Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet implementatie EG-richtlijnen energie-efficiëntie (32373);
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet houdende wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en
de Gaswet ter verbetering van de werking van de
elektriciteits- en gasmarkt (32374).
De algemene beraadslaging wordt geopend.
De voorzitter: Het woord is aan de heer Leegte, die zijn
maidenspeech zal houden.
©
De heer Leegte (VVD): Voorzitter. Vandaag sta ik hier,
een week na mijn beëdiging als lid van de Kamer, toen ik
nog voor u stond. Ik mag mijn maidenspeech houden
over het belangwekkende thema van de zogenaamde op
afstand leesbare energiemeter, oftewel: de slimme meter.
Voordat ik daar inhoudelijk op inga, wil ik iets anders
zeggen. Wat mij met blijheid vervult, is niet alleen de
snelheid waarmee ik hier sta en het onderwerp waarover
ik spreek, maar vooral de gelegenheid waarbij ik deze
verbale aftrap in het huis doe, namelijk een wetgevingsoverleg met een onbeperkte spreektijd en zonder
interrupties. Ik hoop dus dat iedereen zijn agenda voor
deze dag heeft vrijgemaakt, want dit is mijn enige kans!
Terwijl ik dit zeg, realiseer ik mij dat de minister net als ik
nieuw is in zijn functie. Ik zal de minister in mijn verhaal
ook een beetje ontzien. Wel zal ik de spanning in mijn
betoog opvoeren en dan pas aan het einde van mijn
tweede termijn verklappen dat wij het wetsvoorstel
zullen steunen. De belangrijkste reden daarvoor is dat
met deze novelle het amendement van de VVD,
ingediend bij de eerste behandeling van het wetsvoorstel, wordt uitgevoerd. De VVD heeft destijds goed
gezien hoe het moest met deze wet!
De komende jaren zullen wij vele debatten voeren,
debatten waarin wij ideologische tegenstellingen zullen
aanscherpen, debatten waarin wij het hartstochtelijk met
elkaar oneens kunnen zijn, maar ook debatten waarin wij
zullen zoeken naar gemeenschappelijke oplossingen,
handen zullen uitreiken en uitgestoken handen zullen
aannemen. Zeker op het gebied van milieu en energie, is
daartoe veel ruimte en gelegenheid. De VVD verheugt
zich erop om samen met collega’s naar oplossingen te
zoeken. De oplossingen die wij dan vinden, kunnen
oplossingen zijn waarbij de aanvliegroute misschien een
andere is, oplossingen die een breed draagvlak hebben
in dit huis, maar vooral oplossingen die Nederland
verder zullen versterken.
Zoals men weet, spreekt de VVD mensen aan op hun
vrijheid en hun verantwoordelijkheid. Toch zijn die
begrippen niet voor iedereen vanzelfsprekend aan elkaar
verbonden. George Bernard Shaw zei hierover: vrijheid
betekent verantwoordelijkheid en daarom zijn zo veel
mensen er bang voor. Verantwoordelijkheid nemen
betekent immers dat je staat voor de consequenties van
je beslissing: als je God doodt, moet je ook de bescherming van de tempel verlaten. Als je dus vindt dat
CO2-uitstoot een van de grootste problemen van deze tijd
is, moet je keuzes durven maken die de uitstoot
daadwerkelijk naar beneden brengen en moet je niet
blijven hangen in pilots en goede bedoelingen. Als je

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

zegt dat slimme meters een grote vermindering van het
energieverbruik opleveren, moet je dat kunnen aantonen,
of je moet erover nadenken hoe je op een andere manier
tot besparing komt. Als je zegt dat slimme meters de
iPhone onder de energiemeters zijn, moet je ervoor
zorgen dat de app store opengaat en slimme ondernemers de kansen grijpen die er kennelijk liggen.
De VVD ziet politici als mensen die hun dromen weten
over te brengen en met hun dromen mensen weten te
inspireren en aan te spreken op hun verantwoordelijkheid. De geluksmachine bestaat niet meer, leve het
geluk! De VVD kijkt daarbij naar structurele zaken en wil
de verleiding van goedbedoelde pilots en plannetjes
weerstaan, zeker op het gebied van milieu en energie.
Tegen iedereen in de Kamer zeg ik: onze opdracht is om
duurzaamheid in het hart van de economie te krijgen.
Het is geen linkse niche. Martin Luther King had ook
geen plan, hij had een droom; die droom inspireerde tot
nieuwe plannen en verandering. Dat waren echter
plannen van de mensen zelf. Hoed u voor de politicus
die op de deur klopt en zegt: ik ben politicus, ik heb een
plan; ik kom u helpen! Veel mensen doen dan de deur
niet open, en ik denk terecht. Misschien doen ze de deur
ook niet open voor die slimme meter, maar belangrijk is
dat ze nu in ieder geval vrij zullen zijn in hun keuze.
De novelle die voor ons ligt, strekt tot doel ″kleinverbruikers, het midden- en kleinverbruik en particulieren
meer regie te laten voeren over de overstap van
traditionele meters naar op afstand uitleesbare meters″.
In normaal Nederlands: iedereen kan zelf een keuze
maken. Het zal niet verbazen dat mijn fractie daar zeer
gelukkig mee is. Met de verplichting verdwijnt tegelijkertijd de sanctie, de straf die consumenten zouden hebben
gehad als zij er toch voor zouden hebben gekozen die
oude meter te laten hangen. Ten slotte is een belangrijk
punt voor mijn fractie dat de privacy goed is geregeld.
Daarmee is mijn fractie gelukkig.
De belangrijkste reden voor het wetsvoorstel was dat
kleinverbruikers sinds de liberalisering van de energiemarkt tegen een aantal structurele problemen aanliepen.
Kleinverbruikers die wilden veranderen van energiemaatschappij werden geconfronteerd met lange wachttijden,
verkeerde meetgegevens, onjuiste afrekeningen
enzovoort enzovoort. Een prachtig onderwerp dat in de
saus van de columns van Youp van ’t Hek over helpdesks
zou kunnen sudderen, maar om deze problemen te
kunnen oplossen worden de nieuwe op afstand
uitleesbare meters geïntroduceerd en Youp zal het
moeten doen met de helpdesk van de telefoonmaatschappijen. Omdat die meter zo slim is, kunnen volgens
de minister bedrijven een nieuw pakket aan dienstverlening baseren op die meter en aanbieden aan de
consument. Maar dat kan natuurlijk alleen als de
consument instemt met de installatie van die meter en
erin toestemt dat anderen die gegevens mogen
verzamelen die nodig zijn voor die dienstverlening. Mijn
vraag is of de consument weet dat hij of zij die meter
mag weigeren en dat die op geen enkele wijze verplicht
is om additionele producten aan te schaffen. Staat de
consument niet wat zwak en laat die zich niet overbluffen
door handige verkopers? Welke boodschap krijgt die
consument van de leverancier of van degene die de
meter komt installeren? Want de ellende met telefonische
colportage waarbij mensen ineens een contract bleken te
hebben met een andere energiemaatschappij heeft mijn

3 november 2010
TK 17

17-2

Leegte
fractie voorzichtig gemaakt. Op welke wijze wordt de
consument op de hoogte gebracht?
Ik vraag dit vooral omdat er een zware bewijslast ligt
bij de voordelen van de slimme meter. De minister heeft
steeds gehamerd op twee voordelen. 1. De consument
wordt bewuster van zijn gebruik en daardoor zal het
dalen. 2. Aan die meters kunnen de zogenaamde
innovatieve applicaties verbonden worden. Ik wil beide
punten kort bespreken.
Als wij kijken naar het energieverbruik in Nederland,
dan zien wij dat de kleinverbruikers, de doelgroep van
deze wet, ongeveer 13% van de energiebehoefte in
Nederland voor hun rekening nemen. Onderzoek toont
aan dat het besparingspotentieel van deze meter als
gevolg van dat verbeterde inzicht 10% is. Dat betekent
10% van 13% is 1,3% als iedereen zijn gedrag aanpast.
Maar wij weten ook dat ongeveer 5% van de doelgroep
daadwerkelijk zijn gedrag zal aanpassen waarvan
uiteindelijk na een maand of vijftien iedereen weer terug
is op het oude niveau. Met andere woorden: mij dunkt
dat deze besparing van ver achter de komma nauwelijks
een serieus argument kan zijn voor deze meter, zeker niet
als je bedenkt dat die meters van zichzelf al een redelijk
energieverbruik hebben. Ik hoor dan ook graag van de
minister wat zijn visie is op het besparingspotentieel van
deze meters en of hij wellicht andere plannen heeft voor
het besparen van energie.
Dat brengt mij op mijn tweede punt, dat van de
applicaties. Wie ook hiernaar met een nuchtere blik kijkt,
moet constateren dat ze er niet zijn en dat het voorlopig
blijft bij hoopvolle beloften. Er is geen app store en er
zijn geen slimme ondernemers om in dit gat in de markt
te springen. Graag hoor ik van de minister wat zijn
informatie is ten aanzien van die applicaties. Mocht de
minister met mij constateren dat er nog geen concrete
ontwikkelingen zijn, dan vraag ik hem of hij met mij van
mening is dat het de overheid bescheidenheid past bij
het opstellen van specificaties voor instrumenten die
eigenlijk door de markt opgepakt moeten worden.
Dan kom ik op mijn derde punt, dat van de fraudegevoeligheid. Ook dat is een belangrijk aandachtspunt voor
mijn fractie. Op dit moment is het zo dat bij een
onverklaarbare afwijking van het normale verbruik van
de consument het de consument is die moet aantonen
dat hij niet meer energie heeft verbruikt dan normaal.
Misschien kan de minister aangeven hoe hij staat
tegenover het omdraaien van die bewijslast, bijvoorbeeld
dat het energiebedrijf moet aantonen dat de afwijking
niet het gevolg is van een storing van de meter maar van
daadwerkelijk ander gedrag van die consument. Ik vraag
dat vooral ook in het licht van de transportverliezen van
energie. Vroeger werden die verliezen overgenomen in
de samenwerking van de elektriciteitsbedrijven toen het
allemaal nog publieke bedrijven waren, maar tegenwoordig zijn die bedrijven geprivatiseerd. Wie betaalt dan de
rekening van die verloren energie op die netten?
Voorzitter. Ik kom tot een afronding, maar niet dan
nadat ik een wellicht ongebruikelijk woord van dank
vanaf deze plek tot mijn collega Paulus Jansen heb
gericht. Afgelopen donderdag, toen ik al drie dagen lid
was van deze Kamer, stond ineens dit debat op de
agenda en de oude woordvoerder van de VVD-fractie
was druk bezig met het nationaal museum. Wat doe je
dan? Dan bel je je collega van de SP-fractie. De warme
collegialiteit van deze Kamer, zoals ik die tot nu toe heb
ervaren, vind ik fantastisch. Je hoort en leest er andere

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

dingen over in de media, zeg ik ook tegen de mensen in
de media, maar ik ben blij dat het werkt zoals het werkt.
Zeker de samenwerking op het gebied van milieu en
energie geeft vertrouwen in de toekomst en ik verheug
me daar ontzettend op. Zoals ik aangaf, blijkt de op
afstand uitleesbare meter een belangwekkend onderwerp
in deze Kamer te zijn, met een lange geschiedenis, maar
mijn slimme meter geeft aan dat ik aan het einde van
mijn spreektijd ben.
De voorzitter: Ik dank de heer Leegte en ik feliciteer
hem van harte met zijn maidenspeech. Uiteraard stel ik
nu zijn collega’s in de gelegenheid om dat ook te doen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
©
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Voorzitter. D66 ziet een
belangrijke rol voor innovaties zoals slimme meters bij
energiebesparing. Mensen een kijkje in hun energiegebruik geven zou tot minder gebruik kunnen leiden. Dat is
een stap vooruit, zowel voor de portemonnee als voor de
planeet. Net als de VVD zijn wij natuurlijk ook benieuwd
naar de overige ambities van dit kabinet, maar daarover
spreken wij een andere keer.
De aanpassingen die nu zijn doorgevoerd, zijn voor
D66 een belangrijke stap vooruit op het vlak van
keuzevrijheid. Het wetsvoorstel levert in combinatie met
het advies van de Raad van State toch nog wel een paar
vragen op over de praktische en juridische houdbaarheid
van de voorstellen op de lange termijn, over de relatie
tussen de aanbieders van slimme meters en energiegebruikers en over de hardheid van de maatschappelijke
businesscase.
Het eerste punt heeft betrekking op de praktische en
juridische houdbaarheid van de voorstellen. De Raad van
State merkt op dat de interpretatie van artikel 13, lid 1
voor meerdere lezingen vatbaar is. De Duitse en Engelse
wetgeving zouden meer in de richting van een verplichting wijzen hetgeen ook de oorspronkelijke uitleg was
van de minister van Economische Zaken bij de behandeling in Nederland. De Raad van State stelt dan ook dat
het verstandig is om op dit punt actief af te stemmen
met de Europese Commissie. Is de minister bereid, toe te
zeggen dat hij hieraan actief invulling zal geven en dat
hij de Kamer op de hoogte zal houden van de uitkomsten
van dergelijke contacten op dit punt met de Europese
Commissie?
Daarnaast kan de maatschappelijke business case die
is gebaseerd op het bereiken van 80% van de consumenten in 2020, op gespannen voet komen te staan met de
principiële keuze om consumenten de keuze te laten voor
of tegen een slimme meter. Mocht het animo voor de
meters laag zijn of, omgekeerd, het aantal mensen met
privacybezwaren hoger dan gedacht, dan komen wij
misschien in de knel met het halen van het streefpercentage.
Naar aanleiding hiervan maakte de Raad van State ook
al opmerkingen over de houdbaarheid van de wetsvoorstellen. Hij kwam echter uiteindelijk tot de conclusie dat
het vrijwillige karakter voldoende reden is om de huidige
lijn te volgen. Mijn fractie zou dit willen omdraaien. Voor
ons is de principiële lijn dat een vrijwillige keuze voor of
tegen de slimme meter mogelijk moet zijn. Dus, mocht
het animo tegenvallen, dan moeten wij inzetten op een

3 november 2010
TK 17

17-3

Van Veldhoven
juridisch kader dat wel die mogelijkheid biedt. Daarom
vraag ik of de minister bereid is de Kamer nader te
informeren over de verhouding tussen benaderde
huishoudens die al bij de kleinschalige uitrol een meter
accepteren of weigeren. Is hij bereid te benoemen welke
tussendoelen hij zich heeft gesteld tussen nu en 2020
voor de grootschalige uitrol? En, heel belangrijk, welke
conclusies verbindt de minister eraan als meer dan 20%
van de consumenten toch een slimme meter zou
weigeren? Wil hij toezeggen dat hij zich in EU-verband
zal inzetten voor aanpassing van de richtlijn teneinde het
verplichte karakter van 80% te kunnen wijzigen, mochten
deze ontwikkelingen wijzen op een lager percentage van
acceptatie dan 80?
Mijn tweede punt heeft betrekking op de omgang van
bedrijven met consumenten over slimme meters. De
Raad van State merkt op dat de mogelijkheid om nee te
zeggen wel op papier kan bestaan, maar tegelijkertijd in
de praktijk kan worden uitgehold. De CDA-fractie heeft
ook een aantal vragen gesteld op dit punt. Gelet op de
gevoeligheid hiervan, krijg ik graag een nadere toelichting op wat dit concreet zal inhouden. Worden mensen
schriftelijk benaderd zoals bij het elektronisch patiëntendossier? Wordt de positie van de consument ingeschat
als ″nee, tenzij″? Hoe moet ik mij dat concreet voorstellen? Uit de KEMA-studie blijkt dat de consument bij
administratieve uitschakeling nog wel steeds zelf kan
beschikken over de meetdata. Ik zou het erg op prijs
stellen als de consument op dat punt van de slimme
meters wordt gewezen, dus dat hij wel over de energiebesparingsgegevens van de meter kan beschikken, zelfs
als de energieleverancier de gegevens niet meer kan
uitlezen. Wil de minister toezeggen dat er in overleg met
energieleveranciers en het CPB een eenvoudig toegankelijk systeem van keuzeregistratie wordt opgezet waarmee
de administratieve lasten worden beperkt voor zowel de
consument als de bedrijven? De consument moet dus
niet alleen op papier, maar ook de facto de mogelijkheid
krijgen om zijn keuze uit te voeren.
Tot slot mijn punt over de onzekerheden over de
maatschappelijke business case. In de antwoorden op
onze vragen over de business case lezen wij dat het
uitblijven van besparingen consequenties zou hebben
voor de maatschappelijke business case. Het ministerie
gaat uit van een weigeringspercentage van 2. In de brief
van de vorige minister van Economische Zaken bij de
studie wordt gesteld dat de baten van de maatschappelijke business case bij een percentage weigeraars van 20
dalen tot 0. Hoe verhoudt de stijging van het aantal
weigeraars zich dan precies tot de maatschappelijke
kosten en baten? Kan de minister de Kamer daarin
inzicht geven? Ook op dit punt lijkt het ons goed om
scherp te blijven ten aanzien van de verhouding tussen
de inschatting wat het uitrollen van slimme meters kan
brengen en de werkelijke realisatie. Minister, wordt bij de
uitrol van de kleinschalige gebruikers, onderzoek gedaan
naar de mate van energiebesparing die in de praktijk
werkelijk wordt gehaald? De VVD heeft daaraan ook al
gerefereerd. Zo nee, wil de minister dan toezeggen dat
de voortgang bij het realiseren van de maatschappelijke
business case, waarop het voorstel immers is gebaseerd,
per 2015 en 2020 wordt doorgerekend?
Ik kom tot een conclusie. Voor mijn fractie is een
goede balans tussen de maatschappelijke meerwaarde
van slimme meters en privacy binnen bereik als de
minister bereid is om de laatste puntjes op de i te zetten.

De heer Jansen (SP): Voorzitter. Ik begin mijn bijdrage
met een compliment voor mijn collega Leegte. Niet
alleen klonk het liberale geluid volop door in zijn
bijdrage, maar ik proefde ook de degelijkheid uit zijn
voorhistorie bij een ingenieursbureau in Amersfoort waar
ik ook de nodige jaren gesleten heb.
Voorzitter. Het is goed dat de Kamer haar wetgevende
taken kan hervatten na acht maanden op de handen te
hebben gezeten. Dat geldt dubbel en dwars voor de twee
novelles die wij vandaag behandelen, want die hebben
een lange historie; een te lange historie volgens de
SP-fractie. Dat is te wijten aan de vorige minister van
Economische Zaken, die niet wilde luisteren naar kritiek
van onder meer mijn fractie. Uiteindelijk kreeg zij aan de
andere kant van het Binnenhof het deksel op haar neus.
Enfin, de verplichte uitrol voor de consument is van de
baan en de voorwaarden voor zorgvuldige omgang met
klantgegevens zijn aangescherpt. Dat is naar onze
mening winst.
De SP-fractie heeft desondanks nog de nodige vragen
over de novelles die wij vandaag bespreken. Mede door
de superlange tijd die de regering genomen heeft om de
novelles in procedure te brengen, is er inmiddels meer
ervaring met de effecten van een liberalisering van de
energiemarkt voor kleinverbruikers. Die ervaring moet
volgens ons gebruikt worden om het wetsvoorstel verder
te verbeteren. Daartoe heb ik een aantal pogingen
gedaan.
Een noodzakelijke verbetering is de invoering van een
wettelijke verplichting om de meterstanden op te nemen
bij het switchen van leverancier en bij verhuizingen. De
minister meldt zelf in de nota naar aanleiding van het
verslag dat klanten die switchen regelmatig geconfronteerd worden met onterecht hoge rekeningen, als gevolg
van het ontbreken van meterstanden of een onjuiste
schatting daarvan.
Ikzelf ben twee weken geleden een dag op stap
geweest met een incassomedewerker van Nuon. Die
vertelde mij dat heel veel ellende bij overstappen
veroorzaakt wordt door onduidelijkheid over de
meterstand op dat moment. De minister zegt dat dit
probleem is opgelost als iedereen een slimme meter
heeft. Daar heeft hij gelijk in, maar het duurt nog zeker
tien jaar eer iedereen voorzien is van een slimme meter.
Moeten wij zolang blijven doormodderen of moeten wij
nu bij wet regelen dat bij overstap van leverancier en
verhuizing altijd de meterstanden opgenomen moeten
worden? De SP-fractie wil het laatste, vandaar dat ik op
dat punt het amendement 32374, nr. 9 heb ingediend.
Bij de behandeling van het oorspronkelijke wetsvoorstel is een amendement van de toenmalige leden
Jansen, Zijlstra en Duyvendak aangenomen, dat de
energiebedrijven verplicht om kleinverbruikers naast vrije
contractvormen ook energie aan te bieden op basis van
een standaardcontract dat is opgesteld in overleg met de
consumentenorganisaties. Zo’n standaardcontract kan de
transparantie van de markt voor niet-deskundigen – dat
zijn de meeste huishoudens – sterk verbeteren. Op dit
moment kun je immers op het verkeerde been gezet
worden door de kleine lettertjes van je contract,

Tweede Kamer

3 november 2010
TK 17

Elektriciteits- en gasmarkt

Verder vertrouwen wij erop dat de minister bereid zal zijn
ook bij de uitrol van slimme meters de stand op te
nemen en de Kamer daarover te informeren.
©

17-4

Jansen
waardoor goedkoop kan omslaan in duurkoop. Met een
standaardcontract kun je de aanbiedingen van verschillende partijen een-op-een vergelijken.
Door de vertraging van het wetsvoorstel is een
standaardcontract nog steeds niet operationeel. Ik krijg
vandaag graag de verzekering van de minister dat op de
dag dat de wet in het Staatsblad staat, ook een standaardcontract gereed is. Er is inmiddels bijna tweeënhalf
jaar verstreken sinds mijn amendement in deze Kamer is
aangenomen en al die tijd worden consumenten nog
steeds in het ootje genomen met creatieve en mistige
constructies. Dat moet nu eindelijk eens stoppen.
In onze schriftelijke inbreng hebben wij geïnformeerd
naar recente onderzoeken die de verwachting van de
regering kunnen onderbouwen, dat slimme meters als
zodanig, zonder additionele randapparatuur, een
substantiële energiebesparing opleveren. Behalve een
verwijzing naar een KEMA-rapport waarin slechts een
verwachte besparing werd aangetoond, las ik nog steeds
harde aanwijzingen voor een energiebesparend effect
van slimme meters. Vindt de minister dat zelf niet
merkwaardig? In Italië en Zweden zijn inmiddels al
jarenlang bijna alle gebruikers voorzien van slimme
meters. Ook al was energiebesparing daar niet het
primaire doel, dan mag je toch verwachten dat er
inmiddels harde gegevens beschikbaar zijn over de
effecten op het energieverbruik in die landen? Waarom
zijn die er nog steeds niet?
Een vergelijkbare vraag hebben wij gesteld over de
ontwikkeling van nieuwe diensten en producten, die
gebruikmaken van de slimme meter. De minister van
Economische Zaken had daarvan begin 2008, tweeënhalf
jaar geleden, al hoge verwachtingen in de memorie van
toelichting op het oorspronkelijke wetsvoorstel. Nu blijkt
echter dat er, ruim twee jaar na de Kamerbehandeling
van het oorspronkelijke wetsvoorstel, nog helemaal niets
nieuws te melden valt. Ook al zijn er op dit moment
270.000 slimme meters geplaatst, in de vier jaar van deze
ontwikkeling hadden er toch allang veelbelovende
ontwikkelingen en toepassingen moeten zijn? Ik vind dat
verontrustend, temeer omdat bottom-up inmiddels
producten worden ontwikkeld die losstaan van de
slimme meter, maar wel functies vervullen die de
minister aan de slimme meter toedicht. Een voorbeeld
daarvan is het ″Plugwise″-concept dat ik heb bekeken bij
een werkbezoek. De SP-fractie vindt het belangrijk dat
bottom-upinnovatie niet wordt gehinderd door de
top-downbenadering van het wetsvoorstel. Kan de
minister garanderen dat dit niet het geval is?
De minister gaat de bestaande regeling voor het
afsluiten van elektriciteit en gas van kleinverbruikers
aanpassen aan de toekomstige mogelijkheid om naast
afsluiting ook de levering te beperken; zeg maar
afknijpen. Krijgt de Kamer het ontwerp van deze regeling
vooraf te zien? Ik zou daar prijs op stellen.
De heer Leegte (VVD): Voorzitter. Voordat de heer
Jansen verdergaat met een volgend blokje, een vraag.
Hij zei aan het begin van zijn betoog dat hij een
verplichting ziet bij de overstap van energiemaatschappij,
omdat dan een nieuwe meter wordt geïnstalleerd. Ik
hoorde hem daarna zeggen dat hij vindt dat er een
botttom-up, dus vanuit de markt ontwikkelde, slimme
meter moet komen. Zit er spanning tussen beide ideeën,
of is het een en hetzelfde idee?

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

De heer Jansen (SP): Dat is een misverstand. Ik deelde
dit met collega Zijlstra; vandaar ook dat wij een
gezamenlijk amendement hebben ingediend. De
SP-fractie is voor een vrijwillige uitrol van de slimme
meter, omdat wij denken dat iedereen driedik in de rij zal
staan voor die meter als alle pretenties die daaromheen
hangen – hij zou energie besparen, allerlei innovatieve
toepassingen in het huis mogelijk maken – werden
waargemaakt. Hetzelfde speelt met mobieltjes: als die
functionaliteit bieden en betaalbaar zijn, wil iedereen die
gewoon hebben. Kortom, mensen op dit moment die
meter door de strot duwen, terwijl nog niet wordt
geleverd wat is beloofd, vinden wij een slechte zaak en
volgens mij u ook.
De heer Leegte (VVD): Dank u wel.
De heer Jansen (SP): Ik was aangeland bij het capaciteitstarief. Het oorspronkelijke wetsvoorstel regelt naast
de invoering van de slimme meter, ook de invoering van
het leveranciersmodel en het capaciteitstarief. Volgens de
minister zijn alle problemen met het capaciteitstarief
inmiddels opgelost. De SP-fractie denkt daar op twee
punten anders over. Naar onze mening is allereerst
behoefte aan een kleinere, dus goedkopere aansluitwaarde dan de instapwaarde van drie keer 25 ampère die
op dit moment de standaard is voor woningen. Bij de
inbreng heb ik de garagebox als voorbeeld genoemd. Is
de minister bereid om dit alsnog te regelen? Ik overweeg
een motie op dit punt.
Verder hebben wij sterke aanwijzingen dat de huidige
toedeling van de netwerkverliezen – de heer Leegte
noemde die ook al – aan de verschillende categorieën
gebruikers niet of onvoldoende is gebaseerd op het
principe ″de veroorzaker betaalt″. Daardoor zouden de
kleinverbruikers, zeg maar de gezinnen, opdraaien voor
minstens 80% van de netwerkkosten, die volgens de
minister in 2009 350 mln. bedroegen. In werkelijkheid
veroorzaken zij maar ongeveer 20% van die netwerkverliezen. De conclusie zou zijn dat huishoudens bijna 200
mln. te veel betalen en de elektriciteitsproducenten en
grootverbruikers een gelijk bedrag te weinig. Een
bijkomend effect is dat afnemers die investeren in
zelfopwekking, bijvoorbeeld een zonnepaneel op het dak
leggen, worden ontmoedigd door een te hoog capaciteitstarief. Is de minister bereid om de NMa een
onderzoek te laten instellen naar het realiteitsgehalte van
de huidige kostentoedeling, de Kamer hierover binnen
zes maanden te informeren en, als de uitkomsten hiertoe
aanleiding geven, de NMa te vragen om de TarievenCode
Elektriciteit hierop aan te passen? Ook op dit punt
overweeg ik een motie.
Ten slotte heb ik nog enkele vragen en opmerkingen
bij het wetsvoorstel op stuk nr. 32373. Bij de behandeling
van het oorspronkelijke wetsvoorstel is veel commotie
geweest over privacyaspecten. Voor de SP-fractie zijn de
securityaspecten veel belangrijker. Op afstand uitleesbare
en bestuurbare meters zijn, zeker als de communicatie
draadloos verloopt, kwetsbaar voor hackers. Ook de
dataverwerking is voor klanten een black box, waarbij ze
maar moeten hopen dat alles netjes wordt verwerkt. De
minister meldt dat de netbeheerders een eerste versie
van richtlijnen voor privacy en security hebben gepubliceerd. Zijn die richtlijnen bindend?
En hoe staat het met de informatiecode die de NMa
zal opstellen om een eenduidige en controleerbare

3 november 2010
TK 17

17-5

Jansen
informatieverwerking zeker te stellen? Ik neem aan dat
deze code toch ruimschoots vóór de inwerkingtreding
van de wet zal zijn gepubliceerd, zodat de netbeheerders
die op de dag van de inwerkingtreding volledig hebben
geïmplementeerd? Maar stel dat ondanks al die
waarborgen toch iets misgaat en ik bijvoorbeeld ineens
een rekening ontvang voor 10.000 kuub gasverbruik,
terwijl ik in het voorgaande jaar maar 1500 kuub had
verbruikt; op wie valt bij een geschil dan de bewijslast?
Als de netbeheerder op papier voldoet aan de informatiecode, zal de rechter er dan automatisch van uitgaan dat
de rekening dan klopt, of zal die nader moeten worden
onderbouwd? Hoe voorkomen wij dat de klant de dupe
wordt van dit soort kafkascenario’s? Om deze reden heb
ik op 32374, nr. 8 een amendement ingediend, een
amendement dat de bewijslast legt bij de netbeheerder
of eventueel bij de leverancier. Ik zeg ″of bij de leverancier″, want het is mij niet helemaal duidelijk. Op dit
moment is de wegbeheerder verantwoordelijk voor de
meteropname. Dat verschuift door het wetsvoorstel,
maar volgens mij is het nog een punt van discussie waar
je die verantwoordelijkheid zou moeten neerleggen. Ik
hoor wel wat de minister de optimale oplossing vindt. De
essentie is dus dat niet de klant, maar de leverancier of
de netbeheerder verantwoordelijk is en moet aantonen
dat een te hoge rekening klopt.
Naar de mening van de SP-fractie is er nog iets niet in
de haak met het wetsvoorstel. De eisen op het gebied
van privacy en security zijn voor slimme warmte- en
koudemeters minder stringent dan voor slimme gas- en
elektriciteitsmeters. De minister zegt dat de slimme
warmte- en koudemeters niet verplicht worden uitgerold,
maar dat is zeer betrekkelijk. Bij nieuwe aansluitingen en
renovatie komen ze er wel standaard in. Als ik straks in
een Vinex-wijk mijn woning met stadsverwarming betrek,
zit er gewoon een slimme warmtemeter in, maar dan
zonder alle waarborgen die wij met veel moeite
ingebouwd hebben in het wetsvoorstel voor gas- en
elektriciteitsmeters. Dat deugt letterlijk voor geen meter!
Om deze reden heb ik ook op dit punt een amendement
ingediend en wel op 32373, nr. 8.
Voorzitter. Afrondend. De SP-fractie ziet de potentie
van de slimme meter. Wij denken dat die voor de
energieverbruikers heel veel meerwaarde zou kunnen
hebben, maar dan moet er wel geleverd worden.
Voorlopig is de slimme meter nog steeds alleen maar
slim voor de leverancier en de netbeheerder en dat is
veel te mager. Mooi dus dat de verplichte uitrol is
omgezet in een vrijwillige uitrol, maar wij denken dat er
nog enkele puntjes op de I moeten worden gezet om het
wetsvoorstel echt 100% oké te maken.
De voorzitter: Het woord is aan de heer Van Bemmel,
die zijn maidenspeech zal houden.
©
De heer Van Bemmel (PVV): Voorzitter. Een maidenspeech is altijd iets bijzonders. De betekenis van maiden
is maagd. En, voorzitter, of dit op mij nog van toepassing
is, laat ik vandaag in het midden. Ik ga hierover geen
referenties geven.
Voorzitter. Wat zijn wij blij dat in het langzaam maar
zekere beïnvloedingsproces, dat plaatsvindt in onze
besluitvorming en wetgeving vanuit Europa, er zo nu en
dan nog een vezeltje common sense is in Nederland. Zo

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

begon dit allemaal met het wetsvoorstel implementatie
EG-richtlijnen energie-efficiëntie. Het gaat allemaal om
de op afstand uitleesbare energiemeter. En Nederland,
weerloos en volgzaam als altijd, wilde aanvankelijk weer
het braafste EU-jongetje zijn en had genoemd wetsvoorstel al helemaal in de steigers staan. Bijna zat er een
meewerkverplichting aan deze nieuwe meter op straffe
van een sanctie. Met andere woorden: Beste mijnheer,
laten plaatsen deze meter anders krijgt u een fikse boete!
Wat nou zelf beslissen? Wij zitten in Europa: onze vrije
keuze is verkwanseld aan Brussel!
Gelukkig heeft druk vanuit diverse landen geleid tot de
Europese intrekking van deze richtlijn, waarvoor er een
andere is gekomen die ogenschijnlijk rekening hield met
de keuzevrijheid van afnemers. Maar met deze wetswijziging waren wij nog niet klaar. Een oplettende lezer bij de
Raad van State had nog een gevaarlijke Europese
toevoeging kunnen neutraliseren. In de derde Europese
regel werd namelijk bepaald dat in 2020 80% van de
Europese consumenten voorzien moet zijn – let op het
woordje ″moet″ – van een slimme meter. Het is goed dat
er inmiddels een grote Europakritische partij is als de
PVV om de besluitvorming beter te kunnen sturen.
Ik heb mij in een vorig debat al kritisch uitgelaten over
sommige partijen als het gaat om te grote volgzaamheid
als het stempel ″Europa″ er eenmaal op staat. Gisteren
nog werd tijdens een ander debat duidelijk dat koning
EU partijen moeiteloos hun vroegere standpunten laat
verliezen, lees referendum, of in de uitverkoop laat
zetten. 66 gesneuvelde kroonjuwelen met de D van ″De
capitulatie″ voor Europa zullen wij maar denken!
Maar het wordt nog mooier. Europa dat met zijn
richtlijnen de rechten van de Europese consument met
voeten wilde treden, heeft nu een infractieprocedure
tegen Nederland gestart. De wereld op zijn kop! Kortom,
wij kunnen voor het Hof van Justitie worden gesleept en
dat alleen omdat wij als Nederland zorgvuldigheid in
wetgeving nastreven. Het moet toch niet gekker worden.
Ik verzoek de minister om te bewerkstelligen dat de
Europese Commissie hiervan afziet. Ik vraag de minister
verder om waarborgen voor de privacy en security van
de consument.
Voorzitter. Eind goed, al goed. De uiteindelijke
wetswijziging van de Elektriciteits- en Gaswet 1998 geeft
de PVV-fractie voldoende zekerheid dat zowel de privacy
als de keuzevrijheid van de afnemers gewaarborgd is.
Het was een waar achtbaantraject met enkele zeer
gevaarlijke EU-bochten, maar we staan weer op de
grond. Dit is het ultieme bewijs dat wij ons niet moeten
laten opjagen door de Europese Commissie. Iedereen die
de slimme meter graag wil hebben, is daar natuurlijk vrij
in, maar wij gaan niemand dwingen. Meer vrijheid in
Nederland en Europa zo veel mogelijk kortwieken tot
alleen economische samenwerking is ons ultieme doel.
Zo, voorzitter, dat was het wat mijn maagdelijkheid
betreft. In tegenstelling tot wat mijn moeder zei bij de
eerste keer – is de behandeling afgelopen? – is het mij
goed bevallen en smaakt het alleen maar naar meer.
De voorzitter: Ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech en ik geef uiteraard uw collega’s de gelegenheid
om dat ook te doen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

3 november 2010
TK 17

17-6

©
De heer Samsom (PvdA): Voorzitter. Allereerst feliciteer
ik de heer Van Bemmel en de heer Leegte met hun
ontmaagding in deze Kamer. Wij behandelen het
wetsvoorstel over de slimme meter. There we go again,
zou Reagan hebben gezegd. Na vannacht is dat toch wel
een aardige verwijzing. Wij gaan inderdaad in de
herhaling. Het wetsvoorstel om de slimme meter in te
voeren. Een wet om het IQ van het Nederlandse
energiesysteem te verhogen van een krappe 60 naar 120
straks, als het aan ons ligt. Een wet om ons energiesysteem klaar te maken voor de 21e eeuw, die overigens al
tien jaar geleden van start is gegaan.
Wie dit debat volgt, zou de indruk kunnen krijgen dat
het vooral gaat om technische voorschriften, security
checks, geschillencommissies en leverancierswitches. Die
spelen ook allemaal een rol in dit wetsvoorstel.
Uiteindelijk gaat het echter over iets groters, over onze
dromen, zo zeg ik tegen de heer Leegte. Over de
overgang van de huidige energievoorziening – dom en
vies – naar de energievoorziening van de toekomst:
schoon en slim. Laat ik om dat te illustreren eens een
beeld schetsen, mijn droom zo u wilt, van een willekeurige wijk in Nederland in 2025, maandagmorgen om
10.00 uur. In het oude gedeelte van die wijk snorren de
microwarmtekrachtketels om het warme water aan te
vullen dat die ochtend bij het douchen is verbruikt. De
daarbij geproduceerde elektriciteit – de mensen zijn niet
thuis – wordt niet gebruikt maar terug geleverd aan het
net tegen het gunstige dagtarief, afgerekend door de
slimme meter, dat op dat moment geldt en dat bewoners
direct op hun rekening kunnen bijschrijven. Her en der in
de wijk staan geparkeerde elektrische auto’s op te laden.
De eigenaren hebben hun meters zo ingesteld dat die
auto’s beginnen te laden op het moment dat de
zonnepanelen, die inmiddels in de helft van de wijk op
alle daken staan, stroom gaan leveren. Op dat moment is
dat voordelig voor de netbalans. Dat beloont de
netbeheerder dan ook met een voordelig tarief, allemaal
afgerekend via de slimme meter.
De heer Jansen (SP): Ik ben het heel erg met de heer
Samsom eens dat de slimme meter potentie heeft. Ik
denk dat bijna iedereen in deze zaal die mening is
toegedaan. Het gaat echter om potentie. Is de heer
Samsom het met mij eens dat dit geen reden is om ons
verstand op nul te zetten en alles voor zoete koek te
slikken wat de energiebedrijven ons voorschotelen? Dat
is toch de reden dat de Kamer twee jaar geleden haar
tanden heeft laten zien? Ik vind het daarom jammer dat
de vorige minister er zo lang over heeft gedaan om de
voorwaarden te verbeteren. Is de heer Samsom dat met
de SP-fractie eens?

er toentertijd ook geen voorstander van dat dit wetsvoorstel tweeënhalf jaar de achtbaan in ging en nu pas weer
naar buiten komt. Dat is tweeënhalf jaar verloren tijd.
De heer Jansen (SP): Ik ga even mee in de droom van
de heer Samsom. Maakt hij zich net zoals ik zorgen over
het feit dat in landen waarin de slimme meter al een tijd
is uitgerold, die droom zo langzaam wordt waargemaakt?
Ik zie namelijk veel te weinig van al die innovaties die wij
graag zouden zien. Waaraan ligt dat? Is dat het gevolg
van de top-downbenadering, zoals ik heb gesuggereerd,
of spelen andere factoren hierbij een rol?
De heer Samsom (PvdA): Het voordeel van onze
vertraging is dat het buitenland ons inzicht biedt in wat
er kan gebeuren. Er zijn trouwens zowel topdownbenaderingen als bottom-upbenaderingen als
combinaties daarvan zichtbaar. In alle gevallen gaat het
helemaal niet zo langzaam. Natuurlijk heeft techniek tijd
nodig om zich te ontwikkelen; dat weet ik als ingenieur
maar al te goed. Uiteindelijk zie je in iets verdere
buitenlanden zoals Taiwan en Californië in de Verenigde
Staten enorme sprongen in de techniek, met de
bijbehorende voordelen. Het is nog niet de droom die ik
schets – 2025 heeft zelfs Californië nog niet bereikt –
maar wel de mogelijkheden die daarbij horen. Ik wil nog
een deel van die droom afmaken; daarna mag iedereen
interrumperen totdat hij een ons weegt.
De voorzitter: Daar ga ik over.
De heer Samsom (PvdA): Daar gaat u over, voorzitter.
De voorzitter: Ik kan mij voorstellen dat u uw zin even
wilt afmaken. Wil de heer Leegte, die als eerste bij de
interruptiemicrofoon stond, op een vorig punt interrumperen? Dat is het geval.
De heer Leegte (VVD): Het valt mij op dat hoe verder het
doel uit beeld raakt, hoe groter de inspanningen worden.
In de vorige termijn heeft de heer Samsom ook een
beeld van 2025 geschetst. Wij zijn twee jaar verder en
inmiddels is er niets gebeurd. In Zweden zijn de meters
na twee jaar achterhaald geworden, omdat de applicaties
er niet meer aan voldeden. Moeten wij het niet een
beetje overlaten aan de markt om te komen tot goede
meters? De ontwikkeling is goed, maar je moet het niet
overdrijven.

De heer Samsom (PvdA): Ja, dat ben ik met haar eens.
Ik zal dat ook uitleggen. Ik zeg de heer Leegte echter na
dat het wel begint met onze dromen. Daarna komt het
echte, noeste Kamerhandwerk om het ook waar te
maken. Ik schetste mijn droom niet voor niets. Ik kan mij
namelijk niet aan de indruk onttrekken dat de discussie
over de slimme meter inmiddels vooral gaat over
administratieve lasten of administratieve opbrengsten en
privacyschending of privacybewaking, terwijl er iets
achter zit. Er zit een doel achter. Ik ben het geheel met de
heer Jansen eens dat het doodzonde is. Mijn fractie was

De heer Samsom (PvdA): Het grote probleem is dat de
markt ook tweeënhalf jaar in de wachtstand heeft
gestaan in afwachting van bijvoorbeeld de voorwaarden
die aan de meter worden gesteld. Dat is overigens niet
alleen een Nederlands probleem. Europa speelt daarin
wel degelijk een rol, want je wilt als markt een iets groter
gebied dan de 7 miljoen Nederlandse huishoudens en je
wacht dus ook op Europese regelgeving. Wat dat betreft
is het niet allemaal verloren tijd, maar wel voor een deel.
Dat is ook precies mijn ergernis. Ik schetste dit beeld
tweeënhalf jaar geleden inderdaad ook. Het enige
verschil met toen is dat wij tweeënhalf jaar verder zijn.
Voor de rest is er niets gebeurd. Dat wijt ik in ieder geval
niet aan mijn inzet en aan die van mijn fractie van
tweeënhalf jaar geleden, want wij stemden voor het
wetsvoorstel, ook zoals het er toen lag. Dat deden wij
met recht en rede, zoals ik nog zal toelichten.

Tweede Kamer

3 november 2010
TK 17

Elektriciteits- en gasmarkt

17-7

Samsom
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik ben het ermee eens
dat de tweeënhalf jaar vertraging ook tweeënhalf jaar
onzekerheid voor ondernemers betekent, wat mijns
inziens een rem is op de ontwikkeling van de slimme
diensten die de heer Samsom zo mooi schetst in zijn
droom. Als hij daartoe genegen is, krijg ik graag nog een
kleine toelichting op die droom. De heer Samsom sprak
van een elektriciteitsleverancier die door de dag heen zijn
kosten laat variëren. Ziet hij in het wat verdere buitenland waaraan hij refereert, ook dat de leveranciers
inderdaad op bepaalde momenten in de dag een lager
stroomtarief hanteren? Of hanteren zij, ondanks dat de
prijs voor stroom voor hen lager is, toch hetzelfde tarief
ten opzichte van de consument? Levert het voor de
consument gedurende de dag inderdaad werkelijk een
wisselend stroomtarief op waarvan hij kan gebruikmaken?
De heer Samsom (PvdA): Dat gaat ongetwijfeld
gebeuren. In mijn huis hangen twee heel oude meters.
Ooit is er een dag- en nachttarief ingesteld. Ik ben te lui
om het te veranderen, maar om 8 uur ’s avonds gaat er
bij mij met een enorme klik een heel oude schakelaar
om, gemaakt in 1884. Vanaf dat moment betaal ik het
nachttarief. Dat is echt iets van de vorige eeuw, of zelfs
van de voorvorige eeuw. Wij gaan straks toe naar
tarieven die over de dag variëren en die consumenten
voordelen bieden. Je hoeft er geen gebruik van te
maken, maar het kan wel. Het gebeurt nu al op iets
grotere schaal in het Westland, waar de ondernemers op
de beurs heel goed op de elektriciteitsprijs letten. Op het
moment dat die zo hoog is dat zij hun stroom beter
kunnen verkopen dan deze voor de tomaten te gebruiken, doen zij dat. Ik verwacht niet dat 7 miljoen
huishoudens zullen veranderen in 7 miljoen stroomdealers, maar ik verwacht wel degelijk dat er winst te
behalen valt, omdat het net vraag en aanbod veel beter
op elkaar kan afstemmen. Dat is de essentie van de
slimme meter.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik ben het helemaal
met u eens dat dit de essentie is en dat het heel goed
zou zijn als dit gebeurde. U zei dat het al een klein beetje
gebeurt in het Westland. Mijn vraag is, of de installatie
van de slimme meter bij de consumenten in de landen
waarvan u zegt dat men er al verder mee is, ook dat
beeld laat zien.
De heer Samsom (PvdA): Nee, nog niet, want daarvoor
is meer technologie nodig. Het moet wel in de slimme
meter passen. Die bouwen wij niet voor 2020, maar in de
jaren daarna.
Ik was nog niet helemaal klaar met het schetsen van
mijn beeld van de wijk in 2020. Er is in die wijk ook nog
een nieuw gedeelte. Daar hebben wij helemaal geen
verwarmingsketels. De huizen daar zijn zo goed
geïsoleerd dat je met een beetje koude- en warmtenet de
resterende warmte kunt leveren. De koude- en warmtelevering zijn overigens wel slim op elkaar afgestamd door,
u raadt het al, een slimme meter. De elektriciteit in die
wijk komt niet alleen van zonnepanelen, maar ook –
vooral de VVD-fractie moet nu even opletten – van
geparkeerde auto’s. Een elektrische auto met een 50
kW-motor is genoeg om een hele straat van stroom te
voorzien. Een auto die vol is, kan op het gewenste

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

moment dus als stroomleverancier optreden. Een
stilstaande auto staat dan dus gewoon geld te verdienen.
Op nummer 14 van de wijk, in de Azaleastraat, staat
een koelkast aan de straat, want de slimme meter van de
familie Van Bemmel toonde aan dat het stroomverbruik
ineens steeg en gaf daarbij een alarm af. Even zoeken
bracht aan het licht dat een lekkende compressor in de
koelkast de oorzaak was. Die werd dus vervangen door
een veel zuiniger exemplaar; € 150 per jaar is makkelijk
verdiend. Hetzelfde gold overigens voor het verkalkte
verwarmingselement in de keukenboiler van de familie
Jansen. Dat zou nooit zijn ontdekt als de draadloze
display van de slimme meter, die bij de familie Jansen
gewoon op de salontafel staat, niet had aangetoond dat
het elektriciteitsverbruik van de keuken langzaam maar
zeker bleef stijgen. Een verkalkt element was de oorzaak.
Het werd vervangen en de familie Jansen gaat schoon,
en beter voor de portemonnee, weer verder het leven
door.
De heer Jansen (SP): Ik moet de heer Samsom
teleurstellen, want ik heb geen keukenboiler. Ik heb een
vraag over het voorbeeld van de koelkast van de heer
Van Bemmel. Ik heb in mijn bijdrage een voorbeeld
gegeven van een product dat er nu al is – het is geen
belofte, maar het is er al – en dat precies doet wat de
heer Samsom toedicht aan de slimme meter. Zit op dit
moment de top-downbenadering de bottomupbenadering niet in de weg? Kortom, hebben de
fabrikanten straks geen last van het feit dat wij weten
wat goed voor iedereen is? Kunnen wij de zaken goed op
elkaar afstemmen, zodat zij elkaar kunnen gaan
versterken?
De heer Samsom (PvdA): Dat laatste moet uiteraard
gebeuren. De slimme meter is zo slim als de apparaten
die je eraan plakt. Voor de rest is het niets anders dan
een computertje met poorten en ingangen. Ook de door
u genoemde smart plug, die ik ook heb gezien, kan
daarbij worden aangesloten. De smart plug alleen is
eigenlijk nauwelijks een rendabele investering voor
mensen. Daarom wordt die erg weinig toegepast. De
winst die wij moeten bereiken zit in het systeem als
geheel, daarbij geholpen door het energiebedrijf dat dit
systeem aan mensen aanbiedt en er diensten bij levert,
zodat het alarm ook inderdaad afgaat en zodat men kan
zien dat de koelkast kapot is. Uiteindelijk is het een
complex samenspel van markt en overheid. Daarin
moeten wij nog wel het een en ander bereiken.
Ik heb nog een laatste element voor de wijk. Er is nog
iets mooiers aan de hand als het gaat waaien. Aan de
rand van de wijk staan namelijk vijf knoeperts van
windmolens, elk 5 mW groot, met van die enorme
wieken waarvan de VVD en de PVV altijd zeggen dat ze
zo verschrikkelijk lelijk zijn. In deze wijk was er geen
wanklank te horen. Weet u waarom? Dat komt door de
regeling dat, op het moment dat het waait, de elektriciteitsprijs in de directe omgeving daalt. Het is gewoon
een kwestie van simpelweg de slimme meter afstellen op
meteorologische gegevens. De bewoners van de wijk
weten dat, op het moment dat de molens draaien, hun
stroom goedkoper is. Goed voor het draagvlak, goed
voor het milieu. Zo worden de wasmachines en auto’s
weer bijgeladen met windenergie.
Afijn, dit toekomstbeeld schetste ik ook bij de eerste
poging tot dit wetsvoorstel tweeënhalf jaar geleden. Deze

3 november 2010
TK 17

17-8

Samsom
toekomst staat mij nog steeds onverkort voor ogen. Ik
leg mij grommend neer bij het feit dat wij die toekomst
inmiddels al tweeënhalf jaar hebben uitgesteld door
tegenstand. In wat je eigenlijk de kongsi van de
paradoxen zou kunnen noemen, wilde de SP-fractie geen
collectieve aanpak, maar de marktwerking inzetten om de
meter te verspreiden, zag de fractie van GroenLinks de
aantoonbare milieuwinst van de slimme meter niet zitten
en verwierp de PVV-fractie nota bene een ideaal
instrument om fraude en diefstal van stroom tegen te
gaan. Maar goed, we zijn tweeënhalf jaar verder en nu
ligt er een nieuw voorstel, met als belangrijkste wijziging
een verbeterde privacyborging – dat is altijd goed – en
een niet-verplichte uitrol. De privacyborging onderschrijven wij van harte. Met de tweede wijziging houdt mijn
fractie moeite, want de essentie van de meter is de
mogelijkheid om decentrale vraag en aanbod te koppelen
en onderling af te rekenen. Ik schetste het net al
uitgebreid. Dat is een conditio sine qua non voor een
duurzame energievoorziening waarin zonnepanelen,
microwarmtekrachtkoppeling en elektrische auto’s aan
elkaar gekoppeld moeten worden.
Slimme meters zijn dus binnen enkele decennia
onderdeel van ons elektriciteitsnet, zoals de draad zelf in
feite. Net als bij de draad zelf is het geen individuele
keuze, maar een collectieve keuze van ons allemaal. Die
overweging plaatst overigens ook het betoog van
juristen over privacy in een iets ander daglicht. Ongelofelijk belangrijk. Je kunt er niet alert genoeg op zijn, maar
het is niet alleen doorslaggevend. Er staan ook andere
belangen tegenover. Wie de slimme meter dus wil
behandelen als een optioneel dingetje ter verhoging van
consumentengerief of besparing zit er deels naast. Het is
een dingetje voor consumentengerief en besparing, maar
het is ook een essentieel onderdeel van het elektriciteitsnet van de toekomst.
Toen de elektriciteitsnetten werden aangelegd, was er
hier in de Kamer geen discussie over de vraag of je een
aansluiting mocht weigeren. Ik herinner mij dat alleen de
SGP-fractie ooit een discussie startte over de vraag of je
als huishouden de aanleg van een waterleiding mocht
weigeren, maar daar zullen diep gevoelde motieven aan
ten grondslag gelegen hebben.
Wij leggen ons neer bij de meerderheid van de Kamer
en overigens inderdaad de meerderheid in de senaat, die
uiteindelijk het wetsvoorstel blokkeerde: de meter wordt
niet verplicht uitgerold. Laten we van die nood dan maar
een deugd maken, zeg ik tegen de minister. Om toch een
massale uitrol te krijgen – en die is dus nodig, schetste ik
net – zullen netbeheerders meer moeten doen. Wat zijn
ze van plan, vraag ik de minister. Ik mag toch hopen dat
het geen kale, voor de consument zinloze meter wordt.
Het laatste wat ik wil, is de installatie, diep achter in de
meterkast, van lompe, ingewikkelde stukjes techniek
waar mensen niets van begrijpen en die ze dus ook niet
gaan gebruiken. Ik zou willen dat de netbeheerders
meteen bij de installatie beginnen met de uitbreiding:
een display voor in de woonkamer, een sturingsinstrumentarium om lichten en apparaten aan en uit te doen
naar behoefte, de mogelijkheid om stroom terug te
leveren aan het net.
De vraag is: gaan netbeheerders dat doen? Mogen
netbeheerders dat allemaal wel doen? Ik hoor vaak van
dezelfde bedrijven dat ze geen enkele activiteit op dit
terrein mogen ontplooien, omdat de wet het verhindert.
Wie het dan ook doet, ik zou het betreuren als het niet

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

gebeurde en ik heb ook een amendement klaarliggen om
dit type activiteiten, nauw verbonden met de meter, wel
mogelijk te maken voor de netbeheerder. Als niemand in
het gat springt, zullen zij het moeten doen.
De voorzitter: Eerst wil de heer Van Bemmel u een
vraag stellen.
De heer Van Bemmel (PVV): De heer Samsom zegt dat
hij schoorvoetend akkoord gaat met de niet-verplichte
uitrol. Gezien alle voordelen die hij schetste voor
consumenten, zouden consumenten toch in de rij staan
en is een verplichting toch helemaal niet nodig? Het ziet
er allemaal zo fantastisch uit in de wereld van de heer
Samsom en in zijn wijk. Ik heb nog een tweede vraag en
ga even terug naar de windmolens. De heer Samsom
schetste een kleinschalig windmolenpark in een wijk. Pas
was hij bij een rondetafelgesprek aanwezig en daar
kwamen veel geluiden dat grootschalige inpassing
technisch niet kan of grote problemen geeft. Dat kan dan
niet. Dus gaat hij uit van een paar molens in een wijk die
specifiek alleen voor de huizen in die wijk leveren, neem
ik aan?
De heer Samsom (PvdA): De eerste vraag heb ik feitelijk
al een beetje beantwoord. Ik ga overigens niet schoorvoetend akkoord, ik ga mopperend akkoord. Laat we het
zo maar ongeveer stellen. Hoe dan ook, ik ga wel
akkoord en dat is uiteindelijk belangrijk in dit huis. Ik ben
zo voor die collectiviteit in dezen, omdat er ook een
collectief belang achter zit. Ja, u hebt gelijk, er is een
individueel belang dat je zou kunnen ″uitnutten″. Zoals ik
al zei, vond in de kongsi van de paradoxen de SP dat zo
aantrekkelijk dat ze dacht dat de markt het wel alleen
kon. Sociaaldemocraten weten echter dat markt en
overheid met elkaar met een ingewikkelde tango bezig
zijn. Juist bij dit wetsvoorstel is de verhouding daartussen belangrijk. Ik had daar dus graag een collectieve
uitrol bij gehad. Die hebben we nu niet meer, dus moet
de nadruk meer komen te liggen op de markt en op de
consumentenaanbiedingen. Dit is precies in overeenstemming met de wensen van de SP. Bovendien krijgt de
meerderheid haar zin in dit huis. Daarom versterk ik nu
dat deel maar, uit nood geboren.
In de hoorzitting werd ook gezegd dat een grootschalig windmolenpark wel degelijk zeer goed en met vele
megawatten in te passen is. Als er in een wijk 800 huizen
staan, staan er overdag ongeveer 800 auto’s voor de
deur. Zelfs als mensen elke dag met de auto naar hun
werk gaan, staan er nog steeds heel veel auto’s in zo’n
wijk. Weet u hoeveel elektriciteit er in die auto’s
opgeslagen kan worden? Ik heb het niet over de dag van
vandaag, maar over 2025, wanneer wij onze persoonlijke
mobiliteit op elektriciteit en niet meer op diesel of
benzine plegen. Dan kan zo’n windmolenpark gemakkelijk en tegen een goed tarief voor de autobezitter haar
stroom aan die auto’s kwijt.
De heer Van Bemmel (PVV): Ik krijg niet echt antwoord
op de keuzevrijheid van de consument. Mijn eerste
opmerking was dat je er gerust op kan zijn dat alle
mensen deze fantastische meter graag willen en ervoor
in de rij zullen staan, omdat die je waarschuwt als je te
veel verbruikt en als je apparatuur kapot is. Er kleven zo
veel voordelen aan; het kan eigenlijk niet beter, toch?

3 november 2010
TK 17

17-9

Samsom
De heer Samsom (PvdA): Nee, dat klopt. Die redenering
ging alleen niet op bij de uitrol van het elektriciteitsnet
zelf. Dan had u zich hier aan de interruptiemicrofoon
hardop afgevraagd: ja, maar wie wil dat elektriciteitsnet
nu niet? Het is mogelijk dat een aantal mensen het niet
wil, maar dat is, zoals mevrouw Van Veldhoven al zei,
een cruciaal probleem als het om die meter gaat. Het
systeem valt daardoor namelijk uit elkaar. Het net werkt
alleen maar als iedereen eraan meedoet.
Ik ontken niet dat er voordelen zijn, waardoor hopelijk
een groot aantal mensen er vanzelf voor zal kiezen – van
hen moeten we het hebben op dit moment – maar de
meter is geen consumentending, althans niet alleen; het
is een integraal onderdeel van ons elektriciteitsnet.
Niemand, zelfs de PVV, twijfelt eraan dat dat een
collectief goed is.
De heer Jansen (SP): De eerste keer dat de heer
Samsom het standpunt van mijn fractie verdraaide, dacht
ik: laat maar lopen. De tweede keer begon het me echter
de keel uit te hangen. De SP-fractie heeft destijds gezegd
dat zij niet wilde dat de meter verplicht werd uitgerold,
omdat dat ding simpelweg niet levert wat wordt beloofd
of gesuggereerd. De heer Samsom moet het verslag van
het oorspronkelijke debat er maar op nalezen. De
collectieve waarden, dus al die zaken die in ons beider
ogen potentieel aanwezig zijn, zijn er nog niet. Op dit
moment kleven er alleen specifieke voordelen voor de
netbeheerders en de leveranciers aan. Daarom wordt
iedereen die meter door de strot geduwd. Ik heb toen al
gezegd dat zodra de collectieve voordelen er wel zijn, de
meter verplicht mag worden uitgerold, ook als 10% van
de mensen die dan nog steeds niet wil. Die collectieve
voordelen zijn er alleen niet. De heer Samsom weet dat
net zo goed als ik. Ik vind het daarom buitengewoon
kwalijk dat de PvdA-fractie op dit punt haar verstand op
nul zet en al die praktische bezwaren die er zijn, van tafel
veegt.
De heer Samsom (PvdA): Als u die redenering vorige
keer consequent en samen met de PvdA-fractie had
doorgevoerd, had u ook samen met de PvdA-fractie
gestreden voor een opwaardering van die meter. Sterker
nog, dat hebben we gedaan, met succes. U waardeert
dat succes kennelijk niet voldoende. We hebben vorige
keer vastgelegd – daar was deze Kamer instrumenteel in
– dat we een pilot zouden houden alvorens de voorwaarden, de eigenschappen van de meter als Kamer vast te
leggen, zodat al die mooie wensen die ik in mijn
inleiding schetste, daadwerkelijk waargemaakt konden
worden. Dan bereikten we dus het punt waarop de
fractie van de SP zit te wachten en die van de PvdA ook:
dat we die meter collectief durven en kunnen uitrollen.
Maar goed, ik snap dat het vertrouwen in de ontwikkelingen van de heer Jansen kleiner is dan het vertrouwen
van mijn fractie. Dat is een verschil van inzicht. Volgens
mij begrijpen we elkaar goed en zijn de verschillen ook
niet zo groot, maar uiteindelijk is het resultaat dat we nu
beginnen met een niet-verplichte uitrol.
De niet-verplichte uitrol heeft ook consequenties voor
de aanpak van fraude en criminaliteit. Een verplichte
uitrol stelt energiebedrijven in staat om stroomdiefstal –
dit mag gewoon niet in dit land; dit heeft niets met
privacy te maken – haarfijn te lokaliseren. Een energiebedrijf kan er meteen aangifte van doen en daarmee een
hele keten van ontwikkelingen in werking stellen, niet in

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

de laatste plaats bij bijvoorbeeld wietplantages. Een
verplichte uitrol is daarbij behulpzaam. Nu is het
mogelijk om deze meter te weigeren of die als je hem al
hebt administratief te laten uitschakelen. Ik denk dat ik
wel weet wie dat ongeveer gaan doen en wie daarom
gaan vragen. Dus de maatschappelijke meerwaarde,
namelijk de aanpak van diefstal, fraude en criminaliteit,
neemt gewoon af op het moment dat je de meter niet
verplicht maakt. Dat is jammer. Dat zouden wij ook, net
als bij die uitrol, moeten compenseren. Hoe denkt de
minister dat te kunnen doen? Zouden er aanvullende
maatregelen kunnen worden genomen of is het
technisch mogelijk dat, als de dichtheid van de meters
maar groot genoeg is rondom het punt waar een
wietplantage zit, je er alsnog achter kunt komen en dat je
alsnog kunt weigeren?
Op dit moment moet Nuon gebeld worden door
iemand die geen stroom meer heeft om te weten dat de
stroom is uitgevallen. Zo slim is ons net op dit moment
of beter gezegd, zo dom. Als een hele wijk geen stroom
meer heeft, weet Nuon van niks, totdat iemand belt dat
hij geen stroom meer heeft. Dat moet natuurlijk echt
veranderen. Sterker, wij moeten daarin veel meer inzicht
kunnen krijgen. Dus niet alleen om aanbod en vraag op
elkaar af te stemmen – goed voor het milieu – maar ook
om diefstal en criminaliteit aan te pakken.
De wetgeving heeft dus nu vertraging opgelopen,
maar andere ontwikkelingen rondom de slimme meter
zijn, hoewel veel langzamer, wel doorgegaan. Ik ga er nu
dus ook van uit dat de minister meer dan zijn voorganger toen – dan haak ik ook in op de interruptie van de
heer Jansen – kan zeggen over de precieze functionaliteit
die die slimme meter nu echt gaat bieden. Maakt die
slimme meter echt het door mij aan het begin van mijn
betoog geschetste toekomstbeeld waar? Maakt zij dat
mogelijk, of blijft die steken op een IQ van 100? Wij
willen geen middelmaat. Wij willen een slim netwerk. Het
woord zegt het al. Dat moet dan ook echt slim zijn en
flexibel, zodat het ontwikkelingen aankan die zelfs ik op
dit moment niet kan bedenken. Wij hebben als Kamer
inspraak bedongen in het pakket van eisen bij de slimme
meter. In een AMvB zou dat dan moeten worden
vastgelegd. Wanneer is die af? Dat had misschien wel bij
dit wetsvoorstel gekund, maar omdat het om een novelle
gaat, wacht de minister misschien maar even.
Ik wil eigenlijk niet te lang wachten. Welke nieuwe
planning staat de minister nu voor ogen bij de uitrol? Die
hadden wij tweeënhalf jaar geleden vastgesteld maar die
kan de prullenbak in. Wij moeten een nieuwe planning
hebben. Welke gevolgen heeft de vertraging daarbij dan
precies? Kunnen wij nog enige tijd goedmaken? Kan de
minister ons een nieuwe planning doen toekomen, zodat
wij weten waar wij hem op kunnen afrekenen?
In dit wetsvoorstel zat nog een andere, kleine
verbetering, door mijzelf en oud-collega Hessels
ingebracht. Dan gaat het om een verhoging van de
salderingsgrens voor terug leveren van stroom door
zonnepanelen van 3000 kWh naar 5000, zodat je ook met
een lekker vol dak helemaal kon profiteren van die
terugleverregeling. Dat is goed voor zonnepaneelbezitters. Als ik toen had geweten dat dit wetsvoorstel de
berm in zou worden gereden door de senaat had ik het
natuurlijk ergens in een andere wetswijziging verstopt.
Maar uiteindelijk gebeurt het nu en wordt deze verbetering wet, althans, dat hoop ik toch echt.

3 november 2010
TK 17

17-10

Samsom
Ik moedig de minister aan om dit wetsvoorstel nu in
sneltreinvaart af te ronden en daarna vooral de
uitvoering goed ter hand te nemen. Dit is een enorme
klus. Wij hebben in Nederland nogal wat beroerde
ervaringen bij de uitrol van complexe, nieuwe technologische systemen. Ik noem alleen maar de OV-chipkaart.
Dit zal veel vergen van de stuurmanskunsten van de
nieuwe minister. Maar ik zeg daarbij: mislukken is geen
optie. Over 25 jaar zal onze generatie worden afgerekend
op één grote vraag. Zijn wij erin geslaagd om een
duurzame energievoorziening voor onze kinderen achter
te laten en daarmee hun toekomst veilig te stellen? Ik wil
die vraag niet alleen voor mijn eigen maar ook voor
andermans kinderen met ″ja″ kunnen beantwoorden.

Minister Verhagen: Voorzitter. Allereerst wens ik de

heren Leegte en Van Bemmel buitengewoon veel geluk
naar aanleiding van hun maidenspeech. Ik hoop op een
goede samenwerking. Als hun inbreng vandaag de
voorbode is van de constructieve wijze waarop wij als
regering en Kamer van gedachten kunnen wisselen, dan
belooft dat veel goeds. Ik wens hun veel succes
daarmee.
Wij bespreken vandaag de novelles naar aanleiding
van de slimme meter. Even los van het prachtige
toekomstperspectief dat de heer Samsom schetste,
brengt de slimme meter al direct veel voordelen met
zich. Als consumenten de slimme meter hebben
geïnstalleerd, hoeven zij geen meterstanden meer door
te geven. Dat betekent dat op zaterdagavond na een
drukke werkweek in de kruipruimte kruipen om met je
zaklampje de meterstanden op te zoeken tot het verleden
kan behoren. Dan kun je op zaterdagavond gewoon van
je rust genieten in plaats van in de spinnenwebben te
kruipen om de meterstanden te vinden.
De energieleverancier kan met de slimme meter de
gegevens op afstand uitlezen. Daarmee gaan ook
schattingen tot het verleden behoren. De eindafrekening
wordt aanmerkelijk nauwkeuriger. Dat voorkomt
discussies over de juiste stand als mensen verhuizen,
switchen van leverancier et cetera. De slimme meter
heeft dus al direct voordelen. Met de slimme meter
kunnen consumenten hun energieverbruik makkelijker
volgen. Dat kan bijdragen aan energiebesparing omdat
ze inzicht hebben in het verbruik. Tot slot is de meter een
stap op weg naar intelligente netten en daarmee naar
een modernere en meer duurzame energievoorziening
met meer flexibiliteit en minder belasting voor het
milieu.
Daarom vind ik de meter als zodanig en de introductie
ervan van groot belang. De meter wordt niet alleen in
Nederland geïntroduceerd maar ook in Europees verband
overal om ons heen. In dit wetsvoorstel met de novelles
erbij wordt de introductie geregeld. Daarmee wordt
invulling gegeven aan Europese verplichtingen.
In het oorspronkelijke voorstel was de consument
verplicht om de slimme meter te accepteren. Even los
van de discussie die de heer Samsom voerde, dat
mensen bij de introductie van het elektriciteitsnet ook
gewoon een meter accepteerden – er was geen discussie
over de vraag of dat wel of niet het geval was – is die
verplichting met deze novelle komen te vervallen. Met de
novelle wordt de consument aan het roer gezet. Daarin
wordt keuzevrijheid voor de afnemer geregeld. Hij
bepaalt zelf of hij een slimme meter accepteert en of de
meter, ook al heeft hij er een, uitgezet moet worden. Dat
betekent dat die meter niet meer op afstand kan worden
uitgelezen.
Bovendien worden met deze novelle, als je een
slimme meter hebt, gegevens minder vaak uitgelezen
dan in het oorspronkelijke voorstel. Dat betekent in de
praktijk zes keer per jaar voor het verstrekken van een
actueel overzicht van het energieverbruik aan de klant en
incidenteel voor de eindafrekening bij een verhuizing of
als de consument overstapt naar een andere leverancier.
Ten slotte kan de meter uitgelezen worden door de
netbeheerder voor het uitoefenen van zijn wettelijke taak.
Als de klant meer informatie wil hebben op basis van
wat uitgelezen kan worden, dan moet hij daar zelf
toestemming voor geven. Met deze novelle is tegemoetgekomen aan de zorgen over privacy die hier weliswaar
in mindere mate leefden maar in de senaat in veel

Tweede Kamer

3 november 2010
TK 17

©
De heer Koppejan (CDA): Voorzitter. De CDA-fractie kan
zich vinden in de wijze waarop de minister de opmerkingen van de Eerste Kamer heeft verwerkt in het voorliggende wetsvoorstel. Mijn fractie vindt het belangrijk dat
met de nu voorgestelde wetgeving en het daaruit
voortvloeiende beleid de gestelde doelstelling ook
daadwerkelijk gehaald wordt, namelijk dat minstens 80%
van de consumenten in 2020 beschikt over een op
afstand uitleesbare meter.
De regering acht het realiseren van deze Europese
doelstelling haalbaar. Dat stelt ons gerust. Eerst zal er
een kleinschalige uitrol plaatsvinden. De daarmee
opgedane ervaringen zullen worden geëvalueerd. Op
basis van de resultaten van deze evaluatie zal de
regering in overleg met de Kamer een besluit nemen
over de grootschalige uitrol. Wanneer mogen wij de
resultaten van deze evaluatie uiterlijk verwachten? Indien
nodig dient er immers nog voldoende tijd te zijn voor
bijsturing van beleid.
Ik wil mij aansluiten bij de vraag of er al applicaties
voor de slimme meter op de markt zijn. Het gaat dan om
applicaties met bewezen technologie.
Verder vinden wij een goede communicatie van de
netbeheerders richting de consumenten van groot
belang. Immers, alleen met goede informatie kunnen
consumenten tot een afgewogen keuze komen over het
afnemen van de op afstand uitleesbare meter of het
gebruikmaken van de mogelijkheid om de meter op
verzoek administratief uit te laten zetten. Kan de minister
al iets meer vertellen over hoe de netbeheerders deze
communicatie denken vorm te gaan geven?
Ten slotte heeft het CDA al eerder aandacht gevraagd
voor de bescherming van de consument tegen de macht
van de netbeheerders, nu deze ook de mogelijkheid
krijgen om de energievoorziening niet alleen af te sluiten,
maar ook te beperken. De minister heeft al aangegeven
dat er aanvullende regels moeten komen die in elk geval
gaan bepalen wanneer en onder welke voorwaarden de
levering van elektriciteit kan worden beperkt. De
Regeling afsluiten elektriciteit en gas van kleinverbruikers
zal hiertoe worden aangepast. Wanneer kan de minister
een voorstel hiertoe naar de Kamer sturen?
De vergadering wordt van 11.25 uur tot 11.35 uur
geschorst.
©

Elektriciteits- en gasmarkt

17-11

Verhagen
hogere mate. De wijzigingen die wij hebben doorgevoerd
door middel van deze novelle, zijn uitvoerig onderwerp
geweest van gesprek met consumentenbelangenorganisaties. Op zich vind ik het buitengewoon positief dat
zowel de Consumentenbond als de Vereniging Eigen
Huis zich positief heeft uitgelaten over de voorstellen.
Daarmee is door de organisaties zelf kenbaar gemaakt
dat op dit punt tegemoet is gekomen aan de bezwaren
die oorspronkelijk leefden. De Consumentenbond heeft
hierover een brief aan de Kamer gestuurd. Daarmee is
van de zijde van de consumenten een goede appreciatie
van deze novelle gekomen.
Mevrouw Van Veldhoven heeft gevraagd of ik bereid
ben om actief met de Europese Commissie af te
stemmen of het afstappen van de verplichte uitrol in lijn
is met de richtlijn inzake energie-efficiëntie. Zij verwees
daarbij naar de opmerkingen van de Raad van State
daarover. De keuzevrijheid – even los van de vraag of dat
morrend gebeurt, zoals de heer Samsom dat verwoordde, of niet – is gewoon de consequentie van de
behandeling in de Eerste Kamer. Als we de slimme meter
willen introduceren en dus invulling willen geven aan de
richtlijn, kunnen we hoog of laag springen, maar we
zullen dan deze wijzigingen moeten doorvoeren om
daarmee de kans te krijgen dat de Eerste Kamer kan
instemmen met dit wetsvoorstel. Die toestemming kan
alleen worden gegeven omdat naar onze mening de
richtlijn inzake energie-efficiëntie die ruimte laat.
Mevrouw Van Veldhoven verwees naar het advies van de
Raad van State. In dat kader is het belangrijk dat juist zijn
conclusie is dat de keuzevrijheid voor de afnemer past
binnen de richtlijn. Dat staat expliciet in het advies van
de Raad van State. Op dat punt zie ik geen aanleiding
om contact op te nemen met de Europese Commissie.
Uiteraard zijn we wel nauw betrokken bij de diverse
Europese ontwikkelingen ten aanzien van de standaardisatie van de slimme meter.
De Europese Commissie heeft het initiatief genomen
tot het oprichten van de taskforce smart grids. Deze
taskforce zal haar verder adviseren over strategie en
regelgeving met betrekking tot implementatie van
slimme netten. Nederland is daar nauw bij betrokken,
met name op het gebied van privacy en veiligheid. In dat
kader zal de invulling die wij hieraan hebben gegeven
met het oog op de privacy, aan de orde komen. Indirect
vindt er overleg op dat punt plaats. Natuurlijk houd ik de
Kamer op de reguliere manier op de hoogte van de
discussie met de Europese Commissie, bijvoorbeeld bij
de bespreking over de VTE-raad, de Raad Vervoer,
Telecommunicatie en Energie.
In het kader van de invulling van de Europese
richtlijnen of datgene waar de Europese Commissie ons
toe verplicht in relatie tot deze richtlijn heeft de heer Van
Bemmel gevraagd of ik bij de Commissie kan bewerkstelligen dat zij afstapt van de infractieprocedure nu wij
komen met de behandeling van deze wetten. Dat staat
overigens los van de Europese regelgeving als zodanig,
waarop de PVV zoals bekend een iets andere visie heeft
dan de regering. Het is juist dat de infractieprocedure is
gestart. Tegelijkertijd heeft de Commissie de zaak nog
niet bij het Europese Hof ingediend. Het is ook niet zeker
of zij dat doet. Het is een zelfstandige bevoegdheid van
de Commissie om dat te doen. Zij trekt zich op zich niets
aan – dat is overigens maar goed ook – van de vraag of
wij daar blij mee zijn of niet. Daarmee krijg je juist een
onafhankelijke toets. Deze check zou je anders ter

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

discussie stellen. De Commissie laat zich absoluut niet
leiden door een verzoek van een minister om geen
infractieprocedure te starten. Bepalend is wel het zicht
dat de Commissie heeft op de inspanningen van
Nederland. Daarom is een voortvarende behandeling van
deze wetgeving natuurlijk van groot belang. Als zij ziet
dat wij al datgene doen om het toch zo snel mogelijk te
kunnen implementeren of om zo snel mogelijk invulling
te geven aan de uitrol, is zij eerder geneigd om af te zien
van het indienen van een zaak bij het Europees Hof. Over
welke inspanningen wij verrichten, communiceer ik
uiteraard met de Europese Commissie. Naarmate dit
wetsvoorstel sneller is aangenomen, zowel hier als aan
de overzijde, wordt de mogelijkheid dat de Commissie
afziet van het indienen van deze zaak bij het Hof alleen
maar groter.
De heer Jansen (SP): Ik deel de analyse van de minister
wat betreft de gang van zaken in Europa. Ik verschil
echter van mening met hem over de vraag of de
Europese Commissie zo mild zal kijken naar de inspanningen van Nederland in de afgelopen twee jaar. Ik
constateer dat het sinds het oorspronkelijke wetsvoorstel
in de Eerste Kamer is afgeschoten, verdomd lang heeft
geduurd eer wij hier weer staan.
Minister Verhagen: Ik weet niet of ik die woordkeuze,
althans die kwalificatie via het bijvoeglijk naamwoord, zal
overnemen. Los daarvan ben ik het met de heer Jansen
eens dat er tijd verstreken is. Laten wij op zichzelf blij zijn
dat wij vandaag kunnen spreken over de wijze waarop
wij toch zeker kunnen stellen dat het voltallige parlement
kan instemmen met de implementatie van deze regels. Ik
hoop echter ook dat als wij nu voortvarend zijn, dit kan
leiden tot nadere gedachten bij de Europese Commissie.
Wij zullen dat uiteraard zien. Juist omdat de positie van
de consument van belang was, hebben wij de tijd
genomen om met de Consumentenbond en de Vereniging Eigen Huis van gedachten te wisselen, omdat wij
zeker wilden zijn dat er van hun kant een positieve
appreciatie van onze novelle zou komen. Dat moet u zich
ook realiseren. De Nederlandse regering had er weinig
aan gehad om met een novelle te komen waaraan alsnog
geen positieve appreciatie door de Consumentenbond en
de Vereniging Eigen Huis was gekomen. Dan hadden wij
dezelfde discussie gehad. Het heeft dus tijd gekost, maar
die hebben wij naar mijn mening wel nuttig gebruikt.
De heer Jansen heeft overigens in het kader van de
privacy en de security gevraagd of de richtlijnen inzake
privacy en security bindend zijn. De richtlijnen zijn
onderling afgesproken tussen de netbeheerders. De
sector heeft mij geïnformeerd dat met zijn richtlijnen
voor privacy en security in de hand met het College
bescherming persoonsgegevens een overleg zal
plaatsvinden over een privacygedragscode. Die
privacygedragscode is dan een formeel instrument. Ik
regel zelf de waarborgen voor de privacy en security van
de meters. Die zullen in een algemene maatregel van
bestuur vormgegeven worden. Die AMvB zal een
normale voorhangprocedure kennen. Als men op basis
van de voorhangprocedure daarover nader van
gedachten wil wisselen, gebeurt dat dus gewoon. Over
de precieze invulling kunnen wij in het kader van de
algemene maatregel van bestuur spreken. Maar hoe dan
ook, de Wet bescherming persoonsgegevens is van
toepassing.

3 november 2010
TK 17

17-12

Verhagen
De heer Leegte heeft met name stilgestaan bij de
vraag – even vooruitlopend op het toekomstperspectief
van de heer Samsom – in hoeverre de energiebesparing
daadwerkelijk gerealiseerd zal worden. Hij heeft
gevraagd of ik nader kan onderbouwen hoe het
besparingseffect zal optreden en waarop ik dat baseer.
Uit de analyse van KEMA blijkt dat energiebesparing op
zich de belangrijkste batenpost is bij de invoering van de
slimme meter, even los van het feit dat het makkelijker
gaat en dat je allerlei discussies niet meer krijgt. De
grootste potentiële winst is te behalen in de energiebesparing. De meter als zodanig levert geen energiebesparing op. Je gaat niet meer of minder elektriciteit
gebruiken op het moment dat je een slimmere meter
hebt. De consument zelf zal namelijk de energiebesparing moeten realiseren. De slimme meter is alleen maar
een hulpmiddel om de consument te wijzen op zijn
energieverbruik. Dit even los van de vraag of het via een
display gaat; laten wij hopen dat het zo mooi wordt. Op
het moment dat de consument zelf zicht heeft op zijn
energieverbruik en tips krijgt over een verstandig
gebruik, kan hij zelf de keuze maken om een ander
energiegebruik na te streven waardoor die energiebesparing kan worden gerealiseerd.
KEMA heeft zich gebaseerd op de informatie die wij
nu hebben, zoals indirecte feedback, verbruikersoverzichten, websites et cetera en komt dan op een relatief
geringe besparing van 3,2% op elektriciteit en 3,7% op
gas. Het bedrijf heeft op basis van deze referentie
eigenlijk een heel conservatieve raming gemaakt van de
energiebesparing. Omdat een actieve handeling van de
consument vereist is, gaat KEMA ervan uit dat slechts
een beperkt percentage van de mensen bereid is, zijn
gedrag aan te passen. Stel dat je op basis van de
verschafte informatie weet dat je erg veel energie
verbruikt met douchen, maar je hebt het douchen nodig
om je rug wat soepeler te krijgen, dan ga je echt niet vijf
minuten korter douchen! Je kunt deze informatie dus wel
krijgen, maar de vraag is of je je gedrag dan aanpast.
Voor sommige dingen zal dat wel het geval zijn. Dan
denk je op basis van die informatie: als ik dat geweten
had, was ik gemakkelijker overgegaan tot besparing!
De percentages zijn ontleend aan allerlei pilots en
studies, maar ervaring met de schaal van de beoogde
uitrol hebben wij in Nederland niet. Ik denk dat KEMA
realistisch is geweest door ervan uit te gaan dat lang niet
iedereen direct energie gaat besparen als zijn slimme
meter er hangt en hij de informatie heeft. De bedoeling
is natuurlijk dat de consument op basis van het overzicht
dat hij krijgt bewuster met zijn energieverbruik omgaat.
Hij kan bijvoorbeeld bij de buurman navragen hoe het bij
hem zit: buurman, wij hebben hetzelfde type huis; wat
verbruik jij per jaar en wat heb jij gedaan om je verbruik
lager te krijgen?
De consument krijgt zes keer per jaar een overzicht.
Dat zal ik verder in een AMvB vastleggen; deze zal de
Kamer ook te zien krijgen. Daarmee zorgen wij ervoor
dat de consumenten de berekende besparing daadwerkelijk kunnen bereiken. Energiebesparing zal onderdeel
uitmaken van de monitoring van de uitrol van de slimme
meter. De monitoring zal ertoe bijdragen dat wij inzicht
krijgen in de energiebesparing die gerealiseerd kan
worden.
Wat gaan wij verder, aanvullend, doen aan besparing?
In het regeerakkoord is te lezen dat de bedoeling in
principe is dat wij een green deal maken. Daarover zullen

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

wij de komende tijd nader van gedachten wisselen, in
eerste instantie op het ministerie, met het bedrijfsleven
en met andere overheden, Omdat ik verantwoordelijk
ben voor de green deal, gaan wij daar de komende tijd
aan werken en dan zal ik daarover met de Kamer
spreken. Daarover zal dus nog de nodige discussie
kunnen plaatsvinden.
De heer Samsom (PvdA): De green deal wordt nu een
soort deus ex machina waar een hoop in terechtkomt. De
minister doet aan slecht verwachtingsmanagement, want
het kan nu al nooit meer meevallen, maar dat geeft niet.
Minister Verhagen: Ik ben benieuwd naar uw enorme
inbreng, die ongetwijfeld nog zal plaatsvinden.
De heer Samsom (PvdA): Daar kunnen wij op wachten,
dat worden mooie debatten!
Los daarvan en iets praktischer van aard: wij, de
minister en de Kamer, zitten nu eenmaal met het feit dat
de uitrol niet verplicht is. Er moet dus meer op de mat
gelegd worden om de uitrol wel te laten plaatsvinden.
Het is iets te vaag, laat ik het zo maar gewoon zeggen,
om in een green deal weg te vluchten. Tussen ministerie
en energiebedrijven – netbeheerders zijn nog altijd
publieke bedrijven – is een simpele afspraak of een
simpel actieplan nodig om te voorkomen dat wij in een
nachtmerrie terechtkomen. In deze nachtmerrie zeggen
alle energiebedrijven: u kunt een slimme meter nemen.
Daarmee voldoen zij aan hun verplichting, want zij
moeten deze meter nu eenmaal aanbieden. Vervolgens
gebeurt er echter niets. Dat kunnen wij niet hebben. Ik
wil dus graag een concreter actieplan.
Minister Verhagen: Daarover komen wij nader te
spreken, maar de heer Leegte vroeg waarop de 3% à 4%
energiebesparing was gebaseerd. Ik heb geantwoord: de
meter biedt wel inzicht, maar is als zodanig geen
besparingsinstrument, want de consument zal het zelf
moeten doen. Daarna komt de follow-up; dat is een heel
andere zaak. Over de uitrol van de meters komen wij nog
te spreken.
De heer Jansen heeft gerefereerd aan Zweden en Italië
waar de uitrol al heeft plaatsgevonden en aan hun
gegevens over energiebesparingen en de applicaties die
daar toegepast worden. Overigens wordt er ook in
Spanje en het Verenigd Koninkrijk gekozen voor een
grootschalige uitrol. De schattingen van eerstgenoemde
landen zijn positief en lopen uiteen van enkele procenten
tot 10%. Er zijn ook wel onderzoeken naar gedaan maar
over de werkelijke besparingseffecten kunnen nog geen
harde uitspraken worden gedaan. Dat kan de heer
Jansen wellicht vreemd vinden omdat er in Zweden en
Italië al sprake is van een complete uitrol, maar ik heb
die informatie niet. Ik kan hier dus moeilijk even uit de
losse pols zeggen wat die effecten zijn, want dan zou de
heer Jansen mij de volgende week naar de Kamer
roepen om te zeggen dat ik hem verkeerd geïnformeerd
heb. Er zijn gewoon meer gegevens nodig. Zoals ik reeds
toegezegd heb, zal de energiebesparing als zodanig als
gevolg van de uitrol van de slimme meter gemonitord
worden en zal ik de Kamer van de resultaten ervan op de
hoogte stellen.
De AMvB metereisen zal kort na de kerst worden
voorgehangen. Op het ministerie zijn de voorbereidingen
ervan in een afrondende fase. De AMvB ligt inmiddels ter

3 november 2010
TK 17

17-13

Verhagen
toetsing voor bij de toezichthouders. Uiteraard dienen de
wetsvoorstellen die wij vandaag bespreken, door de
Kamer afgehandeld te worden zodat er een grondslag is
voor die AMvB. Ik zeg toe dat zodra deze wetsvoorstellen
in de Eerste Kamer voorliggen, ik de AMvB ga voorhangen. Dan kunnen wij er na het kerstreces, indien de
Kamer dat wil, verder over spreken.
De heer Jansen betwistte of het beeld dat in de
toekomstvisie van de heer Samsom op de slimme meter
geschetst werd wel overeenkomt met de realiteit, althans
de realiteit van de heer Jansen zelf. Wij kiezen voor een
meter waaraan modules gekoppeld kunnen worden die
in de toekomst inderdaad kunnen wat de heer Samsom
beschrijft. Modules met functies die nog ontwikkeld gaan
worden, kunnen straks via die meter met het netwerk
verbonden zijn. De eisen die aan de meter worden
gesteld, zullen worden vastgelegd in de algemene
maatregel van bestuur. Het is van belang dat die eisen
voldoende robuust zijn om dit toekomstperspectief
mogelijk te maken. Dus hoge technische eisen, open
standaarden en een brede mogelijkheid voor de
ontwikkeling van diensten.
De afgelopen periode is ook uitgebreid met belanghebbenden, van consument tot wetenschap, gesproken
over zaken als open standaarden en interoperabiliteit.
Dat wordt dus ook allemaal verwerkt in die algemene
maatregel van bestuur. Mede op verzoek van de Eerste
Kamer heeft mijn voorganger ook aan TNO gevraagd om
hierover uitgebreid te adviseren.
Zoals gezegd, de AMvB wordt bij beide Kamers
voorgehangen. Dus daarover komen wij nog te spreken.
Ik ben overigens geen voorstander, zoals de heer
Samsom wil, van het aanbieden van displays door de
netbeheerder. Ik ben het met hem eens dat zo’n meter
nog meer nut kan hebben voor een bewoner als er een
display op wordt aangesloten maar dat is op zich niet
aan de overheid. Dat is aan de markt. Wij regelen een
communicatiepoort op iedere slimme meter, inclusief de
eisen die je aan de meter stelt om dat mogelijk te maken,
in plaats van een standaarddisplay bij elke slimme meter.
Leveranciers en bedrijven die zich richten op het leveren
van energiediensten kunnen zo ook concurreren om de
consument en kunnen zo’n pakket aanbieden. Dan krijg
je in principe de beste dienstendisplays beschikbaar
tegen een goede prijs.
De heer Jansen vroeg hoe het zit met de bottomupinnovatie. Hij refereerde hieraan als een van de beste
methodes. Ik verzeker hem dat er sprake zal zijn van
open standaarden voor die slimme meter, juist om een
brede toegang mogelijk te maken voor innoverende
bedrijven die handige nieuwe producten of applicaties
voor energiemanagement willen ontwikkelen.
De heer Jansen zegt ook dat er al zo’n 270.000 meters
zijn opgehangen. Hij vroeg waarom er nu nog geen
diensten zijn ontwikkeld. Er worden al diensten ontwikkeld bij de pilot in Amsterdam. Als je het hebt over
mensen die eventueel zullen weigeren bij de uitrol, zie je
overigens een groot verschil tussen Amsterdam en
andere regio’s. In Amsterdam heeft men altijd een beetje
eigen opvattingen over wat men wel of niet als
consument mag doen, dus de mate van weigering is
daar wellicht wat hoger dan in andere regio’s.
Bij die pilot in Amsterdam zie je dat er momenteel al
diensten worden ontwikkeld, maar de markt voor
diensten zal pas echt een vlucht krijgen zodra die meter
grootschaliger wordt uitgerold, omdat het dan ook

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

rendabel wordt. De slimme meter zal via zijn poortje de
basis bieden voor innovatie, maar ik zeg open standaarden toe, conform de wens om dit mogelijk te maken.
De heer Jansen (SP): Dat is mooi. Daar staan wij ook
voor. Ik begrijp dat de minister spreekt over overtuigende
experimenten op flinke schaal. In Vinex-wijken zitten over
het algemeen al slimme meters in de woningen, omdat
het nieuwbouw is. Daar zitten ook mensen die wat meer
geld hebben en wel in zijn voor iets nieuws. Waarom
worden er niet wat meer grootschalige experimenten
opgezet in dat type wijken, zodat de resultaten overtuigend aan de consument kunnen aantonen wat de
meerwaarde daarvan kan zijn?
Minister Verhagen: Wat de meerwaarde is, zal in de
komende uitrol blijken. Als een bedrijf dat aanbiedt, wil
het daar in principe geld mee verdienen. Het gaat er niet
om dat hij aan één consument, die kapitaalkrachtig is,
dat ding kan verkopen, maar het zit juist ook in de
massa. 270.000 is een relatief kleine markt voor heel
Nederland. Dat betekent dat de echte vlucht van de
ontwikkeling van applicaties en diensten pas zal
plaatsvinden naarmate er een grotere uitrol is, even los
van het feit dat er wellicht nu al mensen in een bepaalde
wijk geïnteresseerd zouden zijn in het hebben van een
applicatie.
De heer Jansen (SP): Dit is niet mijn ervaring met
productontwikkeling. Ik ben zelf hoofd productontwikkeling van een groot bedrijf geweest. In het algemeen
begin je juist met kleinschalige experimenten om de
kinderziektes eruit te halen en de functionaliteit te
verbeteren. Daarmee kun je tegelijkertijd de grote groep
consumenten overtuigen van de waarde van zo’n
product. Je kunt zeggen dat 270.000 meters weinig is,
maar ik vind het aardig wat. Het is in ieder geval
ruimschoots voldoende om een aantal grootschalige
experimenten te kunnen doen om aan te tonen wat de
meerwaarde van die meters is.
Minister Verhagen: Wij moeten het wetsvoorstel nog
aanvaard krijgen, maar wij zullen die tijd gebruiken,
zodat die experimenten natuurlijk zo snel mogelijk zullen
plaatsvinden. Je hebt de overheid op zichzelf niet nodig
gehad om nieuwe producten te ontwikkelen. Het is in
principe aan de markt om met nieuwe applicaties te
komen voor die slimme meter. Er zijn ook heel veel
partijen enthousiast over de mogelijkheden die de
slimme meter biedt. Dat blijkt uit gesprekken die wij op
het ministerie hebben gehad met dienstenaanbieders.
Als er een flink aantal meters in omloop is, is mijn
verwachting dat de ontwikkeling van meer geavanceerde
energiediensten interessanter wordt. Als overheid
regelen wij niet dat er applicaties voor slimme meters
komen, maar daar houd ik wel rekening mee bij de eisen
die wij aan de meters stellen, om mogelijk te maken dat
die toepassing zal plaatsvinden. Het is dus uiteindelijk
aan de markt. Dit is een van de redenen waarom wij, in
tegenstelling tot de wens van de heer Samsom, niet
stellen dat de netbeheerder de displays zou mogen
aanbieden. Naar onze mening moet de netbeheerder de
gereguleerde taken uitvoeren en niet die andere taken.
Dit zou in strijd zijn met de splitsing tussen markt- en
netbeheer. Mede gelet op de contacten met het
bedrijfsleven verwacht ik dat er een grote ontwikkeling te

3 november 2010
TK 17

17-14

Verhagen
zien zal zijn als de uitrol heeft plaatsgevonden. Dit wordt
echter aan de markt overgelaten.

ten min of meer worden verplicht om alle diensten bij
eenzelfde aanbieder af te nemen?

Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik vraag mij tijdens
deze discussie over de displays af wat dit nu in de
praktijk zal betekenen. De invoering van de slimme meter
is er natuurlijk voor bedoeld dat een consument
gemakkelijk zijn gedrag kan aanpassen om hetzij het
milieu, hetzij zijn portemonnee te ontlasten. Of hij dat zal
doen, hangt natuurlijk ook af van de vraag hoe gemakkelijk hij inzicht kan krijgen in de gegevens. Zojuist werd al
in een voorbeeld gesproken over de consument die
onderin de meterkast moet kruipen. Als ik dat moet doen
en ik moet daarna mijn zere rug weer soepel krijgen
onder de douche, is de besparing snel tenietgedaan.
Daarom verwacht ik dat een gemakkelijke toegankelijkheid van de gegevens in de praktijk heel belangrijk is
voor het realiseren van een besparing, en displays
spelen daarbij een belangrijke rol.
Wij hebben recent een aantal voorbeelden gezien van
technologische ontwikkelingen waarbij het aanbieden
van specifieke technologie aan een dienstenaanbieder
werd overgelaten; ik noem bijvoorbeeld modems en
telefoonstekkers. Lopen wij niet het risico op een wand
of kast vol displays die wij niet meer gebruiken omdat ze
door de een of andere aanbieder zijn aangeboden maar
niet hetzelfde zijn als die van een andere dienstenaanbieder, zeker als je naar veel meer verschillende diensten
gaat waarvoor de aanbieders met een eigen displaytje
komen? Wordt er bijvoorbeeld gedacht aan standaardisering van displays om dit te voorkomen?

Minister Verhagen: Nee, het hoeft niet van dezelfde
aanbieder te zijn. Wij moeten in de AMvB een voorschrift
opnemen dat de meter geschikt is om lokaal applicaties
te kunnen aansluiten. Die mogelijkheid zal worden
ondersteund door internationale open standaarden, juist
om te voorkomen dat er een monopoliepositie op dat
punt ontstaat.

Minister Verhagen: Door de eisen die worden neergelegd in de algemene maatregel van bestuur die
binnenkort in het kader van de voorhangprocedure aan
de Kamer zal worden voorgelegd, wordt ervoor gezorgd
dat de meter in principe geschikt is voor de aansluiting
van lokale applicaties. Dat moet je regelen. In de tweede
plaats zijn er internationale open standaarden waarmee
kan worden voorkomen wat mevrouw Van Veldhoven nu
vreest. Ik ben het ermee eens dat voorkomen moet
worden dat er een dusdanige batterij applicaties met
allerlei verschillende toepassingen en stekkertjes ontstaat
dat je uiteindelijk zegt: dit is zo veel rompslomp, laat
maar gaan, ik gebruik de meter alleen om niet meer
eenmaal per jaar onder in de kast de meterstand te
bekijken, die mogen zij aflezen en verder doe ik er niets
mee. Nee, wij doen dit juist omdat het interessant is in
het kader van de eigen portemonnee van de consument.
Dat is het belang dat je creëert bij de consument die dan
weet: als ik dat en dat doe, kan ik fors besparen op de
energierekening. Daarom moet het product dat worden
aangeboden, daaraan tegemoetkomen. Als het bedrijf wil
bereiken dat de consument een display of applicatie
aanschaft, moeten die dus ook gebruiksvriendelijk zijn.
Daarvoor hoeft de overheid niet te zorgen, dat is aan het
bedrijf. De kern is dat de display op de slimme meter kan
worden aangesloten. Via de open standaardisatie zorgen
wij ervoor dat dit mogelijk is. Het is dan verder aan het
bedrijf om dit zo gebruiksvriendelijk mogelijk te maken,
want anders krijgt hij de applicatie niet verkocht.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Wordt het gebruik van
die open standaarden verplicht opdat lock-ins – zoals bij
Microsoft – worden voorkomen en waardoor consumen-

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

Mevrouw Van Veldhoven (D66): Die open standaard
wordt dus een verplicht onderdeel?
Minister Verhagen: Het wordt in de AMvB opgenomen.
Ik ben al een beetje ingegaan op de reden waarom
een netbeheerder displays en diensten volgens mij niet
moet aanbieden. Het heeft echt te maken met de
splitsing tussen het netbeheer, de gereguleerde taken
van de netbeheerder en de marktpositie. Je moet een
netbeheerder namelijk niet ook als aanjager van de markt
gaan gebruiken. Het zou zelfs concurrentievervalsend
werken, het zou de ontwikkeling van de markt beperken,
als je de netbeheerder daarbij een rol geeft of daartoe
een mogelijkheid creëert. Ik begrijp namelijk dat
mevrouw Van Veldhoven op dat punt niet een verplichting maar een mogelijkheid wil.
De heer Samsom (PvdA): De minister heeft een punt,
want het is ingewikkeld om het op te lossen. Vooralsnog
ben ik niet uitgesproken genoeg om het met een
amendement door te zetten, maar ik zit wel met een
vraag waarvan ik de minister medeprobleemeigenaar
maak. Er is inmiddels namelijk een gat ontstaan, een
soort grijs gebied, tussen netbeheer en leveranties. De
slimme meter is eigenlijk het beste voorbeeld daarvan;
het zit ertussenin. Ik vrees dat er niemand in dat gat
springt en dat er dan niets gebeurt. Dat is de enige optie
die ik wil voorkomen, maar het maakt mij uiteindelijk niet
zoveel uit wie het allemaal oplost en doet. Als er echter
een situatie ontstaat waarin het niet goed gaat of niet
snel genoeg gaat, moet de wetgever bereid zijn om op
het punt van de rigide splitsing tussen leverantie en
netbeheer iets mogelijk te maken. Is de minister dat met
mij eens?
Minister Verhagen: Ik ben het met de heer Samsom
eens dat, als je werkelijk de voordelen van energiebesparing wilt realiseren, diensten, displays et cetera aangeboden moeten worden. Dan kun je namelijk optimaal
gebruikmaken van de mogelijkheden, omdat het je
inzicht geeft in je energieverbruik en de vraag waarop
bespaard kan worden.
Zelfs bij de pilot in Amsterdam worden al diensten
ontwikkeld en op basis van de gesprekken die wij
gevoerd hebben met dienstaanbieders, blijkt er een groot
enthousiasme te bestaan om producten te ontwikkelen.
Dat is juist het geval omdat men enthousiast is over de
geboden mogelijkheden. Daarom heb ik niet het sombere
scenario van de heer Samsom voor ogen, dat er te
weinig aanbod zou zijn op dit punt. Mochten wij over
twee of drie jaar tot de conclusie komen dat er sprake is
van te weinig ontwikkeling, dan wil ik daarover best nog
eens met hem praten. Ik realiseer mij dat ik het dan even
drie jaar naar voren schuif, maar er is natuurlijk een
verschil tussen hetgeen de markt en de overheid doen. Ik

3 november 2010
TK 17

17-15

Verhagen
creëer ook mogelijkheden voor applicaties aan de hand
van de eisen die aan de meter worden gesteld.
Tegenwoordig heeft men allemaal zo’n mooie iPhone.
Toen de eerste iPhone op de markt kwam en er sprake
was van een beperkte uitrol, was het aanbod van
applicaties relatief gering. Tegenwoordig zie je echter
door de bomen het bos niet meer, want je kunt alles
aanschaffen wat je wilt. Bovendien bestaan er allerlei
gratis diensten die vertienvoudigd of inmiddels
verhonderdvoudigd zijn in vergelijking met de tijd dat de
iPhone geïntroduceerd werd. Naarmate de uitrol dus
groter is, is het interessanter om zaken aan te bieden.
De heer Samsom had in zijn bijdrage op zich een punt
met de aanpak van fraude. Ik ben blij dat hij zich zo in
mij verplaatste, dat hij meteen verwees naar de fraude
die gerelateerd is aan wietteelt. Hij kent mijn gevoelens
op dat punt. Laat ik vooropstellen dat het hoofddoel van
de slimme meter niet het aanpakken van fraude was; dus
het oplossen van energiefraude. Het was aardig dat wij
dit daarmee beter zouden kunnen aanpakken, maar dat
was niet het hoofddoel van de introductie van de slimme
meter. Fraude beter kunnen aanpakken behelst volgens
de analyse van KEMA zo’n 0,7% van de totale baten. Dit
was ook al zo in de eerdere voorstellen, toen sprake was
van het verplicht afnemen van de slimme meter. Maar
het klopt dat de fraude minder makkelijk is te detecteren
als de meter niet meer op afstand wordt afgelezen, dus
door de consument wordt geweigerd ofwel wordt
uitgezet na introductie.
Tegelijk blijkt uit het KEMA-rapport dat ook in de
situatie van vrijwillige meters fraudebaten kunnen
worden behaald. Inderdaad is het mogelijk om bij een
voldoende dekking van de meters, fluctuaties in het
energiesysteem te detecteren, waardoor je op het spoor
van energiediefstal kunt komen. Naarmate er een grotere
uitrol is, kunnen we dus nog steeds deze baten realiseren, maar naarmate het aantal weigeraars toeneemt,
wordt het moeilijker om discrepanties te ontdekken. Ik
ben het met de heer Samsom eens: bepaalde, specifieke
mensen zullen inderdaad als eersten vooraanstaan om
die meters te weigeren. Zolang er dus geen sprake van
een grootschalige uitrol is, blijven de manieren om
energiefraude op te sporen zoals nu. Maar op basis van
juist de vrijwilligheid die wij nu introduceren en de
verwachting dat die 80%-uitrol nog steeds mogelijk is,
gaan wij uit van voldoende dekking om ook energiefraude te kunnen blijven opsporen. Op dit moment zie ik
dus geen reden voor aanvullende maatregelen.
Terecht hebben velen erop gewezen hoe ambitieus die
uitrol is. Hoe gaan we die 80% realiseren, waarvan we
nog steeds uitgaan? Als de Kamers instemmen met de
novelles – en uiteraard is dat mijn hoop – starten de
netbeheerders met een kleinschalige uitrol. Dat betekent
dat de slimme meter dan wordt aangeboden in situaties
die in de richtlijn verplicht zijn, zoals bij nieuwbouw,
grootschalige renovaties, reguliere vervanging en op
aanvraag. Daarmee voldoen we aan de richtlijn voor
energie-efficiëntie. Daarna willen wij overgaan tot de
grootschalige uitrol; dat volgt ook uit het derde
energiepakket. In de periode tot 2020 zullen dus in heel
Nederland meters worden aangeboden. Die kleinschalige
uitrol is van belang om ervaring op te doen en die
ervaring is weer nodig voor een verantwoorde grootschalige uitrol. Vanaf de start zorgen wij voor onafhankelijke overheidsinformatie via overheidskanalen als
ConsuWijzer en Meer Met Minder. Daarvoor wordt op dit

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

moment een communicatieplan voorbereid. Op de
website van de rijksoverheid staan al dossierinformatie
en frequently asked questions. Aan het adres van de
heer Leegte zeg ik even dat deze site met publiek geld
wordt gefinancierd. Daarnaast stel ik voor dat de
netbeheerders de beschikking krijgen over informatie
waarnaar zij kunnen verwijzen in hun communicatie bij
de uitrol. De kleinschalige uitrol zal volgens planning
zo’n twee jaar duren. Wij willen daarbij een beeld krijgen
van de effecten van de uitrol: zo moeten de rekeningen
kloppen, moeten privacy en veiligheid zijn gewaarborgd,
moeten we meer inzicht hebben in het energiebesparingspotentieel en uiteraard is de tevredenheid van de
consument ook belangrijk. De NMa houdt een consumentenbarometer bij, die de tevredenheid van de klanten
in kaart brengt over plaatsing, juistheid van de informatie
en afhandeling van klachten.
In de komende twee jaar gaan we dus monitoren. De
resultaten daarvan zal ik graag met de Kamer delen;
verschillende leden vroegen daar ook naar. Als we
tussentijds signalen krijgen over iets wat niet goed gaat,
moeten we natuurlijk bereid zijn om in te grijpen. Welnu,
als bijvoorbeeld de veiligheid in het geding is, als er
klachten van consumenten zijn, dan bestaat die
bereidheid. Mocht uit de monitoring blijken dat de
acceptatie achterblijft bij onze verwachtingen, dan is dat
uiteraard reden om te bezien of aanvullende maatregelen
wenselijk of noodzakelijk zijn. Mevrouw Van Veldhoven
wees hier specifiek op in haar inbreng. Ik loop niet
vooruit op de vraag welke maatregelen wij dan zouden
moeten treffen, maar ik vind wel dat wij de bereidheid
moeten hebben om naar andere mogelijkheden te
zoeken om de totale uitrol te realiseren als het niet zo
loopt als wij verwachten.
Na twee jaar kleinschalige uitrol moeten wij over
voldoende informatie beschikken om een verantwoord
besluit te kunnen nemen over de start van de grootschalige uitrol. Ik zal dat besluit samen met de Kamer nemen.
Het besluit om de grootschalige uitrol te starten vergt
namelijk een algemene maatregel van bestuur en die zal
ik aan de Kamer voorleggen. Daardoor komen wij dus
nog met elkaar te spreken over het moment van de start
van de grootschalige uitrol en de vraag of er aanvullende
maatregelen nodig zijn.
Of wij het leuk vinden of niet: om deze wet aanvaard
te krijgen door beide Kamers moeten de privacy en de
vrijwilligheid geregeld zijn. Zo niet, dan krijgen wij niks.
Op zichzelf ben ik het met iedereen eens die zegt dat de
slimme meter er zo snel mogelijk moet komen. Wij
verplichten de netbeheerders om de slimme meter aan te
bieden, onder behoud van de keuzevrijheid van de
consument. Het is mijn verwachting dat wij daardoor
uiteindelijk die 80% zullen realiseren.
De heer Van Bemmel (PVV): Zal de prijs de uitrol niet
evenzeer gaan beïnvloeden? Als leveranciers de slimme
meter voor een veel lagere prijs aanbieden dan de oude,
dan weet ik wel wat de meeste consumenten gaan doen.
Minister Verhagen: Dat zou kunnen. Het is ook goed
denkbaar dat er op een gegeven moment geen oude
meters meer worden aangeboden en dat er wordt
gekozen voor het uitzetten van de nieuwe meter. Ik kan
mij niet voorstellen dat er nog steeds oude meters
worden aangeboden als eenmaal in de AMvB staat
waaraan meters moeten voldoen. Het wordt dan immers

3 november 2010
TK 17

17-16

Verhagen
wel heel erg duur om nog een oude meter aan te bieden.
Uiteindelijk zullen de nieuwe meters dus overal komen te
hangen omdat er geen andere meter meer is. De meter
van de heer Samsom wordt nu al niet meer op de markt
aangeboden en dat zal dus ook gebeuren met andere
oude meters. Om de vrijwilligheid te garanderen staat
het de consument vrij om zijn leverancier te vragen de
meter uit te zetten, omdat hij niet wil dat hij wordt
afgelezen. In the end gaat het dus toch gebeuren, net
zoals je die wat mijn kinderen ″een koelkast van een
telefoon″ noemen op een gegeven moment niet meer
kunt kopen.
Omdat wij zorgen voor goede communicatie en zijn
tegemoetgekomen aan gevoelige punten rond privacy en
security is het onze verwachting dat de nieuwe meter
uiteindelijk in voldoende mate zal worden geaccepteerd.
Prijsdifferentiatie als zodanig is dan ook geen instrument
om de introductie te stimuleren. De overheid i.c. de NMa
bepaalt de maximumprijs en de consument wordt
geïnformeerd via onafhankelijke overheidsinformatie.
Daardoor zal de uitrol naar onze verwachting op een
goede manier plaatsvinden.
Tegen de heer Koppejan kan ik zeggen dat het
ambitieniveau niet is veranderd. Ik ga nog steeds uit van
een landelijk dekkende uitrol. Daarover mag geen enkele
twijfel bestaan. Grappig is in dit verband is wel dat de
Consumentenbond en de Vereniging Eigen Huis zeggen
dat de acceptatie door de introductie van vrijwilligheid
groter zal zijn dan bij verplichte invoering. In dat laatste
geval gaan mensen immers op zoek naar andere
manieren om eronderuit te komen.
De heren Leegte en Koppejan vroegen specifiek naar
de netbeheerder: de overheid doet wat aan de communicatie, maar hoe gaat de netbeheerder verder vormgeven
aan die communicatie? Die communicatiemogelijkheden
van de consument vinden wij ook van groot belang. Om
een goede keuze te kunnen maken over het al dan niet
nemen van een meter en het aan- of uitzetten van een
meter, inclusief aanvullende informatie, moet de afnemer
weten wat de voors en tegens zijn, wat de eigen
mogelijkheden zijn. Omdat er drie verschillende
mogelijkheden zijn, kiest men niet automatisch voor A of
B. Men wordt bovendien overstelpt met zaken waaruit
men moet kiezen, dus dat moet zo simpel mogelijk
blijven. Uit hoofde van de Wet bescherming persoonsgegevens moeten afnemers voorzien worden van relevante
informatie die voor hen van belang is om op verantwoorde wijze een keuze te kunnen maken. Zij hebben het
recht om de op afstand uitleesbare meter te weigeren en
moeten de mogelijkheid hebben om die administratief uit
te zetten. De netbeheerders moeten daarmee op een
fatsoenlijke manier omgaan, mede gelet op de eisen in
de Wet bescherming persoonsgegevens. Zij komen aan
het eind van dit jaar met een gemeenschappelijk
communicatieplan. Het ministerie is aangesloten bij de
totstandkoming van dat plan. Het is de bedoeling dat de
klant geïnformeerd wordt over de mogelijkheden op het
moment dat hem een slimme meter wordt aangeboden.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): De minister benadrukt
de keuzemogelijkheid van de klant en het belang van
informatie om een keuze te kunnen maken. De effectiviteit van die keuze zal erg afhangen van hoe gemakkelijk
het de klant wordt gemaakt om de meter uit te zetten. Ik
begrijp dat het geen switch wordt bij de meter zelf; de

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

consument moet aan de netbeheerder doorgeven of hij
al dan niet de meter wil hebben aanstaan.
Minister Verhagen: Het is in wezen een administratief
uitzetten.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Precies. Voorziet u een
soort ″lees-me-nietregister″? Hoe moet ik mij dat in de
praktijk voorstellen?
Minister Verhagen: Ja, daarop komt het eigenlijk neer.
Gegevens die in principe beschikbaar zijn, mogen dan
niet gebruikt mogen worden door de netbeheerder,
afgezien van de wettelijke verplichtingen. Als wij van
mening zijn dat het communicatieplan van de netbeheerders tekortschiet, dan grijpen wij uiteraard in. Wij vinden
het van belang dat de keuze gemakkelijk gemaakt kan
worden.
De heer Jansen vraagt om een toezegging dat het
modelcontract gereed is als de wet in werking treedt. Ik
deel uiteraard de wens van de SP-fractie om zo snel
mogelijk aan de gang te gaan met een modelcontract. De
wet verplicht leveranciers om consumenten dat
modelcontract aan te bieden. Ik heb dat ook in de nota
naar aanleiding van het verslag in reactie op vragen die
hij daarover gesteld heeft aangegeven. Ik kan niet
toezeggen dat het modelcontract direct bij inwerkingtreding gereed is. De NMa kan de procedure tot vaststelling
van dat modelcontract pas starten als de wet in werking
is getreden. Op basis van de informatie die ik krijg, schat
ik in dat die procedure uit zorgvuldigheid zo’n halfjaar
duurt. Ik zeg toe dat ik erop toezie dat het er zo spoedig
mogelijk is. Een exacte periode is niet aan te geven,
maar de bereidheid is er om dat zo snel mogelijk te
doen.
De heer Leegte vraagt hoe het zit met de netverliezen:
wie gaat daarvoor betalen? Kleinverbruikers, consumenten en grootverbruikers betalen jaarlijks een transportbedrag ter dekking van kosten die de netbeheerder maakt.
Dat tarief wordt vastgesteld door de NMa. De netverliezen maken onderdeel uit van de transportkosten. Alle
gebruikers betalen hieraan in gelijke mate mee. Dat
verandert niet.
De heer Leegte (VVD): Ik neem aan dat u met de
beantwoording van dit punt klaar bent? Het eerste deel
van mijn vraag hierover betrof de fraudegevoeligheid.
Daarop komt u nog?
Minister Verhagen: Nee, op de fraudegevoeligheid ben
ik ingegaan in relatie tot de opmerkingen van de heer
Samsom. Dat heeft uiteraard ook betrekking op de
vragen van de heer Leegte. Omdat de heer Samsom een
specifiek voorbeeld noemde van voorziene fraude, ben ik
daarop nader ingegaan.
Voorzitter. De heren Koppejan en Jansen hebben
gevraagd naar de te stellen regels waaronder de levering
van elektriciteit kan worden beperkt, los van de vraag of
je het helemaal afsluit of dat je het beperkt. Een van de
belangrijkste wijzigingen met de slimme meter betreft
inderdaad de mogelijkheid om op afstand af te sluiten of
de doorlaatwaarde te beperken. Ik ben het volledig met
beide heren eens dat het van belang is dat regels
worden gesteld aan de voorwaarden waaronder dit mag
gebeuren. Er is overleg gestart over de mogelijke
voorwaarden met de netbeheerders, de leveranciers en

3 november 2010
TK 17

17-17

Verhagen
de Consumentenbond. De bestaande regeling afsluitbeleid zal in de komende periode worden aangepast naar
aanleiding van een aantal wetsvoorstellen, waaronder
het ″derde pakket″ en de nieuwe wet schuldhulpverlening. Ik ben dus van plan om een aangepaste regeling te
maken die rekening houdt met de eisen die op die
andere vlakken spelen. Dat zal in de loop van 2011
gebeuren. Ik zal in ieder geval ervoor zorgen dat bij de
start van de kleinschalige uitrol duidelijk is hoe bedrijven
moeten omgaan met het op afstand afsluiten of
beperken. Ik zeg toe dat ik met die aangepaste regeling
kom en haar verder met de Kamer zal bespreken. Zodra
zij er is, kan de Kamer ervan kennisnemen. Zeker omdat
er een andere mogelijkheid komt naast ″helemaal niets″
of ″alles″ moet je daarvoor ook andere zaken regelen.
Ik kom bij een oud punt van de SP-fractie, namelijk het
capaciteitstarief en de wens om nader te onderzoeken of
er niet te veel wordt betaald. Kleinverbruikers betalen
een vast bedrag voor het transport van elektriciteit en
gas. Die kosten staan gewoon op de energierekening.
Van dit bedrag betaalt de netbeheerder de aanleg en het
onderhoud van het energienetwerk. De hoogte van het
capaciteitstarief hangt af van de grootte van de
aansluiting, dus de capaciteit. De Nederlandse Mededingingsautoriteit stelt de hoogte van het capaciteitstarief
vast. Dat verschilt inderdaad per netbeheerder. De heer
Jansen heeft gevraagd om te onderzoeken of de
huishoudens niet te veel betalen. Op zich acht ik dit
onderzoek niet nodig. Bij de invoering van het capaciteitstarief is ook de energiebelasting gewijzigd. Door een
combinatie van die twee maatregelen betalen huishoudens nu gemiddeld hetzelfde als voor de invoering van
het capaciteitstarief. Wat men toen gemiddeld betaalde is
gelijk aan wat men nu gemiddeld betaalt, door de
verlaging van de energiebelasting. Afnemers met een
zwaardere aansluiting betalen een hoger capaciteitstarief,
want zij doen een groter beroep op het net en betalen in
principe dus meer. Grotere afnemers betalen dus meer
dan kleinverbruikers.
Ik denk dus dat een dergelijk onderzoek geen nieuwe
informatie op dat punt oplevert. Op basis van de
discussie die eerder met de Kamer op dit punt heeft
plaatsgevonden, zijn maatregelen genomen om
compensatie te bieden in bepaalde specifieke situaties
waarin het capaciteitstarief nadelige gevolgen met zich
meebracht. Er is een wettelijke tegemoetkomingsregeling
gekomen in 2009/2010, die een breed draagvlak had in
de Kamer. Daarmee is tegemoetgekomen aan de wens
om de kleinverbruiker te ontzien. Juist omdat ik het met
de heer Jansen eens ben dat moet worden voorkomen
dat het capaciteitstarief nadelige gevolgen met zich
meebrengt in specifieke situaties, zijn die maatregelen
genomen. Voor aansluitingen zonder verblijfsfunctie is
een aparte categorie benoemd in de energiebelasting,
waardoor een onvoorzien effect van het capaciteitstarief
ook nog eens is weggenomen. Deze aansluitingen
hebben nu lagere kosten. Ik denk dat daarmee alle
maatregelen die genomen hadden kunnen worden,
genomen zijn.

daar toen heel uitgebreid over gesproken. Waar ik het nu
over heb is het volgende. In het capaciteitstarief zijn de
kosten van aanleg en onderhoud van de kabels en
leidingen opgenomen, maar ook de netverliezen. Als je
via een trafo de spanning opwaardeert of afwaardeert,
ben je iedere keer een paar procent kwijt. In de nota naar
aanleiding van het verslag over dit wetsvoorstel heeft de
minister zelf aangegeven dat het om ongeveer 350 mln.
ging in 2009. Volgens mijn informatie, die overigens
binnenkort wordt gepubliceerd, is het zo dat de
huishoudens ongeveer 20% van die netverliezen
veroorzaken, maar dat zij ongeveer 80% daarvan betalen.
Met andere woorden: de huishoudens betalen een
relatief groot deel van de rekening van de elektriciteitsproducenten en de grootverbruikers.
Minister Verhagen: Even bij interruptie: dat zijn niet de
netverliezen waar de heer Samsom in het kader van de
wietplantages op doelde?
De heer Jansen (SP): Nee. Het gaat om de netverliezen
die binnen het systeem worden veroorzaakt door het
opwaarderen of afwaarderen van de stroom tussen de
producent en de afnemer.
Minister Verhagen: Ik zal dit nazien en ik kom er in
tweede termijn op terug.
De heer Jansen (SP): Dank u voor de toezegging. Ik heb
een tweede vraag gesteld over het capaciteitstarief. Komt
de minister daar ook op terug? Het gaat over de
superkleine aansluitingen.

De heer Jansen (SP): Ik ben klaarblijkelijk in mijn termijn
niet duidelijk genoeg geweest op dit punt, want ik
bedoelde echt iets anders dan de discussie die wij
inderdaad bij de behandeling van het vorige wetsvoorstel hebben gevoerd over de compensatie van het
capaciteitstarief door de energiebelasting. Wij hebben

Minister Verhagen: Dat zal ik ook in tweede termijn
doen.
Voorzitter. Dan kom ik nu toe aan de bespreking van
de drie amendementen. De heer Jansen heeft een
amendement ingediend op stuk nr. 8 (32373). Dit
amendement betreft het stellen van dezelfde privacy- en
securityeisen aan de slimme warmte- en koudemeters als
aan de slimme gas- en elektriciteitsmeter. In het
amendement worden eigenlijk twee zaken geregeld. Ten
eerste is dat het recht om de uitleesbaarheid door de
afnemer van de warmte- en koudemeter uit te schakelen,
als men een uitleesbare meter heeft.
In de tweede plaats betreft het amendement de
verplichting om bij algemene maatregel van bestuur
regels te stellen omtrent de beveiliging en de verstrekking van gegevens met betrekking tot de op afstand
uitleesbare warmte- en koudemeters. De wetsvoorstellen
die wij vandaag bespreken, stellen dit inderdaad niet
verplicht voor de warmte- en koudemeters. Er wordt
alleen bepaald dat het om individuele meetinrichtingen
gaat, die het actuele energieverbruik kunnen weergeven
over de tijd dat er sprake is van verbruik. Wat met het
amendement wordt beoogd klinkt op zichzelf genomen
heel reëel. Als de warmte- en koudemeter op afstand kan
worden uitgelezen door de leverancier, moet de
consument op zichzelf genomen dezelfde rechten en
plichten hebben die voor elektriciteit en gas gelden. Ik
kan op dit moment niet helemaal overzien wat de
technische en economische mogelijkheden zijn en wat de
impact van dit amendement is op de warmtemarkt en op
de Warmtewet. Ik wil dus eigenlijk onderzoeken wat er
mogelijk is, en vraag de heer Jansen om mij daarvoor
wat tijd te geven. Als de voorstellen geen problemen

Tweede Kamer

3 november 2010
TK 17

Elektriciteits- en gasmarkt

17-18

Verhagen
opleveren, zal ik bezien wat ik moet vastleggen in de
regeling. Wij komen daarover nog met elkaar te spreken
in het kader van de behandeling van de wijziging van de
Warmtewet. Die is nu als zodanig niet aan de orde.
Daarom vraag ik de heer Jansen: houd uw amendement
aan, alstublieft, totdat wij de Warmtewet bespreken. In
dat kader komen wij er dan op terug.
De heer Jansen (SP): Dat lijkt mij technisch lastig. Ik zou
het amendement dan moeten intrekken en vervolgens
een nieuw amendement moeten indienen.
Minister Verhagen: Daarin hebt u gelijk.
De heer Jansen (SP): Ik heb een ander voorstel,
waarmee ik een eind aan de minister tegemoet kom. Is
het denkbaar dat de minister schriftelijk reageert op de
genoemde effecten? Dan kunnen wij daarna bezien of
een derde termijn nodig is. Wellicht is dat niet nodig. Ik
heb de minister in mijn formulering van lid 3 van artikel
3 veel ruimte gegeven voor de techniek. Het gaat mij om
het principe; de techniek laat ik aan de minister over. Ik
denk dat het mogelijk moet zijn om op de termijn van
een week duidelijkheid te krijgen over de vraag of dit ten
principale kan.
Minister Verhagen: Nee, ik heb daar toch iets meer tijd
voor nodig. Daarom verzoek ik u, het amendement in te
trekken en dan desnoods een motie in te dienen waarin
u de regering verzoekt, een en ander verder te onderzoeken. Bij de behandeling van de wijziging van de
Warmtewet zal ik daar dan op terugkomen. Anders moet
ik op dit moment de aanneming van het amendement
ontraden.
De heer Jansen (SP): Dan neem ik de laatste suggestie
over. Ik bouw het amendement om tot een motie.
Minister Verhagen: Prima, dank u wel.
De voorzitter: Ik heb het amendement even niet bij de
hand. Over welk amendement hebben wij het?
Minister Verhagen: Over het amendement op stuk nr. 8
(32373).
De voorzitter: De heer Jansen wenst het amendement
op stuk nr. 8 (32373) in te trekken.
Minister Verhagen: Dan kom ik op de amendementen op
het wetsvoorstel 32374, stukken nrs. 8 en 9. Het
amendement op stuk nr. 8 stelt voor om de bewijslast bij
geschillen over meterstanden neer te leggen bij de
netbeheerder. Er is op dit moment een goede regeling in
de modelvoorwaarden voor de levering van elektriciteit
en gas, die door alle bedrijven wordt gehanteerd. De
klant heeft het recht om de netbeheerder te vragen om
een onafhankelijk onderzoek. Dat bestaat dus al. Op basis
van dat onafhankelijke onderzoek kan er een uitspraak
gedaan worden over de juistheid. Alleen als de klant het
mis heeft en de gegevens ten onrechte heeft betwist,
draait hij op voor de kosten.
Ik vind het niet wenselijk dat te allen tijde kosteloos dit
soort contra-expertises gevraagd worden en discussies
met de netbeheerder gevoerd worden. Als de klant een
verkeerde meterstand heeft doorgegeven, dan ligt de

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

schuld echt bij de consument en niet bij de netbeheerder.
Dan is het onredelijk om op voorhand de netbeheerder
daarmee te belasten. Ik noem een nog erger voorbeeld.
Uiteindelijk worden de tarieven toch weer doorberekend
en zullen u en ik het moeten betalen. Er gebeurt niets
voor niets. Als dus iemand iedere keer weer zegt: ik ben
het er niet mee eens, dan kan ieder ander, die wel netjes
zijn meterstand doorgeeft, voor die kosten opdraaien.
Nog erger zou het zijn als er werd gezegd: op afstand
de meter aflezen mag niet meer, terwijl je met de slimme
meter – omdat die op afstand afleesbaar is – juist dit
soort discussies wilt voorkomen. Bij een geschil over
meterstanden is zonder slimme meter veel moeilijker te
bewijzen wat op een bepaald moment de meterstand
was. Met de slimme meter is dat wel aantoonbaar. Het
gewone bewijsrecht is van toepassing en dat betekent in
de praktijk dat de netbeheerder de bewijslast draagt. Als
er een slimme meter hangt, is het voor de netbeheerder
veel makkelijker om het bewijs te leveren, omdat het
heel eenvoudig is om de meetgegevens vast te stellen.
Juist discussies over meterstanden zullen veel meer tot
het verleden gaan behoren naarmate er meer slimme
meters zijn.
Ik acht dit amendement dus niet nodig. Daarnaast acht
ik het niet goed uitvoerbaar en ik vind het geen recht
doen aan de eigen verantwoordelijkheid die men op dit
punt heeft.
De heer Jansen (SP): Voorzitter. Ik begrijp dus dat de
minister het amendement min of meer ontraadt.
Minister Verhagen: Ja. Ik vind het overbodig.
De heer Jansen (SP): Hij zegt dat de netbeheerder
sowieso al de verplichting heeft om bij geschillen over
bijvoorbeeld de hoogte van een tarief – geschillen gaan
meestal over meterstanden – aan te tonen dat het de
juiste stand is. De achtergrond van dit amendement is
dat ik constateer dat de situatie voor de consument een
stuk ingewikkelder wordt dan in het verleden, als we met
slimme meters gaan werken. In het verleden kon je zelf
op je meter kijken en zag je de stand. In de toekomst heb
je ook te maken met de backbone van de dataverwerking
die ergens op een oncontroleerbare plaats plaatsvindt.
Verder kan de draadloos communicerende meter van
buitenaf gehackt worden. Dat zijn allemaal risico’s. Ik
wijs de minister op de beginjaren van de mobiele
telefonie, waar consumenten ineens een rekening kregen
van honderden of soms zelfs duizenden euro’s ...
Minister Verhagen: Het zullen nog geen euro’s zijn
geweest bij de introductie van de mobiele telefonie.
De heer Jansen (SP): Misschien waren het zelfs nog
guldens. Ik ben een beetje kwijt hoe lang het geleden is,
maar in die jaren hebben de consumentenrubrieken heel
veel tijd besteed aan dat type geschillen. Inmiddels is die
markt tot rust gekomen. Dit amendement beoogt om dat
soort problemen te voorkomen. Zit daar niet iets redelijks
in?
Minister Verhagen: Ik denk dat het amendement niet
nodig is. Daarom ontraad ik het. Mocht in de eerste twee
jaar van de beperkte uitrol blijken dat u gelijk hebt – ik
betwijfel dat u op dit punt gelijk hebt – dan zal ook dit
een element zijn dat wij, naar ik aanneem, bij de start

3 november 2010
TK 17

17-19

Verhagen
van de grootschalige uitrol redelijk Kamerbreed zullen
willen regelen. Dan hebben we volgens mij een andere
situatie. Ik verwacht dat het niet nodig is en dat het leidt
tot nadere overbodige regelgeving. Wellicht kom ik of
komt u twee jaar na de beperkte uitrol tot de conclusie
dat ik geen gelijk had, maar ik denk dat de situatie met
de bewijslast voor meterstanden niet beter wordt als dit
amendement aanvaard wordt.
De heer Leegte (VVD): Voorzitter. Ik heb sympathie voor
de gedachte van de SP-fractie, want ook mijn fractie
maakt zich daar zorgen om, maar zij is er tevreden mee
als de minister zegt dat dit vanzelf aan bod komt.
Minister Verhagen: Dank u wel. Ik herhaal: mocht dit in
de komende twee jaar op basis van de beperkte uitrol
blijken, dan spreken we er bij AMvB over voor de start
van de grootschalige uitrol.
Het laatste amendement op stuk nr. 9 gaat over het
verzamelen van meterstanden bij switchen en over de
vraag in hoeverre de kosten ook daar op dat punt
geregeld worden. Het wetsvoorstel regelt dat een
eventueel aanwezige slimme meter op afstand wordt
uitgelezen, bij een switch of een verhuizing dus juist ook
van leverancier. Doordat dit elektronisch gebeurt, bestaat
in ieder geval het risico niet meer dat de meter door
menselijke fouten verkeerd wordt afgelezen. Er hoeft ook
geen schatting te worden gemaakt van wat de meterstand wellicht is. Dat lijkt mij voor iedereen handig. Het
is handig voor de consument, de netbeheerder en de
leverancier. Dat is hét grote verschil. Als je nu verhuist,
wordt de meterstand geschat, krijg je een rekening voor
het verbruik en moet je nog maar zien of dat strookt met
de werkelijkheid. Met de slimme meter wordt beoogd,
problemen door geen of onjuist geschatte meterstanden
en de weer daaruit voortvloeiende problemen en
disputen, structureel op te lossen in plaats van dat
problemen door de ene op de andere partij worden
afgeschoven. Aanvaarding van dit amendement door de
Kamer met als gevolg uitvoering daarvan, brengt hoge
kosten met zich voor de netbeheerders. Zij moeten
namelijk een meteropnemer langs sturen als de meter
niet op afstand kan worden uitgelezen. En de consument
moet deze kosten dan collectief dragen. Het naar een
adres toe sturen van een man om een meter uit te lezen,
kost gewoon geld. Zelfs de mensen die nu dus voor een
slimme meter kiezen om niet meer afhankelijk te zijn van
een man die langskomt om de meterstand op te nemen,
moeten dan meebetalen vanwege degenen die weigeren,
zo’n slimme meter te introduceren, terwijl die slimme
meter dus alle problemen die de heer Jansen schetst, in
een klap oplost, zonder aanvullende kosten. Ik vind het
dus met het oog op de verdeling van de kosten niet
eerlijk en ontraad daarom de aanneming van dit
amendement.

wel van mening dat de verplichting voor partijen om de
meterstand vast te stellen, hetgeen door opgaaf van de
klant kan geschieden, in de wet moet worden opgenomen? Dan kan men er in ieder geval zeker van zijn dat er
geen schattingen worden gedaan die tot een hele hoop
ellende kunnen leiden.
Minister Verhagen: Wij kunnen niet de leverancier
verantwoordelijk maken voor het verzamelen van
meterstanden bij switchen. Ik heb er niet zo zeer bezwaar
tegen dat de netbeheerder verantwoordelijk is. Wel vind
ik het onwenselijk om de netbeheerder te verplichten tot
het verzamelen van meterstanden uit niet op afstand
uitleesbare meters in geval van een switch, omdat dat
kosten met zich brengt. De consument kan zelf een
briefje sturen naar de energieleverancier om de
meterstanden door te geven bij verhuizen of bij
switchen. Niets let hem om dat te doen. Wanneer ik als
consument verhuis, is het eerste wat ik doe in de
meterkast de stand opnemen en een briefje sturen: bij
binnentreding van de woning heb ik geconstateerd dat
dit de meterstand is. Of als ik switch van energieaanbieder geef ik dat door op het formuliertje waarop ik
aangeef dat ik van energieleverancier A naar B ga. Op
het moment dat ik niets doe, leg ik de bewijslast bij de
ander. Het gaat erom te voorkomen dat je iedere keer als
mijnheer Jansen of Pietersen verhuist of van leverancier
wisselt een meteropnemer naar het huis moet sturen.
Dat kost toch ergens geld. Niets gebeurt voor niets.
De heer Jansen (SP): Ik wil op het punt van de kosten de
minister tegemoetkomen door te zeggen: dan passen wij
het amendement aan in die zin dat er een verplichting is
om de meterstand vast te stellen. Dat kan dus ook een
opgave door de consument zelf zijn.
Minister Verhagen: Waarbij dan natuurlijk moet gelden
dat de consument bij opgave van een foute meterstand
daarvoor dan ook verantwoordelijk is.
De heer Jansen (SP): Ja, dat ben ik ook met de minister
eens. Daar staat de handtekening van de consument
onder. Ik constateer dat de consument dit kan opgeven
maar dat niet hoeft te doen. Bij het switchen van
energieleverancier doen energiebedrijven die een ander
proberen te verlokken om over te stappen daar ook niet
zo veel moeite voor. Pas achteraf leidt dit tot een hoop
ellende. Dat realiseert men zich dan pas. Kortom, zou het
niet gewoon in de wet moeten worden opgenomen dat
dit wordt gekoppeld aan die switch of verhuizing? Het is
toch volkomen logisch dat je alleen maar kunt overstappen als inderdaad die eindafrekening op te maken valt?

De heer Jansen (SP): Voorzitter. In de beantwoording
van de minister heb ik toch iets heel positiefs gehoord:
hij vindt het klaarblijkelijk net als ik belangrijk dat er wel
een meterstand bekend is ten tijde van een switch of
verhuizing. Op dit moment is dat in ongeveer de helft
van de gevallen niet zo. Daarom worden de standen dan
geschat. Daarvoor zijn allerlei technieken ontwikkeld.
Vervolgens constateer ik – de minister weet het ook – dat
heel veel geschillen voor de geschillencommissie en zelfs
voor de rechter, hierop betrekking hebben. Is de minister

Minister Verhagen: Om een goede afweging te maken,
moet een consument weten wat de kosten zijn, waardoor
hij niet achteraf geconfronteerd wordt met veel hogere
kosten dan hij eigenlijk verwacht had toen hij die
overstap maakte. Dat ben ik op zichzelf met u eens, maar
dat heeft dus te maken met eerlijke consumentenvoorlichting zoals wij die ook gewoon in het tegengaan van
colportage en allerlei andere fakeaanbiedingen willen
zekerstellen. Als een consument een keuze maakt, moet
hij weten op basis waarvan hij dat doet. Dat heeft dus te
maken met de consumentenvoorlichting. Dus de
leverancier kun je verplichten om die vraag te stellen aan
de consument. Dat zou je inderdaad kunnen regelen.

Tweede Kamer

3 november 2010
TK 17

Elektriciteits- en gasmarkt

17-20

Verhagen
Maar je kunt nooit regelen dat de consument zelf ook dat
antwoord geeft. Je kunt een consument niet verplichten
tot het inleveren van de meterstand wanneer hij switcht
van leverancier door te zeggen: u mag alleen maar van
leverancier wisselen indien u ook antwoord geeft op de
vraag wat op dit moment de meterstand is. Maar
nogmaals, als iedereen nu eens gewoon de slimme
meter accepteert, dan hebben wij deze hele discussie ook
niet.
De voorzitter: Het is nu bijna 13.00 uur. Om 14.00 uur
begint er een spoeddebat, als dat gaat lukken. Het zou
mooi zijn als wij om 13.15 uur klaar zijn, inclusief de
tweede termijn.
Minister Verhagen: Ik ontraad dus het laatste amendement. Ik hoop dat, nu dit wetsvoorstel een heel lange
geschiedenis kent, nu wij er eigenlijk allen van overtuigd
zijn dat de introductie van de slimme meter voordelen
met zich meebrengt en nu wat er op tafel ligt ook een
goed perspectief biedt voor een verantwoorde en slimme
introductie van de slimme meter, wij ook de komende
jaren gezamenlijk kunnen optrekken bij de uitrol van de
meter, waarbij wij uiteraard de consument in het vizier
moeten houden en wij een betere dienstverlening en
energiebesparing ook voor de toekomst kunnen
realiseren.
Ik kijk nog even naar de heer Jansen in het kader van
het onderzoek dat hij noemde naar de lastenverdeling
van 20%-80%. De heer Jansen zegt dat de lastenverdeling van de netten over groot- en kleinverbruikers op dit
moment niet klopt, de 20% versus de 80% betalen. Hij
vraagt de NMa daarnaar te laten kijken. Mijnheer Jansen,
u bent tegemoetkomend ten aanzien van enkele
opmerkingen die ik gemaakt heb met betrekking tot de
amendementen. U stelt zich constructief op, dus dan wil
ik dat van mijn kant ook doen. Ik wil de NMa laten kijken
naar het punt van de lastenverdeling inzake de netten
over klein- en grootverbruikers. Ik zeg dat toe.

duurzame verhaal in het hart van onze economie zullen
krijgen.
Tegen de heer Samsom wil ik nog zeggen dat
vooropgezette ideeën vaak de waarneming belemmeren.
De VVD gelooft in dromen die inspireren. Nu gebeurt
echter het volgende. Er is een meter waarop een droom
wordt gebaseerd; dus precies andersom. Ik kijk met een
zekere scepsis naar de voordelen van de meter. Vijf jaar
geleden hadden wij geen iPhone, laat staan een iPad en
dat is er allemaal toch maar mooi gekomen.
De voorzitter: Mevrouw Van Veldhoven heeft het debat
helaas moeten verlaten. De heer Jansen moet nog even
aan de tekst voor een motie werken, dus dan kom ik als
vanzelf uit bij de heer Van Bemmel.
©
De heer Van Bemmel (PVV): Voorzitter. Ik wil allereerst
de minister bedanken voor de duidelijke antwoorden die
hij gegeven heeft. Wellicht gaan wij in de toekomst toch
nog wonen in de mooie wijk van de heer Samsom. Wij
hopen alleen niet uit onze slaap gehaald te worden door
het overmatige waarschuwingssysteem van de meter als
hij te veel aan de iPad zit.
Verder vertrouwen wij erop dat de privacy, de
veiligheid en de keuzevrijheid van de consument
gewaarborgd zullen zijn. Op dat punt zijn er dus geen
problemen voor de PVV.
Over de motie waarover ik gesproken heb, het
volgende. De PVV toont zich wat Europa betreft toch
weer betrouwbaar. Dat wil zeggen dat wij de motie als
een aansporing willen zien. Als de voortgang van de
wetgeving goed verloopt, wordt er automatisch indirect
bewerkstelligd dat er geen juridische stappen zullen
volgen. Dat heeft de minister ook gezegd. In die zin kan
de motie. Ik wil haar dan ook bij dezen indienen.
Motie

De voorzitter: Hiermee zijn wij gekomen aan het einde
van de eerste termijn. Ik kijk even rond of er behoefte is
aan een tweede termijn. Bij een enkeling is dat het geval.
Mijnheer Leegte, u mag beginnen aan een tweede
termijn, het hoeft niet.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Europese Commissie een infractieprocedure tegen Nederland is gestart;

©
De heer Leegte (VVD): Voorzitter. Ik zal het kort houden,
hoewel ik bijna denk dat je iedere keer als je hier staat,
bloemen krijgt. Ik denk dat collega Van Bemmel dat met
mij eens zal zijn.
De voorzitter: Dat is geenszins het geval, kan ik u
verzekeren.
De heer Leegte (VVD): Dat blijkt.
Ik dank de minister voor de beantwoording. Zoals
gezegd, is mijn fractie blij dat het amendement dat via
de Eerste Kamer is ingediend, nu wordt uitgevoerd. Ik
ben jaloers op de zekerheid waarmee de minister de
energiebesparingen inboekt. Mijn gevoel is dat dit mee
zal vallen. Ik deel echter de mening dat de green deal
belangrijk is. Hierin zit voor mij namelijk de inspiratie dat
de consumenten aan de slag gaan en dat wij dit mooie,

Tweede Kamer

De Kamer,

Elektriciteits- en gasmarkt

overwegende dat Nederland zich in het kader van een
gedegen wetgevingsproces niet laat opjagen;
verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat de Europese
Commissie afziet van verdere juridische stappen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Van Bemmel. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 9 (32373).
Ik stel vast dat de heer Samsom en de heer Koppejan
geen behoefte hebben aan een tweede termijn. Dan is
last but not least het woord aan de heer Jansen.

3 november 2010
TK 17

17-21

©
De heer Jansen (SP): Voorzitter. Ik heb een klein
praktisch probleem: mijn medewerker is mijn tweede
motie nog aan het uitdraaien, maar hopelijk komt die
nog tijdens mijn termijn binnen.
Ik dank de minister voor zijn beantwoording en
constructieve opstelling. De meeste mensen hier in de
zaal zien heel goed wat de strategische voordelen
kunnen zijn van slimme meters. Alleen verschillen de
meningen over hoe kritisch je moet zijn aangezien
mensen al met allerlei verplichtingen worden opgezadeld, terwijl er alleen nog maar beloften zijn. Daar kijken
wij wat verschillend tegen aan. Het is goed dat op dat
punt een aantal zaken beter geregeld is en dat vandaag
de puntjes op de i kunnen worden gezet.
Ik loop in dezelfde volgorde mijn inbreng in eerste
termijn na. Het grote bezwaar van de minister bij het
amendement over het verplicht opnemen van de
meterstand bij overstappen of switchen is: dat kost geld,
dat wordt gesocialiseerd en dat wil ik niet. Dat probleem
realiseer ik mij ook wel. Ik zou voor de stemmingen
willen bekijken of het amendement zodanig kan worden
aangepast dat de consument ervoor kan kiezen om zelf
de meterstand door te geven. Dan kost het niks en is ook
voldaan aan de zorgvuldigheidsvereiste, want die 50%
die niet wordt vastgelegd, is toch een groot probleem
merk ik in de praktijk.
Dank voor de toezegging over de standaardcontracten.
Een en ander zou binnen een half jaar plaatsvinden,
maar het mag uiteraard ook op kortere termijn. Daar gaat
de minister vast voor zorgen.
De minister is in eerste termijn nog niet ingegaan op
de heel kleine aansluitingen. Ik heb gewezen op situaties
als een garagebox met een aansluiting van één keer 6A
of de verlichting op de gang in een flat die de vereniging
van eigenaren op een aparte meter heeft staan. Die is
dan vaak één keer 16A. Die betalen op dit moment met
het capaciteitstarief – ik geef als voorbeeld het tarief van
Stedin – € 479,57 per jaar. Dat is exact evenveel als een
gewoon woonhuis met drie keer 25A, terwijl de feitelijke
capaciteit die men afneemt, ongeveer tien tot vijftien
keer zo klein is. Dat vind ik niet erg logisch. Mijn verzoek
aan de minister is om de NMa op dit punt kritisch te
laten kijken naar de tariefopbouw, want het wil er bij mij
niet in dat zo’n hoog tarief kostendekkend zou zijn voor
zo’n superkleine aansluiting. Het uitgangspunt van de
netbeheerder zou moeten zijn dat je kostendekkende
tarieven in rekening brengt. Naar mijn mening sponsort
die garageaansluiting op dit moment de andere
aansluitingen en daar houd ik niet van.
De reactie van de minister op de warmte- en koudemeters was dat je niet goed kunt zien wat de reikwijdte
van het amendement is. Naar aanleiding daarvan heb ik
een en ander proberen te verwoorden in een motie. Die
luidt als volgt.

en gasnetten en daardoor de vormgeving van de
wettelijke eisen bij slimme warmte- en koudemeters
anders is dan bij slimme gas- en elektriciteitsmeters;
van mening dat het logisch is om voor alle slimme
meters een vergelijkbaar privacy- en securityregime in te
voeren;
verzoekt de regering, bij de eerstvolgende wijziging van
de warmtewet met een voorstel te komen om de privacyen securityeisen van slimme warmte- en koudemeters
gelijk te stellen aan het privacy- en securityregime dat
van toepassing is op slimme elektriciteits- en gasmeters,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Jansen. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 10 (32373).
De heer Jansen (SP): Ik heb hierover nog wel een vraag
aan de minister. Op welke termijn komt de wijziging van
de warmtewet er aan? Dat is immers een onderwerp
waar de Kamer ook al lang op zit te wachten. Wellicht
dat hij daar in tweede termijn nog iets over kan zeggen.
De minister heeft gezegd dat de richtlijnen voor
privacy en security die netbeheerders op dit moment
hebben gepubliceerd en waarover zij in overleg zijn met
de privacywaakhond, bindend zullen worden. Ik dacht dat
dat zo was, maar wil dat graag bevestigd zien. Ik wil ook
graag bevestigd zien dat de informatiecode van de NMa
gepubliceerd wordt voordat het wetsvoorstel van kracht
wordt.
Ten slotte geef ik een compliment aan de heer
Samsom over zijn inbreng over de fraudegevoeligheid.
Er is inderdaad sprake van potentie tot fraude met
slimme meters. Het is een potentie tot, en als SP’er sta ik
met beide benen op de grond. Ik vraag de minister
daarom of dit aspect kan worden meegenomen in een
experiment. Ik zie de genoemde potentie namelijk wel,
maar ik zou dat graag zien dat dit hard wordt gemaakt.
©

overwegende dat de eigendomsverhoudingen bij
warmte- en koudenetten anders zijn dan bij elektriciteits-

Minister Verhagen: Voorzitter. Ik dank de leden van de
Kamer voor hun inbreng in tweede termijn.
De heer Leegte heeft gesproken over de optimistische
inschatting van de energiebesparing. Ik onderstreep dat
de raming van KEMA buitengewoon conservatief is. We
hebben het over nog geen 3% energiebesparing omdat
ervan uit wordt gegaan dat niet iedere consument tot
energiebesparing overgaat, ook al krijgt hij die informatie. Het was niet zozeer een optimistische als wel een vrij
conservatieve raming van de energiebesparing. Volgens
mij zijn er meer mogelijkheden. Daarover komen we nog
te spreken.
In de motie-Van Bemmel op stuk nr. 9 wordt de
regering verzocht, te bewerkstelligen dat de Europese
Commissie afziet van verdere juridische stappen. Ik heb
gezegd dat wij daar niet over gaan. De Europese
Commissie is onafhankelijk in haar afweging of zij naar
het Hof stapt. Door het verstrekken van informatie over
wat Nederland aan het doen is, kan de Commissie wel
overtuigd raken dat Nederland er alles aan doet om de
richtlijn toch te implementeren. Zij kan derhalve zeggen:

Tweede Kamer

3 november 2010
TK 17

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Elektriciteits- en gasmarkt

17-22

Verhagen
die Nederlanders doen het toch niet zo slecht, dus laten
we maar niet naar het Hof stappen. Op het moment dat
een infractieprocedure wordt gestart, gaat al een prikkel
uit naar de lidstaat om de betreffende kwestie snel te
vervullen. Op dat punt kan ik niet exact invulling geven
aan het verzoek in deze motie. Ik kan uiteraard wel open
communiceren met de Europese Commissie over wat we
wel en niet doen, zodat als gevolg daarvan de Commissie zegt: die Nederlanders zijn zo gek nog niet. Als ik de
motie van de heer Van Bemmel mag zien als een
aansporing om de Commissie volledig te informeren
over de stappen die Nederland zet om daarmee verder
invulling te geven aan de uitvoering van deze richtlijn,
dan zie ik haar als een ondersteuning. Als er meer van
mij wordt gevraagd, kan ik daar helaas niet aan
tegemoetkomen.
De heer Jansen (SP): Voorzitter. Het is misschien goed
als de heer Van Bemmel opheldering geeft over hoe hij
zijn motie ziet.
De voorzitter: Als de heer Van Bemmel zich daartoe
aangespoord voelt, kan hij dat doen.
De heer Van Bemmel (PVV): Ik raad de heer Jansen aan
wat beter te luisteren, want ik heb dat in mijn inbreng in
tweede termijn gezegd. Ik zie de motie als een aansporing.
Minister Verhagen: Voorzitter. Ik laat het oordeel over
deze motie aan de Kamer over. Ik heb aangegeven hoe
wij invulling zullen geven aan het verzoek uit de motie
als zij aanvaard zou worden. Ook voor het overige acht ik
het mijn plicht om de Commissie goed op de hoogte te
stellen over acties die Nederland op dit punt onderneemt.
Ik heb eerder toegezegd dat ik de NMa naar de
opbouw van de tarieven zal laten kijken. De heer Jansen
stelde dat 20% van het verlies wordt veroorzaakt door
afname van huishoudens terwijl zij voor 80% meebetalen
aan de kosten daarvan. Ik zal dus kijken naar de
verdeling van de kosten van de netverliezen.
Over de garageboxen, specifiek over aansluitingen
zonder woonfunctie, zijn eerder tegemoetkomingen
geweest, juist om aan dat bezwaar tegemoet te komen.
Je kunt dus niet stellen dat dat je dezelfde prijs betaalt
als je een garagebox hebt of een aansluiting op een
gang. Juist op basis daarvan is het tarief zeer nadrukkelijk aangepast. Dus specifiek voor de garagebox of de
gang in het flatportaal is tegemoetgekomen aan de
kritiek die er eerder was. De hoogte hangt absoluut af
van de verschillen in afname.
De heer Jansen (SP): Ik zal via u, voorzitter, de minister
een kopie overhandigen, want dan kan hij het zelf
nakijken. Bij een grote netbeheerder, maar bij de andere
is het van hetzelfde laken een pak, geldt voor alle
aansluitingen van 1 x 6A t/m 3 x 25A hetzelfde aansluittarief, in dit geval € 479,57. Kortom, er is helemaal geen
sprake van differentiatie bij de kleine aansluitingen. Je
betaalt gewoon de volle mep.
De voorzitter: Ik zal er via de griffier voor zorgen dat het
stuk wordt verspreid en in handen komt van de minister
en uw collega’s.

Ik neem aan dat er geen bezwaar tegen bestaat dat dit
stuk ter inzage wordt gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Kamer.
(Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de
Tweede Kamer der Staten-Generaal.)
Minister Verhagen: Ik heb het niet over het tarief, maar
dan moet de heer Jansen het hele verhaal vertellen. Dan
moet hij ook kijken naar de energiebelasting. Juist voor
aansluitingen zonder verblijfsfunctie is een aparte
categorie benoemd in de energiebelasting, waardoor het
onvoorziene effect in het tarief wordt weggenomen. Als
wij het verhaal vertellen, moeten wij het gehele verhaal
vertellen. Mensen betalen uiteindelijk uit hun portemonnee wat zij betalen via de energiebelasting en via het
capaciteitstarief. Op het moment dat er een hoger
capaciteitstarief is vanwege dat verhaal dat u houdt of
een gelijk capaciteitstarief en men compensatie krijgt via
de belasting, betaalt men netto minder indien men een
aansluiting zonder verblijfsfunctie heeft.
De voorzitter: Mijnheer Jansen, ik wijs erop dat ik om
13.15 uur deze vergadering wil schorsen.
De heer Jansen (SP): Dat is heel jammer, voorzitter,
maar op dit punt klopt de lezing van de minister niet. Ik
neem hem dat niet kwalijk, want dit punt is voor hem
nieuw. Mijn stelling is dat men gewoon meer betaalt dan
de kostprijs. Die compensatie is er ook voor huishoudens, voor 3 x 25A krijg je ook compensatie. Mijn stelling
is dat de kostprijs niet deugt. Mijn vraag aan de minister
is om de NMa op dit punt te laten kijken naar de kleine
aansluitingen.
Minister Verhagen: Ik ben het gewoon niet eens met de
heer Jansen. Hij leest voor uit oude facturen uit 2009,
waarin geen rekening is gehouden met de belastingaanpassing die in 2010 is ingegaan. Ik verzoek hem op dit
punt om zich te baseren op de daadwerkelijke kosten die
verbonden zijn aan aansluitingen zonder verblijfsfunctie,
op basis van de facturen van 2010. Ik ben het dus
daarover gewoon niet met hem eens.
De heer Jansen vroeg wanneer de wijziging van de
Warmtewet komt. Die volgt begin 2011. Dan zal een
aanpassing plaatsvinden en ik beloof om er dan op terug
te komen.
Over het amendement heeft hij gezegd dat hij dit zal
aanpassen in de zin dat de leverancier verplicht is om de
meterstand van de consument op te vragen. Nogmaals:
ik vind het geen grote noodzakelijkheid dat dit gebeurt,
maar ik vind het wel een verbetering van het eerdere
amendement. Als hij zijn amendement op dit punt
aanpast zoals hij heeft geschetst in tweede termijn, dan
pas ik mijn eerdere ontraden aan en laat ik het oordeel
aan de Kamer over.
Tot slot – en dan ronden wij het net af voor 13.15 uur –
een laatste observatie over de motie van de heer Jansen
over de Warmtewet. Ik heb toegezegd dat wij in 2011
met de aanpassing komen. Ik laat het oordeel over deze
motie over aan de Kamer, maar ik zal los van de
aanvaarding van deze motie bij de Warmtewet in ieder
geval wel kijken naar de voors en tegens van hetgeen hij
naar voren heeft gebracht.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

3 november 2010
TK 17

17-23

©
De voorzitter: Daarmee zijn wij gekomen aan het einde
van de behandeling van de wetsvoorstellen Wijziging
Wet implementatie EG-richtlijnen energie-efficiëntie en
Wijziging van de Wet houdende wijziging van de
Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet ter verbetering van
de werking van de elektriciteits- en gasmarkt. En het is
een mondvol.
Ik stel voor, over de ingediende moties volgende week
dinsdag te stemmen.
Daartoe wordt besloten.
De vergadering wordt van 13.14 uur tot 14.00 uur
geschorst.
Voorzitter: Berndsen
De voorzitter: Op de tafel van de Griffier ligt een lijst
van ingekomen stukken. Op die lijst staan voorstellen
voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is
gemaakt, neem ik aan dat daarmee wordt ingestemd.

Tweede Kamer

Elektriciteits- en gasmarkt

3 november 2010
TK 17

17-24