EUROPEAN COMMISSION
CompetWon DO
t

Director General

Brussels,

26. 02. 2016

COMP/A4ID*O1 1157

Mr Maarten Camps
Secretary-General
Ministry of Economic Affairs
Postbus 20101
2500 EC Den Haag
Nederland
E-mail:

Dear Mr Camps,
My services and 1 have followed with growing concern the recent discussions to arnend
the “Beleidsregel mededinging en duurzaaniheid” (the ‘Beleidsregel’). The public
consultation document of 23 December 2015 Sets Out your proposed policy on how
competition law should take into account the fact that agreements aim to further
sustainability.
My services and 1 fufly subscribe to the fundamental irnportance of the poicy objectives
that you refer to as sustainabiity. The EU competition mies, as interpreted by the
European Court of Justice, already provide scope to take into account such objectives.
Indeed, 1 fully support that companies embrace their corporate social responsibiity and
also use the scope available to promote sustainability through joint initiatives.
There are however certain limits as to how competition law as compared to other legal
instruments
can take sustainability into account. The relevant Treaty articles on
competition do not empower the Commission, or the national competition authorities, to
enter into delicate balancing acts weighing sometimes contradictory public interests
when assessing such initiatives by business. EU competition law, however, allows us to
take into account sustainability concerns when and to the extent that these also are
perceived as benefits in the eyes of the actual consumers in the relevant market (as
compared to society as a whole). Within these iirnits, companies can develop their
corporate social responsibility to further sustainability objectives. 1f certain policy goals
are considered valuable for society as a whole, while not by the consumers in the relevant
market, regulation is the right tooi to safeguard them and not competition law. In other
words, competition law does not stand in the way of regulation to achie-ve these goals,
but cannot substitute for the absence of such regulation.
—

—

The current Beleidsregel of 2014, and the subsequent ACM vision document, were
adopted after discussion with DG Competition and the final texts were considered to fali
withln the boundaries of what EU competition law allows. For your convenience 1 attach
the letter sent by my predecessor Alexander Italianer to Anita van den Ende in 2013.
Commission européenne/Europese Coinmisste, 1049 Bruxelle&Brussel, BELGIQUE/BEIGIÊ Tel. +32 22991111
comp-greffe-antltrust@ec.europa.eu -Tel. direct line ÷32 229-94393 Fax -+32 229-50128
-

-

During the discussions in 2013/14 it was already noted that requiring the ACM to pursue
a policy deviating from EU law would not only undermine the independent assessment of
the ACM but, if such policy would be implemented by the ACM, would obviously also
bi-ing it into conflict with EU law requirements. This is precisely what certain of the
amendments to the current Beleidsregel could result in, namely requiring the ACM to
adopt decisions applying national law that would likely not be in line with the EU
competition mies. Moreover, wbile the Beleidsregel in theory would only apply to cases
under national law, it would also run counter to the application of EU competition law in
cases where there is a potential effect on trade between Member States, a threshold which
is easily met for agreements with a national scope. According to Article 3 of Regulation
1/2003, the application of natiorial law may in such cases not deviate from the way in
which EU competition law is applied.
The above is even more important because sustainability, while not defined in the
provisions of the draft Beleidsregel, is considered to be a wide concept which comprises
ecology and the environment, but also public health, animal welfare and fair trade (see
§1.2 of the current and draft Beleidsregel). The reach of the Beleidsregel is thus
potentially quite wide.
The following are the main problems 1 see with the draft Beleidsregel published on 23
December 2015. My services have in addition some more technical comments, for which
direct contact and discussion at services level seems the more efficient way forward.
First, the draft ]3eleidsregel expresses the wish and requires the ACM (by its changes to
Article 2(a) and (b), but see also §1.1, §3.1 and § 3.3 of the draft Beleidsregel) to take
into account not just the positive and negative effects for the users of the product in
question, but also the effects for the Dutch society as a whole, when applying Article 6(3)
of the Dutch competition law in combination with Article 101(3) TFEU. The draft text
expressly wants the ACM to take into account the effects on Dutch citizens who do not
buy/use the product in question. This is in dear contradiction with EU case law and the
Commission Guidelines on the application of Article 81(3) (now 101(3)), as previously
set Out in our letter of November 2013 on this matter (see Annex).
Second, we understand that the requirement in Article 2(a) of the draft Beleidsregel to
assess a package of agreements in its totality also sterns from the recent experience in the
context of the Energy Agreement. Indeed, the draft Beleidsregel seems to criticise the
way in which the ACM has assessed the latter and, in particular, for having only looked
at that part regarding the early closure of the coal-fired power plants (page 8, first and
second paragraph of the draft Beleidsregel). While in certain circumstances it may be
necessary to assess a package of agreements in its entirety, it can certainly not be the
rule. Whether or not the entire package of agreernents shouid be taken into account forms
part of the assessment under the third condition of Article 10 1(3), which deals with the
indispensability of the restrictions. Only if the efficiencies of the other parts of the
package of agreements cannot be achieved without the specific agreement restricting
competition, the benefits from those other agreements in the package can be taken into
account it the assessment under Article 101(3). In others words, the agreement restricting
competition must be (reasonably) necessary for the benefits caused by the other parts of
the package to materialise in order to meet the requirement of indispensability. 1± the
efficiencies of the other parts of the package of agreements can stili be achieved without
the agreement restricting competition or through a less restrictive altemative measure, the
third condition of Article 101(3) is not fuifilled. The text of the draft Beleidsregel thus
gives the impression that it aims to amend and weaken the third condition of
indispensability of Art 101(3) TFEU, which should be avoided.
2

More generally, by referring to recent ACM decisions, in the cases ‘Kip van Morgen’ and
‘Energieakkoord’, as interventions that are considered to have hindered supposedly
laudable sustainability initiatives ( 1.1 and §3.2 of the draft Beleidsregel), the impression
is created that the ACM is instructed to make a different assessment in such cases in the
future. However, there is nothing that indicates quite to the contrary 1 would argue
that the ACM bas applied Article 6 of the Dutch Competition law and Article 101 TFEU
incorrectly in these cases.

—

—

Third, it would be belpful if all references to the case law and to the Commission
Guidelines on the application of Article 8 1(3) that are in the current Beleidsregel, would
be maintained. Similarly, it would be helpful if a number of other usefu.l sentences, for
instance requiring the assessment to be based on the effects on users of the product in
question, would be maintained. We believe that these references and sentences may help
parties to an agreement to properly carry Out their self-assessment, which is one of the
stated goals of the document

The draft Beleidsregel acknowledges that the ACM needs to operate in accordance with
the existing legal framework and that Article 6 of the Dutch competition law is meant to
be applied in line with Article 101 TFEU (1.5 and §1.1 of the draft Beleidsregel). It also
states that the draft Beleidsregel intends to take into account the EU legal framework
( 1.5 of the draft Beleidsregel). In order to achieve these welcome objectives, 1 would
invite you to seriously consider our concerns set out above and amend the Beleidsregel
accordingly. For this purpose 1 propose that our respective services take further contact to
see how this can concretely be achieved.
Finaily, 1 am happy to inform you that, following your request, we are planning to have a
discussion within the European Competition Network (ECN) on the relation between
compeütion law enforcement and sustainabiity. This discussion is foreseen to take place
at the next ECN Plenary meeting on 13 April 2016. My colleagues will inform your
services about the outcome of that meeting, to allow you to take into consideration the
views of all competition authorities in the EU on this matter. 1 would therefore assume
that you will await the resuits of this meeting before adopting a new Beleidsregel.

Sincerely,

(
Jchannes LA1TENBER4R

Annex: Letter to Mrs van den Ende of 20 November 2013 on the previous “Beleidsregel
mededinging en duurzaainheid”

Cc: Mr Chris Fonteijn, Chairman of ACM

3

—

EUROPEAN COMMISSION
Coropeiltion UG
Director General

Brussels,

2 0 NOV. 2013

COMP/A4fJCIvb/1 15269

Via c-mail
Mevrouw Anita van den Ende
Directeur Mededinging en
Consumenten
Ministerie van Economische Zaken
Postbus 20101
2500 EC Den Haag
Nederland
E-mail

Onderwerp: Concept beleidsregel mededinging en duurzame ontwikkeling

Geachte mevrouw van den Ende,
Aansluitend op onze vergadering van 20juni 2013 omtrent de plannen van het Ministerie
van Economische Zaken voor een beleidsregel inzake mededinging en duurzame
ontwikkeling, hebben wij een aantal opmerkingen op uw ontwerp tekst die we graag met
u willen delen. Het betreft hier de concept beleidsregel en toelichting van 26juni 2013.
De concept beleidsregel, in combinatie met de toelichting, legt op gedetailleerde wijze
vast hoe de voor duurzaainheidsinitiatieven kenmerkende aspecten door de ACM moeten
worden betrokken in de beoordeling van een uitzondering op het kartelverbod
overeenkomstig artikel 6, derde lid, van de Mededingingswet. Tegelijkertijd beoogt de
concept beleidsregel inclusief toelichting de toepassing van artikel 6, derde lid, voor
ondernemers te verduidelijken en, meer in het bijzonder, vast te leggen welke specifieke
aspecten aangaande duurzame ontwikkeling de ACM dient mee te wegen. Echter,
vanwege het gedetailleerde karakter van de concept beleidsregel (inclusief toelichting) en
zijn schijnbaar dwingende aard’, lijkt er ons nog weinig beoordelingsvrijheid voor de
ACM terwijl het toch zijn taak is om een concrete beoordeling te maken overeenkomstig
de ruimte die artikel 6, derde lid, van de Mededingingswet biedt.

Pagina 4: ‘aspecten waar rekening mee moet worden gehouden in deze beoordeling’. Pagina 5; Met onderhavige
beleidsregel wordt vastgelegd boe de voor duw-zaaxnheidsinitiatievcn kenmerkende aspecten moeten worden

betrokken in de beoordeling...’

Commtssion européennelEuropese Commissie, 1049 8ruxelleslUrussel, 8ELGIQUE/BELGI -Tel. +32 22991111
Office J-70-COMP-Greffe Antitrust Tel direct line +32 229-94393 Fax +32 229-50128
-

COMP-GREFFE-ANTITRUST©cec.eu.Int

-

Bovendien, in plaats van klaarheid te scheppen inzake de verhouding tussen mededinging
en duurzame ontwikkeling, riskeert de beleidsregel (inclusief toelichting) de juridische
onzekerheid te vergroten aangezien deze op bepaalde punten afwijkt van de tekst van
artikel 6, derde lid, van de Mededingingswet en de ontwerp position paper van de ACM.
Dit is voornamelijk het geval voor de test onder artikel 6, derde lid, van de
Mededingingswet doordat in artikel 2, onder a) en b) van de concept beleidsregel telkens
de zinsnede “in voorkomend geval, [worden] de voordelen voor de samenleving als
geheel meegewogen” wordt gebruikt. De soms onduidelijke beschrijving in de toelichting
2
(blz. 3, 4 en 5), draagt verder bij tot die juridische onzekerheid.
Zoals verduidelijkt tijdens onze vergadering in juni, zijn wij van oordeel dat de toets
onder artikel 101, derde lid, van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese
Unie (VWEU), die met name ook richtinggevend is voor de beoordeling onder artikel 6,
derde lid, van de Mededingingswet wanneer beide grondslagen als rechtsbasis worden
gebruikt, geen ruimte voorziet voor een dergelijke ruime afweging waarbij doelstellingen
van algemeen belang of voordelen voor de burger of samenleving als geheel worden
meegewogen. Terwijl het wel mogelijk is om ook voordelen voor toekomstige gebruikers
mee te laten wegen, vereist artikel 101, derde lid, VWEU dat de voordelen ten goede
komen aan de gebruikers van de betreffende goederen of diensten. Voordelen voor de
burger of de samenleving als geheel worden in dat kader niet aanvaard. Deze test van het
consumentenbelang wordt uiteindelijk ook op blz. 6 van de toelichting zelf correct
weergegeven, waaruit des te meer blijkt dat het eerder vermelde meewegen van
“voordelen voor de samenleving als geheel” geen nieuwe elementen toevoegt.
Op basis van deze opmerkingen, zouden wij u adviseren om artikel 2, onder (a) en (b),
van dc beleidsregel aan te passen door de toevoeging “in voorkomend geval, de
voordelen voor de samenleving als geheel meegewogen” te schrappen. De toelichting bij
de beleidsregel dient dan in dezelfde zin te worden aangepast zodat niet langer de indruk
wordt gewekt dat andere voordelen dan deze voor de (huidige of toekomstige) gebruiker
van het goed of de dienst in overweging kunnen worden genomen onder artikel 6, derde
lid, van de Mededingingswet.
Tenslotte, lijkt het ons wenselijk dat de toekomstige beleidsregel enkel het algemene
kader uitzet waarbinnen de ACM zijn concrete beoordeling dient te maken en dat de
ACM in dat verband voldoende beoordelingsvrijheid behoudt om effectief en in
overeenstemming met het Europese kader zijn bevoegdheden uit te oefenen.

Hoogachtend,

Alexander ITALIANER
2

Pagina 3 “De beleidsregel ontslaat ...wat hiertoe benodigd is.” geeft de indruk dat er slechts twee ipv vier condities
met de doelstellingen van de
voor vrijstelling zijn. Pagina 4 “Wanneer de positieve effecten van een apraak
conununautalre mededingingsregels.’ en pagina 5 ‘De voorwaarde dat gebruikers een billUk aandetl
.voortvloeien.’ geeft dc indruk dat een algemene wclvaartstcst ipv een consumenten welvaartstest wordt
gehanteerd. Pagina 6 ‘Op het moment dat ...dat deze niet net iets verder gaat dan noodzakelijk is” geeft ecn
nieuwe maar niet verder onderbouwde uitleg aan het oninisbaarhcidscriterium.
.

...

.

2