Hoogwaterbeschermingsprogramma-2
4e Voortgangsrapportage
Verslagperiode 1 januari – 30 juni 2013

Inhoud

1
1.1
1.2
1.3

Inleiding 3
Kerngegevens van het HWBP-2 3
Samenvatting hoofdpunten verslagperiode 4
Leeswijzer 5

2
2.1
2.2
2.3

Ontwikkelingen in en rond het programma 6
Algemene ontwikkelingen 6
Kwaliteit en auditing 6
Correspondentie met het parlement 7

3
3.1
3.2

De scope van het programma 8
Programmascope 8
Projectscopes 8

4
4.1
4.2
4.3
4.4

Voortgang en planning 10
Voortgang van het programma 10
Planningssystematiek 12
Voortgang mijlpalen 13
Ontwikkelingen in de planning van het HWBP-2 16

5
5.1
5.2
5.3

Risicomanagement 17
Risicobeheersing 17
Risico’s met gevolgen in tijd 17
Risico’s met gevolgen in geld 19

6
6.1
6.2
6.3
6.4
6.5
6.6

Financiën 21
Programmabudget 21
Programmaraming 21
Ontwikkelingen in de projectramingen van de lopende projecten 24
Kasreeks 24
Apparaatskosten Rijkswaterstaat 24
Cumulatieve verplichtingen en uitgaven 25

Pagina2van26

1

1.1

Inleiding

Kerngegevens van het HWBP-2
Om Nederland duurzaam te beschermen tegen overstromingen vanuit de grote
rivieren, het IJsselmeer, het Markermeer en de Noordzee toetsen de beheerders van
de primaire waterkeringen regelmatig of de primaire waterkeringen voldoen aan de
vigerende veiligheidsnormen. In 2001 is deze toets voor de eerste maal uitgevoerd;
in 2006 voor de tweede maal. Op basis van deze toetsen is een deel van de primaire
waterkeringen afgekeurd. Verder bleek uit een toets in 2003 door Rijkswaterstaat en
de keringbeheerders dat de zeeweringen langs de Noordzeekust op een aantal
locaties op een termijn van 20 jaar niet meer aan de geldende veiligheidsnorm
zouden voldoen. Deze locaties zijn aangemerkt als de ‘Zwakke Schakels’. Op negen
van deze locaties ligt tevens een opgave tot verbetering van de ruimtelijke kwaliteit,
de zogenaamde ‘prioritaire zwakke schakels kust’.
De maatregelen die de beheerders moeten treffen om de in 2001 en 2006
afgekeurde keringen weer aan de vigerende veiligheidsnormen te laten voldoen, zijn
op het tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP-2) geplaatst. Voorwaarde
hiervoor is dat de waterkeringen zijn afgekeurd als gevolg van wijzigingen in de
gestelde veiligheidsnorm, de hydraulische randvoorwaarden of de toetsvoorschriften.
Maatregelen in het kader van regulier of achterstallig onderhoud vallen hier dus niet
onder. Voorwaarde is ook dat verbetering van de veiligheidssituatie niet plaatsvindt
in het kader van een ander programma. Maatregelen die voortkomen uit de derde
toetsing van 2011 vallen niet binnen de scope van het HWBP-2, deze worden
meegenomen in het nieuwe Hoogwaterbeschermingsprogramma (nHWBP). In totaal
worden in het HWBP-2 89 projecten aangepakt, waarvan 366,2 km dijken en 18
kunstwerken.
Op basis van de Waterwet komen de afgekeurde dijken en kunstwerken in
aanmerking voor subsidiëring door het rijk. Hiertoe toetst het rijk de maatregelen
aan de subsidiecriteria robuust, sober en doelmatig. De werkwijze die hierbij
gehanteerd wordt, is beschreven in bijlage 1.
Karakteristieken van het HWBP-2
Het HWBP-2 is op 22 maart 2011 door de Tweede Kamer aangewezen als ‘Groot
Project’. Door middel van de basisrapportage is de Tweede Kamer geïnformeerd over
het programma. De basisrapportage beschrijft ook de verantwoordelijkheden van de
bij het programma betrokken partijen.
De minister van Infrastructuur en Milieu is verantwoordelijk voor het systeem van
hoogwaterbescherming in Nederland. In het geval van het HWBP-2 is de minister
verantwoordelijk voor het vaststellen van het programma, het beoordelen van de
subsidieaanvragen van de beheerders op basis van subsidiecriteria, het verstrekken
van de subsidies en het rapporteren aan de Tweede Kamer.
De water- en hoogheemraadschappen (binnen het HWBP-2 veruit het grootste deel
van de beheerders) kennen eigen democratisch gekozen besturen. Als waterkeringen
in de periodieke toetsing worden afgekeurd, hebben zij de plicht maatregelen te
treffen, waardoor de afgekeurde keringen weer aan de vigerende wettelijke normen
gaan voldoen. Voor deze maatregelen kan subsidie worden aangevraagd.
De minister is ten aanzien van het HWBP-2 verantwoordelijk voor de
subsidieverstrekking en niet voor de realisatie van alle afzonderlijke projecten.
Gezien deze verantwoordelijkheidsverdeling zijn de formele sturingsmogelijkheden

Pagina3van26

van het rijk in het HWBP-2 in vergelijking met andere grote projecten, zoals Ruimte
voor de Rivier of Maaswerken, beperkt.
1.2

Samenvatting hoofdpunten verslagperiode
Voortgang van het programma
Per 30 juni 2013 voldoen 58 projecten aan de veiligheidsnorm. In totaal bevinden
zich 20 projecten in de planstudiefase en 11 projecten in de realisatiefase.
Scope
De scope van het HWBP-2 bestaat uit 89 projecten, bestaande uit 18 kunstwerken
en 366,2 kilometer te versterken waterkeringen. In de verslagperiode hebben zich
geen wijzigingen voorgedaan in de programmascope.
In voorgaande verslagperiode is aangegeven dat het programmabureau en de
beheerder van het project Dijkversterking Hoeksche Waard Zuid in gesprek waren
over een mogelijke scope-uitbreiding voor de subsidiëring van te treffen
maatregelen aan de sluis Strijensas. In de verslagperiode is afgesproken dat de
versterking van deze sluis wordt bekostigd vanuit het nHWBP, maar dat de
versterking gelijktijdig wordt uitgevoerd met de aangrenzende dijkvakken die
onderdeel uitmaken van het HWBP-2. Hiermee is de discussie over de scope van dit
project afgerond en blijft de vanuit het HWBP-2 subsidiabele projectscope
ongewijzigd.
Planning
In het afgelopen halfjaar zijn 11 tussentijdse mijlpalen gerealiseerd: bij negen
projecten is het voorkeursalternatief vastgesteld en bij twee projecten is in de
verslagperiode een voorlopige subsidiebeschikking afgegeven.
Vaststelling voorkeursalternatieven
Bij negen projecten is in de verslagperiode het voorkeursalternatief vastgesteld:
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Markermeerdijk Hoorn – Edam – Amsterdam
Waddenzeedijk Texel
Lekdijk – KIS
Kustversterking Katwijk
Hoogwaterkering Den Oever
Dijkversterking Spui-Oost
Dijkversterking Spui-West
Dijkversterking Hoeksche Waard Zuid
IJsselmeer, kleibekleding en pipingmaatregelen

Hiermee resteren drie projecten waarvoor het voorkeursalternatief nog moet worden
vastgesteld: Koegraszeedijk, Houtribdijk en Ipensloter- en Diemerdammersluis. De
beheerders en het rijk hebben afgesproken om alle voorkeursalternatieven in 2013
vast te stellen.
Start realisatie
Bij twee projecten is in de verslagperiode een voorlopige subsidiebeschikking
afgegeven, waarmee voor deze projecten de realisatiefase is gestart:
•
•

Kustversterking Katwijk
Noorderstrand Schouwen

Bij de drie projecten Koegraszeedijk, Markermeerdijk Marken, zuid- en westkade en
Lekdijk-KIS kon de realisatiefase in de verslagperiode nog niet van start gaan. Bij
deze projecten werkt de beheerder nog aan de afronding van de planstudie.

Pagina4van26

Einde realisatie
In de verslagperiode zijn geen projecten afgerond. Voor het project Markermeerdijk
Enkhuizen – Hoorn is in voorgaande verslagperiode gemeld dat de realisatie nog niet
kan worden afgerond omdat tijdens de uitvoering een afschuiving heeft
plaatsgevonden in een dijkvak. In de verslagperiode werkte de beheerder aan het
herstel. De financiële afhandeling van het project is in gang gezet.
Ontwikkelingen in de planning
Bij 15 projecten is in de verslagperiode de planning van mijlpalen bijgesteld bij een
formeel contactmoment of met een Voorstel tot Wijziging (vtw-procedure). Hiermee
is de actualiteit van de informatie over de planningen binnen het programma
vergroot. Bij het project Dijkversterking Spui West is vanwege een versnelling een
vroegere einddatum vastgesteld, waardoor dit project nu naar verwachting voor
2017 kan worden afgerond. Op basis van in voorgaande verslagperiode gemelde
ontwikkelingen bij het project Ameland, Waddenzeekering is in dit project een latere
einddatum van 2018 vastgesteld.
Risico’s
De voornaamste planningsrisico’s doen zich voor bij de grote, complexe projecten.
Dit betreffen de volgende projecten: Markermeerdijk Hoorn - Edam – Amsterdam,
Waddenzeedijk Texel, Dijkversterking Spui Oost, Houtribdijk en Ameland,
Waddenzeekering, Dijkversterking Eemdijken en Zuidelijke randmeren, Den Oever,
Lekdijk- KIS en Hoeksche Waard Zuid. De ontwikkeling in het risicoprofiel van deze
projecten tijdens de verslagperiode geeft op dit moment geen aanleiding om te
veronderstellen dat de einddatum van deze projecten (verder) wijzigt.
De belangrijkste risico’s met gevolgen in geld zijn in de verslagperiode gelijk
gebleven. De totale financiële waarde van de risico’s is in de verslagperiode gedaald
van 601 naar 570 miljoen euro. Het totaal van de financiële waarde van de risico’s in
de projecten en op programmaniveau past binnen de hiervoor vastgestelde
risicoreservering in het programmabudget.
Financiën
In de verslagperiode is de prijsbijstelling en een ontvangstenbijstelling over 2012
doorgevoerd in het programmabudget waardoor het voor het HWBP-2 beschikbare
budget met 50 miljoen euro naar boven is bijgesteld. Het budget op 30 juni 2013
bedraagt hierdoor 3.201 miljoen euro.
De programmaraming is per saldo met 82 miljoen euro afgenomen en sluit per 30
juni 2013 op een bedrag van 3.060 miljoen euro. Dit komt doordat in de afgelopen
periode verschillende projectramingen bij een formeel contactmoment of met een
vtw-procedure zijn bijgesteld. De post onvoorzien binnen de programmaraming
bedraagt 625 miljoen euro. De afname van 72 miljoen euro wordt vooral
veroorzaakt door een afname in de verwachtingswaarde van de benoemde en
onbenoemde risico’s in de projecten. Cumulatief is tot en met 30 juni 2013 in totaal
756 miljoen euro gerealiseerd.
1.3

Leeswijzer
Hoofdstuk 2 bevat een toelichting op ontwikkelingen die zich in de rapportageperiode
hebben voorgedaan in en rond het programma. In de daaropvolgende hoofdstukken
komen de ontwikkelingen in de basisreferenties scope (3), planning (4), risico’s (5)
en financiën (6) van het HWBP-2 aan bod.

Pagina5van26

2

2.1

Ontwikkelingen in en rond het programma

Algemene ontwikkelingen
In de verslagperiode hebben zich diverse ontwikkelingen voorgedaan die van invloed
zijn op het programma. De relevante ontwikkelingen zijn hierna beschreven.
Bestuurlijk overleg: nieuwe fase in het programma
Tijdens een bestuurlijk overleg op 6 juni 2013 hebben de beheerders en het rijk de
voortgang van het programma en de projecten besproken. De bestuurders van de
beheerders en het rijk constateerden dat er in het afgelopen halfjaar goede
voortgang is geboekt in de beheersing van de planning binnen het programma en
dat voor het programma een nieuwe fase is aangebroken nu in de meeste projecten
het voorkeursalternatief is bepaald.
Integrale contracten voor de uitvoering van projecten
Bij veel projecten is de aandacht verschoven van de keuze van het
voorkeursalternatief naar de voorbereiding van de aanbesteding van de uitvoering.
Hierbij kiezen de beheerders steeds vaker voor geïntegreerde contractvormen, zoals
Design & Construct (D&C) en Engineering & Construct (E&C). Voor veel betrokkenen
binnen het programma is deze wijze van aanbesteden en samenwerken nieuw; de
markt wordt eerder in de planstudiefase betrokken. Het omgaan met deze
veranderingen kan een spanning opleveren in de beheersing van de projecten.
Daarom heeft de wijze van aanbesteding van projecten en de wijze waarop de
dagelijkse werkpraktijk hierop wordt afgestemd momenteel extra aandacht binnen
het programma.
Innovatie
De aandacht voor innovatie binnen de projecten komt meer van de grond, wat zich
uit in aanvragen op het innovatiebudget en voorstellen voor nieuwe technieken in de
aanlegfase. De samenwerking met nHWBP krijgt vorm en is geconcretiseerd waarbij
het lopende HWBP-2 proeftuin is voor het nHWBP. Vanuit de markt worden ook
initiatieven genomen voor pilots bij HWBP2-projecten, zoals bijvoorbeeld door de
Stichting Ecoshape.
Bij het onderwerp ‘Corrosietoeslag stalen damwanden’ is het praktijkonderzoek
afgerond. Hierbij is een veilige toeslagwaarde vastgesteld voor gebieden met een
veenachtige ondergrond, wat leidt tot gebruik van dunnere (en dus goedkopere)
damwanden. Dit wordt binnen het project Kinderdijk-Schoonhovenseveer (KIS)
reeds toegepast.
Adviesraad Kwaliteitsborging HWBP-2
Het HWBP-2 hanteert een systeem van auditing dat is gericht op de risicovolle
processen. De Adviesraad Kwaliteitsborging HWBP-2 geeft hier mede invulling aan.
De Adviesraad heeft geadviseerd om een programma brede audit te organiseren die
de samenwerking tussen de beheerders en het programmabureau onder de loep
neemt. Dit voorstel wordt in de komende periode in overweging genomen.

2.2

Kwaliteit en auditing
Versterking programmabeheersing
In de verslagperiode is het geactualiseerde programmaplan vastgesteld. De
aanbevelingen van de Auditdienst Rijk (ADR) voor verbetering van de beheersing
van het programma en de projecten zijn hierbij een belangrijke leidraad geweest.
Het afgelopen halfjaar is gewerkt aan de implementatie van het programmaplan
door het uitvoeren van concrete verbeteracties en het monitoren van de gemaakte

Pagina6van26

werkafspraken. Op de peildatum zijn nog niet alle verbeteracties gerealiseerd.
Onderstaand een aantal concrete acties die zijn gestart:
•

Planning: onder meer via bestuurlijke bijeenkomsten is het belang van
kwalitatief goede planningen benadrukt. Daarnaast is voor een aantal projecten
de planning geactualiseerd middels een vtw-procedure.

•

Risicomanagement: beheerders worden in toenemende mate ondersteund bij het
versterken van het risicomanagement. Daartoe is binnen het programmabureau
de capaciteit voor risicomanagement en projectbegeleiding versterkt.

•

Beoordeling van rapportages: de procesgang van het verzamelen, het verifiëren
en analyseren van informatie is gestroomlijnd.

•

Procedures: met de vaststelling van het programmaplan is de dagelijkse
interactie binnen het programma vastgelegd en zijn escalatielijnen verder
geëxpliciteerd. Daarnaast zijn interne processen verder aangescherpt en is een
begin gemaakt het monitoren van deze afspraken.

De vastlegging van de opzet van de risicobeheersing in HWBP-2 is met de
vaststelling van het programmaplan afgerond. De focus komt hierdoor te liggen op
de praktijk. Dit betreft met name de grote en complexe projecten. Dit omdat een
aantal beheerders in het verleden nog geen projecten van dergelijke omvang heeft
uitgevoerd. Een specifiek aandachtspunt betreft de omgang met- en begeleiding van
nieuwe contractvormen waarbij de markt in een vroegtijdig stadium wordt
betrokken.
De werking van het risicomanagement is een opgave die blijvend aandacht vraagt en
gezien de verantwoordelijkheidsverdeling binnen HWBP-2 veel partijen raakt.
Bovenstaande acties moeten worden gezien als eerste stappen in een proces dat nog
meerdere verslagperiodes zal beslaan.
2.3

Correspondentie met het parlement
In de verslagperiode is op 3 april 2013 het wetsvoorstel voor Wijziging van de
Waterwet (doelmatigheid en bekostiging hoogwaterbescherming) besproken in de
Tweede Kamer en op 13 juni 2013 is het HWBP-2 besproken in het AO van de vaste
commissie voor Infrastructuur en Milieu.
Verder heeft onderstaande correspondentie met de Tweede Kamer plaatsgevonden
over het HWBP-2.
Datum

Onderwerp

18 februari 2013

Wijziging van de Waterwet (doelmatigheid en
bekostiging hoogwaterbescherming); Nota naar
aanleiding van het verslag (33 465, nr. 6).

19 maart 2013

Wijziging van de Waterwet (doelmatigheid en
bekostiging hoogwaterbescherming); Nota van
wijziging (33 465, nr. 7).

26 maart 2013

Aanbiedingsbrief derde voortgangsrapportage van het
Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma van de
staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (32698,
nr. 9).

23 mei 2013

Lijst van vragen en antwoorden over de VGR-3 van het
HWBP-2 (32 698, nr. 10).

Pagina7van26

3

3.1

De scope van het programma

Programmascope
De programmascope van het HWBP-2 omvat 89 projecten. De beheerders voeren
deze projecten uit om te bewerkstelligen dat afgekeurde dijkvakken en kunstwerken
weer aan de veiligheidsnormen voldoen. De ligging van de projecten is op bijgaande
kaart weergegeven. Het betreft negen projecten uit de eerste toetsronde, negen
‘Prioritaire Zwakke Schakels Kust’ en 71 projecten uit de tweede toetsronde. De
projecten worden onafhankelijk van elkaar gerealiseerd. In totaal worden 79
projecten door waterschappen en hoogheemraadschappen gerealiseerd, acht door
Rijkswaterstaat en twee door de provincie Groningen. De kaders die op deze
ontwerpopgave van toepassing zijn, maken onderdeel uit van de scope. In totaal
gaat het om 18 kunstwerken en 366,2 km dijken. In de verslagperiode is de
programmascope niet gewijzigd.

3.2

Projectscopes
Voor de beheerders bestaat per afgekeurde waterkering een veiligheidsopgave, dit is
de projectscope. De beheerder werkt deze veiligheidsopgave uit in te treffen
maatregelen.
In voorgaande verslagperiode is aangegeven dat het programmabureau en de
beheerder van het project Dijkversterking Hoeksche Waard Zuid in gesprek waren
over een mogelijke scope-uitbreiding voor de subsidiëring van te treffen
maatregelen aan de sluis Strijensas. In de verslagperiode is afgesproken dat de
versterking van deze sluis wordt bekostigd vanuit het nHWBP, maar dat de
versterking gelijktijdig wordt uitgevoerd met de aangrenzende dijkvakken die
onderdeel uitmaken van het HWBP-2. Hiermee is de discussie over de scope van dit
project afgerond en blijft de vanuit het HWBP-2 subsidiabele projectscope
ongewijzigd.
Verder is in voorgaande verslagperiode aangegeven dat de raming van het project
Markermeerdijk Hoorn – Edam – Amsterdam nog naar beneden moet worden
bijgesteld op basis van de definitieve scope van dit project. De beheerder is bezig
met de afronding van deze bijstelling.
Hierna is de kaart met de actuele scope van het programma opgenomen. Ook de
actuele voortgang van de projecten is hierin aangegeven.

Pagina8van26

Figuur 1Actuele scope van het programma, peildatum 30 juni 2013

Pagina9van26

4

4.1

Voortgang en planning

Voortgang van het programma
In de verslagperiode is bij negen projecten het voorkeursalternatief vastgesteld en
resteert bij nog drie projecten de keuze van het voorkeursalternatief. Hiermee
verschuift de aandacht van veel beheerders naar de voorbereiding van de
aanbesteding en de uitvoering. Zo is in de verslagperiode in de projecten
Noorderstrand Schouwen en Kustversterking Katwijk een voorlopige
subsidiebeschikking afgegeven, waarmee voor deze projecten de planstudiefase is
afgerond en de realisatiefase is gestart. Deze projecten zijn in paragraaf 4.2 nader
toegelicht. In de verslagperiode zijn geen projecten opgeleverd.
Dit betekent dat zich per 30 juni 2013 in totaal 20 projecten in de planstudiefase
bevinden en 11 projecten in de realisatiefase. Er voldoen in totaal 58 projecten aan
de veiligheidsnorm. De mutaties in de projectfase ten opzichte van voorgaande
kwartaalrapportage zijn gegeven in tabel 1.

Tabel 1

VGR3
31-12-2012

Mutaties in projectfase ten
opzichte van vorige VGR

Planstudie
Realisatie
Gerealiseerde maatregelen
Op basis van nader onderzoek is
gebleken dat de kering voldoet

Mutaties
verslagperiode

VGR4
30-6-2013

22

-2

20

9

+2

11

46

0

46

12

0

12

Totaal

89

In het HWBP-2 wordt in totaal 366,2 km dijken en 18 kunstwerken versterkt. Tabel
2 geeft het aantal projecten in de planstudie- en realisatiefase per beheerder weer,
met daarbij het aantal kilometers dijken, dammen en duinen en het aantal
kunstwerken. Ten opzichte van de voorgaande verslagperiode hebben zich hierin
geen wijzigingen voorgedaan. Een overzicht van de afgeronde projecten is
opgenomen in tabel 3.
Tabel 2
Projecten in de planstudieen realisatiefase

Totaal aantal

Projecten aan

lopende

dijken, dammen,

projecten

duinen

Projecten aan
kunstwerken

HH Hollands Noorderkwartier

7

7

93,0 km

-

WS Hollandse Delta

9

9

58,7 km

-

Wetterskip Fryslân

3

3

32,4 km

-

HH Schieland & Krimpenerwaard

2

2

7,1 km

-

WS Rivierenland

2

2

11,5 km

-

WS Scheldestromen

2

2

11,8 km

-

RWS beheerders

3

2

29,8 km

1

Overige beheerders

3

2

24,4 km

1

Totaal

31

29

268,7 km

2

Pagina10van26

Tabel 3

Beheerder

Code

Project

Afgeronde HWBP-2

HH Hollands Noorderkwartier

W1-001

Havendijk den Helder

HH Hollands Noorderkwartier

W2-001

Balgzanddijk

HH Hollands Noorderkwartier

W2-024

Prins Hendrikpolder, steenbekleding

**

HH Hollands Noorderkwartier

W2-064

Bergen aan Zee

*

HH Hollands Noorderkwartier

W2-066

Egmond aan Zee

*

WS Hollandse Delta

W1-003

Versterking Buitenhavendijk Middelharnis

WS Hollandse Delta

W2-026

Dijkversterking Nieuwe Stadse Zeedijk

WS Hollandse Delta

WN-002

Dijkversterking BrielseMaasdijk

*

WS Hollandse Delta

WN-014a

Dijkversterking IJsselmonde Noord en Zuid

*

WS Hollandse Delta

WN-014b

Dijkversterking Hilledijk

*

WS Hollandse Delta

WN-025

Zettingsvloeiing Dordtsche Kil

***

WS Hollandse Delta

WZ-006

Kust van Voorne

WS Hollandse Delta

WZ-007

Flaauwe Werk

WS Fryslân

W2-013

Havendammen en steenbekleding Stavoren

WS Fryslân

W2-021

Havendam Lemmer

WS Fryslân

W2-045

Terschelling, Waddenzeekering

WS Fryslân

WN-016

Johan Frisosluis Stavoren

***

WS Fryslân

WN-019

Riensluis te Lemmer

***

WS Fryslân

WN-020

Oude Zeesluis te Stavoren

*

WS Fryslân

WN-021

Inlaat Tacozijl

*

WS Fryslân

WN-022

Inlaat Teroelsterkolk

*

W1-008

Nederlekdijk

***

WN-017

Achterland Maeslantkering

*

WS Rivierenland

W1-010

Benedenstad Nijmegen

WS Rivierenland

W2-078

Diverse pipingmaatregelen

WS Scheldestromen

W2-019

Onrustpolder Noord-Beveland

WS Scheldestromen

W2-025

Kruiningenpolder

WS Scheldestromen

W2-031

Zimmermanpolder Zuid-Beveland

WS Scheldestromen

WN-010

Westkapelle

WS Scheldestromen

WN-011

Vlissingen

HH van Delfland

W2-079

Gemaal Westland

HH van Delfland

WN-018

Achterland Maeslantkering

*

HH van Delfland

WZ-004

Scheveningen

***

HH van Delfland

WZ-005

Delflandse kust

***

HH van Rijnland

W2-068

Zandvoort, boulevard

*

HH van Rijnland

WZ-003

Kustversterking Noordwijk

***

WS Aa en Maas

WN-012

Keent en Keent - Grave

***

WS Aa en Maas

WN-015

Kunstwerken Boxmeer - Grave

***

WS Aa en Maas

WN-023

Heusden

*

WS Aa en Maas

WN-024

Boxmeer

***

WS Noorderzijlvest

W2-018

Afvalwaterleidingen

WS Noorderzijlvest

W2-069

Waddenzeedijk Nieuwstad

WS Groot Salland

W2-058

IJsseldijk bij Windesheim

WS Groot Salland

W2-088

Gemaal Westerveld bij Zwolle

WS Rijn en IJssel

W2-074

Den Elterweg te Zutphen

WS Rijn en IJssel

W2-075

IJsseldijk stadsgracht Doesburg

WS Rijn en IJssel

W2-077

Twentekanaaldijk

WS Rijn en IJssel

W2-089

Pleijweg, Schaapdijk, Broekdijk te Arnhem

projecten

HH van Schieland en de
Krimpenerwaard
HH van Schieland en de
Krimpenerwaard

***

***

Pagina11van26

WS Veluwe

WN-013

Gemaal Antlia

WS Hunze en Aa's

W1-004

Oude zeesluis Delfzijl

WS Zuiderzeeland

W2-010

Kadoelersluis

Provincie Groningen

W1-005

Schutsluis complex Delfzijl

Provincie Groningen

W1-007

Keersluis Lauwersoog

RWS IJsselmeergebied

R2-011

Roggebotsluis

RWS IJsselmeergebied

R2-016

Nijkerkersluis

RWS Zeeland

R2-022

Veerhaven Kruiningen

RWS Zeeland

R2-034

Sluizencomplex Terneuzen

RWS Noord-Holland

R2-029

Molwerk in de Mokbaai, Texel

*

4.2

**

Op basis van nader onderzoek is gebleken dat de kering voldoet aan de veiligheidsnorm, zonder
dat maatregelen hoeven te worden getroffen.
Het project voldoet aan de norm voor steenbekleding, maar wordt verder versterkt in W2-036

***

Het project is afgerond, maar financiële afwikkeling dient nog plaats te vinden.

Planningssystematiek
Om de voortgang van de projecten te kunnen monitoren, geven beheerders de
belangrijkste mijlpalen in de projectplanningen aan. De onderliggende documenten
bij deze en andere mijlpalen worden bij formele contactmomenten door het
programmabureau HWBP-2 getoetst. Een mijlpaal wordt als behaald beschouwd na
de schriftelijke bevestiging van een positief toetsresultaat.
In tabel 4 is met kleur (oranje, groen en rood) aangegeven of de vastgestelde
datum van een mijlpaal bij een formeel contactmoment of met een vtw-procedure is
gewijzigd. Via een vtw-procedure kan tussentijds de planning worden bijgesteld
wanneer er een groot verschil optreedt tussen de vastgestelde mijlpalen en de
prognose. Dit instrument wordt ingezet wanneer er niet op korte termijn een
contactmoment (zoals beschreven in bijlage 1) is voorzien.
Bijgestelde mijlpalen zijn in paragraaf 4.3 toegelicht. De planning van projecten is
sterk afhankelijk van specifieke projectomstandigheden en actuele ontwikkelingen in
de projecten. Daarom geven de beheerders ieder kwartaal een prognose van
mogelijke ontwikkelingen in de planningen van projecten. Deze ontwikkelingen zijn
niet in de tabel weergegeven aangezien deze nog niet formeel zijn getoetst.
Tabel 4 geeft een overzicht van de planning met daarin aangegeven de mijlpalen die
zijn voorzien binnen de lopende projecten. De tabel geeft een weergave van de
formeel vastgestelde projectplanningen.

Pagina12van26

Vigerende datum

Vigerende datum

Beheerder

Projectfase

keuze VKA

start realisatie

einde realisatie

WN-006 Ipenslotersluis en Diemerdammersluis

HH Amstel, Gooi en Vecht

planstudie

n.t.b.

2013 Q4

2015 Q4

R2-006

2018 Q3 * (was 2018 Q4)

Code

Naam
Houtribdijk

Vigerende datum

RWS IJsselmeergebied

planstudie

2013 Q3 (was n.t.b.)

2015 Q1 (was n.t.b.)

W2-080 Koegraszeedijk

HH Hollands Noorderkwartier

planstudie

2012 Q1

2013 Q2

2014 Q4

W2-004 Markermeerdijk Hoorn - Edam - Amsterdam

HH Hollands Noorderkwartier

planstudie

2016 Q3

2021 Q2 *

2015 Q1 (was 2016 Q3)

2019 Q3 * (was 2019 Q4)

W2-036 Dijkversterking Texel

HH Hollands Noorderkwartier

planstudie

W2-085 Hoogwaterkering Den Oever

HH Hollands Noorderkwartier

planstudie

WN-003a Dijkversterking Spui Oost

WS Hollandse Delta

planstudie

WN-004 Dijkversterking Spui - west

WS Hollandse Delta

planstudie

WN-008 Dijkversterking Hoeksche Waard Zuid

WS Hollandse Delta

planstudie

W2-030 Waddenzeedijk, Friese kust

WS Fryslân

planstudie

WN-001 Dijkversterking Hellevoetsluis

WS Hollandse Delta

planstudie

W2-049 Ameland, Waddenzeekering

WS Fryslân

planstudie

WN-009 Dijkversterking Hoeksche Waard Noord

WS Hollandse Delta

planstudie

WZ-001 Zwakke schakels Noord-Holland

HH Hollands Noorderkwartier

planstudie

W2-014 IJsselmeer, kleibekleding en pipingmaatregelen

WS Fryslân

planstudie

WN-003b Zettingsvloeiing Spui

WS Hollandse Delta

planstudie

W2-063 Eemdijken en Zuidelijke Randmeren

WS Vallei & Veluwe

planstudie

WN-007 Dijkversterking Eiland van Dordrecht West

WS Hollandse Delta

planstudie

W2-055 Lekdijk - KIS

WS Rivierenland

planstudie

R2-061

Markermeerdijk Marken, zuid- en westkade

RWS Noord-Holland

planstudie

WN-005 Dijkversterking Eiland van Dordrecht Oost

WS Hollandse Delta

realisatie

W2-002 Dijkversterking Krimpen

HH van Schieland en de Krimpenerwaard

realisatie

W2-042 Merwededijk te Werkendam

WS Rivierenland

realisatie

W1-009 Bergambacht-Ammerstol-Schoonhoven (BAS)

HH van Schieland en de Krimpenerwaard

realisatie

R2-062

RWS Oost Nederland

realisatie

W2-067 Kustversterking Katwijk

HH van Rijnland

realisatie

WZ-009 West Zeeuws-Vlaanderen

WS Scheldestromen

realisatie

W2-028 Dijkversterking Oostmolendijk bij Ridderkerk

WS Hollandse Delta

realisatie

W1-006 Wieringermeerdijk en omgelegde Stonteldijk

HH Hollands Noorderkwartier

realisatie

W2-082 Noorderstrand Schouwen

WS Scheldestromen

realisatie

W2-003 Markermeerdijk Enkhuizen-Hoorn

HH Hollands Noorderkwartier

realisatie

*

Keersluis Meppelerdiep Zwartsluis

✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔

2015 Q1 (was 2014 Q4)

2017 Q4 (was 2017 Q3)

2014 Q4

2018 Q3 * (was 2019 Q1)

2014 Q3 (was 2015 Q4)

2017 Q2 (was 2018 Q3)

2014 Q4 (was 2015 Q1)

2017 Q4

2014 Q3 (was 2013 Q4)

2015 Q3 (was 2017 Q2)

2014 Q1 (was 2013 Q4)

2015 Q1

2013 Q4 (was 2014 Q2)

2018 Q3 * (was 2016 Q3)

2013 Q4 (was 2015 Q2)

2017 Q2 (was 2017 Q3)

2013 Q4 (was 2013 Q1)

2016 Q2

2013 Q4 (was 2012 Q2)

2015 Q3 (was 2013 Q4)

2013 Q3 (was n.t.b.)

2015 Q2 (was 2014 Q2)

2013 Q3

2017 Q4

2013 Q3

2017 Q2

2013 Q2

2017 Q4

2013 Q1

2015 Q4
2017 Q1

✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔
✔

2015 Q4
2015 Q4
2015 Q3
2015 Q3
2015 Q2 (was 2016 Q2)
2014 Q4
2014 Q4
2014 Q3 (was 2015 Q2)
2014 Q1
2013 Q2 (was 2012 Q3)

Project naar verwachting ná 2017 opgeleverd

Voortgang mijlpalen:

✔

M ijlpaal is behaald
Mijlpaal is nog niet behaald

Mutaties vigerende planning:
Bij formeel contactmoment is een vroegere datum voor de mijlpaal vastgesteld
Bij formeel contactmoment is een latere datum voor de mijlpaal vastgesteld met oplevering uiterlijk in 2017
Bij formeel contactmoment is een latere datum voor de mijlpaal vastgesteld met verwachte oplevering ná 2017

Tabel 4Planning met mijlpalen van de lopende projecten

4.3

Voortgang mijlpalen
In de verslagperiode zijn 11 mijlpalen gerealiseerd: bij negen projecten is het
voorkeursalternatief vastgesteld, bij twee projecten is in de verslagperiode een
voorlopige subsidiebeschikking afgegeven. In deze paragraaf is de voortgang van de
(tussentijdse) mijlpalen in de projecten nader toegelicht.
Keuze voorkeursalternatief
Bij negen projecten is in de verslagperiode het voorkeursalternatief vastgesteld:
•

W2-004 Markermeerdijk Hoorn – Edam – Amsterdam
Bij de vaststelling van de voorkeursalternatief zijn afspraken gemaakt over de
afronding van het ontwerp-projectplan. Er is overeenstemming bereikt over de
aanpak van het vervolgonderzoek Dijken op Veen, dit moet eind 2014 leiden tot
een ‘veiligheid-tijd-geld-afweging’ voor de eventuele toepassing van de resultaten
van het praktijkonderzoek in het ontwerp. Om de verdere planontwikkeling
voortvarend ter hand te nemen, is de beheerder bezig met het versterken van de
projectorganisatie. Dit project wordt naar verwachting in 2021 opgeleverd.

Pagina13van26

•

W2-036 Dijkversterking Texel
In de verslagperiode is de keuze voor het voorkeursalternatief bekrachtigd. In de
verslagperiode is dit project gesplitst in twee deelprojecten; een deelproject voor
de realisatie van een zandige oplossing ter plaatse van de Prins Hendrikdijk en
een deelproject voor het overige deel van de waddenzeedijk met een traditionele
dijkversterking. Voor beide deelprojecten werkt de beheerder momenteel aan de
uitwerking van het ontwerp voor het ontwerp-projectplan. Voor de buitendijkse
zandige oplossing van de Prins Hendrikdijk is in de verslagperiode de
realisatieovereenkomst getekend door de Minister van Infrastructuur en Milieu,
de gedeputeerde van de provincie Noord Holland, de burgemeester van Texel en
de bestuurder van de beheerder. Bij beide deelprojecten is de beheerder parallel
aan de planstudie gestart met de voorbereiding van de aanbesteding, waarbij de
realisatie met een geïntegreerde contractvorm in de markt wordt gezet.

•

W2-055 Lekdijk – KIS
In dit project is in de verslagperiode grote voortgang geboekt; de keuze voor het
voorkeursalternatief is bekrachtigd, het ontwerp-projectplan en de stukken voor
de marktbenadering door middel van een geïntegreerd contract zijn getoetst.
Gezien de complexiteit van de opgave, heeft de beheerder meer tijd nodig gehad
voor de afweging van alternatieven. De toets die moet leiden tot de voorlopige
subsidiebeschikking voor de realisatie van dit project is gestart. Het project dient
uiterlijk eind 2017 te worden opgeleverd.

•

W2-067 Kustversterking Katwijk
Er zijn belangrijke stappen gezet in dit project; in de verslagperiode is de keuze
voor het voorkeursalternatief bekrachtigd en is de voorlopige subsidiebeschikking
afgegeven waarmee voor dit project de realisatiefase is gestart. Door
verschillende stappen parallel uit te voeren, kon de eerder opgelopen vertraging
worden ingelopen en kon de voorlopige subsidiebeschikking een jaar eerder dan
in VGR-3 was voorzien worden afgegeven. Dit project omvat, naast de
kustversterking, de realisatie van een parkeergarage en de inrichting van het
duingebied. Hiervoor hebben de beheerder en de gemeente Katwijk een
financieringsovereenkomst getekend en heeft de provincie Zuid-Holland subsidie
verleend voor een provinciale bijdrage.

•

W2-085 Hoogwaterkering Den Oever
In de verslagperiode is de keuze voor het voorkeursalternatief bekrachtigd. De
beheerder verwacht de opgelopen vertraging in de planstudiefase grotendeels te
kunnen inlopen, omdat het voorkeursalternatief ten behoeve van het overleg met
omgevingspartijen al ver is uitgewerkt. In nauwe afstemming met de gemeente
Hollands Kroon en andere betrokken partijen is gewerkt aan de inpassing van de
dijkversterking. De realisatie van het project wordt met een geïntegreerd contract
in de markt gezet en wordt uiterlijk in 2017 opgeleverd.

•

WN-003a Dijkversterking Spui-Oost
In de verslagperiode is de keuze voor het voorkeursalternatief bekrachtigd. Door
een verdere verfijning en optimalisatie van het ontwerp voorziet de beheerder dat
het project een halfjaar eerder kan worden afgerond. De beheerder zet de
realisatie van het project met een geïntegreerd contract in de markt.

•

WN-004 Dijkversterking Spui-West
Ook bij dit project is de keuze voor het voorkeursalternatief bekrachtigd. Door
afspraken over het vervolgproces en door de aannemer vroegtijdig bij de
planuitwerking te betrekken, verwacht de beheerder de opgelopen vertraging in
te kunnen lopen. De planning van het project voorziet afronding voor 2017. De
beheerder zet de realisatie van het project met een geïntegreerd contract in de
markt.

•

WN-008 Dijkversterking Hoeksche Waard Zuid
Bij de bekrachtiging van het voorkeursalternatief is een nieuwe planning
vastgesteld, waarin is voorzien dat de realisatiefase in de tweede helft van 2014
kan starten. Deze versnelling komt door afspraken over het versneld doorlopen
van de toetsmomenten en het parallel schakelen van activiteiten. Tegelijk met

Pagina14van26

het afronden van de planstudiefase is de beheerder gestart met de voorbereiding
van de aanbesteding. De beheerder verwacht dat het project in het vierde
kwartaal van 2017 wordt afgerond.
•

W2-014 IJsselmeer, kleibekleding en pipingmaatregelen
In de verslagperiode is de keuze voor het voorkeursalternatief bekrachtigd. De
planstudie duurde veel langer omdat het noodzakelijk bleek de dijk integraal te
versterken in plaats van een versterking van alleen de grasbekleding. Hierdoor is
ook de aanpak complexer en wordt dit project twee jaar later dan eerder was
voorzien opgeleverd. Om risico’s voor vertraging in de vergunningen- en
projectplanprocedure te verkleinen, wordt een gecoördineerde procedure
doorlopen. Verder is de beheerder gestart met de voorbereidingen voor de
aanbesteding van het project.

Hiermee resteren drie projecten waarvoor het voorkeursalternatief nog moet worden
vastgesteld:
•

W2-080 Koegraszeedijk
De verwachting is dat het voorkeursalternatief uiterlijk eind 2013 kan worden
vastgesteld. De beheerder verwacht dat de opgelopen vertraging voor de
vaststelling van het voorkeursalternatief zich in het vervolgproces voortzet,
waardoor de realisatiefase van het project pas eind 2014 kan starten en het
project met ten minste een jaar vertraging medio 2016 kan worden opgeleverd.

•

R2-006 Houtribdijk
In dit project is de startnotitie vastgesteld op basis waarvan de planning nu is
ingevuld. Het voorkeursalternatief wordt naar verwachting nog in 2013
vastgesteld. Momenteel wordt het ontwerp uitgewerkt.

•

WN-006 Ipenslotersluis en Diemendammersluis
In dit project speelt al langere tijd een discussie over de verdeling van kosten
voor de realisatie van het project. In afwachting van deze discussie heeft de
beheerder de planstudie stilgelegd. In de verslagperiode heeft een bestuurlijk
overleg plaatsgevonden.

Start realisatie
Bij twee projecten is in de verslagperiode een voorlopige subsidiebeschikking
afgegeven, waarmee voor deze projecten de realisatiefase is gestart. Het project
W2-067 Kustversterking Katwijk is hiervoor al toegelicht. Daarnaast was dit ook voor
het volgende project het geval:
•

W2-082 Noorderstrand Schouwen
Met de verlening van de voorlopige subsidiebeschikking is dit project in de
realisatiefase gekomen. Inmiddels is ook het werk voor de uitvoering van het
project gegund. Momenteel loopt er nog een procedure in het kader van de door
het Ministerie van EZ verleende vergunning Flora- en Faunawet. Ook loopt er nog
een procedure bij de Raad van State tegen de door de provincie Zeeland
verleende Nb-wet vergunning voor de landwaartse oplossing. In de planning is in
deze procedures reeds voorzien, waardoor de verwachting is dat het project
conform planning in begin 2014 kan worden afgerond.

Bij drie projecten kon de realisatiefase in de verslagperiode nog niet van start gaan.
Naast de projecten Koegraszeedijk en Lekdijk-KIS geldt dit ook voor het project
Markermeerdijk Marken, zuid- en westkade. Bij dit project werkt de beheerder nog
aan de afronding van het projectplan. Omdat de planstudie langer duurt dan was
voorzien staat de einddatum van het project onder druk. Parallel aan de afronding
van de planstudie is in de verslagperiode verkend wat de mogelijkheden zijn van een
pilot voor meerlaagsveiligheid voor Marken, als alternatief voor het nu voorliggende
dijkversterkingsplan.

Pagina15van26

Einde realisatie
In de verslagperiode zijn geen projecten afgerond. Voor het project Markermeerdijk
Enkhuizen – Hoorn is in voorgaande verslagperiode gemeld dat de realisatie nog niet
kan worden afgerond omdat tijdens de uitvoering een afschuiving heeft
plaatsgevonden in een dijkvak. In de verslagperiode werkte de beheerder aan het
herstel van de afschuiving.
4.4

Ontwikkelingen in de planning van het HWBP-2
Voor een vlotte voorbereiding van de realisatie van projecten, zijn in verschillende
projecten activiteiten parallel geschakeld en zijn afspraken gemaakt over het
doorlopen van toetsen op de project- en aanbestedingsdocumenten. Bij de meeste
projecten is ervoor gekozen om de realisatie met geïntegreerde contracten in de
markt te zetten. Hierbij wordt de markt al eerder in de planstudiefase betrokken
waardoor het werk sneller kan starten zodra de voorlopige subsidiebeschikking is
verleend.
Bijgestelde mijlpalen
Als gevolg van de actuele ontwikkelingen in de projecten, is in de verslagperiode bij
15 projecten bij een formeel contactmoment of met een VTW-procedure de planning
van mijlpalen bijgesteld. Deze mutaties zijn in tabel 4 aangegeven. De projecten
waar zich noemenswaardige ontwikkelingen hebben voorgedaan, zijn reeds
toegelicht.
Bij de volgende twee projecten hebben de mutaties in de planning van deze
projecten consequenties voor het aantal projecten binnen HWBP-2 dat na 2017
wordt afgerond:
•

WN-004 Dijkversterking Spui-West
Bij de vaststelling van het voorkeursalternatief is een nieuwe planning voor dit
project vastgesteld, waarin is voorzien dat dit project eind 2017 kan worden
opgeleverd in plaats van eind 2018. Mede door de afspraken over het
vervolgproces en door de aannemer vroegtijdig bij de planuitwerking te
betrekken, realiseert de beheerder een versnelling waardoor dit project voor eind
2017 kan worden afgerond.

•

W2-049 Ameland, Waddenzeekering
In de derde voortgangsrapportage is reeds gemeld dat de uitvoeringstijd van dit
project met ruim een jaar zou worden verlengd vanwege de complexe logistiek
bij dit project; de mogelijkheden voor het aanvoeren van materieel en materialen
naar en op het eiland zijn beperkt en om risico’s op schade aan de dijk te
voorkomen wordt niet tijdens het stormseizoen gewerkt. Bij de toets op het
ontwerp-projectplan is de planning daarom aangepast. Hierin voorziet de
beheerder dat het project eind 2018 kan worden opgeleverd. Ondertussen werkt
de beheerder aan de voorbereiding van de contractvorming, waarbij de
dijkversterking met een geïntegreerd contract in de markt wordt gezet. Hierbij
wordt de markt nadrukkelijk uitgedaagd de uitvoeringstijd te bekorten.

Projecten die na 2017 worden opgeleverd
Op dit moment is bij de volgende vijf projecten voorzien dat de werkzaamheden na
2017 worden afgerond:
•
•
•
•
•

W2-004 Markermeerdijk Hoorn - Edam – Amsterdam
W2-036 Waddenzeedijk Texel
WN-003 Dijkversterking Spui Oost
R2-006 Houtribdijk
W2-049 Ameland, Waddenzeekering

De actuele ontwikkelingen en de planning van deze projecten zijn hiervoor al
toegelicht.

Pagina16van26

5

5.1

Risicomanagement

Risicobeheersing
De risicobeheersing binnen HWBP-2 is gericht op het voorkomen van onverwachte
ontwikkelingen in de projecten en binnen het programma. In de verslagperiode is
met name geïnvesteerd in de volgende maatregelen:
•

•
•

•
•

Implementatie van de werkafspraken en procedures voor risico- en
programmabeheersing die zijn vastgelegd in het programmaplan voor het
HWBP-2;
Effectuering van de afspraken over het realiseren van mijlpalen in 2013 voor de
projecten met de grootste risico’s;
Uitbreiding capaciteit voor risicomanagement en projectbegeleiding binnen het
programma. Naast aandacht voor techniek is in toenemende mate aandacht voor
de organisatie en procesmatige risico’s in de projecten. Deze worden ook op
management- en directieniveau tussen de beheerders en het programmabureau
besproken;
Versterking capaciteit bij de beheerders voor de verbetering van de
projectbeheersing;
Aanscherping van de risicoprofielen van projecten en gezamenlijke risicosessies
met beheerders en programmabureau.

In de afgelopen periode is ingezet op de versterking van het risicomanagement met
als doel verbetering van de beheersing van het programma. Hierbij ligt de focus van
de sturing binnen het programma op de beheersing van toprisico’s die de
programmadoelstelling raken vanwege mogelijke gevolgen in tijd en/of in geld.
5.2

Risico’s met gevolgen in tijd
Toprisico’s voor het programma
De vijf belangrijkste risico’s voor het programma met gevolgen in tijd zijn
weergegeven in tabel 5. De in tijd uitgedrukte verwachtingswaarde betreft de
gemiddelde verwachting voor de projecten waarin zich dit risico voordoet. Het
betreft een inschatting van de beheerders van het gemiddeld aantal maanden
vertraging dat in de projecten kan ontstaan als het risico zich daadwerkelijk
voordoet. Risico’s met de hoogste verwachtingswaarde en die het vaakst als risico
bij de projecten zijn benoemd, zijn aangeduid als toprisico voor het programma.

Tabel 5

Risico’s met gevolgen in tijd

Toprisico’s binnen het

Gemiddelde
verwachtingswaarde

programma met gevolgen in

Beheersing

tijd, weergegeven in

Verwerving van vastgoed vertraagt waardoor gronden te laat
beschikbaar komen voor het project

4

Producten in het planproces worden niet tijdig vastgesteld

2

gemiddeld aantal maanden

3 tot 6

Vergunningen zijn niet of te laat beschikbaar voor het project

2

Onbekendheden van de ondergrond tijdens de realisatie

1

De ontwikkeling en beheersing van de toprisico’s met gevolgen in tijd zijn hierna
toegelicht.
Beheersing
Enkele projecten zijn omvangrijker en complexer dan waar beheerders tot nu toe
verantwoordelijk voor zijn geweest. Hierdoor ontstaat het risico dat de
projectorganisatie onvoldoende is toegerust om op beheerste wijze het project te
realiseren. In dit kader wordt momenteel de projectorganisatie van de
Markermeerdijken versterkt.

Pagina17van26

Daarnaast speelt dit risico met name bij de voorbereiding van de realisatie van
projecten. Bij de beheersing van dit risico wordt specifiek aandacht besteed aan het
beheersen van risico’s rondom inkoop en aanbesteding van projecten, aangezien de
realisatie van projecten steeds vaker met een geïntegreerd contract aan de markt
wordt uitbesteed. De beheersing van dit risico is gericht op het versterken van
kennis en ervaring.
Verwerving van vastgoed, gronden te laat beschikbaar voor het project
Het risico dat gronden te laat beschikbaar zijn voor de realisatie speelt aan het begin
van de realisatiefase van de projecten. Dit risico, dat een stijgende ontwikkeling laat
zien, wordt beheerst door tijdens de gesprekken over minnelijke grondverwerving te
inventariseren waar sprake kan zijn van de noodzaak tot onteigening. Ook worden
andere mogelijkheden voor het gebruik van de grond overwogen en benoemen de
beheerders een goede kennis van het gebied en open communicatie over de plannen
als beheersmaatregelen.
Producten in het planproces worden niet tijdig vastgesteld
Beheerders rapporteren risico’s ten aanzien van het definitief vaststellen van
producten in het planproces. Dit risico laat een beperkt stijgende ontwikkeling zien.
De sleutel voor de beheersing ligt in een goede communicatie met de omgeving en
het betrekken van de omgeving bij vorderingen in het projectplan. Hierdoor wordt
verlies van draagvlak voorkomen.
Vergunningen zijn niet of te laat beschikbaar voor het project
Dit risico wordt veroorzaakt doordat het bevoegd gezag aanvullende informatie
nodig heeft om een vergunning te verlenen. Ook dit risico laat een licht stijgende
ontwikkeling zien. De betreffende beheerders geven aan dit risico te beheersen door
met name vroegtijdig in overleg te treden met bevoegde gezagen om inzicht te
krijgen in de benodigde informatie.
Onbekendheden van de ondergrond tijdens de realisatie
De ondergrond reageert anders dan verwacht of men treft zaken aan die men niet
heeft voorzien. Dit risico is in de afgelopen periode toegenomen. De door de
beheerders benoemde beheersing betreft met name het uitvoeren van preventief
onderzoek.
Algemeen beeld op programmaniveau
De voornaamste planningsrisico’s doen zich voor bij de grote, complexe projecten.
Dit betreffen de volgende projecten: Markermeerdijk Hoorn - Edam – Amsterdam,
Waddenzeedijk Texel, Dijkversterking Spui Oost, Houtribdijk en Ameland,
Waddenzeekering, Dijkversterking Eemdijken en Zuidelijke randmeren, Den Oever,
Lekdijk- KIS en Hoeksche Waard Zuid. De ontwikkeling in het risicoprofiel van deze
projecten tijdens de verslagperiode geeft op dit moment geen aanleiding om te
veronderstellen dat de einddatum van deze projecten (verder) wijzigt.
In de verslagperiode zijn bij diverse projecten mijlpalen bijgesteld middels
contactmomenten of vtw-procedures. Daarnaast is er een aantal mijlpalen in de
komende verslagperiode – met name start realisatie - waarvan onderzocht zal
worden of deze aanleiding geven een vtw-procedure te starten. Dit betreffen de
projecten met een gele markering in tabel 4.
De betreffende beheerders en het programmabureau hebben het gesprek over de
beheersing van deze risico’s in deze projecten geïntensiveerd om te zorgen dat deze
projecten niet (verder) vertragen. Bij de aanbesteding van de projecten wordt de
markt uitgedaagd versnellingen in de uitvoering van de projecten te realiseren.

Pagina18van26

5.3

Risico’s met gevolgen in geld
Toprisico’s voor het programma
De vijf belangrijkste risico’s binnen het programma met gevolgen in geld zijn
weergegeven in tabel 6. De totale waarde van de projecten waar dit risico zich
voordoet, is weergegeven in miljoen euro.

Tabel 6

Risico’s met gevolgen in geld

Toprisico’s binnen het
programma met gevolgen in

Totale
verwachtingswaarde
voor het programma

geld, weergegeven in

Beheersing

106

miljoen euro

Mogelijk afwijkende varianten

41

Onbekendheden van de ondergrond tijdens de realisatie

19

De werkelijke situatie in het projectgebied blijkt anders dan
aangenomen in de planstudiefase

16

Kabels en leidingen zijn niet tijdig verlegd

14

De ontwikkeling en beheersing van de toprisico’s met gevolgen in geld zijn hierna
toegelicht.
Beheersing
Dit risico is op programmaniveau benoemd als toprisico met gevolgen in tijd én geld.
Daarom is hiervoor op programmaniveau een risicoreservering vastgelegd. Wanneer
een projectorganisatie kwalitatief onvoldoende is, bestaat de kans dat een project
onvoldoende wordt beheerst en er kostenstijgingen optreden. De beheersing van dit
risico is gericht op het versterken van kennis en ervaring binnen de projectteams.
Mogelijk afwijkende varianten
Op programmaniveau is een risico gedefinieerd voor afwijkende varianten. Dit
betreft projecten waarbij mogelijk voor een duurdere veiligheidsvariant moet worden
gekozen dan waarmee in de raming rekening is gehouden omdat tijdens de
uitwerking blijkt dat de eerder gekozen oplossing niet toereikend is om aan de
veiligheidsnorm te kunnen voldoen. Dit risico heeft zich in de verslagperiode niet
voorgedaan.
Onbekendheden van de ondergrond tijdens de realisatie
Dit betreft een toprisico met zowel gevolgen in tijd als geld. In financiële zin laat dit
risico een afnemende ontwikkeling zien. Het risico wordt beheerst door het uitvoeren
van preventief onderzoek en door het kiezen van maatregelen die minder afhankelijk
zijn van de ondergrond.
De werkelijke situatie in het projectgebied blijkt anders dan aangenomen
Bij de realisatie wordt een andere situatie aangetroffen dan waarmee rekening is
gehouden in de planstudiefase. Dit risico laat een wisselend dalende en stijgende
ontwikkeling zien. Als beheersmaatregel wordt het ontwerp met nieuwe technieken
nauwkeuriger afgestemd op de variatie in de dijkopbouw.
Kabels en leidingen zijn niet tijdig verlegd
Voor de realisatie is het belangrijk dat kabels en leidingen tijdig worden verlegd. Dit
risico laat een toenemende ontwikkeling zien. De beheersing is gericht op tijdig
overleg met de eigenaren van kabels en leidingen, op het sluiten van convenanten
voor het tijdig verleggen en op kennisuitwisseling over de wijze waarop kabels en
leidingen worden ingepast in het ontwerp.

Pagina19van26

Algemeen beeld op programmaniveau
De ontwikkeling van de belangrijkste risico’s voor het programma met gevolgen in
geld zijn nagenoeg gelijk gebleven. Financieel gezien hebben de grootste projecten
de grootste risico’s en hebben wijzigingen in de risicoprofielen van deze projecten de
meeste invloed op het risicoprofiel op programmaniveau. Het betreft de volgende
projecten: Zwakke schakels Noord-Holland, Markermeerdijk Hoorn – Edam –
Amsterdam en Houtribdijk. De betreffende beheerders en het programmabureau zijn
continu in gesprek over de beheersing van de risico’s in deze projecten.
Tabel 7 geeft een specificatie van de financiële waarde van de risico’s op
programmaniveau.

VGR-2

VGR-3

30-6-2012

31-12-2012

154

152

Tabel 7
Financiële waarde risico’s op
programmaniveau,
weergegeven in miljoen
euro

Benoemde risico’s op programmaniveau
‘Beheersing

110

106

Mutaties
verslagperio
de

VGR-4
30-6-2013

-1
0

151
106

‘Afwijkende varianten’

39

41

0

41

Overige benoemde risico’s

5

5

-1

4

Financieel-technische bijstellingen

-72

-66

+25

-41

Onbenoemde risico’s programmaniveau

119

118

-2

116

201

204

+22

226

Financiële verwachtingswaarde
risico’s op programmaniveau

De in de tabel benoemde risico’s zijn gebaseerd op de twee toprisico’s waarvoor op
programmaniveau een risicoreservering is gedaan. Dit betreft de risico’s beheersing
en afwijkende varianten, die hiervoor zijn beschreven. De financiële omvang van
deze risico’s is in de verslagperiode niet gewijzigd. De post financieel-technische
bijstellingen is afgelopen periode met 25 miljoen euro toegenomen. Deze mutatie is
het gevolg van de probabilistische doorrekening van de totaalraming op
programmaniveau en enkele correcties op de projectramingen. Deze correcties
hangen samen met een andere inschatting van het programmabureau voor
engineeringkosten, alsmede een technische correctie op de projectramingen
vanwege de gehanteerde probabilistische methodiek.
Het totaal van de financiële waarde van de risico’s op programmaniveau bedraagt
226 miljoen euro. Deze waarde past binnen het budget onvoorzien op
programmaniveau (zie hoofdstuk 6).

Pagina20van26

6

6.1

Financiën

Programmabudget
In de verslagperiode is een prijsbijstelling en een ontvangstenbijstelling over 2012
doorgevoerd in het programmabudget waardoor het voor het HWBP-2 beschikbare
budget met 50 miljoen euro naar boven is bijgesteld. Het budget op 30 juni 2013
bedraagt hierdoor 3.201 miljoen euro. Tabel 8 geeft de budgetreeks aan.

Tabel 8
Budgetreeks in de
rijksbegroting,
weergegeven in miljoen
euro

VGR-2
30-6-2012
VGR-3
31-12-2012
VGR-4
30-6-2013
Waarvan
waterschapsprojecten:
Waarvan
Rijksprojecten:
Waarvan
overige projectkosten:

Totaal t/m 2012

2013

2014

2015

2016

2017 e.v.

3.186,7

862,7

313,9

322,2

417,5

414,3

856,1

3.151,4

731,5

202,5

300,3

299,4

449,6

1.168,1

3.201,2

731,5

187,5

242,3

300,0

443,0

1.296,9

2.964,8

716,6

174,1

227,1

289,6

408,4

1.149,1

193,0

4,3

7,8

9,7

5,0

30,6

135,7

43,3

10,6

5,5

5,6

5,4

4,0

12,2

Tabel 9 bevat een overzicht van de onttrekkingen uit het programma onvoorzien.
Tabel 9

Budget programma onvoorzien

Onttrekkingen uit
programma onvoorzien
in miljoen euro
Prijspeil 1-1-2012

€

262

€

9

€

253

Onttrekking vorige verslagperioden
W2-003 Markermeerdijk Enkhuizen-Hoorn
Onttrekking deze verslagperiode

0

Restantbudget programma onvoorzien

Tabel 10 geeft inzicht in de gebudgetteerde ontvangsten van de waterschappen voor
de financiering van het HWBP-2. In de verslagperiode zijn deze ontvangsten niet
gewijzigd.
Tabel 10
Ontvangsten van de
waterschappen t.b.v.
budget HWBP-2, weergegeven in miljoen euro

VGR-2
30-6-2012
VGR-3
31-12-2012
VGR-4
30-6-2013

Totaal t/m 2012

2013

2014

2015

2016

2017 e.v.

1.163,3

160,0

79,5

124,4

171,0

148,6

479,8

1.163,3

160,0

79,5

124,4

171,0

148,6

479,8

1.163,3

160,0

79,5

124,4

171,0

148,6

479,8

Tabel 11 geeft een overzicht van de gerealiseerde ontvangsten van de
waterschappen, conform de afspraken uit het Bestuursakkoord Water.
Tabel 11
Cumulatieve ontvangsten
waterschappen,
weergegeven in miljoen

Ontvangsten

VGR-2

VGR-3

Mutaties

VGR-4

30-6-2012

31-12-2012

verslagperiode

30-6-2013

81

160

0

160

euro

6.2

Programmaraming
De programmaraming geeft het totaal van de gerealiseerde en de nog te realiseren
kosten voor het HWBP-2. De raming is samengesteld uit de door de beheerders
opgestelde projectramingen, de kosten voor het programmabureau (overige
projectkosten) en het programma onvoorzien. Tabel 11 geeft de opbouw van de
programmaraming weer, de posten zijn in deze paragraaf nader toegelicht.
In de verslagperiode is de programmaraming met 82 miljoen euro afgenomen en
sluit hierdoor per 30 juni 2013 op een bedrag van 3.060 miljoen euro. Binnen de

Pagina21van26

programmaraming is een totale post onvoorzien opgenomen van 625 miljoen euro,
bestaande uit 399 miljoen euro op projectniveau en 226 miljoen euro op
programmaniveau. In tabel 12 is de opbouw van de programmaraming
weergegeven.
Tabel 12
Programmaraming,

VGR-2
30-6-2012

VGR-3
31-12-2012

Mutaties
verslagperiode

VGR-4
30-6-2013
2.390

weergegeven als

Project voorzien

2.385

2.400

-10

verwachtingswaarde

Project onvoorzien

507

493

-94

399

in miljoen euro

Subtotaal projectramingen

2.892

2.893

-104

2.789

Prijspeil 1-1-2012

Overige projectkosten

43

45

0

45

Programma onvoorzien

201

204

+22

226

3.136

3.142

-82

3.060

Totaal HWBP-2

Op basis van de doorrekening van de programmaraming is de verwachting dat de
bandbreedte van de uitgaven tussen 2,7 miljard en 3,4 miljard euro ligt.
Projectramingen
Het totaal van de projectramingen is in de verslagperiode met 104 miljoen euro
afgenomen tot een bedrag van 2.789 miljoen euro. Dit komt doordat in de afgelopen
periode verschillende projectramingen bij een formeel contactmoment of met een
vtw-procedure zijn aangepast. Daarnaast kan indexering een reden zijn van
aanpassing van individuele projectramingen. Van de totale afname van de
projectramingen wordt 36 miljoen euro veroorzaakt door lagere financiële waarde
van de in de projecten ingeschatte risico’s. Een onderverdeling van de projectkosten
naar projectfase is weergegeven in tabel 13.
VGR-2
30-6-2012

Tabel 13
Projectkosten per
projectfase, weergegeven
in miljoen euro
Prijspeil 1-1-2012

VGR-3
31-12-2012

Mutaties
verslagperiode

VGR-4
30-6-2013

Projecten in planstudie

2.024

1.932

-131

1801

Projecten in realisatie

379

476

+29

505

Subtotaal lopende projecten

2.403

2.408

-102

Gerealiseerde projecten

489

485

-2

2306
483

Totaal projectramingen

2.892

2.893

-104

2.789

De belangrijkste mutaties in de ramingen van de projecten betreffen:
•

W2-036 Dijkversterking Texel
De raming is naar beneden bijgesteld als gevolg van wijzigingen in het ontwerp.
Daarnaast blijkt de noodzaak voor een aantal kunstwerken vervallen en zijn de
voorbereidingskosten substantieel gedaald.

•

WN-003b Zettingsvloeiing Spui
De raming is bijgesteld doordat over een kortere lengte van het totaal aan te
pakken traject daadwerkelijk maatregelen hoeven te worden getroffen om de
problematiek van de Zettingsvloeiingen langs het Spui op te lossen. Voor het
overige deel wordt een monitoringsprogramma vastgesteld.

•

WN-008 Dijkversterking Hoeksche Waard Zuid
Een eerste integrale raming heeft geleidt tot een beter beeld van de
daadwerkelijk benodigde maatregelen. Hierdoor valt de projectraming lager uit.

•

WN-009 Dijkversterking Hoeksche Waard Noord
Door verfijning in het ontwerp valt de raming lager uit.

•

W1-009 Bergambacht - Ammerstol – Schoonhoven
De raming is naar beneden bijgesteld vanwege een aanbestedingsmeevaller en
enkele meevallers in de uitvoering van het project.

•

W1-006 Wieringermeerdijk en omgelegde Stonteldijk
De raming valt lager uit vanwege een aanbestedingsmeevaller in de uitvoering
van het project.

Pagina22van26

•

R2-006 Houtribdijk
De raming valt hoger uit vanwege omdat de versterkingsopgave tijdens de
uitwerking van het ontwerp groter bleek dan voorheen werd gedacht. Momenteel
worden kansen voor kostenbesparing onderzocht.

•

W2-067 Eemdijken en Zuidelijke Randmeren
De raming is toegenomen vanwege noodzakelijke aanpassingen in het ontwerp.

•

W2-014 IJsselmeer, kleibekleding en piping
In dit project is raming gestegen door een benodigde wijziging in het ontwerp
vanwege een integrale benadering om de maatregelen in te passen in de
omgeving.

Tabel 14 bevat een onderverdeling van de projectkosten naar beheerders, zowel in
de planstudiefase als in de realisatiefase.
VGR-2
30-6-2012

Tabel 14

VGR-3
31-12-2012

VGR-4
30-6-2013

Prijspeil 1-1-2012

WS Hollandse Delta

raming

projecten

aantal

raming

Beheerder
HH Hollands Noorderkwartier

projecten

in mln. euro

aantal

beheerder, weergegeven

raming

realisatiefase per

aantal

in planstudiefase en

projecten

Raming van de projecten

7

1.082

7

1.131

7

1.066

9

440

9

422

9

314

HH Schieland &
Krimpenerwaard
WS Rivierenland

2

142

2

145

2

127

2

186

2

190

2

172

WS Scheldestromen

2

160

2

143

2

143

RWS – beheerders

5

185

3

178

3

274

Beheerders met totale
verwachtingswaarde
< 100 miljoen euro en/of
< 2 projecten

11

208

6

199

6

210

Lopende projecten

38

2.403

31

2.408

31

2.306

Gerealiseerde projecten

51

489

58

485

58

483

Totaal

89

2.892

89

2.893

89

2.789

Een onderverdeling van de projectkosten naar type bekostiging is weergegeven in
tabel 15.
Tabel 15
Projectkosten per type
bekostiging, weergegeven
in miljoen euro
Prijspeil 1-1-2012

Subsidieprojecten

VGR-2

VGR-3

VGR-4

30-6-2012

31-12-2012

30-6-2013
1.844

2.019

2.042

Projecten Zwakke Schakels

666

646

645

Projecten Rijkswaterstaat

207

205

300

Totaal projectramingen

2.892

2.893

2.789

Overige projectkosten
Deze kosten bestaan uit de gerealiseerde kosten tot en met 30 juni 2013 en een
door het programmabureau opgestelde raming van de verwachte
programmabureaukosten over de periode 1 januari 2013 tot en met 2021. De
raming van deze kosten is in de verslagperiode niet gewijzigd en bedraagt 45
miljoen euro.
Programma onvoorzien
In de verslagperiode is deze post met 22 miljoen euro toegenomen tot een totale
risicoreservering op programmaniveau van 226 miljoen euro. Deze toename wordt
veroorzaakt door een positief bedrag voor financieel-technische bijstellingen dat
iedere verslagperiode opnieuw wordt berekend. Dit is in paragraaf 5.3 toegelicht.

Pagina23van26

6.3

Ontwikkelingen in de projectramingen van de lopende projecten
Uit de rapportage van de beheerders over deze verslagperiode blijkt dat zich
verschillende ontwikkelingen voordoen die van invloed kunnen zijn op de
projectkosten. Om inzicht te geven in de financiële gevolgen van deze
ontwikkelingen, geven de beheerders een prognose voor de projectramingen. Een
eventuele bijstelling van de raming kan alleen plaatsvinden bij een formeel
contactmoment, met een vtw-procedure of bij de eindafrekening van een project.
Hierna zijn de belangrijkste ontwikkelingen in de prognoses van de projectramingen
samengevat.
Ontwikkelingen als gevolg van een nadere uitwerking in de planstudiefase
Naarmate de voorbereiding van een project in de planstudiefase verder vordert en
het ontwerp wordt verfijnd, ontstaat gaandeweg concreter zicht op de uiteindelijk te
verwachten kosten en nemen de risico’s gedurende het project vordert geleidelijk af.
Dit kan leiden tot een prognose die afwijkt van de raming, totdat bij een formeel
contactmoment of met een vtw-procedure de raming hier op wordt aangepast. In de
volgende projecten ziet de beheerder een kans dat de realisatiekosten mogelijk lager
uitvallen dan was voorzien:
•
•

W2-004 Markermeerdijk Hoorn - Edam - Amsterdam
WN-003a Dijkversterking Spui Oost

Bij twee andere projecten voorziet de beheerder als gevolg van de nadere uitwerking
in de planstudiefase een risico dat de realisatiekosten mogelijk hoger uitvallen dan in
de huidige raming is voorzien:
• R2-006Houtribdijk
• WN-003b Zettingsvloeiing Spui
Ontwikkelingen als gevolg van een gewijzigd aanbestedingsresultaat
In verschillende projecten voorzien beheerders in de realisatie van de projecten een
kans op een kostenvoordeel als gevolg van lagere kosten voor aanneming van het
werk of door lagere grondstofprijzen. Het vroegtijdig betrekken van de markt, de
inzet van integrale contractvormen of het behalen van synergievoordelen door
bijvoorbeeld een gecombineerde aanbesteding kunnen daar aan bijdragen. Dit is
bijvoorbeeld het geval bij het project West Zeeuws-Vlaanderen.
6.4

Kasreeks
Ten behoeve van de Rijksbegroting stelt het programmabureau HWBP-2 iedere
verslagperiode een overzicht op van realisatie en prognose van verplichtingen en
kasuitgaven voor het lopende jaar en de jaren daarna. De kasreeks is gebaseerd op
gegevens van de beheerders, die zijn beoordeeld door het programmabureau. In
tabel 16 is de actuele benodigde kasreeks opgenomen.
Totaal t/m 2012

Tabel 16
Kasreeks, weergegeven
in miljoen euro

VGR-2
30-6-2012
VGR-3
31-12-2012
VGR-4
30-6-2013

2013

2014

2015

3.136

709

198

291

330

2016 2017 e.v.
354

1.254

3.142

730

128

353

367

404

1.160

3.060

730

180

302

416

344

1.088

Ten opzichte de vorige verslagperiode zijn de verwachte uitgaven voor 2013
gestegen als gevolg van hogere realisaties bij de projecten kustversterking Katwijk
en Lekdijk – KIS.
6.5

Apparaatskosten Rijkswaterstaat
Om inzicht te geven in de integrale kosten van het HWBP-2 is in tabel 17
aangegeven hoeveel budget voor de interne RWS kosten in de begroting is
opgenomen. Het budget van de interne kosten bedraagt per 30 juni 2013 in totaal

Pagina24van26

32 miljoen euro. Dit bedrag is conform de afspraken met betrekking tot de
bekostigingssystematiek van RWS niet in de raming en het budget van het HWBP-2
opgenomen en is ongewijzigd gebleven ten opzichte van de voorgaande
verslagperiode.
Tabel 17

Totaal t/m 2012

Apparaatskosten
Rijkswaterstaat,
weergegeven
in miljoen euro

6.6

VGR-2
30-6-2012
VGR-3
31-12-2012
VGR-4
30-6-2013

2013

2014

2015

32

13

3

3

3

2016 2017 e.v.
2

8

32

13

3

3

3

2

8

32

13

3

3

3

2

8

Cumulatieve verplichtingen en uitgaven
Tabel 18 geeft een overzicht van de cumulatieve financiële verplichtingen die sinds
de start van het programma tot en met 30 juni 2013 door het programma zijn
aangegaan. De in de verslagperiode aangegane verplichtingen betreffen met name
de voorlopige subsidiebeschikkingen die zijn verleend voor de projecten
Kustversterking Katwijk en Noorderstand Schouwen.

Tabel 18
Cumulatieve
verplichtingen, incl BTW,
weergegeven in miljoen

Verplichtingen

VGR-2

VGR-3

Mutaties verslag

VGR-4

30-6-2012

31-12-2012

periode

30-6-2013

879

1.017

58

1.075

euro

Op basis van de aangegane verplichtingen kunnen betalingen worden verricht. In de
verslagperiode zijn voorschotten verleend voor de lopende projecten en zijn uitgaven
verricht voor het programmabureau. Dit is in tabel 19 aangegeven. Het betreft de
uitgaven die sinds de start van het programma tot en met 30 juni 2013 zijn gedaan.
De in de verslagperiode gedane uitgaven zijn hoofdzakelijk betreffen met name
voorschotten voor enkele projecten die zich in de realisatiefase bevinden.
Tabel 19
Cumulatieve uitgaven, incl
BTW, weergegeven in
miljoen euro

Uitgaven

VGR-2

VGR-3

Mutaties verslag

VGR-4

30-6-2012

31-12-2012

periode

30-6-2013

629

732

25

757

Pagina25van26

Bijlage 1

Werkwijze subsidieverlening door het rijk

Tijdens de zesjaarlijkse toetsingen van de primaire waterkeringen in het kader van de Waterwet onderzoeken
de beheerders deze waterkeringen op verschillende faalmechanismen. Zodra in de eerste of tweede
toetsronde werd geconstateerd dat een kering als gevolg van één faalmechanisme niet voldeed, werd de
kering afgekeurd.
De beheerders zorgen voor het op sterkte brengen van de waterkering. Op basis van de Waterwet komen de
maatregelen van het HWBP-2 in aanmerking voor subsidiëring door het rijk. Hiertoe toetst het rijk de
maatregelen aan de subsidiecriteria robuust, sober en doelmatig. Op basis hiervan geeft het ministerie een
voorlopige beschikking af die als grondslag dient voor de uitbetaling van voorlopige subsidies aan de
beheerder. De hoogte van definitieve subsidie wordt op basis van nacalculatie door het rijk vastgesteld. Voor
rechtmatige subsidieverstrekking vindt een aantal van contactmomenten tussen beheerders en rijk plaats.
Elk contactmoment wordt onderbouwd met kwantitatief en kwalitatief adequate documentatie.
Contactmoment 1 Startnotitie: dit contactmoment vindt plaats wanneer de Notitie Reikwijdte en Detailniveau
(voorheen Startnotitie MER) in concept is opgesteld. Bij dit contactmoment gaat het erom dat wordt
vastgesteld dat de juiste ontwerpopgave en de juiste uitgangspunten worden gehanteerd en of het palet aan
principeoplossingen ook een oplossing bevat die later als sober, doelmatig en robuust aangemerkt kan
worden. Het zoeken van de mogelijke oplossingen is een iteratief proces waarbij de effecten van alle
varianten worden afgewogen. Indien er nog veel onzekere variabelen zijn kan in het proces vóór het
vaststellen van het voorkeursalternatief nog sprake zijn van (sterk) variërende planningen en
kostenramingen.
Contactmoment 2 Voorkeursalternatief: doel van dit contactmoment is om te bepalen welke
ontwerpvarianten bestaan en hoe de afweging heeft plaatsgevonden die tot het voorkeursalternatief heeft
geleid. Het rijk toetst of het voorkeursalternatief als sober, doelmatig en robuust aangemerkt kan worden.
Indien ook andere belangen dan het veiligheidsbelang een plaats hebben gekregen in het
voorkeursalternatief toetst het ministerie welk deel van de te maken kosten aan veiligheid is toe te rekenen
en voor subsidie in aanmerking komt.
Contactmoment 3 Projectplan: bij dit contactmoment wordt het concept projectplan (voorheen:
dijkversterkingsplan) getoetst op de criteria sober, doelmatig en robuust. Bij dit contactmoment wordt
bepaald welk deel van de te maken kosten gerelateerd is aan de veiligheidsopgave en derhalve voor subsidie
in aanmerking komt. De toetsing vindt plaats voordat het projectplan de inspraakprocedure ingaat en de
goedkeuringsprocedure van de provincie doorloopt. Nadat het projectplan door de provincie is goedgekeurd
kan het waterschap een subsidieaanvraag indienen. Het ministerie geeft naar aanleiding van de
subsidieaanvraag een voorlopige beschikking af die als grondslag dient voor de uitbetaling van voorlopige
subsidies aan de beheerder.
Contactmoment 4 Voorbereiden aanbesteding: dit contactmoment dient om aan de hand van de opgestelde
marktuitvraag dan wel het opgestelde bestek te bepalen welke aanbestedingsrisico’s bestaan en welke
maatregelen kunnen worden getroffen om deze te reduceren of voorkomen.
Contactmoment 5 Realisatie: tijdens de realisatie van projecten wordt door middel van rapportages en de
jaarverantwoordingen de gerealiseerde en geplande voortgang gevolgd. Indien de realisatie daartoe
aanleiding geeft, volgt een contactmoment 5 teneinde dreigende realisatiesrisico’s te reduceren of
voorkomen.
Contactmoment 6 Eindafrekening: zodra het project is afgerond, toont de beheerder aan dat de in het
formeel goedgekeurde projectplan beschreven aanpassingen aan de hoogwaterkering zijn gerealiseerd en dat
de waterkering aan de vigerende norm voldoet. Een eindafrekening wordt opgesteld waarbij de verstrekte
voorlopige subsidies worden verrekend met de werkelijk gemaakte kosten. Ook wordt dan de
subsidiebeschikking definitief vastgesteld.

Pagina26van26