurtoeslagaanvraag.

Artikel 3
Garanderen van
keuzemogelijkheden en
betaalbaarheid op de
woningmarkt

€ 15,2 mln

€ 25,0 mln.

www.huurcommissie.nl

Dienst van de
Huurcommissie

D : B i j l a g e n : To e z i c h t r e l a t i e s e n Z B O ’s / RW T ’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

Naam organisatie

85

D : B i j l a g e n : To e z i c h t r e l a t i e s e n Z B O ’s / RW T ’s

Bijzonderheden Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting
In 2008 is de bijzondere projectsteun ten bate van de 40-wijkenaanpak
ingesteld. De rechtbank Utrecht heeft in november 2010 de door het
Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV) opgelegde heffingen voor
de jaren 2008 en 2009 ongegrond verklaard. In overleg met het Rijk heeft
het CFV hiertegen beroep aangetekend. Mocht dit beroep tegen de
uitspraak door de Raad van State worden verworpen dan heeft dit
gevolgen voor het vermogen van het Centraal Fonds Volkshuisvesting
omdat dan de heffing 2008 en 2009 (in totaal € 150 mln) moet worden
terugbetaald. Als dit het geval is zullen BZK en Centraal Fonds voor de
Volkshuisvesting samen kijken naar een oplossing voor de aanvulling van
het vermogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

86

Bijlage 2: Extra-comptabel overzicht Grotestedenbeleid 2010
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is programmaminister voor het stedenbeleid 2010–2014. Vanuit die coördinerende
verantwoordelijkheid heeft hij onderhavige overzichtsconstructie tot zijn beschikking, conform de Rijksbegrotingsvoorschriften 2011. Het overzicht
heeft een informatiefunctie voor de Staten-Generaal. Op deze wijze wordt het integrale overheidsbeleid zichtbaar gemaakt, ook al wordt het beleid
door meer ministers uitgevoerd. De individuele ministeriele verantwoordelijkheid blijft daarbij gehandhaafd.
Type uitkering 2010

(indicatieve bedragen x € miljoen)
Sociaal domein
Maatschappelijke opvang, openbare
geestelijke gezondheidszorg en verslavingsbeleid

decentralisatie-uitkering

Gezond in de stad

decentralisatie-uitkering

Veiligheid en Leefbaarheid
Van Montfrans- en Leefbaarheidmiddelen

decentralisatie-uitkering

Onderwijsachterstandenbeleid

decentralisatie-uitkering 1

Participatiebudget 2
Inburgering
Volwasseneneducatie

specifieke uitkering

Aanpak Marokkaans-Nederlandse probleemjongeren
Voorkomen criminele loopbaan allochtone
jongeren
Jeugd
Voortijdig schoolverlaten (accent op aanpak
overbelaste jongeren)
Vrouwenopvang/huiselijk geweld

decentralisatie-uitkering

bron ministerie

2010

2011

2012

2013

2014

VWS

258

260

260

260

260

VWS

5

5

5

5

5

V&J en BZK

89

64

0

0

0

OCW

173

173

173

173

173

BZK
OCW

199
58

158
44

92
44

46
44

0
44

V&J

5

5

0

0

0

OCW

22

22

22

22

22

VWS

76

76

76

76

76

885

807

672

626

580

199
26

210
21

148
21

153
21

139
21

1 110

1 038

841

800

740

decentralisatie-uitkering

specifieke uitkering

3

Totaal beschikbare middelen sociale domein
Fysiek domein
Investeringsbudget stedelijke vernieuwing
Budget voor stedelijke vernieuwing
Totaal beschikbare middelen sociale en
fysieke domein
1

specifieke uitkering 4
decentralisatie-uitkering

BZK
I&M/DGR

Overeenkomstig de wens van de Tweede Kamer is dit budget met ingang van 2011 via een specifieke uitkering beschikbaar gesteld (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 989, nr. 10).
Vanaf 2010 zijn voor de G31 de middelen voor inburgering en volwasseneneducatie toegevoegd aan het Participatiebudget; vanaf 2012 is de bijdrage onder voorbehoud van besluitvorming
m.b.t. de vorming van een regeling voor de onderkant van de arbeidsmarkt (regeerakkoord).
3
Met ingang van 2011 decentralisatie-uitkering.
4
Naar verwachting in 2011 decentralisatie-uitkering; de Wet stedelijke vernieuwing wordt hiervoor met terugwerkende kracht per 1-1-2011 ingetrokken.
2

D: Bijlagen: Extra-comptabel overzicht Grotestedenbeleid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 710 XVIII, nr. 1

Beleidsterrein/instrument

87