Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1903

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 oktober 2014
Inleiding
Op 3 juli 2014 heeft de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken
(ACVZ) haar advies «Sporen uit het verleden» aan mij aangeboden.
Ik heb bij brief van 21 maart jongstleden de ACVZ verzocht een advies uit
te brengen over de vraag hoe de invoering van artikel 18 van de herziene
Procedurerichtlijn (richtlijn) in regelgeving en in de asielprocedure
vormgegeven zou kunnen worden.
Artikel 18 van de richtlijn verplicht de beslissingsautoriteit van lidstaten –
in Nederland: de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) – om medisch
onderzoek in te stellen naar aanwijzingen van vroegere vervolging of
ernstige schade, indien dit relevant kan zijn voor het beoordelen van een
asielaanvraag. In dit artikel is ook bepaald dat de asielzoeker op eigen
initiatief een medisch onderzoek kan laten verrichten. In beide gevallen
moet het resultaat van het onderzoek bij het beoordelen van de asielaanvraag worden betrokken.
Nederland moet de richtlijn uiterlijk in juli 2015 invoeren. In verband met
het invoeringsproces ben ik de ACVZ erkentelijk voor het tijdig uitbrengen
van haar gedegen advies.
De aanbevelingen
1. Zorg voor een tijdige implementatie van artikel 18 Procedurerichtlijn in
nationale wetgeving door in hoofdstuk 3, afdeling 4, paragraaf 3 van de
Vreemdelingenwet 2000 een nieuw artikel op te nemen.
Bij de invoering van de richtlijn wordt uiteraard ook artikel 18 van de
richtlijn betrokken. De regeling over medisch steunbewijs en de omstandigheden waaronder een medisch onderzoek noodzakelijk wordt geacht,

kst-19637-1903
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1903

1

behoeft niet te worden neergelegd op het niveau van formele wet. Er kan
worden volstaan met een regeling in het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb
2000). In de kern gaat het in artikel 18 immers om een procedurele
afweging om voorafgaand of tijdens de asielprocedure over te gaan tot
het aanbieden van een medisch onderzoek. Dit valt binnen de wettelijke
grondslag van artikel 37, eerste lid, onder b, Vreemdelingenwet 2000 (Vw
2000) vorm te geven.
De regeling in het Vb 2000 zal nauw aansluiten bij hetgeen is opgenomen
in de richtlijn. In de toelichting bij het wetsvoorstel, dat op korte termijn
aan uw Kamer wordt aangeboden, zal hier nader op in worden gegaan.
2. Wijs een onafhankelijke organisatie aan, met voldoende kennis en
capaciteit, waar asielzoekers in opdracht van de Staatssecretaris onderzocht kunnen worden om het causaal verband van littekens of lichamelijke
en psychische klachten met gestelde marteling, verkrachting of andere
ernstige vormen van psychisch, fysiek of seksueel geweld vast te stellen.
De richtlijn schrijft voor dat het onderzoek wordt verricht door gekwalificeerde medische beroepsbeoefenaars en dat het resultaat daarvan zo
spoedig mogelijk wordt voorgelegd aan de beslissingsautoriteit. De
lidstaten kunnen de medische beroepsbeoefenaars aanwijzen die deze
medische onderzoeken mogen verrichten.
Het kabinet zal een onafhankelijke organisatie aanwijzen. Hierbij zal het
kritisch kijken naar de vraag of een bestaande of een nieuwe organisatie
dergelijke medische onderzoeken moet gaan verrichten. Op dit moment
vindt er een marktverkenning plaats naar partijen die dit soort medisch
onderzoek kunnen verrichten.
Anders dan de ACVZ maakt het kabinet uit het eerste lid van artikel 18 van
de richtlijn op dat de asielzoeker, voor zover het gaat om het door de
overheid geïnitieerde en betaalde onderzoek, kan worden gebonden aan
de instantie die door de overheid is aangewezen. Het staat de asielzoeker
natuurlijk vrij om uit eigen beweging een onderzoek of een second
opinion te laten verrichten door een instantie van zijn eigen keuze. In
beginsel zijn de kosten hiervan voor rekening van de vreemdeling.
3. Motiveer zowel in het voornemen als in het besluit op het asielverzoek,
waarom ondanks de aanwezigheid van aanwijzingen voor marteling,
verkrachting of andere ernstige vormen van psychisch, fysiek of seksueel
geweld geen medisch onderzoek is geregeld. Deze motiveringsplicht dient
in het Vreemdelingenbesluit 2000 te worden opgenomen.
Het kabinet is het eens met de ACVZ om het medisch onderzoek zo veel
als mogelijk voor het primaire besluit af te ronden. Hiervoor is echter geen
wijziging van de regelgeving noodzakelijk.
Op grond van artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is het
bestuursorgaan verplicht om alle relevante informatie te verzamelen ter
voorbereiding van het nemen van een besluit. Op grond van artikel 3:46
van de Awb moet een besluit berusten op een deugdelijke motivering.
Indien er naar het oordeel van de vreemdeling sprake is van relevante
omstandigheden die hadden moeten leiden tot een medisch onderzoek,
dan zal het bestuursorgaan – op grond van de algemene motiveringsplicht
in de Awb – daarop gemotiveerd moeten ingaan in het besluit.
Op grond van artikel 39, eerste lid, van de Vw 2000 moet de Minister
«onder opgave van redenen» schriftelijk mededeling doen van het
voornemen een asielaanvraag af te wijzen. Daarom zal de motivering van
de beschikking zoveel mogelijk al in het voornemen worden opgenomen.
Het neerleggen van een verplichting in het Vb 2000 tot het opnemen van
een specifiek element in het voornemen vindt het kabinet echter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1903

2

overbodig en onnodig formaliserend. Het spreekt voor zich dat het
voornemen alle relevante elementen voor het primaire besluit bevat, ook
niet-medische elementen. Voor zover het voornemen gebreken vertoont,
kan dit via de band van het uiteindelijke asielbesluit worden aangevochten. Dit besluit is uiteraard gemotiveerd.
4. In het Vreemdelingenbesluit 2000 dient te worden opgenomen dat de
beslissing omtrent het regelen van medisch onderzoek in beginsel moet
worden genomen nadat het nader gehoor heeft plaatsgevonden, maar dat
uitzonderingen op deze regel mogelijk zijn. Het gevolg van het instellen
van medisch onderzoek is dat de asielzoeker wordt doorgezonden naar de
Verlengde Asielprocedure.
Een regeling op niveau van het Vb 2000 verdient ook naar het oordeel van
het kabinet de voorkeur. In beginsel moet de beslissing tot het regelen van
medisch onderzoek worden genomen nadat het nader gehoor heeft
plaatsgevonden. Op dat moment kan immers het beste worden beoordeeld of een medisch onderzoek relevant is voor de beoordeling van de
asielaanvraag. Uitzonderingen moeten ook mogelijk zijn, met name in de
situatie waarin wordt geconstateerd dat de verzoeker (tijdelijk) niet kan
worden gehoord.
Naar het oordeel van het kabinet hoeft het instellen van een medisch
onderzoek niet in alle gevallen te leiden tot doorzending naar de
Verlengde Asielprocedure. Er zijn verschillende redenen waarom dit niet
wenselijk zou zijn. Allereerst is het niet noodzakelijk, omdat het in
bepaalde gevallen mogelijk zal zijn het medisch onderzoek binnen de
maximaal acht dagen met een eventuele verlenging van maximaal zes
dagen in de Algemene Asielprocedure af te ronden. Daarnaast is het
standaard doorzenden naar de Verlengde Asielprocedure niet in het
belang van de vreemdeling, die langer zal moeten wachten op een
definitieve asielbeschikking. Tot slot is het verlengen van de asielprocedure ook kostbaar vanwege de langere duur van de opvangkosten.
Wanneer het voor een zorgvuldige beslissing nodig is om een medisch
onderzoek te verrichten en het onderzoek kan niet binnen de Algemene
Asielprocedure worden afgerond, wordt de asielzoeker doorgezonden
naar de Verlengde Asielprocedure. Hiermee komt het kabinet ook
tegemoet aan de motie-Maij en Gesthuizen van 21 november 20131.
5a. Implementeer artikel 18, derde lid van de herziene Procedurerichtlijn in
het Vreemdelingenbesluit 2000.
Artikel 18, derde lid van de richtlijn bepaalt dat de uitkomsten van het
medisch onderzoek worden beoordeeld samen met andere elementen van
het verzoek. Dit artikel zal op 21 juli 2015 bindend zijn voor Nederland. Het
is de vraag of dit tot het aanpassen van wet- en regelgeving moet leiden.
Het artikel verplicht op grond van de tekst niet tot het stellen van regels.
Zoals de ACVZ terecht opmerkt, laten de uitkomsten van medisch
onderzoek zich moeilijk vertalen in kant en klare richtlijnen. Het stellen van
algemene regels inzake de bewijswaarde van medisch steunbewijs op
niveau van het Vb 2000 acht het kabinet dan ook niet mogelijk. Het zou
mogelijk zijn om een algemene bepaling op te nemen dat medisch
steunbewijs wordt betrokken in de beoordeling van het asielverzoek. Maar
dat heeft in de ogen van het kabinet geen toegevoegde waarde, omdat het
voor zich spreekt dat het medisch steunbewijs wordt betrokken in de
beoordeling van het asielverzoek. Bovendien zou dit de vraag oproepen
waarom er specifiek voor medisch steunbewijs een bepaling wordt
1

Kamerstuk 33 750 VI, nr. 58.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1903

3

opgenomen, terwijl er voor het overige een vrije bewijsleer geldt en ook
voor andere adviezen – waarover geen misverstand kan bestaan dat de
overheid deze heeft te betrekken bij beoordeling van het asielverzoek –
geen regeling wordt opgenomen.
Over de wijze waarop medisch steunbewijs wordt betrokken in de
beoordeling van het asielverzoek merk ik het volgende op. Het medisch
steunbewijs zal door het bestuursorgaan altijd in de context van alle
informatie van het asielrelaas en alle overige informatie, bijvoorbeeld
informatie over het land van herkomst moeten worden beoordeeld.
Medisch steunbewijs kan een zeer sterke indicatie zijn voor vervolging in
het verleden en kan daarmee een aanwijzing zijn voor gegronde vrees
voor vervolging of voor reëel risico op schending van artikel 3 EVRM in de
toekomst. Indien uit gekwalificeerd medisch onderzoek blijkt dat er sprake
is van een vermoedelijk sterke causaliteit tussen de fysieke sporen en de
gestelde wijze van ontstaan, dient het bestuur in geval van een afwijzende
beschikking nadrukkelijk in te gaan op de bevindingen in de rapportage in
relatie tot het asielrelaas.
Voor de volledigheid hecht het kabinet eraan nog op te merken dat
medisch onderzoek evenwel geen volledig uitsluitsel kan geven over de
causale relatie tussen de waargenomen medische verschijnselen en de
door de vreemdeling gestelde vervolging. Zelfs indien de sterkste
conclusie wordt getrokken dat er sprake is van fysieke sporen die
«kenmerkend» zijn (dat wil zeggen: niet op een andere wijze hebben
kunnen ontstaan dan op de door de vreemdeling beschreven wijze), is
hiermee nog niet gegeven dat de door de vreemdeling aangegeven
context waarin de sporen zijn ontstaan ook geloofwaardig moeten worden
geacht. Medisch onderzoek kan dan ook geen uitspraak doen over de
vraag of er sprake is van vervolging en bijgevolg, of de asielaanvraag
gehonoreerd zou moeten worden.
5b. Zorg ervoor dat de medisch onderzoekers en medewerkers van de IND
regelmatig bijeenkomen om te spreken over de betekenis van de
rapportages, zodat de rapporteur en beslismedewerker van elkaar kunnen
leren.
Met de ACVZ hecht het kabinet eraan dat medisch onderzoekers en
medewerkers van de IND regelmatig ervaringen met elkaar uitwisselen en
van elkaar leren. Zeker in het begin zal dit een noodzakelijke voorwaarde
zijn om de inzet van medisch onderzoek naar aanwijzingen van vroegere
vervolging of ernstige schade in de asielprocedure te optimaliseren. De
IND zal de opdrachtnemer betrekken bij de uitwisseling van ervaringen
tussen medewerkers van de IND en medewerkers en artsen in dienst van
de opdrachtnemer. Er zal dan ook zeker sprake zijn van een bepaalde
vorm van een periodieke overlegstructuur.
5c. Laat het interpreteren, wegen en begrijpen van medisch-forensische
rapportages deel uitmaken van de opleiding van beslismedewerkers van
de IND.
Het kabinet neemt deze aanbeveling over. Voor een deel wordt aan het
interpreteren, wegen en begrijpen van medisch-forensische rapportages
in de bestaande opleidingen al aandacht besteed, bijvoorbeeld in het
European Training Curriculum (ECT). In de ECT-module Evidence
Assessment is er aandacht voor het omgaan met medisch steunbewijs in
de geloofwaardigheidsbeoordeling en worden medewerkers geïnstrueerd
door middel van informatieberichten. De implementatie van de richtlijn in
brede zin brengt met zich mee dat medewerkers hierover opgeleid
moeten worden. Artikel 18 van de richtlijn maakt onderdeel uit van die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1903

4

opleiding, waarbij aandacht zal zijn voor het signaleren van medische
problematiek en bewustwording van de veranderde uitvoeringspraktijk
ten aanzien van medisch steunbewijs.
6a. Verstrek de asielzoeker voorafgaand aan de asielprocedure informatie
over het belang van littekens en lichamelijke of psychische klachten die
kunnen wijzen op marteling of ernstige schade voor de beoordeling van
het asielverzoek en geef daarbij aan waar de asielzoeker met informatie
hierover terecht kan.
Het kabinet erkent het belang van een vroegtijdige melding van littekens
en lichamelijke of psychische klachten door de asielzoeker, zodat de IND
dit kan betrekken bij de afweging of onderzoek naar medisch steunbewijs
relevant is. Een goede voorlichting hierover is daarom belangrijk.
VluchtelingenWerk Nederland (VWN) geeft al voorlichting aan vreemdelingen op de opvanglocaties van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers
(COA). Het kabinet zal VWN vragen de bestaande voorlichting, zoals
bedoeld in deze aanbeveling, hierin op te nemen.
6b. Instrueer medewerkers van de IND gericht door te vragen naar de
oorzaak van littekens of lichamelijke en psychische klachten die door
MediFirst zijn gerapporteerd en bied de hoormedewerkers de hiervoor
benodigde opleiding.
Het kabinet neemt deze aanbeveling over. Om te kunnen bepalen of
medisch onderzoek naar aanwijzingen van vroegere vervolging of
ernstige schade relevant is voor de beoordeling van het asielverzoek, zal
meer dan nu het geval is tijdens de gehoren aandacht moeten zijn voor
littekens of lichamelijke en psychische klachten die verband kunnen
houden met het asielrelaas. Dit hoeft overigens niet beperkt te blijven tot
het doorvragen naar de in het medisch advies «horen en beslissen»
geconstateerde littekens en klachten. De hoormedewerker dient ook
bedacht te zijn op andere signalen, waaronder ook de verklaringen van de
vreemdeling zelf. Ten aanzien van de opleiding zal aangesloten worden bij
hetgeen genoemd in de reactie op aanbeveling 5c.
7a. Breid de opdracht aan MediFirst uit met onderzoek naar aanwijzingen
voor marteling, verkrachting of andere ernstige vormen van psychisch,
fysiek of seksueel geweld. Deze aanwijzingen moeten door MediFirst
gerapporteerd worden aan de Staatssecretaris en worden opgenomen in
het dossier van de asielzoeker, zodat deze betrokken kunnen worden in de
afweging van de Staatssecretaris om al dan niet medisch onderzoek te
regelen.
Het kabinet neemt deze aanbeveling niet over. Het medisch advies «horen
en beslissen», het onderzoek dat nu door MediFirst wordt uitgevoerd,
vindt plaats in de rust- en voorbereidingstijd van de vreemdeling. Deze
rust- en voorbereidingstijd gaat vooraf aan de feitelijke behandeling van
de aanvraag. Het is een basaal medisch onderzoek om te beoordelen of
een vreemdeling in staat is door de IND te worden gehoord en of er
beperkingen zijn waarmee tijdens het horen en beslissen rekening
gehouden moet worden. In dit onderzoek wordt op feitelijke wijze – dus
zonder in het asielrelaas te treden – genoteerd of er sprake is van
littekens, lichamelijke en/of psychische klachten. Wanneer uit het medisch
advies «horen en beslissen» blijkt dat hiervan sprake is, is dat voor de
hoormedewerker een signaal om hierover vragen te stellen tijdens het
gehoor. Dat laat onverlet dat een medewerker ook zonder een dergelijk
advies alert zal moeten zijn op het bestaan van klachten en daar in
voorkomend geval ook actief naar te vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1903

5

In de rust- en voorbereidingsperiode wordt de aanvrager niet belast met
de noodzaak te verklaren over zijn vluchtmotieven. Zodoende kan
tegelijkertijd zowel de aanvrager als de overheid de procedure voorbereiden. Onderzoek naar medisch steunbewijs kan echter niet los worden
gezien van het asielrelaas. Het kabinet wil vermijden dat al in de rust- en
voorbereidingstermijn in wordt gegaan op het asielrelaas van de
vreemdeling.
7b. Zorg ervoor dat alle medewerkers in de keten alert zijn op aanwijzingen die erop kunnen duiden dat asielzoekers slachtoffer zijn geweest
van marteling, verkrachting of andere ernstige vormen van psychisch,
fysiek of seksueel geweld. Zorg er daarnaast voor dat zich op iedere COAof bewaringslocatie medewerkers bevinden die zijn getraind in het
herkennen en duiden van dit type aanwijzingen en aan wie deze aanwijzingen kunnen worden gemeld en train de medewerkers van de IND in het
herkennen van deze aanwijzingen. Concrete aanwijzingen moeten worden
opgenomen in het dossier van de asielaanvraag van de asielzoeker.
Het kabinet is het met de ACVZ eens dat medewerkers in de keten een
alerte en ondersteunende houding moeten hebben, zeker ten aanzien van
kwetsbare personen. De ACVZ lijkt met deze aanbeveling echter een
formele rol te willen geven aan álle medewerkers van de vreemdelingenketen bij de feitenverzameling.
Het opvolgen van deze aanbeveling zou naar het oordeel van het kabinet
kunnen leiden tot een verregaande formalisering en juridisering van de
omgang van ketenmedewerkers met vreemdelingen. Dit brengt niet alleen
procedurele risico’s met zich mee, maar het maakt het onderwerp ook zo
beladen dat dit tot gevolg zou kunnen hebben dat medewerkers zich
minder vrij zouden voelen in het persoonlijk contact met de vreemdeling
en daarom de vreemdeling juist minder effectief de nodige ondersteuning
zouden kunnen bieden.
Daarnaast wil het kabinet niet verplichten dat concrete aanwijzingen altijd
in het asieldossier moeten worden opgenomen. Een belangrijk argument
is dat een vreemdeling ervoor kan kiezen om bepaalde zaken in
vertrouwen met een medewerker in de keten te delen. Uit oogpunt van
bescherming van de vertrouwensrelatie en de privacy van de vreemdeling
zou het dan ook niet wenselijk zijn om te verplichten dat dergelijke
aanwijzingen in het asieldossier worden opgenomen. Aanwijzingen die
voor de asielprocedure relevant zijn en waarbij de vertrouwelijkheid geen
rol speelt, worden uiteraard aan het asieldossier toegevoegd.
Binnen de hele keten is er doorlopend aandacht voor het stimuleren van
een algemeen bewustzijn voor aanwijzingen die kunnen duiden dat de
vreemdeling slachtoffer is geweest van ernstige vormen van geweld.
Voor de IND geldt specifiek dat de medewerkers daar deels (al) in getraind
worden. Dat gebeurt door middel van de ECT-module Interviewing
Vulnerable Persons. Met de implementatie van artikel 18 van de richtlijn
zullen opleidingen worden verzorgd waarbij aandacht zal zijn voor het
signaleren van medische problematiek en bewustwording van de
veranderde uitvoeringspraktijk ten aanzien van medisch steunbewijs.
Een vergelijkbare bepaling staat in artikel 22 van de Opvangrichtlijn. De
opvangmedewerkers van het COA worden getraind in het herkennen van
afwijkend gedrag, specifieke opvangbehoeften, tekenen van huiselijk
geweld en/of kindermishandeling, discriminatie en onveilige situaties.
Bovendien hebben alle opvangcentra een multidisciplinair overleg (MDO)
waarin door de opvangmedewerkers en het Gezondheidscentrum
Asielzoekers (de zorgverlener op de COA-locaties) regelmatig voor
behandeling en opvang nuttige informatie kan worden gewisseld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1903

6

De detentiecentra van DJI kennen voor ingeslotenen een laagdrempelige
toegang tot somatische en psychologische of psychiatrische zorg. In het
psychomedisch overleg (pmo) bespreken de zorgprofessionals casuïstiek
en zorgverlenings-vraagstukken. Ook zijn er in de detentiecentra
medewerkers vreemdelingzaken aangesteld die de vreemdeling ondersteuning bieden bij het materieel en emotioneel regelen van zaken.
Genoemde medewerkers zijn alert op signalen omtrent mogelijk slachtofferschap van (ernstig) geweld. In voorkomende gevallen zal hiervan ook
melding worden gedaan aan partners in de vreemdelingeketen.
Voor de regievoerders van de DT&V geldt dat zij lopende het vertrektraject
alert zijn op signalen van schrijnende en medische omstandigheden,
buiten schuld en mensenhandel. Voor deze onderwerpen bestaan binnen
de DT&V gerichte trainingen.
7c. Plan de voorbereiding op de asielprocedure van de asielzoeker met
zijn gemachtigde voorafgaand aan het onderzoek van MediFirst.
Net als de ACVZ vindt het kabinet het belangrijk om zo vroeg in het proces
als mogelijk een gemachtigde aan een vreemdeling te koppelen. Dit kan in
de asielprocedure, maar ook voordat de procedure is gestart. Het
onderzoek ten behoeve van het medisch advies «horen en beslissen» kan
ook plaatsvinden zonder dat er een gemachtigde aan de vreemdeling is
gekoppeld. En omdat het kabinet het medisch advies «horen en
beslissen» niet wenst uit te breiden, hoeft de gemachtigde niet per se te
zijn aangewezen voordat dit onderzoek plaatsvindt. Dit aspect zal ook
terugkomen in de PIVA-evaluatie.
8. Neem in de Vreemdelingencirculaire 2000 op dat opvolgende
aanvragen niet worden afgedaan met toepassing van artikel 4:6 Awb als
er voldoende sterke aanwijzingen zijn voor marteling, verkrachting of
andere ernstige vormen van psychisch, fysiek of seksueel geweld.
Het kabinet neemt deze aanbeveling niet over. Het bestaande kader van
artikel 4:6 Awb voldoet al voor deze situaties. Ook nu is het zo dat de IND
beoordeelt of een ingebracht medisch onderzoek nieuwe informatie bevat
en relevant is voor de beoordeling. Juist wanneer er in de eerste
procedure meer aandacht wordt gegeven aan medisch steunbewijs neemt
de legitimiteit van toepassing van 4:6 toe bij een opvolgende aanvraag,
waarbij medisch steunbewijs wordt aangevoerd. Wel moet er in de
beoordeling rekening gehouden worden met de omstandigheid dat
sommige medische klachten zich pas op een later moment manifesteren.
Hierover wordt een passage opgenomen in de Vreemdelingencirculaire.
9. Stel een werkgroep in met medewerkers van de IND, medewerkers van
MediFirst en het iMMO en medisch-forensisch experts die niet werkzaam
zijn binnen het asielrecht om samen te komen tot een algemeen geaccepteerde standaard voor medisch-forensisch onderzoek in de asielprocedure. Deze werkgroep zou tevens de opdracht moeten krijgen om in
samenspraak met deskundigen op deze gebieden een lijst op te stellen
met aanwijzingen die kunnen wijzen op de gevolgen van foltering,
verkrachting of andere ernstige vormen van psychisch, fysiek of seksueel
geweld.
Een goed contact tussen de uitvoerders van het medisch onderzoek en de
IND-medewerkers acht het kabinet van wezenlijk belang voor wederzijds
begrip van de eigen verantwoordelijkheden van de beide organisaties.
Inmiddels heeft de IND een marktverkenning uitgevoerd, waarbij een
goed beeld is verkregen van de markt voor forensisch medisch onderzoek.
Hierbij is onder meer bezien of er voldoende aanbieders beschikbaar zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1903

7

en of de voor dit onderzoek voorgenomen specificaties haalbaar zijn. De
IND heeft in het kader van deze verkenning ook gesprekken gevoerd met
diverse deskundigen, met organisaties die in het medische en forensische
(werk)veld opereren en met organisaties die een rol spelen in het
asielproces. Mede aan de hand van de input van deze partijen zal de IND
bepalen hoe dit onderzoek het beste kan worden ingericht.
Het instellen van een werkgroep met externe partijen die een algemene
onderzoeksstandaard ontwikkelt, vindt het kabinet onverstandig. Een deel
van de door de ACVZ genoemde leden van de werkgroep zou namelijk zelf
als uitvoerder van dat onderzoek kunnen gaan optreden. Dat kan ertoe
leiden dat een partij bij het ontwikkelen van een standaard in een
voordeliger (voorkennis)positie terecht komt. Dit staat op gespannen voet
met de in acht te nemen zorgvuldigheideisen bij een mogelijke
aanbestedingsprocedure.
Bovendien acht het kabinet het niet reëel om aan te nemen dat de
standaarden voor forensisch medisch onderzoek in de asielprocedure al
volledig uitgekristalliseerd en algemeen geaccepteerd zullen zijn voordat
wordt aangevangen met dit type onderzoek. Ervaringen met andere
vormen van (medisch) onderzoek binnen de asielprocedure wijzen ook uit
dat deze onderzoeksvormen doorlopend in ontwikkeling (kunnen) zijn,
zowel technisch-inhoudelijk als ook met betrekking tot de wijze waarop
het onderzoek in de jurisprudentie wordt beoordeeld.
Met het hiervoor aangehaalde en door de IND in gang gezette proces, dat
uiteindelijk zal uitmonden in een eisenpakket dat de IND aan het
onderzoek en de onderzoekers wenst te stellen, acht het kabinet in goede
mate geborgd dat er bij de implementatie van de richtlijn een gedegen en
geprotocolleerde onderzoeksvorm zal bestaan. Dit laat onverlet dat er oog
zal zijn voor ontwikkelingen op dit gebied, waardoor verfijningen van het
protocol en/of het proces nodig kunnen zijn.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 19 637, nr. 1903

8