Chief Economist
Directie Algemene Economische
Politiek
Kenmerk

•

Alleen in het worst-case scenario kan bij langdurige en volledige
CE-AEP / 22133695
sluitingen sprake zijn van het bieden van steun, bij voorkeur met gerichte
en sectorale instrumenten. Hierbij wordt meegewogen in welke mate
ondernemers kunnen anticiperen op contactbeperkende maatregelen en in
welke mate ondernemers zich kunnen aanpassen.
Hoewel de economie aantrekt kan de komende tijd voor sommige burgers
en bedrijven alsnog moeilijk zijn, bijvoorbeeld vanwege problematische
schulden als gevolg van de coronacrisis. Het kabinet houdt de
schuldensituatie intensief in de gaten en verkent nadere opties om
ondernemers te ondersteunen.

Toelichting
•

•

•

•

•

Overwegingen coronasteun op lange termijn
Mede dankzij de steunpakketten staat de economie er goed voor. De
werkloosheid is laag en de economie groeit. Tegelijkertijd zijn er de
komende tijd natuurlijk wel nog risico’s, ook vanwege de oorlog in
Oekraïne. Dat uit zich ook in oplopende energieprijzen. Daarbij wordt
opgemerkt dat de oorlog in Oekraïne in economische zin van andere aard
is dan de coronacrisis. De gevolgen van de oorlog in Oekraïne staan dan
ook los van die van de coronacrisis.
Zoals uiteengezet in de brief over de algemene langetermijnvisie op
corona wordt omgeschakeld van beleid geënt op de zorg naar een breder
perspectief met twee gelijkwaardige doelen: sociaal-maatschappelijke
continuïteit/vitaliteit en toegankelijkheid van de gehele zorgketen voor
iedereen, met een open samenleving als uitgangspunt. Steun ligt daarom
minder voor de hand.
Generieke steun was verstandig, maar is dat niet meer. Dit heeft te
maken met drie nadelen van generieke steun:
o Lange perioden van overheidssteun staan economische dynamiek
in de weg, waardoor de economie minder toegerust is op de
toekomst. Dynamiek zorgt voor groei en is nodig om
maatschappelijke uitdagingen zoals de klimaat- en
energietransities tot een succes te brengen.
o De steun komt niet altijd op de goede plek terecht. In sommige
gevallen hebben steunmaatregelen ook omzetverliezen vergoed
die niet gerelateerd zijn aan contactbeperkende maatregelen.
o Het steunpakket heeft een toenemend beslag op de
overheidsfinanciën. Dit gaat ten koste van andere publieke
uitgaven en/of vergroot de staatsschuld.
Uitgangspunten coronasteun op lange termijn
Van bedrijven wordt in de toekomst verwacht dat ze zich aan de meeste
contactbeperkende maatregelen kunnen aanpassen zonder steun. Dit past
ook bij het voornemen om met sectoren in gesprek te gaan over de
vormgeving van preventieve en contactbeperkende maatregelen.
Er worden vier, mede op de WRR en KNAW gebaseerde, scenario’s
onderscheiden: Verkoudheid, Griep+, Continue strijd en Worst case. De
brief gaat in op de vraag in welke scenario’s steun zal worden overwogen.
Pagina 2 van 4

Chief Economist
Directie Algemene Economische
Politiek

•

•

•

•

•

•

In de eerste twee scenario’s is slechts sprake van niet-verplichte
voorzorgsmaatregelen. Alleen in het ernstigste scenario wordt steun
overwogen o.b.v. langdurige en volledige sluiting.
Twee belangrijke uitgangspunten bij de afweging rondom steun zijn
anticipatie en aanpassing.
o Ondernemers moeten kunnen anticiperen op contactbeperkende
maatregelen. Middels het schetsen van scenario’s en bijbehorende
maatregelen wordt meer voorspelbaarheid ingebouwd voor
ondernemers. Evenwel vraagt een onvoorspelbaar virus altijd om
flexibiliteit en wendbaarheid.
o Het moet voor ondernemers mogelijk zijn zich aan te passen aan
de gevolgen van contactbeperkende maatregelen.
Indien steun in uitzonderlijke omstandigheden toch geboden is, wordt
gerichte en bij voorkeur sectorale steun overwogen. De komende periode
wordt onderzocht welke beleidsopties er zijn om op de middellange
termijn steun af te bakenen op sectoren of activiteiten. In de loop van de
zomer van 2022 zijn naar verwachting de eerste onderzoeksresultaten
beschikbaar.
Het kabinet zorgt ervoor dat er instrumentarium voorhanden is als steun
geboden is, bij voorkeur met gerichte en sectorale instrumenten.

Kenmerk
CE-AEP / 22133695

Problematische schulden
Mede vanwege de goede stand van de economie is de verwachting voor
veel ondernemers dat opgebouwde schulden te overzien zijn en geen
grote problemen zullen opleveren. De beschikbare data over de omvang
van het probleem geven momenteel een gemengd beeld. Zo kampt een
deel van de ondernemers met problematische schulden.
Er staat reeds een uitgebreid instrumentarium klaar om ondernemers met
problematische schulden te ondersteunen. De Kamer van Koophandel
werkt aan informatievoorziening voor ondernemers, er wordt gewerkt aan
grondslagen om een casuïstiektafel mogelijk te maken en de overheid
stelt zich als schuldeiser coulant op. Ook zet het kabinet in op het
kansrijker maken van onder meer minnelijke saneringsakkoorden.
Ondernemers die privé aansprakelijk zijn voor zakelijke schulden kunnen
zich tot gemeenten wenden voor schuldhulpverlening. De Wet
Homologatie Onderhands Akkoord (WHOA) helpt ondernemingen om een
akkoord met schuldeisers tot stand te brengen.
Om meer grip op de situatie te krijgen wordt aanvullend op bovenstaande
extra ingezet op het beter integraal monitoren van schuldenproblematiek.
Ook start het kabinet met verkenningen naar drie pilots:
o Een verbreding van de al gestarte pilot ‘toevoeging verzoek Wet
sanering natuurlijke personen (Wsnp)’. In deze verkenning wordt
bekeken of Wsnp-bewindvoerders ook voor ondernemers met
problematische conoraschulden een aanvraag kunnen doen voor
toelating tot de Wsnp.
o Een pilot waarbij ondernemers met problematische schulden voor
hulp rechtstreeks contact kunnen opnemen met een Wsnpbewindvoerder.

Pagina 3 van 4

Chief Economist
Directie Algemene Economische
Politiek

o

Een pilot voor de verbreding van het waarborgfonds
saneringskredieten voor ondernemers.

Kenmerk
CE-AEP / 22133695

Pagina 4 van 4