Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1265

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 november 2011
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vijf fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Richtlijn wijziging basisnormen voor de bescherming tegen de
gevaren aan blootstelling ioniserende straling (Kamerstuk 22 112,
nr. 1263)
Fiche 2: Richtlijn en verordening inzake patiënteninformatie over
receptgeneesmiddelen (Kamerstuk 22 112, nr. 1264)
Fiche 3: Mededeling en verordening voor een gemeenschappelijk
Europees kooprecht
Fiche 4: Mededeling Het industriebeleid: het concurrentievermogen
versterken (Kamerstuk 22 112, nr. 1266)
Fiche 5: Wijziging verordening risicodelende instrumenten met betrekking
tot financiële stabiliteit (Kamerstuk 22 112, nr. 1267)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1265
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1265

1

Fiche : Verordening en mededeling voor een gemeenschappelijk
Europees kooprecht
1. Algemene gegevens
Titels voorstel:
Verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende een
gemeenschappelijk Europees kooprecht
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad,
het Europees Economisch en Sociaal comité van de regio’s. Een gemeenschappelijk Europees kooprecht om grensoverschrijdende transacties in
de eengemaakte markt te vergemakkelijken.
Datum Commissiedocumenten: 11 oktober 2011
Nr. Commissiedocumenten: COM(2011) 635 definitief en COM(2011) 636
definitief
Prelex: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=en&DosId=200899
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board:
SEC(2011) 1 165 definitief en SEC(2011) 1 166 definitief.
Behandelingstraject Raad: Presentatie JBZ Raad 28 oktober jl.; RaadswerkgroepBurgerlijk Recht.
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Veiligheid en Justitie, in
nauwe samenwerking met het ministerie van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie t.a.v. consumenten- en business-to-businessaangelegenheden.
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen:
a) Rechtsbasis: artikel 114 VWEU.
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement: Gewone
wetgevingsprocedure: gekwalificeerde meerderheid in de Raad en
medebeslissingsrecht Europees Parlement (artikel 294 WVEU)
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen: geen.
2. Samenvatting BNC-fiche
– Korte inhoud voorstel
De Commissie introduceert een optioneel gemeenschappelijk Europees
kooprecht, dat bij grensoverschrijdende contracten in business-tobusiness (B2B) (mits een van de partijen een kleine of middelgrote
onderneming, is) en business-to-consumer (B2C)-transacties door partijen
kan worden gekozen als toepasselijk recht.
– Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Zowel met betrekking tot de bevoegdheidsgrondslag (artikel 114 VWEU)
als ten aanzien van de proportionaliteit zal Nederland nadere opheldering
van de Commissie vragen. Het subsidiariteitsoordeel is positief en het
proportionaliteitsoordeel deels positief en deels negatief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1265

2

– Implicaties/risico’s/kansen
Voor het kooprecht wordt een optioneel en volgens de Europese
Commissie in alle lidstaten uniform 28e (communautair) rechtsstelsel
voorgesteld dat partijen kunnen aanmerken als het op hun contract
toepasselijke recht. Dit levert kansen op voor een beter functionerende
interne markt, maar kent als risico’s dat het instrument onvoldoende
praktische meerwaarde biedt voor de partijen.
Nederlandse positie en eventuele acties
Nederland streeft naar een gemeenschappelijk Europees kooprecht dat
rechtszekerheid en een hoog niveau van bescherming voor consumenten
en ondernemingen biedt, zonder onevenredige lasten voor het bedrijfsleven. Nederland stelt zich constructief op tegenover een optioneel
instrument, maar heeft ook de nodige vraag- en aandachtspunten. Zo
blijkt, mede gelet op de vaak kritische reacties van de kant van de
belanghebbenden, niet zonder meer dat het optionele instrument de
gewenste meerwaarde biedt voor ondernemingen en consumenten. Ook
wordt van de Commissie nader uitsluitsel verwacht over de bevoegdheidsgrondslag. Onvoldoende duidelijk is verder hoe het voorstel
rekening houdt met de bestaande Europese regelgeving (acquis) op dit
terrein (m.n. de Richtlijn consumentenrechten, de Richtlijn late betalingen
en de Richtlijn elektronische handel), en het internationale privaatrecht
(Verordeningen Rome I en II alsmede het Weens Koopverdrag), hoe het
instrument aangepast gaat worden aan toekomstige wijzigingen van het
acquis en of het voorgestelde instrument qua reikwijdte niet onnodig
breed is. Ten slotte is de vraag hoe moet worden omgegaan met
contractgerelateerde kwesties die niet door het Commissievoorstel
worden bestreken, zoals rechtspersoonlijkheid en vertegenwoordiging.
3. Samenvatting voorstel
– Inhoud voorstel
Op 11 oktober 2011 heeft de Europese Commissie een voorstel voor een
verordening ingediend betreffende een gemeenschappelijk Europees
kooprecht. De ontwerpverordening (hierna ook: voorstel) bevat 16
artikelen met, onder meer, bepalingen over definities, de reikwijdte, het
facultatieve karakter en informatievoorschriften. Bijlage I van de ontwerpverordening bevat de tekst van het gemeenschappelijk Europees
Kooprecht, en bevat 186 bepalingen bijvoorbeeld die de rechten en
plichten van partijen vooraf, en gedurende de duur van een overeenkomst, regelen. Bijlage II van de ontwerpverordening bevat een
standaardmededeling over het gemeenschappelijk Europees kooprecht
die de ondernemer de consument moet verstrekken voordat overeenstemming over de toepasselijkheid van het Europees kooprecht tot stand
komt.
Het voorstel is bedoeld om belemmeringen bij grensoverschrijdende
handel weg te nemen. Deze belemmeringen zouden deels voortkomen uit
de verschillen tussen nationale regelingen inzake het contractenrecht en
zouden kunnen leiden tot extra transactiekosten en rechtsonzekerheid
voor ondernemingen en het vertrouwen van de consument in de interne
markt kunnen ondermijnen. In het bijzonder kleine en middelgrote
ondernemingen met beperkte middelen zouden vanwege hoge transactiekosten, terughoudend zijn om grensoverschrijdende transacties te sluiten.
Met dit voorstel tracht de Commissie het functioneren van de interne
markt te verbeteren door de uitbreiding van grensoverschrijdende handel
voor ondernemingen en grensoverschrijdende koop voor consumenten te
faciliteren.
De ontwerpverordening voorziet in een gemeenschappelijk Europees
kooprecht door het creëren van een tweede (optioneel) regime voor de
koop binnen het nationale recht van de lidstaten. Het gemeenschappelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1265

3

Europese kooprecht kan slechts op vrijwillige basis en met expliciete
toestemming van de partijen gaan gelden voor grensoverschrijdende
contracten. Hebben partijen hiervoor gekozen, dan maakt het Europees
kooprecht integraal deel uit van het op de transactie toepasselijke
nationale contractenrecht. Het Europese kooprecht kan gaan gelden voor
business-to-business-transacties (B2B), mits een van de partijen een
kleine of middelgrote onderneming is, en business-to-consumertransacties (B2C).
De Commissie stelt dat de ontwerpverordening geen afbreuk doet aan de
EU-regels over het internationale privaatrecht (de Verordeningen Rome I
en Rome II) en dat het hoge niveau van consumentenbescherming in het
huidige acquis wordt gerespecteerd.
Toepassingsgebied
De ontwerp-verordening is van toepassing op business-to-business (B2B)
(mits een van de partijen een kleine of middelgrote onderneming is) en
business-to-consumer (B2C)-transacties, met dien verstande dat:
• het moet gaan om grensoverschrijdende contracten (op vrijwillige
basis, alleen als beide partijen expliciet instemmen met toepassing van
het gemeenschappelijke Europese kooprecht); lidstaten krijgen voorts
de vrijheid om partijen de keuze te geven om het Europees kooprecht
ook toe te passen op contracten die binnen het eigen land worden
gesloten;
• het betreft koopovereenkomsten, overeenkomsten voor de levering
van digitale inhoud, zoals software of smartphone-applicaties, en
contracten over verbonden diensten, zoals een onderhoudscontract;
• het voorstel zowel online als offline contracten omvat, maar onder
meer financiële overeenkomsten en contracten over consumentenkrediet uitsluit, en
• het gebruik van het gemeenschappelijke Europese kooprecht ook
mogelijk is bij handel tussen partijen uit de EU-lidstaten en ondernemers uit derde landen.
Het voorstel beoogt zoveel mogelijk een integrale regeling van de
koopovereenkomst te geven, van het sluiten van de overeenkomst tot
bijvoorbeeld de consequenties bij wanprestatie, maar ziet niet op alle
aspecten ervan. Zo blijft het leerstuk van de vertegenwoordiging
onderworpen aan het toepasselijke nationale recht (en verdragen). Het
voorstel geldt mede voor de Europese Economische Ruimte.

1

COM(2010) 338 def. van 1 juli 2010.

Impact assessment Commissie
De Commissie stelt in haar impact assessment dat het consumentenvertrouwen ten aanzien van het doen van grensoverschrijdende aankopen
gering is. De verschillen in het contractenrecht van de lidstaten werpen,
aldus de Commissie, barrières op voor ondernemers en consumenten die
grensoverschrijdend willen handelen of aankopen. Er bestaat geen
volledig geharmoniseerde set van regels die ondernemers en consumenten kunnen gebruiken als zij grensoverschrijdende transacties willen
doen. De Commissie heeft in een Groenboek zeven beleidsopties op een
rij gezet1 en komt nu tot de conclusie dat een verordening met een
optioneel instrument inzake het kooprecht het beste tegemoet zou komen
aan de eisen van de interne markt. Enerzijds doordat het gebruikt kan
worden op vrijwillige basis en de nationale regelgeving niet zou
vervangen, anderzijds doordat het voor alle 27 EU-lidstaten wel één
uniform stelsel van regels inzake de koop zou bieden. Doordat het een
optioneel instrument is waarvoor partijen kunnen kiezen, en niet een
nieuw dwingend rechtsregime voor grensoverschrijdende handel, zouden
de administratieve lasten worden beperkt. Daarnaast zou een optioneel
instrument geen administratieve lasten opleggen aan ondernemers die
slechts nationale handel bedrijven en het optionele instrument niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1265

4

gebruiken.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid: De bevoegdheidsgrondslag is artikel 114 VWEU. Artikel
114 VWEU ziet op de harmonisatie van nationale wetgeving die de
instelling en de goede werking van de interne markt betreffen. Het
Commissievoorstel betreft echterformeel geen harmonisatie – het
instrument is immers optioneel –, maar is eerder een instrument met
een sui-generis-karakter. Bovendien betreft het voorstel ook onderwerpen, zoals schadevergoeding en verjaring, waarvan niet direct duidelijk
is dat de uiteenlopende nationale regelingen ter zake als zodanig een
belemmering voor de goede werking van de interne markt vormen.
Nederland meent daarom dat de Commissie haar bevoegdheid nader
moet onderbouwen.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel:
Subsidiariteit: positief.
Om te kunnen komen tot een betere werking van de interne markt voor
ondernemers en consumenten is in beginsel optreden op Europees
niveau gewenst. Daarmee is aan de subsidiariteitstoets voldaan.
Proportionaliteit: deels positief en deels negatief.
Bij de proportionaliteit heeft Nederland de nodige vraagpunten voor
de Commissie. Positief is dat de reikwijdte van het voorstel is beperkt
tot grensoverschrijdende transacties. Daardoor kunnen ondernemers
en consumenten die over de grens overeenkomsten willen aangaan
baat hebben bij het optionele instrument. Onvoldoende duidelijk is
echter op welke wijze het voorstel rekening houdt met de bestaande
Europese regelgeving op dit terrein (m.n. de Richtlijn consumentenrechten, de Richtlijn late betalingen en de Richtlijn elektronische
handel) en de regels over het internationale privaatrecht, zoals de
Verordening Rome I en II en het Weens Koopverdrag, hoe het
instrument aangepast gaat worden aan wijzigingen van het acquis en
of het voorgestelde instrument qua reikwijdte niet onnodig breed is.
Nederland zal hierover nadere opheldering bij de Commissie vragen.
Dat geldt ook voor de vraag wat de meerwaarde is ten opzichte van de
bestaande harmonisatie van de consumentenbescherming, met name
na de recent aanvaarde Richtlijn consumentenrechten, ook al bestrijkt
die richtlijn niet het hele kooprecht en worden enkele belangrijke
leerstukken, zoals non-conformiteit, niet geregeld. Er moet naar
Nederlands oordeel sprake zijn van een concrete meerwaarde voor
zowel consumenten als het bedrijfsleven.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen: n.v.t.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting:
geen
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/of
decentrale overheden
Met het voorstel wordt het bereik van de Europese regels inzake het
kooprecht uitgebreid. Contractspartijen kunnen vrijwillig kiezen voor
gebruik van het optionele instrument. Lidstaten moeten wel voorzien in
effectieve sancties voor inbreuken op specifieke voorschriften, zoals
informatieverplichtingen. Dit is de standaardclausule in veel
EU-regelgeving, waarin – zo is een eerste inschatting – grotendeels al kan
worden voorzien met het nu al bestaande stelsel van civiel-, straf- en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1265

5

bestuursrechtelijke sancties. Niet ondenkbaar is, zeker in een beginfase,
dat de belasting van de rechterlijke macht en de toezichthouders,
bijvoorbeeld de Consumentenautoriteit en geschillencommissies, licht zal
kunnen toenemen. Daar staat echter tegenover dat het voor de rechterlijke
macht en de toezichthouders eenvoudiger wordt in grensoverschrijdende
zaken, waarin men voor de toepasselijkheid van het Europese kooprecht
heeft gekozen, het recht van een andere lidstaat toe te passen. De regels
van het optionele instrument zullen immers in alle lidstaten hetzelfde zijn.
Om zicht te krijgen op de toepassing van het Europees kooprecht en een
eenvormige toepassing te bevorderen, worden lidstaten in het voorstel
verplicht om de Commissie te informeren over rechterlijke eindbeslissingen over het gemeenschappelijk Europees kooprecht. De Commissie
zal een databank opzetten waarin deze uitspraken kunnen worden
geraadpleegd. Het uiteindelijke effect op de belasting van de rechterlijke
macht en de toezichthouders zal daarom, zo is de indruk thans, klein zijn.
Een exacte kwantificering is echter in dit stadium niet mogelijk, omdat
uiteindelijk alles afhangt van a) het uiteindelijke onderhandelingsresultaat
inzake het optionele EU- instrument en b) mate van het gebruik van het
optionele EU-instrument in de praktijk. Indien in de toekomst sprake zou
zijn van kosten voor Nederland, dan zullen de financiële consequenties
voor de overheid worden ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de regels budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Ondernemers die grensoverschrijdende transacties willen doen en
gebruik willen maken van het optionele instrument zullen te maken
krijgen met initiële en eenmalige kosten voor het aanpassen van hun
contracten en bedrijfsvoering. Daartegenover staat dat de kosten voor
grensoverschrijdende handel voor het bedrijfsleven afnemen wanneer
ondernemers, als zij met hun contractspartij overeenstemming bereiken
over de toepasselijkheid van het optionele instrument, zich slechts aan
één set regels hoeven te houden; dit levert schaalvoordelen en efficiencywinst op.
a) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Administratieve lasten als gevolg van het voorstel zijn er niet; het
bedrijfsleven wordt niet geconfronteerd met nieuwe wettelijke verplichtingen, maar kan op vrijwillige basis gebruik maken van het optionele
instrument. Voor die ondernemers die met de wederpartij overeenstemming bereiken over de toepasselijkheid van het Europese kooprecht,
levert het schaal- en transactievoordelen op omdat deze bedrijven hun
contracten niet meer per lidstaat hoeven aan te passen (zie hierboven). Zij
kunnen volstaan met een keuze voor het optionele instrument. Ondernemingen die alleen binnenlandse handel drijven hoeven hun bedrijfsvoering niet aan te passen aangezien ook zij niet verplicht zijn gebruik te
maken van het optionele instrument, ook niet als een lidstaat ervoor zou
kiezen om het Europese kooprecht mede uit te strekken tot zuiver
nationale contracten.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo):
Het voorstel brengt als zodanig geen wijzigingen tot stand in het
bestaande Nederlandse overeenkomstenrecht; het facultatieve
Europese kooprecht vormt daarvoor in bepaalde omstandigheden een
alternatief. Wel moet volgens het voorstel worden voorzien in
effectieve sancties. Aan de hand van het uiteindelijke onderhandelingsresultaat moet worden bezien of het bestaande scala aan straf-, civiel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1265

6

en bestuursrechtelijke sancties daartoe volstaat. De eerste indruk is
bevestigend.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen)
met commentaar t.a.v. haalbaarheid: Het voorstel is van toepassing zes
maanden nadat zij in werking is getreden. Nederland is van oordeel
dat dit een relatief korte termijn is gelet op de mogelijk noodzakelijke
kennisopbouw bij de rechterlijke macht/toezichthouders. Nederland zal
in ieder geval een langere termijn bepleiten als blijkt dat flankerende
nationale (uitvoerings)wetgeving, bijvoorbeeld op het terrein van de
handhaving, nodig is.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling: in het voorstel kent een
evaluatiebepaling (na vijf jaar). Nederland stemt in met deze evaluatiebepaling. Het is belangrijk om na verloop van tijd te bezien of de
doelstellingen van het optionele instrument worden gehaald en te
evalueren of de beoogde verbeteringen van de goede werking van de
interne markt ook daadwerkelijk zijn ingetreden.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid en b) Handhaafbaarheid: het voorstel ziet op B2B en
B2C-overeenkomsten bij grensoverschrijdende transacties. Nederland
hecht aan een effectief toezichts- en handhavingskader. De Consumentenautoriteit en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) zijn als toezichthouder
belast met de handhaving van normen die strekken tot bescherming van
de consument. De afbakening tussen de Consumentenautoriteit en de
AFM is helder: de AFM handhaaft genoemde regels voor zover zij
betrekking hebben op een financiële dienst of product, de Consumentenautoriteit in de overige situaties. Op basis van Verordening nr. 2006/2004,
die als doel heeft de samenwerking tussen Europese autoriteiten belast
met toezicht op bepalingen van consumentenrecht te bevorderen, is de
Consumentenautoriteit als verbindingsbureau aangewezen. Als zodanig is
de Consumentenautoriteit belast met de coördinatie van de toepassing
van de Verordening 2006/2004. Het voorstel ziet niet op financiële diensten
en producten en heeft derhalve geen invloed op de handhaving door de
AFM. Met betrekking tot de Consumentenautoriteit ligt dat in potentie
anders. Als partijen straks optioneel gebruik kunnen maken van het
Europees kooprecht, ligt het in de rede om het bestaande toezicht van de
Consumentenautoriteit, bijvoorbeeld ten aanzien van de naleving van
dwingende informatieverplichtingen, ook uit te strekken tot delen van het
Europees kooprecht, althans voor zover het gaat om B2C-transacties. Het
voorstel ziet op grensoverschrijdende transacties; dit betekent dat
handhavende instanties uit andere lidstaten straks aan de Consumentenautoriteit een verzoek kunnen doen om op te treden tegen inbreuken van
het optionele instrument door ondernemers die in Nederland zijn
gevestigd. Hiervoor is wel noodzakelijk dat de ontwerpverordening wordt
toegevoegd aan de bijlage van Verordening 2006/2004.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen
9. Nederlandse positie
Nederland erkent het belang van contractspartijen bij een betere werking
van de interne markt en hun behoefte aan voorspelbaarheid en rechtszekerheid. Nederland streeft daarom naar een gemeenschappelijk Europees
kooprecht dat rechtszekerheid alsmede een hoog niveau van bescherming
biedt voor consumenten en ondernemingen zonder onevenredige lasten
voor het bedrijfsleven. Daarnaast geldt dat er sprake moet zijn van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1265

7

duidelijke meerwaarde voor zowel consumenten als het bedrijfsleven.
Uiteraard moeten de Commissievoorstellen een voldoende rechtsgrondslag hebben. Een optioneel instrument voor gemeenschappelijk
Europees kooprecht kan partijen één set regels bieden die de overeenkomst tussen hen zo volledig mogelijk regelt. Dit kan de deelname aan de
interne markt vergemakkelijken. Een Europees Burgerlijk Wetboek wijst
Nederland af; daarvoor bestaat noch een voldoende rechtsgrondslag in
het VWEU-Verdrag of een gebleken behoefte in de praktijk, noch een
noodzaak vanuit de optiek van de interne markt.
Deze randvoorwaarden heeft Nederland eerder in meer algemene zin
geformuleerd in haar reactie op het Groenboek van de Commissie over
een gemeenschappelijk Europees kooprecht.1 Met inachtneming hiervan
zal Nederland zich in het komende EU-overleg constructief opstellen.
Daarbij spelen een aantal voor Nederland belangrijke vraag- en
aandachtspunten. Zo blijkt, mede gelet op de vaak kritische reacties van
de kant van de belanghebbenden, niet zonder meer dat het optionele
instrument de gewenste meerwaarde biedt voor ondernemingen en
consumenten. Daarnaast wordt van de Commissie nader uitsluitsel
verwacht over de bevoegdheidsgrondslag. Onvoldoende duidelijk is
verder op welke wijze het voorstel rekening houdt met regels uit het
bestaande internationaal privaatrecht, zoals Verordening Rome I, alsmede
het overige acquis, hoe het instrument aangepast gaat worden aan
wijzigingen van het acquis en of het voorgestelde instrument qua
reikwijdte niet onnodig breed is, omdat het ook onderwerpen regelt
waarvan niet direct duidelijk is welke belemmering divergerende
nationale regelgeving voor de interne markt oplevert (bijv. schadevergoeding en verjaring). Nederland zal hierover nadere opheldering bij de
Commissie vragen. Tenslotte is een aandachtspunt hoe moet worden
omgegaan met contractgerelateerde kwesties die niet door het Commissievoorstel worden bestreken, zoals rechtspersoonlijkheid en vertegenwoordiging.

1
Kamerstukken II, 2010–2011, 22 112,
nr. 1107.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1265

8