Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 710

Deltaprogramma

Nr. 20

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 24 november 2010
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu1 heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de regering over de brief van 22 december 2009 inzake
het Nationaal Waterplan (Kamerstuk 31 710, nr. 12).
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu heeft deze vragen
beantwoord bij brief van 23 november 2010. Vragen en antwoorden,
voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Snijder-Hazelhoff
De griffier van de commissie,
Sneep

1
Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), Gent, W. van
(GL), Snijder-Hazelhoff, J.F. (VVD), Voorzitter,
Slob, A. (CU), Haverkamp, M.C. (CDA),
Aptroot, Ch.B. (VVD), Samsom, D.M. (PvdA),
Jansen, P.F.C. (SP), Koppejan, A.J. (CDA),
Graus, D.J.G. (PVV), Ouwehand, E. (PvdD),
Rouwe, S. de (CDA), Bashir, F. (SP), Mos, R. de
(PVV), Tongeren, L. van (GL), Monasch, J.S.
(PvdA), Dekken, T.R. van (PvdA), Dijkgraaf, E.
(SGP), Veldhoven, S. van (D66), Koolmees, W.
(D66), Ondervoorzitter, Huizing, M.E. (VVD),
Leegte, R.W. (VVD) en Vacature (PVV).
Plv. leden: Groot, V.A. (PvdA), Braakhuis,
B.A.M. (GL), Houwers, J. (VVD), Wiegman-van
Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Koopmans,
G.P.J. (CDA), Lucas, A.W. (VVD), Smeets, P.E.
(PvdA), Gerven, H.P.J. van (SP), Hijum, Y.J. van
(CDA), Bontes, L. (PVV), Thieme, M.L. (PvdD),
Bochove, B.J. Van (CDA), Karabulut, S. (SP),
Agema, M. (PVV), El Fassed, A. (GL), Plasterk,
R.H.A. (PvdA), Jacobi, L. (PvdA), Staaij, C.G.
van der (SGP), Ham, B. van der (D66),
Verhoeven, K. (D66), Boer, B.G. de (VVD),
Lodders, W.J.H. (VVD) en Bemmel, J.J.G. van
(PVV).

kst-31710-20
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

1

Inleiding
Op 14 januari 2010 heeft u de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
verzocht schriftelijke vragen over het Nationaal Waterplan te beantwoorden (Kamerstuknummer 31 710-12). Vanwege het controversiële
karakter van het Nationaal Waterplan na de val van het kabinet is de
beantwoording aangehouden tot het aantreden van het nieuwe kabinet.
Hierbij ontvangt u nu de antwoorden op de gestelde vragen.
Vragen en antwoorden
1
Is de recent naar de Kamer gestuurde Deltawet (kamerstuk nummer
32 304 d.d. 1 februari 2010) inhoudelijk geheel in lijn met het Nationaal
Waterplan? Zo nee, waar zitten de (voornaamste) verschillen en welke van
de twee geeft dan de doorslag?
De Deltawet, waarvan het ontwerp op 1 februari 2010 aan de Tweede
Kamer is aangeboden, geeft de juridische grondslag voor het Deltaprogramma en regelt de taken en bevoegdheden van de Deltacommissaris en
de instelling van het Deltafonds. Dit is geheel in overeenstemming met
hetgeen is aangekondigd en beschreven in het Nationaal Waterplan.
2
Welke doelstelling heeft de prioriteit als de situatie zich voordoet dat
gekozen doelstellingen, zoals het benutten van economische kansen en
het bereiken van millenniumdoelstellingen, met elkaar in strijd zijn?
De mondiale waterinzet wordt gebruikt voor het bundelen van krachten
van de Nederlandse watersector en het bijdragen aan het oplossen van de
mondiale watervraagstukken zoals het bereiken van millenniumdoelstellingen. De samenwerking binnen de Nederlandse watersector en het
benutten van economische kansen is juist bedoeld om een krachtige
aanpak van de mondiale vraagstukken te bevorderen. Deze zijn niet met
elkaar in strijd. Zie ook vraag 63.
3
Kunt u de opmerking «Ook wil het kabinet dat iedereen meedenkt en
meedoet» nader duiden? Wie is «iedereen» en op welk niveau mag
worden meegedacht en meegedaan?
De oproep tot meedenken en meedoen slaat letterlijk op iedereen: op
burgers, op maatschappelijke organisaties, op bedrijfsleven en op
overheden. De opgaven die binnen het waterbeheer spelen zijn van
dusdanig van aard (maatschappelijke vraagstukken), dat participatie van
alle betrokkenen essentieel is om te komen tot effectieve, efficiënte en
gedragen oplossingen. De overheden doen al actief mee vanwege het feit
dat het waterbeheer in medebewind wordt uitgeoefend. Maatschappelijke
partijen, bedrijfsleven en burgers worden betrokken onder meer bij de
nadere uitwerking van het Deltaprogramma. De Deltacommissaris zal in
dit kader een belangrijke rol spelen om participatie te bevorderen.
4
Kunt u nader omschrijven wat de «vitale functies en kwetsbare objecten»
zijn die worden bedoeld in het Nationaal Waterplan?
We spreken van vitale infrastructuur als het gaat om producten, diensten
en de onderliggende processen die, als zij uitvallen, maatschappelijke
ontwrichting kunnen veroorzaken. Dat kan zijn omdat er sprake is van veel
slachtoffers en grote economische schade, of als het herstel heel lang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

2

gaat duren en er geen reële alternatieven zijn, terwijl we deze producten
en diensten niet kunnen missen. Voorbeelden van vitale functies en
kwetsbare objecten zijn elektriciteitscentrales, gasinstallaties, telecommunicatievoorzieningen, drinkwaterinstallaties en ziekenhuizen.
5
Daar waar het kabinet de uitstoot of lozing van stoffen bij de bron wenst
aan te pakken; in welke mate heeft u echt invloed op de landen waar Rijn
en Maas ontspringen en vooral op Zwitserland, dat geen Europese lidstaat
is?
Via de internationale riviercommissies die belast zijn met de uitvoering
van de internationale verdragen ter bescherming van de Rijn en ter
bescherming van de Maas heeft Nederland als verdragspartij invloed op
de andere verdragspartijen. In deze verdragen weegt de stem van elke
partij even zwaar. Zwitserland is partij bij het internationale Rijnverdrag.
Eén van de principes van beide verdragen is om de aantasting van het
milieu in de eerste plaats bij de bron te bestrijden (artikel 4.c Rijnverdrag,
artikel 3.1.c Maasverdrag). Daarnaast heeft Zwitserland zich ertoe bereid
verklaard de EU-lidstaten bij te staan in de coördinatie- en harmonisatiewerkzaamheden ter uitvoering van de Kaderrichtlijn Water. In de praktijk
zijn de maatregelen die Zwitserland neemt vergelijkbaar met die van de
EU-lidstaten bij de uitvoering van de Kaderrichtlijn Water.
6
Welke andere alternatieven worden er bekeken voor de peilverhoging van
het IJsselmeer en het spuien naar de Waddenzee? Zijn of worden
verdergaande alternatieven voor het advies van de commissie Veerman,
zoals de voorstellen van ingenieur Boorsma, nader onderzocht?
In het Nationaal Waterplan en de Nota van Antwoord naar aanleiding van
de inspraak is aangegeven dat voor de langere termijn het kabinet kiest
voor een ontwikkelrichting door het IJsselmeerpeil mee te laten stijgen
met de zeespiegel. Zodoende kan zo lang mogelijk onder vrij verval
worden gespuid op de Waddenzee en wordt tegelijkertijd de zoetwatervraag op de langere termijn bediend. Voordat in 2015 een beleidsbesluit
wordt genomen over het IJsselmeerpeil op de langere termijn, zal een
afweging moeten worden gemaakt tussen enerzijds de toekomstige
zoetwaterbehoefte en de verschillende mogelijkheden om daarin te
voorzien en anderzijds de effecten die een peilstijging van het IJsselmeer
met zich meebrengt. Om deze afweging zorgvuldig te kunnen maken is in
het kader van het Deltaprogramma een landelijke verkenning naar de
zoetwatervoorziening gestart. Deze verkenning zal uitsluitsel moeten
geven over de zoetwaterstrategie voor geheel Nederland en over de rol
van het IJsselmeer(gebied) daarin. Daarnaast loopt momenteel een
verkenning naar het IJsselmeerpeil waarin alternatieven voor peilstijging
worden onderzocht en tevens de effecten daarvan in kaart worden
gebracht. Initiatieven zoals aangedragen door ingenieur Boorsma zullen
hierbij betrokken worden.
De resultaten zullen de basis vormen van het te nemen besluit of en zo ja
welke peilopzet op het IJsselmeer wenselijk, noodzakelijk en/of haalbaar
is. Vanwege de lange termijnen waar sprake van is, zullen ook innovatieve
technieken en voortschrijdend inzicht in bijvoorbeeld de ontwikkeling van
het klimaat moeten worden meegenomen in deze afweging.
7
Waarom is al expliciet gekozen voor loskoppeling van de peilen van
Markermeer en Veluwerandmeren van dat van het IJsselmeer, terwijl het
onderzoek naar alternatieven voor de peilverhoging van het IJsselmeer
nog loopt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

3

Voor de versterking van de strategische zoetwaterfunctie voor de lange
termijn is gekozen voor het IJsselmeer. In het Markermeer-IJmeer en de
zuidelijke Randmeren ligt het accent op het streven naar een toekomstbestendig ecologisch systeem, zoals in de RAAM-brief is bevestigd. Dit heeft
tevens voordelen voor de cultuurhistorische waarden van de kust en de
Zuiderzeesteden. Bovendien kan de toegang tot de havens ongewijzigd
blijven. Ontkoppeling betekent dat de dijken rond Markermeer-IJmeer en
de zuidelijke Randmeren niet verder hoeven te worden verhoogd
vanwege peilstijging. Door de ontkoppeling wordt er duidelijkheid
gegeven over de ambities voor natuurontwikkeling en voor mogelijke
buitendijkse stedelijke ontwikkeling in Markermeer en IJmeer. Deze
ontwikkelingen kunnen hierdoor ook eenvoudiger en goedkoper worden
uitgevoerd dan in een situatie waarin rekening gehouden moet worden
met aanzienlijke peilstijgingen.
8
Zijn of worden er, als alternatief voor het ophogen van de waterstanden in
het IJsselmeer, mogelijkheden onderzocht voor het creëren van lokale
tegendruk tegen de oprukkende zouttong? Zo nee, waarom niet? Zo ja, is
de uitkomst daarvan al bekend en hoe luidt die?
Binnen het Deltaprogramma zal het generieke deelprogramma Zoetwatervoorziening in nauwe samenwerking met de regionale deelprogramma’s
Rijnmond-Drechtsteden, Zuidwestelijke Delta, Rivieren en IJsselmeergebied de mogelijkheden onderzoeken of het wenselijk is lokale tegendruk
aan de oprukkende zouttong te creëren en op welke wijze dit het beste kan
worden gedaan. Hiervoor zullen verschillende alternatieven worden
uitgewerkt. In het Nationaal Waterplan is aangegeven dat uiterlijk in 2015
de resultaten beschikbaar zijn zodat dan een besluit genomen kan worden
over de zoetwatervoorziening na 2015.
9
Is er een hiërarchische voorkeursbenadering beoogd in de strategie van
meebewegen, weerstand bieden en kansen benutten? Zo ja, wat daarbij is
het afwegingskader? Zo nee, waarom niet?
De volledige formulering van de grondgedachte meebewegen, weerstand
bieden, kansen pakken luidt «meebewegen met natuurlijke processen
waar het kan, weerstand bieden waar het moet en kansen voor welvaart
en welzijn benutten». Van een hiërarchie daarbij is geen sprake, omdat
alle drie de grondgedachten van even groot belang zijn en de toepassing
ervan maatwerk is. Meer dan tot nu wordt echter gebruik gemaakt van het
meebewegen met natuurlijke processen en het benutten van kansen,
omdat hiermee het waterbeheer op een meer robuuste en flexibele wijze
kan worden ingericht. Een goed voorbeeld waar dit succesvol wordt
toegepast is het project Ruimte voor de Rivier. De strategie van meebewegen, weerstand bieden en kansen pakken is van groot belang om
Nederland ook op de langere termijn veilig en klimaatbestendig in te
richten. Weerstand bieden blijft daarbij essentieel omdat zonder dijken,
kunstwerken en peilbeheer in polders het niet mogelijk zou zijn in laag
Nederland te wonen en te werken.
10
Waarom wordt het Nationaal Waterplan niet rechtstreeks bindend voor
andere overheden dan het rijk? Waarom zijn er niet, zoals bij de Nota
Ruimte en de Planologische Kernbeslissing Waddenzee, «gele passages»
in aangemerkt?
Het Nationaal Waterplan is, net als de vroegere Nota Waterhuishouding,
niet rechtstreeks bindend voor andere overheden dan het rijk. Dit is in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

4

Waterwet bepaald. Wel wordt dit plan in goed overleg met de decentrale
overheden voorbereid, zodat ervan uitgegaan mag worden dat zij het
Nationaal Waterplan bij de opstelling van de eigen plannen betrekken.
Voor zover internationale verplichtingen of bovenregionale belangen dat
noodzakelijk maken, kunnen bovendien op basis van de Waterwet bij
AMvB regels worden gesteld over de doorwerking van het rijksbeleid naar
andere overheden onder meer over de inhoud van de plannen van die
overheden.
Wat de ruimtelijke aspecten betreft is het Nationaal Waterplan op grond
van de Waterwet overigens tevens een structuurvisie, zoals bedoeld in
artikel 2.3 lid 2 van de Wet ruimtelijke ordening. Een structuurvisie is
zelfbindend. Voor zover binding van andere overheden dan het rijk
wenselijk of noodzakelijk wordt geacht voor de ruimtelijke aspecten,
wordt daarvoor de AMvB Ruimte gebruikt. Voor de stand van zaken
hieromtrent verwijs ik u kortheidshalve naar de antwoorden op vragen
over de begroting VROM 2011. De figuur van PKB met daarin beslissingen
van wezenlijk belang («gele passages») komt niet meer voor in de nieuwe
Wet ruimtelijke ordening.
11
Spelen bij de brede heroverwegingen economische potentie en mogelijke
aantallen slachtoffers een rol in het bepalen van de bezuinigingsmogelijkheden ten aanzien van het waterbeleid, in casu het Nationaal Waterplan,
of zal er slechts sprake zijn van een fasering in de tijd? Hoe wordt precies
de afweging op dit vlak gemaakt?
In het Nationaal Waterplan is aangegeven dat het kabinet is gestart met de
voorbereiding van de brede heroverwegingen met het oog op het herstel
van de overheidsfinanciën op langere termijn. Uit de rapportage over de
Heroverweging Mobiliteit en Water bleek inmiddels dat geen voorstellen
zijn gedaan voor bezuinigingsmogelijkheden op het terrein van
Waterveiligheid.
12 en 13
Kunt u de stelling «leven in diepe polders heeft ook verzilting tot gevolg»
nader onderbouwen?
Hoe kan verzilting worden tegengegaan met doorspoelen?
In het westen en noorden van Nederland is het grondwater in de
ondergrond vaak brak of zout. In polders kwelt dit brakke en zoute
grondwater op en vermengt zich met het oppervlaktewater. Dit is een
vorm van verzilting en speelt het sterkst in diepgelegen polders zoals
diepe droogmakerijen. Het resultaat hiervan is, dat in een aantal gebieden
doorspoeling met zoet water nodig is om het oppervlaktewater voldoende
zoet te houden voor de aanwezige gebruiksfuncties (zoals land- en
tuinbouw). Verwacht wordt dat door zeespiegelstijging de problematiek
van verzilting zal toenemen. Het is daarom nodig te onderzoeken op welke
wijze de polders in de toekomst duurzaam gebruikt kunnen worden.
14
Waarom wordt voor het doorspoelen in Zuidwest Nederland Rijnwater
gebruikt, terwijl de commissie Veerman er uitdrukkelijk voor leek te kiezen
om daar, net als in Noord-Nederland, IJsselmeerwater voor te gebruiken?
De analyse van de commissie Veerman is dat het in de toekomst door de
verandering van het klimaat steeds moeilijker wordt om de gebieden in
Zuidwest Nederland alleen vanuit de benedenloop van de Rijn te voorzien
van zoet water, zoals dat nu gebeurt. Door ook vanuit het IJsselmeer (dat
overigens ook gevoed wordt door Rijnwater) zoet water naar Zuidwest

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

5

Nederland te transporteren wordt volgens de commissie hiervoor een
oplossing geboden. Om ook Noord-Nederland voldoende van zoet water
te kunnen blijven voorzien, is het dan nodig om het peil in het IJsselmeer
te verhogen zodat een grotere zoetwaterbuffer ontstaat.
In het Deltaprogramma zal het kabinet de komende jaren onderzoeken in
hoeverre dit de beste oplossing is en welke alternatieven overwogen
kunnen worden. Uiterlijk in 2015 wordt een besluit genomen over de
toekomstige zoetwatervoorziening in Nederland.
15
In hoeverre is, bij het opstellen van het definitieve Nationaal Waterplan,
rekening gehouden met het feit dat er fouten zitten in de rapporten van
het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change)?
De geconstateerde fouten in de IPCC rapporten hebben geen invloed op
de gehanteerde klimaatscenario’s gebruikt in het Nationaal Waterplan en
hebben daarmee geen effect gehad op de beleidskeuzes. Zie ook vragen
16 en 17.
16
Wat betekenen de recente ontwikkelingen rond het IPCC voor het tempo
waarin besluitvorming over de te kiezen koers voor het Nederlandse
waterbeleid en de bijbehorende investeringen plaats moet vinden?
De fouten in de IPCC rapporten hebben geen invloed op de hoofdlijn en
de richting van de klimaatverandering. De koers voor het Nederlandse
waterbeleid wordt daardoor dus niet beïnvloed. Wel wordt bij de verdere
verkenning van maatregelen aandacht besteed aan flexibiliteit en
mogelijkheden van aanpassing in de tijd aan de dan feitelijk geconstateerde en voorspelde klimaatverandering.
De maatregelen die nu concreet worden voorbereid en uitgevoerd, zoals
het Hoogwaterbeschermingsprogramma met daarin de versterking van de
Afsluitdijk, zijn no-regret en noodzakelijk voor de bescherming van ons
land tegen overstromingen. Zie ook vragen 15 en 17.
17
In hoeverre is de tabel in het Nationaal Waterplan over de klimaatverandering nog reëel en welke mogelijkheden zijn er om tot een flexibele
benadering te komen?
De fouten die tot op heden zijn geconstateerd in de rapporten van het
IPCC hebben geen betrekking op de kennis van het klimaatsysteem en de
verandering daarin. De vier mogelijke klimaatscenario’s zoals die in de
tabel in het Nationaal Waterplan zijn weergegeven en nog eens zijn
herbevestigd in het KNMI onderzoek van 2009, staan daarom niet ter
discussie. Overigens worden de klimaatscenario’s in 2013 herijkt door het
KNMI op basis van de laatste wetenschappelijke inzichten. Zie ook vragen
15 en 16.
18
In welke mate zitten de zwaardere scenario’s voor de te verwachten
zeespiegelstijging precies in het Nationaal Waterplan verwerkt en is daarin
nog aanpassing mogelijk?
De zwaardere scenario’s voor zeespiegelstijging zijn met name van belang
voor maatregelen met een lange levensduur (zoals de renovatie van de
Afsluitdijk). Hierbij wordt bij het ontwerp getoetst op de mogelijkheden
voor aanpasbaarheid in de tijd, waarbij het mogelijk is om op basis van de
werkelijke geconstateerde klimaatverandering eventuele benodigde
versterkingen door te voeren tegen zo laag mogelijke kosten. Bij maatre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

6

gelen die op zichzelf al flexibel zijn, zoals het geval is bij het in stand
houden van de zandige kust met zandsuppleties, is anticiperen op een
bovengrens niet nodig. In die gevallen is in het Nationaal Waterplan ook
niet uitgegaan van de bovengrens.
19
Kunt u voor alle onderdelen van het Nationaal Waterplan de bevoegdheden en eindverantwoordelijkheden in het medebewind in een overzichtelijk schema weergeven?
Rijk: beleidsverantwoordelijkheid voor het waterbeheer in Nederland en
op grond van Waterwet (artikel 3.1) tevens beheerder van het
zogenaamde waterhuishoudkundig hoofdsysteem (Noordzee, Waddenzee,
IJsselmeer, deltawateren, grote rivieren en aantal kanalen + Afsluitdijk,
Oosterscheldekering, Maeslantkering en enkele andere primaire waterkeringen), waarvoor onder meer een beheerplan moet worden opgesteld
(het Beheer- en Ontwikkelplan voor de Rijkswateren).
Provincies: beleidsverantwoordelijkheid voor de regionale watersystemen, waarbij nationaal beleid in de regionale waterplannen wordt
vertaald naar de hoofdlijnen van het in de provincie te voeren waterbeleid
en de daartoe behorende aspecten van het provinciale ruimtelijke beleid
(artikel 4.4 lid 1 Waterwet).
Tevens zijn provincies op grond van de Waterwet (artikel 6.4) bevoegd
gezag voor een drietal categorieën van grondwateronttrekkingen:
industriële onttrekkingen van meer dan 150 000 m3 per jaar en die voor de
drinkwatervoorziening en voor bodemenergiesystemen en houden zij
toezicht op de primaire waterkeringen (artikel 3.9 Waterwet).
Waterschappen: op grond van artikel 3.2 Waterwet beheerder van de
regionale watersystemen en het overgrote deel van de primaire (en
secundaire) waterkeringen, waarvoor door provincie goed te keuren
beheerplan wordt opgesteld. Waterschappen zijn voorts belast met de
zuivering van stedelijk afvalwater (artikel 3.4 Waterwet).
Gemeenten: op grond van de Wet milieubeheer belast met het rioleringsbeheer en op grond van de Waterwet tevens belast met de zorg voor
afvloeiend hemelwater en stedelijk grondwater (artikelen 3.5 en 3.6
Waterwet).
De Waterwet kent in hoofdstuk 3 enkele specifieke bepalingen over de
wijze waarop de diverse overheden op het terrein van het waterbeheer
onderling samenwerken. Artikel 3.8 verplicht waterschappen en
gemeenten onder meer om hun taken en bevoegdheden in het waterbeheer af te stemmen, in het bijzonder waar het de zogenaamde
afvalwaterketen betreft (relatie riolering – afvalwaterzuivering). In
genoemd hoofdstuk is ook het interbestuurlijk toezicht geregeld. Op grond
van de Waterschapswet zijn de provincies overigens reeds in algemene
zin belast met het toezicht op de waterschappen. De Waterwet kent de
provincies daarnaast enkele specifieke bevoegdheden toe (artikelen
3.10–3.12). Ook het rijk beschikt over enkele concrete toezichtbevoegdheden met het oog op internationale verplichtingen of bovenregionale
belangen (artikelen 3.11 en 3.13).
20
Hoe wil het kabinet er voor zorgen dat andere partijen dan de rijksoverheid de in het plan vermelde acties tijdig en volgens de gemaakte
afspraken uitvoeren?
Het waterbeheer is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van rijk,
provincies, gemeenten en waterschappen. De uitvoering van acties hangt
deels samen met wettelijke verplichtingen. Anderzijds is vooral een goede
samenwerking voorwaarde voor een doeltreffend optreden van deze
overheden. Om te leren van de ervaringen uit het verleden en daaruit ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

7

lessen te trekken zijn proces evaluaties opgesteld van de totstandkoming
van het Nationaal Waterplan en de stroomgebiedbeheerplannen op basis
van de Kaderrichtlijn Water. Bijgevoegd treft u deze evaluaties ter
kennisneming aan.1 Beide evaluaties zijn op hoofdlijnen positief over de
samenwerking tussen de partijen en het daarmee bereikte resultaat:
tijdige en gedragen plannen.
Het Nationaal Water Overleg en de daarbij behorende overlegstructuren
zijn de fora waar partijen elkaar zullen aanspreken op de uitvoering van de
in het Nationaal Waterplan genoemde acties.
Met behulp van een nieuwe, jaarlijkse voortgangsrapportage – die samen
met de bestuurlijke partners wordt opgezet – zal in het overleg, maar ook
naar buiten toe, inzicht worden gegeven in de voortgang van de
uitvoering van de acties. Deze rapportage is een goed instrument om
onderling verantwoording af te leggen.
21
Op welke wijze zou een waterakkoord tussen rijk en bedrijfsleven concreet
vorm kunnen krijgen en op welke termijn verwacht u een dergelijk
akkoord te kunnen sluiten?
In het Nationaal Waterplan is vastgelegd dat in 2010 de mogelijkheid van
een waterakkoord tussen Rijksoverheid en bedrijfsleven wordt verkend. Er
zijn verkennende gesprekken geweest over mogelijke elementen die een
dergelijk waterakkoord zouden kunnen bevatten en de te behalen
resultaten. Rijksoverheid en bedrijfsleven zien meerwaarde in samenwerking en in een afsprakenkader, zo is geconcludeerd. Het is echter de
vraag of het waterakkoord daar het juiste instrument voor is. Er zijn
inmiddels diverse andere separate overleggen tussen de Rijksoverheid en
het bedrijfsleven die het afsluiten van een apart akkoord op dit moment
niet meer zinvol maken.
22
Hoe kunnen we duurzaam waterbeheer en belangen van het bedrijfsleven
op een zakelijke wijze laten samengaan?
Dit is onderdeel van de verkenning zoals genoemd onder vraag 21.
In het Nationaal Waterplan is overigens al aangegeven dat een meer
intensieve samenwerking met het bedrijfsleven van belang is voor het
bereiken van duurzaam waterbeheer. Het bedrijfsleven in Nederland dat
watergerelateerd is heeft grote belangen ten aanzien van waterveiligheid
en zoetwatervoorziening. Andersom kan de (innovatieve) kracht van het
bedrijfsleven gebruikt worden ten gunste van een duurzaam waterbeheer
in binnen- en buitenland. In het kader van de verkenning naar het
waterakkoord wordt dit concreet uitgewerkt.
23
Bent u bekend met het initiatief «Deltaplan Agrarisch Waterbeheer» van
LTO Nederland2? Zo ja, wat is uw mening over dit initiatief?
Het initiatief is bekend. In overleg met LTO Nederland wordt het initiatief
verder betrokken bij de uitwerking van het Deltaprogramma, in het
bijzonder op het gebied van de zoetwatervoorziening.
Ook speelt het initiatief een rol bij de verkenning naar het waterakkoord
tussen overheid en bedrijfsleven zoals aangegeven in vragen 21 en 22.
1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der StatenGeneraal.
2
Zoals aangekondigd in de inspraakreactie
van LTO op het Nationaal Waterplan, zie het
persbericht van LTO daarover.

24
Heeft u een indicatie van de belemmeringen die watergerelateerde
bedrijven ervaren door regels? Is het waar dat Nederland het hoogste
niveau van grondwaterbelasting kent binnen Europa? Deelt u in dat kader

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

8

de mening dat het niet wenselijk is om grondwater dat op duurzame wijze
onttrokken wordt, te belasten met een grondwaterbelasting?
Met de eind december 2009 in werking getreden Waterwet en de
bijbehorende uitvoeringsregelgeving (Waterbesluit en Waterregeling)
wordt ingespeeld op de maatschappelijke wens naar een zo licht
mogelijke regeldruk en administratieve lastendruk voor burger en
bedrijfsleven. De Waterwet voorziet daar onder meer in door de introductie van één integrale watervergunning in plaats van de eerdere zes
vergunningen. Voorts kunnen burgers en bedrijven zowel voor hun
watervergunning als voor hun omgevingsvergunning terecht bij één
(digitaal) loket, waarmee invulling wordt gegeven aan de coördinatie van
het afgeven van genoemde vergunningen, alsmede de handhaving
hiervan. Waar mogelijk is de vergunningplicht vervangen door algemene
regels.
Op grond van de herberekening administratieve lasten «Verkeer en
Waterstaat»-wetgeving uitgevoerd door Berenschot van september 2009
wordt met de Waterwet en bijbehorende uitvoeringsregelgeving
ca. € 19 miljoen administratieve lastenreductie voor bedrijven per jaar
gerealiseerd.
Op basis hiervan is het kabinet van mening dat in Nederland inmiddels op
watergebied veel gedaan is om de lasten van bedrijfsleven waar mogelijk
te beperken.
De genoemde grondwaterbelasting heeft betrekking op de Wet belasting
op milieugrondslag die valt onder de verantwoordelijkheid van het
ministerie van Financiën. Kamerlid Omtzigt (CDA) heeft op 29 januari 2010
vragen over grondwaterbelasting gesteld aan de staatssecretaris van
Financiën (referentie 2010Z01822). Voor de beantwoording van de vraag
over de grondwaterbelasting verwijs ik kortheidshalve naar het antwoord
van de staatssecretaris van Financiën van 23 februari 2010 (Tweede
Kamer, Vergaderjaar 2009–2010, nr. 1720).
25
Werkt de watertoets in de praktijk? Zijn er gemeenten of provincies die te
kort schieten bij het hanteren van de watertoets?
Ja, de watertoets werkt in de praktijk positief en is een belangrijk
instrument om water goed mee te nemen in ruimtelijke planprocessen.
Het is een procesinstrument waarbij de waterbeheerder in een vroegtijdig
stadium betrokken wordt bij deze processen. Met de betrokken overheden
wordt gewerkt aan acties ter verbetering van deze praktijk. Zie verder het
antwoord op vraag 26.
26
Wat zijn de wezenlijke veranderingen die u voorziet ten aanzien van de
watertoets? Hoe wordt er voor gezorgd dat water beter in de ruimtelijke
afweging wordt meegenomen en hoe wordt voorkomen dat vanuit water
en veiligheid gezien de verkeerde keuzes worden gemaakt?
Op korte termijn zijn er geen veranderingen met betrekking tot het
instrument watertoets voorzien. De derde Herziene Handreiking Watertoets is medio 2009 in het Nationaal Wateroverleg vastgesteld. De
handreiking weerspiegelt daarom de actualiteit van dit moment. Wel
wordt de komende periode bevorderd (bijvoorbeeld via de genoemde
handreiking) dat bij het watertoetsproces meer aandacht wordt besteed
aan – naast waterkwantiteit – andere aspecten zoals waterveiligheid,
waterkwaliteit, de afvalwaterproblematiek en grondwateraspecten.
Hierdoor wordt water nog beter meegenomen in de ruimtelijke plannen.
Tot slot zal de evaluatie die in 2011 is voorzien, moeten uitwijzen of en
waar andere verbeteringen mogelijk zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

9

27
Is het waar dat u kiest voor het uitgangspunt dat bewoners en gebruikers
zelf verantwoordelijk zijn voor het treffen van gevolgenbeperkende
maatregelen en het risico op schade door water zelf dragen? Zo ja, geldt
dit ook voor de buitendijkse kustplaatsen? Is het mogelijk voor de
kustgemeenten een uitzonderingspositie te realiseren? Is het waar dat het
Rijk in de buitendijkse kustplaatsen het veiligheidsniveau met zandsuppleties op peil houdt? Vindt u dat bijvoorbeeld de helft van de bewoners
van Scheveningen zelf verantwoordelijk is voor gevolgenbeperkende
maatregelen en het risico op schade?
Ja, voor buitendijkse gebieden klopt dit uitgangspunt. De 13 kustplaatsen
bekleden reeds een uitzonderingspositie. Door het rijk is toegezegd dat
het beschermingsniveau (referentie 2006) tegen overstroming vanuit zee
van historisch gegroeide aaneengesloten bebouwing in de 13
kustplaatsen gehandhaafd wordt door middel van zandsuppleties.
Daarmee wordt de veiligheid in die gebieden dus gestabiliseerd. Indien
bewoners een hoger beschermingsniveau willen, dan zijn ze inderdaad
zelf verantwoordelijk voor het treffen van aanvullende maatregelen. Het
staat lokale en regionale overheden vrij om daar aanvullend beleid op te
treffen.
28
Hoe verhoudt de meerlaagsveiligheid als centrale benadering zich tot de
strategische pijler van meebewegen?
De grondgedachte voor duurzaam waterbeheer is meebewegen met
natuurlijke processen waar het kan, weerstand bieden waar het moet en
kansen benutten voor welvaart en welzijn. Zo worden in het kader van
preventie (voorkomen van overstromingen) natuurlijke processen ingezet
zoals versterking van de kust door middel van de aanvoer van zand en het
geven van ruimte aan de rivieren en wordt, waar het moet, gebruik
gemaakt van weerstand bieden met behulp van dijken en kunstwerken.
Omdat een overstroming nooit helemaal is uit te sluiten, worden verder
de gevolgen van een eventuele overstroming zo veel mogelijk beperkt
met duurzame ruimtelijke inrichting en rampenbeheersing.
29
Spelen bij de actualisatie van het normenstelsel voor waterveiligheid,
naast economische factoren en aantallen slachtoffers, ook cultuurhistorische en natuurlijke waarden een rol? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waar
en hoe?
Ja, cultuurhistorische en natuurwaarden spelen een rol in de actualisatie
van het normenstelsel. Deze worden meegenomen in de Maatschappelijke
Kosten-Baten Analyse (MKBA). De uitkomsten van deze MKBA worden,
samen met de analyse van slachtofferrisico’s, meegenomen in de
besluitvorming over het normenstelsel.
Op dit moment wordt gewerkt aan de Maatschappelijke Kosten-Baten
Analyse. Net als bij de eerder uitgevoerde Kengetallen Kosten-Baten
Analyse wordt de mogelijke schade aan cultuurhistorische en natuurlijke
waarden als gevolg van een overstroming opgenomen in een algemene
opslag voor niet te kwantificeren effecten. Dat komt omdat de beschikbare
kennis ontoereikend is om de cultuurhistorische en natuurlijke waarden
op een voldoende betrouwbare manier rechtstreeks in een kostenbatenanalyse mee te wegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

10

30
Hoe kan er getoetst worden aan hydraulische randvoorwaarden die naar
verwachting over twaalf jaar zullen gelden?
Bij het berekenen van de hydraulische randvoorwaarden zullen modellen
worden gebruikt die, mede op basis van klimaatscenario’s, berekenen wat
kan worden verwacht ten aanzien van de hydraulische randvoorwaarden
over 12 jaar. De hydraulische randvoorwaarden geven de rivierafvoeren,
hoogwaterstanden en golven aan, die de waterkeringen volgens de
veiligheidsnorm veilig moeten kunnen keren. Op basis van deze berekeningen worden de hydraulische randvoorwaarden door de verantwoordelijke bewindspersoon van Infrastructuur en Milieu vastgesteld en
beschikbaar gesteld aan de waterkeringbeheerder om de toets op
veiligheid uit te voeren.
31
Stel dat een overheid in een noodsituatie er in allerlaatste instantie niet
aan ontkomt actief te besluiten het ene gebied onder te laten lopen om
daarmee het andere gebied te redden, ondanks het feit dat u afziet van het
instellen van noodoverloopgebieden, is de beslissing die dan genomen
moet worden dan niet toch impliciet een beslissing tot noodoverloop?
Een noodoverloopgebied is een van tevoren aangewezen gebied dat
gecontroleerd overstroomd kan worden om benedenstroomse gebieden
te ontlasten. Het kabinet heeft er van afgezien dit soort gebieden van te
voren aan te wijzen, omdat de effectiviteit daarvan onvoldoende is
aangetoond.
Bovendien ontbrak ook het maatschappelijk draagvlak. In beginsel worden
daarom geen door primaire keringen beschermde gebieden onder water
gezet. Wel kan het zijn dat in een situatie van grote nood, onder hele
specifieke omstandigheden, er alsnog besloten kan worden een bepaald
gebied onder te laten lopen. Dit gebied fungeert dan inderdaad tijdelijk als
«noodoverloop».
32
Hoe gaan de veranderende opvattingen over waterveiligheid doorwerken
in het Nationaal Waterplan?
In het Nationaal Waterplan is aangegeven hoe de veranderende opvattingen over waterveiligheid zullen worden uitgewerkt en (zo nodig)
vertaald in nieuwe normstelling en aanpassing van de systematiek rond
waterveiligheid in de Waterwet. Dit traject vormt één van de deelprogramma’s van het Deltaprogramma en moet in 2011 leiden tot voorstellen
aan de Tweede Kamer.
33
Is het denkbaar dat op basis van gebiedsspecifieke overstromingsrisico’s
gebieden in Nederland worden ontruimd als de kosten-batenanalyse voor
reduceren van het risico een negatieve uitkomst heeft? Zo ja, hoe wordt
daarin rekening gehouden met economisch minder florerende regio’s?
Dat is niet aan de orde. De nieuwe normen voor waterveiligheid en de te
nemen maatregelen worden onderbouwd door een Maatschappelijke
Kosten-Baten Analyse, en door een analyse van slachtofferrisico’s. Op
basis hiervan wordt bezien of de normen aangescherpt moeten worden.
In het Nationaal Waterplan is bovendien aangegeven dat niemand er in
Nederland in veiligheid op achteruit gaat. Dus ook niet de mensen in
economisch minder florerende gebieden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

11

34
Wanneer wordt meer duidelijk over hoe u de zoetwaterproblematiek wil
aanpakken?
Binnen het Deltaprogramma is een apart deelprogramma Zoetwatervoorziening ingericht. Hiervoor is een plan van aanpak opgesteld als onderdeel
van het eerste Deltaprogramma, dat in september 2010 met de Verkeer en
Waterstaat-begroting aan de Tweede Kamer is aangeboden. In 2014 moet
een zoetwaterstrategie zijn ontwikkeld.
35
Houdt u de mogelijkheid open dat de kier in de Haringvlietsluizen er niet
komt?
In het regeerakkoord is aangegeven dat het Besluit beheer Haringvlietsluizen (het Kierbesluit) wordt ingetrokken. Ik heb de Kamer hierover per
brief geïnformeerd (Tweede Kamer, Vergaderjaar 2010–2011, 27 625,
nr. 174, incl. bijlagen; zie ook mijn aanvullende brief van 18 november
2010).
36
Welke technische, ruimtelijke en/of andere maatregelen zijn nodig om de
regionale zelfvoorzienendheid in voor de zoetwatervoorziening te
vergroten en wat zijn de gevolgen van die maatregelen voor de verschillende gebruiksfuncties?
Mogelijke maatregelen om de zelfvoorzienendheid te vergroten zijn
fysieke maatregelen zoals water vasthouden, water bergen en hergebruik
van water. Daarnaast zijn er meer beleidsmatige maatregelen mogelijk,
zoals beprijzen van water, en transities binnen sectoren bijvoorbeeld
gericht op het zuiniger omgaan met water of het aanpassen aan gewijzigde omstandigheden.
In het kader van het deelprogramma Zoetwatervoorziening binnen het
Deltaprogramma zal dit samen met de regio’s en de gebruikers van water
worden uitgewerkt.
37
Verwacht u dat het sluiten van de zoetwaterkringloop zoals door lokale
overheden en bedrijfsleven toegepast in de Zeeuws-Vlaamse stad
Terneuzen op meer plaatsen haalbaar is? Zo ja, aan welke regio’s denkt u?
Het sluiten van de zoetwaterkringloop is naar verwachting op meer
plaatsen mogelijk. In het Nationaal Waterplan is de casus DOW Terneuzen
opgenomen als uitstekend voorbeeld hoe bedrijfsleven, overheid en
drinkwatersector gezamenlijk tot een optimale situatie kunnen komen met
betrekking tot de lokale waterhuishouding.
38
Wordt bij het formuleren van emissiebeperkende maatregelen gestreefd
naar een gelijk Europees speelveld? Deelt u de mening dat de invoering
van Europese regels op watergebied niet mag leiden tot Nederlandse
eisen die strenger zijn dan Europa vraagt? Zo ja, bent u bereid om
Nederlandse eisen aan te passen als ze strenger zijn dan Europa vraagt?
Ja, er wordt bij het formuleren van emissiebeperkende maatregelen
gestreefd naar een gelijk Europees speelveld. De primaire inzet van
Nederland is om op EU-niveau bronmaatregelen af te spreken. Bij eisen
aan lozingen staat toepassing van de best beschikbare technieken voorop.
Invulling van de best beschikbare technieken vindt veelal plaats aan de
hand van stand der techniek documenten op Europees niveau (zgn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

12

BREF’s). Dit wordt toegepast bij vergunningen voor lozingen en bij
algemene regels.
Daar waar verdergaande maatregelen op grond van doelen voortvloeiend
uit Europese richtlijnen nodig zijn, worden deze opgenomen in de
stroomgebiedbeheerplannen en de daaraan ten grondslag liggende
plannen. De invoering van Europese regels op watergebied leidt daarbij
niet tot Nederlandse eisen die strenger zijn dan Europa vraagt.
39
Op welke wijze gaat u het streefbeeld realiseren dat drinkwater zonder
hoge kosten kan worden bereid uit grond- en oppervlaktewater?
Dit streefbeeld dat beschreven is in het Nationaal Waterplan is momenteel
op veel plaatsen reeds gerealiseerd. Veel streefwaarden voor oppervlaktewater uit het Besluit Kwaliteitseisen en Monitoring Water 2009 (BKMW
2009) worden reeds gehaald. Verdere verbetering van de kwaliteit van het
grond- en oppervlaktewater wordt gerealiseerd via maatregelen die
voortvloeien uit Europese regelgeving (zoals de nitraatrichtlijn, het
toelatingsbeleid voor gewasbeschermingsmiddelen en biociden,
vergunningverlening voor bedrijven op grond van onder meer de
IPPC-richtlijn en maatregelen voor rioolwaterzuiveringsinstallaties
voortvloeiend uit de richtlijn stedelijk afvalwater) en nationaal beleid,
samengevat in het Uitvoeringsprogramma diffuse bronnen waterverontreiniging. Samen met de aanvullende maatregelen die op grond van de
Kaderrichtlijn Water worden genomen moet dit leiden tot een verbetering
van de kwaliteit van het water waaruit drinkwater gewonnen wordt. Zie
ook het antwoord op vraag 38.
40
Is het u bekend dat meer dan zes miljoen Nederlanders voor hun
drinkwatervoorziening afhankelijk zijn van de grote rivieren, de Zeeuwse
waterarmen, de Biesbosch en het IJsselmeer? Welke maatregelen worden
genomen om de negatieve kwaliteitseffecten van klimaatverandering op
deze drinkwaterbronnen, zoals vervuiling, verwarming en verzilting, te
voorkomen?
Ja, het is bekend dat heel veel Nederlanders voor drinkwater afhankelijk
zijn van oppervlaktewater. De kwaliteit van dat water staat centraal bij de
implementatie van de Kaderrichtlijn Water. De stroomgebiedbeheerplannen zijn opgesteld met het oog op het realiseren van de kwaliteitsdoelstellingen. Het omgaan met klimaatverandering is onderdeel van de
stroomgebiedbeheerplannen. Indien klimaatverandering daartoe
aanleiding geeft, wordt bezien welke consequenties dit heeft voor de
doelstellingen en het pakket aan maatregelen. Een duurzame drinkwatervoorziening uit oppervlaktewater is daarbij conform de Drinkwaterwet een
dwingende reden van groot openbaar belang.
41
Welke financiële middelen stelt u beschikbaar indien wegens verzilting de
drinkwaterinfrastructuur moet worden aangepast?
Het rijk neemt in deze planperiode een besluit over de zoetwatervoorziening en verziltingbestrijding voor de korte en lange termijn inclusief
infrastructurele maatregelen die hiervoor eventueel nodig zijn en de wijze
van financiering. De oplossingsrichtingen worden de komende planperiode samen met de betrokken regio’s onderzocht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

13

42
Bent u bereid om aanpassingen in wet- en regelgeving door te voeren om
drinkwaterbedrijven de mogelijkheid te bieden om (diep) brak grondwater
te winnen?
In de loop van de planperiode zal de Nota Drinkwater worden uitgebracht.
Daarbij zullen ook de resultaten van de landelijke verkenning zoetwatervoorziening, inclusief mogelijkheden, nut en noodzaak en consequenties
van de winning van (diep) brak grondwater door drinkwaterbedrijven
worden betrokken.
43
Deelt u de mening dat uitsluitend een prijs kan worden berekend voor
daadwerkelijk verleende diensten? Bent u van mening dat bestaande
rechten daarbij moeten worden gerespecteerd?
Als de vraag goed wordt begrepen, is deze gericht op de streefbeeldtekst
over beprijzen. Deze komt voort uit de Kaderrichtlijn Water. Lidstaten
worden gevraagd ervoor te zorgen dat het waterprijsbeleid adequate
prikkels bevat voor de gebruikers om de watervoorraden efficiënt te
benutten, en daardoor een bijdrage te leveren aan de milieudoelstellingen
van de Kaderrichtlijn Water. Tevens dienen lidstaten te borgen dat de
diverse watergebruiksectoren, ten minste onderverdeeld in huishoudens,
bedrijven en landbouw, een redelijke bijdrage leveren aan de terugwinning van kosten van waterdiensten. Dit is overigens in Nederland een
bestaande praktijk.
44
Wat is, uitgedrukt in megawatt, het potentiële vermogen dat op termijn
gewonnen kan worden uit een osmosecentrale in of bij de nieuwe
Afsluitdijk en op welke termijn zou een dergelijke centrale op grootschalige wijze kunnen worden toegepast?
Het theoretisch maximaal vermogen van een osmosecentrale in of bij de
nieuwe Afsluitdijk wordt geschat op 200 MW. Op dit moment wordt een
pilot op de Afsluitdijk voorbereid met een vermogen van 50 kW.
Daarna zou in 2 of 3 stappen kunnen worden opgeschaald naar maximaal
vermogen. De verwachting is dat, afhankelijk van doorbraken op het
technische vlak en van de financiële haalbaarheid, over 10 tot 15 jaar een
centrale mogelijk is waarin deze techniek op grootschalige wijze wordt
toegepast.
45
Hoeveel energie is er de afgelopen tien jaar gemiddeld per jaar verbruikt
door het gebruik van de Nederlandse gemalen? Hoe ziet die trend er uit
voor de komende twintig jaar? Kunt u dat uitsplitsen naar soort
energiebron? Is de energie voor de gemalen ook uit duurzame bronnen
als zon en wind te halen?
Het totale energieverbruik van gemalen in Nederland is ongeveer 0,6 PJ
(pica Joule) per jaar. Dit is vergelijkbaar met het energieverbruik van een
stad met 20 000 inwoners. Op basis van reële inschatting gebruikt 60%
van de gemalen elektriciteit als energiebron en 40% diesel.
Rijkswaterstaat en waterschappen zullen een bijdrage leveren aan de
realisering van de kabinetsdoelstellingen om in Nederland een energiebesparing van 2% per jaar en in 2020 een aandeel van 20% aan
hernieuwbare energiebronnen te realiseren. Rijk en Unie van Waterschappen sloten in april 2010 een klimaatakkoord, waarin de ambities en
acties worden benoemd om die doelstellingen te bereiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

14

In principe is het mogelijk duurzame bronnen als zon en wind en zelfs
water te in zetten als energiebron bij gemalen. Inzet van Blue Energy, bij
bijvoorbeeld de Afsluitdijk of het gemaal IJmuiden, kunnen in de
toekomst de gemalen mogelijk zelfs energieleverend maken.
Naast het toepassen van duurzame energie kan besparing door slim
spuien ook veel winst voor het milieu opleveren. Dit heeft bij het gemaal
IJmuiden al geleid tot 20% minder stroomverbruik, een besparing van
150 000 euro per jaar.
46
Deelt u de mening dat Nederland zich ten aanzien van een norm voor
watertemperatuur geen eigenstandig optreden in Europa kan veroorloven? Zal Nederland zich in het volgende Nationaal Waterplan conformeren aan de uitkomsten van overleg binnen de stroomgebieden over het
vaststellen van de doelstelling voor watertemperatuur?
Nederland volgt bij het opstellen van normen, waaronder die voor de
watertemperatuur, de Europese richtlijnen. Zie ook het antwoord bij vraag
38. Nederland overlegt met andere lidstaten binnen het stroomgebied.
Zo wordt in het kader van de Internationale Rijncommissie gesproken
over de warmtelozingen en over de effecten van klimaatverandering op de
temperatuur en de ecologie van de Rijn. De inzet die Nederland daarbij
hanteert is op het AO van 27 januari 2010 met u besproken. Nederland zal
in de toekomst alle ruimte die de Kaderrichtlijn Water biedt gebruiken om
verdere afstemming te bewerkstelligen. Aan de uitkomst van dit proces
zal Nederland zich uiteraard conformeren.
47
Wijst u steeds één partij aan als de verantwoordelijke overheidspartij voor
de borging van de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater waaruit
drinkwater wordt geproduceerd? Zo ja, welke?
Het bereiken van een goede toestand is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de verschillende overheden. De kwaliteitseisen aan grond- en
oppervlaktewaterlichamen zijn als richtwaarden opgenomen in het BKMW
2009. Het BKMW 2009 biedt tevens, conform de Kaderrichtlijn Water, de
mogelijkheid van deze richtwaarden af te wijken. De afwijkende doelstellingen voor de rijkswateren zijn te vinden in het Beheer- en Ontwikkelplan
voor de Rijkswateren, voor de regionale oppervlaktewaterlichamen en de
grondwaterlichamen in de provinciale waterplannen.
De Waterwet kent een planstructuur met waterplannen op verschillende
bestuursniveaus. In het BKMW 2009 is geregeld dat het bevoegd gezag bij
de vaststelling van het Nationaal Waterplan, het Beheer- en Ontwikkelplan
voor de Rijkswateren, een regionaal waterplan of een beheerplan voor de
regionale wateren rekening houdt met de kwaliteitseisen.
48
Hoe gaat u borgen dat het instrument gebiedsdossiers de ruimtelijke
bescherming van drinkwaterwinningen daadwerkelijk verbetert? Staat u
voor een heldere verplichting, een duidelijke juridische status van de
gebiedsdossiers en doorwerking ervan in concrete beschermingsmaatregelen?
Het aanleggen van een gebiedsdossier voor een waterwinning is een
instrument waarbij op basis van een gebiedsanalyse in beeld wordt
gebracht welke (potentiële) bedreigingen van invloed kunnen zijn op de
kwaliteit van de winning. Op basis van deze informatie worden vervolgens
door de betrokken partijen afspraken gemaakt over de beschermingsmaatregelen die nodig zijn om de waterkwaliteit in de drinkwaterbronnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

15

te waarborgen of te verbeteren. Deze maatregelen betreffen ook de
ruimtelijke bescherming van drinkwaterwinningen.
In het Nationaal Waterplan is vastgelegd dat waterbeheerders, gemeenten
en waterbedrijven gezamenlijk gebiedsdossiers opstellen, onder regie van
de provincies. Dit is een bestuurlijke afspraak op basis van besluitvorming
in het Nationaal Wateroverleg (NWO). Het NWO achtte een wettelijke
verankering van gebiedsdossiers niet nodig. Het rijk heeft vervolgens in
mei 2010 met provincies, gemeenten, waterbeheerders en drinkwaterbedrijven nadere afspraken gemaakt over de realisatie, de status en de
doorwerking van gebiedsdossiers. Die afspraken zijn in 2010 eveneens in
het NWO bestuurlijk vastgesteld. Met deze bestuurlijke afspraken meen ik
dat verzekerd is dat gebiedsdossiers zullen bijdragen aan een goede
bescherming van de kwaliteit van drinkwaterbronnen.
49
Deelt u de mening dat de informatie over de gebiedsdossiers al voor de
eerste stroomgebiedbeheersplannen gestructureerd inzichtelijk had
moeten zijn om de maatregelenprogramma’s beargumenteerd te kunnen
afwegen?
Ten tijde van het opstellen van de stroomgebiedbeheerplannen waren de
gebiedsdossiers nog onvoldoende uitgewerkt. In het Nationaal Waterplan
is daarom de realisatie van de gebiedsdossiers vastgelegd als belangrijke
stap voor een verdere verbetering van de kwaliteit van het grond- en
oppervlaktewater bestemd voor de drinkwaterbereiding. Uitwerking van
de gebiedsdossiers vindt plaats in de eerste planperiode en kan leiden tot
aanvullende maatregelen die in de toekomst genomen kunnen worden en
verankerd worden in het volgende Nationaal Waterplan en de regionale
plannen.
50
In welke gebieden verwacht u een toenemende beschikbaarheid van
grondwatervoorraden in zandgronden? Zijn de ruimtelijke bescherming
en de kwaliteit van deze grondwaterlichamen dusdanig dat er nu en in de
toekomst met eenvoudige zuivering goed drinkwater van kan worden
gemaakt?
Het is thans niet bekend of en waar de beschikbaarheid van grondwatervoorraden in zandgronden toe zal nemen. Dit zal nader worden onderzocht samen met de betreffende regio’s in het kader van de landelijke
verkenning zoetwatervoorziening.
De bescherming van grondwater is er op gericht om te voldoen aan de
milieukwaliteitseisen, zoals opgenomen in het BKMW 2009. Grondwater
dat daaraan voldoet is een goede grondstof voor drinkwaterbereiding.
Het geheel aan maatregelen moet leiden tot een verdere verbetering van
de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater. Zie ook vraag 39.
51
Deelt u de mening dat het kustgebied primair als bufferzone ten behoeve
van de veiligheid gebruikt moet worden en dat daar dus zo weinig
mogelijk kapitaalintensieve functies moeten worden toegestaan?
Voor het buitendijks gebied (inclusief de afslagzone van de zeewering) en
de reserveringszone voor 200 jaar zeespiegelstijging geldt dat inderdaad,
omdat deze een veiligheidsfunctie hebben. In dat gebied zijn over het
algemeen maar heel beperkte functies toegestaan. In het verder landinwaarts gelegen deel van het kustfundament (de achterliggende duinen)
gelden geen directe restricties vanuit veiligheid op korte en middellange
termijn, wel vanuit Natura 2000 en ruimtelijke kwaliteit. In dat gebied

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

16

wordt tevens zoveel mogelijk dynamisch duinbeheer toegepast, dat niet
alleen een functie heeft voor ecologie, maar er ook voor zorgt dat dit deel
van de duinen door verstuiving mee kan groeien met de zeespiegelstijging, hetgeen voor veiligheid en waterhuishouding op zeer lange
termijn van belang is. In de Beleidslijn kust is in detail beschreven waar
welke restricties gelden. Hierbij is ook een onderscheid gemaakt tussen
bebouwd en onbebouwd gebied.
Overigens kan in zijn algemeenheid niet worden gezegd worden dat
kapitaalintensieve functies in de kust moeten worden geweerd (zie
bijvoorbeeld Maasvlakte-2).
52
Betekent «nee tenzij» dat er geen woningen, hotels en vakantieparken
mogen worden gebouwd in onbebouwd kustgebied? Zo nee, waarom
niet?
«Nee tenzij» betekent inderdaad dat er als regel geen woningen, hotels en
vakantieparken kunnen worden gebouwd in onbebouwd kustgebied. De
redenen hiervoor zijn bij vraag 51 gegeven.
53
Hoe verhoudt zich de integrale gebiedsontwikkeling tot het «nee tenzij»
principe voor onbebouwd gebied?
Met de Beleidslijn kust is, na afweging van alle belangen, bepaald waar
welke ontwikkelingen mogelijk zijn. Integrale gebiedsontwikkeling
betekent in de kustzone, dat rekening houdend met de restricties die er
zijn zoveel mogelijk kwaliteit en toegevoegde waarde gecreëerd wordt.
Vanwege het integrale karakter spelen de gebiedsvisies van de provincies
een belangrijke rol. Het rijk heeft in het Nationaal Waterplan aan de
provincies verzocht om kustvisies op te stellen. Deze visies worden
meegenomen in het deelprogramma Kust van het Deltaprogramma en
zullen gebruikt worden als input voor het opstellen van de nationale
kustvisie.
54
Is het waar dat het Nationaal Waterplan opteert voor kustversterking door
middel van grootschalige zandsuppleties en dus een versterking
zeewaarts? Zo ja, betekent dit het einde van de bindend afgedwongen
landinwaartse ruimtelijke reservering voor kustversterking? Deelt u de
opvatting dat betrokken burgers hierover niet onnodig in onzekerheid
moeten blijven? Zo ja, bent u bereid hierover op korte termijn duidelijkheid te verschaffen, om zo te voorkomen dat de ruimtelijke ontwikkeling in kustplaatsen langdurig (onnodig) tot stilstand komt?
In het Nationaal Waterplan is niet gekozen voor zeewaartse versterking en
dus ook niet voor opheffing van reserveringszones. In het Nationaal
Waterplan is aangegeven dat het rijk initiatief neemt voor een verkenning
naar de haalbaarheid van zeewaartse uitbreiding van de kust. Indien na
deze verkenning besloten wordt tot zeewaartse uitbreiding van de kust,
dan zal de landwaartse reservering heroverwogen worden. Deze
verkenning is inmiddels opgenomen in het Deltaprogramma. De
verkenning wordt in intensieve samenwerking met de kustregio’s gedaan
en de regionale belangen zijn daarbij uitdrukkelijk ook aan de orde. Met
een kustuitbreiding zijn grote bedragen en grote belangen gemoeid en
daarom is uitsluitsel niet op korte termijn te verwachten. Het rijk streeft in
ieder geval naar uitsluitsel voor het volgende Nationaal Waterplan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

17

55
Hoeveel ruimte voor de rivier is na 1993 ingedijkt? Gaat dit proces van
indijken nog voort? Zo ja, waar?
Na 1993 is er geen ruimte van de rivier ingedijkt. In de programma’s
Ruimte voor de Rivier en Maaswerken worden juist maatregelen
gerealiseerd die meer ruimte aan de rivier (terug)geven.
56
Wanneer wordt een besluit genomen over het invoeren van het permanente voorkeursrecht?
Voordat een besluit kan worden genomen omtrent het invoeren van een
permanent voorkeursrecht, zal eerst verkend worden in hoeverre een
permanent voorkeursrecht zinvol is. Deze verkenning zal in 2011 worden
gestart. Over de resultaten van deze verkenning wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd.
57
Wordt er gewerkt aan een nieuw regime op het gebied van aanleg, beheer
en onderhoud van de vaarwegen dat wel toereikend is om bodemerosie
op een duurzame manier te stoppen? Zo ja, wanneer wordt dit aan de
Kamer voorgelegd?
Om de bodemerosie op een duurzame manier te stoppen worden reeds
verschillende maatregelen uitgevoerd en voorbereid. Sinds 1990 wordt er
getracht de bodemerosie te reduceren door de bagger terug te storten in
de betreffende erosiegebieden, maar dit blijkt niet voldoende. Naar
aanleiding van een eerder uitgevoerde verkenning is een vaste laag in een
buitenbocht bij Spijk neergelegd en wordt bij Lobith een tweejaarlijkse
zandsuppletie uitgevoerd. Het rijk zal een studie doen naar de samenhang
tussen toekomstige rivierverruimende maatregelen en het duurzaam
tegengaan van de bodemerosie. Naar verwachting wordt deze studie in
2011 afgerond. Over eventuele beleidsaanpassingen en uitvoeringsmaatregelen naar aanleiding van deze studie wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd.
58
Deelt u de mening, dat het ontbreken van migratiemogelijkheden voor
onder andere de spiering een argument is tegen compartimentering van
het IJsselmeergebied? Zo nee, waarom niet?
Om de migratiemogelijkheden van onder andere spiering te verbeteren
worden door Rijkswaterstaat de komende jaren vispassages bij de sluizen
aangelegd en wordt visvriendelijk sluisbeheer ingevoerd. Verder is het
goed er op te wijzen dat de (slechte) spieringstand door veel andere
factoren wordt beïnvloed, waaronder de temperatuurstijging als gevolg
van de klimaatverandering. Dit wordt onderzocht in de zogenaamde
Autonome Neergaande Trend Studies. In 2015 zal dit resulteren in een
advies over mogelijke verdergaande maatregelen.
59
Waarom wordt vijf hectare buitendijks bouwen door gemeenten nog
ongeclausuleerd toegestaan? Waarom wordt dit niet afhankelijk gesteld
aan ecologische criteria uit Natura 2000 en andere natuurbeschermingswetten? Voor wie zijn de risico’s en de kosten bij schade door
overstroming?
De criteria uit Natura 2000 en andere natuurbeschermingswetten blijven
onverminderd van kracht voor alle buitendijkse ontwikkelingen. Het risico

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

18

en de kosten voor schade bij een eventuele overstroming ligt voor
buitendijkse ontwikkelingen bij de initiatiefnemer.
60
Waarop baseert u het besluit om voor Harderwijk een uitzondering te
maken op de beperkingen voor buitendijks bouwen?
De reden om een uitzondering te maken is dat de besluitvorming over de
buitendijkse ontwikkeling bij de gemeente Harderwijk (Waterfront) al in
een vergevorderd bestuurlijk en juridisch stadium is. Bij die besluitvorming is ook het rijk betrokken. Het kabinet heeft ervoor gekozen dit te
ondersteunen en niet stop te zetten.
61
Welke inspanningen gaat het Rijk leveren om te waarborgen dat
gemeenten en waterschappen een permanente samenwerking in het
afvalwaterbeheer realiseren? Bent u van mening dat voor het verwezenlijken van een zelfstandig beheer van riolering en zuivering, in zelfstandige
bedrijven, een wettelijke termijn opportuun is? Zo ja, welke concrete
stappen voorziet u daartoe op het terrein van wetgeving? Overweegt u
extern advies in te winnen over het gewenste wettelijke kader voor het
stellen van een termijn? Is een advies van de Commissie van Advies
inzake de Waterstaatswetgeving (CAW) voorzien?
De VNG en Unie van Waterschappen hebben bestuurlijke afspraken
gemaakt over de integratie in de afvalwaterketen. Deze afspraken zijn in
het Bestuurlijk Overleg Waterketen (BOW) met het Rijk als een gentleman’s agreement vastgelegd. De afspraken houden in dat de Unie en VNG
gezamenlijk zullen zorgdragen voor de realisatie van de besparingen die
in het rapport Doelmatig beheer waterketen (Eindrapport commissie
feitenonderzoek) zijn gepresenteerd. Het gaat daarbij om het besparen
van 380 mln euro door het bundelen van kennis en capaciteit en het
verder professionaliseren van het beheer. Vanuit de gedachte dat het
resultaat belangrijker is dan het middel, is bewust gekozen voor een
vertrekpunt vanuit de werkprocessen en niet vanuit op te leggen
organisatievormen zoals (afval)waterketenbedrijven. Onderdeel van de
afspraken is dat ook gekeken gaat worden naar wettelijke belemmeringen.
Tevens wordt voor achterblijvende regio’s zgn. «stok achter de deur»wetgeving voorbereid. Daarnaast is in het BOW afgesproken dat de
drinkwaterbedrijven zo spoedig mogelijk zullen aanhaken bij het traject en
dat provincies die daar voor willen gaan, hun faciliterende rol kunnen
blijven vervullen. Om een en ander daadwerkelijk te kunnen realiseren is
door Unie en door VNG een implementatieplan gemaakt dat door het Rijk
wordt gefaciliteerd en financieel ondersteund.
Voor de zomer is met de CAW onder meer gesproken over doelmatig
waterbeheer. In dat gesprek is aangegeven dat samen met de CAW wordt
bezien of, en in welk stadium, advisering door de CAW opportuun is.
62
Waarom is in hoofdstuk zes geen verwijzing opgenomen naar de
erkenning door Nederland van het recht op water als fundamenteel
mensenrecht?
De internationale inzet van het Nationaal Waterplan is gericht op het
bijdragen aan de realisatie van de millenniumdoelen welke in 2015 dienen
te zijn bereikt. Het bredere internationale beleidskader (zoals de mensenrechten en de erkenning door Nederland van het recht op drinkwater en
op sanitatie) is hierbij niet specifiek genoemd maar wel leidend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

19

63
Ziet u een spanningsveld tussen de inzet op gemarginaliseerde groepen in
de armste landen enerzijds en de kansen voor de Nederlandse watersector anderzijds? Zo ja, op welke wijze kan dit worden ondervangen?
De mondiale inzet zal moeten voldoen aan de in het Nationaal Waterplan
geformuleerde dubbeldoelstelling: het bijdragen aan het oplossen van
wereldwatervraagstukken en het positioneren van de Nederlandse
watersector in het buitenland. Zie ook vraag 2.
64
Deelt u de mening dat rurale gebieden achterblijven in het bereiken van
het millenniumdoel voor veilig drinkwater en sanitatie in de landen
genoemd in hoofdstuk zes en dat het daarom van belang is dat de
Nederlandse overheid de aandacht ook blijft richten op de moeilijkere
rurale gebieden en niet alleen op de dichtbevolkte deltagebieden?
Inderdaad blijft het bereiken van de millenniumdoelen voor drinkwater en
sanitatie achter in plattelandsgebieden, maar ook in de sloppenwijken in
de steden. Om deze redenen richt Nederland zijn investeringen op het
gebied van drinkwater en sanitatie juist op deze gebieden. In de
genoemde deltagebieden in hoofdstuk 6 betreft het niet alleen dichtbevolkte stedelijke gebieden, maar ook rurale gebieden.
65
Deelt u de mening dat in het kader van de erkenning van het recht op
water door Nederland het «do no harm» principe tot een kernelement is
geworden, aangezien onderdeel van het recht op water de «duty to
respect protect and fulfill the human right to water» is en alle internationale activiteiten die het recht op water ondermijnen hieronder vallen?
Het «do no harm» principe is een kernelement bij het bevorderen van
Economische, Sociale en Culturele (ESC) rechten in het algemeen, niet
alleen met betrekking tot het recht op water. Het voorkomen van
negatieve bijeffecten van activiteiten op ESC-rechten, is in feite vertaald
als «do no harm». Het is echter lastig om dit in alle gevallen af te kunnen
dwingen:
Veel activiteiten worden ontplooid door internationale instellingen die niet
juridisch aansprakelijk kunnen worden gehouden in het kader van het
Internationale Verdrag op ESC-rechten. Het verdrag is slechts bindend
voor nationale overheden.
Internationaal opererende bedrijven in het gastland worden noch
systematisch aangesproken op eventuele schadelijke effecten van hun
activiteiten (op bijvoorbeeld het milieu, landrechten en waterbronnen),
noch juridisch aansprakelijk gehouden. Dit heeft niet zozeer te maken met
het ontbreken van nationale wetgeving als wel met de handhaving ervan.
De Nederlandse regering ondersteunt via haar mensenrechtenstrategie
mogelijkheden voor slachtoffers om toegang te krijgen tot rechtspraak.
Voor Nederland geldt bovendien dat slachtoffers in derde wereld landen
Nederlandse bedrijven voor de Nederlandse rechter kunnen laten
brengen, als nationale rechtsgang geen mogelijkheden biedt én
aantoonbaar is dat het bedrijf inderdaad mensenrechten heeft
geschonden.
66
Hoe verhoudt de duidelijke keuze in het Nationaal Waterplan voor een
Deltabenadering in de internationale samenwerking zich tot de internationale wens tot integraal waterbeheer per stroomgebied? Gaat deze keuze
niet ten koste van de effectiviteit van de hulp?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

20

Voor de oplossing van watervraagstukken in de delta worden de
mogelijke oplossingen in het gehele stroomgebied meegenomen.
67
Welke internationale verdragen vormen het uitgangspunt van het
Nederlandse internationale waterbeleid?
In beginsel vormen alle internationale verdragen waar Nederland partij bij
is uitgangspunt van het Nederlandse internationale waterbeleid. De
belangrijkste verdragen zijn: de internationale rivierverdragen voor Rijn,
Maas en Schelde, het Eems-Dollard verdrag inclusief het aanvullend
Milieuprotocol, de diverse verdragen betreffende het Schelde-estuarium,
het OSPAR verdrag (ter bescherming van de Noord Oost Atlantische
oceaan), de EU-verdragen met alle verwante wetgeving, het VN-ECE
verdrag over grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren
en het VN-verdrag over het gebruik van internationale waterlopen.
68
Is het waar dat alle maatregelen uit het Hoogwaterbeschermingsprogramma tot 2020 financieel zijn gedekt?
Bij de start van het Hoogwaterbeschermingsprogramma waren alle
maatregelen financieel gedekt. De afgelopen periode is duidelijk
geworden dat het niet mogelijk is alle maatregelen uit te voeren binnen
het beschikbare budget. Op 2 juli 2010 is de Tweede Kamer hierover per
brief geïnformeerd.
69
Wordt voor financiering van de internationale doelstellingen uit het
Nationaal Waterplan additioneel geld beschikbaar gesteld?
Het programma Partners voor Water is gericht op het bundelen van de
krachten om de internationale positie van de Nederlandse watersector te
verbeteren, en zo een bijdrage te leveren aan oplossingen voor de
wereldwaterproblematiek. Het kabinet heeft besloten om het programma
Partners voor Water te verlengen met zes jaar tot en met 2015 en budget
beschikbaar te stellen uit de HGIS non-ODA middelen. Het gaat daarbij om
ongeveer 10 miljoen euro per jaar.
70
Uit welk budget worden de doelstellingen van het Nationaal Waterplan
gefinancierd? Zal voor het uitvoeren van het Nationaal Waterplan
aanspraak worden gemaakt op budgetten en programma’s binnen
verschillende ministeries? Zo ja, zijn hier specifieke doelstellingen en
eisen aan verbonden?
Om de doelstellingen van het Nationaal Waterplan te realiseren wordt
gebruik gemaakt van verschillende financieringsbronnen. Van rijkszijde is
de bijdrage vanuit de begroting van het ministerie van Infrastructuur en
Milieu het meest omvangrijk. Verder speelt ook de begroting van het
ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie een wezenlijke rol. De laatste kent echter geen specifieke waterbudgetten of
waterdoelstellingen, maar bijvoorbeeld wel budgetten voor natuur of
milieu die soms ook bijdragen aan de doelstellingen van het Nationaal
Waterplan. Omvangrijker is de financiële inspanning van de regionale
partners: provincies, gemeenten en met name waterschappen. Ongeveer
75% van alle kosten in het waterbeheer worden gedragen door de
regionale overheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

21

71
Hoe wordt bij de financiering van de maatregelen in het Nationaal
Waterplan onderscheid gemaakt tussen gewoon onderhoud, achterstallig
onderhoud en echt nieuwe projecten?
De maatregelen van het Nationaal Waterplan worden gefinancierd vanuit
het Infrastructuurfonds. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen
budgetten voor beheer en onderhoud (B&O) en budgetten voor aanleg,
verkenningen en planstudies. In het Infrastructuurfonds wordt geen
onderscheid gemaakt tussen gewoon onderhoud en achterstallig
onderhoud. De projecten worden beschreven in het MIRT-projectenboek.
72
Verwacht u dat de financiering van het Deltaprogramma volstaat voor de
borging van de zoetwatervoorziening, zoals voortvloeiend uit het
Nationaal Waterplan?
Dit wordt komende jaren nader uitgewerkt in het kader van het deelprogramma Zoetwatervoorziening van het Deltaprogramma, zoals aangekondigd in het Nationaal Waterplan.
73
Hoe zijn de kosten uit tabel 9 verdeeld over de verschillende overheden?
Welk percentage van het rijksaandeel in deze kosten tot 2015 is reeds
gedekt? En welk percentage van het rijksaandeel voor de periode van 2016
– 2027 is reeds gedekt?
In de tabel staan de investeringskosten van de aanvullende maatregelen
in het kader van de Kaderrichtlijn Water globaal uitgesplitst naar de
verschillende overheden:
2010–2015 in %
Gemeente
Provincie
Rijkswaterstaat
Waterschap

20
10
20
50

Totaal

100

De investeringskosten van het Rijk in de periode 2010 tot 2015 bedragen
ongeveer 450 miljoen euro. Deze kosten waren ten tijde van de
vaststelling van het Nationaal Waterplan volledig gedekt. Dit kabinet heeft
echter besloten om een bezuining van 150 miljoen euro in de periode tot
en met 2015 door te voeren. Voor de periode na 2015 gaat het om een
structurele bezuiniging van 50 miljoen euro per jaar.
Voor de periode 2016–2027 zijn de investeringskosten nog niet exact
bekend omdat de stroomgebiedbeheerplannen voor de volgende periodes
pas later worden opgesteld. Wel is er een eerste inschatting gemaakt van
de kosten. Het gaat naar verwachting om een investering van ongeveer
2 miljard euro (rijk en regio). Bij het opstellen van de stroomgebiedbeheerplannen in 2015 en 2021 zal de financiering van de maatregelen
worden uitgewerkt.
74
Hoe verhoudt het innovatieprogramma Kaderrichtlijn Water zich tot de
Maatschappelijke Innovatie Agenda Water?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

22

De Maatschappelijke Innovatie Agenda Water (MIAW) is ontstaan in pijler
twee van het kabinetsakkoord van Balkenende IV. Het heeft een brede
maatschappelijke doelstelling die gericht is op het verbinden van
maatschappelijke met economische ambities in de watersector.
Het innovatieprogramma KRW is specifiek in het leven geroepen om voor
de Kaderrichtlijn Water te komen tot kosteneffectieve maatregelen voor
waterkwaliteitsproblemen die op basis van huidige inzichten niet goed
kunnen worden aangepakt. De agenda’s van beide innovatieprogramma’s
worden afgestemd om zoveel mogelijk synergie te bereiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 710, nr. 20

23