Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

27 830

Materieelprojecten

Nr. 288

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 september 2019
Inleiding
Met deze brief informeer ik u over de behoeftestelling van het programma
«Wissellaadsystemen, trekker-opleggercombinaties en wielbergingsvoertuigen».
Dit programma voorziet in de defensiebrede vervanging van deze
operationele wielvoertuigen en gerelateerd materieel zoals aanhangwagens, opslag-, overslag- en distributiemiddelen. Dit materieel vervult
een essentiële rol in de ondersteuning van land-, lucht- en maritieme
eenheden tijdens de gereedstelling en operationele inzet.
De vervanging van de huidige middelen is noodzakelijk vanwege het
verstrijken van de technische levensduur en om te kunnen blijven voldoen
aan de huidige operationele eisen. Het programma draagt daarmee bij
aan een verdere versterking van de krijgsmacht, zoals aangekondigd in de
Defensienota 2018 (Kamerstuk 34 919, nr. 1).
Context
De veiligheidscontext is in de afgelopen jaren veranderd. Meer dan in de
afgelopen jaren het geval was, is de noodzaak gegroeid om op te kunnen
treden tegen een tegenstander van gelijkwaardig niveau. De eerste
hoofdtaak «Bescherming eigen en NAVO grondgebied» wordt belangrijker, terwijl de andere hoofdtaken, «Bevordering internationale
rechtsorde» en «Ondersteuning civiele autoriteiten», eveneens aan belang
winnen.
Zowel de NAVO als EU vragen om snel inzetbare militaire eenheden met
voldoende voortzettingsvermogen. Daarom is het van belang dat deze
eenheden beschikken over robuuste (logistieke) ondersteunende
capaciteiten om met een korte reactietermijn te kunnen worden ingezet.
Hiermee is Defensie in staat te voldoen aan de inzetbaarheidsdoelen uit
de Defensienota en de verplichtingen in het kader van de NAVO en de EU.

kst-27830-288
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 830, nr. 288

1

Behoefte
Met dit programma wordt bijgedragen aan de volgende ondersteunende
militaire capaciteiten ter ondersteuning van eenheden die zijn samengesteld uit subeenheden van verschillende operationele commando’s (joint
optreden):
• Bevoorradings-, brugslag- en grondverzetcapaciteit:
Met wissellaadsystemen en de bijhorende bevoorradingsmiddelen
(voor de op-, overslag en distributie van o.a. voeding en water,
brandstoffen en munitie) wordt de operationele bevoorradingsketen bij
militaire inzet ondersteund. Daarnaast gebruiken genie-eenheden
wissellaadsystemen voor het transporteren en lanceren van (vouw)brugdelen en kiepauto’s voor het transport van grond.
• Zware transportcapaciteit:
Met trekker-opleggercombinaties wordt zwaar militair materieel
getransporteerd zowel tijdens de ontplooiings- als in de inzetfase van
een militaire operatie.
• Wielbergingscapaciteit:
Wielbergingsvoertuigen dragen zorg voor het bergen en ter reparatie
afvoeren van wielvoertuigen onder operationele omstandigheden om
het militaire vermogen van eenheden op peil te houden.
Kenmerken
Bescherming en bewapening
De voertuigen moeten geschikt zijn om te opereren binnen het volledige
geweldspectrum. De voertuigen beschikken om die reden onder meer
over voorzieningen voor ballistische bescherming, bewapening voor
zelfbescherming (Remote Controlled Weapon Station, voor een deel van
de voertuigen) en banden waarmee in geval van nood, ondanks lekkage,
kan worden doorgereden.
Mobiliteit en klimaatbeheersing
De voertuigen moeten operationeel kunnen worden ingezet onder zware
terrein- en klimatologische omstandigheden. De voertuigen moeten op
onverharde wegen en in het terrein kunnen verplaatsen. Daarnaast moet
een deel van de wielvoertuigen kunnen worden ingezet bij amfibische
operaties en operaties waarbij geen brugslagmaterieel beschikbaar is. Dit
stelt hoge eisen aan het materieel op het gebied van schokabsorptie,
temperatuurbestendigheid, waadvermogen, bestuurbaarheid, bedieningskrachten en de klimaatbeheersing in de voertuigen.
Informatiegestuurd optreden
In het programma wordt het informatiegestuurd optreden binnen de
logistieke keten versterkt met command & control (C2-)middelen volgens
de standaarden van Foxtrot/TEN (Kamerstuk 33 279, nr. 29).
Logistieke instandhouding
Het instandhoudingsconcept bouwt voort op het project Defensiebrede
Vervanging Operationele Wielvoertuigen (DVOW), waarbij wordt
samengewerkt met de industrie op basis van een prestatiecontract.
Hiermee is dit instandhoudingsconcept zowel doelmatig vanwege de
schaalvoordelen als doeltreffend, omdat hiermee de ondersteuning
tijdens inzet gegarandeerd is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 830, nr. 288

2

De levensduur van het materieel zal, rekening houdend met regelmatige
operationele inzet, tenminste vijftien jaar zijn.
Interoperabiliteit en samenwerking
Aangezien militaire eenheden joint, en veelal in een internationaal
verband, optreden levert interoperabiliteit en standaardisatie grote
operationele voordelen op. De eenvoud en uitwisselbaarheid van het
materieel komt de samenwerking binnen de NAVO en EU en de
aansluiting met civiele partners ten goede. De instandhouding is hierbij
ook gebaat.
Uit de benchmark met belangrijke NAVO-partners Duitsland en het
Verenigd Koninkrijk blijkt dat er wellicht samenwerkingsmogelijkheden
zijn. Deze mogelijkheden worden in de vervolgfasen van dit programma
verder verkend.
Kwantitatieve behoefte
De kwantitatieve behoefte aan operationele voertuigen en gerelateerd
materieel is gebaseerd op de inzet van een joint samengestelde taakgroep
van brigadeomvang in de tweede hoofdtaak op basis van NAVO-normen.
Het voornemen is om een deel van de behoefte op een adaptieve wijze,
waarbij beschikbaarheid van middelen belangrijker is dan bezit, met de
markt in te vullen. De mogelijkheden daarvoor en de voorwaarden
waaronder zullen in het vervolg nader worden onderzocht, daarbij kunnen
eventueel aangepaste eisen worden gehanteerd. Hiermee wordt bijgedragen aan de transitie naar een adaptieve krijgsmacht en een efficiënt
gebruik van de beschikbare middelen.
In het programma worden opties in de contracten opgenomen om
toekomstige aanvullende behoeften op een doelmatige en doeltreffende
wijze in te kunnen vullen. Daarnaast zijn de benodigde infrastructurele
aanpassingen als gevolg van deze behoefte in dit programma
meegenomen.
Relatie met andere projecten
Voor het vervullen van deze behoefte dient rekening gehouden te worden
met realisatie van een aantal lopende materieelprojecten:
• Vervanging bouwmachines;
• Defensiebrede Vervanging Operationele Wielvoertuigen;
• Programma TEN/ Foxtrot.
Financiële aspecten
Het benodigde programmavolume wordt geraamd tussen de 250 miljoen
en 1 miljard euro (prijspeil 2019). Deze investering, inclusief het verschil in
exploitatiekosten ten opzichte van de huidige situatie, komt ten laste van
het investeringsbudget van Defensie.
Het streven is om voor de beschikbaarheid op afroep van het adaptieve
deel van de capaciteit een overeenkomst aan te gaan voor de duur van
tien jaar met de mogelijkheid tot verlengen tot minimaal vijftien jaar. Bij
inzet zal er voor het afroepen en daadwerkelijk inzetten van deze middelen
een kostenpost worden opgenomen in de raming voor inzet, die,
afhankelijk van de voorwaarden waaronder de inzet wordt uitgevoerd,
kunnen worden verantwoord op het Budget Internationale Veiligheid
(BIV).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 830, nr. 288

3

Hoewel met dit programma een groot financieel volume en verschillende
voertuigtypen gemoeid zijn, zijn de risico’s beperkt. Door te kiezen voor
producten «van de plank», waarvan de functionaliteit en duurzaamheid al
zijn aangetoond, is het technologische ontwikkelingsrisico laag. Voor het
afdekken van de risico’s is rekening gehouden met een programmareserve.
Vooruitblik
Het programma wordt uitgevoerd in de periode van 2019 tot en met 2027.
Vanaf begin 2023 start Defensie met de realisatie van de eerste
vervanging van de voertuigen en gerelateerd materieel.
Afhankelijk van de verwervingsstrategie zal worden bezien of en op welke
wijze de Nederlandse industrie, bij de vervulling van deze behoefte, kan
worden betrokken. De aard van de te verwerven producten leidt hoogstwaarschijnlijk tot toepassing van de Europese aanbestedingsregels.
Hierbij wordt door het Ministerie van Economisch Zaken en Klimaat
afgewogen of Industriële Participatie in samenwerking met de geïnteresseerde partijen tot de mogelijkheden behoort.
Het programma wordt in een aantal deelprojecten uitgevoerd. Dit zijn de
deelprojecten Fysieke Distributiemiddelen (op-overslag en distributiemiddelen), het adaptieve deel van de behoefte, de infrastructurele voorzieningen en de vrachtauto’s. Omdat de financiële omvang van een aantal
deelprojecten minder dan 100 miljoen euro is en zij eenvoudig van aard
zijn, ben ik voornemens de Defensie Materieel Organisatie te mandateren
de drie eerstgenoemde deelprojecten uit te voeren. De Kamer wordt naar
verwachting in 2021 met een B-brief geïnformeerd over de uitkomst van
de onderzoeksfase van het niet-gemandateerde deel, de voertuigen.
Aangezien deze voertuigen en gerelateerd materieel «van de plank»
gekocht worden, is geen vervolgonderzoeksfase (C-fase) nodig. In de
vervolgfases wordt tevens aandacht besteed aan duurzaamheid.
De Kamer zal over de voortgang van dit programma worden geïnformeerd via de begroting, het jaarverslag en het Defensieprojectenoverzicht.
De Staatssecretaris van Defensie,
B. Visser

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 830, nr. 288

4