Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 426

Wijziging van de Mediawet 2008 in verband met
de verspreiding van televisie- en radioprogrammakanalen door middel van
omroepnetwerken en omroepzenders en de
vaststelling van de minimale omvang van het
standaardpakket televisie- en
radioprogrammakanalen

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 7 november 2012
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel
genoegzaam voorbereid.
Inhoud
I.
1.
2.
2.1.
2.2.
3.
3.1.
3.2.
3.3.
4.
4.1.
4.2.
4.3.
4.4.
4.5.
4.6.
5.
6.
II.

kst-33426-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

ALGEMEEN
Kern van het wetsvoorstel
Rol van de overheid bij omroepdistributie
Algemene doelstellingen van het mediabeleid
Relatie met het nationale en Europese telecommunicatiebeleid
Motieven voor wijziging van de Mediawet 2008
Tekortkomingen van het huidige systeem
Veranderingen op de markt
Rol van de overheid op de gewijzigde distributiemarkt
Onderdelen van de wetswijziging
Bredere en techniekneutrale grondslag
Verplichte doorgifte van de publieke omroepen
Minimumomvang van het digitale standaardpakket
Weging van alternatieven
Van analoog naar digitaal
Overgangsbepaling
Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
Administratieve lasten en nalevingskosten
ARTIKELSGEWIJS
Artikel I
Onderdeel C (artikel 6.9a)
Onderdeel F (artikel 6.12, tweede lid)
Onderdeel F (artikel 6.13)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

2
2
4
4
4
5
5
5
6
7
7
8
10
11
12
12
12
13
13
13
13
13
13

1

I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Het afschaffen van de programmaraden ondersteunen zij.
Zij zien aanleiding tot het stellen van een aantal vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel dat de Mediawet wijzigt. Zij ondersteunen de
gedachte van de regering dat de huidige bepalingen over de samenstelling van het zenderpakket door de technische ontwikkelingen aan
vervanging toe zijn en technologieneutraal geformuleerd moeten worden.
Tegelijkertijd constateren zij dat de regering geen poging doet om
consumenteninvloed te borgen in de samenstelling van het standaardpakket. Daarom willen de leden van deze fractie graag gebruik maken van
de mogelijkheid om de regering enkele vragen te stellen over het
wetsvoorstel.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend
wetsvoorstel. Zij zijn van mening dat kijkers recht hebben op inspraak
over het zenderaanbod op televisie en radio. De regering moet daarom
een volwaardig voorstel doen voor consumenteninvloed op digitale
zenderpakketten, zo menen deze leden.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. De leden delen de uitgangspunten van dit voorstel.
Dat wil zeggen dat geborgd moet blijven dat de hele Nederlandse
bevolking toegang moet houden tot de publieke omroepen, er toegang
moet blijven voor een gevarieerd televisieaanbod en dat regionale en
lokale publieke zenders voor iedereen beschikbaar moeten blijven.
Tegelijkertijd delen de voornoemde leden ook de notie dat als het door
gewijzigde economische en technische omstandigheden mogelijk is om
het wettelijk regime aanzienlijk lichter te maken, dit voldoende reden kan
zijn om de wet zodanig te wijzigen. Deze leden hebben wel nog enkele
vragen bij dit wetsvoorstel.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden hebben nog wel de nodige
vragen en opmerkingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van
voorliggend wetsvoorstel. Hoewel het belang van vernieuwing van het
systeem wordt onderkend, hebben de genoemde leden ernstige twijfels
bij het opheffen van programmaraden en het uitblijven van een geschikt
alternatief. Daarnaast hebben deze leden zorgen over de waarborging van
de pluriformiteit en de aandacht voor kleinere doelgroepen en kleinere
omroepen.
1. Kern van het wetsvoorstel
De leden van de PvdA-fractie verzoeken allereerst om meer uitleg over de
reikwijdte van het wetsvoorstel. Zij zien dat er naast de aanbieders van
tv-pakketten ook aanbieders ontstaan die geen gebruik maken van een
eigen omroepnetwerk of omroepzender, maar hun diensten aanbieden via
het internet. Voornoemde leden vragen zich af of deze aanbieders ook
zullen vallen onder deze bepalingen in de Mediawet over het standaardpakket. Zo nee, wat zijn de grenzen van het begrip pakketaanbieder, zo
vragen zij.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de regering de kijker in de
steek laat rond de regulering van digitale zenderpakketten. Dat blijkt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

2

volgens deze leden uit het feit dat slechts wordt geregeld dat het
minimumpakket voor digitale televisie uit 30 zenders moet bestaan. Deze
leden zijn van mening dat dit een lege huls is, aangezien de basispakketten nu al uit minstens 50 zenders bestaan. Deze leden merken op dat er
niets wordt geregeld rond inspraak en dat er ook geen klachtenloket is,
terwijl bekend is dat kabelbedrijven te pas en te onpas zenders kunnen
schrappen of wegstoppen in dure pluspakketten. Daarom moet er een
tegenmacht zijn met volwaardige bevoegdheden, zo menen deze leden.
De leden pleiten voor inspraak via consumentenonderzoek en onafhankelijke klantenraden. Deze raden kunnen zwaarwegend adviseren over
tarieven en de samenstelling van zenderpakketten. Ook moet er een
onafhankelijk klachtenloket komen waar kijkers met klachten terecht
kunnen. De kern is dat kijkers recht hebben op een veelzijdig en
betaalbaar zenderaanbod. De leden verwijzen naar het eerder gepresenteerde Zwartboek Kabelklachten van de SP-fractie1. Daarin staan
aanbevelingen voor een volwaardige inspraak voor kijkers.
Voorts merken deze leden op dat er wordt gesteld dat kabelbedrijven en
andere aanbieders als poortwachters fungeren en de mogelijkheid
scheppen dat omroepen en publiek elkaar bereiken. De leden vragen wat
de rol van de overheid hierbij is. Zou «publieksbereik» niet ook een
verantwoordelijkheid van de overheid moeten zijn, zo vragen de leden.
Tevens vragen zij hoe de keuze om 30 zenders in het standaardpakket op
te nemen, tot stand is gekomen. Kan de gewenste variatie niet beter tot
zijn recht komen in een groter standaardpakket? De leden vrezen dat de
pakketten, die nu uit ongeveer 50 tot 60 zenders bestaan, steeds kleiner
zullen worden met als gevolg veel minder diversiteit. Deze leden vragen
of de minister optreedt wanneer dat het geval is.
Deze leden willen voorts weten of de regering de Nederlandse commerciële zenders als gewenst voor een divers aanbod ziet. Zo ja, hoe
garandeert zij dat deze zenders ook in het basispakket komen?
Voornoemde leden vragen voorts of het voor nieuwe zenders mogelijk is
om tot het standaardpakket te worden toegelaten. Biedt deze regeling
voldoende mogelijkheid voor nieuwe zenders om tot groei en publieksbereik te komen? Deze leden vragen hoe de regering de rol ziet van de
overheid met betrekking tot het publieksbereik van kleine en/of nieuwe
zenders.
De leden constateren dat de lokale programmaraden zullen verdwijnen.
Zij vragen of serieus is nagedacht over alternatieven om de invloed van
de kijker te regelen. Zo ja, kunnen deze alternatieven worden toegelicht?
Zo nee, is de regering bereid alsnog een onderzoek in te stellen naar de
mogelijkheden om kijkersinvloed op het zenderaanbod te regelen? De
leden vragen de regering hoe zij de macht van de commerciële
aanbieders inschat, wanneer er geen onafhankelijk controleorgaan meer
is, zoals de programmaraden. Aan wie leggen de aanbieders verantwoording af, zo vragen de genoemde leden.
De leden merken op dat er wordt gesteld dat met voorliggend
wetsvoorstel een optimaal maatschappelijk effect wordt bereikt. Waarop is
deze aanname gebaseerd?
Zij vragen de regering de reacties en adviezen van de geraadpleegde
partijen alsnog toe te lichten. Kan de regering toelichten wat er met de
kritiekpunten van betreffende organisaties is gedaan, zo vragen de leden.
De leden van de D66-fractie stellen vast dat een aantal partijen is
geraadpleegd voor dit wetsvoorstel. Deze leden hebben echter niet alle
inbrengen van deze partijen kunnen nalezen. Kan de regering toelichten
wat de adviezen zijn van deze partijen en hoe het wetsvoorstel is
ontvangen, zo vragen de leden.
1

www.sp.nl/download/zwartboek_
kabelklachten_20111105.pdf

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen op welke manier door
pakketaanbieders ook tegemoet wordt gekomen aan de voorkeuren van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

3

grotere en kleinere groepen. Hoe wordt voorkomen dat pakketaanbieders
uit motieven van marktaandeel- en inkomstenvergrotingen zullen kiezen
voor uitsluitend grote zenders om zodoende aan de grootst mogelijke
doelgroepen tegemoet te komen? Op welke manier wordt het gevarieerde
aanbod gegarandeerd? Op welke wijze worden de belangen van kleine
doelgroepen behartigd?
De leden vragen de regering voorts op welke manier contracten tussen
omroepen en pakketaanbieders tot stand komen. Kan de regering
inzichtelijk maken welke bedragen worden betaald door pakketaanbieders
aan omroepen voor doorgifte? Welke bedragen worden betaald voor een
doorgiftekanaal naar keuze van de omroep? Kan de regering inzichtelijk
maken welke bedragen moeten worden betaald door kleinere omroepen
om op een doorgiftekanaal te kunnen komen? Wat is het oordeel van de
regering over deze gang van zaken, zo vragen de leden.
2. Rol van de overheid bij omroepdistributie
2.1. Algemene doelstellingen van het mediabeleid
De leden van de SP-fractie vragen hoe de onafhankelijkheid en «variatie
aan opvattingen en interesses» wordt gewaarborgd, wanneer alleen de
publieke zenders verplicht in het standaardpakket worden opgenomen. De
leden vragen of het stellen van meer eisen aan het standaardpakket
overwogen is. Voorts vragen zij of de invloed van kijkers op het samenstellen van dit basispakket tot een grotere onafhankelijkheid en meer
variatie kan leiden. Hoe is de steun en regelgeving voor de commerciële
omroep vormgegeven? Geldt de verplichte toegankelijkheid van de
publieke omroep ook voor de overige diensten, zoals teletekst en de
activiteiten op internet, zo vragen de leden van de genoemde fractie.
De leden van de D66-fractie zijn van mening dat een divers media- en
omroeplandschap van het grootste belang is voor een samenleving die
haar kritisch vermogen wil blijven ontwikkelen. Deze leden zien hier een
voorwaardenscheppende taak voor de overheid. Deze leden kunnen zich
vinden in de opvatting van de regering dat de overheid zorg moet dragen
voor onafhankelijkheid, verscheidenheid en kwaliteit op de mediamarkt.
De overheid steunt en reguleert de publieke omroep. Kan de regering
toelichten welke taak en rol, volgens haar, is weggelegd voor de overheid
op het gebied van de commerciële omroepen, zo vragen de leden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de regering voornemens
is te waarborgen dat er een gevarieerd aanbod voor de gehele bevolking
is waarbij een variatie aan opvattingen in interesses wordt bestreken. In
hoeverre kan ondoorzichtigheid bij de keuze voor de programmering, dat
de programmaraden wordt verweten, in het huidige stelsel worden
voorkomen? Is de regering van plan om pakketaanbieders een vorm van
transparantie voor te schrijven, zo vragen de genoemde leden.
2.2. Relatie met het nationale en Europese telecommunicatiebeleid

1

Must Carry: verplichte doorgifte

De leden van de VVD-fractie maken uit de memorie van toelichting op dat
de Europese richtlijnen de mogelijkheid bieden om onafhankelijk van
marktfalen verplichte doorgifte te regelen. Er ligt nergens een verplichting
om dit te doen. Kan de regering toelichten waarom zij de keuze heeft
gemaakt verplichte doorgifte alsnog te regelen? De leden willen voorts
van de regering weten wat in het kader van voldoen aan de Europese
richtlijnen het «duidelijk omschreven algemeen belang» is, waardoor een
«must carry pakket1» van 30 zenders gerechtvaardigd is. Hoe komt de
regering tot de conclusie dat 250 000 abonnees (3%) een significant aantal
is, zo vragen de genoemde leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

4

De leden van de SP-fractie vragen hoe de afstemming tussen telecommunicatiebeleid en mediabeleid is geregeld. De leden vragen dit met name
voor de zenderdoorgifte door kabelbedrijven. Voorts vragen zij of er
sprake is van eerlijke concurrentie met betrekking tot de analoge
kabelaanbieders. Is het niet zo dat ontevreden klanten alleen kunnen
kiezen voor een andere aanbieder wanneer zij de overstap naar digitale
televisie maken, omdat ze voor de analoge aanbieder afhankelijk zijn van
de regio waarin zij wonen, zo vragen de leden.
De leden van de D66-fractie vinden met de regering dat lidstaten de
ruimte hebben om toegang tot een gevarieerd audiovisueel aanbod te
bevorderen. Deze leden erkennen dat doorgifteverplichtingen mogen
worden opgelegd voor een significant aantal eindgebruikers. De leden
lezen dat de regering heeft gekozen voor een drempel voor 250 000
abonnees. Kan de regering toelichten op welke gronden er voor de
drempel van 250 000 abonnees is gekozen, zo vragen de leden.
3. Motieven voor wijziging van de Mediawet 2008
3.1. Tekortkomingen van het huidige systeem
De leden van de SP-fractie vragen welke bezwaren er door welke
instanties werden geuit op de programmaraden. Is het besluit om de
programmaraden af te schaffen het gevolg van deze kritiek? De leden
vragen verder of het feit, dat er geschillen zijn met betrekking tot het
zenderaanbod, niet juist pleit voor een goed alternatief voor de programmaraden. Voorts constateren de leden dat er geen Europeesrechtelijke
verplichting tot programmaraden is. Welke landen hebben deze raden wel
en welke alternatieven zijn er in vergelijkbare landen, zo vragen de leden.
De leden van de D66-fractie lezen dat de programmaraden alleen mogen
adviseren over analoge kabelpakketten in een tijd van steeds meer digitale
televisiedistributie en dat de Mediawet dient te worden aangepast, omdat
de regels niet meer goed aansluiten bij de technische en economische
werkelijkheid. Deze leden kunnen zich hierin vinden. Desalniettemin
bestaan er nog wel analoge pakketten. Kan hier voorlopig nog werk liggen
voor de programmaraden, totdat de analoge pakketten geheel ophouden
te bestaan? Of zijn de resterende werkzaamheden minimaal en is
afschaffing daardoor gerechtvaardigd, zo vragen de leden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat de overweging van de
regering is om niet te kiezen voor aanpassing van het huidig systeem van
programmaraden of andere mogelijkheden om waarborging van invloed
van de burger te garanderen. Ziet de regering in het feit dat er geschillen
ontstaan tussen programmaraad en pakketaanbieder een bevestiging van
de noodzaak van een consumenteninbreng op het aanbod? Ziet de
regering, bij afschaffing van programmaraden, wellicht wel mogelijkheden tot een onafhankelijk behoefteonderzoek onder consumenten om
zo regionale verschillen tussen zenders beter in kaart te brengen en toe te
passen op het aanbod, zo vragen de leden.
3.2. Veranderingen op de markt
De leden van de SP-fractie vragen of er sprake is van marktwerking en
echte concurrentie tussen aanbieders, als er maar twee à drie grote
spelers zijn. Hoe past het «vastzitten» aan «3-in-1 pakketten»(televisie,
internet en telefonie) in de keuzevrijheid van de consument om voor een
bepaalde televisieaanbieder te kunnen kiezen?
Voorts merken de leden op dat ruim een derde van de kijkers niet digitaal
maar analoog kijkt. Deze relatief grote groep kan niet overstappen naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

5

een andere analoge aanbieder, omdat er maar één bedrijf per regio
beschikbaar is. Hoe worden deze kijkers beschermd tegen mogelijke
grillen van deze bedrijven? Ziet de regering daar een rol van de overheid
in? De leden vragen de regering hoe zij de rol van de overheid ziet in de
bescherming van de klant tegen mogelijke uitwassen van commercieel
opererende bedrijven die hele andere belangen hebben dan de kijker en
de overheid. Pakketaanbieders hebben nu een bijna allesbepalende rol in
hoe omroepen en publiek elkaar bereiken, de leden vragen of een neutraal
toezicht hierop niet wenselijk zou zijn. Hoe kan dit worden vormgegeven,
zo vragen zij.
De leden van de D66-fractie lezen dat alle pakketaanbieders fungeren als
poortwachters. Zij hebben een sleutelrol, omdat zij mede bepalen of en
hoe omroepen en publiek elkaar bereiken. Deze leden zouden graag willen
zien dat er een gevarieerd en gebalanceerd aanbod (bijvoorbeeld een
mêlee van lokale, nationale omroepen en niche zenders) beschikbaar is
voor het publiek, ongeacht of de klant een pakket afneemt van 30 zenders
of 60 zenders. Kan de regering toelichten of dit gewaarborgd wordt met
het huidige wetsvoorstel, zo vragen de leden.
3.3. Rol van de overheid op de gewijzigde distributiemarkt
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat het
alternatief om per zender doorzetting te regelen, de kosten voor consumenten kan opdrijven. De leden van deze fractie vernemen graag hoe
groot het kostenverschil zou worden. Is de regering met deze leden van
mening dat de beslissing over de kosten niet door de overheid vooraf
maar door de consumenten zelf genomen moet worden, zo vragen de
leden.
De leden van de SP-fractie vragen hoe de toegang tot een gevarieerd
standaardpakket in de toekomst wordt gegarandeerd. Zij merken op dat
de ontwikkelingen snel gaan. Zijn waarborgen voor de komende vijf tot
tien jaar niet al binnen deze periode achterhaald?
De leden merken voorts op dat het aanbieden van zenders per stuk wordt
afgedaan als «minder efficiënt». De leden vragen in hoeverre deze vorm
van invloed te verkiezen valt boven het hebben van helemaal geen
kijkersinvloed of het oprichten van een apart orgaan om invloed en
onafhankelijk toezicht veilig te stellen. Is onderzoek naar deze
mogelijkheid van het aanbieden van zenders per stuk gedaan?
Tevens merken de leden op dat er wordt gesteld dat de overheid
verantwoordelijk is voor niet alleen de publieke omroep, maar ook voor
de toegang tot de Nederlandse commerciële zenders. Kan verder worden
toegelicht hoe dit is vormgegeven, zo vragen de leden.
De leden van de D66-fractie vragen op welke wijze de belangen van
consumenten met een analoog pakket nu wordt gewaarborgd. Deze
consumenten hebben dan toegang tot een pakket met minimaal 15
zenders, maar op welke wijze wordt de invulling daarvan vormgegeven?
Kan de regering dit toelichten en hierbij ingaan op verantwoordelijkheid
van de overheid in bredere zin voor een gevarieerd en uitgebalanceerd
televisieaanbod, zo vragen de leden.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen een reactie van de regering
op het feit dat ongeveer 34% van de huishoudens niet kiest voor een
digitale aanbieder, bijvoorbeeld uit financiële overwegingen. Op welke
manier neemt de regering het belang van variatie in het aanbod mee voor
analoge televisie? Is het voor de regering acceptabel als dit aanbod voor
deze huishoudens uit slechts 15 zenders bestaat, zo vragen de leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

6

4. Onderdelen van de wetswijziging
4.1. Bredere en techniekneutrale grondslag
De leden van de PvdA-fractie informeren waarom de regering in artikel
6.12 kiest voor het aantal van 250 000 abonnees. Beseft de regering dat
klanten van Delta, CAIW of andere kleine kabelbedrijven voor een
televisiesignaal met dezelfde technische kwaliteit en mogelijkheden als
dat van deze kabelaanbieders eigenlijk geen reëel alternatief hebben en zij
dus feitelijk gebonden zijn aan deze aanbieders, zo vragen deze leden.
Immers, de hoogwaardige kwaliteit van HD1 in combinatie met het gemak
van een signaal overal in huis dat zonder decoder kan worden benut (het
analoge kabelsignaal), wordt alleen door kabeldistributie geboden.
Waarom krijgen klanten van deze kleinere kabelaanbieders (bijvoorbeeld
bewoners van de provincie Zeeland waar Delta actief is en waar ook in
grote delen van de provincie Digitenne niet beschikbaar is) niet dezelfde
bescherming als de klanten van grotere kabelaanbieders, terwijl hun
positie feitelijk hetzelfde is?
Daarnaast constateren de leden van de PvdA-fractie dat sommige
aanbieders van radio en tv-pakketten gebruik maken van meerdere
merken. Dit kan van belang zijn voor het bepalen of een aanbieder door
zijn omvang onder de werking van de Mediawet valt. Daarom willen deze
leden graag weten of alle merken van een aanbieder opgeteld worden bij
het bepalen van het aantal abonnees en worden bijvoorbeeld de
aanbieders van Glashart Media bij KPN meegeteld?
Evenzo vragen de leden van de PvdA-fractie of zenders in gezamenlijkheid
(bijvoorbeeld de publieke omroep, SBS en RTL Nederland) een pakket
kunnen aanbieden aan klanten zonder onder de regels van dit
wetsvoorstel te vallen. In het voorbeeld zou het immers gaan om tien
zenders gezamenlijk. Mag dat of wordt een consortium van NPO, SBS en
RTL dan ook gedwongen dertig zenders in het pakket op te nemen, zo
vragen zij. In de toelichting wordt wel aangegeven dat zenders zelfstandig
hun inhoud kunnen verspreiden zonder tussenkomst van een pakketaanbieder zonder aan deze regels gebonden te zijn, maar onduidelijk is of dat
ook geldt als deze aanbieders gezamenlijk hun eigen inhoud verspreiden.
Aangezien de wet bedoeld is om de machtspositie van de pakketaanbieder naar zowel zenders als consumenten te reguleren, gaan de leden
van de PvdA-fractie er vanuit dat de regels niet gelden wanneer er sprake
is van een directe relatie tussen zenders en consumenten. Ook niet als die
zenders zich groeperen. Zij vragen of de regering deze mening deelt.
De leden van de SP-fractie vragen of er voorbeelden zijn te geven van
techniekneutrale regelingen. Hoe wordt dit in andere Europese landen
vormgegeven, zo vragen zij.
De leden van de CDA-fractie vragen of aanbieders, die via het open
internet televisiepakketten aanbieden, ook als pakketaanbieder conform
artikel 6.9a van de Mediawet gekenmerkt worden. Zo ja, wat betekent dit
voor de doorgifteregels voor aanbieders zoals YouTube en Iphion? Zo nee,
is er dan nog werkelijk sprake van techniekneutrale regels, zo vragen deze
leden. Betekent een strikte interpretatie van de huidige definitie van
omroepnetwerk dat ook internet een omroepnetwerk is, zo vragen de
leden voorts. Zo ja, betekent dit dan ook dat een internetprovider op
grond van artikel 6.10 van de Mediawet verplicht is om «streams», die
onder de bevoegdheid van Nederland vallen en waarvoor geen
toestemming op grond van de Mediawet is verleend, moeten blokkeren?
Zo ja, hoe verhoudt dit zich tot het beginsel van netneutraliteit waarbij de
internetprovider geen invloed heeft op het programma-aanbod dat
verspreid wordt, zo vragen de genoemde leden.
1

HD: High Definition

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

7

De leden van de D66-fractie kunnen zich vinden in de bredere en
techniekneutrale grondslag van het wetsvoorstel. Hiermee wordt een
zogeheten «level playing field» gerealiseerd voor pakketaanbieders. Deze
leden hebben nog wel vragen over de uitzonderingen op de regel. De
regering blijft een uitzondering maken voor het aanbieden van pakketten
via de ether en de satelliet. Exploitanten via de ether hoeven vanwege
technische redenen slechts 25 zenders door te geven. De regionale
omroepen uit de omliggende provincies en de lokale omroep vallen onder
de uitzondering. Aanbieders via de satelliet moeten dan weer wel
30 televisieprogramma’s uitzenden, maar geen enkele regionale of lokale
omroep. De leden vinden deze uitzondering indruisen tegen de techniekneutrale inslag van het wetsvoorstel. Kan de regering toelichten wanneer
ook pakketaanbieders via de ether en via satelliet wel moeten voldoen aan
de regels die gaan gelden voor alle andere pakketaanbieders? Kan de
regering in de toelichting ook ingaan op de benadeling van de lokale en
regionale omroepen door de uitzondering? Deze leden vragen dit temeer
omdat het marktaandeel van pakketaanbieders via de ether en satelliet
toeneemt. De leden kunnen zich hiermee vinden in de bezorgdheid van de
VNG1 dat er in deze twee gevallen geen verplichtingen bestaan tot het
uitzenden van lokale en regionale omroepen. Kan de regering toelichten
of hier oplossingen voor zijn bedacht of nog worden ontwikkeld, zo
vragen de leden.
4.2. Verplichte doorgifte van de publieke omroepen
De leden van de VVD-fractie merken op dat de regering heeft gekozen om
de Vlaamse omroepen op te nemen in het «must carry» vanwege de
verbondenheid met de Nederlandse taal en de populariteit van de
Vlaamse zenders. Zij vragen een toelichting waarom daar geen Duitse
omroepen bij zijn opgenomen, omdat deze in de grensprovincies ook
grote populariteit genieten.

1

VNG: Vereniging van Nederlandse
Gemeenten

De leden van de PvdA-fractie merken op dat in artikel 6.13, lid 3 staat
opgesomd voor welke zenders een must carry verplichting gaat gelden.
Daarover hebben deze leden enkele vragen. Het is, zo vinden zij, heel
redelijk dat aanbieders van zenderpakketten die geld verdienen aan de
programma’s van omroepen/zenders een deel van de opbrengsten aan de
betreffende omroep of zender afdragen. Het behoeft immers geen betoog
dat de kosten voor distributie bij bijvoorbeeld kabelbedrijven in geen
enkele verhouding staan tot de prijs die consumenten betalen voor de
afname van het standaardpakket zenders. Is de verplichte opname van
landelijke, regionale en lokale publieke zenders in het zenderpakket een
belemmering voor deze zenders om een auteursrechtelijke vergoeding
voor hun programma’s te vragen aan distributeurs?
Zij vragen de regering tevens waarom de «must carry» voor al deze
zenders noodzakelijk is. Zouden pakketaanbieders die Nederlandse
zenders aanbieden daadwerkelijk overwegen de landelijke publieke
omroep uit het pakket te verwijderen, zo informeren zij.
Deze lecen verzoeken de regering toe te lichten waarom zij zo stellig
beweert dat het netwerk van KPN/Digitenne technisch niet geschikt zou
zijn voor de lokale verspreiding van een signaal van een lokale omroep.
Gelet op het feit dat via dit netwerk wel de regionale omroep gedistribueerd kan worden, is er kennelijk wel de mogelijkheid tot differentiatie
van het programmapakket afhankelijk van de locatie van zender en
ontvanger. Betekent het dat het netwerk niet geschikt is voor de distributie
van alle lokale omroepen, maar dat bijvoorbeeld de lokale omroep van
een kerngemeente (dus de omroep van de grote stad in een regio) wel
doorgegeven zou kunnen worden? Is er nog vrije ruimte beschikbaar in de
digitale ether die zou kunnen worden ingezet voor de distributie van de
lokale omroep, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

8

De leden van de SP-fractie vragen of de regering bereid is de mogelijkheden te onderzoeken voor lokale DVB-T1 uitzendingen via restfrequenties. Voorts vragen zij welke verdere voorbeelden zijn te geven van
aanbieders van audiovisuele inhoud die deze inhoud zelf verspreiden.
De nieuwe regeling gaat niet voor alle aanbieders gelden, er worden flink
wat uitzonderingen genoemd. De leden vragen hoeveel kijkers dit betreft
en welke alternatieve regeling er wordt getroffen om ook deze kijkers van
een toegankelijk en divers aanbod te voorzien.
De leden merken voorts op dat het verplicht doorgeven van de regionale
zenders van aangrenzende provincies ervoor zorgt dat de kijker van de
ene provincie een heel ander aanbod heeft dan een kijker uit een provincie
waar er vier of zelfs zes zenders vastliggen en er dus minder ruimte
overblijft voor de «rest» van het zenderaanbod. De leden vragen de
regering hierop te reageren. Hoe kan deze ongelijkheid worden opgelost?
Hoe blijft de variatie gewaarborgd? Heeft de kijker invloed op deze
samenstelling, gezien de kijker van minstens twee van de vier tot zes
regionale zenders kan zeggen dat het zijn regio helemaal niet betreft?
De leden merken op dat het verplicht doorgeven van lokale zenders juist
wordt ingeperkt. Hoe is dit besluit tot stand gekomen? Zij vragen in
hoeverre bij dit besluit de wens van de kijker is meegenomen.
Tevens vragen de leden of het voor een aanbieder mogelijk is om in
verschillende regio’s verschillende pakketten aan te bieden, daarbij
rekening houdend met verschil in voorkeur van de kijker.
Voorts vragen zij hoe de tijdelijke ontheffing precies wordt vormgegeven.
Welke gevolgen heeft deze ontheffing voor het aanbod en de prijs van
betreffende klanten?
De lede vragen de regering hoe zij vormgeeft aan de verantwoordelijkheid
van de overheid voor een gevarieerd aanbod. Wat zijn de mogelijkheden
van de regering om in te grijpen wanneer er in de praktijk geen sprake
blijkt te zijn van een gevarieerd aanbod, omdat buiten de verplichte must
carry zenders bijvoorbeeld de grote commerciële zenders toch over
verschillende pluspakketten verdeeld gaan worden?
Verder vragen zij of er criteria of randvoorwaarden zijn opgesteld die een
gevarieerd pakket definiëren. Zo nee, is de regering bereid verdere
voorwaarden te stellen aan de samenstelling van het standaardpakket?
Hoe kan aan de wensen van kijkers tegemoet gekomen worden die net
iets anders willen dan de «eenheidsworst» van de commerciële
standaardpakketten, zonder hiervoor direct aangewezen te zijn op een
bijzonder en duur pakket, zo vragen de leden.

1

DVB-T: Digital Video Broadcasting Terrestrial

De leden van de CDA-fractie merken op dat de regering uiteenzet dat de
lokale publieke omroepen zelf verantwoordelijk zijn voor de benodigde
investeringen om digitale signalen door te kunnen geven op het kopernetwerk van KPN. De pakketaanbieders, die via dit kopernetwerk werken,
kunnen een tijdelijke ontheffing krijgen om de lokale publieke omroepen
in het standaardpakket op te nemen. De leden vragen om wat voor
investering het gaat, of het realistisch is dat alle lokale publieke omroepen
daadwerkelijk deze investeringen kunnen doen en wat de consequenties
kunnen zijn als uiteindelijk de investeringen nooit gedaan (kunnen)
worden.
In het wetsvoorstel wordt voor de verplichting om lokale en regionale
zenders te distribueren een uitzondering gemaakt voor de satelliet en
digitale ethertelevisie. De regering licht toe dat het technisch niet mogelijk
is om per gemeente of regio verschillende omroepen uit te zenden. De
vereniging van kabelbedrijven (NLkabel) geeft echter aan dat deze
obstakels met investeringen kunnen worden weggenomen, en dat
doorgifte van de regionale publieke omroepen via de satelliet in het
recente verleden reeds heeft plaatsgevonden. De leden vragen de
regering in te gaan op de opmerkingen van NLkabel en zo mogelijk toch te
overwegen om de verplichting om regionale en/of lokale publieke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

9

omroepen in het standaardpakket ook voor satelliet en digitale ethertelevisie op te nemen.
De belangenvereniging van de lokale omroepen (OLON) pleit er voor om
de toegang van lokale omroep tot DVB-T (Digitenne) mogelijk te maken
door het toestaan van lokale zenders die gebruik maken van aanwezige
restfrequenties. Uit plaatselijke experimenten zou blijken dat dit mogelijk
is. De leden vragen een reactie op dit verzoek van OLON. Zijn er
technische bezwaren tegen een dergelijke oplossing? Biedt de huidige wet
voldoende ruimte voor het invullen van aanwezige restfrequenties door
lokale omroepen? Ziet de regering een mogelijkheid om het uitzenden van
lokale omroep via DVB-T restfrequenties op structurele basis mogelijk te
maken? Ziet de regering ook kansen in openstellen van het DAB1-netwerk,
zodat lokale publieke omroepen gedigitaliseerde radio-uitzendingen
kunnen verzorgen? Zo ja, wat gaat de regering doen om de huidige
knelpunten op te lossen, zo vragen de leden.
De leden vragen voorts of de regering voorziet dat er problemen komen in
onderhandelingen tussen pakketaanbieders en zenders die conform
artikelen 6.13 en 6.14 een must carry status hebben, waardoor ze verplicht
moeten worden doorgegeven. Geeft dit, volgens de regering, deze
zenders met een must carry status een oneerlijke positie in de onderhandelingen over de voorwaarden om in het standaardpakket opgenomen te
worden? Zo nee, waarom niet. Zo ja, is de regering van plan om op enige
wijze de balans te herstellen, zo vragen de leden.
De leden van de D66-fractie kunnen zich vinden in de must carry status
van de publieke omroep zowel op nationaal als lokaal en regionaal niveau
en de andere genoemde omroepen in de memorie van toelichting. Deze
leden lezen echter dat dit niet de hoofdregel is voor alle pakketaanbieders.
De pakketaanbieders via de ether en satelliet zijn uitgezonderd wegens
technische redenen. Kan de regering aangeven of deze technische
mankementen onoverkoombaar zijn? Of zijn de technische problemen te
overkomen indien deze pakketaanbieders daarin investeren? Zo ja, op
welke termijn kan dit geschieden en vallen ook deze pakketaanbieders
onder de hoofdregel en worden de belangen van de consument bij alle
pakketaanbieders gehandhaafd, zo vragen de leden.
4.3. Minimumomvang van het digitale standaardpakket
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering uitgebreid kan ingaan
op de keuze voor het minimumaantal van 30 zenders. Zij geeft immers
aan dat met het minimumaantal van 15 zenders een theoretische
schaarste ontstond, die de programmaraden legitimeerde. Hoewel deze
leden het afschaffen van de programmaraden ondersteunen, zien zij in de
memorie van toelichting nog onvoldoende toelichting dat een minimum
van 30 zenders legitimeert.
De leden van de CDA-fractie constateren dat met dit wetsvoorstel de
programmaraden worden afgeschaft. De programmaraden hebben als
doel om te garanderen dat er een pluriform aanbod op de kabel te vinden
was. De waarborg voor pluriformiteit zal, volgens de regering, met dit
wetsvoorstel gelegen zijn in het feit dat de minimale omvang van het
standaardpakket van 15 naar 30 wordt verhoogd. Ter onderbouwing van
de stelling dat de wijzigingen geen extra nalevingskosten hebben, geeft
de regering echter aan dat pakketaanbieders in het algemeen een
standaardpakket van 50 tot 60 televisiezenders aanbieden, waardoor er in
de praktijk weinig zal wijzigen. De leden vragen de regering een
toelichting te geven op de meerwaarde van het verhogen van de
minimale omvang van het standaardpakket, als dit blijkbaar in de praktijk
toch al veel hoger ligt.
1

DAB: Digital Audio Broadcasting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

10

Een gevolg van het afschaffen van de programmaraden kan zijn dat de
invloed van de consument op de samenstelling van het standaardpakket
afneemt. De leden vragen of er momenteel voldoende keuzemogelijkheid
tussen kabelmaatschappijen is. Er zijn immers slechts enkele grote
kabelmaatschappijen, die ook nog eens vrijwel gelijke standaardpakketten
aanbieden. Daarnaast zitten klanten vaak vast in «3-in-1-pakketten»,
waardoor overstappen naar een ander bedrijf enkel vanwege de samenstelling van een standaardpakket minder vanzelfsprekend wordt. Om deze
reden vragen de leden de regering toe te lichten waarom het alternatief
van het verplichten van consumentenonderzoek afgewezen is. De leden
wijzen er hierbij op dat de inbreukprocedure van de Europese Commissie
onder andere te maken had met de weinig transparante werkwijze van
programmaraden. Deze leden vragen dan ook of de verplichting van een
transparant kwalitatief behoefteonderzoek niet een meer voor de hand
liggend instrument is dan het geheel aan de pakketaanbieder over te
laten.
Daarnaast vragen op welke wijze is gewaarborgd dat individuele klanten
een klacht kunnen indienen tegen de samenstelling van een standaardpakket.
De regering doet de aanname dat pakketaanbieders bij een minimum van
30 zenders een selectie zullen maken uit kleinere en grotere zenders en
daardoor tegemoet zullen komen aan de voorkeuren van grotere en
kleinere doelgroepen. De leden vragen hoe deze aanname is te rijmen met
de aanname dat pakketaanbieders uit bedrijfsmatige afwegingen om het
marktaandeel te vergroten vooral zullen kiezen voor de grote zenders en
daardoor tegemoet zullen komen aan de grootst mogelijke doelgroepen
binnen het publiek.
De leden van de D66-fractie zijn het eens met de regering dat pakketaanbieders geen neutrale doorgeefluiken zijn. Zij maken bedrijfsmatige
afwegingen om zo hun marktaandeel en inkomsten te vergroten. Het
simpele feit dat het standaardpakket wordt uitgebreid naar minimaal 30
zenders, biedt geen garantie dat pakketaanbieders een selectie zullen
maken uit kleinere en grotere zenders en daardoor tegemoet zullen komen
aan de behoeften en voorkeuren van grotere en kleinere doelgroepen
binnen het publiek. Ligt het niet meer voor de hand dat pakketaanbieders
veel sneller een selectie zullen maken uit de grote zenders om zo
tegemoet te komen aan een zo groot mogelijke doelgroep binnen het
publiek en op deze wijze hun marktaandeel en inkomsten zullen
vergroten? De leden vragen vervolgens of de belangen van kleinere
doelgroepen op deze wijze zullen worden behartigd door de pakketaanbieders. Hoe ziet de regering dit, zo vragen de leden.
4.4. Weging van alternatieven
De leden van de PvdA-fractie zien dat de concurrentie tussen
tv-aanbieders door nieuwe technieken is toegenomen, maar constateren
met de regering dat de pakketaanbieders de poortwachter blijven tussen
tv-stations en consumenten. Daarom hechten deze leden eraan dat de
invloed van consumenten op de samenstelling van het standaardprogrammapakket vastgelegd blijft. Eén van de mogelijkheden om hier
invulling aan te geven is door middel van verplicht consumentenonderzoek. De regering en de aanbieders geven aan dat zij hun keuzes op dit
moment al baseren op consumentenonderzoek. Daarom vragen deze
leden van de wat het nadeel is van een transparante en robuuste wijze
van organisatie van deze onderzoeken met toezicht van het commissariaat
van de media?
Daarnaast hechten de leden van deze fractie eraan dat er naast een
zenderpakket dat beantwoordt aan de smaak van de gemiddelde kijker,
ook ruimte blijft voor vernieuwing en sterk gefocuste zenders. Daarvoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

11

zou in de ogen van deze leden een klantenraad met zeggenschap over
twee zenders kunnen volstaan. Ziet de regering de behoefte ook om een
prikkel tot vernieuwing in te bouwen in de samenstelling van het
zenderpakket? Wil de regering nadenken over manieren, waarbij de
consument wel invloed kan hebben op deze vernieuwing, zonder dat dit
tot stroperigheid dreigt te leiden, zo willen deze leden weten.
De leden van de SP-fractie vragen op welke wijze de overheid wel
verantwoordelijkheid kan nemen voor en invulling geven aan een
gevarieerd en toegankelijk zenderpakket. Kan worden toegelicht waarom
het instellen van een verplicht consumentenonderzoek als te omslachtig
werd gezien? Waarom is er geen alternatief tot stand gekomen om het
wegvallen van de programmaraden te compenseren? De leden vragen of
de regering van mening is dat de invloed van kijkers op het samenstellen
van het standaardpakket van waarde is om onafhankelijkheid en diversiteit te bevorderen.
Voorts vragen zij of de regering van mening is dat de belangen en invloed
van de klant meer in evenwicht zouden moeten zijn ten opzichte van de
kabelbedrijven. Hoe kan de kijker meer zeggenschap krijgen tegen over de
«machtige» pakketaanbieders, zo vragen zij.
Hoe oordeelt de regering over de mogelijkheid dat concurrentie tussen de
aanbieders niet tot meer diversiteit maar tot «meer van hetzelfde» zal
leiden, gezien het feit dat bedrijven die met elkaar concurreren als gevolg
daarvan juist vaak steeds meer op elkaar gaan lijken en allemaal precies
hetzelfde gaan aanbieden?
Voorts vragen deze leden wat het moment is dat de Autoriteit Consument
en Markt op zal treden? Kunnen de criteria worden toegelicht, zo vragen
de leden.
De leden van de D66-fractie stellen vast dat de regering alleen het digitale
minimumpakket van 30 zenders wil vaststellen en dat de publieke
omroepen verplicht doorgegeven moeten worden. Deze leden zijn van
mening dat de belangen van de consument hiermee minimaal beschermd
worden. De leden erkennen dat de rol van de overheid anders is bij
commerciële omroepen en dat pakketaanbieders de ruimte moeten
krijgen om te kunnen ondernemen. Desondanks ligt er wel een taak voor
de overheid om het publiek toegang te geven tot een divers audiovisueel
aanbod. Deze leden zien hier een toezichthoudende taak weggelegd voor
het Commissariaat voor de Media. Deze leden menen dat zelfs indien «het
kwaad al is geschied», het probleem dan in ieder geval is vastgesteld en
er oplossingen kunnen worden gevonden. Kan de regering hun visie
hierop toelichten, zo vragen de leden.
4.5. Van analoog naar digitaal
De leden van de SP-fractie vragen of de regering een rol voor de overheid
ziet weggelegd om de overgang van analoog naar digitaal in goede banen
te leiden.
4.6. Overgangsbepaling
De leden van de SP-fractie vragen of de «oude klanten», die in de
genoemde overgangsregeling vallen, aanspraak kunnen maken op een
uitgebreider pakket dan dat ze nu hebben.
5. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
De leden van de SP-fractie constateren dat het Commissariaat voor de
Media opmerkt dat er geen rechtsgang is opgenomen in het wetsvoorstel
voor programma-aanbieders die niet tot het standaardpakket worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

12

toegelaten. De leden vragen of er geluiden zijn van aanbieders die
bezwaar maken tegen het voorstel zoals dat er nu ligt.
6. Administratieve lasten en nalevingskosten
De leden van de D66-fractie lezen dat een ontheffing uitkomst kan bieden
in het geval van disproportionele kosten of onredelijke uitkomsten. Kan de
regering toelichten wanneer er sprake is van disproportionele kosten of
onredelijke uitkomsten? Zijn daar kaders voor ontwikkeld, zo vragen de
leden.
II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel I
Onderdeel C (artikel 6.9a)
Het is de leden van de D66-fractie niet duidelijk wat en wie allemaal onder
de term pakketaanbieders vallen. Er zijn namelijk ook aanbieders die
pakketten met lineaire kanalen aanbieden via het open internet. Hierbij
kan gedacht worden aan YouTube of Iphion. Vallen deze aanbieders ook
onder de regels van de doorgifteverplichtingen? Kan de regering hierbij
ook ingaan op de techniekneutrale grondslag van het wetsvoorstel, zo
vragen de leden.
Onderdeel F (artikel 6.12, tweede lid)
De leden van de D66-fractie merken op dat in het geval een pakketaanbieder gebruik maakt van meerdere infrastructuren, op grond van dit
artikel, de abonnees van deze diensten bij elkaar worden opgeteld om
vast te stellen of er sprake is van 250 000 abonnees. Worden in deze
optelsom ook de volle dochterondernemingen van pakketaanbieders
meegenomen die afzonderlijk wellicht minder dan 250 000 abonnees
hebben, zo vragen de leden.
Onderdeel F (artikel 6.13)
De leden van de PvdA-fractie zouden graag weten hoeveel kijkers gebruik
maken van de free-to-air-distributie door KPN/Digitenne van de publieke
zenders. Is ook bekend om hoeveel kijkers het gaat die daarnaast niet nog
een abonnement op een zenderpakket van KPN/Digitenne afnemen?
Hoeveel kosten maakt de publieke omroep voor deze distributie, zo
vragen zij. Kan de regering dezelfde vragen beantwoorden voor de
free-to-view-distributie via CanalDigitaal?
De fungerend voorzitter van de commissie,
Wolbert
De adjunct-griffier van de commissie,
Bosnjakovic-Van Bemmel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 426, nr. 5

13