10
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Mijnbouwwet, de Wet
milieubeheer en de Wet op de economische delicten in
verband met implementatie van richtlijn nr. 2013/30/EU
van het Europees Parlement en de Raad van 12 juni 2013
betreffende de veiligheid van offshore olie- en gasactiviteiten en tot wijziging van richtlijn 2004/35/EG (PbEU 2013,
L 178) ( 34041 ).
Voorzitter: Berndsen-Jansen
(Zie vergadering van 16 april 2015.)
De voorzitter:
Wij beginnen met het antwoord in eerste termijn van de
minister. Ik heb met de leden afgesproken dat zij drie
interrupties met één vervolgvraag krijgen.
De algemene beraadslaging wordt hervat.

Minister Kamp:
Voorzitter. Ik vroeg vorige week om schorsing van de
beraadslaging over het wetsvoorstel voor offshoreveiligheid. Ik deed dat vanwege de verantwoordelijkheid die ik
ongetwijfeld samen met de leden van de Kamer voel voor
de kwaliteit van de wetgeving. Het wetsvoorstel betreft de
implementatie van een Europese richtlijn over de veiligheid
van olie- en gasplatforms op zee, naar aanleiding van een
buitengewoon ernstig ongeval dat zich vijf jaar geleden, in
2010, voordeed in de Golf van Mexico. De Kamer kwam
met inmiddels vijftien amendementen, waarvan de meeste
met elkaar gemeen hebben dat zij niet over het wetsvoorstel
gaan. Ze gaan niet over risicobeheer en de voorbereiding
op noodsituaties bij de opsporing en winning van olie en
gas, maar over de aardbevingsproblematiek in Groningen.
Het kabinet hecht groot belang aan het aanpakken van de
aardbevingsproblematiek in Groningen op een voortvarende
en zorgvuldige wijze. Ik constateer dat er in ieder geval bij
de Kamer geen enkel gebrek aan voortvarendheid is. Zo
vroeg de Kamer mij in januari om een kabinetsreactie op
een gelekt concept van het rapport van de Onderzoeksraad
Voor Veiligheid (OVV). Dat rapport was nog in bewerking
en de aanbevelingen ontbraken daarin nog. Het was nog
niet vastgesteld door de Onderzoeksraad en bestond dus
eigenlijk nog niet, maar ik moest al met een reactie komen.
In maart riep de Kamer mij op voor een debat over dit rapport, terwijl de kabinetsreactie nog niet gereed was. Daarna
kwam ik met die kabinetsreactie, binnen zes weken in plaats
van de wettelijke maximale termijn van zes maanden.
Daarop reageerde de Kamer vorige week met amendementen om onderdelen van deze reactie in wetgeving vast te
leggen, terwijl nog geen debat over de kabinetsreactie op
dat OVV-rapport heb plaatsgevonden en ik de desbetreffende onderdelen van mijn reactie nog aan het uitwerken
ben.

Tweede Kamer

Als ik vorige week na de eerste termijn van de Kamer niet
om een schorsing had gevraagd, had de Kamer gisteren al
gestemd over wetsteksten waarvoor ik mijn huiswerk nog
aan het doen was, waarover geen internetconsulatie had
plaatsgevonden, die niet in de ministerraad waren behandeld en waarover de Raad van State niet kon adviseren. Ik
begrijp als geen ander dat de Kamer het tempo erin wil
houden ten aanzien van de aardbevingsproblematiek in
Groningen, maar ik vraag de Kamer wel om mij de ruimte
te bieden om de zaken zorgvuldig uit te werken. We moeten
met elkaar voorkomen dat we zaken gehaast in wetten
verankeren, die later in de praktijk niet blijken te werken en
gerepareerd moeten worden, of anders uitpakken dan we
verwachtten. Vanzelfsprekend zal ik mijn deel van het werk
met grote voortvarendheid doen, omdat ik net als de Kamer
de urgentie voel. Zoals ik heb aangekondigd in de kabinetsreactie op het OVV-rapport kom ik in de loop van dit jaar
met een samenhangend pakket wijzigingen van de Mijnbouwwet en met wijzigingen van de daarmee samenhangende regelgeving. Dat pakket moet rechtdoen aan de
maatschappelijke vraagstukken die we allemaal kennen
rondom mijnbouwactiviteiten. Onderdelen van dat pakket
zijn het afwegingskader voor vergunningverlening en
instemming met het winningsplan, de betrokkenheid van
andere overheden hierbij — dat is ook een belangrijk
onderdeel van het advies van de Onderzoeksraad Voor
Veiligheid — en een onafhankelijker positie van het
Staatstoezicht op de Mijnen.
Ik geef in overweging om de amendementen die raken aan
het rapport van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid te
betrekken bij het wetsvoorstel waarmee ik zal komen ter
uitwerking en ter implementatie van de kabinetsreactie. Ik
denk dat we op die manier gezamenlijk op zorgvuldige wijze
tot goede wetgeving komen. Ik heb de Kamer ook gezegd
dat ik nu al in lijn met de kabinetsreactie zal handelen,
omdat het nog enige tijd duurt voordat het wetsvoorstel in
werking treedt. Dat betekent onder meer dat ik mijnbouwbedrijven bij nieuwe winningsplannen en bij wijziging van
bestaande winningsplannen — toevallig speelt zoiets nu in
Woerden — zal vragen om een risicoanalyse uit te voeren
en dat ik de provincies en de gemeenten zal betrekken bij
het adviseren over de winningsplannen en wijzigingen
daarop.
Dan kom ik bij het wetsvoorstel over offshoreveiligheid,
dat nu aan de orde is. De richtlijn van de Europese Unie
heeft als doel de kansen op zware ongevallen bij de
opsporing en winning van olie en gas te verkleinen en de
gevolgen, die heel groot kunnen zijn zoals we in de Golf
van Mexico hebben gezien, te beperken. Mevrouw Klever
vroeg zich af wat de toegevoegde waarde is van de nieuwe
regelgeving. De richtlijn sluit al heel goed aan op de
Nederlandse praktijk, maar het wetsvoorstel bevat toch een
aantal nieuwe elementen. Er moet bijvoorbeeld bedrijfsbeleid komen inzake het voorkomen van zware ongevallen.
Er moet ook een regeling komen voor onafhankelijke verificatie en er moet een beschrijving komen van het veiligheidsen milieubeheersysteem. Met name die onafhankelijke
verificatie zal naar verwachting tot nog minder risico's en
incidenten leiden. Op de Noordzee is overigens al sprake
van bijzonder weinig incidenten. Ingevolge het wetsvoorstel
moet er altijd een onafhankelijke deskundige naar de mijnbouwinstallatie of de booractiviteit kijken. Die onafhankelijke
deskundige zal vooral de veiligheidsrisico's bekijken. Nieuw
is ook dat de milieurisico's en de beheersing daarvan
moeten worden meegenomen in het rapport inzake grote
gevaren. Dit rapport kennen we al en ik kom hier nog een

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-1

aantal keren op terug. De milieurisico's en de beheersing
ervan moeten dus meegenomen worden en daardoor wordt
vooraf stilgestaan bij de risico's en bij de beheersing ervan.
Dat is een van de essentiële onderdelen van het wetsvoorstel.
Verder stelt de richtlijn nadere eisen aan de beoordeling
van een aanvraag voor een opsporings- of winningsvergunning. Die betreffen de technische en financiële capaciteiten
van de aanvrager en in het bijzonder de vraag of hij in staat
is om aansprakelijkheden die eventueel voortvloeien uit de
opsporing of winning, te dragen. In de vergunning zal
worden bepaald welke middelen de vergunninghouder
hiertoe moet aanhouden. Dit wordt per geval vastgesteld
en in de vergunningsvoorwaarden vastgelegd. Daarmee
wordt zekergesteld dat de vergunninghouder daadwerkelijk
in staat is om eventuele aanspraken op schadevergoeding
als gevolg van de opsporing of winning van olie en gas, te
dragen. Als hij dat niet kan, krijgt hij geen vergunning. Deze
nieuwe elementen zorgen ervoor dat de veiligheid op en
rond mijnbouwinstallaties op land en op zee in Nederland
nog beter wordt geborgd en dat zware ongevallen, zoals
de ramp in de Golf van Mexico, zo veel mogelijk worden
voorkomen.
Mevrouw Klever (PVV):
Ik vroeg mij af of de deskundige die moet kijken naar de
veiligheid van de installaties die inspectie fysiek ter plekke
gaat doen dan wel of dat ook kan door middel van een
papieren inspectie op kantoor.
Minister Kamp:
Ik zal straks nader ingaan op die deskundige. Ik zal ook
ingaan op de inspecties die op de eilanden worden uitgevoerd en met name op de frequentie van die inspecties. Ik
kom er nog uitgebreid op terug.
Mevrouw Van Tongeren vroeg naar het verschil tussen de
maatregelen die op land en de maatregelen die op zee
gelden. Ook de heer Bosman heeft zich daarover uitgelaten.
Hij gaf aan dat hij de redenering van het kabinet in dezen
goed kon volgen. Die redenering is als volgt. In het wetsvoorstel hebben wij ervoor gekozen om de meeste maatregelen die krachtens de richtlijn voor mijnbouwactiviteiten
op zee gaan gelden ook meteen op land toe te passen. Uitgangspunt is dat dat kan bijdragen aan verdere verbetering
op het land. Er zijn drie uitzonderingen.
De eerste uitzondering, of het eerste verschil, is de toepasselijkheid van de openbare voorbereidingsprocedure. Dat
is de procedure op grond waarvan inspraak en dergelijke
wordt geregeld. Bij opsporingsvergunningen op land ligt
het anders. Bij de voorbereiding van een vergunning voor
opsporing op land wordt namelijk in het kader van de Wet
ruimtelijke ordening, in het kader van de ruimtelijkeordeningsregels die daarvoor gelden, de openbare voorbereidingsprocedure al gevolgd. Ik ga er zo nog wat verder op
in naar aanleiding van vragen van de heer Smaling en
mevrouw Van Veldhoven over het verschil waarvan hier
sprake is.
Het tweede verschil is de instemming van Staatstoezicht
op de Mijnen met het rapport inzake grote gevaren voor
installaties die worden gebruikt voor de mijnbouwactiviteiten op land. Er bestaat nu al een uitgebreide toetsing vooraf

Tweede Kamer

door Staatstoezicht op de Mijnen van deze activiteiten op
land. Ook daarop zal ik zo verder ingaan, in dit geval naar
aanleiding van een vraag van mevrouw Van Veldhoven.
Het derde verschil betreft enkele maatregelen die naar hun
aard enkel op zee kunnen gelden, zoals een verplichte veiligheidszone rond mijnbouwinstallaties in verband met het
scheepvaartverkeer. Een ander voorbeeld zijn maatregelen
voor de evacuatie en redding van werknemers vanaf een
mijnbouwinstallatie, waarmee wordt gedoeld op een olieof een gasplatform. Dat zijn dus de drie verschillen.
Het eerste verschil betreft de openbare voorbereidingsprocedure. De leden Smaling en Van Veldhoven hebben daarover twee amendementen ingediend, te weten op nr. 18 en
nr. 19. De openbare voorbereidingsprocedure houdt in dat
de betrokkenen in de gelegenheid worden gesteld om
zienswijzen in te dienen bij een ontwerpbesluit. Die zienswijzen worden dan betrokken bij het definitieve besluit. Als
belanghebbenden het niet eens zijn met dat besluit, kunnen
zij in beroep gaan bij de Raad van State, waarbij de
bezwaarfase wordt overgeslagen. Op die manier wordt dat
geheel geregeld met die aparte voorbereidingsprocedure.
De richtlijn houdt in dat er pas geboord mag worden nadat
er inspraak is geweest. Omdat er op zee geen nadere vergunningen nodig zijn voordat er geboord kan worden, kan
er ook geen inspraak plaatsvinden. Volgens de richtlijn en
ook omdat ik het zelf goed vind, moet daarvoor een gelegenheid worden geschapen. Dat is de openbare voorbereidingsprocedure die nu wordt voorgeschreven. Op land is
een omgevingsvergunning nodig voordat je kunt boren. In
het kader van de verlening van die omgevingsvergunning
is het inbrengen van zienswijzen en het opkomen tegen
een besluit al geregeld. Het is dus overbodig om bij de
beoordeling van een opsporings- of winningsvergunning
op land ook die openbare voorbereidingsprocedure te
hanteren. Dan regel je dubbel wat al geregeld is. Om die
reden ontraad ik de amendementen op nr. 18 en nr. 19.
Het tweede verschil is de instemming vooraf door SodM.
Mevrouw Van Veldhoven vroeg waarom voor winningsinstallaties op land geen instemming vooraf vereist is van
Staatstoezicht op de Mijnen met het rapport inzake grote
gevaren. Het rapport inzake grote gevaren is grotendeels
gebaseerd op het al jaren in Nederland geldende systeem
van veiligheids- en gezondheidsdocumenten. Het Staatstoezicht op de Mijnen heeft daarvoor in de afgelopen jaren een
vorm van systeemtoezicht ontwikkeld, dat gebaseerd is op
beoordeling van de ingediende documenten, ervaringen
met de betreffende onderneming en inspecties voorafgaand
aan het in bedrijf nemen van installaties en ook nog een
keer kort daarna. Op grond van hun eigen ervaringen, op
grond van het beoordelen van de documenten en op grond
van de inspectie voorafgaand aan het moment dat de zaak
gaat draaien en daarna nog een keer, is het Staatstoezicht
op de Mijnen ervan overtuigd een goed beeld te kunnen
krijgen van de risico's op de installatie en ook op de door
de onderneming genomen maatregelen om die risico's te
beheersen. Het Staatstoezicht op de Mijnen hecht er veel
waarde aan om na de beoordeling van deze documenten
ook de implementatie en de naleving ervan in de praktijk
te toetsen. De praktijktoetsing voor en na de daadwerkelijke
ingebruikname vindt hij belangrijk en daar wordt dus ook
aandacht aan gegeven. Op deze wijze is het SodM ervan
overtuigd dat de inspecteurs het effectiefst kunnen worden
ingezet.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-2

Ik kom nu op de onafhankelijke verificatie. Mevrouw Van
Veldhoven en mevrouw Van Tongeren hebben vragen
gesteld over de onafhankelijkheid van de, zoals die in de
richtlijn en het wetsvoorstel wordt aangeduid, onafhankelijke verificateur. Omdat in de richtlijn heel precies is aangegeven hoe het zit met die onafhankelijkheid, wanneer je dat
wel of niet bent, heb ik wat in de richtlijn staat op dat punt
precies in het wetsvoorstel overgenomen. De onafhankelijke
verificatie is belangrijk voor verbetering van de veiligheid
van mijnbouwwerken en mijnbouwactiviteiten. Niet alleen
het opstellen van die regeling is daarvoor nodig en verplicht, maar ook dat die verificatie iedere keer daadwerkelijk
wordt uitgevoerd.
Mijnbouwondernemingen kunnen ervoor kiezen om die
verificatie te laten uitvoeren door een externe partij. Daar
heb je bedrijven voor, die dat goed kunnen. Ze kunnen er
echter ook voor kiezen om dat binnen hun eigen onderneming onder te brengen. Het zijn vaak grote concerns die
dat heel goed hebben geregeld. De overheid is ook een heel
groot concern, waarbinnen je aparte onafhankelijke toezichthouders hebt. Dat is dus ook geregeld bij die grote internationale mijnbouwbedrijven. Het zullen dan ook vaak de
grote mijnbouwondernemingen zijn die in staat zijn om de
onafhankelijkheid van de verificateur zodanig te regelen
dat ze aan de criteria van onafhankelijkheid voldoen. De
kleinere ondernemingen zullen dat niet zo gemakkelijk
kunnen. Het ligt voor hen meer voor de hand om daar een
externe partij voor in te schakelen. Voor welke variant
gekozen wordt, vinden wij niet van belang zolang de onafhankelijkheid van die verificateur maar is gewaarborgd.
Daarbij draait het er in essentie om dat de verificateur binnen de onderneming op geen enkele wijze betrokken mag
zijn bij de veiligheidskritische elementen waar hij vervolgens
zijn opvatting over moet hebben vanuit het oogpunt van
het behartigen van het veiligheidsbelang.
Het SodM zal de onafhankelijkheid van die deskundige
voortdurend in de praktijk blijven toetsen. Bovendien geldt
dat ongeacht het oordeel van die onafhankelijke deskundige,
de directeur van de onderneming verantwoordelijk blijft
voor de veiligheid. Hij blijft ook verantwoordelijk voor de
gezondheid van zijn werknemers en voor de bescherming
van het milieu. Het is dus zeer in zijn belang om de onafhankelijke verificatie adequaat vorm te geven en in zijn onderneming te implementeren.
Mevrouw Van Tongeren vroeg naar de bandbreedte van
de financiële middelen die de vergunninghouder dient aan
te houden. We hebben het er al over gehad dat ze die
financiële middelen moeten aanhouden en zij vraagt wat
daar nu de bandbreedte voor is. Op grond van het wetsvoorstel moeten de aanvragers van een opsporings- of winningsvergunning voldoende draagkracht hebben om de aansprakelijkheid te kunnen dragen. In iedere vergunning zal worden bepaald welke middelen de houder van de vergunning
in het geval van die winning door dat bedrijf moet aanhouden om aan deze verplichtingen te kunnen voldoen. Welke
bedragen dat moeten zijn, onderzoeken we op dit moment.
We kijken ook naar het Verenigd Koninkrijk, dat daar al veel
ervaring mee heeft. Die bedragen zullen we vervolgens
vastleggen in de opsporings- en winningsvergunningen
die worden afgegeven na inwerkingtreding van het wetsvoorstel. Ze hebben zich daar dus maar aan te houden,
omdat het in die vergunningsvoorwaarden staat.

Tweede Kamer

Ik wil nu graag ingaan op de ingediende amendementen.
Er zijn er vandaag nog een viertal bij gekomen. Die kreeg
ik kort voor dit overleg. Een daarvan is een gewijzigd
amendement. Ik zal proberen om dat zo goed mogelijk te
doen.
Het amendement op stuk nr. 9 regelt dat aan de Mijnbouwwet twee gronden worden toegevoegd waarop instemming
met een winningsplan kan worden geweigerd. Het amendement op stuk nr. 22 beoogt de mogelijkheden te verruimen
om andere belangen dan doelmatige winning en het voorkomen van schade, bijvoorbeeld milieubescherming, veiligheid en volksgezondheid, mee te laten wegen bij de
beslissing om een opsporings- of winningsvergunning te
verlenen en ook bij het instemmingsbesluit met het winningsplan. Omdat het amendement op stuk nr. 22 is vervangen door dat op stuk nr. 29 kijk ik straks nog even wat daar
nog extra over moet worden opgemerkt.
Zoals ook in de kabinetsreactie op het rapport van de
Onderzoeksraad Voor Veiligheid is aangegeven, vind ik het
belangrijk dat veiligheid in de Mijnbouwwet als zelfstandige
toetsingsgrond genoemd gaat worden. Dat staat er nu niet
in. Ik ben nu aan het onderzoeken hoe dat het beste kan
gebeuren. Daar zijn allerlei dingen bij aan de orde. Het gaat
niet alleen om veiligheid maar ook om andere dingen. Ik
bekijk waar dat al wel en nog niet geregeld is, wat er nog
bij moet en hoe je dat het beste kunt doen. Ik laat mij
daarover adviseren. Ik ga consulteren. Ik krijg daar ook
advies over van de Raad van State omdat ik dat onderdeel
laat uitmaken van een totaalpakket. Ik denk dat het heel
nuttig is om dat zo te doen en niet op deze manier voor de
troepen uit te lopen. Daarom wil ik dit amendement ontraden. Ik wil de Kamer vragen om mij de gelegenheid te geven
dit verder uit te werken.
Het amendement op stuk nr. 22 is door dat op stuk nr. 29
vervangen. Voor het weigeren van een opsporings- of
winningsvergunning of van de instemming met het winningsplan wordt nu een beperkt aantal gronden genoemd
in de Mijnbouwwet. De bedoeling van het amendement op
stuk nr. 29 is om die mogelijkheden uit te breiden. Met dit
amendement wordt het al dan niet verlenen van een
opsporings- of winningsvergunning of het instemmen met
een winningsplan een brede maatschappelijke en politieke
afweging. Daar moeten dan ook belangen als waterwinning
of milieu bij kunnen worden betrokken. Ik heb daar net ook
al op gereageerd. Ik vind dit een belangrijk punt. Ik herken
de wens om een breder afwegingskader voor vergunningen
en winningsplannen te hanteren. Ik heb dat ook gezegd in
het kader van de discussie over schaliegas, maar ik wil dat
graag in samenhang met andere wijzigingen presenteren
en daar consult en advies over vragen. Ik denk dat ik het
op die manier zorgvuldig kan doen. In dit amendement
wordt één aspect behandeld, terwijl er meerdere aspecten
aan de orde zijn. Dus hoewel ik de gedachte achter dit
amendement ondersteun, ontraad ik ook dit met het verzoek
om mij de gelegenheid te geven om dit goed uit te werken
en op die wijze te zorgen voor zorgvuldige wetgeving.
In het amendement op stuk nr. 10 wordt geregeld dat provincies en gemeenten een adviesrecht krijgen bij het winningsplan, en dat niet alleen provincies maar ook gemeenten een adviesrecht krijgen bij de vergunningverlening.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-3

De heer Jan Vos (PvdA):
Het amendement waar de minister over sprak, is mede
ingegeven door het feit dat de staatssecretaris onlangs een
brief aan de Kamer stuurde waarin ze schreef dat een vergunning om zout te winnen toch moest worden toegekend,
ondanks het feit dat de Kamer bij motie had gevraagd om
dat niet te doen, even parafraserend. Er ligt nog een aantal
besluiten voor op het gebied van vergunningverlening.
Vandaar dat wij dit amendement hebben ingediend en dat
wij — ik wil niet zeggen: een spoedeisend karakter zien —
dat nu graag willen regelen. Heeft de minister daar begrip
voor?
Minister Kamp:
Zeker, maar de heer Vos moet zich ook realiseren dat wetgeving vanwege haar impact vraagt om zorgvuldigheid.
Dat betekent dat, als je tot dusver iets in wetgeving hebt
vastgelegd en je dat wilt veranderen, het goed is om alles
in beeld te krijgen wat daarbij in beeld hoort te komen. Dan
moet je bekijken hoe je dat het best kunt formuleren, daarover advies vragen aan het veld en andere betrokkenen,
daarover in de ministerraad overleggen, vervolgens advies
vragen aan de Raad van State en naar aanleiding daarvan
bekijken wat er nog meer moet gebeuren. Dan pas moet je
de wet veranderen. Maar naar aanleiding van een voor de
heer Vos verontrustende ervaring met één geval al meteen
snel even de wet te veranderen voordat wij dat goed hebben
kunnen bekijken, is niet de manier om tot zorgvuldige wetgeving te komen. Vandaar mijn advies over dit amendement.
De heer Jan Vos (PvdA):
Van de zijde van mijn fractie is er veel begrip voor het feit
dat de minister die amendementen in samenhang na het
zomerreces zou willen behandelen. Toch hecht ik eraan om
te constateren dat het recht van amendement nog steeds
bij de Kamer ligt en dat wij hiermee toch graag willen
voorkomen dat wij nog een keer geconfronteerd worden
met een situatie waarin een vergunning moet worden verleend, omdat er geen gronden zijn om haar af te wijzen;
volgens mij heb ik dat de minister ook al eens horen zeggen.
De afgelopen dagen heeft de minister ze kunnen bestuderen
en wij hebben hier samen met de fractie van GroenLinks
al langer over nagedacht. We menen er toch op een zorgvuldige wijze mee te zijn omgegaan. We hopen dat dit het
in de toekomst mogelijk maakt om vergunningverlening
breder maatschappelijk te beoordelen dan tot nu toe het
geval is.
Minister Kamp:
Het gaat niet alleen om het aspect dat nu naar voren wordt
gebracht. Het gaat om het geheel van aspecten dat aan de
orde is. Daarover heeft de heer Vos nagedacht en daarover
heeft hij een opvatting, maar wij hebben nu eenmaal met
elkaar afgesproken dat we internetconsultatie loslaten op
een wetsvoorstel om na te gaan hoe het veld erop reageert
en welke argumenten vanuit het veld naar voren worden
gebracht. Ook moet de Raad van State daarover spreken
en wil het kabinet daar graag over praten en een opvatting
over hebben. Ik kom niet met zoiets als er één amendement
is; dan heb ik niet het recht om dat aan de Kamer voor te
houden. Als er echter vijftien amendementen op allerlei
onderdelen worden ingediend, denk ik dat wij goed moeten

Tweede Kamer

kijken naar de zorgvuldigheid van de wetgeving. Dit is daar
één onderdeel van. Als je de gronden op basis waarvan je
kunt weigeren, gaat veranderen, dan denk ik dat het
belangrijk is om dat te doen op de manier die ik net heb
geschetst en niet via de weg die met dit amendement wordt
ingeslagen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
De minister constateert terecht dat de Kamer de mogelijkheid heeft aangegrepen om de Mijnbouwwet te amenderen.
Daaruit blijkt dat er binnen de Kamer een heel sterke wens
leeft om veranderingen aan te brengen. Dat heeft de
minister tot nu toe nog niet gedaan. Ik herinner de minister
even aan de aangenomen motie-Van Tongeren c.s. van 11
november 2013, die precies dit vraagt: "overwegende dat
de afwegingsgronden voor vergunningverlening in de huidige wet beperkt zijn en niet tegemoetkomen aan de huidige
grote belangen bij mijnbouwwinning, zowel ondergronds
als bovengronds, verzoekt de regering, een wijziging van
de Mijnbouwwet voor te bereiden". Toen kregen wij van
de minister eigenlijk dezelfde teksten als vanavond: geef
mij even de tijd om zelf zorgvuldig, in samenhang, die wijzigingen voor te bereiden. Dat was in november 2013. Nu
is het bijna halverwege 2015 en de minister vraagt de Kamer
weer hetzelfde. Mijn fractie zou dus van de minister willen
weten waarom de tussenliggende tijd niet is benut om te
doen wat de minister vanaf nu wil gaan doen.
Minister Kamp:
Wat ik nu ga doen, is reageren op wat door de Onderzoeksraad Voor Veiligheid naar voren is gebracht. Wij hebben
de aanbevelingen overgenomen en zijn ervan overtuigd
dat het moet gebeuren, en dat het in samenhang moet
gebeuren. Er is een stroom van wetgeving vanuit mijn
ministerie bij de Kamer gekomen. Aan voorstellen is er
geen gebrek; van alles en nog wat moest gebeuren. Wij
denken dat het heel verstandig is om alles wat in dit verband moet gebeuren, in samenhang te doen. Die samenhang is gebaseerd op het advies van de Onderzoeksraad
Voor Veiligheid. Ik ben daar al volop mee bezig en zal dat
zo snel mogelijk voor elkaar maken. Ik zal dit jaar die hele
procedure doorlopen hebben en met het voorstel bij de
Kamer komen. Dat is wat ik in redelijkheid kan doen. Ook
terugkijkend denk ik dat het verstandig is om op dit moment
vast te stellen dat ik ermee bezig ben, dat ik het in samenhang doe en dat de Kamer dit jaar een voorstel krijgt. Ik
denk dat het verstandig is om dat af te wachten en niet één
onderdeel eruit te halen en daar nu te wet op te amenderen.
Ik zeg trouwens één onderdeel, maar vanavond liggen er
vijftien onderdelen voor op grond waarvan de wet geamendeerd zou moeten worden.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Uit die vijftien amendementen blijkt dus dat een gedeelte
van de Kamer vindt dat de minister alle voorstellen van de
Kamer niet overgenomen heeft. De minister heeft sinds
november 2013 tijd gehad om het zorgvuldig in samenhang
voor te bereiden en aan de Kamer voor te leggen. De
minister heeft dat tot nu toe niet gedaan, dus nu komt de
Kamer. De minister heeft niet mijn vraag beantwoord wat
er dan onderzocht is tussen november 2013 en nu. Ik zou
van de minister willen weten wat de grote zwaarwegende
bezwaren zijn tegen bijvoorbeeld het amendement-Van

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-4

Tongeren/Jan Vos of het amendement-Jan Vos/Van Tongeren. Wat zou het grote bezwaar zijn voor de rechtsstaat of
voor de uitvoering van die Mijnbouwwet om deze amendementen daarin een plaats te geven? De minister kan dan
ondertussen verder met het zorgvuldig uitwerken van de
plannen. Er ligt voldoende om te doen in Groningen. Dan
hebben we in elk geval verankerd dat er meer afwijzingsgronden zijn. Ook hebben gemeenten, waterschappen en
provincies dan eindelijk een verankerde rol in de Mijnbouwwet.
Minister Kamp:
Mevrouw Van Tongeren zegt: nu komt de Kamer. Maar de
zorgvuldigheid die van mij wordt gevraagd, moet ook van
de Kamer worden gevraagd. De Kamer komt met wijzigingen met betrekking tot de rol van de gemeenten en de
provincie. Ik doe dat in de praktijk al, maar mevrouw Van
Tongeren wil het alvast in de wet vastleggen. Hier is ook
een onderdeel waarvan zij zegt het alvast in de wet te
moeten gaan vastleggen. Als je dit soort dingen zorgvuldig
wilt doen, moet je dat doen in het kader van de Structuurvisie Ondergrond waaraan nu wordt gewerkt. Met betrekking tot de Structuurvisie Ondergrond speelt een heleboel
en dat moet je allemaal in samenhang bezien. Ik heb uit het
rapport van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid de conclusie
getrokken dat ik daar niet op kan wachten, want dat duurt
nog wat langer dan de weg die ik net heb geschetst. Ik denk
dat we dit apart moeten doen, in aansluiting op het rapport
van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid. Het is verstandig
om dat in samenhang te doen, omdat je het dan in samenhang kunt beoordelen, je het veld kunt consulteren, je de
Raad van State om advies kunt vragen en je er in de
ministerraad met ministers over kunt spreken die daar ook
bij betrokken zijn. Dat is zorgvuldigheid en daar pleit ik voor.
Vandaar dat ik het gewijzigde amendement op stuk nr. 29,
dat ik net heb besproken, heb ontraden.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
De minister roept op tot zorgvuldigheid. Hij hoort echter
ook de zorg in de Kamer dat er tussen nu en het moment
waarop we een integraal pakket bespreken, op basis van
de oude situatie vergunningen worden verleend voor activiteiten waarvan een meerderheid in de Kamer zegt dat
anders te willen. Welk begrip heeft de minister voor dat
brede gevoel in de Kamer? Hij vraagt de Kamer om zorgvuldigheid en uitstel, maar hoe gaat hij daar in de tussentijd
rekening mee houden?
Minister Kamp:
De oude situatie betreft de wet die wij met elkaar hebben
vastgesteld en die op dit moment van kracht is. Daar hebben
wij ons aan te houden; dat geldt ook voor mij. Een wet
veranderen, doe je niet op een achternamiddag. Dat weten
we allemaal. Als je het op een zorgvuldige manier wilt doen,
doe je het ook niet binnen een paar maanden. Vandaar dat
ik heb gekozen voor deze weg, vooruitlopend op de Structuurvisie Ondergrond, maar wel reagerend op het rapport
van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid. Dat is de weg die
we nu redelijkerwijs kunnen inslaan. Tot dat moment zal ik
de wet toepassen. Dat is niet onverantwoord, want dat is
een wet die al vele jaren wordt toegepast en die toegepast
kan blijven worden totdat de wijziging er is.

Tweede Kamer

Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Ik weet zeker dat de minister de Kamer niet van onzorgvuldigheid wil betichten. Hij gaf net zelf aan dat hij van plan
is om al in de geest van een aantal van de gemaakte
opmerkingen, bijvoorbeeld in het rapport van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid, te gaan handelen. Wat belet
hem dan om ook op andere punten in de geest van wat
breed in de Kamer leeft te handelen? Ik denk dan bijvoorbeeld aan het feit dat het afgeven van een vergunning niet
langer alleen maar gebaseerd kan zijn op de economische
winbaarheid van het gas. Waarom zegt hij niet dat hij dat
soort aspecten zal meewegen of dat hij in ieder geval zal
proberen om zo min mogelijk nieuwe vergunningen af te
geven totdat de Kamer daarover een besluit heeft genomen,
wetende dat een groot deel van de Kamer daarin verandering wil aanbrengen en de minister zelf ook erkent dat dit
eigenlijk aan de orde is?
Minister Kamp:
Ik ben het eens met mevrouw Van Veldhoven. Ik denk dat
het zo moet. Het is niet alleen de economische haalbaarheid
op grond waarvan wordt beslist. Er is meer. Ik denk dat ik
moet doen wat mogelijk is om de bredere afweging — die
ik gewenst vind — te maken, om meerdere aspecten daarbij
te betrekken en daar ook naar te handelen. Ik zal nagaan
wat de mogelijkheden daarvoor zijn en ik zal die mogelijkheden optimaal benutten. Daarnaast zal ik proberen om de
wijzigingen waarover ik het had, dat samenhangende pakket, zo snel mogelijk bij de Kamer te krijgen.
De heer Smaling (SP):
De minister wil zorgvuldig zijn. Dat siert hem. Dat willen
wij ook. Maar ongewild wordt toch een beetje de suggestie
gewekt alsof de minister zorgvuldig is en een groot deel
van de Kamer niet. Ligt dat nu aan een incompatibilité
d'humeur? Of is het door de hectiek van Groningen en de
complexiteit van het energieakkoord te druk en ligt het aan
het tempo van de minister? Zijn wij te snel of is het departement te langzaam? Ik zie een soort mismatch tussen de
minister en de Kamer. Dat beïnvloedt onnodig ook een
beetje de sfeer. Mijn vraag aan de minister is: hoe kunnen
we dat nu verbeteren zonder dat al deze amendementen
worden geparkeerd of ontraden?
Minister Kamp:
Ik zal niet gauw zeggen dat de Kamer te snel is, maar ze is
wel snel. Als er een conceptversie van een rapport lekt dat
nog niet is vastgesteld en waarin nog geen aanbevelingen
zitten en als u dan meteen een kabinetsreactie wilt, dan
bent u wel erg snel. Als vervolgens dat rapport komt en ik
hard aan het werk ben met een kabinetsreactie en als u mij
voordat ik daarmee klaar ben al naar de Kamer roept om
daarover te praten, dan bent u wel erg snel. Als ik dan met
de kabinetsreactie kom en zeg "ik ga dat en dat veranderen
en ik ga daarmee aan het werk" en als u het al vastlegt in
amendementen voordat ik mijn werk heb kunnen doen, dan
bent u wel erg snel. De Kamer is niet als enige de wetgever.
De regering is dat ook. Daarom praat ik er ook met u over
om te bezien of we daarin misschien gezamenlijk kunnen
optrekken. Dat is mijn bedoeling. Dat is, denk ik, ook
gebleken uit de reactie die ik net op de interruptie van
mevrouw Van Veldhoven gaf.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-5

De heer Smaling (SP):
Wij zijn volksvertegenwoordigers. Wat er in Groningen
speelt, raakt ons allemaal: de minister, de Kamer en de
Groningers nog het meest. Daardoor ontstaat natuurlijk de
dynamiek, ook in de Kamer, dat men graag snel dingen
geregeld wil hebben. Het gaat niet alleen om de gaswinning
in het Groninger veld. Er is een soort algemene angst in
het land aan het ontstaan over welke ingreep, bovengronds
of ondergronds, dan ook: al die kleine velden, en van zoutwinning tot zandwinning aan toe. Dat is wel iets waarover
wij ons in de Kamer zorgen maken. Wij voelen dat dit in
het land meer angst en onzekerheid geeft dan in het verleden. Dat noopt, denk ik, tot wellicht een ander tempo of
een meer uitnodigende manier van de minister naar de
Kamer om samen met een bepaalde vaart tot oplossingen
te komen. Ziet hij dat ook zo? Of is dat onhaalbaar?
Minister Kamp:
Die bereidheid is bij mij zeer aanwezig, maar als de Kamer
via een amendement iets in de wet zet, dan ligt het wettelijk
vast en dan ben ik klaar. Als dat inhoudt dat ik het werk
waarmee ik bezig ben, niet kan afronden, dat ik het niet in
samenhang kan doen, dat ik het niet in de ministerraad kan
bespreken, dat ik niet het advies van de Raad van State kan
vragen en dat er niet, zoals wel met elkaar is afgesproken,
kan worden geconsulteerd, dan denk ik niet dat we het
zorgvuldig doen. U kunt volksvertegenwoordiger zijn en
toch bij wetgeving handelen zoals ik net heb bepleit. Ik denk
dat dat heel goed samen kan gaan.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
De grote beving bij Huizinge was in 2012. De Kamermotie
waarin werd verzocht om wijziging van de Mijnbouwwet
voor te bereiden, werd in 2013 aangenomen. De minister
kan de Kamer dus niet van "te snel" of "te hijgerig" betichten
als de Kamer in 2015 de mogelijkheid aangrijpt om de wet
te veranderen. Ik wil nog iets van de minister weten. Hij
zegt: de wet is nog zo, die gaat eigenlijk voor en zo moeten
we het doen, maar ik ga alvast handelen in de geest van
alle amendementen die vanavond ingediend zijn. Maar hoe
wil hij dat dan doen in de richting van de mijnbouworganisaties, die zeggen: in de wet staat gewoon dat ik op deze
gronden een vergunning kan krijgen, dus ik wil aan het
boren? Hoe kan de minister dan zonder dat het grote
financiële consequenties voor de Staat heeft, zeggen: ik
heb de deal met de Kamer dat we alvast handelen in de
geest van amendementen ten aanzien waarvan ik aan de
Kamer heb gevraagd of die nog een jaartje op de plank
kunnen worden gelegd?
Minister Kamp:
In algemene zin hebben mijnbouwbedrijven groot belang
bij een goede, constructieve relatie met de overheid. Verder
zegt mevrouw Van Tongeren: in 2012 is er een grote beving
bij Huizinge geweest en nu komen we dan eindelijk met dat
amendement. Die relatie is er echter absoluut niet. Ik kan
met betrekking tot de gaswinning in Groningen een heleboel
doen. Daar heb ik echt dat amendement niet voor nodig.
Het volume van de gaswinning is al een paar keer verlaagd.
We hebben de gaswinning in het kerngebied al met 80%
teruggedraaid. We hebben op de verschillende deelgebieden bovengrenzen vastgelegd. We spreken nu over verdere
verlaging, waarover op 1 juli een besluit zou kunnen worden

Tweede Kamer

genomen of waarover op 1 januari een besluit zou kunnen
worden genomen. Dat is allemaal mogelijk op grond van
het winningsplan en winningsbesluiten die ik daarover moet
nemen. Ik heb al gezegd dat de mijnbouworganisaties
belang hebben bij een constructieve relatie met de overheid.
Dat blijkt bijvoorbeeld ook uit het schaliegasdossier. Daar
waren ook vergunningen voor verkregen. Ik heb die zaak
in overleg met de mijnbouwbedrijven bevroren. Vervolgens
gaan we onderzoek doen om te bekijken wat ons beleid
voor de toekomst gaat worden. Ik denk dus dat het heel
goed mogelijk is om zo veel mogelijk te handelen in de
geest van waar we nu mee bezig zijn, zoals mevrouw Van
Veldhoven gevraagd heeft. Wij moeten dus zo veel mogelijk
handelen in de geest die blijkt uit het advies van de
Onderzoeksraad Voor Veiligheid, uit mijn inbreng en in het
bijzonder uit de inbreng van de woordvoerders. Ik heb al
gezegd dat ik bereid ben om daar mijn best voor te doen
en om te proberen, dat te realiseren.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Alle bestuurders van provincie, gemeenten en waterschappen en de mensen bij de waterbedrijven en de gewone
mensen in Groningen, met wie wij de afgelopen jaren veel
gesproken hebben, maar ook de mensen in Boxtel en op
Terschelling hebben helemaal niet het gevoel dat het allemaal wel goed komt en dat we rustig nog een tijd kunnen
afwachten. De minister handelt in de geest van wat er
afgesproken is, maar die mensen staat het water aan de
lippen. Zij verwachten iets van ons. Dat hoor je en lees je
continu. Den Haag, doe nu eens wat! Politiek, doe wat!
Vanavond liggen er meerdere amendementen die in lijn
zijn met het advies van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid.
Ik verwacht dat de minister zegt dat hij enkele amendementen kan omarmen, omdat hij ook die kant op wil. Ik wil dat
hij zegt dat hij begrijpt hoe hoog de nood in Groningen is
en dat er nu iets moet veranderen. Ik wil dat hij begrijpt dat
het niet mogelijk is om dit allemaal nog een maand of zes,
acht of tien langer uit te stellen. Begrijpt de minister dat er
nu echt urgentie is? Het is wel drie jaar na de grote beving
in Huizinge.
Minister Kamp:
Hoe kan mevrouw Van Tongeren nu zeggen dat het tijd
wordt om eens iets te gaan doen? Wat hebben wij dan de
afgelopen tweeënhalf jaar gedaan? We hebben het grootste
onderzoek ter wereld opgezet naar aardbevingen veroorzaakt door gaswinning. Wij hebben alle deskundigen die
er zijn, bij elkaar gehaald. Wij hebben ingrijpende besluiten
genomen. Wij hebben twee keer een bestuursakkoord
gesloten met de overheden in het gebied. We hebben
enorme bedragen beschikbaar gesteld. Wij hebben aparte
organisaties opgetuigd die nu de grootschalige versterking
van huizen en andere gebouwen gaan aanpakken. Er is een
enorme schadevergoedingsorganisatie opgezet waar ik
straks nog het nodige over zal vertellen. Het is natuurlijk
een gotspe om te zeggen dat het nu eindelijk tijd wordt om
eens wat te gaan doen en dat dit amendement het antwoord
is. Zo is het absoluut niet. De Onderzoeksraad Voor Veiligheid heeft gezegd dat een aantal dingen moet veranderen.
Ik heb gezegd dat ik dat wil doen. Ik doe dat in samenhang,
op een verantwoorde manier en zo snel mogelijk. In de
tussenliggende periode probeer ik al zo veel mogelijk in die
geest te handelen.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-6

Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Ik ben wel benieuwd wat "zo veel mogelijk handelen in de
geest van" betekent. Die vraag is al gesteld, maar er komt
geen helder antwoord op. Het kan niet zo zijn dat de
minister bij het lezen van de nu ingediende amendementen
verbaasd is over wat de Kamer wil wijzigen aan de Mijnbouwwet. Daar hebben we veel debatten over gevoerd. Ik
vraag mij af waar het vandaan komt dat de minister vandaag zegt dat hij best in de geest van de wensen van de
Kamer zou willen gaan handelen. Waarom hebben wij dan
vandaag geen uitgebreide analyse van wat dat betekent?
Hoe hard is zo'n toezegging? Waar kunnen we ons dan aan
vasthouden? Waar kunnen de mensen op rekenen die zich
geconfronteerd zien met plannen voor nieuwe boringen in
hun woonomgeving?
Minister Kamp:
Natuurlijk ben ik niet verbaasd. Wat in de amendementen
staat, heb ik in de kabinetsreactie beschreven. Ik ga op een
aantal punten dingen doen. Ik doe dat volgens de procedure
die daarvoor geldt. Ik loop vooruit op de Structuurvisie
Ondergrond. Het rapport van de Onderzoeksraad Voor
Veiligheid ligt er nu en ik omarm de aanbevelingen. Daarom
ga ik dat zo snel mogelijk realiseren. Ik ben er dus absoluut
niet verbaasd over, omdat ik zelf heb aangegeven wat er
moet gebeuren. Wij zijn nu bezig dat in samenhang te
bekijken en nader uit te werken. Ook volgen wij de procedure, die er niet voor niets is. Ik vind het daarom niet verstandig om dit meteen aan het begin in amendementen
vast te leggen. Dat past volgens mij niet bij de optimale
zorgvuldigheid die de Kamer en ik nastreven.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
De woordvoerder van de fractie van D66 vroeg of de
minister alvast in de geest van de amendementen zou
kunnen handelen. Dat wilde de minister wel. Wat betekent
dat dan? Welke concrete toezegging hebben we dan in
handen? Welke reden heeft de Kamer om te zeggen: daar
heeft de minister wel een punt? Want tot nu toe heeft de
minister daar echt nog niets van laten zien. Nog niet zo heel
lang geleden kwamen de plannen naar buiten voor gasboringen bij Terschelling. Toen heeft de Partij voor de Dieren
een motie ingediend met de vraag of de minister die vergunningen zou kunnen bevriezen. Het antwoord was
gewoon keihard nee. Maar het is een van de vragen waarvan de minister nu zegt: ik zou best eens kunnen gaan
handelen in de geest van de nu ingediende amendementen.
Tot nu toe heeft hij daar echter nog geen enkele blijk van
gegeven. Waar moeten we ons dus op baseren als hij zegt
dat hij het vanaf nu wel gaat doen?
Minister Kamp:
Ik heb al aangegeven dat ik er in het dossier schaliegas in
geslaagd ben om de vergunningen die afgegeven waren,
te bevriezen en ervoor te zorgen dat we eerst het onderzoek
doen dat we gewenst vinden. Ik heb ook al aan de Kamer
aangegeven dat ik gemeenten en provincies voor wat de
advisering betreft bij de besluitvorming zal betrekken,
vooruitlopend op wat er straks in de naar ik inschat gewijzigde Mijnbouwwet op dit punt zal komen te staan. Als er
op andere onderdelen een mogelijkheid is om al in de geest
van de komende wijziging te handelen, zal ik dat zoveel
mogelijk doen, zoals ik aan mevrouw Van Veldhoven heb

Tweede Kamer

toegezegd. Wat dat precies inhoudt, moet ik bekijken. Ik
denk dat dit nogal wat is: vooruitlopen op de Structuurvisie
Ondergrond, zo snel mogelijk met een samenhangend
pakket komen en in afwachting daarvan al bekijken hoe je
er op een verantwoorde manier zoveel mogelijk op vooruit
kunt lopen. Dat zal ik gaan doen.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ik hoor de minister en tegelijkertijd voel ik de urgentie van
de anderen. De motie waaraan mevrouw Van Tongeren
refereerde, hebben wij ondersteund. De minister had heel
proactief een aantal zaken best al eens kunnen toetsen bij
de Raad van State. Dat geldt ook voor de omgekeerde
bewijslast. Dat is niet gebeurd. Waarom niet, weet ik niet.
Misschien kan de minister daar straks op ingaan. Maar hij
kan er toch ook voor kiezen om de amendementen waarvoor
hij in principe wel voelt gewoon over te nemen en straks
desnoods te wijzigen bij de wijziging van de Mijnbouwwet?
Dat zou toch ook een route kunnen zijn?
Minister Kamp:
Dat is voor mij geen route. Ik ga geen amendementen
overnemen omdat de Kamer het nou eenmaal wil, om dan
straks even te bekijken hoe het nou het beste gedaan kan
worden en ze dan wel weer te wijzigen. Als ik dat zou doen,
zou dat echt een schoolvoorbeeld van onzorgvuldige wetgeving zijn. Dat ga ik zeker niet doen.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Dat veronderstelt dat er nu amendementen ingediend zijn
door de Kamer die niet zorgvuldig zouden zijn. Daar heb ik
moeite mee. Hoewel de amendementen niet door mij
ingediend zijn, merk ik dat dit mij tegen de borst stuit. Ik
denk dan: misschien kan de minister in tweede termijn nog
eens even bekijken hoe hij erover denkt.
Minister Kamp:
Dat kan ik ook in eerste termijn zeggen. Als je wetgeving
gaat veranderen, denk ik dat het verstandig is dat je dat
zorgvuldig voorbereidt. Daarvoor hebben we procedures
afgesproken met elkaar. Het is niet zo dat de minister even
een wet gaat veranderen. Dat gebeurt door de ministerraad,
door de regering, inclusief het staatshoofd. Voordat we
daartoe besluiten, wordt er eerst een internetconsultatie
gedaan. Voorafgaand aan die consultatie moeten de
ministeries onderling overleggen en moeten we zorgen dat
we recht doen aan onze eigenlijke ambtelijke advisering.
Na de ministerraad gaat het naar de Raad van State. Daarna
komt het nog een keer terug in de ministerraad, en dan
komt er een voorstel aan de Tweede Kamer. Dat is zorgvuldige wetgeving. Als ik op een aantal punten aankondig dat
we het zo moeten doen, in samenhang en zo snel mogelijk,
dan vind ik het niet zorgvuldig om al bij het begin van het
proces de mogelijke uitkomst in een wet vast te leggen.
Zeker niet als door mij, als medewetgever, gezegd wordt
dat dingen niet volledig zijn, dat die in samenhang bekeken
moeten worden en dat het dus beter op een andere manier
kan, namelijk zoals ik net beschreven heb. Dat is mijn
inschatting van de manier waarop we als medewetgevers
met elkaar zouden moeten omgaan.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-7

Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Als ik deze discussie zo zie verlopen, denk ik dat we afstevenen op een situatie waarmee wellicht noch de minister
noch de Kamer blij is. Wij zouden er niet blij mee zijn als
de minister later in een nota van wijziging weer een hoop
dingen zou willen terugdraaien. We zijn allemaal gebaat bij
een goed en coherent pakket. Maar als de minister niet kan
aangeven op welke manier hij concreet kan handelen in lijn
met de gevoelens die duidelijk leven, stemt dat ook niet tot
tevredenheid van de Kamer. Ik heb een bijna technische
vraag. Stel dat de Kamer de amendementen aan zou nemen.
Is er dan nog iets tot het moment van inwerkingtreding van
de wet wat de minister alsnog in staat zou stellen om een
aantal van de consultaties te doen waaraan hij, terecht,
waarde hecht?
Minister Kamp:
De vraag is hoe het dan verdergaat met het wetsvoorstel
dat op vijftien plekken is geamendeerd. Dat zou ik moeten
bekijken. De regering is medewetgever, de Kamer is
medewetgever, dus wij moeten het allebei wel voor onze
verantwoording kunnen nemen. Ik zal moeten bekijken hoe
het eruitziet en hoe het met de verdere procedure moet
gaan, maar ik zou dit zeer betreuren. Wij zijn met elkaar de
weg ingeslagen om een Structuurvisie Ondergrond te
maken, om recht te doen aan het rapport van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid, om zo snel mogelijk met een wetsvoorstel te komen, om zo veel als redelijkerwijs mogelijk is
in de geest van komende veranderingen te handelen,
waarvan ik al een paar punten heb aangegeven waarop ik
dat doe. Ik denk dat het veel verstandiger is om op deze
weg voort te gaan. Het is niet zo dat dat eindeloos duurt.
Het is nu half april. Als de Tweede en de Eerste Kamer snel
zouden handelen en ook de Raad van State snel zou willen
handelen met een spoedadvies — dat zouden wij als
ministerraad kunnen vragen — dan is het mogelijk om op
zijn vroegst half oktober een wetsvoorstel bij de Kamer te
hebben. Alle dingen die ik net heb besproken, kunnen dan
in samenhang op een ordentelijke wijze aan de Kamer
worden gepresenteerd.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
De minister hoort in de Kamer de urgentie, de wens om
snel duidelijkheid te geven aan de mensen in Groningen.
Dat betreft een aantal punten, bijvoorbeeld de gronden
waarop een vergunning kan worden gewijzigd. Het is een
oude wens van de Kamer. De minister gaf daarstraks aan
dat hij zal bekijken wat hij kan doen om alvast in die geest
te handelen. Er is een paar keer de vraag gesteld: minister,
wat kunt u dan concreet doen? Stel dat er morgen een
vergunningaanvraag wordt ingediend bij Terschelling. Kan
de minister die andere gronden er dan bij betrekken of kan
hij dat niet?
Minister Kamp:
Mevrouw Van Veldhoven spreekt over Groningen, maar
daar zijn geen nieuwe vergunningen aan de orde. In Groningen is aan de orde dat volgens de bestaande vergunningen met een winningsplan gekomen moet worden. Ik moet
met dat winningsplan instemmen en heb vervolgens alle
ruimte om te doen wat ik de afgelopen tijd heb gedaan en
de komende tijd nog zou willen doen. Groningers zijn bij
dit deel van de discussie dus niet gebaat.

Tweede Kamer

Voor andere aanvragen hebben wij zorgvuldige procedures
in de wet opgenomen. Die zijn tot stand gekomen en vervolgens regelmatig aangepast. Dat is een zorgvuldige procedure, maar wij willen het op een andere manier gaan
doen. Die manier ben ik nu aan het voorbereiden, in lijn
met het advies van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid. Ik
wil dat graag op een geordende manier doen om ervoor te
zorgen dat die wijzigingen er zo snel mogelijk komen. Wat
er in de tussentijd binnen de bestaande wet, in overleg met
betrokken bedrijven of op een andere manier mogelijk is
om op die nieuwe situatie vooruit te lopen, zal ik verkennen.
Ik zal de Kamer informeren over die mogelijkheden. Op die
manier zal ik handelen tot het moment dat de aangepaste
wet van kracht is geworden. Ik ben bereid om na te gaan
wat er op dit punt precies mogelijk is, en dat aan de Kamer
te laten weten.
De voorzitter:
Gaat u verder met de behandeling van de amendementen.
Minister Kamp:
Ik was bezig met het onderwerp "onafhankelijke verificatie".
Die onafhankelijke verificatie is belangrijk voor de veiligheid.
Ik heb aangegeven hoe die onafhankelijke deskundigheid
kan worden ingevuld, extern of intern. Daar gelden criteria
voor en het SodM zal toetsen wat er gebeurt.
Ik had al iets gezegd over de bandbreedte van de financiële
middelen die de vergunninghouder dient aan te houden.
Ik herpak mij, want dit punt had ik al afgerond. Ik was
begonnen met het amendement op stuk nr. 9. Daarna heb
ik het amendement op stuk nr. 22 behandeld. Vervolgens
heb ik het gewijzigde amendement op stuk nr. 29 besproken.
Ik kom op het amendement op stuk nr. 10, waarin geregeld
wordt dat provincies en gemeenten een adviesrecht krijgen
bij het winningsplan en dat gemeenten naast de provincies
ook een adviesrecht krijgen bij de vergunningverlening.
Het amendement op stuk nr. 23 regelt dat provincies,
gemeenten en waterschappen onder de Mijnbouwwet
advies kunnen uitbrengen over vergunningen en winningsplannen. Het amendement bevat bovendien een motiveringsplicht voor de minister bij het afwijken van deze
adviezen. Ik wil daarop, aansluitend op de discussie van
zojuist, twee reacties geven. Ik ben van mening dat
gemeenten en provincies op een goede manier betrokken
moeten worden bij de beslissing om al dan niet in te
stemmen met een winningsplan. Ik werk dat op dit moment
uit. Ik zal, want ik heb die mogelijkheid, ook op die wijze
omgaan met de provincies en gemeenten. Mijn tweede
reactie betreft de motiveringsplicht. Op grond van de
Algemene wet bestuursrecht bestaat er reeds een motiveringsplicht voor het geval er afgeweken wordt van adviezen.
Daarom is het niet nodig om dat hier nog een keer apart te
regelen. Vandaar dat ik de amendementen op de stukken
nrs. 10 en 23 ontraad.
Het amendement op stuk nr. 18 zorgt ervoor dat de openbare voorbereidingsprocedure voor situaties op zee ook
van toepassing wordt op aanvragen voor opsporingsvergunningen op land. Het amendement op stuk nr. 19 regelt
dat die procedure ook van toepassing wordt op aanvragen
voor opsporings- en winningsvergunningen voor alle delf-

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-8

stoffen en aardwarmte op land en op zee. Zoals ik al eerder
zei is op land via de omgevingsvergunning al voorzien in
een inhoudelijke voorbereidingsprocedure. Die vindt plaats
voordat er kan worden geboord. Daarom is het overbodig
om bij de beoordeling van een opsporings- of winningsvergunning op land, naast wat er al geregeld is, ook een
openbare voorbereidingsprocedure vast te leggen. Daarom
ontraad ik beide amendementen.
Het amendement op stuk nr. 21 zorgt ervoor dat er geen
nieuwe vergunningen voor mijnbouwactiviteiten worden
verleend voor gebieden met een Natura 2000-status, het
Waddengebied of een werelderfgoedgebied. Het amendement op stuk nr. 24 regelt dat er geen nieuwe vergunningen
voor mijnbouwactiviteiten worden verleend voor gebieden
met een Natura 2000-status. Ik sprak zojuist al over de
Structuurvisie Ondergrond. Met name mijn collega van I
en M en ik hebben die in voorbereiding. Daarin wordt
gekeken naar de vraag waar mijnbouwactiviteiten op een
verantwoorde wijze kunnen plaatsvinden, rekening houdend
met alle andere belangen die spelen bij de ondergrond en
bij wat er direct daarboven gebeurt. Daar vindt een brede
afweging bij plaats, waarbij onder meer de in het amendement genoemde bijzondere gebieden uitdrukkelijk betrokken
zullen worden. Ik ontraad dan ook dit amendement dat
vooruitloopt op de zorgvuldige afweging waarvoor die
Structuurvisie Ondergrond is bedoeld. We hebben ook hier
een groot wettelijk traject opgezet om een zorgvuldige
afweging te kunnen maken. Het lijkt mij heel belangrijk om
dat in dit geval ook te doen.
Diverse leden hebben gevraagd naar de formatie en de
capaciteit van het Staatstoezicht op de Mijnen. Het Staatstoezicht is een organisatie met 60 formatieplaatsen, waaronder 45 voor inspecteurs. Zij houden toezicht op de
exploratie, de winning en de nazorg die aan de orde zijn bij
de winning van delfstoffen. Voor het uitvoeren van de extra
taken die voortvloeien uit de implementatie van de richtlijn
waarover we het vanavond hebben, is de organisatie van
het SodM met twee formatieplaatsen uitgebreid. Verder
heeft het SodM ook extra budget gekregen voor de inhuur
van twee boorspecialisten. Zoals aangeven in mijn reactie
op het OVV-rapport, werkt het Staatstoezicht op dit moment
aan een verbeterplan waarbij ook nog eens goed gekeken
wordt naar de benodigde capaciteit en de benodigde competenties om het werk goed te kunnen doen.
Er zijn dus 60 formatieplaatsen, waarvan er 45 bestemd zijn
voor inspecteurs. Daar komen twee plaatsen bij, want er
mogen twee specialisten ingehuurd worden. verder gaat
het SodM bekijken wat er op het punt van capaciteit en
competenties nog meer aan de orde zou moeten zijn.
Mevrouw Van Veldhoven vroeg naar de inzet van capaciteit
en middelen van Staatstoezicht op de Mijnen zowel op land
als op zee. Nederland heeft 150 mijnbouwinstallaties op
zee en 600 op land. De installaties op zee zijn meestal wat
complexer en dat is de reden dat de verdeling niet helemaal
150/600 is, maar dat er globaal ongeveer een derde van de
inzet van het Staatstoezicht gericht is op de activiteiten op
zee en twee derde op de activiteiten op land.
Mevrouw Van Tongeren vroeg of het Staatstoezicht in staat
is om alle putten te inspecteren. Ook mevrouw Mulder
stelde daar vragen over. Het Staatstoezicht werkt met systeemtoezicht. Daarbij wordt geverifieerd hoe de onderne-

Tweede Kamer

ming de controle op de integriteit van de putten in haar
zorgsysteem heeft verankerd. Ik zeg even iets over het
onderscheid tussen putten en boorinstallaties. Als je met
iets begint, heb je eerst een boorinstallatie nodig. Als dat
boren achter de rug is, de buizen in de grond zitten en de
olie of het gas gewonnen kan worden, is het een put. Een
goede verankering in het zorgsysteem geeft de beste
garantie dat de onderneming dit breed toepast op al haar
putten. Het is dus niet zo zinvol om van put naar put te gaan
en te controleren of men het wel goed doet. Volgens
Staatstoezicht moet je kijken of de hele onderneming
zodanig georganiseerd is dat zij op een goede manier met
deze zaken omgaat en dat zij die goede manier ook op alle
putten toepast. Dat toetst Staatstoezicht in de praktijk aan
de hand van steekproeven. De 45 inspecteurs van Staatstoezicht plannen jaarlijks 500 inspecties. Gelet op de risico's,
krijgen boorplatforms daarbij de hoogste prioriteit. Staatstoezicht streeft ernaar om boorinstallaties op zee en op
land, waar dus gewerkt wordt om een veld te ontsluiten,
gemiddeld vijf keer per jaar te bezoeken. In het geval van
speciale werkzaamheden of problemen wordt die frequentie
verhoogd.
Mevrouw Van Veldhoven constateerde dat er op grond van
het wetsvoorstel dat ik nu heb aangekondigd, veel rapporten
moeten worden opgesteld. Zij vroeg of Staatstoezicht naast
de beoordeling van deze rapporten ook extra inspecties zal
gaan uitvoeren. Zij doelde op de rapporten die opgesteld
moeten worden op grond van de implementatie van de
richtlijn die nu voorligt. Haar vraag was of er, behalve dat
de rapporten worden beoordeeld, extra geïnspecteerd gaat
worden om te kijken of het allemaal klopt in de praktijk.
Staatstoezicht inspecteert de installaties op basis van de
risico's die veroorzaakt worden. Daarbij hanteert het per
installatie een inspectiefrequentie, waarbij de installaties
met de hoogste risico's uiteraard de hoogste frequentie
hebben. Als daartoe aanleiding is, bijvoorbeeld specifieke
risico's, ervaringen ergens anders in de wereld, speciale
activiteiten of klachten van de omwonenden, worden er
extra inspecties uitgevoerd.
Mevrouw Van Tongeren vroeg naar het stappenplan om
informatie die bij Staatstoezicht beschikbaar is, meer publiek
toegankelijk te maken. Ik vind het nuttig dat dat gebeurt.
Staatstoezicht werkt daarom aan een communicatieplan.
Een belangrijk onderdeel daarvan is dat de beschikbare
informatie voor het publiek toegankelijk wordt gemaakt.
Dat communicatieplan zal voor de zomer gereed zijn.
De heer Smaling en mevrouw Mulder vroegen waarom
maar 30% van de kosten van Staatstoezicht worden doorberekend aan de bedrijven. De heer Bosman benadrukte
daarentegen dat de doorberekening van de kosten zo
beperkt mogelijk moet worden gehouden. Wij hebben er
in het wetsvoorstel voor gekozen om de kosten van de
belangrijkste onderdelen van de richtlijn door te berekenen.
Dat zijn de beoordeling van de zogenaamde rapporten
inzake grote gevaren, waarover ik het al heb gehad, de
beoordeling van kennisgevingen en de advisering over
vergunningaanvragen. Dat betekent dat kosten voor taken
die het algemeen belang dienen, niet worden doorberekend.
Kosten die direct gerelateerd zijn aan een bedrijf en aan
een vergunning, worden wel doorberekend. Dat is in lijn
met het advies van de Raad van State, die er op dit punt op
heeft gewezen dat toezicht ook van publiek belang is. Ik
citeer de Raad van State: "Het profijtbeginsel kan in die zin

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-9

geen rechtvaardiging vormen voor het volledig afschaffen
van de overheidsbijdrage."
Wij hebben er daarom in het wetsvoorstel voor gekozen
om alleen die kosten door te berekenen die duidelijk zijn te
herleiden tot activiteiten van individuele ondernemingen.
Op die manier blijven wij ook precies binnen het kabinetsbeleid, dat al jaren is gebaseerd op het doorberekenen van
kosten zoals dat is vastgelegd in het rapport Maat houden.
Daarom ontraad ik het door de heer Smaling ingediende
amendement op stuk nr. 15, dat beoogt om de kosten van
alle taken die op grond van de richtlijn worden uitgevoerd,
aan de mijnbouwondernemingen door te berekenen. Overigens zal het percentage van 30 in de toekomst nog toenemen, als taken van het SodM die niet onder de richtlijn
vallen maar volgens dezelfde systematiek doorberekend
zouden moeten worden, ook doorberekend gaan worden.
Dat betreft onder andere advies van Staatstoezicht aan
Economische Zaken. Als wij vergunning willen verlenen,
vragen wij daarvoor advies. Het gaat om een individueel
bedrijf. Ook die kosten van Staatstoezicht zullen dan doorberekend worden.
Mevrouw Mulder vroeg hoeveel vertrouwelijke meldingen
er bij Staatstoezicht zijn binnengekomen. Zij vroeg dat
gespecificeerd per jaar. Ik ben het nagegaan over de jaren
2013 en 2014. Het aantal is nul. In 2013 en 2014 zijn wel
niet-vertrouwelijke meldingen ontvangen. In 2013 waren
dat er 11 en in 2014 waren het er 15. Bij deze meldingen
hebben de melders niet om vertrouwelijkheid gevraagd.
Mevrouw Mulder gaf aan dat Staatstoezicht om goedkeuring
zou moeten vragen aan het ministerie van Economische
Zaken om onderzoek te doen. Ze vroeg mij om hierop in te
gaan. Ik kan zeggen dat het Staatstoezicht vrijstaat om
zonder mijn tussenkomst en zonder dat daar kosten voor
in rekening worden gebracht, gebruik te maken van de
onderzoekscapaciteit van TNO en het KNMI. Dat wordt voor
een groot deel door ons gefinancierd. Daarom kan Staatstoezicht daar gebruik van maken, buiten mij om, zo veel als
het daar behoefte aan heeft. Daarnaast heeft Staatstoezicht
ook eigen budget om onderzoeken te laten verrichten door
derden.
Om de onderzoeksmogelijkheden met betrekking tot mijnbouwactiviteiten te vergroten, onder andere ook onderzoek
door en in opdracht van SodM, ben ik, in overeenstemming
met de aanbeveling van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid,
gestart met het opzetten van een structureel en onafhankelijk onderzoeksprogramma. We hebben hierover al
gesproken met elkaar. Ik ben druk bezig om dit uit te werken, in overeenstemming met de aanbeveling die ik heb
overgenomen.
In het Groningendossier adviseert Staatstoezicht op basis
van eigen onderzoek en ook op basis van onderzoek dat
het heeft laten uitvoeren. Ik heb daar geen enkele inhoudelijke bemoeienis mee. Die heb ik ook nooit gehad en die wil
ik ook niet hebben. Overigens vindt er binnen Staatstoezicht
op dit moment ook nog een evaluatie plaats van de eigen
organisatie, waarbij het kijkt hoe het zit met kennisontwikkeling, onderzoek, risicoanalyse en risicobeoordeling. Ook
wordt bekeken welke opvatting het daarover moet hebben,
ook voor de toekomst.

Tweede Kamer

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ik dacht, laat ik even wachten totdat de minister helemaal
klaar is. Het is goed om te horen dat er zo weinig klachten
zijn en dat, als er klachten zijn, er onmiddellijk wordt gekeken wat de aard van de klachten is. Ik mag aannemen dat
ze ook worden opgelost. Misschien kan de minister daar
nog even kort op ingaan. Is het daarmee dan ook afgehandeld; blijven die klachten niet liggen?
Gisteravond hadden wij een rondetafelgesprek. Daarin werd
naar voren gebracht, zowel door de huidige directeur van
Staatstoezicht op de Mijnen als door de vorige, dat er
inderdaad situaties zijn geweest waarin men gebruik had
willen maken van het KNMI en van TNO maar daar te weinig
budget voor was. Kan de minister uitsluiten dat het in de
toekomst weer misgaat op dit vlak?
Minister Kamp:
Het lijkt mij nuttig om dit aandachtspunt van mevrouw
Mulder mee te nemen. Ik kan alleen maar herhalen wat ik
zojuist zei, namelijk dat Staatstoezicht kan beschikken over
de capaciteit van TNO en het KNMI zonder dat daar kosten
voor in rekening worden gebracht. Als mevrouw Mulder
mij vraagt om te kijken of zich daarbij incidenten voordoen,
wil ik dat wel doen.
Het andere punt van mevrouw Mulder ging over de klachten
en de wijze waarop die afgehandeld worden. Ik zal bezien
of ik bij een volgende gelegenheid dat het over Staatstoezicht gaat, misschien in het jaarverslag, de Kamer inzicht
kan geven over de manier waarop er wordt omgegaan met
de klachten.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Dank voor deze toezeggingen.
Minister Kamp:
Ik heb al duidelijk gemaakt hoe Staatstoezicht gehandeld
heeft in het Groningendossier en dat ik daar niets mee te
maken heb. Ik heb ook aangegeven dat er een evaluatie
binnen Staatstoezicht speelt voor wat betreft de eigen
organisatie en de aspecten die ik daarbij noemde.
Mevrouw Van Tongeren vroeg of er ook is gekeken naar
andere mogelijkheden voor de onafhankelijkheid van
Staatstoezicht. Zij noemde daarbij een zelfstandig
bestuursorgaan, een agentschap en onderbrengen bij een
ander ministerie. Het is voor het onafhankelijk opereren
van het Staatstoezicht niet nodig dat het anders gepositioneerd wordt. Toezicht is de belangrijkste taak van het SodM
en dat vereist geen zbo-status. Toezichthouders binnen het
Rijk kunnen heel goed onderdeel van het ministerie zijn, en
zijn dat ook meestal. De NVWA, de Inspectie Leefomgeving
en Transport zijn geen zbo maar zijn wel uitstekende toezichthouders; onafhankelijk en goed gepositioneerd. Ik ben
van plan om de onafhankelijk van het Staatstoezicht te
versterken door een wijziging van de Mijnbouwwet. Op dit
moment is het bestaan van Staatstoezicht wettelijk vastgelegd, maar wat er allemaal wel en niet mag, kunnen we ook
wettelijk vastleggen. Dat ben ik aan het voorbereiden op
dit moment.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-10

Ik kom daarmee op het amendement op stuk nr. 11. Dat
beoogt om nu alvast Staatstoezicht een zbo te maken. Over
de onafhankelijkheid van het Staatstoezicht mag geen
enkele twijfel bestaan. Los van de vraag of het wenselijk is
om dat in de vorm van een zbo te gieten, is het in ieder
geval niet zorgvuldig om dat te doen. Een wet met het doel
om een zbo tot stand te laten komen behoeft absoluut
nadere uitwerking en detaillering. Zo moeten onder andere
de benoeming, ontslagperiode en rechtspositie van de
inspecteur-generaal worden geregeld als een zbo tot stand
wordt gebracht. Laat de Kamer mijn voorstellen voor versterking van de onafhankelijkheid van de SodM afwachten,
vervolgens nagaan of zij er al dan niet mee kan instemmen
en mij eventueel zeggen hoe het anders op een ordentelijke
manier moet worden geregeld. Om daarop vooruitlopend
nu al bij amendement te regelen dat het een zbo wordt,
ontraad ik. Daarmee ontraad ik dus ook het amendement
op stuk nr. 11.
Ik kom op de omkering van de bewijslast. De schadeafhandeling is in Groningen zo georganiseerd dat omkering van
de bewijslast in de praktijk niet of nauwelijks aan de orde
is. Zo moet het naar mijn mening ook. Er wordt namelijk
niet betwist dat huizen en andere gebouwen in Groningen
door aardbevingen beschadigd raken en dat die aardbevingen veroorzaakt zijn door gaswinning. Het gaat er echter
om dat die schade snel en correct vergoed wordt. Dat
gebeurt ook. De NAM is aansprakelijk voor de schade, ook
als dat bedrijf geen fouten heeft gemaakt en zich aan alle
regels heeft gehouden. Wij noemen dat risicoaansprakelijkheid. Dat hebben we al geregeld.
Wij hebben de schadeafhandeling op afstand van de NAM
geplaatst, bij Centrum Veilig Wonen, dus CVW. Dat staat
weer onder onafhankelijk toezicht. Iemand die schade heeft,
neemt contact op met Centrum Veilig Wonen. Dat stuurt
een expert. Die kan binnen acht weken een aanbod tot
vergoeding van de schade doen. Tot nu toe zijn aanbiedingen van Centrum Veilig Wonen in 92% van de gevallen door
de benadeelden geaccepteerd, zo blijkt. In 4% van de
gevallen is er een contra-expertise aangevraagd. Betrokkenen kunnen op ieder moment, ook als zij het ergens niet
mee eens zijn, de Technische commissie bodembeweging,
oftewel Tcbb, erbij halen. Als een aanvraag dus wordt
afgewezen omdat er geen verband zou zijn, kan de Tcbb
erbij gehaald worden om erover uitspraak te doen. Is men
het niet eens met een andere stap in het proces, dan kan
men de Tcbb er ook bij halen. In 92% van de gevallen wordt
het aanbod van Centrum Veilig Wonen echter geaccepteerd.
Gebeurt dat niet, dan kan een contra-expertise worden
aangevraagd. Degene die dat wil, kan dat laten doen door
de deskundige die hij daarvoor wenst in te schakelen. De
rekening daarvoor wordt betaald door Centrum Veilig
Wonen. Is iemand het met die twee taxaties nog niet eens,
dan kan diegene aan de Tcbb vragen om bindend advies
aan Centrum Veilig Wonen uit te brengen. Er gaat dus
meteen een expert naartoe die een aanbod doet als de
schade is geaccepteerd. Is iemand het daarmee niet eens,
dan kan diegene meteen een contra-expertise aanvragen.
Als er in de tussentijd nog discussie over de oorzaak is, wat
meestal niet zo is, kan de Tcbb worden ingeschakeld. Is er
na die contra-expertise nog geen eensgezindheid, dan kan
de Tcbb uitspraak doen. Centrum Veilig Wonen ziet die
uitspraak als bindend advies en volgt haar dus op.
Vorig jaar is de Tcbb in negen gevallen om advies gevraagd.
Dit jaar staat de teller ook op negen. Naast het proces dat

Tweede Kamer

ik hier beschrijf kunnen zich specifieke gevallen voordoen.
Die kan een burgemeester aan de Commissie Bijzondere
Situaties voorleggen. Zij heeft een apart budget en kan in
het uiterste geval zeggen dat een woning moet worden
opgekocht. Dat is dan bindend, in dit geval voor de NAM,
die de aankoop doet. In vier gevallen heeft dit inderdaad
geleid tot aankoop van een woning. Als er naar de mening
van de betrokkenen in dat geheel iets niet goed is gegaan,
dan kunnen ze ook nog bij de Onafhankelijke Raadsman
terecht. Die zal dat dan ook onderzoeken. Wij hebben dit
allemaal zo geregeld dat de uitkomst is dat nog niet één
keer iemand de rechter heeft ingeschakeld. Het beeld dat
mevrouw Ouwehand schetst, namelijk dat benadeelden
moeten leuren om hun schade vergoed te krijgen, klopt dus
echt niet. Volgens mij is het ook niet goed om zulke dingen
te zeggen.
Misschien mag ik daarbij opmerken dat mensen in 70% van
alle gevallen waarin de schade vergoed wordt, ervoor kiezen
om in geld uitbetaald te krijgen. Mensen kunnen ervoor
kiezen dat de schade in opdracht van het Centrum Veilig
Wonen wordt hersteld door een gecertificeerde aannemer.
Zij kunnen ook zelf een aannemer inschakelen; dan wordt
die rekening betaald door het Centrum Veilig Wonen. In
70% van de gevallen kiezen de mensen daar niet voor, maar
laten zij zich in geld uitbetalen.
De heer Jan Vos (PvdA):
Er zijn al jarenlang heel veel mensen in Groningen die
Kamerleden bellen en mailen omdat zij er niet uit komen,
omdat hun schade niet hersteld wordt. Daarom heeft de
Kamer de minister bij motie gevraagd om een Groninger
gasombudsman, die door de minister consequent de
onafhankelijk raadsheer wordt genoemd. Die raadsheer
heeft een rapportage over het jaar 2014 gestuurd. In die
rapportage staat dat 655 mensen in Groningen langer dan
een jaar wachten op de afhandeling van een complexe
schade. Daarover is geen overeenstemming met de NAM
bereikt. Die mensen wachten daarop. De voorstelling van
zaken die de minister nu geeft, wil ik dus wel op een andere
manier belichten. Ik denk dat wij onder andere vanwege
die mensen de omkering van de bewijslast graag in de wet
willen realiseren. Mensen zijn wanhopig en verdrinken in
de bureaucratie, die hun dagelijks bestaan er misschien
niet bewust, maar wel effectief niet leuker op maakt, terwijl
zij al in een zwaar beschadigde woning moeten verblijven.
Minister Kamp:
Ik deel zeer met de heer Vos dat het groot belang is en dat
de mensen in Groningen er voluit recht op hebben dat alle
schade die zij als gevolg van de aardbevingen leiden, correct
en snel wordt vergoed. Daarvan ben ik mij zeer bewust. Ik
ben mij er ook van bewust dat dit in het begin moeizaam
verlopen is. In het begin waren er ook niet veel schademeldingen, maar na de aardbeving in Huizinge is het aantal
enorm toegenomen. Wij hebben tot eind vorig jaar 30.000
schademeldingen gehad. In de eerste drie maanden van
dit jaar zijn daar nog eens 9.000 aanmeldingen bij gekomen.
Wij zitten nu dus al bijna op 40.000. Er wordt een groot
aantal schades gemeld. Daarom hebben wij die hele zaak
aangepakt. Wij hebben een aparte organisatie opgericht,
het Centrum Veilig Wonen. Die is op afstand van de NAM
gezet en er is onafhankelijk toezicht op gezet. Deze organisatie is nu bezig om de schade af te handelen. De tevreden-

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-11

heid van de mensen is daardoor flink gegroeid. Op dit
moment gaat het goed. Ik heb al gezegd dat ze bij het Centrum Veilig Wonen de zaak zo hebben opgezet dat ze in
staat zijn om in reactie op een schademelding binnen acht
weken met een aanbod te komen. Als er daarna vertraging
ontstaat, komt dat vaak doordat mensen de tijd nemen om
het aanbod te bekijken, om te overleggen wat zij daarmee
gaan doen en om hun besluit te nemen. Wij laten de zaken
dus niet via de rechter lopen en wij doen geen juridische
dingen met betrekking tot de bewijslast, maar wij proberen
voor elkaar te krijgen dat mensen de vergoeding krijgen
waar zij recht op hebben door de schade die zij hebben
geleden.
Er zijn complexe gevallen; dat is zeker waar. Daarvoor heeft
de heer Vos eerder aandacht gevraagd. Hij heeft tegen mij
gezegd dat hij wil dat al die complexe gevallen voor het
eind van het jaar 2015 zijn afgehandeld. Ik heb hem gezegd
dat dit gaat gebeuren. Ik kan hem ook zeggen dat wij tot
dusver op weg zijn om dat waar te maken. Aan de complexe
gevallen die er langere tijd hebben gelegen — dat zijn er
niet zo veel meer dan de heer Vos uit de rapportage van de
Onafhankelijk Raadsman haalt — wordt nu in hoog tempo
gewerkt. De NAM heeft mij verzekerd dat die gevallen ook
afgehandeld zullen zijn voor het eind van het jaar.
De heer Jan Vos (PvdA):
Die rapportage is van februari. Het gaat om 655 mensen
die op dit moment geen overeenstemming hebben, terwijl
zij daar al langer dan een jaar op wachten; dat is een extra
nuancering die je daarin kunt aanbrengen. Je kunt ook nog
een aantal andere getallen uit de mouw schudden, maar ik
laat het hier even bij. Sinds ik vorige keer heb gevraagd om
dat voor het einde van het jaar te realiseren, heb ik alleen
maar meer mailtjes gekregen. Het valt mij op dat ik de
afgelopen periode, sinds de omkering van de bewijslast
speelt, van de minister te horen krijg dat hij er geen voorstander van is, om voor de minister begrijpelijke argumenten. Van de NAM krijg ik ook te horen dat ze er geen voorstander van is om voor de NAM begrijpelijke argumenten.
Heel veel burgers in Groningen hebben mij echter gemaild
en gebeld om te melden dat zij wel heel erg blij zouden zijn
met de omgekeerde bewijslast. Zij vragen mij om voet bij
stuk te houden om dit te realiseren, omdat het voor hen
belangrijk is. Om die reden dien ik vandaag als volksvertegenwoordiger het amendement in.
Minister Kamp:
Als mensen zeggen dat het belangrijk voor hen is, wil dat
niet zeggen dat het per definitie belangrijk is. Het wil ook
niet zeggen dat het per definitie in de wet moet worden
vastgelegd. Je doet de mensen recht als je hun schade snel
en op correcte wijze vergoedt. Je doet ze geen recht door
zaken door te laten lopen naar de rechter en bij de rechter
omkering van de bewijslast te regelen. Het is veel beter om
ervoor te zorgen dat de rechter niet in beeld komt. Je moet
ervoor zorgen dat de hele zaak zo georganiseerd is dat de
mensen recht gedaan wordt en dat ze niet naar de rechter
toe hoeven. De omkering van de bewijslast hoeft dan
helemaal niet aan de orde te komen. De heer Vos zegt dat
de mensen een jaar en langer zitten te wachten. We hebben
daarom de regeling zo gemaakt dat er na een schademelding meteen een expert naartoe gaat. Ben je het met de
uitkomst niet eens, dan mag je zelf een andere expert

Tweede Kamer

inschakelen voor rekening van het Centrum Veilig Wonen.
Ben je het met die tweede schade-expert ook niet eens, dan
kun je naar de Technische commissie bodembeweging
gaan. Die commissie komt met een advies dat bindend is
voor het Centrum Veilig Wonen. Daarmee is de zaak klaar
en moet er gewoon uitgekeerd worden.
Je kunt ook aan dingen daaromheen denken. We hebben
de Commissie Bijzondere Situaties ingesteld die over een
budget van 15 miljoen beschikt voor een periode van drie
jaar. Deze commissie heeft al voor een aantal gevallen
gezegd dat de woning aangekocht moet worden. De NAM
is eraan gehouden om het advies van de commissie uit te
voeren en de woning aan te kopen. Dat gebeurt ook. Het is
juist onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat
we correct en snel de schade vergoeden. Dat hebben we
nu geregeld. Laten we kijken welke mogelijkheden er nog
zijn om dat verder te verbeteren. Ik ben zeer bereid om
iedere mogelijkheid die er redelijkerwijs is om de procedure
verder te verbeteren, aan te pakken. Ik denk bijvoorbeeld
aan de arbitrage die nu bij de Technische commissie
bodembeweging ligt, maar die je ook op een andere manier
kunt organiseren. Dat ben ik aan het bekijken. Als er andere
dingen aan de orde zijn kijk ik ernaar en als ze leiden tot
een verbetering van de procedure, ben ik graag bereid om
ze te wijzigen. Als ik zou denken dat omkering van de
bewijslast zou helpen, zou ik het de Kamer laten weten.
Zoals ik het net heb gezegd, is naar mijn overtuiging in het
belang van de mensen in Groningen.
De heer Smaling (SP):
Wat de minister zegt, is maar een deel van de realiteit. Ik
wil de heer Vos daarin bijvallen. Ik krijg ook van alle kanten
mailtjes uit Groningen, van binnen en buiten de schadecontourlijnen. Veel mensen komen helemaal niet aan de rechter
toe. Zij zijn lang daarvoor al zo gedemotiveerd en hebben
zo'n kafkaësk gevoel over wat hun overkomen is. Mensen
hebben bijvoorbeeld een makelaarsrapport gekregen waarin
staat dat het huis in goede staat is, er komt een beving en
de eerste expert zegt dat de schade is veroorzaakt door
achterstallig onderhoud. Als ze dan al gaan voor contraexpertise, zit er een behoorlijk gat tussen de afweging van
de eerste en de tweede expert. Moeten die mensen die
moedeloos en radeloos zijn dan nog naar de Tcbb? Dat is
toch ook een deel van de realiteit? Die kun je toch beïnvloeden door de gang naar de rechter veel aantrekkelijker te
maken?
Minister Kamp:
Ik denk helemaal niet dat het in het belang is van de mensen
in Groningen dat de gang naar de rechter aantrekkelijker
wordt gemaakt. Ik denk dat we dit absoluut niet moeten
willen. De rechter moet er natuurlijk altijd zijn. Als iemand
naar de rechter toe wil, kan hij dat doen. Het is onze verantwoordelijkheid om het goed te doen en ervoor te zorgen
dat de rechter er niet aan te pas komt. Ik denk dat het een
heel nette procedure is. Als er schade is in Groningen, gaan
we ervan uit dat de schade veroorzaakt is door aardbevingen. We sturen er meteen een schade-expert naartoe die
de schade opneemt. Als de schade vastgesteld is, wordt hij
op correcte wijze vergoed.
Mensen kunnen dan zeggen: daar zijn we het niet mee eens.
Dan is er de contra-expertise. Er zou ook gezegd kunnen

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-12

worden: u komt wel met die schademelding, maar dat komt
niet door de aardbevingen. Dan halen we de deskundige
van de Tcbb erbij. Als er eenmaal twee rapporten liggen,
is het van belang dat er geen onduidelijkheid over blijft
bestaan en dat we niet maar blijven praten. Dan moet er
een knoop doorgehakt worden. Die knoop kan op dit
moment met een bindend advies doorgehakt worden door
de Tcbb. Dat bindende geldt trouwens alleen maar voor
het Centrum Veilig Wonen, want de burger wordt nergens
aan gebonden. Als hij het niet eens is met de uitspraak van
de Tcbb, kan hij alsnog naar de rechter toe. Dat gebeurt
echter niet. Ik denk dat we ernaar moeten streven om dat
op die manier te doen. U noemt de Tcbb. Ik denk dat de
Tcbb op dit moment de goede instantie is om dat te doen,
maar ik bekijk nu of het beter kan en of we de arbitrage op
een andere manier kunnen invullen. Ik wil iedere mogelijkheid aangrijpen om ervoor te zorgen dat de schadevergoeding correct en snel plaatsvindt, dat de procedure beter
wordt en dat we de mensen kunnen besparen dat zij hiermee naar de rechter toe moeten.
De heer Smaling (SP):
Ik zit er toch echt anders in. Ik denk dat de psychologische
toestand in Groningen zodanig is dat de neutraliteit en de
deskundigheid van een rechter buitengewoon belangrijk
zijn voor mensen. Ik denk ook dat de voorlopige uitspraak
van de Raad van State door veel mensen in Groningen als
een verademing werd gevoeld, niet omdat nu die 3 miljard
kuub in Loppersum wel of niet wordt gewonnen, maar
omdat er buiten de minister en buiten de Kamer, wat Den
Haag voor hen toch vaak is, blijkbaar nog een andere route
is naar gerechtigheid. Die gerechtigheid is dan dat de
rechter met zijn juridische expertise kijkt naar een situatie.
Gelet op de psychische toestand waarin veel mensen verkeren — de Ombudsman zegt ook dat die mensen psychisch
in zeer zwaar weer zitten — moet je die situatie toch dichterbij brengen voor de mensen om het vertrouwen en het
gevoel in die provincie te laten kantelen. Dat is nog steeds
niet gebeurd.

rechter zeggen. Er is niets wat die rechter tegenhoudt. Wij
hebben het zo geregeld dat de rechter er niet aan te pas
hoeft te komen. Dat is ook onze verantwoordelijkheid.
Iedereen die dat wil, mag naar de rechter gaan. Als je bij
de rechter komt, heeft de rechter de vrije hand om de
bewijslast te verdelen. Ik denk dat we het keurig geregeld
hebben.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Wij kregen gisteren de brief van de minister over het
amendement op stuk nr. 12. Daarin zegt hij: die schade
moet correct en snel worden vergoed en dat gebeurt ook.
De minister herhaalt dat hier vanavond en geeft aan dat hij
het beeld van mevrouw Ouwehand niet herkent dat er
geleurd moet worden door de inwoners. Ik herken dat beeld
wel. Ik vind dat beeld echt heel erg. Met name de complexe
schades worden als één grote hete aardappel al jaren voor
ons uitgeschoven. Ik vind het echt een groot schandaal dat
het op die manier gebeurt. Mensen worden echt tekortgedaan. De moedeloosheid die collega Smaling beschrijft,
herken ik ook. Ik ben bij veel mensen thuis geweest. Ik heb
heel veel dingen gezien en gehoord. Ik heb mailtjes gehad.
Ik heb met dominees in het gebied gesproken. Zij hebben
niet zo lang geleden ook een verklaring gegeven. Heel eerlijk
gezegd, denk ik dat je niet vol kunt houden dat het systeem
op dit moment goed werkt. De mensen zijn zo moedeloos
dat ze helemaal niet meer aan die laatste stadia toekomen.
Ik vind het echt heel erg om hier te moeten vaststellen dat
de minister zo'n ander beeld schetst dan het beeld dat ik
herken vanuit de regio. Ik snap dat eerlijk gezegd niet goed.
Ik zag, meen ik, afgelopen maandag nog een foto in de krant
van de minister die ook bij mensen thuis was. Volgens mij
ziet hij het ook. Ik vraag hem om nog wat meer met ons
mee te denken.

Minister Kamp:
Waarom zou datgene wat wij hebben opgezet geen recht
doen? Ik ben daar zelf in de eerste plaats verantwoordelijk
voor. Als je zegt dat er schade is, zeggen wij niet: bewijs
maar eens dat die schade van de aardbevingen komt. Nee,
als je zegt dat er schade is, komt er een schade-expert. Die
bekijkt dat. We gaan ervan uit dat die schade door de
aardbevingen is veroorzaakt; dat is wel duidelijk. Hij stelt
vervolgens de schade vast en doet een aanbod om die te
vergoeden. In een klein aantal gevallen, 4%, zijn mensen
het daar niet mee eens. Zij kunnen dan zelf een contraexpertise aanvragen, die voor hen wordt betaald. Voor
gevallen waarin geen duidelijkheid is, heb je arbitrage
geregeld. Voor bijzondere gevallen heb je een speciale
commissie en voor klachten over het geheel heb je de
Onafhankelijke Raadsman.

Minister Kamp:
Ik ben bij tientallen mensen thuis geweest en heb met
honderden mensen op straat gepraat. Ik weet precies wat
er aan de hand is. Daarom heb ik ook de overtuiging dat
we die schadevergoedingsregeling optimaal moeten regelen
en heb ik me daarvoor ingezet. Ik heb de overtuiging dat
de regeling op dit moment goed is en ik blijf speuren naar
mogelijkheden om die te verbeteren. Mevrouw Mulder
spreekt over de complexe schades. Ook dat punt hoeven
we niet ingewikkelder te maken dan het is. We hebben
gezegd dat er een schaderapport wordt gemaakt en dat er
een contra-expertise mogelijk is. Als je het daar niet mee
eens bent, wordt de Tcbb erop gezet. Vervolgens is er een
uitspraak en dan moet die uitgevoerd worden. Mocht er
dan sprake zijn van een bijzondere situatie, is er weer een
aparte commissie. Een aantal van de schadegevallen ligt
er al te lang. Daar hebben we hier in de Kamer over
gesproken. De heer Vos heeft gezegd dat die wat zijn fractie
betreft voor het einde van het jaar opgelost moeten zijn. Ik
heb gezegd dat ik dat van hem overneem en ik zit wat dat
betreft op koers.

Op ieder moment kunnen mensen naar de rechter toe als
zij dat willen. Die rechter is ook op dit moment niet in een
keurslijf gedwongen wat de bewijslast betreft. De rechter
mag helemaal zelf uitmaken wat hij met die bewijslast doet.
Als hij een geval voorgelegd krijgt, kan hij zeggen: ik haal
die bewijslast weg bij de betrokken persoon en leg die bij
de NAM; laat de NAM dat maar bewijzen. Dat mag die

Ik denk dat wij er allemaal van overtuigd zijn dat er voor
Groningers samen, voor het gebied als geheel, en voor
individuele Groningers sprake is van een bijzonder moeilijke
situatie die zeer belastend is en ik denk dat de verantwoordelijkheid bij ons, in het bijzonder bij mij ligt, om ervoor te
zorgen dat daar de goede dingen worden gedaan. Daar heb
ik mij de afgelopen twee jaar en vijf maanden met alle

Tweede Kamer

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-13

kracht die ik heb voor ingezet en dat zal ik blijven doen om
ervoor te zorgen dat alles wat kan om die schadevergoedingsprocedure optimaal te laten verlopen wordt verwerkelijkt.
Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Ik hoor kennelijk ander dingen dan de minister, kan ik alleen
maar vaststellen. Daarbij komt ook dat de minister nog
steeds die gaswinning niet definitief verder naar beneden
wil brengen dit jaar, dat we daar ook nog maar op moeten
wachten. Eerlijk gezegd zijn wij het wachten een beetje beu.
Minister Kamp:
Er is een lange periode van gaswinning geweest, namelijk
60 jaar. Ik ben twee jaar en vijf maanden geleden gekomen.
Sinds die tijd ben ik onophoudelijk met de Kamer bezig
over allerlei maatregelen die ik aan het nemen ben met
betrekking tot Groningen. Aan de laatste twee jaar en vijf
maanden heeft het in elk geval niet gelegen, zo zeg ik tegen
mevrouw Mulder. We hebben iedere keer geprobeerd om
zo snel mogelijk dat te doen wat volgens ons noodzakelijk
was. Ik denk dat er een groot aantal maatregelen is genomen en dat die inmiddels ook al effect hebben. We hebben
een aparte organisatie die op een correcte wijze voor de
schadeafhandeling zorgt. Ook de zekerheden die daar
omheen moeten zijn, hebben we inmiddels gecreëerd. De
achterstanden die er zijn, zijn we aan het inhalen. Er is nog
een heleboel werk te doen, maar we zijn daar op de goede
wijze mee bezig.
Als er een voorstel wordt gedaan door de Kamer waarvan
ik denk dat het een verbetering is, ben ik heel graag bereid
om het over te nemen. Ik zeg echter dat er nog geen
gevallen bij de rechter zijn gekomen en dat omkering van
de bewijslast alleen speelt bij de rechter. Bovendien heeft
de rechter de mogelijkheid al om de bewijslast zo te verdelen als hij dat zelf wil. Ik kan dat dus met de beste wil van
de wereld niet als een oplossing zien. Wat ik wel als oplossingen zie, heb ik net geschetst. Die heb ik al doorgevoerd.
Wat er nog beter kan, ben ik bereid om te doen.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Mij stoort het ook dat de minister enerzijds wel erkent dat
er problemen zijn voor de mensen die het slachtoffer zijn
van de gaswinning in Groningen en dat hij anderzijds niet
wil toegeven wat dat vraagt om voor deze mensen te doen.
Wat me ook stoort in de beantwoording van de minister,
zowel in deze brief als in de vorige brief over het amendement, is dat hij schrijft: nou, dit is ook niet ideaal hoor, voor
die mensen. Nee, er is niemand die dat beweert. Niemand
zit te wachten op scheuren in zijn huis of nog veel erger.
Het is voor de mensen in Groningen die hier het slachtoffer
van zijn een drama en dan moet je ook nog procedures in.
Dat blijft heel erg en dat gaan we op geen enkele manier
oplossen, omdat die bevingen er geweest zijn, er nog zijn
en er ook nog zullen komen. Wat de Kamer wil, is de
bewoners, de slachtoffers, zo veel mogelijk ontlasten. Kan
de minister hier echt met droge ogen beweren dat hij geen
enkel positief effect verwacht voor de mensen in Groningen
in die zin dat, als ze in die ingewikkelde procedures, waar
ze toch al niet om hadden gevraagd, naar de rechter stappen, ze ten minste weten: de NAM staat hier op achterstand
en niet ik; de NAM zal moeten bewijzen dat mijn schade

Tweede Kamer

niet door haar activiteiten is gekomen en ik hoef daar
gelukkig niet zo veel aan te doen. Verwacht de minister daar
nou echt helemaal niks van?
Minister Kamp:
Ik verwacht daar geen positief effect van. Ik denk dat het
omkeren van de bewijslast geen positief effect heeft in een
situatie waarin er geen zaken bij de rechter zijn aangebracht
en waarin de rechter zelf al over de verdeling van die
bewijslast kan beslissen. Ik denk dat wij het moeten hebben
van het goed lopen van de schadevergoedingsprocedure.
Als je te maken krijgt met 30.000, 40.000 schademeldingen,
dan heb je een procedure nodig. Dan kun je niet ad hoc
beslissingen nemen. Die procedure is opgezet. Het is een
bijzonder zorgvuldige procedure. In mogelijkheden tot
verbetering ben ik zeer geïnteresseerd. Die zal ik, waar dat
redelijkerwijs mogelijk is, ook graag benutten. Als wat
mevrouw Ouwehand voorstelt een verbetering zou zijn
geweest, dan was ik daar graag toe bereid geweest. Ik heb
de overtuiging dat het geen verbetering is.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Het verschil is het volgende. De minister zegt dat de rechter
zelf kan bekijken hoe hij dat doet met de bewijslast, dus dat
is dan nog afhankelijk van hoe de rechter dat doet. Wat de
Kamer nu voorstelt, is dat de bewijslast bij de NAM ligt. Je
versterkt daarmee dus de positie van het slachtoffer en daar
is meer dan genoeg aanleiding voor. Ik hoor dat de minister
zegt: daar verwacht ik niks van; dat gaan de slachtoffers
niet fijn vinden; dat heeft geen positief effect.
Ik heb nog een tweede vraag op dit punt. Verwacht de
minister ook niet dat dit voor de NAM een prikkel kan zijn
om ietsje beter haar best te doen om aan het begin van het
proces ruimhartiger te zijn in het erkennen van (de aard
van) de ontstane schade en in de vergoeding die daarvoor
zal moeten worden opgehoest, omdat zij weet dat zij de
schijn tegen zal hebben als het bij de rechter eindigt?
Minister Kamp:
Ik ga even voorbij aan de stellingen die mevrouw Ouwehand
naar voren brengt voorafgaand aan haar vraag. Zij vraagt:
verwacht ik dat de NAM als gevolg van het eventueel aannemen van dit amendement soepeler met de schademeldingen om zal gaan? Nee, want de NAM gaat daar niet over.
Wij hebben het Centrum Veilig Wonen. Dat is op afstand
van de NAM geplaatst. Daar werken straks 160 mensen,
voornamelijk uit Groningen, om daar voor een schadeafhandeling te zorgen. Die hebben al de opdracht van mij meegekregen om ervoor te zorgen dat schades ruimhartig, correct
en snel worden vergoed. Correct hoort daar ook bij. Dat
doen ze. Inmiddels heb ik mij ervan vergewist dat ze de
zaak zo opgezet hebben dat er na een periode van acht
weken een schadeaanbod kan worden gedaan. De bedoeling
is ook dat betrokkenen die die aanbieding hebben gekregen,
zodanig snel reageren dat een kwestie binnen zestien weken
helemaal afgehandeld kan zijn. Daar streven wij naar. Daar
moeten de mensen in Groningen het van hebben en niet
van het feit dat ze bij een rechter terechtkomen en dat de
Kamer een wijziging regelt die in de praktijk geen effect
heeft. Bij een goede schadeafhandelingsprocedure hebben
de mensen belang.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-14

Mevrouw Van Veldhoven (D66):
D66 wil dat de positie van de mensen die in Groningen
geconfronteerd worden met enorme scheuren in de muur
en de balken — wij hebben ze allemaal gezien — versterkt
wordt. De minister zegt eigenlijk als reactie op de oplossing
die de Kamer voordraagt: het wordt er slechter van. Gisteren
stelde ik in de hoorzitting de vraag aan de NAM: hebt u daar
bewijs van of is het een gevoel dat u hebt? Die vraag wil ik
ook aan de minister stellen.
Minister Kamp:
Ik heb niet gezegd dat het er slechter van wordt. Ik heb
gezegd dat het belang van de mensen vooral ligt bij een
correcte, snelle afhandeling van hun schade. Met zulke
grote aantallen schades — 30.000, 40.000 meldingen —
moet je het echt niet van de rechter hebben. Dan moet het
van een goede procedure komen. Er is nog geen zaak bij
de rechter gekomen. Als er een zaak bij de rechter komt,
dan is de bewijslast daar geen groot knelpunt, omdat de
rechter zelf al kan beslissen hoe hij de bewijslast verdeelt.
Ik heb niet gezegd dat het er slechter van wordt, maar dat
ik niet zie hoe dit amendement op enigerlei wijze tot een
verbetering in Groningen leidt.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Ik stel de vraag omdat in een aantal landen om ons heen
de omgedraaide bewijslast voor dit soort zaken is geïmplementeerd. Daar zie je ook geen problemen. Daarom vraag
ik de minister of er bewijs is voor de stelling dat de situatie
zou verslechteren. We willen natuurlijk allemaal liever dat
mensen zonder tussenkomst van de rechter snel en adequaat geholpen worden. In de landen om ons heen werkt
het op deze manier goed. Dus waarom is de minister dan
van mening dat het er niet beter op wordt?
Minister Kamp:
Ik heb niet gezegd dat het verslechtert. Mevrouw Van
Veldhoven herhaalt dat en dus zeg ik nog een keer dat ik
niet gezegd heb dat het hierdoor verslechtert. Mevrouw
Van Veldhoven verwijst naar andere landen. De Kamer heeft
verwezen naar Duitsland. In Duitsland geldt geen omkering
van de bewijslast maar een zogenaamd bewijsvermoeden.
Dat bewijsvermoeden wordt in het geheel niet toegepast.
Ik heb dus al gezegd: ik blijf attent op mogelijkheden om
de schadeafhandeling te verbeteren. Ik heb ook gezegd dat
deze juridische wijziging met betrekking tot de bewijslastverdeling weinig of geen betekenis heeft, omdat de rechter
al die bewijslast vrij kan verdelen. Op 13 april heb ik de
Kamer schriftelijk geïnformeerd over omkering van de
bewijslast en over het amendement van mevrouw Ouwehand. De Kamer sprak over de situatie in Duitsland en dat
heb ik uitgezocht. Dat zei ik net al in reactie op mevrouw
Van Veldhoven. Ik heb geconstateerd dat dat bewijsvermoeden dat in Duitsland geldt, in de praktijk helemaal niet wordt
gebruikt.
Mevrouw Mulder vroeg naar Groot-Brittannië en Noorwegen. Ik geloof dat ik iets heb gezegd over Oostenrijk en
Frankrijk. Ik heb geen reden om te veronderstellen dat in
Groot-Brittannië en Noorwegen een bewijsvermoeden van
toepassing is, laat staan dat dat een oplossing is. Mocht
mevrouw Mulder daarover andere informatie hebben, dan

Tweede Kamer

hoor ik dat graag. Ik heb onderzocht waar de Kamer om
heeft gevraagd, met name het alternatief in Duitsland, en
heb de Kamer erover geïnformeerd.
Na mijn brief van 13 april is het amendement op stuk nr. 8
vervangen door het amendement op stuk nr. 12 van de
leden Jan Vos en Ouwehand samen. Dat nieuwe amendement regelt het volgende. Indien binnen het effectgebied
van een mijnbouwwerk als gevolg van bodembeweging of
uitstroming van delfstoffen schade ontstaat die naar zijn
aard mijnbouwschade zou kunnen zijn, wordt vermoed dat
de schade het gevolg is van mijnbouwactiviteiten. Dat
gewijzigde amendement gaat verder dan de Duitse wet,
omdat hier in Nederland, als het amendement in de wet
zou worden opgenomen, niet voor de rechter hoeft te
worden aangetoond dat de schade het gevolg is van
bodembeweging. Als er schade is, is de vraag of die het
gevolg is van bodembeweging. De volgende vraag is of die
bodembeweging een gevolg is van de mijnbouwactiviteit.
In Duitsland moet je wel aantonen dat de schade het gevolg
is van bodembeweging. Dan geldt het bewijsvermoeden
voor dat laatste deel waar ik net over sprak. Dat wordt dus
in de praktijk al niet toegepast.
De heer Smaling haalde in dat verband mijn in de brief
genoemde voorbeeld van de heer Jansen aan. Hij vroeg of
de heer Jansen nou slechter af is bij omkering van de
bewijslast. Met dat gewijzigde amendement op stuk nr. 12
is dat niet meer het geval. Het voorbeeld zag op het amendement op stuk nr. 8. Bij het amendement op stuk nr. 12
geldt dat nadeel van de heer Jansen niet meer, maar de
situatie voor de mijnbouwexploitanten wordt wel onredelijker. Ik zal zo dadelijk nog iets zeggen over wie er allemaal
mijnbouwexploitanten zijn. De Kamer denkt dan aan de
NAM, maar het is meer dan de NAM. In combinatie met de
bestaande risicoaansprakelijkheid is het enkele feit dat
iemand mijnbouwactiviteiten verricht in dit amendement
voldoende om aansprakelijkheid te vermoeden voor elke
schade die door een mijnbouwactiviteit veroorzaakt zou
kunnen zijn. Dat geldt voor alle mijnbouwactiviteiten in
Nederland, zowel voor de grote als voor de kleine exploitanten. Een dergelijk vergaande aansprakelijkheid is ongekend. Die moet dan ook niet lichtvaardig worden ingevoerd.
Ik noem als voorbeeld een tuinder in het Westland. Zijn
buurman heeft door een bouwkundig gebrek een scheur in
zijn huis. Die scheur zou ook door een mijnbouwactiviteit
veroorzaakt kunnen zijn. Die tuinder gebruikt geothermie;
dat geldt als mijnbouwactiviteit. Dat betekent dat die tuinder
die schade moet vergoeden, tenzij hij kan aantonen dat die
schade een andere oorzaak heeft. Hij moet onderzoek laten
verrichten en bewijzen dat die schade is veroorzaakt door
een bouwkundig gebrek en niet door die mijnbouwactiviteit.
Als hij dat kan bewijzen, hoeft hij de schade niet te vergoeden. Anders moet hij het gewoon vergoeden. Zo'n regeling
is in strijd met het beginsel dat niemand schade hoeft te
vergoeden die hij niet heeft veroorzaakt. Dat is onredelijk
voor exploitanten en het is ook schadelijk voor het ondernemersklimaat. Om die reden en omdat het amendement
op stuk nr. 12 een probleem wil oplossen dat er niet is,
ontraad ik het amendement.
De heer Smaling vroeg ook om een reactie op zijn veronderstelling dat er een kennishiaat is bij de rechter en dat het
daarom nodig is het bewijsvermoeden wettelijk vast te
leggen. Ik deel die mening niet. De rechter zal zijn oordeel
baseren op het bewijs dat partijen overleggen. Het oordeel
van de door het Centrum Veilig Wonen ingeschakelde

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-15

experts is voor de rechter van belang. Ook de opvatting
van de Tcbb is voor de rechter van belang. De rechter kan
zelf eveneens een deskundige inschakelen. Ook als er een
bewijsvermoeden wordt gehanteerd en de exploitant
tegenbewijs levert, zal de rechter nog altijd moeten beoordelen of die mijnbouwactiviteit de oorzaak van de schade
is. Dat gebeurt allemaal bij de rechter. Ik denk dat we dit
moeten en kunnen voorkomen met de procedure die ik net
uitgebreid heb toegelicht.
Mevrouw Mulder vroeg hoe ik de afbakening van het
amendement op stuk nr. 12 ga aanpakken. Ik zou het niet
weten. Het is niet eenvoudig om op een goede manier te
definiëren wat het effectgebied van een mijnbouwwerk is.
Ik heb het amendement ontraden, dus ik kan die vraag ook
niet beantwoorden.
Mevrouw Van Tongeren vroeg of het amendement over de
bewijslast dat nu aan de orde is, hetzelfde is als het amendement dat in 2001 aan de orde is geweest. In 2001 was er
een amendement van mevrouw Witteveen-Hevinga. Ik
geloof dat ik de enige in de Kamer ben die nog een jaar met
haar heeft mogen werken. Mevrouw Witteveen diende een
amendement in bij de totstandkoming van de Mijnbouwwet.
Dat amendement lijkt sterk op het oorspronkelijke amendement van mevrouw Ouwehand, het amendement op stuk
nr. 8. Dat amendement werd in 2001 verworpen omdat bij
nota van wijziging de taken van de Tcbb fundamenteel
waren uitgebreid en dat als oplossing werd ervaren. Het
amendement dat nu voorligt, het amendement op stuk nr.
12 van de leden Vos en Ouwehand, gaat verder dan het
amendement uit 2001 en het gaat verder dan de wet in
Duitsland. Met het nieuwe amendement wordt het vermoeden van mijnbouwschade al gevestigd. Zodra er dus ergens
in de omgeving van een mijnbouwwerk een schade is die
het gevolg van mijnbouw zou kunnen zijn, wordt al gezegd:
dan is dat zo. Op grond daarvan is er dan de verplichting
om die schade te vergoeden. Dan kom je in de situatie
terecht zoals ik net met het voorbeeld van de tuinder in het
Westland heb aangegeven.
Mevrouw Mulder gaf aan dat het daadwerkelijke issue is
dat mensen die al met problemen zitten, het idee hebben
dat een en ander niet serieus wordt opgepakt. Zij vroeg mij
of ik dat probleem zo snel mogelijk wil oplossen. Net zoals
mevrouw Mulder en alle anderen die vaak in het gebied
zijn geweest en die met de mensen hebben gesproken,
weet ik heel goed wat daar leeft en hoe de mensen dat
ervaren. Ik weet dat er een dure plicht op ons en op mij in
het bijzonder rust om ervoor te zorgen dat de schadevergoedingsprocedure goed gaat lopen, goed blijft lopen en,
waar het kan, wordt verbeterd. Daarom doe ik dat ook. Ik
kijk naar arbitrage, maar ik ben ook bezig met een garantstellingsfonds, waarmee je kunt bereiken dat er oplossingen
komen op het moment dat er sprake is van een discussie
over schade die hersteld moet worden of over achterstallig
onderhoud. Ik ben bezig om daarvoor met een garantstellingsfonds een oplossing te vinden.
Mevrouw Ouwehand vroeg of ik bereid ben om de schadeafhandeling zelf over te nemen en vervolgens de rekening
te deponeren bij de NAM. We hebben net een grote organisatie opgezet, op afstand van de NAM en onder onafhankelijk toezicht. Dit Centrum Veilig Wonen moet de schade
correct en snel afhandelen en doet dat naar mijn overtuiging
ook. Ook uit de beoordeling van de mensen die daarmee

Tweede Kamer

te maken hebben, komt dat naar voren. Het schadeprotocol
is aangepast. Het Centrum Veilig Wonen heeft, in tegenstelling tot de NAM destijds, mensen in dienst die een speciale
opleiding hebben gehad in en ervaring hebben met het
afhandelen van schades. Ik heb er vertrouwen in dat de
huidige schadeafhandeling door het Centrum Veilig Wonen
zorgvuldig en voortvarend gebeurt. Ik heb mij daarvan al
een aantal malen ter plaatse en hier in Den Haag, bij verschillende gelegenheden, vergewist. Ik zie geen reden om
iets meer dan drie maanden nadat het Centrum Veilig
Wonen is opgezet, de afhandeling alweer over te nemen
en die nu zelf te gaan doen.
Verder wil ik ook reageren op de opmerking van mevrouw
Ouwehand dat er helemaal geen problemen zijn met de
afbakening van de mijnbouw en dat iedereen weet dat
windmolens geen mijnbouw zijn. Ik bestrijd niet de
opmerking van mevrouw Ouwehand dat voldoende duidelijk
is wat wel en niet onder mijnbouw valt. Dat is zo. Ik merk
echter op dat niet alle mijnbouw vergelijkbaar is met de
gaswinning in Groningen. Ik heb het al gehad over de
geothermie. Ook dat is mijnbouw. Die wordt toegepast door
tuinders. Als je dus met regelingen komt, dan heeft dat niet
alleen voor de NAM maar ook voor een tuinder effect.
Gelet op de inbreng van meerdere woordvoerders over de
bewijslast en het belang van een oordeel daarover van de
Raad van State stel ik voor dat ik de Afdeling advisering
van de Raad van State specifiek over dit punt om advies ga
vragen. Het is duidelijk dat dit bij de totstandkoming van
deze wetgeving een groot knelpunt is tussen de regering
en de Kamer. Ik stel dus voor om over dat amendement
over de bewijslast een spoedadvies van de Raad van State
te vragen, dat ik dat advies dan afwacht en dat we daarna
dat advies betrekken bij de aanpassing van de Mijnbouwwet
naar aanleiding van het OVV-rapport. We vragen dus dat
advies van de Raad van State. De uitkomst daarvan
betrekken we bij het wetsvoorstel waarmee ik kom om de
Mijnbouwwet aan te passen op grond van de aanbevelingen
in het OVV-rapport. De eerstvolgende gelegenheid dat we
die wet integraal gaan aanpassen op grond van al die aanbevelingen, kunnen we dan ook dit aspect erbij betrekken.
Het wetsvoorstel waarover we het vandaag hebben, kan
dan verder. Als ik met dat wetsvoorstel kom, als ik het
advies van de Raad van State heb gehad en als de Kamer
het er dan toch nog niet mee eens is, dan kan de Kamer
desgewenst en ondanks wat ik net allemaal heb gezegd bij
die gelegenheid dit amendement opnieuw indienen.
Mevrouw de voorzitter, ik had u beloofd dat ik het in
anderhalf uur zou doen, maar er waren wat interrupties. Ik
probeer nu de rest van de vragen snel af te doen. De meeste
vragen heb ik inmiddels gehad. Ik ben verder op enkele
amendementen nog een reactie schuldig, omdat er vier
kort voor dit overleg, een halfuur voor dit overleg, bij mij
zijn gekomen.
Mevrouw Van Tongeren wees erop dat je met olie en gas
een eindige bedrijfstak hebt en dat dit zo is op weg naar de
CO2-neutrale energievoorziening die voor 2050 wordt
nagestreefd. Zij vroeg hoe ik daarop anticipeer. Ik heb al
aangekondigd dat ik aan het eind van dit jaar met het
Energierapport 2015 kom en dat ik daarin een langetermijnvisie zal geven, ook op de rol van gas in de Nederlandse
energievoorziening. Het is nu inmiddels voor iedereen
duidelijk dat gas in de komende jaren nog een belangrijke

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-16

rol zal blijven spelen in Nederland. Dat betekent vanzelfsprekend niet dat we altijd maar onbeperkt gas kunnen blijven
winnen. Ik zie echter niet in waarom het nu voorliggende
wetsvoorstel op een of andere wijze rekening zou moeten
houden met het afbouwen van de olie- en gassector. Die
afbouw zal op de wat langere termijn wel plaatsvinden,
maar ik zie geen verband met dit wetsvoorstel.
Mevrouw Van Veldhoven vroeg naar aanleiding van de
uitspraak van de Raad van State over het dichtdraaien van
de gaskraan in Loppersum of ik de garantie kan geven dat
die kraan niet elders in Groningen verder opengaat. Deze
week heb ik de Kamer hierover schriftelijk geïnformeerd.
Ik heb productiemaxima opgelegd voor alle vier de clusters
binnen het Groningenveld. Die maxima staan vast. Die
mogen niet worden overschreden. Als de Raad van State
een uitspraak doet over een van die clusters, dan mag die
er niet toe leiden dat in de andere clusters meer gewonnen
gaat worden. Dus compensatie van minder productie uit
Loppersum door meer productie uit de andere delen van
het Groningenveld is dus niet aan de orde. De verminderde
winning uit het Groningenveld als gevolg van de uitspraak,
de voorlopige voorziening van de Raad van State, welke
uitspraak eind dit jaar of begin 2016 zal resulteren in een
definitieve uitspraak, zal er niet toe leiden dat er meer gas
gewonnen gaat worden uit gasvelden elders in Nederland.
Het is in de praktijk niet mogelijk om tijdelijk meer te winnen
uit de nu in productie zijnde kleine velden. Daar wordt
geproduceerd in een continu, gestaag tempo dat gedurende
de levensduur van de velden langzaam maar zeker terugloopt en niet tijdelijk opgevoerd kan worden. Dat gebeurt
dus niet.
Mevrouw Mulder vroeg wanneer geregeld zou worden dat
er een apart werkprogramma moet worden ingediend voor
fracken. De wijziging van het Mijnbouwbesluit waarin dit
wordt geregeld, is onlangs geconsulteerd. Ik verwacht dat
een apart werkprogramma voor fracken vereist is vanaf 1
januari 2016, als die wijziging van kracht kan zijn. Op dit
moment houdt het Staatstoezicht op de Mijnen ook al toezicht op het fracken. Bij de conventionele gaswinning wordt
dit fracken als onderdeel van de gasput gezien. Daarvoor
is nu ook al een apart werkprogramma vereist.
Nu ga ik in op de mogelijke aansprakelijkheid in Limburg.
De heer Smaling vroeg naar de vervaltermijn van de aansprakelijkheid in het kader van de steenkolenwinning destijds in Zuid-Limburg. De steenkolenwinning is beëindigd
in 1974. Daarna is een Duits bedrijf doorgegaan met het
wegpompen van mijnwater op Nederlands grondgebied
om de aangrenzende mijnen in Duitsland, waar nog wel
steenkool werd gewonnen, droog te houden. Omdat de
kolenwinning in december 1992 ook in Duitsland werd
beëindigd, zette het Duitse bedrijf die pompen in 1994 stil.
Het wegpompen van het grondwater had dus geen verband
met de beëindiging van de steenkolenwinning in Nederland.
Daarom is in het kader van de juridische procedure tegen
het Waarborgfonds mijnbouwschade voor de aanvang van
de verjaringstermijn uitgegaan van de beëindiging van de
mijnbouwactiviteiten in 1974.
De heer Smaling (SP):
Dat is nu net het punt. Je stopt met de winning en sluit de
mijnbouwactiviteit af. Maar dan wordt het water dat van
nature naar boven komt nog twintig jaar lang weggepompt.

Tweede Kamer

In 1994 stop je daarmee en daardoor krijg je een andere
geohydrologische situatie. In geohydrologisch opzicht is
1994 dus wel het punt waarna een nieuwe situatie ontstaat.
Dat is twintig jaar geleden en valt dus binnen de verjaringstermijn. Zegt de minister dat ook?
Minister Kamp:
Wij hebben dat goed door juristen laten uitzoeken. Het
wegpompen van het water is gestart en beëindigd vanwege
activiteiten die in Duitsland plaatsvonden. Dit had geen
betrekking op de activiteiten in Nederland. Die zijn in 1974
beëindigd. Daarom is 1994, het jaar waarin de pompen
werden stilgezet, niet relevant voor de verjaringstermijn.
Daarvoor is het beëindigen van de mijnbouwactiviteiten in
Nederland relevant en dat gebeurde in 1974.
De heer Smaling (SP):
Daar wil ik dan toch nog weleens een robbertje over vechten. In 1994 is aantoonbaar een andere situatie opgetreden
doordat het water niet meer werd weggepompt. In de
ondergrond is mijnbouw gepleegd. Het water is lange tijd
weggepompt, maar vanaf een bepaald moment gebeurde
dat niet meer. Op dat moment treedt een significant andere
situatie in de ondergrond op die ook bovengrondse effecten
heeft. Dat zie je in de gemeente Parkstad. Misschien kunnen
wij het bilateraal erover eens worden dat er in 1994 een
markant punt is geweest dat heeft geleid tot een andere
dynamiek in de ondergrond en daardoor ook bovengronds.
Minister Kamp:
Met alle respect, we zullen het daar bilateraal alleen over
eens worden als de heer Smaling dit keer mijn zienswijze
kan onderschrijven. De normale verjaringstermijn is twintig
jaar. In het geval van mijnbouwactiviteiten heeft de wetgever gekozen voor een verjaringstermijn van dertig jaar. De
mijnbouwactiviteiten in Nederland zijn in 1974 beëindigd.
Vervolgens is op een gegeven moment het pompen weer
opgestart vanwege de winning in Duitsland, maar ook dat
is daarna weer beëindigd. Dit had dus betrekking op de
activiteiten in Duitsland en niet op de activiteiten in Nederland. Er loopt in dit kader al een juridische procedure tegen
het Waarborgfonds mijnbouwschade. Daarbij is uitgegaan
van een verjaringstermijn die is gestart in 1974 en inmiddels
dus verlopen is. Dat is de juridische situatie op dit moment.
Die leg ik dan ook hier neer. Ik weet niet of de heer Smaling
zich daarin kan vinden.
Mevrouw Mulder vroeg naar het verloop van het onderzoek
naar de na-ijlende effecten van de steenkolenwinning in
Limburg. Ik heb daar in mijn brief van 27 maart een passage
over opgenomen. Daarin staat dat momenteel zeven
mogelijk na-ijlende gevolgen van de voormalige steenkolenwinning en het stijgende mijnwater worden onderzocht.
Dat zijn bodemstijging, verzakkingen bij schachten, verzakkingen boven ondiepe winningen, vervuiling van grondwater, stijging van grondwater, vrijkomen van mijngas en
lichte aardbevingen. Al die mogelijk na-ijlende gevolgen
worden onderzocht. Dat is een groot onderzoek, dat volop
loopt. Medio 2016 worden de resultaten daarvan verwacht.
Vooruitlopend daarop kan ik er geen uitspraken over doen.
Dan ga ik in op de schadevergoeding door de NAM. Naar
aanleiding van een uitspraak van de NAM, namelijk dat ook

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-17

buiten het contourengebied voor schade aangeklopt zou
kunnen worden bij de NAM — ik heb daar al eerder uitspraken over gedaan — vroeg de heer Vos of het contourengebied niet ook aangepast zou moeten worden. Op basis van
de aardbeving bij Huizinge is in 2012 een contourenbeeld
gemaakt van de opgetreden grondversnellingen. Op basis
van die grondversnellingen kan voor huizen uitgerekend
worden tot welke afstand van de locatie van de beving
schade kan optreden. Buiten die contouren zijn de grondversnellingen theoretisch gezien te laag om schade te kunnen veroorzaken. Naar aanleiding van de situaties die zich
hebben voorgedaan en voordoen, wordt om een nauwkeuriger beeld te krijgen op dit ogenblik de ondiepe bodem
van Groningen meer gedetailleerd in kaart gebracht. Het is
namelijk mogelijk dat bepaalde grondsoorten een versterkend effect hebben op de grondversnellingen en die dus
buiten het contourengebied komen. Mogelijk is dat een
verklaring voor de schade buiten het contourengebied. Die
studie wordt in dit jaar afgerond. Die kan leiden tot aanpassing van het contourengebied. Ik vind het heel verstandig
dat de NAM in de tussentijd ruimer dan de contouren denkt
en bekijkt wat zich in de praktijk voordoet, en dat ook
schademeldingen buiten het gebied in behandeling worden
genomen door het Centrum Veilig Wonen.
De heer Jan Vos (PvdA):
Je hebt aardbevingsschade of je hebt het niet. Het contourengebied is in de ogen van veel Groningers denk ik toch
weer een Haagse werkelijkheid. Als de minister nu zegt dat
ze in behandeling worden genomen, betekent dat dus ook
dat ze op exact dezelfde wijze worden opgelost als de
minister heeft geschetst voor de bewoners die in het aardbevingsgebied binnen de contouren leven?
Minister Kamp:
We hebben al met elkaar besproken dat het op dit moment
in z'n totaliteit gaat om zo'n 40.000 schademeldingen. Om
die goed af te kunnen handelen, moet je beleid en procedures hebben. Die procedures moeten op onderzoek en feiten
zijn gebaseerd. Dat is gebeurd. Het contourengebied is
vastgesteld. Daarbuiten zou er niets kunnen zijn. Er zijn wel
dingen. Naar aanleiding daarvan gaan we nu onderzoek
doen. Dan kan blijken dat het contourengebied moet worden
uitgebreid. In de tussentijd worden schademeldingen buiten
dat gebied ook in behandeling genomen.
De heer Jan Vos (PvdA):
Jarenlang, tot 1993, is ontkend dat er überhaupt aardbevingen waren. Toen is heel lang gezegd: die bevingen zijn
maximaal 3, of 3,6. Uiteindelijk werd gezegd dat ze waarschijnlijk 5 zijn. Gaan we nu iedere keer over het contourengebied praten? Ik begrijp dat niet. In Groningen heb je last
van aardbevingsschade of je hebt niet. De natuur laat zich
niet leiden. Als wij in de natuur ingrijpen door de winning
van fossiele brandstoffen, van gas, ontstaan er aardbevingen. We kunnen niet bepalen waar die komen met behulp
van een contourengebied dat we hier vaststellen.
Minister Kamp:
Het contourengebied is een onderdeel van onderzoek dat
je doet en van constateringen die je doet, om je beleid op
te kunnen baseren en met een zorgvuldige procedure te

Tweede Kamer

kunnen werken. We kunnen erover spreken dat in het verleden het verband tussen schade en gaswinning werd ontkend. Zolang de heer Vos in zijn functie hier en ik in mijn
functie op mijn plek hiermee bezig zijn, is er echter volop
sprake van erkenning van het verband. Dat is nooit door
hem, door mij of door wie dan ook in deze Kamer of het
kabinet tegengesproken. Wij nemen nu alle schademeldingen in behandeling op de wijze zoals wij net met elkaar
hebben besproken. Onderdeel van de toegepaste procedure
is nu eenmaal dat contourengebied. Als wij vaststellen dat
dat niet het volledige antwoord is op wat zich in de praktijk
kan voordoen, dan onderzoeken wij dat. Als dan blijkt dat
er een aanpassing moet komen, dan passen wij het aan. In
de tussentijd nemen wij de relevante meldingen van buiten
het gebied in behandeling. Ik denk dat dat is wat wij in het
kader van de zorgvuldigheid moeten doen.
De heer Smaling heeft mij verzocht om meer gerichte
toetsing in te bouwen met betrekking tot de looptijd van
opsporings- en winningsvergunningen. Hij heeft op dit punt
het amendement op stuk nr. 20 ingediend. Wat de heer
Smaling verzoekt, is al ingebouwd in de werkwijze waarmee
opsporingsvergunningen worden verleend. Een opsporingsvergunning wordt vrijwel altijd voor vier jaar verleend.
Daarbij is vereist dat de vergunninghouder na twee jaar
aangeeft of hij van plan is te gaan boren en, zo ja, waar hij
dat precies wil doen. Dat is een "go/no-go"-moment. Doet
hij het niet, dan is het wat die vergunning betreft voorbij.
Daarnaast wordt altijd de verplichting opgelegd om in ieder
geval in het derde vergunningjaar ook daadwerkelijk tot
boring over te gaan. Na twee jaar moet hij zeggen wanneer
hij het doet, maar dat mag dan niet in het vierde jaar zijn.
Nee, dat moet dan in het derde jaar gebeuren. Tot zover de
opsporingsvergunningen.
Voor winningsvergunningen geldt dat zij verleend worden
voor de duur van de winning. Bij kleine velden gaat het om
een duur van tien tot twintig jaar. Als er binnen een winningsvergunning in een periode van twee jaar in een
bepaald deel van het gebied geen significante activiteiten
hebben plaatsgevonden, dan kan ik die vergunning verkleinen met dat deel van het gebied. Het is dus al geregeld.
Om die reden ontraad ik het amendement op stuk nr. 20.
Mevrouw Van Tongeren vroeg wat er gebeurt met boorputten na beëindiging van de mijnbouwactiviteiten. Die putten
worden buiten gebruik gesteld. De put wordt daarbij op
verschillende dieptes voorzien van pluggen van cement,
waardoor er niks meer door kan. Dat wordt getest. Als die
testen succesvol zijn, dan kan de buis van de put worden
afgesneden. Vervolgens blijft de mijnbouwonderneming
voor een periode van 30 jaar aansprakelijk voor eventuele
schade na het buiten gebruik stellen van een put.
Mevrouw Van Tongeren vroeg ook naar het Besluit risico's
zware ongevallen (Brzo). Zullen afvalwaterinjecties en
bovengrondse opslag van condensaat onder dat Brzo vallen? Bij afvalwaterinjecties in het kader van mijnbouwactiviteiten gaat het om het herinjecteren van productiewater.
Je wint olie en gas en daar komt water mee omhoog. Dat
productiewater wordt aan de oppervlakte gescheiden van
de olie of het gas en wordt vervolgens weer geïnjecteerd
in de ondergrond. Afhankelijk van de inrichting waarvan
het afvalwater wordt geïnjecteerd en de vraag of het productiewater ook gevaarlijke stoffen bevat, kan die activiteit
onder de werking van het Brzo vallen. Dat hangt dus van

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-18

de feiten af. Bij mijnbouwwerken is dat in de regel niet het
geval. Ook bovengrondse opslag bij mijnbouwwerken valt
in beginsel niet onder het Brzo. Uitzondering is de ondergrondse gasopslag op land. Die uitzondering is opgenomen
in de zogenaamde Sevesorichtlijn, die in het Brzo is geïmplementeerd. Het doel van deze richtlijn is het beheersen
van risico's bij installaties met grote hoeveelheden
gevaarlijke stoffen, zoals bij ondergrondse gasopslag op
land. De offshoreveiligheidsrichtlijn, waarvan wij de
implementatie in behandeling hebben, beoogt een vergelijkbaar regime voor mijnbouwwerken en levert op die
manier dus ook een bijdrage aan de veiligheid.
Mevrouw de voorzitter, dank voor uw geduld. Dit was mijn
eerste termijn.
De voorzitter:
Ik mis nog een advies op een aantal amendementen.
Minister Kamp:
U hebt gelijk. Dat zijn vier amendementen die ik vlak voor
deze vergadering heb gekregen.
De voorzitter:
Maar voordat u daar een oordeel over geeft, is er een
interruptie van mevrouw Van Tongeren.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik wacht met plezier de advisering over de laatste amendementen nog even af.
Minister Kamp:
Met het amendement op stuk nr. 26 wordt beoogd, alle
afvalwaterinjecties vergunningplichtig te maken onder de
Mijnbouwwet. Ik heb al gezegd dat het bij afvalwaterinjectie
vaak gaat om de injectie van productiewater en dat valt
onder de definitie van het opslaan van stoffen als bedoeld
in de Mijnbouwwet. Daar is geen opslagvergunning voor
nodig, omdat het gaat om de injectie van productiewater
in dezelfde grondlaag. Aan de injectie van productiewater
worden, zoals ik net zei, voorschriften verbonden en die
worden vastgelegd in de milieuvergunning voor de betreffende installatie. Het is daarom niet nodig om dan ook nog
een vergunningplicht te introduceren voor de injectie van
het productiewater zelf. Eventuele extra weigeringsgronden
voor de opslag van productiewater zijn ook overbodig.
Daarvoor zijn de milieuvergunning en de voorwaarden die
daaraan kunnen worden gekoppeld, beschikbaar.
Bovendien zou dit amendement ook onevenredig grote
gevolgen hebben voor aardwarmte en tuinders. Het zou
het hele proces van het inschakelen van aardwarmte en
geothermie nog complexer maken en daardoor nog minder
aantrekkelijk. Bij aardwarmte wordt in principe alleen maar
opgepompt zuiver water terug in de grond gepompt. Er
worden geen nieuwe stoffen aan toegevoegd die een risico
vormen voor het milieu. Daarom moet het amendement,
zoals dat voor mij ligt, door mij ontraden worden.
Op stuk nr. 27 is een amendement ingediend ter vervanging
van dat op stuk nr. 12.

Tweede Kamer

De voorzitter:
Het amendement op stuk nr. 27 is een subamendement van
de heer Smaling.
Minister Kamp:
Dank u, mevrouw de voorzitter. Het is zoals u zegt en dat
mag ook van een voorzitter verwacht worden.
Het subamendement wijzigt het amendement op stuk nr.
12 en beoogt de positie van degene die schade heeft, verder
te versterken met een informatieplicht voor exploitanten
en overheden. We hebben zojuist heel lang gediscussieerd
over het amendement op stuk nr. 12 van de leden Vos en
Ouwehand. Ik heb dat amendement ontraden en ik ontraad
dus ook het subamendement. Ik merk daarbij op dat burgers
een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur kunnen
doen als ze overheidsinformatie willen hebben. Verder kan
het amendement ertoe leiden dat exploitanten bedrijfsvertrouwelijke informatie beschikbaar moeten stellen en dat
is niet gewenst. Mijn hoofdargument is echter dat het
amendement een subamendement op dat op stuk nr. 12 is
en dat ik dat amendement al ontraden heb. Ik ontraad dus
de aanneming van het amendement op stuk nr. 27.
Het amendement op stuk nr. 28 beoogt een aantal aanvullende gegevens te verplichten bij indiening van een aanvraag voor een opsporings- en winningsvergunning. Het
gaat om informatie over de gevolgen voor het milieu, de
schade door bodembeweging, de veiligheid en de volksgezondheid. In het wetsvoorstel is al bepaald dat ik bij de
beoordeling van een aanvraag voor een opsporings- of
winningsvergunning rekening moet houden met het risico,
de gevaren en andere relevante informatie over het gebied
waarvoor de vergunning zal gelden. In het debat is eerder
gesuggereerd dat het alleen maar om de economische
winbaarheid zou gaan en dat is dus niet juist. Het gaat
namelijk om risico, gevaren en andere relevante informatie
over het gebied waarvoor de vergunning zal gelden.
Bij ministeriële regeling zal worden bepaald welke gegevens
de aanvrager hiervoor moet indienen. Bij het opstellen van
die regeling zal ik ook naar de in dit amendement genoemde
aspecten kijken. Gelet op de regeling waarmee ik zal komen,
is het niet wenselijk om nu een deel van die aanvullende
gegevens alvast bij wet te regelen. Het past niet goed in de
systematiek van de manier waarop we met wetten en
regelingen omgaan. Het heeft in dit geval ook geen meerwaarde. Het komt ook de integraliteit niet ten goede. Vandaar dat ik de aanneming van dit amendement ontraad.
Het laatste amendement dat ik van een advies moet voorzien, is dat op stuk nr. 29. Dit amendement vervangt het
amendement op stuk nr. 22. Op dat amendement heb ik
echter al gereageerd.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Wij hebben de minister een aantal vragen horen beantwoorden, maar wij hebben de minister ook twee uur lang
eigenlijk horen zeggen: "Alles wat de Kamer voorstelt, is
niet nodig. Vertrouw nou maar op mij. Het komt wel goed."
De Kamer heeft gisteravond voor de zoveelste keer een
hoorzitting gehad met mensen uit het gebied in Groningen.
Wij worden overspoeld met e-mail. Wij krijgen continu
verhalen en verzoeken uit Groningen. De GroenLinksfractie

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-19

voelt urgentie, maar dat geldt ook voor de andere fracties
want die hebben dat zelf ook gezegd. Ik begrijp niet waarom
de minister eigenlijk om twee redenen, het komt te snel en
er is geen samenhang, alle amendementen afwijst. Hij zegt
niet: "Met deze kan ik wel leven. Zelf had ik het iets beter
kunnen doen. Die wil ik niet." De minister zegt gewoon: in
één zwiep alles van tafel; ik kom zelf wel wanneer voor mij
de tijd rijp is, en Kamer — ik zeg het maar wat grover dan
ik normaal doe — bemoei je er maar even niet mee. De
minister schept daarmee een sfeer waardoor het voor de
Kamer moeilijk wordt om met hem samen te werken. Ik zou
de minister dus aan het einde van zijn inbreng nogmaals
willen vragen: kan de minister kijken naar de amendementen en er misschien toch een aantal vinden die weliswaar
misschien niet helemaal zijn opgeschreven op de manier
waarop hij het zou doen, maar die wel een verbetering zijn
en die wel de Groningers of de mensen op Terschelling of
in het Groene Hart of bij de gasopslag Bergermeer wat
houvast geven? Zit er nu echt in alle voorstellen van de
Kamer helemaal niets? Is alles wat wij voorstellen onzorgvuldig, prematuur en zonder enige samenhang?
Minister Kamp:
Ik heb geen probleem met de sfeer. Voor zover er iets aan
de hand is met de sfeer, heeft dat er mogelijk mee te maken
dat ik met een wetsvoorstel kom dat gaat over de veiligheid
van boorplatforms op de Noordzee. In de Golf van Mexico
is er een ramp geweest, en de Europese Unie heeft gezegd
dat er een aantal dingen moet veranderen. Ik implementeer
dat in een wetswijziging. Vervolgens komt de Kamer met
vijftien amendementen die voornamelijk over Groningen
gaan. Dat mag de Kamer natuurlijk doen, maar wat ik ook
mag doen is daar inhoudelijk op ingaan en met argumenten
komen waarom ik denk dat het beter op een ander moment
en in een andere vorm kan worden gedaan. Ik heb dat
vandaag ook in een brief aan de Kamer uitgebreid weergegeven. Ik heb er nu twee uur en een kwartier over mogen
spreken. Ik ben er ook steeds inhoudelijk op ingegaan. Er
is dus geen sprake van dat ik alles maar van tafel veeg, nee,
er is sprake van dat ik alles stuk voor stuk serieus neem en
daarop inhoudelijk inga. Ik geef ook steeds aan hoe daarover, misschien niet op dit moment maar op een later
moment, op een meer verantwoorde wijze zorgvuldige
besluitvorming zou kunnen plaatsvinden. De Kamer is
medewetgever. De regering is ook medewetgever. Wij
moeten proberen om het samen eens te worden. Daar was
mijn bijdrage van vandaag op gericht. Mijn doel was niet
om alle onderwerpen die de Kamer aan de orde heeft
gesteld, weg te poetsen, maar wel om die onderwerpen op
de meest correcte manier recht te doen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Dan hebben de minister en ik misschien een ander debat
bijgewoond, want ik heb de minister op geen enkel punt ...
Misschien heeft de minister het zorgvuldig en uitgebreid
van tafel geveegd, maar alles is van tafel geveegd. De
beving in Huizinge was in 2012. De aangenomen Kamermotie om de Mijnbouwwet aan te passen was van 2013. Nogal
logisch dus dat de Kamer, die wel de druk voelt en die wel
probeert om wat te regelen voor de Groningers maar ook
voor mensen elders in het land, dit moment aangrijpt. Dat
wist de minister. Hij had het kunnen zien aankomen; het
kan dus geen verrassing zijn. Maar nogmaals, de argumenten zijn alleen: het is te snel — dat zegt hij na twee jaar —
en er zit geen samenhang tussen. Dat is het hoofdargument.

Tweede Kamer

Hoe moeten wij nu een samenhang zien te zoeken tussen
het uitbreiden van de afwijzingsgronden, ook aanbevolen
door de Onderzoeksraad, en het ordentelijk regelen dat
waterschappen, gemeenten en provincies een formele rol
krijgen? Daar zit geen samenhang tussen. Dat zijn twee
verschillende onderwerpen. De minister veegt dat van tafel.
De minister doet het niet, maar ik zou hem toch willen uitnodigen om te kijken of er echt niets mogelijk is. Anders
moet het maar gewoon op de stemming aankomen. Dan
is er geen andere optie.
Minister Kamp:
Dat laatste is ongetwijfeld het geval. De Kamer gaat zelf
over de orde. Zij bepaalt zelf wat er aan amendementen
wordt ingediend en wat er bij de stemmingen wordt gedaan.
Dat realiseer ik me heel goed. Misschien zou mevrouw Van
Tongeren zich ook kunnen realiseren dat het niet zo is dat
de mensen in Groningen moeten wachten totdat er iets
voor hen geregeld wordt. Ik ben, zoals ik al heb gezegd, al
twee jaar en vijf maanden constant bezig om allerlei dingen
te regelen om ervoor te zorgen dat er recht wordt gedaan
aan het grote probleem waarmee de mensen in Groningen,
de Groningse samenleving en Groningen als geheel worden
geconfronteerd. Daarom hebben wij gedaan wat wij allemaal hebben gedaan. Wij hebben ook nog andere dingen
te doen, bijvoorbeeld de veiligheid van boorplatforms. Dat
is dan nu in een wetsvoorstel aan de orde. Maar ondertussen ga ik met alle kracht door om wat er aan regelingen is
voor Groningen en wat wij hebben opgezet, nog verder te
verbeteren. De punten die vandaag in het verkeer tussen
Kamer en regering aan de orde zijn geweest, zijn voor een
groot deel punten die ik ook in bewerking heb en die ik zo
gauw mogelijk in hun samenhang in een wetsvoorstel aan
de Kamer zal presenteren. Ik heb aangegeven dat het
allervroegste moment waarop ik dat zou kunnen doen —
dat is heel snel — half oktober zou kunnen zijn.
Ik kom nog even terug op het punt van de gemeenten en
provincies, waar mevrouw Van Tongeren over sprak. Ik heb
eerder al gezegd dat ik, vooruitlopend op de wetswijziging,
gemeenten en provincies al op de beoogde wijze zal
behandelen voor wat betreft hun rol bij de advisering.
De voorzitter:
Ik dank de minister.
Nee, mijnheer Smaling, u hebt al drie interrupties gehad.
De heer Smaling (SP):
Ik wil alleen maar verzoeken om een time-out van een
kwartiertje.
De voorzitter:
Ja, dat was ik al van plan, want uw wens was bekend.
Ik bedank de minister voor zijn beantwoording in eerste
termijn en schors de vergadering.
De vergadering wordt van 21.52 uur tot 22.08 uur geschorst.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-20

D66 is er voorstander van dat we de positie verstevigen
van de mensen om wie het gaat.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Voorzitter. Het is tijd voor een wijziging van de manier
waarop we in Nederland omgaan met het winnen van
stoffen uit de ondergrond, niet alleen op zee, maar ook op
land. Al heel lang dringt D66 daarom aan op aanpassing
van de Mijnbouwwet, niet alleen in verband met Groningen
en de ongelofelijk moeilijke situatie waarin een heel aantal
mensen zich daar bevindt, maar ook in verband met allerlei
andere zaken waarover inwoners van onder andere Brabant
en Drenthe zich grote zorgen maken. Ik doel bijvoorbeeld
op mogelijkheden voor de winning van schaliegas, of, aan
de andere kant, juist de injectie van afvalwater. Mensen
zeggen inmiddels tegen ons dat het verlenen van een vergunning voor dergelijke zaken niet langer zomaar een
automatisme mag zijn. Er moet echt een zorgvuldige
afweging aan ten grondslag liggen, waarbij breder wordt
gekeken dan de belangen van het bedrijf dat de vergunning
aanvraagt.
Dan nog een heel specifiek punt over deze wet. Ondanks
de antwoorden van de minister is D66 er niet van overtuigd
dat de veiligheid van mijnbouwinstallaties voldoende
gegarandeerd is als degene die de veiligheid moet verifiëren
in dienst is bij het bedrijf waar hij dat voor doet. Dat is toch
een beetje de slager die zijn eigen vlees keurt. Er zullen vast
situaties zijn waarin dit prima gaat, maar laten we voor alle
zekerheid zorgen dat zo'n controleur de schijn niet tegen
heeft. Daarom dien ik de volgende motie in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat een onafhankelijke deskundige bij de
mijnbouwinstallaties de verificaties zal uitvoeren;
overwegende dat aan de onafhankelijkheid van deze deskundige getwijfeld kan worden wanneer hij in dienst is van
het bedrijf waarvan hij de installaties verifieert;
verzoekt de regering om in de AMvB bij de selectiecriteria
van de onafhankelijke deskundige ook op te nemen dat
deze niet in dienst mag zijn van het bedrijf waarvan hij de
installaties verifieert,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Veldhoven
en Agnes Mulder. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 30 (34041).
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
We hebben uitgebreid gesproken over het omkeren van de
bewijslast, of in ieder geval over het idee dat als er in een
bepaald gebied mijnbouwactiviteiten plaatsvinden en er
schade is, de bewoners ervan uit mogen gaan dat zij sterk
in hun schoenen staan en dat de bewijslast komt te liggen
bij de partij die baat heeft bij die activiteiten. De fractie van

Tweede Kamer

De heer Smaling (SP):
Voorzitter. Ik had zo'n beetje dezelfde introductie voor ogen
als mevrouw Van Veldhoven, namelijk dat er toch een soort
ruimtelijkeordeningsangst in dit land aan het ontstaan is.
We zijn natuurlijk een klein en dichtbevolkt land, dus
iedereen heeft een "backyard" en heeft van sommige dingen
liever niet dat zij daarin gebeuren. De situatie in Groningen
heeft er wel toe geleid dat mensen op allerlei niveaus en
in allerlei delen van het land zich zorgen maken om wat er
in hun directe omgeving gebeurt, of dat nu de plaatsing
van windmolens boven de grond is of de injectie van
afvalwater, gaswinning of -opslag en zoutwinning onder
de grond is. Het speelt overal en op allerlei verschillende
plekken. Daarvan moeten wij ons wel bewust zijn, als Kamer
en als regering. Ik verzoek de minister, zich daarvan meer
bewust te zijn en zich ervan bewust te worden dat we door
wat er in Groningen gebeurt een bevolking creëren die
eerder en sneller angstig en onzeker is over wat er met de
omgeving gebeurt.
Een ander punt is dat de minister er een handje van heeft
om alles in zijn eigen tempo te willen doen. Het is zijn
beleid. Als de meerderheid van de Kamer hem volgt, kan
hij zijn beleid uitvoeren. Ik moet vaststellen dat het in de
afgelopen maanden vaak is voorgekomen dat de twee
regeringspartijen hem volgden en alle anderen geacht
werden om als een soort dwergpoedeltjes achter de
minister aan te lopen. Moties werden consequent afgeraden
en weggestemd. Daardoor ontstaat, ook gezien de emotie
die er met name in Groningen is, een sfeer in de Kamer die
mij niet lief is. Ik kan daar wel tegen. Erger vind ik het voor
die mensen in Groningen, die graag zien dat er iets
wezenlijks gebeurt. De minister doet van alles, zeg ik er
meteen bij, maar het landt niet voldoende. Vandaag
bespreken we hier onder andere dat mensen niet het gevoel
hebben dat zij snel hun recht kunnen halen. Dan kan de
NAM wel een schade-expert sturen en dan kunnen we
Centrum Veilig Wonen hebben dat op papier neutraal en
objectief is, maar ik hoor dat dat sterk blijft hangen op de
NAM. En er is wel zoiets als de Tcbb, maar mensen weten
nauwelijks waar de letters van die afkorting voor staan.
Daarachter zit dan nog eens de rechter. Willen wij de mensen in Groningen en elders in het land die zich zorgen
maken om wat er in hun directe omgeving speelt, tegemoetkomen, dan moeten wij, dus zowel de Kamer als het kabinet,
vertrouwen uitstralen, liefst in een zo groot mogelijke
samenstelling. De laatste maanden is dat helaas niet het
geval geweest. Ik hoop dat dit vanaf vandaag verandert. Ik
roep de minister dan ook op om wat dat betreft een iets
andere mentaliteit uit te stralen. Het gaat helemaal niet over
zijn arbeidsethos, maar wel over het toelaten van gevoelens
en bewegingen, met name uit die provincie, die zich misschien niet vertalen in percentages van mensen die al dan
niet hun recht vinden, maar wel in percentages van mensen
die in grote geestelijke en financiële nood verkeren, maar
eenvoudigweg niet weg kunnen. Die percentages komen
onder anderen bij de provinciale ombudsman terecht.
Ik kom de minister graag tegemoet voor wat een aantal van
mijn amendementen betreft. Als een en ander in een later
stadium kan worden meegenomen, hoor ik graag van hem
op welke termijn hij denkt een nieuwe wijziging van de

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-21

Mijnbouwwet, waarin zijn uitwerking van de aanbevelingen
van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid is verdisconteerd,
deze kant op te kunnen laten komen. Ik ben in principe
welwillend om die amendementen dan pas weer in te dienen, tenzij hij ze al meeneemt in zijn eigen wetsvoorstel.
Het amendement-Vos/Ouwehand en ons eigen subamendement dat daarmee te maken heeft, steunt de SP-fractie wel.
Over de vraag wanneer er in Limburg sprake is van een
geohydrologische wijziging, verschillen wij van mening.
Daarom dien ik een motie in die de minister en mij bij elkaar
brengt, hoop ik.

belangrijkste argumenten gegeven. De minister heeft ons
niet kunnen overtuigen van het tegenovergestelde.
Wij willen ook geen valse verwachtingen wekken. De huidige schadegevallen zijn hier niet direct mee geholpen.
Alleen als mensen na jarenlang gesteggel over de schadeafhandeling bij de rechter komen, zal dit amendement
behulpzaam zijn. De PVV zet zich echter vooral ook in om
mensen in Groningen voor die tijd te helpen. Wij zullen
daarvoor volgende week, tijdens het debat over het rapport
van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid, weer concrete
voorstellen doen. Wij hopen dat dit eerste stapje in de
goede richting van de PvdA een ommekeer betekent in het
jarenlange misleiden van de Groningers.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat in Limburg zich het verschijnsel voordoet
dat de bodem niet zakt maar stijgt als gevolg van het stijgende mijnwater;
overwegende dat als gevolg van de stijgende bodem er
schade optreedt aan onder meer woningen, gebouwen en
infrastructuur;
overwegende dat deze nieuwe schade met name optreedt
sinds het stopzetten in 1994 van het wegpompen van het
mijnwater;
van mening dat hier sprake is van een nieuw feit en dat de
wettelijke verjaringstermijn gekoppeld dient te worden aan
dit nieuwe feit;
spreekt uit dat deze nieuwe schade wordt uitgezonderd van
de algemene verjaringstermijn totdat de resultaten van het
thans lopende onderzoek bekend zijn, en in het bijzonder
wat precies de oorzaak is van de stijgende bodem en de als
gevolg daarvan optredende schade,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Smaling. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 31 (34041).
De heer Smaling (SP):
Dat was een lange, maar wel een mooie. Hier wilde ik het
bij laten.

Mevrouw Klever (PVV):
Voorzitter. Wij behandelen hier de wijziging van de Mijnbouwwet ter implementatie van de richtlijn voor offshore
olie- en gasactiviteiten, maar het debat ging vooral over
amendementen die vooruitlopen op het debat over het
rapport van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid van volgende week, en dan in het bijzonder over het amendement
voor omkering van de bewijslast. De PVV steunt dit amendement. Ik heb hiervoor in eerste termijn onze drie

Tweede Kamer

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Voorzitter. Sinds Huizinge is er in Groningen, in Twente, in
Woerden en op Terschelling het gevoel dat mensen niet
goed beschermd zijn tegenover grote gas- en oliemaatschappijen. Dat heb ik hier al eerder gezegd. Het gaat om 's
werelds grootste bedrijven. Shell is in grootte het derde
bedrijf ter wereld en Exxon het vierde. Die bedrijven hebben
een omzet van boven de 300 miljard per jaar en maken
winsten van 150 miljard per jaar. Gewone mensen voelen
zich behoorlijk machteloos om daartegen op te komen.
Vanavond heb ik geprobeerd om dat gevoel te verwoorden
door te zeggen dat zij niet voelen dat er in Den Haag veel
verandert en dat er voor hen wordt opgekomen. Dat de
minister achter de schermen heel veel onderzoeken heeft
uitgezet en dat er heel veel activiteit is, wordt niet gevoeld
door de mensen die daar zitten en wonen. Tot mijn grote
spijt mis ik dat bij deze minister. Ik mis bij hem ook een
beweging naar de Kamer, als er van allerlei verschillende
kanten zo duidelijk een beroep op hem gedaan wordt in de
lijn van: "Is er echt niks mogelijk? Kan het niet sneller? Zit
er niks in?" In de aangenomen motie uit 2013 werd al
gevraagd om te kijken naar de afwijzingsgronden. Ik vind
het jammerlijk en onverklaarbaar dat dit in april 2015 nog
steeds niet gelukt is.
Ik heb ook begrepen dat het amendement voor omkering
van de bewijslast er al sinds begin februari ligt. Had de
minister op dat moment een advies van de Raad van State
over dat amendement gewild, dan had dat ook gekund. Ik
begrijp dat er op het departement heel veel werk rondom
de gaswinning ligt. Dat komt natuurlijk doordat dit pas
onder de aandacht kwam sinds de beving bij Huizinge, maar
het is wel een realiteit. Het lukt gewoon niet meer om steeds
weer uit te leggen aan mensen uit Groningen, Twente en
Terschelling dat het opnieuw uitgesteld moet worden, tot
oktober, tot juni en nog langer. Vandaar dat ik het jammer
vind dat de minister de Kamer niet gedeeltelijk tegemoet
komt door te zeggen dat hij bereid is om bepaalde amendementen over te nemen, als de Kamer bereid is om andere
amendementen in te trekken. De minister heeft gewoon
over het gehele pakket gezegd dat het niet nodig is, dat het
in zijn tempo gaat en met zijn informatie. Dat zal hij ongetwijfeld ook met de moties doen. Ik heb toch twee moties
waarmee ik het dapper ga proberen. De ene gaat over
openbaarheid van informatie. In het verdrag van Aarhus is
vastgelegd dat er een verhoogde noodzaak is voor de Staat
om milieu-informatie aan alle burgers beschikbaar te stellen.
Door staatssecretaris Mansveld, die namens de Staat de
verklaring van Maastricht heeft ondertekend, is deze uitspraak nog eens bevestigd.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-22

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Tongeren. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat niet alle informatie van het Staatstoezicht
op de Mijnen openbaar is en dat transparantie goed is voor
het vertrouwen van burgers in de overheid;
verzoekt de regering, alle niet-bedrijfsgevoelige informatie
van het SodM over de naleving van de relevante wetgeving
stapsgewijs openbaar te maken en te ontsluiten via de
website,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Tongeren en
Van Veldhoven. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.

Zij krijgt nr. 33 (34041).
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Tot slot hoop ik dat wij op twee sporen aan de slag gaan.
Enerzijds moeten we in Nederland zo snel mogelijk afkicken
van fossiele energie. Dat moeten we doen door er zuiniger
mee om te gaan en door zo snel mogelijk over te gaan op
duurzame energie. De laatste restjes fossiele brandstof die
in Nederland aanwezig zijn, bijvoorbeeld onder de Waddenzee en de Waddeneilanden of in schaliegasbelletjes in Brabant, moeten we niet inzetten. Anderzijds moeten we meer
vaart krijgen in het dossier. Het gaat misschien wat sneller
dan de minister wil, maar ik hoop dat hij ziet dat dit de
bedoeling van de Kamer is. Daarom heeft de minister vanavond vijftien amendementen en een stuk of vijf, zes moties
aangeboden gekregen.

Zij krijgt nr. 32 (34041).
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Mijn tweede motie gaat over een van de vele problemen
die de Groningers hebben bij het vergoed krijgen van hun
schade. Meerdere Groningers hebben mij verteld dat zij
verplicht zijn om geld te lenen, omdat hun nieuwe of versterkte huis meer waard is dan het huis dat ze nu hebben.
De NAM mag namelijk geen schenking doen aan de desbetreffende persoon. Er wordt daarom gezegd: de WOZwaarde van het oude huis was €200.000 en de WOZ-waarde
wordt €250.000; gaat u die €50.000 zelf maar lenen. Ik ken
daar inmiddels een aantal gevallen van en ik vind dat dit
anders moet. Dit is een onderzoeksmotie, een verzoek aan
de minister om hiernaar te kijken.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat mijnbouwondernemingen schade door
bodembeweging als gevolg van hun activiteiten moeten
vergoeden;
constaterende dat door schadeherstel en versterken van
bouwwerken mogelijk de waarde van een bouwwerk kan
stijgen en er dan sprake kan zijn van een schenking;
constaterende dat de Belastingdienst belasting over
schenkingen int;
verzoekt de regering, te onderzoeken of het nodig is om
belastingregels voor schenkingen zo aan te passen dat zij
geen rem op schadevergoeding en -preventie bij mijnbouwactiviteiten zetten,
en gaat over tot de orde van de dag.

De heer Jan Vos (PvdA):
Voorzitter. Mijn fractie heeft drie amendementen geformuleerd naar aanleiding van het wetsvoorstel dat wij vandaag
behandelen. Een daarvan behelst het meer inspraak geven
aan lokale overheden bij nieuwe winningsprojecten. Ik denk
dat het heel belangrijk is dat mensen zich verbonden voelen
en adviesrecht hebben bij de winning van gas en andere
fossiele delfstoffen. Dat hebben we in Groningen ervaren.
Ik ben blij dat we het amendement in stemming kunnen
brengen.
Het tweede amendement ging over een andere verdeling,
het toekennen van een grotere waarde aan natuurwaarden
en omgevingsfactoren. Niet alleen economisch gewin moet
een rol spelen, maar ook de wijze waarop we omgaan met
de mensen en de natuur wint steeds meer aan belang in
het tijdsgewricht waarin we leven. Het is goed dat wij dat
ook in de wet vastleggen. Ook daarvoor hebben wij een
amendement voorgesteld, dat we in stemming zullen laten
brengen.
Er is veel gesproken over de omkering van de bewijslast.
Daarover wordt al ruim vijftien jaar gesproken in deze
Kamer. Mijn collega Witteveen heeft op 13 december 2001
een soortgelijk amendement ingediend als het amendement
dat nu voorligt. Daarmee is dit naar mijn mening zeer
zorgvuldig behandeld. Ook de Raad van State heeft in 1998
al een keer gekeken naar een soortgelijke kwestie bij de
ontwerp-Mijnbouwwet die toen aan de orde was.
Ik heb mij verbaasd over de wijze waarop vandaag is
omgegaan met het in artikel 84, lid 2 geformuleerde recht
van amendement van deze Kamer. Ik denk dat we allemaal
nog maar eens goed daarop moeten reflecteren. Ik vind dat
de woordkeuze die op sommige momenten is gebezigd
geen recht doet aan dat in de Grondwet geformuleerde
recht.
Ik heb mij uitgelaten over de contouren die nu zijn vastgesteld. Ik begin mij steeds meer daarover te verbazen. Ik
denk dat we in de toekomst nog eens goed daarnaar moeten

Tweede Kamer

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-23

kijken. Misschien kunnen we ze helemaal loslaten, want
voor mij en mijn fractie is het heel eenvoudig: je hebt last
van aardbevingsschade of je hebt het niet. De contouren
die wij daarvoor in Den Haag vaststellen, doen er in mijn
ogen vrij weinig toe. Dat punt zal nog terugkomen in de
komende periode.
Voorts zal ik met de fractie van GroenLinks een motie
indienen over het positioneren van SodM, maar dat komt
aan de orde bij het debat dat wij daarover volgende week
hebben, zoals dat ook gebruikelijk is.

mijn fractie. Mocht dat echter om een of andere reden toch
niet in de wet worden vastgelegd op dit moment, zou ik het
toch graag via een motie alsnog bij het kabinet neerleggen.
De motie gaat over de vrijwaring van Natura 2000-gebieden
van mijnbouwactiviteiten. De minister heeft dat wel toegezegd voor windenergie op zee, waarvoor dank. We wachten
het beleid nog af. Het lijkt me redelijk om dat ook voor
mijnbouwactiviteiten te doen.

Motie
De Kamer,

Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Voorzitter. We behandelen vandaag de wijziging van de
Mijnbouwwet, die inderdaad gaat over de implementatie
van een Europese richtlijn om de natuur wat beter te
beschermen tegen mijnbouwactiviteiten op zee. De minister
heeft zich nogal verbolgen getoond dat de Kamer de gelegenheid heeft aangegrepen om nog iets meer te doen voor
de bescherming van de natuur. Dat geldt ook voor een
breed gedragen wens om bij mijnbouwactiviteiten ook de
belangen van omwonenden die daar zomaar slachtoffer
van kunnen worden beter te borgen en de positie van
mogelijke slachtoffers dus te versterken. De minister is
verbolgen. Ik zou zeggen: de Kamer doet gewoon haar werk.
Wij zijn volksvertegenwoordigers, wij zijn medewetgevers.
Het is een zelfstandige verantwoordelijkheid om te kijken
of de taken die voor ons liggen goed en snel genoeg worden
uitgevoerd worden uitgevoerd en of ze ook echt in het
belang zijn van de aanpak van de grote problemen die wij
dagelijks in onze mailbox en in de gesprekken met mensen
tegenkomen. Ik vind dat niet meer dan logisch, dus ik ben
verbaasd over de manier waarop de minister zich heeft
opgesteld tegenover de Kamer.
De omkering van de bewijslast is hard nodig. De minister
verwacht er niet veel van. Hij probeerde ook in eerdere
reacties een beeld te schetsen alsof, als de Kamer het
wetsvoorstel zou aannemen, er een paradijs op aarde voor
de Groningers zou ontstaan; alsof wij zo naïef zouden zijn
om te denken dat dat gaat gebeuren. Ik zeg het nog een
keer: dat gebeurt helemaal niet. Het amendement komt
geen seconde te vroeg, gelet op de voorspellingen die zijn
gedaan over de bevingen die nog zullen volgen. Dat is zeker
het geval in combinatie met het kabinetsbesluit om op dit
moment nog geen definitieve afspraken te maken over de
vraag hoe ver de gaswinning naar beneden moet en de
weigering van de minister om de veiligste scenario's ten
minste te onderzoeken, zodat we met elkaar kunnen kijken
of het naar 12 miljard of 21 miljard moet. Dat wil de minister
allemaal niet. Tegelijkertijd wijst onderzoek uit dat er, of
het nu vandaag is of morgen, nog meer bevingen komen.
Voor de positie van de mensen die dat zal raken, is deze
dag dus niet te vroeg om dat amendement aan te nemen.
Als de minister serieuzer gehad gekeken naar de wens die
in de Kamer leefde, had hij eerder ook al serieus kunnen
kijken naar de mogelijkheden. Het voorstel ligt er al sinds
februari. Nu komt de minister met het argument van de
Raad van State, dat er een spoedprocedure mogelijk is die
zes weken duurt. Dat had dus al gekund. Wat de Partij voor
de Dieren betreft stemmen we er dus gewoon over. Ik denk
dat we er spijt van krijgen als we dat niet gaan doen.
Als afronding van dit debat wat mijn fractie betreft heb ik
nog een motie. Ook op dit punt ligt een amendement van

Tweede Kamer

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de minister heeft toegezegd voor windenergie op zee beleid te ontwikkelen in de vorm van een
kader ecologie waarmee plaatsing van windturbines in of
nabij Natura 2000-gebieden wordt uitgesloten;
constaterende dat de minister werkt aan een structuurvisie
ondergrond waarin beleid ontwikkeld wordt waarbij het
afwegingskader van mijnbouwactiviteiten in bijzondere
natuurgebieden een plaats zal krijgen;
overwegende dat Natura 2000-gebieden niet alleen gevrijwaard moeten blijven van windturbines, maar ook van
mijnbouwactiviteiten, waaronder gasboringen en zoutwinning;
verzoekt de regering, in de structuurvisie ondergrond een
uitsluiting voor mijnbouwactiviteiten in of nabij Natura
2000-gebieden op te nemen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Ouwehand. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 34 (34041).
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Het spreekt voor zich dat alle amendementen waarin wordt
gevraagd om meer rekening te houden met de natuur als
uitsluitingsgrond op de warme steun van mijn fractie kunnen rekenen.

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording van
de vele vragen die ook mijn fractie had. Ze zijn allemaal
consequent beantwoord, waarvoor dank.
Wij hadden nog niet definitief onze mind opgemaakt over
de omkering van de bewijslast. Dat heb ik in de eerste termijn al gezegd. Ik had gehoopt vandaag meer duidelijkheid
te krijgen over alle ins en outs van dat amendement. Die
volstrekte helderheid is er niet gekomen. Wat ik wel heb
gehoord en wat ik heb gelezen in de brief van de minister,
is dat de schadeafhandeling eigenlijk wel heel erg goed
verloopt. Het beeld dat ik heb, is gewoon een totaal ander.
Op basis van deze waarneming en van wat hier vanavond
in de Kamer verder is besproken en gedeeld, kan ik zeggen

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-24

dat het CDA voor het amendement over de omkering van
de bewijslast zal stemmen. Wij willen de inwoners van
Groningen meer comfort bieden. Op dit moment gaat het
gewoon niet goed genoeg. Dit is wel het moment om dat
te doen. Mochten we er in de toekomst achter komen dat
er misschien best nog wat haken en ogen zijn, zullen we
die in de toekomst met zeker met zorgvuldigheid benaderen
en bekijken. Dat mag ook worden verwacht van de CDAfractie.
De andere amendementen zullen we goed bekijken. Er zijn
er een aantal over zaken die de komende dagen en weken
nog gaan plaatsvinden, in hoorzittingen dan wel in debatten
hier in de Tweede Kamer. Die zullen we of daarbij betrekken
of er al eerder, aankomende dinsdag, ons oordeel over
geven. We hopen gewoon onze Groningers op deze manier
een goede steun in de rug te kunnen geven. We vertrouwen
erop dat we dat op deze manier goed kunnen doen.
De voorzitter:
Dan geef ik als laatste spreker het woord aan de heer Bosman van de VVD-fractie.

De heer Bosman (VVD):
Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitgebreide beantwoording. Het wetsvoorstel gaat eigenlijk over de implementatie van een richtlijn, zoals hier al een paar keer is
gemeld. De VVD kan zich daar goed in vinden.
Het debat is echter vooral gegaan over de Mijnbouwwet,
die op dit moment wordt aangepast door de minister. Ook
de VVD weet van de zorgen van de inwoners van Groningen. Het was de VVD die zich hard maakte voor de bindendverklaring van het advies van de Technische commissie
bodembeweging. Het is jammer dat zo weinig mensen
gebruikmaken van deze mogelijkheid. Kan dat liggen aan
het gebrek aan voorlichting of is het niet actief wijzen op
die mogelijkheid mogelijk een probleem?
Er is nu een groot aantal complexe gevallen. De NAM heeft
aangegeven dat deze complexe gevallen in 2015 allemaal
weg zijn. Is het mogelijk om halverwege het jaar een halfjaarcijfer te krijgen, zodat wij weten dat ze echt op pad zijn?
Dan denk ik aan 1 juli. Het is essentieel dat deze complexe
gevallen worden opgelost en dat het duidelijk is dat er een
oplossing komt, want deze mensen verdienen die oplossing.
Dan zijn halverwege het jaar hopelijk de helft en aan het
einde van het jaar alle gevallen opgelost, want dat verdient
iedereen.
De voorzitter:
De minister heeft aangegeven dat hij gelijk kan antwoorden,
dus geef ik graag het woord aan de minister.

Minister Kamp:
Mevrouw de voorzitter. Dank aan de woordvoerders voor
hun inbreng in tweede termijn.
De eerste motie die ik heb gekregen, is een motie van
mevrouw Van Veldhoven en mevrouw Mulder. Zij willen
niet dat de slager zijn eigen vlees keurt. Daarom wordt de

Tweede Kamer

regering verzocht om in de selectiecriteria voor de onafhankelijke deskundige aan te geven dat die niet in dienst mag
zijn van het bedrijf waarvan hij de installaties verifieert.
Deze motie is niet de opperste wijsheid. Ook bij de rijksoverheid heb je een heleboel verantwoordelijkheden. Een
onderdeel van die rijksoverheid zijn toezichthouders. Die
toezichthouders zijn onafhankelijk en kunnen ook onafhankelijk functioneren als je dat goed hebt geregeld. Dat geldt
ook voor grote bedrijven. Zij kunnen ook de zaak zodanig
regelen dat de medewerkers die belast zijn met de verificatie, onafhankelijk hun werk kunnen doen. Dat wordt ook
erkend en met name zo benoemd door de Europese Unie
in de geldende richtlijn. Daarin wordt die mogelijkheid
nadrukkelijk opengelaten.
De criteria voor die onafhankelijkheid zullen door ons
vastgesteld worden en ook toegepast worden. Daar zal op
toegezien worden door het SodM. Ook kan iemand die niet
in dienst is van Shell, nog best afhankelijk zijn van Shell.
Als je bijvoorbeeld werkt voor een klein bedrijfje dat helemaal afhankelijk is van Shell, ben je misschien veel minder
onafhankelijk dan wanneer je goed geregeld binnen de
grote Shell-organisatie functioneert. Het feit dat je niet in
dienst bent van het bedrijf op zich, wil helemaal niet zeggen
dat daarmee een probleem zou zijn opgelost. Gelet op de
mogelijkheid die de Europese Commissie nadrukkelijk
opent, gelet op het feit dat er ook alternatieven zijn waarbij
wat wij nu voorstellen ook in de praktijk blijkt te kunnen,
gelet op het feit dat er in geval van niet in dienst zijn toch
sprake van afhankelijkheid kan zijn, gelet op het feit dat er
criteria worden vastgesteld waar Staatstoezicht op toeziet,
en gelet op het feit dat deze motie niet tot een verbetering
leidt, ontraad ik de motie-Van Veldhoven/Agnes Mulder op
stuk nr. 30.
Ik kom op de motie-Smaling op stuk nr. 31. Ik zit midden in
een proces in Limburg. Ik ben daar al een aantal keren
geweest. Ik heb daar al met meerdere betrokkenen bij
meerdere gelegenheden over gesproken. Nadat ik daar een
discussie met de Kamer over heb gehad, heb ik daar een
grootschalig onderzoek opgezet. Ik wacht dat onderzoek af
en ben van plan om op grond daarvan te gaan doen wat
gewenst is. Ik wil niet, vooruitlopend op de uitkomsten van
dat onderzoek, afwijken van de wettelijke verjaringstermijn
zoals die heel bewust in het Burgerlijk Wetboek is opgenomen. In de motie staat als overweging dat er sprake is van
een nieuw feit — dan gaat het over het stopzetten van een
pomp in 1994 — en dat de wettelijke verjaringstermijn
gekoppeld dient te worden aan dit nieuwe feit. Die uitspraak
kan ik niet voor mijn rekening nemen. Ik wacht af waar het
onderzoek op uitkomt en zal naar aanleiding daarvan mijn
standpunt bepalen. Maar op dit moment wens ik mij te
houden aan de wettelijke verjaringstermijn zoals die in het
Burgerlijk Wetboek staat en daar niet op vooruit te lopen.
Vandaar dat ik de motie-Smaling op stuk nr. 31 ontraad.
De heer Smaling (SP):
Is de minister er zeker van dat er in juridische zin geen
sprake is van een nieuw feit?
Minister Kamp:
De heer Smaling pleegt altijd zeer attent te luisteren. Hij
heeft mij twee keer horen vertellen hoe ik tegen deze
kwestie aankijk. Ik zal het geen derde keer doen, tenzij de
heer Smaling dat nadrukkelijk zou wensen. Het betrof mijn

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-25

verhaal over het Duitse bedrijf dat vanwege de voortgezette
winning in Duitsland het water in Nederland oppompte en,
toen de winning in Duitsland stopte, daarmee ophield in
Nederland. Dat is een feit dat betrekking heeft op Duitsland
en niet op Nederland. Om die reden ben ik van mening dat
er geen sprake is van een nieuw feit dat de verjaringstermijn, zoals die in 1994 is begonnen te lopen, zou stuiten.
De heer Smaling (SP):
Ik weet dat de minister dat gezegd heeft. Het gaat mij echter
niet om Duitsland, maar om het feit dat er in de Nederlandse
ondergrond in 1994 een ander geohydrologisch regime is
gaan gelden. Daar gaat het om. Het gaat om de huizen in
Landgraaf, Kerkrade. De relatie met Duitsland is wat mij
betreft niet van belang als je kijkt naar de schade die
Nederlandse woningen hebben vanwege het feit dat dat
water niet meer is weggepompt. Is dat in de Nederlandse
juridische context van dat gebied een nieuw feit, ja of nee?
Minister Kamp:
Ik ken die huizen; ik ben in die huizen geweest. Ik heb met
die mensen gesproken. Ik heb met de burgemeesters
gesproken, met de wethouders, met de gedeputeerden. Ik
weet van die situatie. Daar waar verondersteld werd dat
het om mijnbouwschade zou gaan, komen ook weleens
andere uitkomsten uit onderzoek naar voren. We hebben
nu een heel grootschalig onderzoek opgezet om alles wat
daar speelt, technisch te onderzoeken en om vervolgens
ook te kijken welke maatregelen op grond van dat onderzoek
gedaan moeten worden. In afwachting van dat onderzoek
ga ik niet de wettelijke verjaringstermijn ter discussie stellen. Over het nieuwe feit, waarvan sprake is, heb ik gezegd
wat ik daar net van kon zeggen, namelijk dat het een nieuw
feit is dat betrekking heeft op Duitsland en niet op Nederland. In Nederland is de steenkolenwinning gestopt in 1974
en na mijn overtuiging hebben zich sindsdien geen nieuwe
feiten voorgedaan op grond waarvan de wettelijke verjaringstermijn gestuit zou zijn. Ik ben dus van mening dat die
wettelijke verjaringstermijn inmiddels is overschreden. Dat
neemt niet weg dat het onderzoek wordt ingesteld en dat
ik de resultaten daarvan afwacht.
Dan kom ik bij de motie op stuk nr. 32 van mevrouw Van
Tongeren en mevrouw Van Veldhoven. Daarin wordt gezegd
dat alle niet bedrijfsgevoelige informatie van het SodM over
de naleving van de relevante wetgeving stapsgewijs openbaar moet worden gemaakt en ontsloten moet worden via
de website. Ik heb aangegeven dat ik vind dat de relevante
informatie openbaar moet zijn. Ik heb ook aangegeven dat
het SodM nu werkt aan een communicatieplan om dat op
een goede manier te regelen; dat plan komt voor de zomer.
Ik vraag de indieners om dat af te wachten. Dat lijkt me
verstandiger dan om daar nu al, bij voorbaat, een uitspraak
over te doen. Voor de zomer kom ik met dat winningsplan,
en ik zou de indieners willen vragen om deze motie aan te
houden, zodat zij kunnen beoordelen wat daar uitkomt.
Daarna kunnen zij alsnog bekijken of het noodzakelijk is om
een daarvan afwijkende uitspraak te doen.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Kan de minister uitleggen waarom deze motie door hem
niet gezien wordt als ondersteuning van beleid?

Tweede Kamer

Minister Kamp:
Omdat ik aangegeven heb dat er een communicatieplan
komt. Daarin staat wat redelijkerwijs openbaar kan worden
gemaakt en hoe dat zou kunnen worden gedaan. Ik heb die
intentie uitgesproken. Om daar nog weer extra uitspraken
over te doen, lijkt mij niet zinvol. Die uitspraken voegen
daar of iets nieuws aan toe of herhalen wat ik heb gezegd.
Dat laatste lijkt mij niet zinvol. Vandaar dat ik in beide situatie deze moties toch wil ontraden.
In de motie op stuk nr. 33 wenst mevrouw Van Tongeren
onderzocht te zien of belastingregels voor schenkingen
moeten worden aangepast, zodat zij geen rem zetten op
schadevergoeding en -preventie bij mijnbouwactiviteiten.
Het onderzoek waarom mevrouw Van Tongeren in deze
motie vraagt, lijkt mij een zinvol onderzoek. Vandaar dat ik
het oordeel over deze motie aan de Kamer laat.
Ik kom bij de motie op stuk nr. 34, waarin mevrouw Ouwehand de regering vraagt om in de Structuurvisie Ondergrond een uitsluiting voor mijnbouwactiviteiten in of nabij
Natura 2000-gebieden op te nemen. Ik denk dat het goed
is om de Structuurvisie Ondergrond af te wachten en dan
te kijken wat voor belangen er allemaal onder de grond
spelen. Die belangen conflicteren natuurlijk. Je moet dan
kijken welk belang je het belangrijkste vindt en welke
voorwaarden je daar misschien aan moet stellen. Het kan
heel goed zijn dat er naast bepaalde Natura 2000-gebieden
toch iets kan gebeuren. Daarvoor zijn allerlei varianten
denkbaar. Ik wil die graag bekijken in de Structuurvisie
Ondergrond. We onderzoeken die allemaal en komen met
een visie. Het kabinet neemt daarover dan een standpunt
in en legt een en ander voor aan de Kamer. Ik denk dat dit
de goede manier is om met deze zaken om te gaan. Ik wil
niet bij voorbaat, nog voordat de Structuurvisie Ondergrond
er is, al conclusies trekken. Daarom wil ik de motie op stuk
nr. 34 ontraden.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Ik snap de minister niet zo goed, want bij windenergie op
zee speelt dit ook. De minister weet ook nog niet precies
wat er wel en niet in het kader ecologie komt. Hij weet
echter al wel — daar ben ik blij mee — dat windmolens niet
in of nabij Natura 2000-gebieden mogen worden geplaatst.
Hij heeft dat toegezegd in het debat dat we daarover hadden. Ik snap niet waarom zoiets ook niet voor mijnbouwactiviteiten zou kunnen gelden. En dat je dus zegt: Natura
2000-gebieden, zijnde belangrijke kwetsbare gebieden,
mogen niet verder verslechteren. Het is dan ook geen goed
idee om daar mijnbouwactiviteiten te laten plaatsvinden,
net zoals we het geen goed idee vinden om daar windmolens te plaatsen.
Minister Kamp:
Voor de Structuurvisie Ondergrond wordt een zeer groot
onderzoek gedaan. Er wordt een groot beleidsstuk, een
beleidsvisie, opgesteld waarin alle belangen die er met
betrekking tot de ondergrond spelen, in beeld worden
gebracht. Er worden afwegingen en keuzes gemaakt en er
worden beslissingen genomen. Ik vind het heel verstandig
om dat in samenhang te bezien en dan uitspraken te doen.
Ik vind het niet verstandig om daarop vooruitlopend al uitspraken. Dat is de reden waarom ik deze motie ontraad.

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-26

Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Maar dan snap ik toch niet het verschil met de manier
waarop we het op zee aanpakken. Ook op de Noordzee is
het niet bepaald rustig. Ook daar spelen verschillende activiteiten en belangen die tegen elkaar moeten worden
afgewogen. Daarvan zeggen we — ik benadruk nogmaals
dat ik daar blij mee ben — dat we Natura 2000-gebieden
vrijwaren van windturbines omdat die effect kunnen hebben
op die gebieden. Ook daar spelen belangen. Ik snap niet
waarom daar wel de conclusie kan worden getrokken: dat
gaan we niet doen; dat lijkt ons beter van niet. Het is geen
verplichting om in Natura 2000-gebieden die dingen te
doen. Dat is juist niet het geval. Waarom kan dat bij mijnbouwactiviteiten niet?

naar dit jaar 39,4 miljard m . Conform de uitspraak van de
Raad van State heb ik de Kamer laten weten dat het dit jaar
3
niet meer dan 36 miljard m zal kunnen worden. Voor het
eerste halfjaar hebben we het op een nog lager niveau
vastgesteld. We gaan nu op 1 juli besluiten over de omvang
van de gaswinning dit jaar. Dat zou dus ook lager kunnen
3
worden dan de 39,4/36 miljard m , waarover ik net sprak.
Ik heb ook aangegeven dat we voor 1 januari a.s. gaan kijken
naar een andere systematiek, waaruit ook weer een lager
niveau zou kunnen komen. Ik ben dus volop bezig met het
volume van de gaswinning. Dat doe ik met grote overtuiging, omdat ik denk dat de oplossing in Groningen van
twee kanten moet komen: het volume van de gaswinning
en het versterken van huizen en andere gebouwen.

Minister Kamp:
Dat is omdat op de Noordzee niet een vergelijkbaar proces
speelt als bij de Structuurvisie Ondergrond. Op de Noordzee
speelt wel dat er een beleidsvisie is over de windparken die
daar gerealiseerd moeten worden. Daarvoor is een routekaart uitgezet en daarvoor zijn grote bedragen uitgetrokken.
Dit jaar gaat de eerste tender daarvoor uit. In dat geheel
hebben we daarover beslissingen genomen. Op het land
hebben we wel een proces als de Structuurvisie Ondergrond. Vandaar dat ik tot de conclusie ben gekomen die ik
net heb verwoord.

Ik heb ook kennis moeten nemen van de conclusie van
mevrouw Mulder ten aanzien van het amendement van de
heer Vos en mevrouw Ouwehand, waarover ik mijn opvatting heb gegeven.

Op mevrouw Van Veldhoven ben ik al ingegaan.
De heer Smaling gaf aan dat het goed zou zijn voor de
situatie in Groningen dat in een zo breed mogelijke
samenstelling in de Kamer het vertrouwen wordt uitgestraald dat wij het met elkaar eens zijn. Ik denk dat hij en ik
ook graag willen dat wij het met de gemeenten en de provincie eens zijn over wat er moet gebeuren. Ik vind dat ook
belangrijk. Vandaar dat ik zeer mijn best doe om zo veel
mogelijk met de Kamer op één lijn te komen. Ik kan hem
verzekeren dat ik dat ook vanavond heb gedaan. Vandaar
ook dat ik mij tot twee keer toe zeer heb ingezet om tot een
bestuursakkoord met de provincie Groningen en met de
gemeenten te komen. Dat is beide keren gelukt. Vandaar
dat ik nu ook overeenstemming met ze heb bereikt over
een nationaal coördinator die wordt aangesteld. Vandaar
ook dat ik een interbestuurlijke overheidsdienst in Groningen ga oprichten, waarin Rijk, provincie en gemeenten gaan
samenwerken, zodat we als een eenheid kunnen optreden.
De brede steun die de heer Smaling belangrijk vindt, vind
ik ook belangrijk.
Mevrouw Klever gaf al aan waarmee ze volgende week gaat
komen. Ik zal daarover graag met haar en met de andere
leden van de Kamer van gedachten wisselen.
Ik ben op beide moties van mevrouw Van Tongeren ingegaan.
De heer Vos heeft aangegeven dat hij bij zijn amendementen wenst te blijven. Daarvan heb ik kennisgenomen.
Mevrouw Ouwehand zegt dat ik niet serieus wil kijken naar
minder gaswinning in Groningen. Dat is een misverstand.
3
Voordat ik kwam, bedroeg het volume 47 miljard m . In het
3
eerste jaar dat ik er was, was het 53 miljard m . Toen zijn
alle onderzoeken uitgevoerd. Inmiddels is het teruggebracht

Tweede Kamer

3

De heer Bosman had twee vragen aan mij. Een vraag was:
waarom wordt er zo weinig gebruikgemaakt van de arbitragemogelijkheid? Dat vindt hij niet een gewenste situatie. Ik
ben het met de heer Bosman eens. Ik kan op dit moment
dus niet tevreden zijn over hoe dat werkt. Ik zou namelijk
graag willen dat, als zaken slepen, er snel een arbitrage
komt en dat degenen die daar belang bij hebben, ook het
belang van arbitrage inzien en daarvan gebruik willen
maken. Ik ga mij dus inspannen om te bekijken hoe ik dat
kan verbeteren, zodat er meer gebruik van wordt gemaakt
en zaken sneller tot een oplossing komen. Het tweede punt
van de heer Bosman gaat over de complexe gevallen. Ik
heb aangegeven dat we willen dat die eind dit jaar zijn
opgelost. Hij zei: geef halverwege het jaar aan wat de stand
van zaken is. De heer Bosman en ik moeten ons het volgende realiseren wat betreft het oplossen van die zaken.
Het kan ook zo zijn dat je op een gegeven moment een
allerlaatste bod doet en dat neerlegt. Als dat dan wordt
geweigerd, dan kan het zijn dat de zaak daarmee is afgehandeld maar dat er dan niks anders nog rest dan naar de
rechter te gaan. De oplossing kan er niet alleen in bestaan
dat degene die vraagt, zijn zin krijgt. Er moet altijd in redelijkheid een uitkomst komen. Dus ook het afsluiten van het
dossier en het vervolgens aan de rechter overlaten kan een
oplossing zijn. Ik vind dat het nuttig is om halverwege het
jaar het door de heer Bosman gevraagde overzicht te geven.
Ik zal de NAM vragen om dat overzicht te maken en om
ervoor te zorgen dat dat op de goede wijze, tijdig bij de
Kamer komt.
Mevrouw de voorzitter, hiermee heb ik de amendementen
behandeld. Ik ben ook op de vragen en opmerkingen ingegaan. Ik dank de Kamer voor de gelegenheid die mij daarvoor vanmiddag en vanavond weer is geboden.
De voorzitter:
Ik dank de minister voor zijn beantwoording in tweede termijn.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Ik heb nog even een adminstratieve mededeling. Omdat
we samen met de PvdA een amendement over de mogelijke

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-27

afwijzingsgronden hebben ingediend, wil ik het eerder
ingediende amendement van GroenLinks zelf intrekken.
De voorzitter:
Om welk amendement gaat het, mevrouw Van Tongeren?

De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Aanstaande dinsdag zal er over de amendementen en de
moties worden gestemd.

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Dit gaat over het amendement op stuk nr. 9. We willen de
amendementen op stuk nrs. 9 en 11 intrekken. Het amendement op stuk nr. 11 gaat over SodM. Op dit punt komen we
samen met de PvdA op een motie, omdat we maar een van
de opties in het amendement hebben staan. De minister
heeft wel een punt als hij aangeeft dat er meerdere opties
zijn die hij graag bekeken wil hebben. Het amendement
over het advies van gemeenten, provincies én waterschappen vinden wij heel belangrijk en handhaven we. Ook het
amendement over de verschillende afwijzingsgronden
vinden we heel belangrijk en handhaven we.
De voorzitter:
Mevrouw Van Tongeren, het is alleen van belang om te
weten welke amendementen u intrekt.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
De amendementen op stuk nrs. 9 en 11.
De voorzitter:
Het amendement-Van Tongeren (stuk nr. 9) is ingetrokken.
Het amendement-Van Tongeren (stuk nr. 11) is ingetrokken.
Hiermee zijn we gekomen aan het einde van de behandeling
van dit agendapunt. Nee, de heer Smaling wil nog een korte
opmerking maken.
De heer Smaling (SP):
Ik heb nog één vraag aan de minister. Ik heb het al dan niet
in stemming brengen van mijn amendementen afhankelijk
gemaakt van de termijn waarop de minister denkt weer met
een nieuwe wijziging van de Mijnbouwwet te komen waarin
de aanbevelingen van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid
verwerkt zijn. Dat zal voor mij bepalen of ik die amendementen wel of niet in stemming breng.
Minister Kamp:
Ik ga daar met de grootst mogelijke spoed aan werken. Dat
betekent dat ik ga proberen om dit via een spoedadvies
door de Raad van State te krijgen. Ik hoop op de optimale
medewerking van allen die betrokken zijn bij dat proces.
Het is nu half april. Dat zou ertoe moeten kunnen leiden dat
ik op zijn allervroegst half oktober een geheel omvattend
voorstel voor wijziging van de Mijnbouwwet aan de Kamer
kan voorleggen.
De voorzitter:
Ik dank de minister nogmaals voor zijn komst naar de Kamer
en ik dank ook de leden voor hun inbreng.

Tweede Kamer

22 april 2015
Veiligheid offshore olie- en gasactiviteiten TK 79

79-10-28