Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1516
Vragen van de leden De Nerée tot
Babberich en Ten Hoopen (beiden
CDA) aan de ministers van Financiën
en van Economische Zaken over het
artikel «Alle banken gelijk
behandeld». (Ingezonden 15 januari
2010)
1
Heeft u kennisgenomen van het
artikel «Alle banken gelijk behandeld»
van eurocommissaris Kroes?1
2
In hoeverre bestaat er volgens u nog
een gelijk speelveld in de bancaire
sector in Nederland? Indien hier geen
sprake van is, welke
beleidsinitiatieven kunnen wij op dit
terrein verwachten om het gelijke
speelveld te herstellen?
3
In hoeverre heeft volgens u de
uitvoering van het Europese
mededingbeleid ten aanzien van de
bancaire sector het gelijke speelveld
in deze sector bevorderd?
4
In hoeverre is de kritiek van ING
bestuursvoorzitter Jan Hommen op
het beleid van de eurocommissaris
terecht)?2 In hoeverre wordt door dit
beleid de concurrentiepositie van een
Nederlandse bank niet benadeeld?
5
In hoeverre verhoudt het artikel van
mevrouw Kroes zich tot de strekking

KVR39303
2010Z00719
0910tkkvr1516
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

van haar brief aan de minister van
Financiën, d.d. 2 oktober 2009, waarin
zij zich duidelijk uitspreekt tegen
alternatieven voor de verkoop van
HBU aan Deutsche Bank?3
6
Kunt u bevorderen dat de beschikking
van de Europese Commissie voor wat
betreft ING zo snel mogelijk openbaar
gemaakt wordt?
1

Het Financieele Dagblad, 9 januari 2010.
Het Financieele Dagblad, 9 januari 2010:
«ING verwijt Kroes banken ongelijk te
behandelen».
3
Kamerstuk 31 789, nr. 33, bijlage 4.
2

Antwoord
Antwoord van minister Bos
(Financiën) en minister Van der
Hoeven (Economische Zaken)
(ontvangen 8 februari 2010)
1
Ja.
2
Nederlandse financiële instellingen
hebben in verschillende mate gebruik
gemaakt van de crisisgerelateerde
overheidsprogramma’s, hetgeen het
gelijk speelveld zou kunnen
beïnvloeden. Deze programma’s
beogen echter behoud van een gelijk
speelveld. Staatssteun wordt immers
slechts onder voorwaarden
toegestaan en is, als gevolg van de
door de Staat in rekening gebrachte
rente, niet goedkoop. Staatssteun is
dan ook een «last resort» voor
financiële instellingen. In dit kader

worden de overheidstransacties en
overheidsprogramma’s in de
financiële sector aan de Europese
Commissie (hierna EC) voorgelegd,
die vergaande maatregelen kan
opleggen om een gelijk speelveld te
behouden. Zoals vermeld in het
artikel in het NRC, waar uw vragen
d.d. 29 januari 2010 naar verwijzen,
heeft de EC hiertoe nieuwe richtlijnen
opgesteld om onder de
buitengewone omstandigheden in de
financiële sector een gelijk speelveld
te kunnen behouden. Additionele
beleidsinitiatieven achten wij gezien
de twee bovenstaande mitigerende
factoren niet nodig.
3
De EC eist van financiële instellingen
die relatief veel staatssteun hebben
ontvangen een herstructureringsplan
dat goedgekeurd moet worden door
de EC.
De beoordeling door de EC van de
reikwijdte van de noodzakelijke
herstructurering, gebeurt aan de
hand van criteria waarbij de EC eist
dat:
1. de bank levensvatbaar is onder
redelijke aannames van een
stresssituatie zonder dat additionele
kapitaalinjecties door de overheid
nodig zijn
2. de bank voor een aanzienlijk
deel bijdraagt aan de
herstructureringskosten door verkoop
van activa of door andere middelen
3. concurrentieverstoringen,
gecreëerd door de steun, voldoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3235

worden geadresseerd door
aanzienlijke afname van activiteiten.
De EC heeft dus bevordering van
gelijk speelveld van gesteunde en
niet-gesteunde financiële instellingen
expliciet als goedkeuringscriterium
voor de vereiste
herstructureringsplannen benoemd.
De EC heeft daarbij de
verantwoordelijkheid om de
toetsingscriteria op dit gebied
consistent toe te passen. Tegelijkertijd
geeft de EC aan dat iedere casus
maatwerk vereist om het beoogde
doel, behoud van gelijk speelveld, te
bereiken.
U vraagt naar het effect van
bovengenoemd beleid van de EC.
Dit beleid is recent door de EC
geformuleerd en wordt momenteel
op vele casussen toegepast. Of het
doel van het Europese mededingingsen staatssteunbeleid – behoud van
gelijk speelveld – in de praktijk
gerealiseerd wordt, kunnen wij op dit
moment nog niet overzien.
4
De voornaamste kritiek van ING in
bovengenoemd artikel is dat bij
banken uit andere lidstaten die
staatssteun hebben ontvangen,
minder zwaar is ingegrepen dan bij
ING.
Er zijn instellingen die met
minder omvangrijke
herstructureringsplannen de
goedkeuring van de EC hebben
gekregen. De omvang van de steun
aan ING was echter aanzienlijk, ook in
een Europese vergelijking. Om deze
verstoring te mitigeren, moet ING
ingrijpender herstructureren dan
sommige andere instellingen,
hetgeen haar concurrentiepositie kan
benadelen. Een voorbeeld van
dergelijke ingrijpende
herstructurering wordt ook genoemd
in het artikel in het NRC waar uw
vragen d.d. 29 januari 2010 aan
refereren. Dit betreft het afstoten van
gezonde bedrijfsonderdelen om
concurrentieverstoringen, gecreëerd
door de steun, voldoende te
adresseren. Dit beïnvloedt per
definitie de concurrentiepositie van
een bank maar is tegelijkertijd
volgens de EC een vereiste om een
gelijk speelveld te waarborgen, zie
ook de drie criteria genoemd in het
antwoord op vraag 3.

banken. Ze beschrijft de
staatssteunregels, en hoe gesteunde
banken een gelijke behandeling
krijgen voor wat betreft de
maatregelen die de EC oplegt.
De brief van 2 oktober 2009 van
commissaris Kroes waar u aan
refereert, ziet op de voorwaarden
voor de overname van ABN door
Fortis die volgden uit het
fusietoezicht van de EC. Om
tegemoet te komen aan de bezwaren
van de EC – overname van ABN door
Fortis zou de mededinging op de
Nederlandse markt beperken –
heeft Fortis aangeboden enkele
onderdelen van ABN af te stoten.
Daartoe is een overeenkomst
getekend met Deutsche Bank tot
verkoop van HBU en IFN.
De brief is verzonden in de tijd dat
onderhandelingen over het afstoten
van bedrijfsonderdelen nog gaande
waren. In haar brief geeft
commissaris Kroes aan dat zij twijfelt
of alternatieven voor de verkoop van
HBU en IFN aan Deutsche Bank
voldoende tegemoetkomen aan de
mededingingsbezwaren van de EC.
Het artikel en de brief verhouden zich
ons inziens prima met elkaar. De brief
ziet met name op fusietoezicht. Het
artikel betreft toezicht op staatssteun.
6
Ja, wij hebben ons daarvoor ingezet
en verwachten spoedig publicatie.

5
In het artikel van 9 januari 2010
beschrijft commissaris Kroes haar
aanpak bij door lidstaten gesteunde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3236