1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

33 039

Verdrag tot oprichting van de Afrikaanse
faciliteit voor juridische ondersteuning; Tunis,
30 april 2008, (Trb. 2011, 36 en 153)

A/ Nr. 1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal ontvangen op
3 oktober 2011.
De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke
goedkeuring van de Staten-Generaal wordt
onderworpen kan door of namens één van de
Kamers of door ten minste vijftien leden van
de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de
Tweede Kamer te kennen worden gegeven
uiterlijk op 3 november 2011.
Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het uitsluitend opmerkingen van
redactionele aard bevat (artikel 26, zesde lid j°
vijfde lid, van de Wet op de Raad van State).

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der
Staten-Generaal
Den Haag, 30 september 2011
Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid,
van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van
State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over
te leggen het op 30 april 2008 te Tunis tot stand gekomen verdrag tot
oprichting van de Afrikaanse faciliteit voor juridische ondersteuning
(Trb. 2011, 36 en 153).
Een toelichtende nota bij het verdrag treft u eveneens hierbij aan.
De goedkeuring wordt alleen voor het Europese deel van Nederland
gevraagd.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

kst-33039-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 039, nr. 1

1

TOELICHTENDE NOTA
I. Inleiding
De Raad van Bewindvoerders van de Afrikaanse ontwikkelingsbank
(AfDB)1 heeft in juni 2008 besloten tot de oprichting van de «African Legal
Support Facility» als onafhankelijke internationale organisatie waarbij de
AfDB één van de deelnemende partijen is. De «African Legal Support
Facility» (verder te noemen de ALSF) is een nieuw initiatief voor Afrika dat
nauw aansluit bij de visie van de Nederlandse overheid ten aanzien van
ontwikkelingssamenwerking. Het doel van de ALSF is te opereren als een
juridisch en technisch dienstverlenende instantie teneinde de juridische
capaciteit en onderhandelingsvaardigheden van Afrikaanse landen te
versterken op het terrein van schuldenbeheer en procesvoering en bij het
aangaan van commerciële contracten.
De faciliteit is opgericht vanuit de behoefte van Afrikaanse landen op
tweeërlei gebied: (i) allereerst was er behoefte aan assistentie bij het
procederen in rechtszaken die tegen hen worden aangespannen door de
zogenaamde «vulture funds». Dit zijn financiële fondsen (ook wel
aasgierfondsen genoemd) die de schuldenlasten van ontwikkelingslanden
ver onder de nominale waarde opkopen en vervolgens die landen via
gerechtelijke procedures dwingen de volledige schuld plus interesten
terug te betalen. Een techniek om hun belegging terug te vorderen is
beslagname van overheidsgelden, zoals ontwikkelingsgeld bestemd voor
het financieren van projecten in ontwikkelingslanden; en (ii) behoefte aan
technisch en juridisch advies bij het uitonderhandelen van complexe
commerciële contracten.
Nederland ondersteunt de oprichting van de ALSF mede in het licht van
de toezegging in het vorige regeerakkoord om de schuldenpositie van
ontwikkelingslanden te verbeteren.
Het verdrag is opgesteld door de AfDB zelf. De AfDB en 29 staten hebben
het verdrag inmiddels ondertekend en 9 partijen hebben reeds een akte
van bekrachtiging neergelegd. Hiermee is het verdrag per 15 december
2008 in werking getreden.
II. Artikelsgewijze toelichting
Het verdrag bevat bepalingen met betrekking tot de doelstelling en taken
van de ALSF, het lidmaatschap, de financiering en enkele artikelen over
privileges en immuniteiten. Ook bevat het verdrag organisatorische en
institutionele bepalingen.

1
De AfDB is een regionale multilaterale
ontwikkelingsbank en werd in 1964 bij verdrag
opgericht door een groep van 23 Afrikaanse
staten met als doel de kapitaalstroom naar
Afrika te vergroten (Overeenkomst tot
oprichting van de Afrikaanse Ontwikkelingsbank; Khartoem, 4 augustus 1963, Trb. 1981,
28). Deze bank telt thans 77 lidstaten waarvan
53 Afrikaanse en 24 niet-regionale landen,
waaronder Nederland. Het doel van de AfDB is
het bestrijden van armoede in Afrika door het
bevorderen van (duurzame) economische
groei, sociale ontwikkeling en economische
integratie.

Artikel II van het verdrag bevat een omschrijving van de doelstellingen en
activiteiten van de ALSF. De algemene doelstelling is de Afrikaanse landen
te voorzien in juridisch advies en bijstand om de onderhandelingspositie
van die landen te verbeteren op het gebied van schuldenbeheer en
procesvoering en bij het aangaan van commerciële contracten. Om dat te
bereiken zal de ALSF onder andere trainingen verzorgen en een databank
met jurisprudentie en juridische experts opzetten.
In artikel III wordt de juridische status van de ALSF vastgelegd. De ALSF is
een internationale organisatie met volledige juridische rechtspersoonlijkheid volgens de geldende wetgeving in de deelnemende lidstaten.
Tevens heeft de ALSF juridische bevoegdheid om overeenkomsten aan te
gaan, bezittingen te verwerven en partij te zijn bij juridische procedures.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 039, nr. 1

2

Artikel IV regelt het lidmaatschap van de ALSF. Het lidmaatschap staat
open voor de lidstaten van de AfDB, andere staten, de AfDB zelf en andere
internationale organisaties.
Artikel V bepaalt dat de vestigingsplaats van de ALSF in een door de Raad
van Bestuur gekozen staat zal zijn die partij is bij dit verdrag. Een en ander
zal worden vastgelegd bij aparte zetelovereenkomst.
Artikel VI heeft betrekking op de financiering van de ALSF. De ALSF wordt
gefinancierd door vrijwillige bijdragen van partijen, andere staten of
private instellingen en door de AfDB. Het lidmaatschap van de ALSF staat
los van de financiering van de ALSF. Partijen zullen niet verantwoordelijk
worden gesteld voor eventuele schulden van de ALSF (derde lid).
De AfDB heeft eind 2008 zelf circa EUR 12 miljoen bijgedragen aan de
ALSF, na goedkeuring van alle gouverneurs waaronder ook die van
Nederland. De mogelijkheid tot een Nederlandse bijdrage aan de ALSF is
genoemd tijdens een Algemeen Overleg op 9 oktober 2008 over de
Nederlandse inzet voor de jaarvergadering van de Wereldbank en het IMF
(Kamerstukken II 2008–2009, 26 234, nr. 88). Na nadere interne prioriteitenstelling is echter besloten op korte termijn geen financiële bijdrage te
verlenen.
De artikelen VII tot en met XIV omvatten de organisatorische en institutionele bepalingen. De ALSF kent als organen: de Raad van Bestuur
(artikel VIII tot en met X), een Uitvoerende Raad (artikel XI tot en met XIII),
een directeur en andere reguliere werknemers (artikel XIV). Alle bevoegdheden van de ALSF zijn ondergebracht bij de Raad van Bestuur. De Raad
van Bestuur kan bevoegdheden delegeren naar de Uitvoerende Raad met
uitzondering van enkele bevoegdheden genoemd in artikel 8 zoals
bijvoorbeeld de bevoegdheid de leden van de Uitvoerende Raad te
benoemen of de bevoegdheid het verdrag te amenderen. De Raad van
Bestuur bestaat uit twaalf leden die worden aangewezen door Partijen.
Vijf leden zijn (roulerend) afgevaardigden van regionale staten die lid zijn
van de AfDB en die ieder de vijf Afrikaanse regio’s vertegenwoordigen.
Vier leden worden geselecteerd uit staten die partij zijn bij dit verdrag en
tevens lid zijn van de Organisatie voor Economische Samenwerking en
Ontwikkeling (OESO). Eén lid zal vervolgens de niet-OESO landen
vertegenwoordigen, één lid de AfDB en één lid de deelnemende internationale organisaties.
De Uitvoerende Raad voert de taken uit die hem zijn opgedragen door de
Raad van Bestuur en die opgenomen zijn in het verdrag. De Uitvoerende
Raad bestaat uit vijf leden die worden aangewezen door de Raad van
Bestuur. De leden worden op persoonlijke titel benoemd en niet als
vertegenwoordiger van een deelnemende partij.
De directeur is verantwoordelijk voor het dagelijks functioneren van de
ALSF. Hij wordt benoemd door de Uitvoerende Raad.
De artikelen XVI tot en met XXV betreffen bepalingen omtrent privileges
en immuniteiten. Dit zijn de gebruikelijke privileges en immuniteiten,
nodig voor het functioneren van de organisatie. Echter, ten aanzien van
artikel XXII, tweede lid, onder (ii), over het heffen van belasting over
inkomen, zal op grond van het derde lid een voorbehoud worden
gemaakt, inhoudende dat Nederland zich het recht voorbehoudt om
belasting te heffen over door de ALSF aan stafpersoneel betaalde
salarissen en emolumenten, als dat stafpersoneel gekwalificeerd kan
worden als belastingplichtige voor de Nederlandse inkomstenbelasting.
Dit omdat de ALSF geen interne heffing kent die de inkomstenbelasting
vervangt. Daarnaast is ten aanzien van de meestbegunstigingsclausule
van artikel XXV bij de ondertekening van het verdrag voor het Koninkrijk

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 039, nr. 1

3

een verklaring afgelegd dat Nederland dit artikel opvat als inhoudende dat
Nederland de ALSF in Nederland zal behandelen zoals Nederland elke
andere internationale (intergouvernementele) organisatie in Nederland
behandelt, waarbij het Nederlandse beleid op het gebied van privileges
doorslaggevend is.
Artikel XXVII bepaalt dat het verdrag in werking treedt wanneer tien
deelnemende staten en internationale organisaties het verdrag hebben
ondertekend en zeven akten van bekrachtiging zijn gedeponeerd. Op
15 december 2008 is het verdrag in werking getreden. Voor later toetredende staten wordt het verdrag van kracht op de datum waarop de akte
van bekrachtiging wordt gedeponeerd.
Artikel XXVIII stelt vast dat de looptijd van de ALSF veertien jaar is vanaf
de datum van inwerkingtreding van het verdrag. Deze looptijd kan worden
verkort of verlengd door de Raad van Bestuur.
III. Koninkrijkspositie
Gezien de aard van het verdrag – het betreft voornamelijk een vorm van
ontwikkelingssamenwerking – zal het verdrag, voor wat het Koninkrijk
betreft, alleen voor het Europese deel van Nederland gelden.
De minister van Buitenlandse Zaken,
U. Rosenthal

Staten-Generaal, vergaderjaar 2011–2012, 33 039, nr. 1

4