Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

21 501-08

Milieuraad

Nr. 578

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 maart 2016
Hierbij doe ik u, mede namens de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, de geannoteerde agenda toekomen van de
informele ministeriële bijeenkomst voor milieu- en transportministers die
op 14 en 15 april 2016 onder Nederlands Voorzitterschap zal plaatsvinden
in Amsterdam.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
S.A.M. Dijksma

kst-21501-33-578
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 578

1

GEANNOTEERDE AGENDA INFORMELE MINISTERIËLE BIJEENKOMST 14–15 APRIL 2016
Op 14 en 15 april 2016 zal in Amsterdam onder Nederlands Voorzitterschap de informele ministeriële bijeenkomst voor de Europese milieu- en
transportministers plaatsvinden. De bijeenkomst staat in het teken van
slimme en groene innovaties voor duurzaam transport.
Op donderdagochtend 14 april zullen de transportministers toewerken
naar een Verklaring over connected en automatisch rijden, terwijl de
milieuministers mogelijkheden bespreken om de transitie naar schone
brandstoffen en laag- en nulemissiemobiliteit te versnellen. Op donderdagmiddag zullen milieu- en transportministers gezamenlijk toekomstscenario’s verkennen voor slimme en duurzame mobiliteit. De tweede
gezamenlijke sessie, op vrijdagochtend 15 april, richt zich op de
CO2-emissies uit lucht- en scheepvaart. Daarnaast is er voor de transportministers ruimte gereserveerd om te spreken over knelpunten voor de
transportsector aan de Europese binnengrenzen.
Connected and automatisch rijden
De ontwikkelingen op het gebied van connected en automatisch rijden
zullen grote invloed hebben op de toekomst van het mobiliteitssysteem.
Uw Kamer is eerder al geïnformeerd (Kamerstuk 31 305, nr. 212) over de
acties die het kabinet onderneemt om deze ontwikkelingen te faciliteren,
zoals het mogelijk maken van testen met zelfrijdende auto’s op de
openbare weg.
Ook de Europese Commissie en diverse andere lidstaten zijn actief met
beleid of (test)regelgeving voor automatisch rijden. Wanneer deze
verschillende initiatieven zich zonder coördinatie en samenwerking
doorontwikkelen en er niet van elkaar wordt geleerd, bestaat er een groot
risico dat er een lappendeken van regelgeving en standaarden ontstaat
die de ontwikkelingen in de toekomst kunnen belemmeren. Elk land is op
zoek naar antwoorden op complexe vraagstukken ten aanzien van
geautomatiseerd, autonoom en coöperatief rijden. Bijvoorbeeld over
data-eigendom, aansprakelijkheid, privacy en veiligheid.
Tijdens de ochtendsessie op donderdag 14 april zullen transportministers
bespreken hoe samengewerkt kan worden om de ontwikkeling van
connected en automatisch rijden mogelijk te maken. Er wordt toegewerkt
naar een «Declaration of Amsterdam on connected and automated
driving» met gedeelde doelen, een agenda op hoofdlijnen en eerste acties
zoals grensoverschrijdende tests en een afgestemde onderzoeksagenda.
Inzet Nederland
Het kabinet is van mening dat de diverse vraagstukken rondom automatisch rijden om een internationale aanpak vragen, en dat intensievere
internationale samenwerking tussen de Europese Commissie, de lidstaten
en de industrie daarbij nodig is. Dit is de eerste keer dat automatisch
rijden op de Europese politieke agenda staat; de inzet is dat dit de eerste
stap is van een structurele en continue samenwerking tussen overheden
en industrie.
Indicatie krachtenveld
De Europese Commissie deelt de analyse van veel lidstaten dat connected
en automatisch rijden grote invloed zal hebben op de Europese industrie
en het mobiliteitssysteem. Binnen de Commissie zijn dan ook meerdere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 578

2

DG’s bij dit thema betrokken. Binnen Europa zijn sommige landen,
waaronder Nederland, al actief bezig met dit thema en andere nog niet.
Het is belangrijk om tot een Europese aanpak te komen waarbij ruimte
blijft voor koplopers.
Transitie naar duurzame mobiliteit
De mobiliteits- en transportsector is in de EU verantwoordelijk voor
ongeveer 25% van de totale CO2-emissies. Het wegvervoer neemt hiervan
tweederde voor zijn rekening. Het reduceren van deze emissies is een
uitdaging, maar ook een kans om tegelijkertijd de luchtkwaliteit te
verbeteren. Bovendien biedt de transitie naar laag- en nulemissie
mobiliteit kansen voor groene groei, het vergroten van de concurrentiekracht van de Europese industrie en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.
Wereldwijd wordt er geïnvesteerd in de ontwikkeling van laag- en
nulemissie technologieën. Het aantal laag- en nulemissie voertuigen dat
op de markt wordt gebracht door voertuigproducenten binnen en buiten
de EU blijft groeien. Ook komen er steeds meer laag- en nulemissie
brandstoffen op de markt, zoals LNG, duurzame, geavanceerde biobrandstoffen, elektriciteit en waterstof. We staan daarmee aan het begin van
een nieuw, groen hoofdstuk in de mobiliteit- en transportsector
Het doel van de ochtendsessie voor Europese milieuministers op
donderdag 14 april is dan ook om op politiek niveau de mogelijkheden te
bespreken om de transitie naar een laag- en nulemissie mobiliteit- en
transportsector te versnellen en op te schalen. De resultaten van de
discussie kunnen worden benut als inspiratie voor het vormgeven van het
beleid op zowel Europees als lidstaatniveau.
Inzet Nederland
In het kader van het SER-Energieakkoord is in Nederland de SER-visie op
de Duurzame Brandstofmix ontwikkeld samen met meer dan tachtig
verschillende stakeholders. Partijen omarmen de ambitie dat in 2050 de
broeikasgasemissie van de mobiliteit- en transportsector met minimaal 60
procent is gereduceerd ten opzichte van 1990. De mobiliteit- en transportsector is echter bij uitstek een internationale sector. Daarom hecht het
kabinet er aan dat in de EU op politiek niveau wordt besproken op welke
manier de transitie naar laag- en nulemissie wegvervoer tot stand
gebracht kan worden.
Indicatie krachtenveld
De Europese Commissie hecht veel belang aan het onderwerp. In juni
2016 wordt een mededeling verwacht die zich richt op het reduceren van
CO2-emissies in de gehele transportsector in de EU. Ook staat het
onderwerp in veel lidstaten nationaal op de agenda.
Toekomstscenario’s voor slimme en duurzame mobiliteit
Voor deze gezamenlijke sessie zijn toekomstscenario’s ontwikkeld die een
impressie geven van hoe mobiliteit er in 2025 en 2035 uit zou kunnen zien.
Deze beelden worden in combinatie met discussievragen gebruikt om de
discussie onder EU milieu- en transportministers over mobiliteit in de
toekomst te voeden. Van daaruit wordt verkend wat er in het hier en nu
moet gebeuren om dat toekomstbeeld te realiseren. De conclusies uit de
ochtendsessies over connected en automatisch rijden en de transitie naar
duurzame mobiliteit vormen hiervoor input. De sessie wordt op een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 578

3

innovatieve manier vormgegeven, waarbij gebruik wordt gemaakt van
audiovisuele ondersteuning en een stemsysteem.
Inzet Nederland
De Europese milieu- en transportministers nemen normaliter niet
gezamenlijk deel aan informele ministeriële bijeenkomsten, mede omdat
deze beleidsterreinen in andere Europese landen niet in één ministerie zijn
samengebracht. Nederland beoogt met deze sessie:
• Het besef te creëren bij transport- en milieuministers dat verbinding in
de EU tussen de milieu- en transportagenda onmisbaar is voor de
toekomst;
• Over de gebruikelijke tijdshorizon heen te kijken;
• Ministers een gezamenlijk gedeeld toekomstbeeld te laten ontwikkelen
voor slimme en duurzame mobiliteit en enthousiasmeren om hier
naartoe te gaan werken;
• Ministers met elkaar dilemma’s en kansen te laten identificeren voor
het transitietraject naar een slim en duurzaam mobiliteitsysteem.
Emissies van internationale lucht- en scheepvaart
Op 12 december 2015 hebben alle 195 landen die partij zijn bij het
VN-Klimaatverdrag in Parijs ingestemd met een historisch, juridisch
bindend klimaatakkoord. Met het Parijs-akkoord zetten landen in op het
beperken van de mondiaal gemiddelde temperatuurstijging tot ruim
beneden de twee graden, met het streven deze tot 1,5 graad te beperken
om de risico’s en impact van klimaatverandering significant te verminderen. Om dit doel te bereiken richten partijen zich op een balans tussen
de uitstoot en vastlegging van broeikasgassen, waarmee de netto uitstoot
dus nul wordt, in de tweede helft van deze eeuw.
Hoewel het akkoord geen specifieke bepalingen bevat over het aanpakken
van de emissies van de internationale lucht- en zeevaart, sectoren waarin
de emissies substantieel zijn en bij ongewijzigd beleid aanzienlijk zullen
toenemen, is het helder dat het Parijs-akkoord zich richt op mondiale,
economiebrede broeikasgasemissiereducties. Dat betekent dat alle
sectoren moeten bijdragen aan de overkoepelende mitigatiedoelstelling,
ook de lucht- en scheepvaart.
In dit licht zullen transport- en milieuministers spreken over de internationale ontwikkelingen in beide sectoren en de wijze waarop de Europese
lidstaten een positieve en constructieve bijdrage kunnen leveren aan
mondiale discussies in onder meer de International Civil Aviation
Organization (ICAO) en de International Maritime Organization (IMO).
Inzet Nederland
Het kabinet zet zich actief in voor de implementatie van het klimaatakkoord van Parijs. Daarom is dit onderwerp op de agenda gezet van deze
informele ministeriële bijeenkomst voor de Europese milieu- en transportministers. Nederland heeft voor mondiaal opererende sectoren als luchten scheepvaart de sterke voorkeur voor maatregelen op mondiaal niveau,
boven Europese en nationale maatregelen.
Indicatie krachtenveld
In Raad en Europees Parlement is brede steun om ten aanzien van
broeikasgasemissies in de luchtvaart dit jaar in ICAO-verband tot een
mondiale, op marktwerking gebaseerde maatregel te besluiten. Na de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 578

4

besluitvorming in ICAO zal de EU moeten bezien wat de gevolgen voor
het Europese emissiehandelssysteem met betrekking tot de luchtvaart
zijn.
Ook wat betreft zeevaart is er een sterke voorkeur voor een mondiaal en in
IMO-verband te ontwikkelen systeem om emissies verder te reduceren.
Dit vanwege het risico op uitvlaggen naar derde (niet-EU) landen, hetgeen
niet alleen van belang is voor de effectiviteit van maatregelen, maar ook
voor de handhaving van een mondiaal gelijk speelveld. Ook de industrie,
inclusief de Nederlandse reders, tilt zwaar aan dit punt.
Grenscontroles
Op vrijdag 15 april is er voor de transportministers ruimte gereserveerd
om de knelpunten te bespreken die de transportsector ondervindt aan de
Europese binnengrenzen. Naast de problemen bij Calais staan de laatste
maanden ook de passages aan de binnengrenzen van het Schengengebied onder druk vanwege aangescherpte grenscontroles. De Schengengrenscode voorziet in de mogelijkheid van tijdelijke herintroductie van
grenscontroles wanneer er een dreiging bestaat tegen de openbare orde
of als de veiligheid van een lidstaat in het geding is.
Inzet Nederland
Het kabinet hecht veel waarde aan de open binnengrenzen. De Nederlandse inzet is erop gericht het vrij verkeer te blijven garanderen, maar dit
kan niet zonder een verbetering van de bewaking van de Europese
buitengrenzen. Het kabinet heeft begrip voor nationale grensmaatregelen
die lidstaten hebben genomen, maar meent ook dat toekomstige
maatregelen binnen het Europese kader en op gecoördineerde wijze
moeten worden genomen, zodat de hinder die wordt ondervonden zo
beperkt mogelijk blijft.
Indicatie krachtenveld
Een aantal lidstaten heeft als gevolg van de instroom van migranten de
noodzaak gevoeld om gebruik te maken van de uitzonderingsclausules uit
de Schengengrenscode. Vorm en inhoud van de controles verschillen en
daarmee ook de impact op het grensverkeer. De gemeenschappelijke inzet
van Raad en Commissie blijft primair gericht op het reguleren van de
instroom aan de buitengrenzen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-33, nr. 578

5