Het leefklimaat van jongeren in
Wilster
Hertoets, tweede deel

Stap 2 van het stapsgewijs toezicht op basis van
het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg
Instellingsrapport

Inspectie Jeugdzorg
Inspectie van het Onderwijs
Utrecht, juli 2013

2

Samenvatting

De Inspectie Jeugdzorg doet stapsgewijs onderzoek naar de kwaliteit van de gesloten jeugdzorg.
De Inspectie Jeugdzorg heeft in 2009 en 2010 stap 1 uitgevoerd, het toezicht op de rechtspositie
van jongeren in de gesloten jeugdzorg. Vanaf 2010 kwam stap 2 aan bod, het toezicht op
opvoeding, dagprogrammering en personeel. De inspectie heeft het toezicht stap 2 toegespitst op
het leefklimaat binnen de instelling, omdat een veilig en verantwoord leefklimaat van de jongeren
een randvoorwaarde voor hun behandeling is en omdat in de gesloten jeugdzorg jongeren tegen
hun wil kunnen worden opgenomen.
De Inspectie Jeugdzorg heeft het toezicht stap 2 uitgevoerd samen met de Inspectie van het
Onderwijs, omdat de samenwerking van instelling en school een belangrijke factor is als het gaat
om een veilig en verantwoord leefklimaat. De inspecties richtten zich daarbij op het onderwijs dat
binnen de instelling wordt gegeven. Bij Wilster wordt het onderwijs binnen de instelling verzorgd
door VSO Portalis.
Eerste toets stap 2
In november 2010 hebben de inspecties onderzocht in hoeverre Wilster in staat was om een veilig
en verantwoord leefklimaat voor de jongeren te bieden. Het eindoordeel van de Inspectie
Jeugdzorg luidde dat Wilster hiertoe onvoldoende in staat was. Het eindoordeel van de Inspectie
Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs luidde dat de kwaliteit van de samenwerking van
school en instelling onvoldoende was.
Hertoets stap 2
De hertoets is in twee delen uitgevoerd. In november 2011 onderzocht de Inspectie Jeugdzorg de
indicatoren met betrekking tot het leefklimaat in Wilster, die bij de eerste toets niet operationeel
waren. Elf van de twaalf indicatoren werden in de hertoets als operationeel beoordeeld. Eén
indicator was dat niet. Dit betrof de aandachtvolle houding van medewerkers. Het eindoordeel van
de Inspectie Jeugdzorg luidde nu dat de kwaliteit van het leefklimaat in Wilster voor jongeren
voldoende was.
Het onderdeel samenwerking tussen instelling en school is tegelijk met de uitvoering van het
toezicht stap 3 getoetst in februari 2013. Hierbij is ook getoetst of de medewerkers inmiddels wel
voldoende tijd en aandacht geven aan de jongeren.
Het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs luidt dat Wilster en
VSO Portalis nu voldoende samenwerken, wat een belangrijke voorwaarde is voor een veilig en
verantwoord leefklimaat voor jongeren.
Voor wat betreft het leefklimaat, oordeelde de Inspectie Jeugdzorg dat de medewerkers voldoende
tijd en aandacht hebben voor de jongeren. Alle indicatoren met betrekking tot het leefklimaat zijn
daarmee voldoende.

3

4

Inhoudsopgave

Samenvatting ..................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1 Inleiding ......................................................................................................... 7
Hoofdstuk 2 Het leefklimaat in Wilster.................................................................................. 9
2.1

Passende en aandachtvolle omgeving ..................................................................... 9

Hoofdstuk 3 De samenwerking tussen Wilster en Portalis ..................................................... 11
Hoofdstuk 4 Eindoordelen ................................................................................................. 13
4.1

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg over het leefklimaat in de instelling ....................... 13

4.2

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs over de
samenwerking tussen school en instelling ............................................................. 13

Bijlage 1 – Uitvoering van de hertoets bij Wilster en Portalis .................................................. 15

5

6

Hoofdstuk 1

Inleiding

De Inspectie Jeugdzorg doet stapsgewijs onderzoek naar de kwaliteit van de gesloten jeugdzorg.
In 2009 en 2010 heeft de inspectie stap 1 uitgevoerd, het toezicht op de rechtspositie van
jongeren in de gesloten jeugdzorg. Vanaf 2010 kwam stap 2 aan bod, het toezicht op opvoeding,
dagprogrammering en personeel. De inspectie heeft het toezicht stap 2 toegespitst op het
leefklimaat binnen de instelling, omdat een goed leefklimaat van de jongeren een randvoorwaarde
voor hun behandeling is en omdat in de gesloten jeugdzorg jongeren tegen hun wil kunnen worden
opgenomen.
De Inspectie Jeugdzorg heeft het toezicht stap 2 uitgevoerd samen met de Inspectie van het
Onderwijs, omdat de samenwerking van instelling en school een belangrijke factor is als het gaat
om een veilig en verantwoord leefklimaat. De inspecties richtten zich daarbij op het onderwijs dat
binnen de instelling wordt gegeven. Bij Wilster wordt het onderwijs binnen de instelling verzorgd
door VSO Portalis.
Eerste toets stap 2
In november 2010 heeft de Inspectie Jeugdzorg onderzocht in hoeverre Wilster in staat was om
een veilig en verantwoord leefklimaat voor de jongeren te bieden. Het eindoordeel van de
Inspectie Jeugdzorg luidde dat Wilster hiertoe onvoldoende in staat was.
Het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs luidde dat de
kwaliteit van de samenwerking van school Portalis en Wilster eveneens onvoldoende was.
Hertoets stap 2
In november 2011 heeft de Inspectie Jeugdzorg een hertoets uitgevoerd bij Wilster en daarbij de
onderwerpen getoetst die bij de eerste toets niet voldoende waren1.
De Inspectie Jeugdzorg gaf antwoord op de vraag in hoeverre de instelling nu in staat was om een
veilig en verantwoord leefklimaat voor de jongeren te bieden. Het eindoordeel van de Inspectie
Jeugdzorg luidde nu dat de kwaliteit van het leefklimaat in Wilster voor jongeren voldoende was.
Elf van de twaalf indicatoren die getoetst zijn, werden als ‘operationeel’ beoordeeld.
Aandacht was nog nodig voor de indicator “passende en aandachtvolle omgeving”.
Met de Inspectie van het Onderwijs is afgesproken de samenwerking tussen de instelling en de
school op een later tijdstip te toetsen. De hertoets met betrekking tot de samenwerking betreft
twee indicatoren, te weten: de samenwerking tussen instelling en school bij het behandelplan en
de samenwerking bij incidenten. Wilster heeft de inspecties verzocht deze hertoets gelijk met het
toezicht stap 3 uit te voeren.

1

Rapport ‘Het leefklimaat van jongeren in Wilster, hertoets, februari 2012.

7

Hertoets stap 2, voor wat betreft de samenwerking instelling en school en de indicator ‘passende
en aandachtvolle omgeving’
In februari 2013 vond tegelijk met het toezicht stap 3 de hertoets stap 2 plaats. Het ging om de
eerste hertoets van de twee indicatoren die betrekking hadden op de samenwerking van de
instelling en de school. Daarnaast is de indicator ‘passende en aandachtvolle omgeving’ opnieuw
getoetst en beoordeeld.
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 staan de bevindingen van de Inspectie Jeugdzorg bij de tweede hertoets over het
leefklimaat bij de hertoets in de instelling.
In hoofdstuk 3 zijn de bevindingen opgenomen van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het
Onderwijs bij de hertoets van de samenwerking tussen de instelling en de school.
De Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs geven hun eindoordelen in hoofdstuk 4.
In bijlage 1 staat hoe de hertoets op maat bij de instelling en de school is vormgegeven.

8

Hoofdstuk 2

Het leefklimaat in Wilster

Dit hoofdstuk is gewijd aan de bevindingen van de tweede hertoets leefklimaat bij de instelling
(februari 2013). In onderstaande tabel staat de score die de instelling in de tweede hertoets heeft
behaald. Indicatoren die bij de eerste toets (november 2010) of de eerste hertoets (november
2011) operationeel waren zijn niet opnieuw getoetst en derhalve ook niet in de tabel
weergegeven.
De score is als volgt weergegeven:
-

de gewijzigde score van de tweede hertoets (februari 2013) staat geel gearceerd (√ );

-

de score van de eerste hertoets (november 2011) is doorgehaald (√ ).

De score van de inspectie is aangeduid op een tweepuntsschaal: operationeel en niet operationeel.
De inspectie verwacht voor elke indicator een score operationeel.

Criterium
De instelling zorgt voor een aandachtvolle omgeving voor de jongeren

Indicator
Aandachtvolle houding medewerkers ten opzichte van jongeren

Niet
operationeel

Passende en aandachtvolle omgeving
Operationeel

2.1

√

√

Toelichting
Houding medewerkers ten opzichte van jongeren voldoende aandachtvol
Bij de hertoets heeft de inspectie jongeren en groepsleiding van verschillende groepen gesproken.
Zowel de jongeren als de groepsleiders geven aan dat er voldoende tijd en aandacht op de
groepen is voor de jongeren.
Aandachtspunt vormen de instroomgroepen. In de instroomgroepen verblijven twaalf jongeren, die
de gang van zaken nog moeten leren kennen en die nog geen verlofmogelijkheden hebben omdat
zij aan het begin van hun behandeling staan. Jongeren en groepsleiders benoemen de onrust die
dit met zich meebrengt.

9

10

Hoofdstuk 3

De samenwerking tussen Wilster en Portalis

Dit hoofdstuk is gewijd aan de bevindingen van de hertoets. Dit betreft een eerste hertoets. Bij de
hertoets van het leefklimaat van Wilster in november 2011 is dit onderdeel, zoals in de inleiding is
aangegeven niet meegenomen.
In onderstaande tabel staat de score die de instelling in de toets (november 2010) heeft behaald.
Indicatoren die bij de eerste toets operationeel waren zijn niet opnieuw getoetst en derhalve ook
niet in de tabel weergegeven.
De score is als volgt weergegeven:
-

de gewijzigde score van de hertoets (februari 2013) staat geel gearceerd (√ );

-

de score van de eerste toets (november 2011) is doorgehaald (√ ).

De score van de inspecties is aangeduid op een tweepuntsschaal: operationeel en niet

Indicatoren
School en instelling werken voldoende samen bij het behandelplan
School en instelling werken voldoende samen bij incidenten

Niet
operationeel

Criterium
De instelling en de school zorgen voor een aandachtvolle omgeving
voor de jongeren

Operationeel

operationeel. De inspecties verwachten voor elke indicator een score operationeel.

√
√

√
√

Toelichting
School en instelling werken voldoende samen bij het behandelplan
Wilster maakt de behandelplannen voor de jongere en stemt deze af met de school. School maakt
daarnaast nog een onderwijstrajectkaart waarin een deel van de behandeldoelen en van de
onderwijsdoelen zijn opgenomen. In een multidisciplinair overleg en in de voortgangsbesprekingen
wordt er door instelling en school structureel samengewerkt in de behandeling en worden doelen
op elkaar afgestemd. Dit krijgt ook uitwerking in de fasekaarten.
School en instelling werken voldoende samen bij incidenten
School en instelling weten beide welke incidenten er hebben plaatsgevonden en werken samen bij
incidenten die zich voordoen. Als een jongere van school verwijderd moet worden komt een wayout medewerker voor een gesprek met de jongere. Deze medewerker vult vervolgens een wayout-formulier in waarin de reden voor de verwijdering wordt opgenomen en bespreekt dit met de
gedragswetenschapper en de mentor van de jongeren. Het overzicht van de way-out-meldingen
gaat naar de gedragswetenschapper. Iedere ochtend bellen de docenten met de groepsleiding om
te horen of er bijzonderheden/incidenten zijn. In het ochtendoverleg van alle docenten wordt de
informatie die de docenten van de groepsleiding hebben gekregen met elkaar gedeeld.
11

12

Hoofdstuk 4

Eindoordelen

In dit hoofdstuk oordeelt de Inspectie Jeugdzorg in hoeverre de instelling nu in staat is een veilig
en verantwoord leefklimaat voor jongeren te bieden en oordelen de Inspectie Jeugdzorg en de
Inspectie van het Onderwijs over de huidige kwaliteit van de samenwerking tussen school en
instelling.
Paragraaf 4.1 bevat het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg over het leefklimaat in de
instelling.
Paragraaf 4.2 bevat het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs
over de kwaliteit van de samenwerking tussen school en instelling.

4.1

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg over het leefklimaat in de
instelling

Tijdens de hertoets bij Wilster in november 2011 beoordeelde de Inspectie Jeugdzorg al elf van de
twaalf indicatoren ‘operationeel’. Wilster voldeed daarmee voldoende aan de verwachtingen van de
inspectie. Het eindoordeel van de inspectie luidde toen dat de kwaliteit van het
leefklimaat in Wilster voor jongeren voldoende is.
De Inspectie Jeugdzorg heeft in februari 2013 de enige niet operationele indicator (passende en
aandachtvolle omgeving: aandachtvolle houding medewerkers) opnieuw getoetst. Ook op deze
indicator scoort de instelling nu ‘operationeel’.
De inspectie verzoekt Wilster aandacht te besteden aan de instroomgroepen, die door hun grootte
en samenstelling onrustiger zijn dan de andere groepen. De inspectie zal dit in het kader van
regionaal toezicht blijven volgen.

4.2

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het
Onderwijs over de samenwerking tussen school en instelling

Het eindoordeel van de inspecties luidt dat Wilster en VSO Portalis voldoende
samenwerken, wat een belangrijke voorwaarde is voor een veilig en verantwoord
leefklimaat voor jongeren.
De instelling en de school scoren nu alle 4 indicatoren ‘operationeel’ en voldoen daarmee aan de
verwachtingen van de inspecties.

13

14

Bijlage 1 – Uitvoering van de hertoets bij Wilster en Portalis

De hertoets is in overleg met de directeuren vastgesteld voor 25 en 27 februari 2013, in
combinatie met het toezicht stap 3.
Het totale toezicht inclusief de hertoets duurde twee dagen en is uitgevoerd door 5 (dag 1) en 4
(dag 2) inspecteurs.
Vooraf toezenden van documentatie
De instelling en de school hoefden niet vooraf informatie toe te zenden.
Programma hertoets
Het programma bestond uit:
-

gesprekken met jongeren;

-

gesprekken met ouders;

-

interviews met leraren-mentoren;

-

interviews met groepsleiders-mentoren;

-

interview gedragswetenschappers en schoolpsycholoog.

15