2016D04738

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu hebben
verschillende fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu over externe
veiligheid, naar aanleiding van haar brieven getiteld «Reactie op de
berichtgeving in de media over een mogelijk Nationaal Deltaplan
Asbestsanering» (Kamerstuk 25 834, nr. 103) en «Reactie ten aanzien van
de brand en het daarmee gepaard gaande affakkelen bij Shell in Moerdijk
op 11 november 2015» (Kamerstuk 29 517, nr. 106).
De voorzitter van de commissie,
Tjeerd van Dekken
De adjunct-griffier van de commissie,
Jansma

nds-tk-2016D04738

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inhoudsopgave

blz.

Inleiding
Asbestdaken
Landelijk Asbest Volgsysteem
Affakkelen bij Shell in Moerdijk

2
2
6
8

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
stukken ten behoeve van het schriftelijk overleg externe veiligheid. Zij
hebben hierover enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie zijn tevreden dat er actief stappen worden
gezet om de hoeveelheid asbestdaken in Nederland af te bouwen. Zij
hebben nog wel enkele vragen en opmerkingen hierover en verzoeken de
Staatssecretaris hierop in te gaan.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de stukken ten
behoeve van het schriftelijk overleg over externe veiligheid en hebben
hierover nog enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van voorliggende
stukken. Zij hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de voor dit
schriftelijk overleg geagendeerde stukken en hebben hierover nog enkele
vragen.
Asbestdaken
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de overheid eigenaren van
asbestdaken gaat dwingen om hun dak te vervangen. Wat is de oplossing
voor het probleem dat ontstaat als de eigenaar van een asbesthoudend
dak geen geld heeft en als een eigenaar weigert het dak te vervangen?
De huidige limiet van de hoeveelheid asbest die door eigenaren zelf
verwijderd mag worden, is 35 vierkante meter, zo merken de leden van de
VVD-fractie op. Hoe is deze limiet bepaald? Ziet de Staatssecretaris
mogelijkheden om deze grens te verruimen? Zo ja, kan de Staatssecretaris
dit toelichten? Zo nee, waarom niet?
Welke mogelijkheden ziet de Staatssecretaris om de verwijdering van
asbestdaken goedkoper te maken, zo vragen deze leden.
Welke rol kan innovatie spelen om de kosten van asbestverwijdering te
drukken? Is de Staatssecretaris op de hoogte van nieuwe verwijderingstechnieken die simpeler, sneller en goedkoper zijn dan de huidige en wat
doet de Staatssecretaris er aan om deze innovaties een kans te geven?
Het tempo van de asbestsanering lijkt veel te laag te liggen waardoor niet
alle asbestdaken verwijderd zullen zijn per 1 januari 2024, zo merken deze
leden op. Het huidige tempo (tot 2024) en de resterende opgave van te
verwijderen asbestdaken sluiten dus niet op elkaar aan. Welke mogelijkheden ziet de Staatssecretaris om de verwijdering van asbestdaken te
versnellen?
Deze leden vragen in welke mate de risicobenadering een rol kan gaan
spelen bij de verwijdering van asbestdaken waarbij de meest urgente
situaties voorrang krijgen boven minder nijpende gevallen. Deze leden

2

denken hierbij bijvoorbeeld aan het eerst verwijderen van een asbesthoudend dak bij het woonhuisgedeelte, daarna pas bij de stallen.
Mag de Kamer een evaluatie van de resultaten van de huidige en vorige
subsidieregelingen verwachten, zo vragen de leden van de VVD-fractie. Zo
ja, wanneer kan de Kamer deze tegemoet zien? Zo nee, waarom niet?
Overweegt de Staatssecretaris een meldingsplicht voor eigenaren van
asbesthoudende daken? Zo ja, per wanneer en hoe krijgt deze vorm? Zo
nee, waarom niet?
De belastingvoordelen van de milieu-investeringsaftrek (MIA), de
Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil) en Energie
Investeringsaftrek (EIA) voor asbestdaken zijn afgeschaft, zo lezen deze
leden. Wat was precies de motivatie hiervoor en in hoeverre heeft de
Staatssecretaris rekening gehouden met het naderende asbestverbod?
De stortbelasting voor asbest en/of asbesthoudende materialen werkt
kostenverhogend en werpt een extra drempel op, zo menen deze leden.
De kans is aanwezig dat meer asbest gedumpt zal worden. Is het de
overweging waard om de stortbelasting op asbest juist vanwege het
afgekondigde verbod per 2024 te versoepelen om ongewenste effecten,
zoals illegale dumping, te voorkomen? Zo ja, per wanneer zou dit kunnen?
Zo nee, waarom niet? Welk milieudoel is gediend met een stortbelasting
op asbest of asbesthoudend materiaal?
De leden van de VVD-fractie merken op dat tijdens het rondetafelgesprek
over Asbest in de Kamer van 18 november 2015 een aantal suggesties
(zoals het beschermen met foam, eenvoudiger en goedkoper verwijderen,
meer toepassen van een risicobenadering et cetera) is gedaan. Welke
suggesties vindt de Staatssecretaris interessant om nader af te wegen?
Wil de Staatssecretaris de Kamer hierover informeren? In hoeverre is de
Staatssecretaris met deze partijen in gesprek om de asbestverwijderingsopgave goedkoper, sneller en makkelijker te maken?
Er ligt nog 120 miljoen vierkante meter asbesthoudend dak in Nederland,
zo weten deze leden. Het grootste deel daarvan, bijna 100 miljoen
vierkante meter bij de agrarische sector. Jaarlijks wordt in totaal zo’n
4 miljoen vierkante meter verwijderd. Hoe gaat de Staatssecretaris
voorkomen dat boeren de dupe worden van strenge overheidsregels en
de naderende deadline van 2024 wanneer het asbesthoudende dak
vervangen moet zijn? Waar dienen de boeren hun vee te houden als de
stallen niet meer in gebruik mogen zijn vanwege de aanwezigheid van
asbest?
De leden van de PvdA-fractie vragen of de Staatssecretaris in beeld heeft
hoe groot de totale opgave op het gebied van asbestdaken is in
Nederland, de ruimtelijke spreiding hiervan en wat de omvang per locatie
is. Zo ja, kan de Staatssecretaris dit met de Kamer delen? Zo nee, deelt de
Staatssecretaris de mening dat dit op korte termijn in beeld gebracht moet
worden? Op welke termijn is de Staatssecretaris voornemens dit te doen?
De leden van de PvdA-fractie hebben enkele vragen over de subsidieregeling die ingesteld is voor het verwijderen van asbestdaken. Genoemde
leden vragen of deze regeling zowel voor particulieren als bedrijven geldt.
Zit er een ondergrens voor de subsidie in? Deze leden begrijpen dat er per
1 januari 2016 een subsidieplafond is ingesteld van 10 miljoen euro voor
de subsidieregeling ter bevordering van het verwijderen van asbestdaken.
Genoemde leden vragen of in het uitkeren van deze subsidie, mede gezien
het plafond, prioriteiten worden gelegd op de situaties waar de risico’s het
grootst zijn. Zo ja, op welke wijze gebeurt dit? Zo nee, waarom niet? Deze
leden vragen daarnaast op welke wijze gemonitord wordt of de
beschikbare middelen efficiënt ingezet worden. Verwacht de Staatssecretaris dat de subsidieregeling voldoende stimulans zal zijn om alle

3

asbestdaken voor 1 januari 2024 te verwijderen? Zo nee, welke andere
mogelijkheden overweegt de Staatssecretaris om deze doelstelling te
halen? Op welke wijze zal de Staatssecretaris de Kamer informeren over
de voortgang van de saneringsopgave?
De leden van de PvdA-fractie maken zich zorgen over de inmenging van
malafide bedrijven die asbest verwijderen. Welke stappen worden
genomen om dit te voorkomen? Zou de afvalstoffenheffing op het storten
van asbesthoudende materialen een rol kunnen spelen in de toename van
malafide bedrijven? Zo ja, welke stappen kunnen gezet worden om dit te
voorkomen? De genoemde leden vragen of de 29 omgevingsdiensten
voldoende expertise in huis hebben met betrekking tot asbest en op welke
wijze handhaving plaatsvindt.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de Staatssecretaris de
LTO-methode wilt omarmen om de eigenaren te helpen door regionaal de
aanpak te bundelen. Komt er op landelijk niveau regie op alle regionale
initiatieven?
De leden van de CDA-fractie zien dat er aandacht is voor het verwijderen
van asbestdaken. Maar deze leden signaleren ook dat veel mensen niet op
de hoogte zijn van de Subsidieregeling verwijderen asbestdaken. Welke
voornemens heeft de Staatssecretaris om de regeling bekender te maken
in Nederland?
Tijdens een aantal werkbezoeken en gesprekken rondom asbest hebben
de leden van de CDA-fractie vernomen dat het gewenst was dat werkmethoden voor het verwijderen van asbest gestandaardiseerd en verduidelijkt worden. In het veld vragen mensen zich onder andere af hoe ver het
reinigen van een werkgebied gaat. Moeten bijvoorbeeld boorgaten waarin
de schroef zat waarmee de dakplaten aan de gordingen waren bevestigd
met een stofzuiger uitgezogen worden? En wanneer is het zinvol om bij
restanten asbestcement in een gebouw dit als een binnen-sanering te zien
en daarop te handhaven, als vervolgens aan hetzelfde gebouw de
dakplaten via een buitensanering worden verwijderd? Standaardiseren
zou kostenverlagend kunnen zijn. Is de Staatssecretaris bereid om een
standaardisering en verduidelijking van de regels met voortvarendheid te
bekijken, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Uit de praktijk blijkt dat er
conflicterende wet- en regelgeving is ontstaan. Bij het Besluit asbestwegen milieubeheer is de Minister van Infrastructuur en Milieu het
bevoegde gezag. Maar sanering van een asbestbodem valt onder de Wet
bodembescherming of Wet milieubeheer waar de provincie of gemeente
het bevoegde gezag is. En in de praktijk zijn zelfstandige onderzoeks- en
verwijderingsprotocollen ontstaan. Eigenaren van asbestobjecten zien
door de bomen het bos niet meer. De leden van de CDA-fractie vragen of
de Staatssecretaris deze problematiek herkent en of zij erkent dat hier
oplossingen voor moeten komen.
De leden van de CDA fractie vragen de Staatssecretaris of zij bereid is om
asbestverwijdering en het terugplaatsen van nieuwe dakbedekking in één
werk gang mogelijk te maken. Zo nee, waarom niet?
Is de Staatssecretaris er mee bekend dat verzekeringsmaatschappijen
overwegen om vanaf 1 januari 2024, als het houden van asbestdaken is
verboden, geen dekking meer te bieden bij schade, zo vragen de leden
van de CDA fractie. Zo ja, wat betekent dit in de praktijk voor personen die
na 1 januari 2024 nog in het bezit zijn van een asbesthoudend dak?
Op dit moment zijn veel eigenaren van asbesthoudende daken financieel
minder draagkrachtig, bijvoorbeeld eigenaren in de landbouw en
tuinbouw. Hoe gaat de Staatssecretaris stimuleren dat financieel minder
draagkrachtigen ook hun asbesthoudende daken saneren, naast de
huidige regeling? Is een subsidieregeling op maat een bespreekbare weg?

4

Op dit moment dragen diverse provincies en gemeenten financieel bij aan
de asbestsanering. Echter, het gesaneerde asbest moet ook op verantwoorde wijze gestort worden. Is de Staatssecretaris er mee bekend dat er
stortbelasting betaald moet worden voor verwijderd asbest? Kan de
Staatssecretaris aangeven hoeveel deze belasting bedraagt, zo vragen
deze leden. Werkt de Staatssecretaris aan mogelijkheden om de kosten
van het storten van asbest te beperken? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
welke?
Daarnaast vragen de leden van de CDA-fractie welke fiscale regelingen
mogelijk kunnen bijdragen aan de saneringsopgave.
Kan de Staatssecretaris de leden van de CDA-fractie inzicht geven in hoe
in de ons omliggende landen omgegaan wordt met de asbest problematiek? Is de problematiek daar van een vergelijkbare omvang en hoe
stimuleert de overheid daar sanering?
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris toe te lichten hoe de
motie-Smaling/Van Veldhoven (Kamerstuk 34 300 XII, nr. 55), waarin wordt
verzocht het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de voortrekkersrol van de
gedeputeerde staten van Limburg en Overijssel te betrekken bij het
overleg inzake asbestsanering, in de praktijk zijn uitwerking vindt.
Verder vragen de leden van de SP-fractie of de Staatssecretaris in kan
gaan op de handhaving ten aanzien van asbestovertreders. Wordt er
strakker gehandhaafd dan enkele jaren geleden? Hoe worden overtreders
aangepakt? Hoe worden overtredende bedrijven aangepakt ten aanzien
van de certificering (met andere woorden, op welke wijze wordt toegezien
op de handelwijze van gecertificeerde bedrijven, wanneer wordt een
certificaat ingetrokken en wordt daar ook op toegezien)? Ook vragen deze
leden hoe het zicht is op de taken van de verschillende omgevingsdiensten. Kan de Staatssecretaris dit verder toelichten?
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris of het klopt dat er
gevallen bekend zijn dat de overheid door asbestvezels vervuilde grond
saneert, zonder dat ook het asbest op het dak gesaneerd wordt. Op welke
wijze kan er, wanneer nodig, een koppeling gemaakt worden tussen het
saneren van de bodem en het asbest op het dak? Is de Staatssecretaris
bereid belemmeringen die worden veroorzaakt door conflicterende weten regelgeving aan te pakken?
Ook vragen de leden van de SP-fractie hoe de Staatssecretaris het Besluit
asbestwegen milieubeheer via de Aanvullingswet Bodem in de
Omgevingswet zal verwerken.
Verder vragen deze leden hoe de tijd tussen het verlenen van de sloopvergunning en het verlenen van de vergunning voor het nieuwe dak
geminimaliseerd kan worden.
Ook vragen deze leden of de Staatssecretaris bereid is naar alternatieve
verwerkingsmogelijkheden van asbest te kijken.
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris op welke wijze
asbestsanering gestimuleerd kan worden, opdat eigenaren niet wachten
tot het laatste moment om te saneren en de bouwsector nu kan profiteren
van deze extra werkgelegenheid. Erkent de Staatssecretaris bijvoorbeeld
dat de huidige regeling, zeker voor particulieren, een druppel op de
gloeiende plaat is? Deze leden wijzen er op dat alleen al voor het
vervangen van alle boerendaken 3 miljard euro nodig is.1 Op welke wijze
kan de Staatssecretaris zorgen voor betere financiële tegemoetkoming?
Kan zij aangeven op welke wijze de rijksmiddelen de komende jaren in de
pas zullen gaan lopen met wat daadwerkelijk nodig is om voor 2024 alle
1

Volkskrant, 31 oktober 2015.

5

asbestdaken te vervangen? Deze leden horen graag haar visie hierop.
Verder vragen deze leden naar de mogelijkheden om bij dakvervanging
direct de verduurzaming van de panden (deze leden denken hierbij aan
zonnepanelen, isolatie, et cetera) mee te nemen.
De leden van de SP-fractie vragen welke rol de Staatssecretaris zal gaan
spelen ten aanzien van overkoepelende regie en het concretiseren van een
tijdspad richting het uiteindelijke verbod op asbestdaken. Kan de
Staatssecretaris aangeven hoe zij haar rol in het geheel ziet?
Deze leden roepen op om tot een integrale aanpak van de asbestproblematiek te komen en daarmee een einde te maken aan de versnippering
van taken en toezicht met betrekking tot asbest (toetsen, toezicht, branden
en calamiteiten), het feit dat er onder auspiciën van verschillende
ministeries conflicterende regelgeving bestaat die effectieve sanering
belemmert en de huidige situatie dat nu iedere gemeente zijn eigen beleid
voert. Kan de Staatssecretaris hierop reageren?
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de voortgang omtrent de
uitvoering van de motie-Smaling/Van Veldhoven over het betrekken van
het IPO bij het overleg over asbestsanering (Kamerstuk 34 300 XII, nr. 55).
Deze leden vragen de Staatssecretaris naar een laatste stand van zaken,
een tijdspad omtrent uitvoering van deze motie en welke opties zij ziet om
de voortrekkersrol van de gedeputeerde staten van Limburg en Overijssel
te belonen met een tempoversnelling die ertoe leidt dat de saneringsdoelen voor 2024 realistisch worden.
De leden van de D66-fractie willen nogmaals de aandacht vestigen op het
feit dat de Kamer reeds in 2011 de regering bij motie2 heeft verzocht het
asbestprobleem in scholen snel en gedegen aan te pakken, te beginnen
met een inventarisatie. De leden van deze fractie vragen de Staatssecretaris nogmaals of zij haast wil maken met het inventariseren van het
asbestrisico in scholen middels een inventarisatieplicht voor scholen
waarbij het nog niet op orde is, met als doel dat iedere school in
Nederland weet of er aldaar asbest aanwezig is. Er zijn immers nog steeds
scholen die niet geïnventariseerd hebben, aangezien zij bijvoorbeeld
aangeven dat ze nog aan het plannen zijn voor een verbouwing of dat ze
er nu van afzien omdat een gebouw op de nominatie staat voor renovatie
of sloop. Wat de leden van deze fractie betreft wordt daarbij 100%
preventief gewerkt, dus met een inventarisatieplicht die niet enkel geldt
wanneer er plannen zijn voor sloop en/of verbouwing. Is de Staatssecretaris hiertoe bereid? En hoe staat het met ziekenhuizen waarbij er gerede
vermoedens bestaan dat er asbest aanwezig is in het gebouw? Deelt de
Staatssecretaris de mening dat bij kleine ingrepen aan het gebouw, dus
niet zijnde een grote officiële verbouwing, er eveneens sprake kan zijn van
een risico op het vrijkomen van asbest? Hoe gaat de Staatssecretaris dat
risico nu ondervangen?
Landelijk Asbest Volgsysteem
De leden van de VVD-fractie merken op dat uit recente berichtgeving3
blijkt dat iets minder dan de helft van de gemeenten geen asbestlocaties
doorgeeft in het Landelijk Asbest Volgsysteem (LAVS). Kan de Staatssecretaris daarvoor een verklaring geven?
Deze leden vragen voorts op welke wijze mensen erachter kunnen komen
of zij een asbesthoudend dak hebben. Worden zij actief door hun
2
3

Kamerstuk 25 834, nr. 64 en nr. 65.
http://www.nu.nl/binnenland/4207382/asbestvervuiling-in-helft-gemeenten-nietgeregistreerd.html.

6

respectievelijke gemeenten hierop gewezen? In hoeverre is dit afhankelijk
van het registreren van asbestdaken door gemeenten in het volgsysteem?
De leden van de PvdA-fractie vragen naar aanleiding van een artikel in de
media4 of het klopt dat door bijna de helft van de Nederlandse gemeenten
niet wordt geregistreerd in het LAVS. Deze leden vragen op welke manier
dit systeem beter kan functioneren.
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris om een reactie op
het bericht dat in bijna de helft van het aantal gemeenten asbestvervuiling
niet wordt geregistreerd in het daarvoor bestemde systeem.5 Deze leden
vragen de Staatssecretaris of zij de mening deelt dat goede registratie
veel ellende bij asbestbranden had kunnen voorkomen. Kan zij hierop
reageren?
Kan de Staatssecretaris toelichten waarom er zo slecht van dit systeem,
dat al in 2012 is ingevoerd, gebruik wordt gemaakt, zo vragen deze leden.
Is de Staatssecretaris bereidt om zo spoedig mogelijk tot verplichting over
te gaan en deze verplichting niet alleen voor bedrijven maar ook voor
eigenaren te laten gelden? Deze leden vragen waarom het opeenvolgende
bewindspersonen tot nu toe niet lukt een nationale asbestinventarisatie
van de grond te krijgen.
De leden van de D66-fractie vragen nadrukkelijk aandacht voor het zeer
verontrustende bericht dat asbestvervuiling in de helft van de gemeenten
niet geregistreerd is in het landelijke systeem dat hiervoor is ingericht.6
De leden van deze fractie vragen de Staatssecretaris om een reactie op
deze berichtgeving. Daarin verzoeken zij in te gaan op de volgende
vragen. Kan de Staatssecretaris bevestigen dat in 181 van de 393
gemeenten geen enkele asbestlocatie doorgegeven is aan het LAVS? Kan
de Staatssecretaris bevestigen dat in met name Friesland en Limburg een
overzicht van asbestlocaties ontbreekt, en zo ja, wat is de verklaring
hiervoor?7 Deelt de Staatssecretaris de mening dat er sprake is van een
behoorlijke spanning wanneer het registratiesysteem eerst goed gevuld
moet zijn wil het zijn volledige toegevoegde waarde hebben, dat het LAVS
pas daadwerkelijk wordt gevuld als het verplicht wordt om asbestlocaties
door te geven maar dat zij tegelijkertijd het aanmelden van asbestlocaties
pas verplicht wilt stellen als er voldoende ervaring is opgedaan en
aangetoond is dat het systeem goed werkt? Deze leden vragen de
Staatssecretaris hoe zij voornemens is uit deze zogenaamde kip-ei-situatie
te komen. Is de Staatssecretaris bijvoorbeeld van plan om registratie per
direct verplicht te stellen? Is de Staatssecretaris voornemens om zo snel
mogelijk verbeteringen aan te brengen in het LAVS zelf, door het systeem
door te ontwikkelen en ervoor zorg te dragen dat het ook optimaal werkt
voor organisaties zoals woningbouwverenigingen? Is de Staatssecretaris
bereid om aan deze verbeterslag een helder tijdspad te verbinden? Deelt
de Staatssecretaris de verontrusting dat een meer dan suboptimale
registratie er eveneens op kan wijzen dat er veel asbestbedrijven
simpelweg geen gebruik maken van het LAVS of dat er sprake is van
illegale asbestverwijdering?

4

Ibid. 3.
Ibid. 3.
Ibid. 3.
7
Uit gegevens zou blijken dat 80 procent van de Friese en 70 procent van de Limburgse
gemeenten de gegevens nog niet in de database invullen.
5
6

7

Affakkelen bij Shell in Moerdijk
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
door de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu gevraagde reactie
van de Staatssecretaris ten aanzien van de brand en het daarmee gepaard
gaande affakkelen bij Shell in Moerdijk op 11 november 2015. Deze leden
brengen in herinnering dat het affakkelen bij Shell die avond veel
commotie, onrust en zorgen bij mensen in de directie omgeving heeft
opgeleverd, temeer omdat er naast metershoge vlammen, die zichtbaar
waren binnen een omtrek van maar liefst 40 kilometer, ook knallen te
horen waren. Deze leden lezen dat de Staatssecretaris – samenvattend –
aangeeft dat er niets was aan te merken op de communicatie rondom dit
incident. Deelt zij voorts onverkort de mening van Shell dat «het niet aan
de communicatie zal hebben gelegen» dat overlast voor de omgeving is
ontstaan,8 of ziet zij toch enkele verbeterpunten op dat vlak? Deze leden
lezen dat het onderzoek naar wat de reden was voor de noodzaak tot
fakkelen nog gaande is. Is de Staatssecretaris bereid de onderzoeksresultaten met de Kamer te delen wanneer deze beschikbaar komen, zodat daar
mogelijk lessen uit getrokken kunnen worden?

8

«Excuses van Shell Moerdijk, maar fakkelen is onvermijdelijk», BN DeStem, 12 november 2015,
http://www.bndestem.nl/regio/moerdijk/excuses-van-shell-moerdijk-maar-fakkelen-isonvermijdelijk-video-1.5434768.

8