Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2131
Vragen van de leden Groothuizen en Den Boer (D66) aan de Minister van
Justitie en Veiligheid over het bericht «Pon-affaire op herhaling» (ingezonden
17 januari 2019).
Antwoord van MinisterGrapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen 2 april
2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1475.
Vraag 1
Kent u het bericht «Pon-affaire op herhaling»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wanneer is de aangifte tegen de nationale politie over een aanbesteding
binnengekomen bij de Rijksrecherche en wat is er na die tijd gebeurd met
deze aangifte? Kunt u nagaan wanneer de Rijksrecherche verwacht te kunnen
starten met het onderzoek over de aanbestedingsprocedure?
Antwoord 2
De in het bericht genoemde aangever heeft al eerder aangiften tegen de
Nationale Politie gedaan. In 2017 zijn al enkele van die aangiften afgedaan
door de zaaksofficier van justitie. De nu nog openstaande aangifte tegen de
Nationale Politie is in februari 2018 ontvangen en ziet op dezelfde problematiek als uit een eerdere – reeds afgedane – aangifte. De aangever heeft een
art. 12 Sv-klacht ingediend tegen de beslissing om niet over te gaan tot een
strafrechtelijk onderzoek. Vanwege de mogelijke overlap tussen de nieuwe
aangifte en de art. 12 Sv-klacht moest worden beoordeeld of een nieuw
onderzoek opportuun was. Na een uitvoerige analyse van de nieuwe aangifte
en na bestudering van de naderhand toegezonden omvangrijke stukken, heeft
het Openbaar Ministerie in afstemming met de Rijksrecherche in september
2018 besloten de aangifte op te pakken. De stukken zijn – ten behoeve van de
uitvoering van het onderzoek – in december 2018 overgedragen aan de
Rijksrecherche. Inmiddels ligt het dossier ter beoordeling voor aan het
Openbaar Ministerie.

1

ah-tk-20182019-2131
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

de Telegraaf, 14 januari 2019, https://www.telegraaf.nl/nieuws/3018580/pon-affaire-op-herhaling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Daarnaast is er ook aangifte gedaan tegen de korpschef van de Nationale
Politie vanwege vermeend smadelijke en lasterlijke uitspraken in de media.
Deze aangifte is inmiddels geseponeerd vanwege het ontbreken van
aanknopingspunten voor de verdenking van een strafbaar feit.
Vraag 3
Vindt u dat deze aangifte met voldoende prioriteit wordt behandeld? Zo nee,
wat is hier volgens u de oorzaak van?
Antwoord 3
De diverse aangiften van de heer Van Hoeven zijn met de nodige zorgvuldigheid opgepakt. De aangever heeft meermaals nieuwe en omvangrijke
aanvullingen op de oorspronkelijke aangiften ingezonden naar het Landelijk
Parket. De zorgvuldige bestudering van deze nieuwe aangifte en aanvullingen
hierop, heeft enige tijd gekost alvorens er opnieuw een Rijksrechercheonderzoek gestart kon worden en er capaciteit vrijgemaakt kon worden. Dit
onderzoek loopt nu.
Vraag 4
Hoeveel mensen werken er op dit moment voor de Rijksrecherche? Wat is de
leeftijdsopbouw van het personeel? Verwacht u de komende tijd verandering
in het personeelsbestand door bijvoorbeeld een hogere uitstroom door onder
andere vergrijzing, zoals bij de nationale politie het geval is?
Antwoord 4
De formatieve sterkte is 127 fte voor de Rijksrecherche waarvan 109 fte
operationele capaciteit betreft. De leeftijdsopbouw van de bezetting is in
personen: 20–29 jaar: 2; 30–39 jaar: 19; 40–49 jaar: 27; 50–59 jaar: 63; 60–67
jaar: 21. Gezien de leeftijdsopbouw ligt het voor de hand dat de Rijksrecherche de komende tien jaar een relatief grote uitstroom heeft van medewerkers
die nu in de categorie 55+ vallen. Bij het invullen van vacatures wordt voor
zover mogelijk gelet op een diverse leeftijdsopbouw in het personeelsbestand.
Vraag 5
Hoeveel zaken behandelt de Rijksrecherche jaarlijks? Is dit aantal de laatste
jaren toe- of afgenomen?
Antwoord 5
De Rijksrecherche neemt jaarlijks ruim 100 zaken in. De afgelopen jaren is de
instroom gelijk gebleven maar in 2018 was er een opvallende toename, in
2018 zijn er 139 zaken ingestroomd.
Vraag 6
Wat voor soort zaken behandelt de Rijksrecherche? In hoeverre is de aard van
de zaken die de Rijksrecherche behandelt de laatste jaren complexer
geworden en in hoeverre is de Rijksrecherche hierop aangepast, bijvoorbeeld
door andere opleidingseisen?
Antwoord 6
De Rijksrecherche is aangewezen voor strafrechtelijk onderzoek naar:
– de schiet- en geweldsincidenten waarbij geweld is toegepast door
politieambtenaren en waarbij gewonden zijn gevallen;
– personen die overlijden in hun cel waarbij de politie het toezicht heeft;
– vermoedens van ambtsmisdrijven, zoals het lekken van informatie of
omkoping. Ook wordt de Rijksrecherche met enige regelmaat verzocht om
gevoelige zaken op te pakken die zien op de integriteit van de overheid en
zijn functionarissen.
Veel rijksrecherche-onderzoeken zijn inherent complexe onderzoeken
vanwege het feit dat onderzoeken in een politiek-bestuurlijk gevoelige context
moeten worden uitgevoerd en ook dikwijls extra inspanningen moeten
worden verricht om onderzoeken af te schermen. Daarnaast signaleert de
Rijkrecherche een toename in de ernst en complexiteit van sommige zaken.
Zo is steeds vaker sprake van een criminele component en/of vermenging
met georganiseerde criminaliteit bij lekonderzoeken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

De Rijksrecherche vindt het van belang de hoge kwaliteit van de rijksrechercheurs te behouden. Zij moeten opereren in een complexe politiekbestuurlijke omgeving, een kwalitatief goed dossier afleveren en zo snel
mogelijk op hoog niveau inzetbaar zijn. Rijksrechercheurs zijn minimaal HBO
of WO geschoold en beschikken veelal over een recherche-Master opleiding.
Rijksrechercheurs worden permanent getraind en bijgeschoold, zowel op
fysieke vaardigheid als op juridische kwaliteit.
Vraag 7
Hoeveel zaken wachten op dit moment bij de Rijksrecherche op behandeling?
Wat is de kans dat deze zaken op (korte) termijn kunnen worden behandeld
en afgedaan?
Antwoord 7
Uit het intake-proces van de Rijksrecherche van de laatste jaren blijkt dat
zaken niet altijd in de volle breedte kunnen worden opgepakt. Er bestaat de
noodzaak om onderzoeken selectief in te nemen en soms in omvang te
beperken. Tevens wordt er soms voor gekozen om andere opsporingsdiensten (delen-) van onderzoeken over te laten nemen.
Vraag 8
Hoe lang wordt gemiddeld aan een zaak besteed? Hoeveel mensen werken
gemiddeld aan een zaak? Wat is de totale doorlooptijd per zaak gemiddeld?
Vindt u dit tempo voldoende? Zo nee, bent u van plan hier iets aan te doen?
Zo ja, wat bent u van plan hier aan te doen?
Antwoord 8
Er is geen inschatting te maken van de gemiddelde doorlooptijd of aantal
mensen dat aan een zaak werkt. Dat komt doordat elke zaak uniek en
complex is en daarmee een eigen dynamiek kent. In het intake-proces van de
Rijksrecherche wordt steeds een beslissing genomen over de inzet en de
doorlooptijd van een onderzoek. Ook kan tussentijds worden bij- of afgeschaald n.a.v. de onderzoeksbevindingen, dan wel andere onderzoeken die
een hogere prioriteit kennen.
Vraag 9
Hoe worden zaken geprioriteerd? Hoe wordt bepaald hoeveel mensen aan
welke zaak werken? Ziet u hier mogelijkheden voor verbetering? Zo ja, bent u
bereid met de Rijksrecherche hierover in gesprek te gaan? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 9
De prioritering van zaken binnen het intake-proces van de Rijksrecherche
vindt plaats in nauwe afstemming met het Openbaar Ministerie. Het
Openbaar Ministerie heeft het overzicht met betrekking tot de beschikbare
capaciteit en het aanbod en complexiteit van zaken en kan een goede
inschatting maken hoe de (schaarse) capaciteit zo efficiënt mogelijk kan
worden ingezet.
Vraag 10 en 12
Deelt u de mening geschetst in het artikel dat de Rijksrecherche te maken
heeft met capaciteitsproblemen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat doet u
eraan doen om deze capaciteitsproblemen te verhelpen?
Hoe kan het dat in het jaar 2000 al werd geconcludeerd dat sprake was van
capaciteitsgebrek bij de Rijksrecherche, maar ondanks dat advies nauwelijks
iets is verbeterd? Kunt u aangeven welke navolging is gegeven aan de
adviezen uit dit rapport in opdracht van oud-minister Korthals?
Antwoord 10 en 12
Belangrijke randvoorwaarde voor het weerbaar maken en houden van het
openbaar bestuur tegen corrumperende invloeden vanuit de onderwereld is
een goede informatiepositie en deskundige opsporingscapaciteit. De
Rijksrecherche vervult daarin een belangrijke rol. Capaciteit voor opsporing
en vervolging is altijd schaars en dat betekent dat er keuzes moeten worden
gemaakt en prioriteiten gesteld. Dat geldt ook voor de Rijksrecherche.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

In de jaren 2000 en 2001 is gewerkt aan de uitvoering en afronding van de
door de toenmalige Minister van Justitie aangekondigde maatregelen om het
functioneren van de Rijksrecherche te verbeteren. Uitbreiding van de
capaciteit van de Rijksrecherche was onderdeel van dit pakket van maatregelen.
Op basis van de constatering van de toenmalige onderzoekscommissie en
nader onderzoek naar de werklast is het budget van de Rijksrecherche vanaf
het jaar 2002 structureel opgehoogd ten behoeve van capaciteitsuitbreiding.
De afgelopen jaren hebben de taakstellingen van het OM ook invloed gehad
op het budget en de capaciteit van de Rijksrecherche. Het OM heeft desgevraagd met ingang van 2017 een klein structureel intensiveringsbudget
ontvangen voor de ontwikkelingen bij de Rijksrecherche.
De ontwikkelingen in de criminaliteit staan echter niet stil en hebben – zoals
hierboven aangegeven en in het antwoord op vraag 7 – sinds de genoemde
versterkingen, geleid tot een toenemende complexiteit van strafrechtelijke
corruptieonderzoeken en een verdere stijging in het werkaanbod van de
Rijksrecherche. De intensiveringsgelden hebben deze bovengenoemde
ontwikkelingen slechts deels gecompenseerd.
Het tegengaan van corruptie is een belangrijk aspect bij het terugdringen van
ondermijnende criminaliteit. Bij de beoordeling van de versterkingsplannen
van de regio’s en de landelijke diensten in het kader van het zogenaamde
Ondermijningsfonds is dan ook de positie van de Rijksrecherche bezien. Op
basis van het advies van het Strategisch Beraad Ondermijning heb ik
besloten dat het inzetten van incidentele middelen uit het Ondermijningsfonds ten behoeve van extra formatie van de Rijksrecherche niet in de rede
ligt. Wel zijn extra middelen beschikbaar gesteld om te starten met het
ontwerpen van een analysetool, gekoppeld aan het ontwikkelen van een plan
van aanpak hoe (ambtelijke) corruptie steviger kan worden aangepakt.
Vraag 11
Vindt u dat onderzoeken naar de misstanden binnen de politie en het
openbaar ministerie, waarvan ze zelf aangeven dat deze als topprioriteit zijn
aangemerkt, in de praktijk ook tot de benodigde inzichten leiden?
Antwoord vraag 11
Bewustwording, zelfreflectie en het continu doorontwikkelen van het
vakmanschap zijn essentiële elementen om de integriteit binnen de politieorganisatie en het openbaar ministerie te waarborgen. Hierbij is het belangrijk
dat niet alleen de individuele ambtenaar, maar ook de organisatie als geheel
leert van de incidenten die plaatsvinden. Om het bereik van een dergelijk
leereffect te vergroten gaat de politie momenteel na op welke wijze individuele zaken gebruikt kunnen worden ter lering van alle medewerkers. In dit
verband verwijs ik naar mijn brief aan uw Kamer van 15 januari 2019 inzake
de interne onderzoeken en strafrechtelijke onderzoeken bij de politie.2 De
politie en het openbaar ministerie voeren reeds een actief integriteitsbeleid
en beschikken over een palet aan instrumenten om de integriteit van de
organisatie te bewaken en te stimuleren. Deze instrumenten zijn enerzijds
preventief en zien op het weerbaarder maken van medewerkers van de politie
en het openbaar ministerie – door het leren van ervaringen, via bewustwordingsprocessen en het elkaar aanspreken – en de aandacht voor integriteit bij
de werving, selectie en screening van nieuwe medewerkers. Voor wat betreft
de screening van (kandidaat) ambtenaren van politie zal op korte termijn het
wetsvoorstel screening ambtenaren van politie en politie-externen aan uw
Kamer worden gezonden. Met dit wetsvoorstel wordt het mogelijk ook de
omgeving van de betrokkene (zoals de partner) te onderzoeken. Ook zal een
doorlopende screening worden ingevoerd.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Buitenweg (GroenLinks), ingezonden 15 januari 2019 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2130)

2

Kamerstuk 28 844, nr. 166.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4