Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

28 684

Naar een veiliger samenleving

Nr. 455

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 november 2015
Heden heb ik gesproken met het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, de Wethoudersvereniging en Raadslid.nu over de actualiteiten
rond intimidatie en bedreigingen van politieke ambtsdragers.
Vooruitlopend op het algemeen overleg Veilige Publieke Taak van
11 november 2015 en de behandeling van de begroting van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en parallel aan de brief van de Minister van
Veiligheid en Justitie en mij over ondermijning van de lokale democratie
die wij u separaat toesturen (Kamerstuk 29 911, nr. 120), informeer ik u
over het volgende.
1. Aanpak agressie tegen werknemers met publieke taak en
politieke ambtsdragers.
De aanpak van agressie en geweld door derden tegen werknemers met
een publieke taak en politieke ambtsdragers gaat ook de komende jaren
door. Mede gelet op de actualiteit zal ik de aanpak van intimidatie en
bedreiging van politieke ambtsdragers intensiveren.
Het programma Veilige Publieke Taak (VPT) heeft sinds 2007 werkgevers
ondersteund met instrumenten en best-practices en werkgevers zijn door
middel van diverse subsidieregelingen gestimuleerd om werk te maken
van de aanpak van agressie en geweld. In de VPT-intensiveringsregio’s
wisselen werkgevers goede voorbeelden uit en maken zij afspraken met
politie en openbaar ministerie over aangifte, opsporing en vervolging.
Onlangs is de campagne « Wees duidelijk over agressie» van start
gegaan. De campagne ondersteunt werkgevers bij de implementatie van
het beleid.
In 2011 is een drie-jarige startsubsidie verstrekt aan het CAOP met als
opdracht in samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie
en Veiligheid en Slachtofferhulp Nederland een Expertisecentrum Veilige

kst-28684-455
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 455

1

Publieke Taak op te zetten om de beschikbare kennis en instrumenten op
VPT-gebied verder te verspreiden. Vanaf het begin is duidelijk gesteld – en
ook aan Uw Kamer1gecommuniceerd – dat met geleidelijke afbouw door
BZK zou worden gefinancierd en het expertisecentrum Veilige Publieke
Taak (EVPT) na 2014 zelfvoorzienend zou moeten zijn. Om het EVPT in de
gelegenheid te stellen te verkennen of een doorstart in een andere vorm
mogelijk zou zijn, heb ik de startsubsidie met een jaar verlengd, tot eind
2015.
Werkgevers nemen inmiddels hun verantwoordelijkheid. Het een bewuste
keuze om de verantwoordelijkheid voor de aanpak nadrukkelijker bij de
werkgever te leggen, aangezien zij op basis van de Arbowet en
-regelgeving primair verantwoordelijk zijn voor een veilige werkplek.
Uit diverse onderzoeken blijkt dat er bij veel werkgevers sprake is van een
toegenomen implementatie van beleid en steeds meer werkgevers kiezen
ervoor om hun kennis en expertise te borgen in een eigen expertisecentrum, zoals bijvoorbeeld in de gemeente Den Haag. Alle beschikbare
kennis, instrumenten en goede voorbeelden omtrent de aanpak van
agressie en geweld blijven bovendien beschikbaar via de rijksplatformwebsite www.agressievrijwerk.nl. Ik zie dan ook geen aanleiding
om de subsidie te verlengen.
2. Nieuwe beleidsinzet
Binnen het nieuwe programma Bestuur en Veiligheid van mijn ministerie
verbind ik de aanpak van agressie van derden aan de beleidsinzet op het
terrein van integriteit en ondermijning. Daarmee loopt de aanpak door en
wordt deze vanaf nu verder versterkt, gericht en geborgd. Er is overigens
al veel instrumentarium beschikbaar voor politieke ambtsdragers. De
bekendheid daarvan kan worden gestimuleerd. Zo blijkt bij politieke
ambtsdragers bijvoorbeeld weinig bekend over het stelsel bewaken en
beveiligen en mogelijkheden voor pro-actie en preventie, waaronder
trainingen en protocollen. Vandaar dat ik onlangs, tijdens het jaarcongres
van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, de Toolkit Veilig
Bestuur heb gepresenteerd, waarin diverse losse instrumenten bij elkaar
zijn gebracht.
Wat betreft werknemers in de sector openbaar bestuur wordt de aanpak
vanuit mijn ministerie nadrukkelijker dan voorheen gekoppeld aan
thema’s als vakmanschap, professionalisering en integriteit.
3. Aanvullende financiële voorziening beveiliging.
Door de Wethoudersvereniging is aandacht gevraagd voor de kosten van
beveiliging van politieke ambtsdragers. Het kan niet zo zijn dat bedreigde
raadsleden, burgemeester of wethouders geen melding maken van
intimidatie of bedreiging, omdat zij de discussie met de gemeenteraad
over de kosten van aanvullende beveiliging niet aan willen gaan
Gezien de zorg voor, en betrokkenheid bij het lokaal bestuur, zal door mijn
Ministerie van BZK, in overleg met VNG en de beroepsverenigingen, een
aanvullende financiële voorziening worden getroffen ten behoeve van de
veiligheid van onze bestuurders en volksvertegenwoordigers. Daarbij
wordt gedacht aan bijvoorbeeld (vangnet)voorzieningen voor bijzondere
situaties, waar de reguliere voorzieningen niet of onvoldoende in
voorzien.
Daarnaast zal ik een extra impuls geven aan ondersteuning van lokale
politieke ambtsdragers. De actualiteit maakt duidelijk dat politieke
ambtsdragers kwetsbaarder zijn dan ooit en steeds vaker persoonlijk
1

Letterlijke tekst: «Het Expertisecentrum wordt met geleidelijke afbouw door BZK gefinancierd
tot en met 2014 en moet daarna zelfvoorzienend zijn»(Kamerstuk 28 684, nr. 344 ).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 455

2

verantwoordelijk worden gehouden voor incidenten in hun gemeente. Om
die reden wordt in overleg met de beroepsverenigingen de training van
politieke ambtsdragers geïntensiveerd.
4. Vliegende brigades ter ondersteuning lokaal bestuur
Ook heb ik inmiddels een vliegende brigade ingesteld van deskundigen
die lokale bestuurders ondersteunen bij. In de voorbereiding van
risicovolle situaties kunnen lokale bestuurders inmiddels ondersteuning
krijgen van teams met deskundigen bij:
– Organiseren van draagvlak voor (nood)opvang;
– Organiseren van bijeenkomsten/inspraakavonden met burgers;
– Omgaan met bedreiging van politieke ambtsdragers;
– Omgaan met incidenten.
Dit werk gebeurt achter de schermen bij gemeenten, en niet onder het
oog van de camera, om escalatie te voorkomen. Een en ander in nauwe
samenwerking met NCTV en COA.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 455

3