Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

28 694

Verpakkingsbeleid

Nr. 117

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juni 2014
In deze brief informeer ik u over de resultaten van de toetsing van de
prestatiegaranties voor het vrijgeven van de keuze voor het heffen van
statiegeld op grote PET-flessen, nu gebaseerd op de afspraken met het
Productschap Dranken (bijlage 1 brief Productschap dranken)1 en over de
verschillenanalyse van de kostenonderbouwing voor het statiegeldsysteem die aangekondigd is in mijn brief van 24 april jl. (Kamerstuk
28 694, nr. 114).
Maar alvorens op deze zaken in te gaan, schets ik het kader van het beleid
voor verpakkingen en hoe de afspraken van de Raamovereenkomst
Verpakkingen 2013–2022 daaraan bijdragen.
Raamovereenkomst verpakkingen
De producenten en importeurs van verpakkingen hebben de verantwoordelijkheid voor het verduurzamen van de verpakkingsketen, moeten
ervoor zorgen dat er een adequaat inzamelings- en recyclingsysteem is
voor verpakkingsafval, dat de recyclingdoelen gehaald worden en zij
dragen de kosten voor het halen van de doelen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het inzamelen van huishoudelijk afval. Het Rijk stelt
doelen en ziet toe op uitvoering. Vandaar dat deze drie partijen samen
afspraken maakten in de Raamovereenkomst Verpakkingen 2013–2022.
Met deze afspraken worden de verpakkingsketens beter gesloten. Deze
afspraken zijn daarbij het fundament en de motor van het recyclen en
verduurzamen van verpakkingen.
Het verpakkingenbeleid is één van de uitwerkingen van mijn programma
Van Afval Naar Grondstof (VANG) dat zich richt op het sluiten van de
ketens.

1

kst-28694-117
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 694, nr. 117

1

Gemaakte afspraken
De Raamovereenkomst is een integraal pakket waarin de samenwerkende
partijen door hun handtekening te zetten akkoord zijn gegaan met een
serie concrete afspraken waarmee de keten van verpakkingsafval beter
gesloten wordt.
De Raamovereenkomst is afgesloten voor een periode van 10 jaar. Door
afspraken te maken voor een lange periode, geeft dit de betrokken
partijen, zoals de gemeenten, afvalbedrijven en het verpakkende
bedrijfsleven de zekerheid om investeringen te doen en innovaties te
realiseren.
De afspraken zijn tot stand gekomen in een proces waarbij ook met
regelmaat met uw Kamer is gedebatteerd.
Uw Kamer heeft een aantal moties aangenomen die ook in de Raamovereenkomst zijn opgenomen. Eén daarvan betrof de motie Van der Werf
(Kamerstuk 30 872, nr. 89) waarin prestatiegaranties werden voorgesteld
en een andere de motie Leegte (Kamerstuk 30 872, nr. 101). In die motie
spreekt uw Kamer haar steun uit aan de raamovereenkomst.
Meer concreet zijn de volgende afspraken gemaakt in de Raamovereenkomst:
1. Financiering: Het verpakkende bedrijfsleven zorgt voor een robuust
en toereikend financieringsstelsel dat voorziet in een fonds, waaruit
alle benodigde activiteiten voor het uitvoeren van deze overeenkomst
betaald worden. Dit fonds is toereikend voor deze activiteiten en kent
geen beperking voor de hoeveelheid in te zamelen materiaal.
2. Verduurzaming: Om een verdere verduurzaming van verpakkingsmaterialen te realiseren stelt het kennisinstituut uiterlijk in 2013 een
verduurzamingsagenda voor verpakkingen vast waarin concrete en
afrekenbare doelen zijn opgenomen. Deze agenda wordt uitgevoerd.
3. Zwerfafval: Voor de extra aanpak van zwerfafval stelt het verpakkende
bedrijfsleven € 20 miljoen per jaar ter beschikking aan gemeenten.
4. Hogere recyclingdoelen: Voor de materiaalsoorten kunststof en hout
zijn hogere recycledoelen afgesproken. In 2017 zal het verpakkende
bedrijfsleven zich inspannen dat er 52% kunststof verpakkingsafval
wordt gerecycled en 45% verpakkingshout. Dit betekent voor
kunststof een toename van ongeveer 50 kton per jaar dat voornamelijk uit huishoudelijk verpakkingsafval moet komen.
5. Monitoring: de raamovereenkomstpartijen hebben afgesproken om
een systematiek vast te stellen over de monitoring van de verduurzaming en de inzameling- en recyclingresultaten en de verslaglegging
daarover.
6. Ketenregie: Vanaf 1 januari 2015 zorgen de gemeenten niet alleen
voor het inzamelen maar ook voor het sorteren van kunststofverpakkingsafval en desgewenst zelfs het vermarkten.
Onderdeel van de integrale afspraken in de Raamovereenkomst is ook om
de keuze voor het inzamelen van grote PET-frisdrankflessen met of zonder
een statiegeldsysteem vrij te geven als het verpakkende bedrijfsleven
voldoet aan de afgesproken prestatiegaranties.
Deze afspraken zijn gemaakt, omdat het verpakkende bedrijfsleven aan
heeft gegeven de efficiency van de inzameling van kunststofverpakkingsafval te willen vergroten. Met het statiegeldsysteem wordt 5–6% van de
kunststofstroom ingezameld. De rest van de kunststofverpakkingen
worden voornamelijk ingezameld met het Plastic Heroes-systeem. Het
verpakkende bedrijfsleven ziet kansen om de efficiency van de verschillende systemen voor de totale inzameling van kunststofverpakkingen te
vergroten en daarmee meer materiaal te kunnen recyclen tegen dezelfde
kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 694, nr. 117

2

Het vergroten van de efficiency van de inzameling door de uitvoerende
partijen de vrijheid te geven de middelen te kiezen, past goed bij de
gedachte achter de Raamovereenkomst dat het Rijk geen middelen
voorschrift maar zich richt op het vaststellen van de doelen en de kaders.
Ik ga dus niet over de aanpak, dat is aan de uitvoerende partijen, ik stuur
op doelen.
Uitkomst resultaten prestatiegaranties
Het verpakkende bedrijfsleven heeft conform deze afspraken een
rapportage aangeboden aan ILT. Die heeft vervolgens getoetst of aan de
prestatiegaranties is voldaan. Een door de raamovereenkomstpartijen
uitgewerkte methode om bovengenoemde prestaties te meten is u reeds
eerder aangeboden (Kamerstuk 30 872, nr. 148). ILT heeft haar bevindingen aan mij gerapporteerd, u treft de rapportage van ILT aan als bijlage
bij deze brief (bijlage 2)2. Ik heb de bevindingen gedeeld met de
raamovereenkomstpartijen.
Uit de rapportage van ILT blijkt dat aan vijf van de zeven garanties
volledig is voldaan. Er is meer plastic uit het huishoudelijk afval is
gerecycled, er zijn bij veel supermarkten bakken geplaatst voor de
inzameling van kunststof verpakkingsafval, er zit meer gerecycled
materiaal in PET-flessen en er is een verduurzamingsagenda opgesteld
door het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken. Er is ook een pilot gedaan
naar de recyclingprestaties en de kosten van de drankenkartons.
Een zesde prestatiegarantie is het uitfaseren van gratis plastic tasjes in de
supermarkten. ILT constateert dat materieel voldaan is, ook al zijn nog
enkele tasjes aangetroffen. Als eerste sector hebben de supermarkten
laten zien dat het mogelijk is om gratis plastic tassen uit te bannen.
Aan één prestatiegarantie is niet voldaan. Afgesproken was dat er geen
PVC meer toegepast zou worden in de verpakkingen die in de supermarkten aangeboden worden, tenzij niet anders mogelijk is. Het
onderzoek van ILT laat echter zien dat er nog verpakkingen voorkomen
waarin PVC aanwezig is. Dit was voor de supermarkten een negatieve
verrassing omdat zij dachten dit geregeld te hebben met de opname van
een bepaling in hun inkoopvoorwaarden. De supermarktketens nemen per
direct maatregelen om hun leveranciers te bewegen de verpakkingen aan
te passen aan de afspraken en door uit te laten zoeken of het aangetroffen
PVC noodzakelijk is.
De afspraak in de raamovereenkomst is duidelijk: de sector dient te
voldoen aan alle prestatiegaranties. Dat is niet het geval en daarom geef
ik nu geen toestemming om statiegeld af te schaffen.
Het verpakkende bedrijfsleven heeft zichtbare stappen gezet in het
verduurzamen.
Ik ben tevreden met de verduurzamingsagenda die is opgesteld door het
Kennisinstituut en dat er meer kunststofverpakkingsafval is gerecycled.
Ook ben ik content met de pilot die gedaan is naar de drankenkartons en
met het aanbod van het verpakkende bedrijfsleven om een vergoeding
aan de gemeenten te betalen voor de inzameling en recycling daarvan.
Voor het verder realiseren van de afspraken van de Raamovereenkomst,
dat een integraal pakket is, waaronder de recycledoelstellingen, is een
goede samenwerking met de raamovereenkomstpartijen belangrijk. De
vraag is dan ook hoe we ervoor kunnen zorgen dat we ons aan de
afspraken houden en geen afbreuk doen aan de integrale afspraken van
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 694, nr. 117

3

de Raamovereenkomst. De doelen van deze Raamovereenkomst gaan
namelijk tot en met 2022 en het is van belang dat we die in goede
samenwerking realiseren.
Ik heb de uitkomst van de toetsing van de prestatiegaranties gedeeld met
de VNG en het verpakkende bedrijfsleven. Van hen heb ik een voorstel
ontvangen over de verdere besluitvorming (bijlage 3)3.
In hoofdlijnen verzoeken deze partijen om het statiegeld niet vrij te geven
in 2015, de beslissing over de toekomst van het statiegeldstelsel uit te
stellen tot april 2015 en voorafgaand door ILT begin 2015 te laten toetsen
of dan voldaan is aan de prestatiegarantie voor PVC.
Zoals gezegd, geef ik op basis van de huidige uitkomsten van de toets op
de prestatiegaranties nu geen toestemming om statiegeld af te schaffen.
Ik hecht veel waarde aan de integrale afspraken van de Raamovereenkomst en wil op basis van goede samenwerking de doelen die we gesteld
hebben, realiseren.
Ik zal in juni 2015 de voortgang daarvan opnieuw bezien, waaronder ook
de voorwaarden dat:
– de sector dan alle PVC houdende verpakkingen uit de supermarkten
heeft gebannen,
– de sector dan nog steeds aan de overige prestatiegaranties voldoet.
Aan ILT zal ik vragen om begin 2015 te toetsen of voldaan is aan alle
prestatiegaranties en hierover uiterlijk 1 juni 2015 aan mij te rapporteren.
Uiteraard zal ik uw Kamer informeren over de resultaten hiervan.
Uitvoering van overige afspraken Raamovereenkomst
In de brief van 30 december 2013 (Kamerstuk 28 694, nr. 112) heb ik uw
Kamer geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van de
raamovereenkomstafspraken. Hierin staat dat de partijen voortvarend aan
de slag zijn, dat de uitvoering van de afspraken goed verloopt en dat de
samenwerking tussen de raamovereenkomstpartijen goed is.
Een aantal resultaten van de uitvoering van de afspraken heeft uw Kamer
reeds ontvangen, zoals het Basisdocument monitoring verpakkingen, het
Ontwerpbesluit verpakkingen, de verduurzamingsagenda en de resultaten
van de pilot drankenkartons. Bij mijn brief van 4 juni jl. (Kamerstuk 30 872,
nr. 163) heb ik uw Kamer geïnformeerd dat ik blij ben met het aanbod van
het verpakkende bedrijfsleven om gemeenten een vergoeding te geven
voor de inzameling en recycling van de drankenkartons.
Kortom, de uitvoering van de raamovereenkomstafspraken verloopt goed
mede dankzij de goede samenwerking en deze goede samenwerking is
een goede basis voor de ruim acht jaar die nog volgen.
Kostenonderbouwing statiegeldsysteem
Tijdens de debatten met uw Kamer is ook gesproken over de kosten van
het statiegeldsysteem. De kosten van het statiegeldsysteem zijn onderzocht en de rapportage van dit onderzoek is in 2012 op verzoek van uw
Kamer ter beschikking gesteld.
CE Delft heeft een actualisatie en review verricht van een kostenstudie van
Wageningen UR, die destijds is uitgevoerd over de kosten van het
statiegeldsysteem. De uitkomsten van CE Delft wijken af van de eerdere
resultaten van de WUR-studie, waardoor verwarring is ontstaan. Aan TNO
heb ik gevraagd een analyse te maken van de verschillen tussen de twee
3

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 694, nr. 117

4

rapporten. Deze analyse is inmiddels afgerond en u treft deze bij deze
brief aan (bijlage 4)4.
De conclusie van TNO is als volgt:
«De WUR heeft met veel onzekerheden moeten werken die duidelijk
aangegeven zijn. CE Delft heeft ook die onzekerheden, maar heeft actuele
cijfers gebruikt en enkele van die onzekerheden uitgewerkt.
Dat leidt op een paar punten tot lagere kosten.
CE Delft maakt gebruik van een andere methode die niet compleet is en
daarom niet voor een kostenanalyse bruikbaar is. Hiermee zijn de
verschillen verklaard.»
Voor de volledigheid bevestig ik dat de kosten van een statiegeldsysteem
voor mij geen argument zijn om te komen tot besluitvorming rondom
statiegeld. Als de verplichting van statiegeld vrijgegeven wordt, dan is het
aan de sector om te kiezen voor een optimale methode zolang de gestelde
doelen gehaald worden.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 28 694, nr. 117

5