Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

824
Vragen van het lid Ploumen (PvdA) aan de Staatssecretaris van Defensie over
het bericht «Wees een voorbeeld, geen bullebak» (ingezonden 15 december
2017).
Antwoord van Staatssecretaris Visser (Defensie) (ontvangen 8 januari 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Wees een voorbeeld, geen bullebak»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de conclusies van Luitenant-kolonel Dalenberg dat de
coördinatietijd bij de Koninklijke Militaire Academie (KMA) door fysieke en
mentale uitputting zijn doel voorbij schiet?
Antwoord 2
De in het promotieonderzoek geschetste praktijken vinden nu niet meer
plaats. Op basis van de bevindingen van Dalenberg en de gesprekken
daarover binnen de KMA zijn al verschillende veranderingen doorgevoerd in
de coördinatietijd (de co-tijd). De focus ligt nu minder op het «schreeuwen»
en «fysiek belasten» en meer op het «confronteren met het eigen onvermogen» en het «enthousiasmeren door het goede voorbeeld te geven». Door het
onderzoek van Dalenberg en de gesprekken daarover, tussen de cadetten
onderling, werden de opdrachten meer gericht op het kunnen presteren
onder druk en het snel kunnen verwerken van informatie, competenties die
passen bij het werk van een officier.
Vraag 3
Neemt u de uitkomsten van het onderzoek dat de inwijdingsrituelen, zoals die
nu bij de KMA gangbaar zijn, niet zoveel toevoegen aan de professionele
vorming? Zo nee, waarom niet?

1

ah-tk-20172018-824
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

NRC Handelsblad, 7 december 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Uit het onderzoek van Dalenberg blijkt dat er in de huidige vorm van de
Co-tijd wel degelijk sprake is van positieve effecten: deelnemers zijn
enthousiaster voor de organisatie en identificeren zich meer met de waarden
van die organisatie. Het in korte tijd bereiken van deze positieve effecten
toont aan dat een socialisatieperiode, mits uitgevoerd met de juiste begeleiding, een belangrijk instrument is.
Een van de aanbevelingen die uit het onderzoek van Dalenberg volgt is dat
het verder integreren van de militaire opleiding vanuit de KMA met de
wetenschappelijke vorming vanuit de Faculteit en met de ontwikkelmogelijkheden (persoonsvorming) die het Cadettencorps biedt, kan bijdragen aan een
betere officiersvorming. In die zin is er wel degelijk een belangrijke rol
weggelegd voor het Cadettencorps en dus ook de Co-tijd, met betrekking tot
de professionele vorming.
Vraag 4
Op welke wijze gaat u de kennis die is opgedaan in het promotieonderzoek
binnen de krijgsmacht delen om daarvan te kunnen leren?
Antwoord 4
Het promotieonderzoek van luitenant-kolonel Dalenberg is een goed
voorbeeld van het belang van wetenschappelijk onderzoek bij en voor
Defensie. Defensie is hem dan ook erkentelijk voor zijn onderzoek. Uit het
onderzoek blijkt dat de co-tijd een goede potentie heeft om ingezet te worden
als opleidingsinstrument voor zowel de nieuwkomers als de derde- en
vierdejaars cadetten. Mede door het onderzoek van Dalenberg zijn de
opdrachten nu meer gericht op competenties die passen bij het werk van een
officier. De voorbeeldfunctie van de ouderejaars is hiermee versterkt en er is
geen plaats meer voor de bestraffende bullebak verminderd. De Co-tijd is
daardoor niet alleen productiever voor cadetten, die hierdoor mentaal
weerbaarder worden, maar ook voor ouderejaars die hierdoor meer aan hun
verantwoordelijkheidsgevoel en leiderschapskwaliteiten werken.
Het is belangrijk scherp te blijven op de te bereiken doelen en effecten van de
co-tijd. De Co-tijd is door de jaren heen met de tijd mee veranderd en zal dat
blijven doen. Alle cadetten en begeleiders hebben er baat bij kritisch te kijken
naar hun gedrag en de bestaande procedures en daarover met elkaar in
gesprek te blijven.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het promotieonderzoek aantoont dat de regels over
inwijdingsrituelen binnen Defensie duidelijker moeten worden gemaakt,
inclusief een expliciet verbod op ontgroeningen, zoals voorgesteld in motie
Ploumen/Karabulut (kamerstuk 34 775 X, nr. 50)? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ik heb u eerder gemeld dat ontgroeningen verboden zijn en dat inwijdingsrituelen wel zijn toegestaan. Inwijdingsrituelen zijn bedoeld om de saamhorigheid te versterken en het naleven van normen en waarden te bevorderen.
Voor deze inwijdingsrituelen bestaat een defensie-brede aanwijzing, die in
algemene zin de regels beschrijft waaraan de inwijdingsrituelen moeten
voldoen. Hiermee worden commandanten gewezen op hun verantwoordelijkheden, zoals het voorkomen van excessen en misstanden. Commandanten
houden toezicht en zijn verantwoordelijk voor de correcte uitvoering van
inwijdingsrituelen. Deze aanwijzing uit 2013 wordt momenteel herzien.
Gekeken wordt of de oorspronkelijke aanwijzing voldoende «scherp» is om de
goede uitvoering van inwijdingsrituelen te waarborgen. Vooral de rol en de
verantwoordelijkheid van het (leidinggevend) kader wordt verder verduidelijkt.
Vraag 6
Hoe en op welke termijn gaat u het promotieonderzoek onder aandacht
brengen van de Commissie sociaal veilige werkomgeving?
Antwoord 6
Luitenant-kolonel Dalenberg heeft zijn promotieonderzoek intussen al
aangeboden aan de commissie sociaal veilige werkomgeving defensie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2