Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 282

Arbeidsmarktbeleid en opleidingen zorgsector

Nr. 196

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 juni 2014
Hierbij doe ik u toekomen het Capaciteitsplan 2013 voor de medische,
tandheelkundige, klinisch technologische en psychologische vervolgopleidingen (hierna: Capaciteitsplan).1 Het Capaciteitsplan bevat adviezen over
de aantallen opleidingsplaatsen voor de komende jaren in de verschillende vervolgopleidingen. In deze brief geef ik aan hoeveel opleidingsplaatsen ik beschikbaar stel voor de (medische) vervolgopleidingen
waarvan de bekostiging onder mijn verantwoordelijkheid valt. Mijn
uitgangspunt is steeds een maximale inzet op het opleiden van geneeskundig specialisten. In zijn algemeenheid betekent dit dat ik uitga van het
maximumadvies van het Capaciteitsorgaan. Ten aanzien van enkele
opleidingen volg ik een iets andere lijn, die ik in deze brief toelicht. Zoals
ik aan de Kamer heb toegezegd in het vragenuur van 15 april 2014
(Handelingen II 2013/14, nr. 75, item 5), zal ik ook nader ingaan op het
standpunt van de LHV dat als gevolg van de ontwikkelingen in de eerste
lijn een tekort aan huisartsen dreigt.
Huisartsen
In april van dit jaar vroeg de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV)
aandacht voor een dreigend tekort aan huisartsen door overheveling van
taken naar de huisarts. Zoals ik in het vragenuur van 15 april jl. heb
aangegeven, komt er inderdaad een toenemende vraag naar zorg op de
eerste lijn af. Dit is echter niet nieuw en in mijn beleid heb ik hier de
afgelopen jaren al rekening mee gehouden. Zo is aan de huisartsenzorg in
het bestuurlijk akkoord eerste lijn extra groei toegekend, juist om de
toenemende zorgvraag op te kunnen vangen. Ook is de afgelopen jaren
geïnvesteerd in taakherschikking en zijn veel verpleegkundig specialisten
en physician assistants opgeleid. Daarnaast zijn er steeds meer praktijkon-

1

kst-29282-196
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Het hoofdrapport is bijgevoegd bij deze brief, raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl. De
deelrapporten voor de verschillende beroepen kunnen worden geraadpleegd via deze link.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 282, nr. 196

1

dersteuners huisartsen werkzaam die taken van de huisarts kunnen
overnemen.
Het is daarbij van groot belang dat in de huisartsenpraktijken de
werkzaamheden zo worden georganiseerd dat elke professional ook de
taken verricht waarvoor hij of zij is opgeleid. Verder heb ik steeds
benadrukt dat er meer geïnvesteerd moet worden in preventie en
zelfmanagement en is het van groot belang dat de huisarts samenwerkt
met andere zorgverleners, zoals de wijkverpleging.
Het Capaciteitsorgaan betrekt al deze factoren bij zijn advisering over het
aantal nieuwe opleidingsplaatsen voor huisartsen. Bij de totstandkoming
van het advies is de sector zelf betrokken, juist ook om met allerlei
ontwikkelingen die zich in de praktijk voordoen rekening te kunnen
houden. Zo wijst het Capaciteitsorgaan erop dat de huisarts relatief meer
tijd kwijt zal zijn aan bedrijfsvoering, administratie, intern overleg met
medewerkers en extern overleg met zorggroep, gemeente en zorgverzekeraars. Daarnaast houdt men rekening met de vergrijzende patiëntenpopulatie, de tendens om daar meer tijd voor uit te (moeten) trekken en de
daarmee samenhangende wens van de sector de praktijkomvang
geleidelijk te verlagen.
De LHV stelt zich op het standpunt dat een gemiddelde huisartsenpraktijk
op termijn fors minder ingeschreven patiënten zou moeten hebben (1750
patiënten) en dat daarmee 2.000 extra huisartsen nodig gaan zijn. Ik ben
er geen voorstander van om het aantal ingeschreven per huisartsenpraktijk, zoals de LHV voorstelt, met 20% te verlagen. Bij mijn besluit over
het aantal opleidingsplaatsen baseer ik mij mede op het advies van het
Capaciteitsorgaan, dat zorgvuldig tot stand is gekomen. Daarbij wil ik
nogmaals benadrukken dat mijn beleid erop is gericht dat naast de
huisarts ook andere zorgverleners een belangrijke bijdrage leveren om de
toenemende zorgvraag op te vangen.
Wat betreft het aantal huisartsen is de afgelopen jaren de opleidingsinspanning al flink verhoogd. Sinds het jaar 2012 heb ik jaarlijks voor 720
nieuwe opleidingsplaatsen financiering beschikbaar gesteld, waar dat in
de periode 2009 – 2011 op 600 plaatsen lag en in de jaren daarvoor iets
boven de 500 plaatsen. De komende jaren zullen dus veel extra huisartsen
beschikbaar komen. Met al deze maatregelen wordt geanticipeerd op de
toenemende behoefte aan huisartsenzorg.
Zoals ik in de Kamer heb aangegeven, ben ik niettemin bereid hierbovenop nog een extra opleidingsinspanning te bekostigen. Voor de periode
tot aan het volgende capaciteitplan (2015–2017) stel ik de bekostiging voor
30 extra opleidingsplaatsen beschikbaar. Het aantal opleidingsplaatsen
kan daardoor verder stijgen van 720 naar 750. Na het verschijnen van het
volgende advies van het Capaciteitsorgaan, zal ik een nieuwe afweging
maken.
Andere (medische) vervolgopleidingen
Voor de meeste opleidingen geeft het Capaciteitsorgaan een minimum- en
een maximum-instroomadvies. Ik ga uit van het maximumadvies van het
Capaciteitsorgaan voor de opleidingen voor medisch specialisten,
tandheelkundig specialisten, technische zorgspecialisten, spoedeisendehulpartsen, specialisten ouderengeneeskunde en artsen verstandelijk
gehandicapten. Dit past bij de eerder geformuleerde doelstelling om in
2025 over 25% meer artsen te beschikken. Ook doet dit recht aan de
meermalen door de Kamer geuite wens om in ruime mate artsen op te
leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 282, nr. 196

2

Ten aanzien van de opleiding van artsen publieke gezondheidszorg en de
opleidingen in de GGZ, volg ik een iets andere lijn.
Om over voldoende artsen te beschikken voor de uitvoering van de Wet
publieke gezondheidszorg subsidieert VWS de opleidingen tot arts
infectieziektebestrijding, jeugdarts, medisch milieukundige en arts
tuberculosebestrijding via de subsidieregeling Opleidingen publieke
gezondheidszorg op de VWS-begroting. Ook stel ik subsidie beschikbaar
voor het verder opleiden van dergelijke artsen tot arts Maatschappij en
Gezondheid voor de opleidingsinfrastructuur, omdat alleen deze specialisten opleidingsbevoegdheid kunnen verwerven. Het Capaciteitsorgaan
adviseert hier een instroom van minimaal 179 en maximaal 224 plaatsen.
Daarbij spreekt het Capaciteitsorgaan een lichte voorkeur uit voor het
minimumadvies, in afwachting van verdere beleidsontwikkelingen in de
preventieve gezondheidszorg. In de praktijk blijkt het moeilijk om de
beschikbare plaatsen in deze opleidingen daadwerkelijk ingevuld te
krijgen. Het Nivel doet onderzoek naar de belemmerende factoren die
hierbij een rol spelen. Naar verwachting kan in het najaar aan de hand van
de onderzoeksresultaten overleg met de veldpartijen plaatsvinden over de
oplossingsrichtingen en een mogelijk plan van aanpak om daadwerkelijk
voldoende zorgverleners te kunnen opleiden. Op dit moment is het niet
zinvol om in deze sector uit te gaan van het maximumadvies van het
Capaciteitsorgaan. Wel vind ik het wenselijk om het signaal af te geven
dat de opleidingsaantallen ook in deze sector moeten stijgen. Ik heb
daarom gekozen voor het midden tussen het minimum en het maximum
en stel voor de komende jaren 202 subsidiabele instroomplaatsen
beschikbaar, een stijging met 80 plaatsen ten opzichte van de huidige
situatie.
GGZ-beroepen
Een viertal psychologische vervolgopleidingen komt voor bekostiging uit
publieke middelen in aanmerking. Dit betreft de gz-psycholoog, de
psychotherapeut, de klinisch psycholoog en de verpleegkundig specialist
ggz. De raming van het Capaciteitsorgaan vormt een goede basis voor het
vaststellen van de aantallen opleidingsplaatsen. Het is de eerste maal dat
een dergelijke complete raming beschikbaar is. In deze raming is evenwel
logischerwijs nog geen rekening gehouden met de ontwikkelingen die
voortvloeien uit het bestuurlijk akkoord ggz 2014–2017 en de ontwikkelingen rond het hoofdbehandelaarschap. Deze ontwikkelingen kunnen
leiden tot andere ramingadviezen. In 2015 zal het Capaciteitsorgaan
daarom een nieuwe raming voor de ggz-beroepen uitbrengen.
Bij de opleiding tot gz-psycholoog is de afgelopen jaren – ook zonder
volledige publieke bekostiging – door de instellingen zelf fors meer
opgeleid (circa 750 personen nieuw in opleiding) dan het aantal dat het
Capaciteitsorgaan maximaal adviseert om te laten instromen (655).
Hierdoor komen op korte termijn veel gz-psychologen beschikbaar voor
de arbeidsmarkt. Verhoging van het aantal subsidiabele opleidingsplaatsen leidt naar verwachting niet tot een daadwerkelijk hogere
instroom in de opleiding, maar tot verschuiving van de financiering naar
het publieke domein. Bij de gz-psychologen gaat het volgens het
Capaciteitsorgaan om een relatief jonge beroepsgroep met daardoor een
lage vervangingsvraag. Ook wijst het Capaciteitsorgaan op een
doorgaande trend van taakherschikking naar verpleegkundig specialisten
ggz. Vooralsnog kies ik daarom voor het handhaven van de subsidiabele
instroom op het niveau zoals dat voor 2014 geldt (500 plaatsen). Mocht er
op termijn overigens aanleiding zijn voor een verschuiving naar het aantal
publiek gefinancierde opleidingsplaatsen, dan zal ik met de sector in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 282, nr. 196

3

overleg moeten treden over de wijze waarop financiering daarvan kan
plaatsvinden.
Voor de opleidingen tot psychotherapeut en klinisch psycholoog stel ik
een hogere instroom beschikbaar dan voor 2014. Voor de opleiding tot
psychotherapeut betreft het 120 plaatsen, voor de opleiding tot klinisch
psycholoog 140 plaatsen. Ten opzichte van de huidige situatie betekent dit
een stijging van 59 respectievelijk 44 plaatsen. Ik houd daarbij rekening
met de reële opleidingscapaciteit bij de zorginstellingen. Ook met het oog
op de huidige ontwikkelingen in de ggz-sector die nog niet zijn uitgekristalliseerd, acht ik het niet opportuun om de maximumadviezen van 295,
respectievelijk 266 plaatsen te volgen.
Voor de opleiding tot verpleegkundig specialist ggz neem ik wel het
maximumadvies over, zodat de mogelijkheden tot verdere taakherschikking optimaal kunnen worden benut. Dit betreft 87 opleidingsplaatsen, een stijging met 21 plaatsen ten opzichte van de huidige situatie.
Het Capaciteitsorgaan gaat in zijn advies ook in op de opleiding tot
klinisch neuropsycholoog. Deze opleiding valt nog niet onder de publieke
bekostiging via de beschikbaarheidbijdrage. Om beschikbaarheidfinanciering van deze opleiding mogelijk te maken, zal ik de komende tijd de
noodzakelijke aanpassing van de regelgeving in gang zetten. Naar
verwachting kan deze opleiding vanaf 2016 voor bekostiging via een
beschikbaarheidbijdrage in aanmerking komen.
Per saldo stel ik voor de ggz-opleidingen bekostiging van 124 plaatsen
extra beschikbaar ten opzichte van de huidige situatie. Op basis van het
advies dat het Capaciteitsorgaan in 2015 over de GGZ-beroepen zal
uitbrengen, zullen de opleidingsaantallen opnieuw worden vastgesteld.
Conclusie
Het is van groot belang om voldoende zorgverleners op te leiden om aan
de zorgvraag in de komende jaren te kunnen voldoen. Ik kies er daarom
voor bij de opleidingen voor medisch specialisten, tandheelkundig
specialisten, technische zorgspecialisten, spoedeisendehulpartsen,
specialisten ouderengeneeskunde en artsen verstandelijk gehandicapten
het maximumadvies van het Capaciteitsorgaan te volgen. Zoals hiervoor
uiteengezet, heb ik in enkele specifieke situaties om uiteenlopende
redenen een andere afweging gemaakt. In totaal gaat het daarbij
overigens wel om een stijging van het aantal opleidingsplaatsen ten
opzichte van de huidige situatie.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 282, nr. 196

4