Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 934

Douane

Nr. 64

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 december 2022
In de stand van zaken brief die recentelijk aan uw Kamer is gestuurd
(Kamerstuk 31 934, nr. 63), is ingegaan op het jaarplan 2022 van de
Douane. Een aantal ontwikkelingen en grote uitdagingen zetten zich door
in 2023. In het jaarplan 2023 wordt weergegeven welke activiteiten de
Douane in 2023 gaat verrichten. Dit jaarplan 2023 wordt met deze brief
aan uw Kamer aangeboden. In deze brief wordt kort ingegaan op een
aantal grote uitdagingen voor de Douane in 2023.
De Douane vervulde in 2022 een belangrijke rol bij de handhaving van de
sanctiemaatregelen tegen Rusland en Belarus. Ook in 2023 zal dit een
groot beslag leggen op de beschikbare capaciteit. Om extra capaciteit te
creëren voor de Douane zijn financiële middelen beschikbaar gekomen
om extra medewerkers te werven. De werving van deze nieuwe
medewerkers is in 2022 in gang gezet en zal, na de instroom en opleiding
van deze medewerkers, in het derde kwartaal van 2023 leiden tot extra
inzetbare medewerkers om de sanctiemaatregelen te handhaven. Er zijn
met het Ministerie van Buitenlandse Zaken en andere opdrachtgevers
afspraken gemaakt hoe de extra inzet op sancties kan worden ingepast in
het werk van de Douane.
De kabinetsbrede aanpak van de georganiseerde criminaliteit is een
gezamenlijke samenhangende aanpak die ervoor moet zorgen dat de
georganiseerde criminaliteit van alle kanten wordt ingesloten.
Voorkomen, verstoren van het verdienmodel en het doorbreken van
criminele machtsstructuren, bestraffen en beschermen zijn de hoofdlijnen
van deze aanpak. De Douane is in deze aanpak een belangrijke partner.
Ook komend jaar werkt de Douane in nauwe samenwerking met andere
organisaties verder aan de effectieve bestrijding van deze maatschappij
ontwrichtende criminaliteit. De verhoging in 2022 van het aantal scancontroles wordt in 2023 voortgezet. In 2022 is het aantal scans verhoogd van
44.000 naar 55.000. In 2023 gaat de Douane daar extra op inzetten door te
groeien naar 64.000 scans.

kst-31934-64
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 934, nr. 64

1

Andere speerpunten in de aanpak bestaan in 2023 uit het versterken van
de samenwerking met internationale partners door het plaatsen van
liaisons in de Verenigde Staten, Panama, Suriname en Curaçao, en de
versterking van de Nederlandse mainports en andere toegangspoorten
door het bewaken van hoog-risico containers in de haven van Rotterdam
die geselecteerd zijn voor controles.
Tevens pakt de Douane de smokkel van synthetische drugs aan door de
inzet van nieuwe speurhonden in de uitgaande pakketstroom. Aanvullend
op het fysiek toezicht wordt meer cameratoezicht ingezet en start een pilot
rond het geautomatiseerd herkennen van pillen in post. Op nationaal
niveau participeert de Douane onder meer in de Nationale Samenwerking
tegen Ondermijnende Criminaliteit (NSOC).
Een belangrijke uitdaging voor de komende jaren is de IT-agenda van de
Douane. Er is sprake van verouderde systemen, toenemende digitalisering
en nieuwe wet- en regelgeving. Deze leiden ertoe dat de vraag naar
automatisering het aanbod ver overstijgt. Dit heeft de uitvoering van de
IT-agenda in 2022 al onder druk gezet. Uw Kamer is geïnformeerd dat dit
heeft geleid tot het niet tijdig implementeren van de accijnsrichtlijn en het
uitstellen van de invoering van het nieuwe aangiftesysteem (DMS)1. In de
stand van zaken brief van 1 december jl. is al aangegeven dat voor
verschillende Europese trajecten die samenhangen met het Douane
Wetboek van de Unie, evenals door andere lidstaten, derogatie is
aangevraagd bij de Europese Commissie. Ondanks deze maatregelen
staat de realisatie van de IT-agenda ook in 2023 onder druk. De Douane
neemt verschillende maatregelen om de impact op het bedrijfsleven zo
beperkt mogelijk te maken, zoals het waar mogelijk afstemmen van
IT-planningen met het bedrijfsleven.
Een trend die in 2023 zal doorzetten, zijn de vele nieuwe taken die de
Douane moet uitvoeren. Dit betreft zowel nieuwe (wetgevings)voorstellen
als voorstellen voor wijziging van bestaande wetgeving. Zo zijn vanuit de
Europese Unie het afgelopen jaar veel wetgevingsvoorstellen op
verschillende terreinen opgesteld, zoals het toezicht op producten
vervaardigd met dwangarbeid, ontbossing en Carbon Border Adjustment
Mechanism (CBAM), waarin ook een taak voor de Europese douaneautoriteiten is opgenomen. Op nationaal terrein heeft de Douane een rol op
bovengenoemd gebied van ondermijning en bij het verwachte verbod op
lachgas. Enerzijds is deze trend logisch, want als poortwachter van de
EU-buitengrens hebben de douaneautoriteiten een unieke rol te vervullen.
Anderzijds is het van belang bij de beoordeling van deze voorstellen en de
onderhandelingen die hierop volgen sterk in te zetten op goede uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid en de gevolgen voor de Douaneorganisatie, inclusief IT. Een goede uitvoerbaarheid is immers ook nodig
om de beleidsdoelen van deze voorstellen te halen.
De toename van het aantal taken en extra medewerkers, gecombineerd
met pensioen gerelateerde uitstroom van personeel en een krappe
arbeidsmarkt, leidt voor de Douane tot een grote wervingsopgave. Dit
maakt de werving van nieuwe medewerkers tot één van de belangrijkste
speerpunten voor de Douane. In 2023 zal de arbeidsmarktstrategie
geïmplementeerd worden om meer mensen enthousiast te maken voor
het werken bij de Douane. Dit vergt ook een andere aanpak van de
werving van nieuwe medewerkers en vervolgens een andere aanpak voor
het opleiden van deze nieuwe medewerkers.

1

Kamerstuk 35 918, nr. 13 en Kamerstuk 31 934, nr. 61.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 934, nr. 64

2

In het onderliggende jaarplan 2023 staat weergegeven hoe de Douane
komend jaar omgaat met deze uitdagingen en de andere opgaven die zij
heeft, waarbij zowel de korte als de langere termijn aan de orde komen.
De Staatssecretaris van Financiën,
A. de Vries

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 934, nr. 64

3