2013D49593

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er
bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
brief van 31 oktober 2013 inzake de Regeling zorgvraagzwaarte cGGZ
(Kamerstuk 25 424, nr. 233).
De voorzitter van de commissie,
Neppérus
Adjunct-griffier van de commissie,
Clemens

nds-tk-2013D49593

1

Inhoudsopgave

blz.

I.
II.

2
8

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de Minister

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD- fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief inzake de Regeling zorgvraagzwaarte cGGZ. Genoemde leden
hebben nog enkele vragen en opmerkingen.
Zonder voorliggende regeling zouden zorgverzekeraars, bij gebrek aan
andere informatie, gehouden zijn tot structurele detailcontrole op het
niveau van iedere individuele verzekerde. Houdt dit in dat zorgverzekeraars in de huidige situatie, dus zonder voorliggende regeling, veel van
dergelijke detailcontroles uitvoeren? Zo ja, hoeveel van dergelijke
controles worden uitgevoerd? Zo nee, hebben zij dan andere informatie
voorhanden waarop zij hun controles kunnen baseren, of blijven zij in
gebreke ten aanzien van de wettelijk te verrichten formele en materiële
controles? Welke gevolgen heeft dit gehad ten aanzien van de beheersbaarheid van de kosten in de GGZ?
De Minister geeft aan dat een uitzondering voor het vermelden van de
zorgvraagzwaarte-indicator op de declaratie vooreerst alleen is aangewezen bij persoonlijkheidsstoornissen. De leden van de VVD-fractie
hebben naar aanleiding van deze uitzondering een aantal vragen:
– Kan de Minister deze uitzondering nader toelichten?
– Welke concrete gevolgen heeft deze uitzondering?
– Wat zegt het ontbreken van voorspellende waarde van de zorgvraagzwaarte bij persoonlijkheidsstoornissen over de effectiviteit van de
behandelinzet?
– In hoeverre kunnen verzekeraars aan hun wettelijke verplichtingen ten
aanzien van materiële en formele controle voldoen ten aanzien van
persoonlijkheidsstoornissen: moeten zij op dit punt overgaan tot
detailcontroles of zijn er alternatieven?
– Verwacht de Minister in de toekomst nog verdere uitzonderingen,
aangezien zij kiest voor de formulering «vooreerst alleen»?
Naast GGZ-gerelateerde indicaties zijn er allerlei andere medische
aandoeningen denkbaar die vragen om extra waarborging van de
medische persoonsgegevens, zoals hiv, geslachtsziektes of kanker.
Worden GGZ-indicaties anders op de facturen vermeld dan (privacygevoelige) medische indicaties en zijn er verschillen?
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de fractie van de PvdA hebben met veel interesse kennisgenomen van de aanvulling op de Regeling zorgverzekering die het voor de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) mogelijk maakt om zorgaanbieders van
geneeskundige geestelijke gezondheidzorg te verplichten om de
zorgvraagzwaarte-indicator op declaraties te vermelden. Ook wordt de
wijze beschreven waarop rekening is gehouden met het advies van het
College bescherming persoonsgegevens (CBP). Genoemde leden zijn van
mening dat de regeling zorgverzekeraars faciliteert om zowel de formele
als materiële controle beter uit te voeren. De gegevensuitwisseling tussen
zorgaanbieder en zorgverzekeraar moet echter wel veilig zijn en de patiënt
moet altijd de baas blijven over eigen gegevens. Het is daarom goed te

2

vernemen dat de privacy van patiënten met deze regeling beter gewaarborgd lijkt te worden dan in het geval van uitgebreide detailcontroles en
dat het CBP geen vergaande privacybelemmeringen voorziet zodat de
zorgvraagzwaarte-indicator per 1 januari 2014 op de declaratie kan
worden getoond. De regeling creëert bovendien meer bewegingsruimte
voor zorgverzekeraars om fraude in de zorg op te sporen. Deze leden
hebben al meerdere malen aangegeven dat zorgfraude onacceptabel is en
hard dient te worden aangepakt. Zij hebben nog wel een aantal vragen
over de regeling.
De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe vaak zorgverzekeraars in
het verleden formele en materiële controles hebben uitgevoerd in de
geneeskundige geestelijke gezondheidszorg. In welke gevallen vonden
deze controles plaats en bij hoeveel procent van de declaraties? Vindt de
Minister dit percentage proportioneel gezien de controlerende taak die de
zorgverzekeraar heeft om premiegeld goed te besteden? Uit hoeveel
procent van de onderzochte declaraties bleek dat onverzekerde zorg
onterecht vergoed werd en hoe is hierop ingegrepen? In hoeverre hadden
de detailcontroles via hogere administratieve lasten een opdrijvende
invloed op de premies?
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe GGZ-patiënten goed zullen
worden geïnformeerd over het opnemen van hun zorgvraagzwaarteindicator op declaraties en hoe zij hiertegen bezwaar kunnen maken
indien zij dit niet wensen. Hoe vaak werden in het verleden geen
gegevens afgedragen omdat de patiënt bezwaar had gemaakt? Hoe valt te
controleren dat zorgaanbieders hiervan geen misbruik maken? Welke
maatregelen kunnen worden ingezet als zorgaanbieders geen
medewerking verlenen bij het overdragen van zorgvraagzwaartegegevens? Waar kan de patiënt terecht als er klachten zijn over het
waarborgen van de privacy? Hoe pakken zorgverzekeraars en zorgaanbieders het advies van het CBP aan om een geschillenregeling in werking
te stellen? In hoeverre houdt de gedragscode, waarin staat vastgelegd hoe
zorgverzekeraars gebruik mogen maken van zorgvraagzwaarte-informatie,
rekening met het zo veel mogelijk waarborgen van de privacy van de
patiënt en hoe wordt dit concreet vormgegeven?
De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe ongewenste situaties
kunnen worden voorkomen als de zorgvraagzwaarte-indicator
opgenomen wordt op declaraties. In hoeverre kan de behandeling van de
zorgaanbieder ter discussie komen te staan? In hoeverre bestaat de
mogelijkheid dat patiënten niet de zorg krijgen die zij op basis van de
gestelde diagnose dienen te krijgen? De zorgvraagzwaartegegevens
worden gebruikt door zorgverzekeraars om analyses op geaggregeerd
niveau uit te voeren per zorgaanbieder. Genoemde leden vragen hoe
voorkomen wordt dat zorgverzekeraars toch aan de slag gaan met
individuele analyses.
In welke gevallen is uitwisselen van zorgvraagzwaarte-informatie volgens
vigerende privacyregels ontoelaatbaar? Kan expliciet worden toegelicht
hoe de regeling een adequate afweging maakt tussen het belang van
goede controle door zorgverzekeraars en het behartigen van de privacy
van patiënten, zeker nu de wijziging van de regeling uitbreiding geeft aan
persoonsgegevens waarmee het medisch beroepsgeheim doorbroken
mag worden? Kan de Minister expliciet maken welk deel van de privacy
van patiënten door de regeling wordt geschaad?
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe deze regeling zich verhoudt tot
de GGZ-zorg die vanaf 2015 onder de Jeugdwet komt te vallen en met de
verplicht verleende/dwangmatige GGZ-zorg. Verder vragen genoemde
leden welke mogelijke gevolgen de regeling heeft voor het afsluiten van

3

een aanvullende verzekering, waarbinnen de zorgverzekeraar meer ruimte
heeft voor risicoselectie. Hoe is bescherming van kwetsbare groepen,
zoals bedreigde cliënten, binnen de regeling geregeld en wat betekent dit
voor de controle op declaraties van behandelingen ondergaan door
kwetsbare groepen?
Patiënten met persoonlijkheidsstoornissen worden in de regeling
uitgesloten. Genoemde leden vragen wat dit voor gevolgen heeft voor de
controles voor deze patiëntengroepen. Vinden deze in zijn geheel niet
meer plaats? Is het wenselijk dat zorgaanbieders niet meer gecontroleerd
worden op behandelingen voor patiënten met persoonlijkheidsstoornissen? Op basis van welke criteria en met welke argumentatie kan de
NZa bepalen dat het verstrekken van gegevens over zorgvraagzwaarte in
bepaalde gevallen niet van toepassing is? Waarom geldt alleen een
uitzondering voor patiënten met persoonlijkheidsstoornissen, terwijl de
werkgroep zorgvraagzwaarte stelt dat het model voor meerdere stoornissen een beperkte voorspellende waarde heeft? In hoeverre is de
Regeling zorgverzekering daarmee in strijd met het advies van het CBP?
Zorgvraagzwaartegegevens van alle verzekerden verstrekken de verzekeraar informatie over de praktijkvoering van zorgaanbieders. Moeten
zorgvraagzwaartegegevens ook worden prijsgeven als behandeling met
het eigen risico wordt betaald en geen beroep op vergoeding door de
zorgverzekeraar wordt gedaan? Geeft een restitutiepolis meer belemmeringen dan een naturapolis? Hoe ziet het verdere traject eruit als onregelmatigheden worden geconstateerd? Vinden er dan wel detailcontroles
plaats en hoeveel zijn dit er naar verwachting? Wat betekent dit voor de
privacy van patiënten? De regeling geeft zelf aan dat de zorgvraagzwaarteindicator nog niet de definitieve maat is en nog verbeterd zal worden.
Wanneer wordt de verbeterde versie verwacht en aan welke eisen zal deze
versie beter voldoen? In hoeverre is het besluit van de rechtbank van
Amsterdam van 13 november 2013, waarbij de Gedragscode Verwerking
Persoonsgegevens Zorgverzekeraars is goedgekeurd, van invloed op de
verdere uitwerking?
Tot slot vragen de leden van de fractie van de PvdA in hoeverre het
vermelden van de zorgvraagzwaarte-indicator een rol kan spelen in het
aanpakken van declaraties van oneigenlijke GGZ-behandelingen, zoals
bijvoorbeeld het vergoeden van behandelingen vanuit het basispakket
terwijl het College voor zorgverzekeringen (CVZ) hier kritisch tegenover
staat. In hoeverre zou de NZa, als zijnde marktmeester, een belangrijke rol
moeten vervullen in het beoordelen van oneigenlijke GGZ-behandelingen
en wat houdt de rol van de NZa in dezen precies in? In hoeverre kan deze
rol nog verder versterkt worden door het toevoegen van de
zorgvraagzwaarte-indicator op declaraties? Hoe kunnen de NZa en het
CVZ elkaar hierin versterken? Gebeurt dit nu al en wat heeft dit
opgeleverd?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben de brief van de Minister met belangstelling gelezen. Genoemde leden betreuren de keuze van de Minister om
het medisch beroepsgeheim uit te hollen door behandelaars te
verplichten om de diagnose van een patiënt grotendeels te vermelden op
de declaratie aan de zorgverzekeraar. Deze leden vragen de Minister of zij
het inperken van het medisch beroepsgeheim in verhouding vindt staan
tot de mogelijkheid van fraude-opsporing.
De leden van de SP-fractie hebben grote bezwaren tegen de wijze waarop
de regeling een nieuwe verplichting oplevert om een zorgvraagzwaarteindicator op de rekening te vermelden. Iets wat de privacy van patiënten

4

doorbreekt en ook ingaat tegen het beroepsgeheim van de behandelaars.
Waarom neemt de Minister deze beslissing? Vindt zij werkelijk dat het
enige alternatief voor de zorgvraagzwaartevermelding inzage in behandeldossiers zou zijn? Waarom wordt er in de toelichting op de wijziging van
artikel 7.2 en verder van de regeling gesteld dat er alleen een uitzondering
moet gelden voor persoonlijkheidsstoornissen? Vindt de Minister niet dat
de werkgroep zorgvraagzwaarte duidelijk heeft aangegeven dat het model
maar beperkte voorspellende waarde heeft? En zo ja, is de wijziging van
de Regeling zorgverzekering dan niet in strijd met het advies van het
College bescherming persoonsgegevens? Is er nog nader advies gevraagd
aan het CBP en zo ja, hoe luidde dat? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie vinden dat het opsporen van fraude in de GGZ
zoals men dat kent een delicaat proces is. Bij het vermelden van
zorgvraagzwaarte-indicatoren gaat het om gegevens die zeer privacygevoelig zijn omdat zij de persoonlijke levenssfeer tot in de kern raken.
Bovendien ligt in een zorgstelsel met private zorgverzekeraars die met
elkaar concurreren risicoselectie altijd op de loer. Het verstrekken van
individuele gegevens van een patiënt of collectieve gegevens van een
patiëntengroep draagt dus altijd het risico op uitsluiting met zich mee.
Heeft de Minister dit meegewogen in haar beslissing?
Genoemde leden zijn zich ervan bewust dat gebruik van de vermelde
gegevens met een ander doel dan het opsporen van fraude niet is
toegestaan. Dat zegt echter niets over de praktijk. De leden van de
SP-fractie vragen de Minister hoe zij kan uitsluiten dat zorgverzekeraars
deze gegevens misbruiken. Deze leden vragen de Minister of dit in het
verleden is voorgekomen. Zo ja, hoe vaak en bij welke zorgverzekeraar(s)?
Voorts vragen zij de Minister of alle zorgverzekeraars zich in alle gevallen
houden aan de uniforme maatregel «Privacy afhandeling declaraties». Zo
nee, welke zorgverzekeraars hebben deze in het verleden overtreden en
op welke wijze? Wordt hierop streng toezicht gehouden? Genoemde leden
vragen de Minister te beargumenteren waarom de «solide systematiek»
waarmee zorgverzekeraars oneigenlijk gebruik van tot de persoon
herleidbare gegevens voorkomen afdoende is om de privacy te
beschermen.
De Minister wil af van de situatie dat fraudebestrijding plaats moet vinden
door op individueel niveau diepgravend onderzoek te doen. Wanneer dit
kan worden voorkomen door fraude op een andere wijze te bestrijden is
dat een goede ontwikkeling. Maar vervanging van die systematiek door
een systeem waarbij de zorgverzekeraar gegevens van grote groepen
patiënten in handen krijgt kent het gevaar van risicoselectie zoals
hierboven geschetst. De leden van de SP-fractie vragen de Minister beide
onwenselijke situaties tegenover elkaar te zetten en te beargumenteren
waarom zij de voorkeur geeft aan de gekozen systematiek van het
vermelden van de zorgvraagzwaarte. Gegevens die weliswaar niet zijn te
herleiden tot de details van de aandoening van de individuele patiënt
maar wel iets zeggen over de zwaarte van de problematiek van dit
individu en bovendien veel zeggen over een groep patiënten.
Waarom, zo vragen de leden van de SP-fractie, blijft de Minister maar
inzetten op het verstrekken van privacygevoelige gegevens van patiënten
aan zorgverzekeraars. Er is toch al een aantal keren geoordeeld, door
bijvoorbeeld het College van Beroep voor het bedrijfsleven, dat het
vermelden van de diagnose in de DBC enerzijds een schending van de
privacy is, anderzijds de vertrouwensrelatie tussen behandelaar en patiënt
schaadt? Kan de Minister uitleggen waarom zij dit naast haar neer blijft
leggen? In welk belang, anders dan dat van zorgverzekeraars, doet de
Minister dit? Wie heeft hier, anders dan zorgverzekeraars, om gevraagd?

5

Erkent de Minister dat zorgverzekeraars de zorgvraagzwaarte inzetten als
controle-instrument en dat hiermee afspraken uit het Bestuurlijk Akkoord
GGZ worden overtreden? Waarom geeft de Minister de zorgverzekeraars
deze macht? Het opnemen van de zorgvraagzwaarte zal in een
gedragscode worden uitgewerkt. Welke bemoeienis zal de Minister
hebben met de inhoud van die code en het toezicht daarop?
De Minister schrijft dat zij de zorgvraagzwaartesystematiek zoals
voorgesteld verder wil doorontwikkelen naargelang ervaringen met het
systeem daartoe aanleiding geven. Bovendien wil de Minister in de
toekomst enig ander geschikt instrument inzetten. De leden van de
SP-fractie vragen naar aanleiding hiervan wat voor de Minister reden zou
zijn om voor een andere systematiek te kiezen. Heeft de Minister een
moment vastgesteld waarop de zorgvraagzwaartesystematiek wordt
geëvalueerd en de werking ervan wordt onderzocht? Genoemde leden
vragen welke systematiek in dat geval wordt overwogen. Het valt de leden
van de SP-fractie op dat de Minister uiteenzet naar welke alternatieven is
gekeken terwijl het CBP in zijn rapport stelt dat uit navraag is gebleken dat
uitsluitend binnen de zorgvraagzwaartesystematiek naar alternatieven is
gekeken. Deze leden vragen de Minister dit nader te duiden. Zij vragen de
Minister uiteen te zetten hoe diepgravend onderzocht is welke alternatieven er bestaan voor de zorgvraagzwaartesystematiek.
De leden van de SP-fractie vinden het teleurstellend dat de Minister geen
geschillenregeling in het leven wil roepen. Zij gaat hiermee in tegen het
advies van het CBP. Genoemde leden vragen de Minister waarom zij die
verantwoordelijkheid niet op zich neemt maar in plaats daarvan, zoals
vaak het geval is, de verantwoordelijkheid afschuift op zorgverzekeraars
en zorgverleners. Een Minister die de privacygevoeligheid van deze
situatie inziet kiest er in de ogen van de leden van de SP-fractie voor deze
verantwoordelijkheid wel te nemen. Genoemde leden zijn van mening dat
patiënten bij schending van hun privacy laagdrempelig hun beklag
moeten kunnen doen bij een onafhankelijke instantie, zoals ook het CBP
adviseert. Dat kan de Minister garanderen door een dergelijke regeling
wel in het leven te roepen. Zij vragen de Minister haar standpunt op dit
punt te herzien.
Vragen en opmerkingen van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister over de Regeling zorgvraagzwaarte cGGZ.
Deze leden begrijpen het doel van de regeling om duidelijkheid te
scheppen inzake de uitvoering van de formele en materiële controles door
zorgverzekeraars. Genoemde leden kunnen zich echter niet geheel vinden
in de uitwerking van het advies van het CBP en hebben daarover een paar
vragen.
De leden van de PVV-fractie vinden het doorbreken van het beroepsgeheim ten behoeve van betere materiële controle van declaraties een
aantasting van de persoonlijke levenssfeer van de patiënt. Deze leden
vinden uit principe dat dit pas moet kunnen na toestemming van de
patiënt. Nu is gekozen voor wettelijke doorbreking van het beroepsgeheim
met ontheffing bij de hoofdiagnosegroep persoonlijkheidsstoornissen, bij
zelfbetalers en bij ondertekenaars van een privacyverklaring. Een «ja
mits» regeling terwijl de leden van de PVV-fractie voorstander zijn van een
«nee tenzij» regeling, waarbij de patiënt expliciet toestemming geeft om
zijn medische gegevens te delen. Deze leden vinden dat de Minister
onvoldoende heeft aangetoond waarom er voor de «ja mits» regeling is
gekozen. Graag krijgen zij hierop een nadere toelichting.

6

De leden van de PVV-fractie willen weten of de zorgvraagzwaarteregeling
de enige methode is om declaraties te controleren en niet slechts de
gemakkelijkste. Gezocht moet worden naar een werkwijze die geen of
minimale inbreuk maakt op de privacy en niet welke het beste aansluit bij
de praktijkvoering van behandelaar en/of zorgverzekeraar. Deze leden
vinden de voorliggende keuze niet goed onderbouwd en zij vragen of er
werkelijk geen andere methoden zijn met minimale inbreuk op de privacy.
De leden van de PVV-fractie vragen verder hoeveel foute declaraties met
deze regeling opgespoord gaan worden. Welke bedragen zijn hiermee
gemoeid en wat is de verwachting van de uiteindelijke besparingen? Deze
leden zijn benieuwd of de materiële controles via deze regeling uiteindelijk een lagere schadelast voor de zorg bewerkstelligen waardoor de
zorgpremie kan dalen. Kan de Minister dit met aantallen en percentages
toelichten?
Tot slot willen de leden van de PVV-fractie een reactie op de uitspraak van
de rechtbank van Amsterdam. De rechter stelt dat de Gedragscode
Zorgverzekeraars strijdig is met de privacybeginselen en dat het CBP
hieraan ten onrechte goedkeuring heeft verleend. Hiermee ontbreekt dus
de waarborg dat de medische gegevens zorgvuldig door zorgverzekeraars
worden verwerkt. Deze leden willen hierop graag een reactie van de
Minister.
Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
voorgenomen regeling met betrekking tot de verwerking van de
zorgvraagzwaarte-indicator in de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg. Deze leden merken op dat het waarborgen van de privacy van
de patiënt voor hen centraal staat. Daarover hebben deze leden nog
enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de D66-fractie constateren dat door de zorgvraagzwaarteindicator zorgverzekeraars niet meer detailcontrole op individueel niveau
hoeven toe te passen. Kan de Minister aangeven of de zorgverzekeraar dit
nu ook niet meer mag doen? Zo nee, waarom behoudt de zorgverzekeraar
die mogelijkheid? Deze leden zijn, net als het CBP, van mening dat
detailcontrole een onwenselijk zware inbreuk op de persoonlijke levenssfeer tot gevolg heeft.
De leden van de D66-fractie lezen dat de regeling een uitzondering geeft
aan cliënten met persoonlijkheidsstoornissen, omdat de
zorgvraagzwaarte-indicator hier een beperkte voorspellende waarde voor
geeft. De werkgroep zorgvraagzwaarte heeft echter aangegeven dat alle
stoornissen die beperkte voorspellende waarde hebben. Waarom heeft de
Minister ervoor gekozen om alleen aan de persoonlijkheidsstoornissen
een uitzondering te geven?
De leden van de D66-fractie hechten veel waarde aan toegankelijke
verzekeringen voor individuen. (Zorg)Verzekeraars krijgen met deze
regeling beschikking over grote hoeveelheden informatie van een cliënt in
de cGGZ. Kunnen verzekeraars volgens de Minister deze gegevens als
grondslag gebruiken om een (voormalig) GGZ-cliënt te weren bij een
schade- of inboedelverzekering? Genoemde leden zouden dat zeer
onwenselijk vinden. Deze leden vragen daarom of hier in de verwerking
van persoonsgegevens een scheiding wordt gemaakt. Zij vernemen dat
graag.

7

De leden van de D66-fractie lezen dat de zorgvraagzwaarte-indicator zich
in een lerende omgeving zal doorontwikkelen. Is de Minister voornemens
dit proces te monitoren en waar nodig te faciliteren? Zo ja, op welke
manier denkt de Minister hieraan vorm te geven?
De leden van de D66-fractie constateren daarnaast dat de rechtbank van
Amsterdam op 13 november jl. de uitspraak heeft gedaan dat het CBP de
gedragscode «Verwerking persoonsgegevens zorgverzekeraars» ten
onrechte heeft goedgekeurd. Deze leden vernemen hierop graag de
reactie van de Minister en vragen welke consequenties deze uitspraak
heeft. Genoemde leden hechten veel waarde aan privacy van persoonsgegevens en verwachten daarom een gedragscode die dit borgt.
II. REACTIE VAN DE MINISTER

8