Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

28 676

NAVO

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

36 045

Situatie in de Oekraïne

Nr. 393

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Hierbij bied ik u het verslag aan van de extra NAVO ministeriële bijeenkomst en de extra Raad Buitenlande Zaken van 4 maart 2022. In het
verslag wordt tevens een reactie gegeven op de motie Van der Plas
(Kamerstuk 35 925 V, nr. 75)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

kst-28676-393
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 676, nr. 393

1

VERSLAG EXTRA NAVO MINISTERIËLE BIJEENKOMST EN EXTRA
RAAD BUITENLANDSE ZAKEN VAN 4 MAART 2022
Op 4 maart jongstleden vonden in Brussel een extra ingelaste ministeriële
bijeenkomst van de NAVO ministers van Buitenlandse Zaken en een extra
ingelaste Raad Buitenlandse Zaken plaats over de veiligheidssituatie in
Europa, naar aanleiding van de Russische inval in Oekraïne. Het was
wederom een krachtig signaal van Westerse eenheid. En marge van de
bijeenkomsten vonden diverse bilaterale gesprekken plaats.
De ministeriele bijeenkomst van de NAVO vond plaats in aanwezigheid
van de Hoge Vertegenwoordiger van de Europese Unie, en de ministers
van Buitenlandse Zaken van Finland en Zweden in het kader van de
versterkte samenwerking. De ministers waren wederom eensgezind in
hun solidariteit met Oekraïne en vastberaden de verdediging van het
NAVO-verdragsgebied te versterken. Het voorkomen van verdere escalatie
blijft daarbij het doel.
De Minister van Buitenlandse Zaken van Oekraïne opende de bijeenkomst
met een videoboodschap. Hij schetste een zorgelijk beeld van de
humanitaire situatie en riep zijn ambtsgenoten op de hulp aan zijn land te
intensiveren. De aanwezige ministers waren bereid die steun voort te
zetten, tegelijkertijd onderschreven zij het belang verdere escalatie te
voorkomen. Mede in dat licht – en vanwege operationele overwegingen –
zal de wijze waarop de Kamer wordt geïnformeerd over militaire steun op
een andere manier worden ingevuld.
Er was brede steun voor verdere versterking van de NAVO afschrikking en
verdediging aan de Oostflank. Nederland en andere bondgenoten
verwezen naar hun recente bijdragen hieraan. Verschillende ministers
pleitten in dat kader ook voor het verhogen van de defensie-uitgaven en
riepen alle bondgenoten op om ten minste aan de NAVO-norm te
voldoen. De ministers van Defensie spreken tijdens een bijeenkomst op
16 maart over verdere toekomstige versterking van de NAVO afschrikking
en verdediging.
Bondgenoten beseffen dat de Europese veiligheidsarchitectuur fundamenteel is veranderd. Nederland en andere bondgenoten benadrukten
daarom de noodzaak om ook vooruit te kijken. Dat vergt een gezamenlijke
visie op de relatie met Rusland op de lange termijn, het versterken van de
NAVO afschrikking en verdediging in de nabije toekomst en het verhogen
van de weerbaarheid van landen in de regio. Tijdens de reguliere
bijeenkomst van de NAVO-ministers van Buitenlandse zaken op 6 en
7 april staan deze lange termijn effecten centraal.
De extra ingelaste RBZ vond plaats in aanwezigheid van Secretaris
Generaal van de NAVO Jens Stoltenberg, de Amerikaanse Secretary of
State Anthony Blinken, de Canadese Minister van Buitenlandse Zaken
Mélanie Joly en de Britse Minister van Buitenlandse Zaken Liz Truss. De
Oekraiense Minister van Buitenlandse Zaken Dmytro Kuleba belde in via
videoverbinding. De besprekingen volgden in grote lijnen de besprekingen die eerder op de dag plaatsvonden tijdens de extra ingelaste
ministeriele bijeenkomst van de NAVO Minister van Buitenlandse Zaken.
Alle aanwezigen benadrukten het blijvende belang van eensgezindheid en
coördinatie in deze crisis. Veel lidstaten, waaronder Nederland, onderstreepten de noodzaak van het voorbereiden van verdere sancties, zowel
economische sancties als listings, en riepen op om te kijken welke verdere
maatregelen de EU en partners kunnen nemen. Ook waren de lidstaten en
partners het eens over het belang van steun aan Oekraïne, via alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 676, nr. 393

2

mogelijke wegen – financieel, humanitair en militair. Meerdere sprekers
noemden ook dat de EU en partners zich diplomatiek moeten inzetten om
Rusland waar mogelijk internationaal te isoleren, onder andere in de VN.
Ook werd er gesproken over het belang van strategische communicatie,
waarbij ook rekening moet worden gehouden met welke informatie wel
en niet naar buiten wordt gebracht en hoe desinformatie vanuit Russische
zijde tegen te gaan.
Reactie op de Motie Van der Plas
De Tweede Kamer heeft de regering in de motie Van der Plas (Kamerstuk
35 925 V, nr. 75) verzocht om gedetailleerd in kaart te brengen wat de
bezittingen van de Russische elite rond Poetin zijn in Nederland en om de
Kamer binnen de kortst mogelijke termijn te informeren over de omvang
van deze bezittingen. Het kabinet maakt van de gelegenheid gebruik op
deze plek nader in te gaan op deze motie.
De ontwikkelingen van het conflict tussen Rusland en Oekraïne in de
afgelopen weken hebben de situatie ingrijpend veranderd. Inmiddels zijn
door de EU in verschillende rondes sancties opgelegd aan 671 individuen
en entiteiten. Dit zijn allen individuen en entiteiten die direct dan wel
indirect betrokken zijn bij de aanval op Oekraïne ofwel tot de elite rondom
Poetin worden gerekend. Als er bewijs aan het licht komt over betrokkenheid van andere individuen of bedrijven die voldoen aan de sanctiecriteria, dan worden zij mogelijk in de toekomst doelwit van nieuwe sancties.
Uw Kamer is via de Kamerbrief over de stand van zaken ontwikkelingen in
en rondom Oekraïne geïnformeerd over recent aangenomen sancties.1
Het kabinet zal bij de totstandkoming van nieuwe sancties nadrukkelijk
kijken naar de kring rondom Poetin, zoals ook door uw Kamer verzocht in
de motie Sjoerdsma.2 Daarnaast bekijkt het kabinet de mogelijkheden om
trustdienstverlening aan Russische personen in Europees verband aan te
pakken.
Financiële sancties worden in Nederland geïmplementeerd door onder
andere de Nederlandse financiële instellingen. Dit doen zij door het
bevriezen van tegoeden, het blokkeren en tegenhouden van transacties en
het stoppen van bepaalde dienstverlening. De Nederlandsche Bank (DNB)
en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) houden toezicht op de
toepassing van de sanctiewetgeving door de financiële sector. De
Nederlandse financiële instellingen die deze sancties toepassen zijn
verplicht hierover terstond te rapporteren aan de toezichthouder. Op dit
moment is het nog te vroeg om uitspraken te doen over de omvang van
bijvoorbeeld bevroren tegoeden.
Andere vormen van bezittingen naast middelen die zijn ondergebracht bij
de financiële sector zijn vastgoed en eigenaarschap van en aandelen in
bedrijven. Veel van de informatie over dergelijke bezittingen is vastgelegd
in openbare registers zoals het kadaster en het handelsregister. Hieruit
komt naar voren dat er ongeveer 500 Russische en Belarussische
uiteindelijk belanghebbenden zijn bij in Nederland geregistreerde
ondernemingen. Verder zijn er enkele honderden jaarrekeningen
gevonden met een vermelding van Russische roebels. Ook is er een klein
aantal entiteiten met een Russische of Belarussische rechtsvorm
gevonden in het handelsregister. De Minister van Financiën heeft verkend
of er relevante informatie is bij toezichthouders AFM en DNB als ook de
belastingdienst. Bij deze instellingen is hooguit incidenteel relevante
informatie beschikbaar en als deze er is dan is dit toezichtvertrouwelijke
1
2

Kamerstuk 36 045, nr. 3
Kamerstuk 21 501-02, nr. 2368

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 676, nr. 393

3

informatie die niet gedeeld mag worden. Bij de totstandkoming van
nieuwe sancties wordt voor het selecteren van doelwitten en het
onderbouwen van deze maatregelen gebruik gemaakt van informatie uit
openbare bronnen.
Het enkele feit van het hebben van een bepaalde nationaliteit is echter
geen reden om informatie over personen te verzamelen en te combineren,
ook niet als het over de Russische nationaliteit gaat. Ook is er voor het
plaatsen van een persoon of een bedrijf op een sanctielijst een duidelijke
onderbouwing nodig waarmee deze persoon of entiteit in verband wordt
gebracht met de sanctiecriteria. Als een persoon op een sanctielijst staat
of als er vanwege andere gronden een (strafrechtelijke) verdenking is,
kunnen de bevoegde autoriteiten uiteraard wel onderzoek doen.
Het kabinet zet zich in om met partners binnen de EU, maar ook met
gelijkgezinde partners daarbuiten, te komen tot verdere sancties gericht
tegen oligarchen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een (groot) aantal
openbare bronnen. Vanzelfsprekend houdt het kabinet uw Kamer op de
hoogte van alle ontwikkelingen rond het conflict en eventuele nieuwe
sancties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 28 676, nr. 393

4