Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 622

Wijziging van de Instellingswet Autoriteit
Consument en Markt en enige andere wetten in
verband met de stroomlijning van het door de
Autoriteit Consument en Markt te houden
markttoezicht

Nr. 20

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 mei 2014
Met het wetsvoorstel tot wijziging van de Instellingswet Autoriteit
Consument en Markt en enige andere wetten in verband met de stroomlijning van het door de Autoriteit Consument en Markt te houden
markttoezicht (Kamerstukken 33 622) (hierna: wetsvoorstel Stroomlijningswet ACM), dat op 17 december 2013 met algemene stemmen door
uw Kamer is aangenomen en op dit moment aanhangig is in de Eerste
Kamer, wordt voorgesteld de doorberekening van kosten van de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) aan de marktorganisaties waarop de ACM
toezicht houdt te stroomlijnen. Hiertoe wordt een geharmoniseerde
doorberekeningsgrondslag geïntroduceerd. Het betreft voorgesteld artikel
6a van de Instellingswet ACM. Op deze manier ontstaat een eenduidige en
transparante systematiek en worden historisch gegroeide verschillen
tussen sectoren weggenomen. Op grond van het voorgestelde artikel 6a
wordt de doorberekeningssystematiek uitgewerkt in een Algemene
Maatregel van Bestuur, het Besluit doorberekening kosten ACM. Zoals
toegezegd in het plenaire debat met uw Kamer over het wetsvoorstel
Stroomlijningswet ACM (Handelingen II, 2013/14, nr. 36, item 19)
informeer ik uw Kamer, mede namens de bewindspersonen van Infrastructuur en Milieu, met deze brief over de uitkomsten van de internetconsultatie en de manier waarop deze worden verwerkt in het ontwerpbesluit
doorberekening kosten ACM. Ingegaan wordt op de belangrijkste punten.
Voor de verwerking van een aantal kleinere en/of sectorspecifieke vragen
en opmerkingen verwijs ik u naar de bijlage bij deze brief1. Het uitgebreide verslag zal ook worden geplaatst op Internet: http://
www.internetconsultatie.nl/besluitdoorberekeningkostenacm.
Met het ontwerpbesluit, gebaseerd op het toetsingskader voor de
doorberekening van toelatings- en handhavingskosten uit het rapport
«Maat houden», worden de nu geldende verschillende doorberekenings1

kst-33622-20
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 622, nr. 20

1

modellen gestroomlijnd. Hierdoor ontstaat een eenduidige en transparante systematiek, die voor alle betrokken sectoren (telecom, post, energie
en vervoer) op dezelfde wijze van toepassing is. Historisch gegroeide
verschillen tussen sectoren worden hiermee weggenomen. Gezien het
belang van het Besluit doorberekening kosten ACM voor de betrokken
marktorganisaties hebben het Ministerie van Economische Zaken en het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu gezamenlijk in het najaar van 2013
een bijeenkomst georganiseerd waarvoor (de meest) betrokken marktorganisaties zijn uitgenodigd. Tijdens de bijeenkomst zijn de uitgangspunten
van de nieuwe systematiek toegelicht. Bovendien is op een aantal
specifieke onderwerpen inbreng gevraagd van de deelnemers. De inbreng
van de deelnemers is gebruikt bij de opstelling van het ontwerpbesluit. Dit
concept is van 10 maart tot en met 6 april 2014 via internet geconsulteerd,
waardoor betrokkenen de gelegenheid kregen op het concept te reageren.
In totaal zijn er 13 reacties van (vertegenwoordigers van) marktorganisaties ontvangen, te weten van: VNO-NCW, de Pensioenfederatie,
Netbeheer Nederland, Energie-Nederland, PostNL, BCPA (Business
Communication Providers Alliance), Bird&Bird (namens Caiway, NL Kabel,
Tele2, UPC, T-Mobile, Vodafone en Ziggo), KPN, Havenbedrijf Rotterdam,
Havenbedrijf Amsterdam, VRC (Vereniging van Rotterdamse Cargadoors),
KVNR (Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders) en Havenbranchevereniging ORAM.
Jaarlijkse of meerjarige tarieven
Bijna alle respondenten gaan in hun reactie in op de keuze tussen
jaarlijkse en meerjarige tarieven. Tijdens de bijeenkomst voor betrokkenen
heeft het merendeel van de betrokken partijen aangegeven voorstander te
zijn van meerjarige tarieven, zodat administratieve lasten en fluctuaties in
de tarieven worden beperkt. Naar aanleiding van de bijeenkomst is
besloten in het geconsulteerde ontwerpbesluit uit te gaan van meerjarige
tarieven. In reactie op het geconsulteerde ontwerpbesluit is door veel
partijen echter naar voren gebracht dat men zich zorgen maakt over
meerjarige tarieven, omdat in een systeem met meerjarige tarieven
veranderingen in de kostenontwikkeling van de ACM en in de omzetontwikkeling van marktorganisaties pas na een aantal jaren in de tarieven tot
uitdrukking komen. Daarom wordt door meerdere respondenten
voorgesteld op de systematiek correcties toe te passen, bijvoorbeeld door
meerjarige tarieven achteraf te corrigeren voor omzetfluctuaties, door
jaarlijks de kostenbasis vast te stellen of door het invoeren van een
verrekeningssystematiek waarbij jaarlijks wordt gecorrigeerd voor zowel
de kostenontwikkeling van de ACM als voor de omzetontwikkeling van
marktorganisaties. Het toepassen van correcties op meerjarige tarieven
leidt ertoe dat de voordelen van meerjarige tarieven in feite vervallen. De
correcties leiden namelijk tot flinke administratieve rompslomp.
Bovendien betekent het corrigeren van meerjarige tarieven dat er de facto
toch sprake is van jaarlijkse tarieven. Gezien de breed gedragen wens
voor jaarlijkse zekerheid zal ik naar aanleiding van de reacties op de
consultatie het ontwerpbesluit op dit punt aanpassen en alsnog kiezen
voor een systeem van jaarlijkse tarieven, zodat correcties en verrekeningen niet nodig zijn.
Transparantie en verantwoording
Een groot aantal respondenten heeft aandacht gevraagd voor transparantie en verantwoording van de kosten die de ACM doorberekent. Zij
noemen in dit kader als mogelijke verantwoordingsmomenten de
verantwoording in het openbare jaarverslag van de ACM, een specificatie
van de jaarlijkse betalingsbeschikking die een marktorganisatie voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 622, nr. 20

2

kosten van de ACM ontvangt, het openbaar maken van de kostentoerekeningssystematiek die de ACM hanteert en het publiceren van de
ACM-budgetten per categorie. In het wetsvoorstel Stroomlijningswet ACM
is bepaald (voorgesteld artikel 6, eerste lid, van de Instellingswet ACM)
dat het ACM-jaarverslag een overzicht van de kosten dient te bevatten die
zijn doorberekend aan marktorganisaties. De openbare verantwoording in
het ACM-jaarverslag wordt dus reeds in de Instellingswet ACM gewaarborgd. In het ACM-jaarverslag zullen de doorberekende kosten per
categorie inzichtelijk worden gemaakt. Wat betreft de kostentoerekeningssystematiek die de ACM hanteert heb ik besloten alsnog in het ontwerpbesluit op te nemen dat deze systematiek door de ACM op haar website
wordt gepubliceerd. In de beschikking tot betaling wordt, net als nu,
inzichtelijk gemaakt wat de relevante omzet is, wat het relevante omzetpercentage is en tot welk te betalen bedrag dat leidt. Het budget van de
ACM is onderdeel van de EZ-begroting en de ACM publiceert geen eigen
begroting. De meerjarige budgettaire kaders voor de ACM zijn dus
vastgelegd in de openbare EZ-begroting (artikel 11 en artikel 40). Omdat
de kosten die door de ACM aan marktorganisaties worden doorberekend
steeds gebaseerd zijn op de in het voorgaande jaar gerealiseerde kosten,
en die kosten reeds via het openbare ACM-jaarverslag inzichtelijk zijn,
acht ik het niet zinvol de ACM ook begrote budgetten per categorie te
laten publiceren.
Efficiency
Een aantal respondenten vraagt aandacht voor de mogelijkheid om de
kostenbesparingen die samenhangen met de fusie mee te nemen in de
tarieven en om structurele waarborgen die de ACM prikkelen om efficiënt
te werken. Het ontwerpbesluit stelt regels over de systematiek op basis
waarvan de kosten van de ACM worden bepaald en ten laste gebracht van
marktorganisaties. De grondslag voor het ontwerpbesluit (voorgesteld
artikel 6a van de Instellingswet ACM) is niet bedoeld om prikkels te
introduceren voor de ACM om efficiënt te werken. Dit neemt niet weg dat
ik het van wezenlijk belang vind dat de ACM haar taken zo efficiënt
mogelijk uitvoert. Dit wordt op diverse manieren gewaarborgd. Zo heeft
de ACM een taakstelling als gevolg waarvan de kosten in den brede dalen.
Dit verlaagt ook de indirecte kosten die kunnen worden doorgerekend in
de tarieven. Daarnaast stuur ik erop dat de ACM nieuwe taken zoveel
mogelijk binnen bestaande capaciteit opvangt. Hierdoor wordt de ACM
ook geprikkeld om efficiënt te werken. Ook wordt de efficiëntie (en
effectiviteit) van de ACM vijfjaarlijks geëvalueerd op grond van de
Kaderwet zbo’s. De eerstvolgende evaluatie van de ACM is voorzien in
2015. Bovendien heb ik een aantal middelen om de kostenontwikkeling
van de ACM te volgen en te bewaken. Allereerst is de ACM via de
EZ-begroting gefinancierd en zijn met de ACM meerjarige financiële
kaders afgesproken. Ook worden de tarieven, die zij in rekening brengt bij
marktorganisaties, bij ministeriële regeling vastgesteld. De gerealiseerde
kostenbesparingen die samenhangen met de fusie worden daarbij
automatisch meegenomen in de tarieven. De tarieven worden immers
steeds gebaseerd op de gerealiseerde kosten van het voorgaande jaar,
waarin deze kostenbesparingen tot uiting komen.
Plafond voor het doorberekenen van kosten
Voorts wordt door een respondent gevraagd of een plafond kan worden
opgenomen in het ontwerpbesluit, waarmee de doorberekening van
kosten aan marktorganisaties wordt begrensd tot het huidige niveau.
Voorgesteld artikel 6a van de Instellingswet ACM biedt geen mogelijkheid
om bij Algemene Maatregel van Bestuur een permanent plafond in te
stellen. Voorts heb ik naar aanleiding van de aangehouden motie van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 622, nr. 20

3

lid De Liefde (VVD) tijdens de behandeling van het Stroomlijningswet
ACM in de Tweede Kamer (Kamerstuk 33 622, nr. 15), waarin de regering
wordt verzocht de doorberekende kosten aan het bedrijfsleven de
komende jaren maximaal een derde van de ACM-begroting te laten
beslaan, aangegeven dat het niet de bedoeling is om met het wetsvoorstel
in totaal méér geld uit de markt te halen (Handelingen II, 2013/14, nr. 36,
item 19). Daarom blijft de verhouding tussen marktgefinancierd en
Rijksgefinancierd op het totale ACM-budget als gevolg van de stroomlijning van de systematiek min of meer gelijk. Dit neemt niet weg dat deze
verhouding in de toekomst door andere ontwikkelingen kan wijzigen.
Vervolgstappen
Op dit moment worden de reacties op de internetconsultatie langs de in
deze brief geschetste lijnen verwerkt in het ontwerpbesluit. Mijn streven is
om het ontwerpbesluit nog voor de zomer voor advies aan de Afdeling
advisering van de Raad van State te zenden. Tegelijkertijd neem ik de
ministeriële regeling ter uitwerking van voorgesteld artikel 6a van de
Instellingswet ACM en van het ontwerpbesluit ter hand. De betrokken
marktorganisaties zullen ook bij de uitwerking van de inhoud van die
ministeriële regeling worden betrokken. Vanzelfsprekend kunnen het
besluit en de ministeriële regeling pas in werking treden nadat de Eerste
Kamer de Stroomlijningswet ACM heeft aangenomen.
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 622, nr. 20

4