Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2029
Vragen van de leden Visser en Van der Linde (beiden VVD) aan de Minister
van Infrastructuur en Milieu over het bericht dat de Staat de bouwsector
genadeloos uiteen speelt (ingezonden 25 maart 2015).
Antwoord van Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu) mede namens de Minister van Economische Zaken
en de Minister voor Wonen en Rijksdienst (ontvangen 21 april 2015).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Staat speelt bouwsector genadeloos uiteen;
Bouwbedrijven zijn door de crisis hongerig naar iedere euro omzet»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herkent u de kritiek in het artikel van een emeritus hoogleraar van de
Technische Universiteit Delft dat Rijkswaterstaat vrijwel alle risico’s bij de
bouwers neerlegt? Zo ja, vindt u dit wenselijk? Zo nee, hoe is de risicoverdeling belegd?
Antwoord 2
Ik herken me niet in de kritiek. De kansen en risico’s die inherent zijn aan de
uitvoering van infrastructuurprojecten worden belegd bij degene die ze ook
het beste kan benutten respectievelijk kan dragen en beheersen. Zo ligt het
risico voor wijzigingen van wet- en regelgeving bij de publieke opdrachtgever. Door het combineren van ontwerp en realisatie, zoals dat gebeurt bij
Design & Construct-contracten en Design, Build, Finance, Maintain (en
Operate)-contracten – DBFM(O) –, krijgt de opdrachtnemer de ruimte om
ontwerp en uitvoering zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen en om
innovaties toe te passen. Dit leidt uiteindelijk tot een beter product tegen een
lagere prijs. Het risico voor het ontwerp ligt in dit geval ook bij de markt.
De risicoverdeling tussen partijen moet een goede samenwerking tussen
partijen faciliteren. Voor DBFM(O)-projecten geldt dat de algemene risicoverdeling ingebed is in het rijksbrede standaard DBFM(O)-contract. Een
standaard die samen met marktpartijen, waaronder bouwers, periodiek wordt

1

ah-tk-20142015-2029
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Het Financieele Dagblad, 20 maart 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

herijkt. Specifieke projectrisico’s, die niet via de standaard risicoverdeling
kunnen worden belegd, komen in een aanbesteding aan de orde. Alle
uitgevoerde projecten worden in samenspraak met marktpartijen geëvalueerd
en de lessen hieruit worden meegenomen bij de aanbesteding van nieuwe
projecten. De risicoverdeling is ook een thema in de nieuwe marktvisie van
Rijkswaterstaat, waarover dit jaar overleg wordt gevoerd met de sector.
Vraag 3
Herkent u de kritiek dat de projecten te groot zijn waardoor dergelijke
projecten niet meer behapbaar zijn? Bent u hierover in gesprek met de keten
van aannemers, onderaannemers en zzp’ers?2 Zo ja, wat zijn de resultaten
van deze gesprekken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
De planning van projecten en de omvang van de projecten is onderwerp van
regelmatig overleg met individuele marktpartijen en Bouwend Nederland.
Zowel voor Rijkswaterstaat als voor overige opdrachtgevers is het belangrijk
dat voldoende opdrachtnemers de projecten kunnen uitvoeren. Uit recent
gehouden gesprekken is naar voren gekomen dat het volume en omvang van
de projecten behapbaar is voor de markt. Bouwend Nederland vraagt
Rijkswaterstaat daarbij wel terughoudend te zijn met projecten waarvan het
bouwvolume meer dan 500 miljoen euro betreft. Tegelijkertijd is gesignaleerd
dat de tenderinspanningen en tenderkosten, die de marktpartijen moeten
verrichten, hoog zijn. Samen met Bouwend Nederland wordt momenteel inzet
geleverd om deze tenderinspanningen en tenderkosten te reduceren.
Vraag 4
In hoeverre zijn de zogenoemde DBFMO-contracten3 aangepast aan de
uitkomsten van de evaluatie van de Aanbestedingswet 2012? Zo ja, op welke
onderdelen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
De uitkomsten van de evaluatie van de Aanbestedingswet 2012 en de
kabinetsreactie worden uiterlijk in de zomer aan u toegestuurd. Zodra de
uitkomsten van de evaluatie bekend zijn, zal worden bezien of DBFM(O)contracten aanpassing behoeven.
Vraag 5
Op welke wijze worden in de DBFMO-contracten de kennis en knowhow van
het bedrijfsleven betrokken?
Antwoord 5
De kennis en knowhow van het bedrijfsleven worden op verschillende
manieren ingebracht. Bijvoorbeeld via de ontwerpinspanning en de concurrentiegerichte dialoog tijdens de aanbesteding, via een evaluatie van het
project na afloop van een aanbesteding, tijdens de uitvoerings- of exploitatieperiode en bij aanpassing van het standaard DBFM(O)-contract of via
themagerichte werkgroepen voor bijvoorbeeld de reductie van tenderinspanningen en tenderkosten.
Vraag 6
Hoe vaak komt het voor dat een bouwbedrijf failliet gaat voordat een project
is afgerond of het onderhoudscontract is uitgediend? Wat zijn dan de extra
kosten voor de overheid? Heeft u naar aanleiding van dergelijke gevallen de
opzet en werking van DFBMO-contracten aangepast?
Antwoord 6
De DBFM projecten van Rijkswaterstaat hebben tot nu toe niet te maken
gehad met het failliet gaan van een bouwbedrijf voordat een project werd
afgerond. Slechts in enkele gevallen heeft Rijkswaterstaat bij niet-DBFM
projecten de afgelopen vijf jaar te maken gehad met een faillerend bouwbedrijf. De ervaring daarbij is dat de consortiumpartner waarmee het project

2
3

Zelfstandigen zonder personeel
Design, Build, Finance, Maintain and Operate

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

wordt uitgevoerd de werkzaamheden overneemt c.q. afrondt. Het begeleiden
van een dergelijke overgang vergt extra aandacht, maar bevat in beginsel
geen grote extra kosten.
Overigens is contractueel bepaald, dat de financiers van een DBFM(O) project
de mogelijkheid hebben om het DBFM(O)-contract integraal over te nemen.
Vervolgens kunnen deze financiers een niet betrokken bouwer aanstellen om
binnen de voorwaarden van het DBFM(O)-contract de werkzaamheden over te
nemen of af te ronden. Voor wat betreft het Rijksvastgoedbedrijf is de situatie
vergelijkbaar. Er is derhalve geen aanleiding om de modelovereenkomst voor
DBFM(O)-contracten op dat punt aan te passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3