Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3070

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 april 2021
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 7 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC).
Fiche: Verordening oprichting Gemeenschappelijke Ondernemingen onder
Horizon Europe (Kamerstuk 22 112, nr. 3069) Fiche: Besluit Europees
Partnerschap voor Metrologie
Fiche: Herschikking Verordening Roaming (Kamerstuk 22 112, nr. 3071)
Fiche: Mededeling actieplan synergie en civiele, defensie- en ruimtevaartindustrieën (Kamerstuk 22 112, nr. 3072)
Fiche: Mededeling Evaluatie handelsbeleid – Een open, duurzaam en
assertief handelsbeleid (Kamerstuk 22 112, nr. 3073)
Fiche: Mededeling EU Klimaatadaptatiestrategie (Kamerstuk 22 112,
nr. 3075)
Fiche: Wijziging richtlijn erkenning beroepskwalificaties binnenvaart
(Kamerstuk 22 112, nr. 3076)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-22112-3070
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3070

1

Fiche: Besluit Europees Partnerschap voor Metrologie
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Proposal for a decision of the European parliament and of the council
on the participation of the Union in the European Partnership on
Metrology jointly undertaken by several Member States
b) Datum ontvangst Commissiedocument
23 februari 2021
c) Nr. Commissiedocument
COM(2021) 89
d) EUR-lex
https://eur-lex.Europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/
?uri=CELEX:52021PC0089&qid=1615196477893&from=EN
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
SWD(2021) 36
https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:21730e49-75de-11eb9ac9-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_1&format=PDF
https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:21730e49-75de-11eb9ac9-01aa75ed71a1.0001.02/DOC_2&format=PDF
SEC(2021) 91
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/
?uri=PI_COM:SEC(2021)91&from=EN
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat
h) Rechtsbasis
Artikel 185 en artikel 188, tweede alinea, van het Verdrag betreffende
de Werking van de Europese Unie (VWEU)
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
Het voorstel van de Commissie regelt deelname van de Unie aan het
«European Partnership on Metrology». Dit is een van de geïnstitutionaliseerde partnerschappen onder het negende Kaderprogramma voor
Onderzoek en Innovatie, Horizon Europe. Deze partnerschappen vervullen
een belangrijke rol als financieringsinstrument voor onderzoek en
ontwikkeling. Bij deelname van de Unie komt cofinanciering vanuit de
Commissie beschikbaar voor de door deelnemers ingebrachte middelen.
Dit voorstel past in een bredere context. De Commissie heeft gelijktijdig
een voorstel gepubliceerd voor negen publiek-private gemeenschappelijke ondernemingen onder Horizon Europe, gebaseerd op artikel 187
VWEU. Over dat voorstel wordt een afzonderlijk BNC-fiche geschreven. In
september 2020 publiceerde de Commissie al een voorstel ter oprichting
van een gemeenschappelijke onderneming voor High Performance
Computing (COM (2020) 569 final)1.

1

Kamerstuk 22 112, nr. 2948.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3070

2

Het onderhavige publiek-publieke partnerschap richt zich op metrologie:
de wetenschap van metingen, nauwkeurigheid en precisie. Metrologie is
volgens de Commissie een onmisbare randvoorwaarde om metingen ten
behoeve van maatschappelijke uitdagingen als klimaatverandering,
energietransitie en gezondheid mogelijk te maken. Ontwikkelingen in de
metrologie kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan Commissieprioriteiten zoals de European Green Deal. Om de aansluiting bij
maatschappelijke, wetenschappelijke en economische behoeften te
zoeken wordt in de opzet van het programma uitdrukkelijk voorzien in
samenwerking met andere Europese programma’s, binnen en buiten
Horizon Europe.
Het European Partnership on Metrology zal voortbouwen op eerdere
Europese programma’s op basis van art. 185 VWEU, namelijk European
Metrology Research Programme (EMRP, 2009–2013) en European
Metrology Programme on Innovation and Research (EMPIR, 2014–2020).
In het European Partnership on Metrology wordt de nadruk gelegd op het
creëren van pan-Europese, gespecialiseerde netwerken. Internationale
grote spelers zoals de VS en China investeren een veelvoud van de
Europese uitgaven in metrologie, wat leidt tot concurrentievoordelen in
wetenschap en industrie. Binnen Europa kan hier volgens de Commissie
tegenwicht aan worden geboden door meer gezamenlijk te opereren en
fragmentatie en duplicatie binnen de EU te voorkomen. Ook is het
wenselijk om in te zetten op specialisatie, waardoor de EU op specifieke
terreinen (weer) een leiderspositie kan innemen. De doelstelling van het
voorstel is om in 2030 metrologische oplossingen van wereldklasse te
hebben, die een basis vormen voor Europa’s concurrentiepositie via
innovatieve producten en diensten, en voor overheidsbeleid dat op
maatschappelijke uitdagingen anticipeert.
b) Impact assessment Commissie
De gekozen vorm van geïnstitutionaliseerd partnerschap, met als
rechtsbasis artikel 185 VWEU, is verkozen boven enkele alternatieven. Dit
waren gewone calls binnen het Horizon Europe programma, of
«co-funded» dan wel «co-programmed» partnerschappen. Als doorslaggevend voordeel werd gezien dat de gekozen vorm adequate ruimte biedt
voor deelname van «externe» partijen zoals fabrikanten van meetinstrumenten, regelgevende instanties, industrie en andere eindgebruikers.
Ingeschat wordt dat de beoogde doelen alleen met deze constructie
behaald kunnen worden. Het programma en de gekozen rechtsbasis
wordt door alle groepen geconsulteerde stakeholders ondersteund.
De Commissie concludeert dat het programma noodzakelijk is om
tegemoet te komen aan behoeften vanuit de maatschappij. De huidige
fragmentatie en duplicatie binnen Europese metrologieprogramma’s moet
verminderd worden door metrologie meer op Europees niveau te
coördineren en metrologie moet beter geïntegreerd worden in het
innovatiesysteem op Europees niveau. In 2030 moet Europa metrologische oplossingen van wereldklasse hebben.
Voordelen van het programma ten opzichte van onderzochte alternatieven
liggen ten eerste op het vlak van toenemende verkopen van instrumentatie en gerelateerde diensten, zowel direct via het programma als indirect
via innovatie. Daarnaast zorgen de gespecialiseerde metrologienetwerken
voor maatschappelijke en milieuvoordelen door oplossingen te bieden
voor alle belanghebbenden in de metrologische waardeketen, inclusief de
industrie, eindgebruikers en burgers. Grote maatschappelijke uitdagingen
kunnen alleen aangepakt worden als de noodzakelijke metingen die eraan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3070

3

ten grondslag liggen juist kunnen worden uitgevoerd. Het metrologie
partnerschap ondersteunt daarmee andere partnerschappen.
De Commissie schat de impact van het programma op het MKB en
concurrentiekracht positief in. Met behulp van metrologische innovaties
kunnen de wereldwijde concurrentiepositie en omzet van MKB en grote
bedrijven versterkt worden. Door bij te dragen aan fit-for-purpose
standaarden en regelgeving kan het programma de nalevingskosten
verlagen. De Commissie voorziet daarnaast dat het programma in deze
vorm Europa in staat kan stellen haar leidende rol in de wereldwijde
metrologie te behouden en maatschappelijke uitdagingen sneller en
effectiever op te pakken.
De Commissie concludeert tenslotte dat de gekozen vorm van geïnstitutionaliseerd partnerschap, afgezet tegen de alternatieven, het meest
kosteneffectief is. Nationale middelen worden effectiever gebruikt en
vanuit de private sector wordt een hogere betrokkenheid verwacht,
doordat het programma in deze vorm beter aansluit bij de marktbehoeften
aan metrologische infrastructuur en metrologische kennis, producten en
diensten.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Bij het oplossen van grote maatschappelijke uitdagingen speelt metrologie een belangrijke rol. Nauwkeurige en herleidbare metingen maken
innovaties mogelijk, ondersteunen productie en handel en creëren
vertrouwen. Dit is met name het geval op het terrein van de gezondheidszorg, het milieu en de energievoorziening, maar ook op andere
gebieden zoals vervoer (automatisch geleide voertuigen, emissiereducties), landbouw (voedselveiligheid) of veilige samenlevingen
(chemische en stralingsmetingen, verbetering van gegevensbeveiliging).
Het beleid van het kabinet is om metrologische ontwikkeling te richten op
behoeften vanuit maatschappelijke uitdagingen en behoeften van de
Nederlandse industrie. Hiervoor wordt onder andere gebruik gemaakt van
de strategische adviezen van de Raad van deskundigen voor de nationale
meetstandaarden. Ontwikkeling vindt voor een groot deel plaats op
Europees niveau, door actieve deelname in programma’s zoals EMRP en
EMPIR (en straks het European Partnership on Metrology). De Nederlandse inzet is om binnen de calls te concentreren op die projecten die het
beste aansluiten bij de Nederlandse behoeften, daarin actief deel te
nemen en een sterke positie op te bouwen.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet beoordeelt het voorstel van de Commissie positief.
Het kabinet is van mening dat de Commissie via deelname aan partnerschappen in staat is om samen met de betrokken partijen langer lopende
onderzoeksagenda’s te financieren. Door betrokkenheid van de Unie in het
European Partnership on Metrology kan het Europese potentieel in
metrologisch onderzoek beter benut worden. Door het combineren van
nationale onderzoek- en innovatiebudgetten wordt overlap voorkomen en
meer impact bereikt om belangrijke maatschappelijke uitdagingen te
adresseren.
Het kabinet begrijpt dat het European Partnership on Metrology als doel
heeft de nationale systemen verder te integreren tot een effectief
Europees programma waardoor beter kan worden ingespeeld op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3070

4

wetenschappelijke en technologische Europese uitdagingen. Betrouwbare
en vergelijkbare meetstandaarden en gevalideerde meet- en testmethoden zijn de fundamenten van de processen voor wetenschappelijke
vooruitgang en hebben een aanzienlijke impact op het innovatiepotentieel
en de levenskwaliteit binnen Europa. Door op Europees niveau te
opereren kunnen onnodige doublures in de uitgaven aan zeer gespecialiseerde kennis, ervaring en apparatuur door de lidstaten worden
voorkomen.
Het kabinet erkent dat grote internationale concurrenten een veelvoud van
de Europese uitgaven in metrologie investeren, wat leidt tot concurrentievoordelen in wetenschap en industrie; en onderschrijft dat Europa hieraan
tegenwicht kan bieden via verdere samenwerking en specialisatie.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Het voorstel is een voortzetting van eerdere succesvolle initiatieven. Er
wordt een positieve beoordeling door de lidstaten verwacht, in lijn met
het forse financiële commitment dat op grote schaal is afgegeven.
Het Europees Parlement heeft zich nog niet formeel uitgesproken, maar
ook van deze zijde wordt een positieve beoordeling verwacht.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Het oordeel van het kabinet ten aanzien van de bevoegdheid is positief.
Het voorstel is gebaseerd op artikel 185 en artikel 188, tweede alinea,
VWEU. Artikel 185 stelt dat de Unie kan voorzien in deelname aan door
verscheidene lidstaten opgezette onderzoek- en ontwikkelingsprogramma’s met inbegrip van deelname aan de voor de uitvoering van die
programma’s tot stand gebrachte structuren. Op grond van artikel 188
VWEU kan de EU hiertoe volgens de gewone wetgevingsprocedure
voorzieningen vaststellen. Het kabinet acht dit de juiste rechtsbasis. Op
het terrein van onderzoek en technologische ontwikkeling is sprake van
een gedeelde bevoegdheid tussen de Unie en de lidstaten (zie artikel 4, lid
3, VWEU), waarbij geldt dat het optreden van de Unie de lidstaten niet
belet hun eigen bevoegdheid uit te oefenen.
b) Subsidiariteit
Het kabinetsoordeel ten aanzien van de subsidiariteit is positief. Bij de
beoogde wijze van deelname van de Unie aan de door verscheidene
lidstaten opgezette onderzoeksprogramma’s worden operationele
aspecten waar mogelijk op nationaal niveau uitgevoerd, terwijl het
gezamenlijke programma op samenhangende wijze op Europees niveau
wordt uitgevoerd. Samenwerking op EU-niveau brengt schaal- en
efficiëntievoordelen met zich mee en voorkomt fragmentatie en duplicatie
van inspanningen. De afzonderlijke deelnemende lidstaten hebben niet
voldoende middelen om in de toenemende behoefte aan metrologische
ondersteuning te voorzien, waardoor optreden op EU-niveau gerechtvaardigd is.
c) Proportionaliteit
Het kabinetsoordeel ten aanzien van de proportionaliteit is positief. De
voorstellen zijn geschikt en gaan niet verder dan nodig is om de beoogde
doelstellingen te verwezenlijken. De Unie zal op grond van het voorstel
coördinatie stimuleren, instaan voor synergie met EU-beleid en de
prioriteiten van Horizon Europe, toezicht houden op de uitvoering van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3070

5

programma en de financiële belangen van de EU beschermen. De
lidstaten zullen verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van hun
gezamenlijke programma en alle operationele aspecten en houden
daarmee voldoende nationale ruimte voor nationaal maatwerk.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
Er is voorgesteld om in totaal circa € 300 miljoen beschikbaar te stellen
voor de periode 2021–2030 als bijdrage vanuit de Unie voor het European
Partnership on Metrology. De bijdrage komt specifiek uit pijler 22 van
Horizon Europe.
Nederland is van mening dat de benodigde EU-middelen gevonden
dienen te worden binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders van
de EU-begroting 2021–2027 en dat deze moeten passen bij een prudente
ontwikkeling van de jaarbegroting.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
decentrale overheden
Het European Partnership on Metrology betreft gezamenlijke programmering door de lidstaten met cofinanciering door de Commissie. De
Nederlandse publieke bijdragen binnen het European Partnership on
Metrology worden gefinancierd uit het budget voor metrologie op de
begroting van het Ministerie van EZK, via het nationale meetstandaardeninstituut VSL (Van Swinden Laboratorium). Voor dit partnerschap is, over
een periode van 10 jaar, 30 miljoen euro beschikbaar. Door deelname te
richten op voor Nederland belangrijke onderzoeksgebieden waarbinnen
anders nationaal onderzoek gewenst zou zijn, leiden deze bijdragen
binnen het partnerschap niet tot extra kosten voor Nederland. Bovendien
wordt door de bijdrage van de Commissie het beschikbare budget
nagenoeg verdubbeld.
De budgettaire gevolgen voor Nederland worden ingepast op de
begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de
regels van de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
De inspanningen in dit partnerschap lopen primair via VSL; hierdoor zijn
er geen directe financiële consequenties voor bedrijfsleven en burger.
Daarnaast kunnen universiteiten, kennisinstellingen en bedrijfsleven de
keuze maken om deel te nemen en financieel bij te dragen aan een
initiatief. Zij kunnen in dat geval in aanmerking komen voor de middelen
die ter beschikking worden gesteld ten behoeve van het bereiken van de
doelstellingen. Een deel van de bijdrage van de Commissie is daarvoor
specifiek gereserveerd. De grootte van die reservering is momenteel niet
duidelijk vanwege de verlaging van de totale bijdrage van de Commissie
van de oorspronkelijke 350 miljoen euro naar 300 miljoen euro.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
De organisatiestructuur op Europees niveau beperkt de organisatorische
last bij de rijksoverheid. Er is geen sprake van extra regeldruk of administratieve lasten bij decentrale overheden, bedrijfsleven en de burger door
het programma, tenzij zij zelf kiezen voor actieve deelname. Doordat het
2

Pijler 2 Wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3070

6

programma bijdraagt aan fit-for-purpose standaarden en regelgeving kan
het programma nalevingskosten door het bedrijfsleven verlagen en de
concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven verbeteren.
e) Gevolgen voor concurrentiekracht
Op Europees niveau geldt dat het programma helpt tegenwicht te bieden
aan internationale concurrenten zoals de VS en China, die een veelvoud
van de Europese uitgaven in metrologie investeren, wat momenteel leidt
tot Europees concurrentienadeel in wetenschap en industrie.
Voor Nederland biedt het programma kansen om de relatieve positie van
VSL in Europa op strategische gebieden te versterken, en daarmee de
concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven dat op deze
gebieden actief is. In de Nederlandse beleidscyclus wordt uitdrukkelijk
aandacht besteed aan het laten aansluiten van de prioriteiten van VSL bij
zowel de belangrijkste maatschappelijke prioriteiten als bij de behoeften
van het Nederlandse bedrijfsleven. De tripartite strategische samenwerking tussen VSL, EZK en de Raad van deskundigen voor de nationale
meetstandaarden heeft zijn waarde in de afgelopen jaren bewezen. Het
verkregen voorzitterschap van VSL binnen de European Metrology
Networks voor «Energy Gases» en «Smart Grids» is mede te danken aan
deze gezamenlijke focus.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Het voorstel heeft geen gevolgen voor nationale wet- en regelgeving.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
N.v.t.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
Het voorgestelde besluit treedt in werking op de twintigste dag na die van
de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Het
kabinet voorziet geen problemen m.b.t. de haalbaarheid. Aangezien het
voor de daadwerkelijke en effectieve toepassing van dit besluit in de
Nederlandse rechtsorde niet noodzakelijk is om (flankerende) uitvoeringsmaatregelen van regelgevende aard vast te stellen, is een dergelijke
inwerkingtreding reëel.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Een tussentijdse evaluatie vindt op Europees niveau plaats uiterlijk in
2024, waarbij tevens gekeken wordt naar de voortgang met betrekking tot
het realiseren van de doelen van het programma, inclusief een mogelijke
exit-strategie tegen het einde van de looptijd.
e) Constitutionele toets
N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3070

7

7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Bij VSL en het Ministerie van EZK zal de operationele gang van zaken
tijdens de looptijd van het programma niet significant afwijken van hoe er
in de afgelopen zeven jaar tijdens het EMPIR-programma gewerkt is. Het
Commissievoorstel is daarmee goed uitvoerbaar.
b) Handhaafbaarheid
Handhavingsaspecten binnen het Commissievoorstel beperken zich tot
financiële audits en evaluaties. Ook deze zijn niet significant anders dan in
voorafgaande programma’s. Het Commissievoorstel is daarmee goed
handhaafbaar.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Er worden geen negatieve implicaties voorzien voor ontwikkelingslanden.
De technisch-wetenschappelijke activiteiten die plaats zullen vinden
binnen het programma liggen, per definitie, niet in het bereik van
ontwikkelingslanden. Er is daarmee geen, voor ontwikkelingslanden,
negatieve impact op concurrentieverhoudingen. Wel zijn er positieve
implicaties mogelijk of zelfs te voorzien. Omdat de beschikbaarheid van
meetstandaarden typisch een internationale aangelegenheid is, komt
kennis op dit gebied uiteindelijk ook ten goede aan de ontwikkelingslanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3070

8