Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1824
Vragen van het lid Bisschop (SGP) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid en de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
uitspraken van Eurocommissaris Johansson dat Europa meer migranten nodig
heeft (ingezonden 29 januari 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid), mede
namens de ministers voor Medische Zorg en van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (ontvangen 22 februari 2021).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de uitspraken van Eurocommissaris Johansson
(Binnenlandse Zaken) in het Nederlands Dagblad van 28 januari jl.?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u van haar uitspraak dat het aantal migranten dat van buiten de EU
in Europa aan de slag gaat substantieel omhoog zou moeten, vanwege de
demografische ontwikkelingen binnen Europa? En hoe beoordeelt u de
gevolgen van deze uitspraken voor de Nederlandse situatie?
Antwoord 2
Ik heb kennisgenomen van de uitspraak van Commissaris Johansson. De
uitspraak van Eurocommissaris Johansson heeft geen gevolgen voor de
Nederlandse situatie. Zoals bij uw Kamer bekend kondigde de Europese
Commissie bij de publicatie van de voorstellen op het gebied van asiel en
migratie op 23 september jl. aan dat zij begin 2021 met nieuwe voorstellen
zal komen over legale migratie. In deze mededeling benadrukt de Europese
Commissie dat lidstaten zelf gaan over de aantallen arbeidsmigranten uit
derde landen. Via het BNC-traject inzake de overkoepelende mededeling –
COM (2020) 609 – is uw Kamer hierover geïnformeerd.2

1

Nederland Dagblad, 28 januari 2021, «Eurocommissaris vindt dat Europa meer migranten
nodig heeft: «In de zorg ontstaan grote personeelstekorten»« https://www.nd.nl/nieuws/
buitenland/1016739/-het-migratiedebat-is-vergiftigd2
Kamerstuk 22 112, nr. 2955.

ah-tk-20202021-1824
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de analyse dat haar stellingname dat politieke leiders in de EU en
daarbuiten als «drama queens en drama kings (...) bewust het debat over
migratie vergiftigen» onterecht is en geenszins bijdraagt aan een evenwichtig
debat over migratie binnen de EU?
Antwoord 3
Een evenwichtig debat over asiel en migratie in de EU is nodig, om op
constructieve wijze tot een herziening van het gemeenschappelijk Europees
migratie- en asielstelsel te komen. Daar wordt op verschillende wijze vanuit
de lidstaten aan bijgedragen. Uitspraken die in dat verband door anderen
worden gedaan, zijn voor rekening van hen.
Vraag 4
Hoe verhoudt deze uitspraak in de Nederlandse context zich tot de reeds
toenemende migratiestroom en het pleidooi van emeritus-hoogleraar Latten
om juist zorgvuldig na te denken over de bevolkingsgroei in Nederland en de
rol van migratie daarin, waarbij niets doen volgens hem geen optie is? Wat is
uw opvatting hierover?3 4
Antwoord 4
De motie Dijkhoff c.s., die tijdens de Algemeen Politieke Beschouwingen
(APB) van 2018 is aangenomen, verzoekt de regering verschillende scenario’s
op te stellen waarin de gevolgen van veranderingen in de omvang en de
samenstelling van de Nederlandse bevolking op verschillende beleidsterreinen in kaart worden gebracht. In juli 2020 is in dit verband door het
Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) en het Centraal
Bureau voor de Statistiek (CBS) het rapport Bevolking 2050 in Beeld, Drukker,
diverser en dubbelgrijs gepubliceerd dat de demografische doorrekening
bevat, en heeft u de kabinetsreactie op dit rapport ontvangen.5 Het eindrapport van de Verkenning 2050, dat een doorrekening van de maatschappelijke
implicaties zal bevatten, is in het voorjaar van 2021 voorzien.
Uit de meest recente CBS-prognose blijkt dat ook na de Coronacrisis, het
migratiesaldo de meest bepalende factor voor de bevolkingsgroei is. Het gaat
hier met name om intra-EU mobiliteit (ongeveer 50% van de totale instroom),
reguliere migratie voor arbeid en studie (circa 40%) en asiel (10%). Dit vraagt
om een overheid die goed voorbereid en toegerust is en ervoor zorgt dat
migratiebewegingen beheerst verlopen. Het kabinet zet hierop in door
uitvoering te geven aan de integrale migratieagenda. Voor de laatste stand
van zaken verwijs ik u naar de voortgangsrapportage die op 11 januari jl. aan
uw Kamer is verstuurd.
Vraag 5
Hoe kijkt u daarbij aan tegen de verhouding van autochtone en niet-Westerse
bevolking en de spanningen die een relatieve toename van het aandeel
niet-Westerse allochtonen, bijvoorbeeld in de steden, met zich mee kan
brengen?
Antwoord 5
Op 14 december 2020 heeft de WRR het beleidsrapport Samenleven in
verscheidenheid – Beleid voor de migratiesamenlevinggepresenteerd. Het
rapport is resultante van vijf jaar lang onderzoek naar de maatschappelijke
kansen en knelpunten die migratie naar Nederland met zich meebrengt. Het
kabinet zal zoals gebruikelijk met een kabinetsreactie op dit rapport komen.
Het antwoord op deze vraag komt aan de orde in deze kabinetsreactie.

3

De Telegraaf, 16 december 2020, «Migratiestroom in Nederland trekt weer aan», https://
www.telegraaf.nl/nieuws/1501356040/migratiestroom-in-nederland-trekt-weer-aanbijvoorbeeld
Trouw, 25 juni 2018, ««We denken in Nederland over van alles na, maar niet over de bevolkingsgroei. Onbegrijpelijk»«, https://www.trouw.nl/nieuws/we-denken-in-nederland-over-vanalles-na-maar-niet-over-de-bevolkingsgroei-onbegrijpelijk~b86b29e0/
5
Kamerstuk 35 300, nr. 81
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 6
Vindt u dat het stellen van een bovengrens aan immigratie en het voeren van
een jaarlijks debat over het aantal immigranten in Nederland in de migratiediscussie een belangrijke rol kan vervullen en derhalve wenselijk is, zoals de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vorig jaar opperde?6 7
Antwoord 6
Ik stel voorop dat een bovengrens aan immigratie geen onderdeel is van het
huidige kabinetsbeleid, en een eventuele keuze terzake aan een volgend
kabinet is.
In deze discussie is het goed een onderscheid te maken tussen de opvang en
bescherming van asielzoekers, die verhoudingsgewijs een klein deel vormen
van het aantal vreemdelingen dat naar Nederland komt, en reguliere,
sociaaleconomische migranten en EU-burgers. De wettelijke c.q. verdragsrechtelijke verplichtingen jegens deze te onderscheiden groepen verschillen
sterk.
Tegen deze achtergrond voert het kabinet een asielbeleid dat asielzoekers
beschermt die recht hebben op asiel en daar maakt, zoals benoemd, een
quotum geen deel vanuit. Wel zijn er grenzen aan de opvang- en asielcapaciteit en dient oog te worden gehouden voor het maatschappelijk draagvlak.
Het kabinet spant zich in het kader van de integrale migratieagenda in om
meer grip op irreguliere migratie te krijgen. Een goede samenwerking met
belangrijke transit- en herkomstlanden, meer opvang in de regio, en de
implementatie van een grensprocedure aan de buitengrenzen van de EU,
waarbij zo snel mogelijk onderscheid wordt gemaakt tussen zij die bescherming behoeven en zij die daar geen recht op hebben en dienen terug te
keren, zijn voorbeelden van maatregelen die deze grip daadwerkelijk moeten
bieden.
Het kabinet voert daarnaast een arbeidsmigratiebeleid dat rekening houdt
met de aanwezigheid van arbeidsaanbod in Nederland en de Europese Unie
en met de behoeften van het Nederlandse bedrijfsleven. Het kabinet faciliteert
arbeidsmigratie van specifieke groepen, zoals kennismigranten. Het kabinet
gaat daarbij niet uit van een generieke bovengrens. Voor EU-burgers geldt
het vrij verkeer van personen tussen de lidstaten.
Migratie kan niet los worden gezien van vraagstukken als bevolkingsgroei,
economie, arbeidsmarkt, onderwijs en huisvesting. Het bij het antwoord op
vraag 4 genoemde eindrapport van de Verkenning 2050 bevat een doorrekening van de maatschappelijke implicaties van de ontwikkelingen in de
bevolkingssamenstelling en kan mogelijk aanknopingspunten bieden voor
verder beleid. Het is aan volgend kabinet om hierin keuzes te maken.
Vraag 7
Deelt u de mening dat bij grote personeelstekorten in de zorg en een
vergrijzende samenleving het verhogen van de immigratie zeker niet de
oplossing kan zijn?
Antwoord 7
De bevolkingsontwikkelingen brengen vrijwel onvermijdelijk met zich mee dat
er tekorten kunnen ontstaan op (onderdelen van) de arbeidsmarkt. In dit licht
zij hier opgemerkt dat migratie waarschijnlijk geen structurele oplossingen zal
kunnen bieden voor vergrijzingsvraagstukken. Wel kan de gerichte inzet van
werknemers van binnen en buiten de EU voor bepaalde sectoren en
beroepen (zoals bijvoorbeeld thans met kennismigranten) bijdragen aan het
opvangen van specifieke knelpunten. Ook de zorg kan hiervan niet op
voorhand uitgesloten worden. Daarbij geldt dat de kwaliteit van zorg en
veiligheid van de patiënt voorop staan. Buitenslandse zorgverleners die in
Nederland zelfstandig aan de slag gaan, moeten voldoen aan alle vereisten
die de Wet BIG stelt, inclusief het vereiste om de Nederlandse taal voldoende
te beheersen.

6

Trouw, 5 januari 2020, «CDA’er Hugo de Jonge wil voorspelbare migratie», https://
www.trouw.nl/nieuws/cda-er-hugo-de-jonge-wil-voorspelbare-migratie~bf25783a/
7
NOS, 6 juli 2020, «De Jonge wil jaarlijks debat over aantal migranten», https://nos.nl/artikel/
2339792-de-jonge-wil-jaarlijks-debat-over-aantal-migranten.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Het onder vraag 4 genoemde eindrapport over de Verkenning Bevolking 2050
van Nidi en CBS, brengt de maatschappelijke gevolgen in kaart van de
bevolkingsontwikkelingen, óók op de terreinen arbeid en zorg. De inzichten
die dit eindrapport oplevert moeten worden afgewacht om tot een zorgvuldige afweging te komen.
Vraag 8
Bent u bereid op Europees niveau aan te geven dat dit soort uitspraken niet
in lijn zijn met de Nederlandse visie op migratie binnen de EU, zeker gezien
het feit dat u momenteel mee onderhandelt over een nieuw Europees
migratiepact?
Antwoord 8
EU-lidstaten maken op het gebied van legale migratie eigen afwegingen op
basis van de behoeften van de nationale arbeidsmarkten. De inzet van de
Commissie op het aantrekken van talent en kennis is grotendeels in lijn met
het kennismigratiebeleid van Nederland. Over de inzet van het kabinet is uw
Kamer reeds geïnformeerd via het BNC-fiche op de algemene overkoepelende
Commissiemededeling van 23 september jl.8 Naar verwachting zal de
Commissie in 2021 en in het kader van het bredere alomvattende Europese
asiel- en migratiebeleid nieuwe voorstellen doen op het gebied van reguliere
migratie. Wanneer dat het geval is, wordt uw Kamer hierover op de gebruikelijke wijze geïnformeerd.
Vraag 9
In hoeverre bent u het eens met de stelling dat in een klein en dichtbevolkt
land als Nederland de mogelijkheden om migranten op te vangen juist zeer
beperkt zijn en dat de toestroom van migranten derhalve juist beperkt moet
worden? Welke consequenties verbindt u daaraan voor uw opstelling ten
aanzien van een nieuw EU-migratiepact?
Antwoord 9
Zie het antwoord op vragen 4 en 6.
Vraag 10
In hoeverre bent u bereid zich namens de Nederlandse regering bij de
onderhandelingen over een migratie- en asielpact binnen de Europese Unie
in te zetten voor beperking van de (oorzaken van) migratie, voor opvang en
asielaanvraag in de regio en een effectieve en strenge terugkeerregeling?
Antwoord 10
Via het BNC-fiche inzake de overkoepelende Commissie mededeling inzake
het Europese asiel- en migratiebeleid is uw Kamer geïnformeerd over de inzet
van het kabinet.9 In lijn met de integrale migratieagenda deelt het kabinet de
inzet van de Commissie om een alomvattend asiel- en migratiebeleid te
hebben. Daar maken de elementen die in de vraag worden genoemd
onderdeel van uit.

8
9

Kamerstuk 22 112, nr. 2955.
Kamerstuk 22 112, nr. 2955.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4