Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2777
Vragen van de leden Van Nispen en Leijten (beiden SP) aan de Minister van
Justitie en Veiligheid en de Staatssecretaris van Financiën over het bericht dat
de politie jarenlang onterecht informatie met de belastingdienst heeft gedeeld
(ingezonden 11 maart 2021).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens
de Staatssecretaris van Financiën (Fiscaliteit en Belastingdienst) (ontvangen
18 mei 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021,
nr. 2232.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat de politie Oost-Nederland bijna
zeven jaar onterecht informatie verstrekte aan de Belastingdienst over
verdachten van hennepteelt?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe verklaart u dat deze onzorgvuldigheid zeven jaar lang heeft kunnen
voortduren?
Antwoord 2
De juridische grondslag voor het verstrekken van politiegegevens ten
behoeve van de aanpak van hennepteelt staat niet ter discussie. Op grond
van artikel 4:3, lid 7 van het Bpg en de afspraken tussen de deelnemende
bestuursorganen in de RIEC’s op het vaste thema georganiseerde hennepteelt
(artikel 2.2 van het RIEC-convenant) kunnen politiegegevens worden verstrekt
aan de Belastingdienst.
De Belastingdienst is een belangrijke partner bij de aanpak van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit, waaronder illegale hennepteelt.
Uitwisseling van informatie met de Belastingdienst vindt plaats in de
Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC’s). Voor het vaste thema
georganiseerde hennepteelt zijn middels het RIEC-convenant afspraken
gemaakt tussen de deelnemende bestuursorganen in de RIEC’s.

1

ah-tk-20202021-2777
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NRC, 9 maart 2021, «Politie deelde onterecht gegevens met Belastingdienst», https://
www.nrc.nl/nieuws/2021/03/09/politie-deelde-gegevens-met-belastingdienst-a4034877

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Daarnaast kent elke regio zijn eigen regionale en lokale problematiek,
hierdoor kunnen de aanpak en werkwijze per casus en afhankelijk van de
context en regionale doelstellingen verschillen. De samenwerking tussen de
convenantpartners en tussen de daartoe opgerichte samenwerkingsverbanden (RIEC’s en LIEC) kan daarom op verschillende manieren worden
vormgegeven.
Door de verschillende manieren van werken is er een diffuus beeld ontstaan.
Toen in december jl. in Oost-Nederland uit een toets bleek dat de grondslag
en de werkwijze in de praktijk niet altijd goed op elkaar aansloten, is door de
politie direct besloten om de verstrekking van politiegegevens op te schorten
en de mogelijkheden te onderzoeken om de informatiedeling weer te
hervatten. Dat laatste is tot op heden niet gebeurd. Naar aanleiding van de
situatie in Oost-Nederland is door de politie uitvraag gedaan bij de overige
eenheden. Daaruit is gebleken dat in de praktijk per eenheid, belastingkantoor
en RIEC op verschillende wijze invulling wordt gegeven aan het betreffende
werkproces en de wijze van informatiedeling.
Er is dus een grondslag aanwezig, maar de wijze van verstrekken en de
praktische toepassing van de grondslag behoeven aandacht. Dat is voor de
politie reden geweest om allereerst in alle eenheden kritisch te kijken naar de
huidige informatieverstrekking aan de Belastingdienst en indien nodig actie te
ondernemen. Daarnaast gaat de politie samen met de Belastingdienst en de
RIEC’s een uniforme werkwijze ontwikkelen waarbij een zorgvuldige
informatiedeling gegarandeerd wordt.
Vraag 3
Is de werkwijze van de politie Oost-Nederland, specifiek dat de politie dus
strafrechtelijke informatie en persoonsgegevens van duizenden personen
deelde met de belastingdienst voorgelegd aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP)? Zo ja, wat was de reactie van de AP op deze werkwijze? Zo nee,
waarom niet en vindt u dat de AP hierover wél ingelicht had moeten worden?
Antwoord 3
De verwerking van de gegevens is niet onrechtmatig, omdat dit gebeurt op
basis van een juridische grondslag. De wijze waarop deze grondslag in de
praktijk wordt toegepast behoeft echter aandacht. Op dit moment werkt de
politie samen met de Belastingdienst en de RIEC’s aan een uniforme
werkwijze waarbij een zorgvuldige informatiedeling gegarandeerd wordt.
Mocht het nodig blijken, dan kan in later stadium de expertise van de AP
alsnog gevraagd worden. Het is aan de AP als toezichthouder in kwestie om
per casus te beoordelen of er onrechtmatige gegevensverwerking plaats heeft
gevonden. Indien dit het geval is wordt er ook ten aanzien van wetshandhavers door de toezichthouder in kwestie gehandhaafd.
Vraag 4
Bent u bereid na te gaan of er wellicht in andere delen van het land bij de
politie ook gegevens worden gedeeld met instanties zonder dat daar
adequate grondslagen voor zijn? Zo ja, hoe snel kan de Kamer de uitkomsten
van deze doorlichting verwachten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De verstrekkingsmogelijkheden zijn wettelijk vastgelegd in de Wpg en het
Bpg. Dit is een solide en rechtmatige basis voor het delen van gegevens door
de politie met andere instanties. Daarbij geldt dat slechts in gevallen waarin
dat noodzakelijk is ten behoeve van een zwaarwegend algemeen belang,
gegevens aan een samenwerkingsverband kunnen worden verstrekt. In
andere gevallen kan dus niet verstrekt worden. Het verstrekken van gegevens
door de politie aan andere instanties blijft complexe materie en daarom
wordt hier bij de herziening van de Wpg en Wjsg ook de nodige aandacht
aan besteed, hetgeen ook geadresseerd is in de agenderingsbrief van
19 november 2020.2

2

Kamerstuk 32 761, nr. 173.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 5
Is er meer informatie gedeeld dan tot nu toe is onthuld en wat is er vervolgens precies met die informatie gebeurd? Waar is deze precies gebleven, hoe
is deze verwerkt en wat voor gevolgen voor mensen heeft dit gehad?
Antwoord 5
In de hennepberichten van de politie aan de Belastingdienst stond informatie
zoals het adres, de pandeigenaar, het aantal hennepplanten en soms een
verdachte (maar vaak komt de verdachte pas later in beeld). De Belastingdienst gebruikt deze informatie om het fiscale belang te bepalen, immers ook
over crimineel inkomen dient belasting te worden betaald.
Vraag 6
Hoe gaat u de situatie herstellen die is ontstaan na het onrechtmatig delen
van informatie door de politie aan de belastingdienst? Is er zicht op wat voor
consequenties dit gehad heeft in individuele gevallen? Zo nee, bent u bereid
dit alsnog uit te zoeken?
Antwoord 6
Om de zorgvuldigheid van de werkwijze in alle gevallen te waarborgen, gaat
de politie, zoals eveneens in het antwoord op vraag 2 is toegelicht, samen
met de Belastingdienst en de RIEC’s een uniforme werkwijze ontwikkelen
waarbij een zorgvuldige informatiedeling gegarandeerd wordt.
De tot nu toe met de Belastingdienst gedeelde informatie is en wordt door de
Belastingdienst in voorkomende gevallen gebruikt gelet op de jurisprudentie
van de Hoge Raad.3 De Belastingdienst maakt een afweging op grond van
alle beschikbare informatie, dus niet louter op grond van de door de politie
verstrekte gegevens, alvorens hij overgaat tot het opleggen van een aanslag.
Vraag 7
Hoe staat het inmiddels met de privacy en beveiliging van de ICT-systemen
bij de politie? Welke verbeteringen zijn doorgevoerd ten opzichte van het
moment van verschijnen van het kritische rapport van Bits of Freedom vorig
jaar?4
Antwoord 7
Zoals in eerdere correspondentie met uw Kamer is aangegeven5, is het
vernieuwen van de digitale infrastructuur – gezien de aard, omvang en
complexiteit van de politieorganisatie en voortdurende technologische en
maatschappelijke ontwikkelingen – een doorlopend proces, waarbij de politie
eveneens voortdurend werkt aan compliance op het gebied van gegevensbescherming en informatiebeveiliging. Voorts verwijs ik u voor de beantwoording van deze vraag naar het verslag van een schriftelijk overleg met de vaste
commissie voor Justitie en Veiligheid en de beantwoording van de Kamervragen van 9 april jl., o.a. antwoorden 2, 4, 6 en 26.6

3

ECLI:NL:HR:1992:ZC5028 en ECLI:NL:HR:2015:643
Bits of Freedom, 19 november 2020, «ICT-systemen politie niet op orde: iedereen de dupe»,
https://www.bitsoffreedom.nl/2020/11/19/ict-systemen-politie-niet-op-orde-iedereen-de-dupe/
5
Niet-dossierstuk II 2020/21, 2020D50521, p. 9.
6
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nrs. 1568 en 2287.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3