Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

48
Vragen van het lid Smaling (SP) aan de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht dat jonge onderwijzers in grote getale werkloos
raken (ingezonden 19 augustus 2013).
Antwoord van staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 20 september 2013)
Vraag 1
Kent u het bericht «Werkloosheid slaat toe in het onderwijs»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe oordeelt u over het in het artikel genoemde voorbeeld van jonge
docenten die telkens vlak voor de zomervakantie worden ontslagen om
vervolgens na de vakantie mogelijk weer in tijdelijke dienst te worden
genomen?
Antwoord 2
Het aannemen en ontslaan van leerkrachten is de verantwoordelijkheid van
het desbetreffende schoolbestuur. Voor het belang van het onderwijs is het
wel goed als schoolbesturen de beste docenten kunnen aannemen en
behouden.
Vraag 3
Hoe staat het toenemend aantal tijdelijke contracten in het onderwijs volgens
u in verhouding tot de continuïteit van kwaliteit en de overdracht van kennis
en vaardigheden van ervaren docenten op jonge leraren?
Antwoord 3
De Rekenkamer geeft in het rapport «Kunnen basisscholen passend onderwijs
aan?» van juli 2013 dat het aandeel flexibele contracten in het basisonderwijs
afneemt. Het aandeel flexibele contracten in het basisonderwijs in 2012 is 5
procent, ten opzichte van 7 procent in 2009.

1

ah-tk-20132014-48
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

De Volkskrant, 16-8-2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

De afname van het aantal tijdelijke fte’s lijkt in tegenspraak met de toenemende flexibilisering van het personeelsbestand. De verklaring van de
Rekenkamer is dat tijdelijk personeel bij bezuinigende schoolbesturen de
afgelopen jaren als eerste is afgevloeid. Het weinige nieuwe personeel dat
aangetrokken wordt, krijgt in bijna alle gevallen een tijdelijke aanstelling. Dat
blijkt overigens ook uit de Loopbaanmonitor2, het jaarlijkse onderzoek dat het
ministerie van OCW laat uitvoeren onder pas afgestudeerde leraren. Een
groot deel van de afgestudeerden van de pabo vindt nog wel een baan in het
onderwijs, maar het betreft in veel gevallen een tijdelijke en/of vervangingsbaan.
Ik heb geen aanwijzingen dat de verhouding 95 procent vaste aanstellingen
en 5 procent flexibele contracten knelpunten oplevert voor de overdracht van
kennis en vaardigheden van ervaren leraren op jonge leraren.
Vraag 4
Deelt u de in het artikel genoemde angst dat jonge docenten na het zoveelste
tijdelijke contract dreigen af te haken en daarmee verloren gaan voor het
onderwijs?
Antwoord 4
Ik deel de zorgen dat jonge docenten na dit soort ervaringen het onderwijs de
rug toekeren. Net zoals uw Kamer neem ik deze problematiek daarom ook
zeer serieus. Door middel van het vandaag getekende Nationaal Onderwijsakkoord geef ik een impuls aan de werkgelegenheid in het primair en voortgezet onderwijs, waardoor in 2014 3.000 jonge leraren extra een baan kunnen
krijgen of behouden. Over de uitvoering van de motie Voordewind en Ypma,
die op 4 juli jl. is aangenomen in uw Kamer, ben ik inmiddels in gesprek met
het Arbeidsmarktplatform Primair Onderwijs, waarin ook de PO-Raad
participeert. Daarnaast ondersteun ik dit platform met het opstellen van een
sectorplan primair onderwijs, waarmee maatregelen genomen kunnen
worden om deze problematiek aan te pakken. Over de resultaten zal ik uw
Kamer later dit jaar informeren.
Vraag 5
Herkent u zich in de zorgen die onder andere de PO-raad3 uitte over de vele
stille bezuinigingen die scholen dwingen tot het ontslaan van personeel of
het werken met onzekere tijdelijke contracten?4
Antwoord 5
Dit kabinet heeft het onderwijs hoog in het vaandel staan. Er moet veel
bezuinigd worden. Het onderwijs wordt ontzien, waarbij het kabinet netto
investeert. In het primair onderwijs wordt ook geïnvesteerd. De afgelopen
jaren is het bedrag per leerling gestegen. Dit stelt ook de PO-Raad in een
artikel in het Algemeen dagblad van 15 juni.5 Door de daling van het aantal
leerlingen zijn er minder leerkrachten nodig. In dit geval is ontslag soms
onvermijdelijk.
Vraag 6
Bent u op de hoogte van het feit dat zowel het Uitvoeringsorgaan werknemersverzekeringen (UWV) als vakbonden en werkgeversorganisaties in het
onderwijs over enkele jaren een tekort aan docenten verwachten? Deelt u de
angst van deze organisaties dat de nu afhakende jonge leraren in zo’n geval
keihard nodig zouden zijn?
Antwoord 6
Ja, daarom is er een banenplan voor 3.000 jonge leraren. Ik ben op de hoogte
van het feit dat zowel het UWV als de werknemers- en werkgeversorganisaties over enkele jaren een tekort aan leerkrachten verwachten. Ook het
ministerie van OCW heeft vorig jaar aan uw Kamer gemeld (3 juli 2012) dat,
2

Regioplan, Loopbaanmonitor 2012
PO-raad: Raad voor primair onderwijs
4
http://www.poraad.nl/content/ontslaggolf-leraren-dreigt-door-stille-bezuinigingen
5
Ad.nl, 15-07-2013
http://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/article/detail/3475789/2013/07/15/Ontslag-dreigt-voorleraren-op-honderden-basisscholen.dhtml#
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

landelijk gezien, over enkele jaren in het primair onderwijs een tekort aan
leraren wordt verwacht. Daarbij zijn er wel grote regionale verschillen. De
tekorten zullen zich vooral voordoen in de grote steden omdat daar het
leerlingenaantal nog stijgt. Op 5 oktober, tegelijk met het publiceren van de
Lerarenagenda, wordt het rapport «De toekomstige arbeidsmarkt voor
onderwijspersoneel 2013–2025» uitgebracht. In dit rapport staan de nieuwste
arbeidsmarktramingen voor po, vo en mbo.
Over de aanpak van deze regionale problematiek ben ik in gesprek met het
Arbeidsmarktplatform PO. Zie ook antwoord op vraag 4.
Vraag 7
Bent u van mening dat de kwaliteit van het onderwijs gebaat is bij een sterk
vergrijsd en dus onevenwichtig personeelsbestand, zoals dat nu dreigt te
ontstaan door het vertrek van steeds meer jonge leraren?
Antwoord 7
Nee.
Vraag 8
Gaat u op korte termijn in gesprek met de werkgevers in het onderwijs om
het aantal tijdelijke contracten terug te dringen en daarmee meer jonge
docenten te behouden voor het onderwijs?
Antwoord 8
Zie antwoord op vraag 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3