Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 550 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2017

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave
Blz.
A.

kst-34550-VIII-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL

3

B.
1.
2.
3.
1.
3.
4.
6. en
7.
8.
9.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
25.

BEGROTINGSTOELICHTING
Leeswijzer
De beleidsagenda
De beleidsartikelen
Primair onderwijs
Voortgezet onderwijs
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Hoger onderwijs

4
4
8
38
38
46
55

Internationaal beleid
Arbeidsmarkt en personeelsbeleid
Studiefinanciering
Tegemoetkoming studiekosten
Lesgelden
Cultuur
Media
Onderzoek en wetenschapsbeleid
Emancipatie

66
78
84
88
96
98
100
108
113
118

4.
91.
95.

De niet-beleidsartikelen
Nominaal en onvoorzien
Apparaatsuitgaven

121
121
122

5.
1.
2.

Begroting baten-lastenagentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
Nationaal Archief

125
125
130

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

1

6.
1.
2.
3.
4.
5.

Bijlagen
Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige
Bestuursorganen
Verdiepingshoofdstuk
Moties en toezeggingen
Subsidies
Evaluatie- en overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

Blz.
136
136
142
161
233
241

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaat voor het
aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de
Rijksbegroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als
geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaat opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
Wetsartikel 2
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten, het
saldo van de baten en de lasten en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten
van de in de staat opgenomen baten-lastenagentschappen voor het
onderhavige jaar vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen
begrotingsartikelen worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie van toelichting en wel in de paragraaf inzake
de agentschappen.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

3

Leeswijzer

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1. DE LEESWIJZER
De begroting 2017 bevat de volgende onderdelen:
a. Beleidsagenda;
b. Beleidsartikelen;
c. Niet-beleidsartikelen;
d. Agentschappen die een baten-lasten stelsel voeren;
e. Verdiepingshoofdstuk;
f. Bijlagen.
De Minister van Economische Zaken is verantwoordelijk voor het groen
onderwijs.
Groeiparagraaf
Ten opzichte van vorig jaar zijn de volgende wijzigingen doorgevoerd:
– Opname tabel niet-juridisch verplichte uitgaven. Deze tabel is verplicht
voorgeschreven in de Rijksbegrotingsvoorschriften van het Ministerie
van Financiën en is direct na de leeswijzer opgenomen.
– Aanpassing termen doelstelling en rol/verantwoording bij artikel 25,
Emancipatie. De termen zijn aangepast aan de bewoordingen die ook
in het veld gebruikt worden. Dus bijvoorbeeld niet meer vrouwenemancipatie, maar gendergelijkheid.
– Het overzicht «Samenvattend overzicht naar artikelonderdeel» is
komen te vervallen. Dit overzicht is geen verplicht onderdeel volgens
de Rijksbegrotingsvoorschriften.
Conform de toezeggingen aan de Tweede Kamer, is voor het mbo een
nieuwe indicator over tevredenheid van werkgevers over de aansluiting
met de arbeidsmarkt toegevoegd.
Tijdens het Wetgevingsoverleg over het Departementaal jaarverslag 2015
is de motie 34 475-VIII, nr. 10 ingediend om de professionalisering van
leraren in beeld te krijgen. Tijdens dit overleg is toegezegd een overzicht
te presenteren in de ontwerpbegroting 2017. U vindt dit overzicht terug na
de indicatorentabel (Beleidsagenda).
Informatie in de begroting en andere relevante publicaties
De begroting is een compact document en toegespitst op de financiële
informatie. De beleidsagenda presenteert de doelstellingen van de
Minister en de bijbehorende prestatie-indicatoren, en de beleidsartikelen
beschrijven de werking en financiering van de verschillende stelsels. Voor
een bredere kwantitatieve onderbouwing van de doelen en ambities uit de
begroting verwijzen we naar de openbare website Trends in Beeld.
Belangrijke kengetallen zijn opgenomen op de openbare website OCW in
cijfers. Beide websites worden gedurende het jaar op verschillende
momenten geactualiseerd. Onderstaand schema geeft grafisch een
totaalbeeld van welke informatie en verantwoording van het OCW-beleid
gedurende een begrotingscyclus aan de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

4

Leeswijzer

Schematische weergave van de informatie aan de Tweede Kamer gedurende de
begrotingscyclus
Begroting

Begrotingsinfo op
Trends in beeld

Jaarverslag

Jaarwerkplan
Inspectie van het
Onderwijs

Verantwoordingsinfo
op Trends in beeld

Cultuur in beeld

Onderwijsverslag

1e suppletoire

2e suppletoire

Prinsjesdag

Verantwoordingsdag
www.ocwincijfers.nl

Actieplannen

Beleidsevaluaties
Beleidsdocumenten

Beleidsdoorlichtingen

Hieronder volgt een nadere toelichting bij het schema.
– Op Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer de begroting van OCW. Op
de website van Trends in Beeld monitort de Minister van OCW onder
andere de doelen uit de beleidsagenda en verschillende ingezette
beleidsinstrumenten, waaronder de Lerarenagenda en de sectorakkoorden in het po en vo. Daarnaast geeft deze website met de
infographic «Onderwijsmonitor» inzicht in de prestaties van het
onderwijs. Voor cultuur&media, wetenschap en emancipatie geven we
met een beknopte set indicatoren een beeld van de kwaliteit en
prestaties.
– Eind november komt ook Cultuur in beeld uit. In deze publicatie wordt
ingegaan op de veranderingen in het Nederlandse cultuurbeleid. Deze
publicatie gaat dieper in op de gevolgen van het beleid en schetst de te
verwachten ontwikkelingen in de culturele sector. Daarbij is er
bijzondere aandacht voor de bijdrage van cultuur aan de Nederlandse
economie en werkgelegenheid, het financieel-maatschappelijk
draagvlak, publieksbereik en de financiële verhoudingen tussen
subsidieverstrekkers.
– De Inspectie van het Onderwijs heeft een belangrijke rol in het
onderwijsstelsel als toezichthouder, maar ook als leverancier van
beleidsinformatie. In het jaarwerkplan van de Inspectie van het
Onderwijs worden voorgenomen werkzaamheden gepresenteerd aan
de Tweede Kamer.
– Gedurende het jaar wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de
begrotingsuitvoering door middel van de 1e suppletoire begroting
(Voorjaarsnota) en de 2e suppletoire begroting (Najaarsnota).
– Ook worden gedurende het jaar allerlei beleidsdocumenten zoals
actieplannen, beleidsdocumenten, beleidsevaluaties, beleidsdoorlichtingen naar de Tweede Kamer gestuurd. Wetsvoorstellen worden ter
behandeling aangeboden en AMvB’s worden voorgehangen. Over
verschillende beleidsterreinen worden brieven naar de Tweede Kamer
gestuurd, onder andere ter nadere uitwerking van de beleidsagenda en
de begroting. Hierover vindt vaak separaat overleg met het parlement
plaats. De actieplannen geven voor de verschillende beleidsterreinen
een beeld van het beleid. Beleidsdoorlichtingen en andere evaluaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

5

Leeswijzer

–

–

verschaffen inzicht in de effectiviteit van beleid. Daarnaast wordt
jaarlijks in de Voortgangsrapportages van de Sectorakkoorden en de
Lerarenagenda informatie verschaft over de voortgang op enkele
belangrijke prestatie-indicatoren.
De derde woensdag in mei is verantwoordingsdag. De Tweede Kamer
ontvangt dan het jaarverslag van OCW, en de laatste stand van de
voortgang op de begrotingsdoelen en ambities wordt gepresenteerd
op de website van Trends in Beeld. Ook wordt het Onderwijsverslag
aan de Tweede Kamer toegestuurd. Daarin wordt uitgebreid stilgestaan bij de staat van het onderwijs.
De belangrijkste kengetallen van OCW verschijnen gedurende het jaar
op de website www.ocwincijfers.nl. Op deze website worden resultaten, de stand van zaken en ontwikkelingen in het OCW-veld met een
kwantitatieve toelichting en onderbouwing in beeld gebracht.

Toelichting Trends in Beeld
De Minister monitort met Trends in Beeld enerzijds de doelen uit de
beleidsagenda. Anderzijds monitort de Minister de voortgang van
verschillende ingezette beleidsinstrumenten, waaronder de Lerarenagenda en de sectorakkoorden in het po en vo. Ook wordt de internationale positie van het Nederlandse onderwijs- en wetenschapsstelsel
gevolgd en zijn de belangrijkste onderzoeksresultaten van «Education at a
Glance» opgenomen, de jaarlijkse publicatie van de OESO.
De website van Trends in Beeld is in 2016 uitgebreid met een robuust
dashboard van indicatoren die samen een goede foto geven van
onderwijskwaliteit in brede zin. Het is ontwikkeld naar aanleiding van de
moties Klaver c.s. en Straus/Ypma om meer inzicht te geven in outcomecriteria voor onderwijskwaliteit en het verzoekonderzoek van de Tweede
Kamer aan de Algemene Rekenkamer.
Onderdelen begroting
a. Beleidsagenda
In de beleidsagenda wordt per beleidsterrein geschetst welke stappen wij
willen zetten. Aansluitend is een tabel met indicatoren en bijbehorende
streefwaarden passend bij de beleidsambities opgenomen. Daarnaast
bevat de beleidsagenda een tabel met de belangrijkste budgettaire
veranderingen op de OCW-begroting, een tabel met de geplande
beleidsdoorlichtingen, een overzicht van de risicoregelingen en een
overzicht belastinguitgaven.
b. Beleidsartikelen
De beleidsartikelen bestaan uit de volgende onderdelen:
– Algemene doelstelling met een toelichting daarop.
– Rol en verantwoordelijkheid van de Minister.
– Beleidswijzigingen. Hierin wordt weergegeven welke belangrijke
beleidswijzigingen zich komend jaar zullen voordoen. Ook wordt,
indien van toepassing, ingegaan op beleidswijzigingen als gevolg van
beleidsdoorlichtingen, voor zover de doorlichtingen zijn afgerond.
– Tabel budgettaire gevolgen van beleid. Deze tabel bevat een vaste
indeling in financiële instrumenten volgens de Rijksbegrotingsvoorschriften. In de tabel budgettaire gevolgen van beleid wordt de
budgetflexibiliteit van het begrotingsjaar in percentages weergegeven.
– Toelichting op de instrumenten en budgetflexibiliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

6

Leeswijzer

c. Niet-beleidsartikelen
Er zijn twee zogenaamde niet-beleidsartikelen:
– Nominaal en onvoorzien;
– Apparaatsuitgaven.
In artikel 95 (Apparaatsuitgaven) worden naast de Apparaatsuitgaven van
het kerndepartement ook de apparaatskosten van de batenlastenagentschappen en een aantal ZBO’s en RWT’s zichtbaar.
In dit artikel is tevens een tabel opgenomen waarin wordt aangegeven
hoe de apparaatstaakstelling wordt verdeeld over kerndepartement,
agentschappen en ZBO’s.
d. Agentschappen die een baten-lasten stelsel voeren
Dit onderdeel bevat de cijfermatige overzichten van de batenlastenagentschappen «Dienst Uitvoering Onderwijs» en het «Nationaal
Archief».
e. Verdiepingshoofdstuk (zie bijlagen)
In dit onderdeel worden per beleidsartikel de mutaties getoond tussen de
stand ontwerpbegroting 2016 en de ontwerpbegroting 2017. De ondergrens voor het toelichten van mutaties wordt bepaald door een
zogenoemde staffel. Een aantal mutaties is centraal toegelicht (loonbijstelling, prijsbijstelling, intensiveringen, ombuigingen).
f. Bijlagen
De volgende bijlagen zijn in de begroting opgenomen:
– Overzicht RWT’s en ZBO’s;
– Verdiepingshoofdstuk;
– Overzicht moties en toezeggingen;
– Subsidieoverzicht: hier wordt een overzicht weergegeven van alle
subsidieregelingen van het ministerie;
– Evaluatieoverzicht: het overzicht met onderzoeken is opgenomen in
één centrale bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

7

Beleidsagenda

2. BELEIDSAGENDA
Beleidsprioriteiten over 2017
Inleiding
Goed onderwijs is de motor van persoonlijke, maatschappelijke en
economische ontwikkeling. Het is een bron van kennis, emancipatie,
individuele ontplooiing en een investering in menselijk kapitaal. In een
steeds veranderende wereld is het belangrijk dat het onderwijs meebeweegt, dat het uitdagend en eigentijds is. Ons onderwijs is sterk en we
hebben in vergelijking met andere landen weinig jongeren die niet aan
onderwijs of werk deelnemen. Het middelbaar beroepsonderwijs in
Nederland wordt gewaardeerd door de sterke banden met het bedrijfsleven en duale opleidingsmogelijkheden. Andere positieve kenmerkende
elementen van ons onderwijssysteem zijn de extra bekostiging van
scholen met achterstandskinderen, het relatief kleine verschil tussen de
zwakst en best presterende leerlingen, de cultuur van experimenteren,
innovatief onderwijs en de flexibiliteit om op te stromen naar hogere
niveaus later in de onderwijsloopbaan.
De in internationaal perspectief goede resultaten van ons onderwijsstelsel
stimuleren ons om scherp te blijven op wat er beter kan. De OECD heeft
onlangs de belangrijkste uitdagingen en de daarop aansluitende aanbevelingen benoemd. Ze hebben betrekking op voor- en vroegschoolse
educatie en opvang, vroege selectie, motivatie en excellentie, leraren en
schoolleiders, én de kwaliteit in en verantwoording door schoolbesturen.
Hiermee onderstreept de review de uitdagingen waar we voor staan. Op
de meeste thema’s zijn of worden acties ondernomen. Een belangrijk deel
van de € 200 miljoen die het kabinet beschikbaar stelt voor politieke
prioriteiten zetten we in om, ondanks ruilvoetproblematiek waar OCW aan
moet bijdragen, het ingezette beleid voort te kunnen zetten en te blijven
investeren in goed onderwijs voor iedereen. Daarnaast zetten we in op
enkele bijzondere prioriteiten zoals gelijke kansen, asielzoekerskinderen
en schoolkosten van mbo’ers. Ook op de andere onderdelen van ons
beleidsterrein is veel in beweging en wordt zowel gezaaid als geoogst. We
schetsen per beleidsterrein welke stappen wij willen zetten en een beeld
van de toekomst. We beginnen met het onderwijs en gaan daarna in op
studiefinanciering, wetenschap, cultuur, media, emancipatie en Caribisch
Nederland. Tot slot presenteren we een tabel met indicatoren en bijbehorende streefwaarden passend bij de beleidsambities.
1. Onderwijs
Samen met alle partners werken we aan de vier doelstellingen van deze
kabinetsperiode:
1. Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt;
2. Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en vakkundige
leraren, docenten en schoolleiders, die samen zorgen voor een veilig
en ambitieus leerklimaat;
3. Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden
aangesproken op hun prestaties;
4. Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

8

Beleidsagenda

1.1 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
Na bijna vier jaar kabinet Rutte II constateren we dat het Nederlandse
onderwijsstelsel er goed voor staat. Vorig jaar vroegen we de OECD
(Organization for Economic Cooperation and Development) een uitgebreide analyse te doen. De OECD deelt onze constatering. We mogen dus
gezamenlijk trots zijn op het onderwijs dat we onze kinderen in Nederland
te bieden hebben. Om goed onderwijs voor iedereen te kunnen garanderen is nog wel verbetering mogelijk, bijvoorbeeld op het terrein van
overgangen in het stelsel. Het vinden van de juiste balans is daarbij
belangrijk. We zien dat scholen en instellingen, vanwege de hoge
kwaliteitseisen en de ambitie om uitval te voorkomen, goed kijken naar de
mogelijkheden van hun toekomstige leerlingen om te slagen. Dat is
begrijpelijk, maar het is ook een belangrijke taak van scholen om
leerlingen de kans te geven zelfvertrouwen op te bouwen en verborgen
talent aan te boren. We doen dit onder meer door doorstroom en stapelen
te stimuleren. Bijzondere prestaties van leerlingen worden beter zichtbaar
gemaakt en beloond met het judicium cum laude op het diploma. We
hebben onlangs een wetsvoorstel aan de Tweede Kamer aangeboden,
waarmee in het mbo een vroegtijdige aanmelddatum en het toelatingsrecht zijn vastgelegd. Hiermee krijgen jongeren met de juiste vooropleiding het recht om, een aantal situaties uitgezonderd, toegelaten te
worden tot de mbo-opleiding van zijn of haar keuze. De beoogde
inwerkingtredingsdatum is 1 augustus 2017. Tevens lanceerden we deze
zomer onze vervolgplannen voor de aanpak loopbaanoriëntatie en
-begeleiding. Daarnaast hebben we gezorgd voor driejarige
mbo-opleidingen die intensiever en uitdagender worden. Ook is de route
via de beroepskolom door deze verkorting aantrekkelijker geworden voor
studenten die na het mbo een hbo-opleiding willen volgen.
Speciale aandacht willen we het komende jaar besteden aan het bevorderen van kansengelijkheid. De Inspectie van het Onderwijs constateert
toenemende ongelijkheid in onderwijskansen tussen jongeren. Sociaal
milieu is altijd van invloed geweest op de onderwijsprestaties en kansen;
dat de invloed van sociale herkomst toeneemt is echter ernstig en
ongewenst. Het verkleint de kansen van kinderen om het sociaaleconomisch beter te krijgen dan hun ouders (sociale mobiliteit), waardoor
verschillen in de samenleving worden bestendigd. Kansenongelijkheid
wordt vooral bepaald door ontwikkelingen buiten het onderwijs zoals
demografische ontwikkelingen en de thuissituatie. Ondanks dat de school
niet al deze problemen kan oplossen, streven we er wel naar om de
school een plek te laten zijn waar maximaal wordt bijgedragen aan
kansengelijkheid. Om dit te optimaliseren maken we werk van doorlopende leerlijnen en laten schoolvormen goed op elkaar aansluiten. Voor
het eerst is aangetoond dat het ook in de Nederlandse context zinvol is
om in te zetten op voorschoolse educatie voor kinderen met een risico op
taalachterstand, al is er ruimte voor verbetering van de educatieve
kwaliteit. Om talenten en gelijke kansen van leerlingen te stimuleren en
een extra stimulans te geven aan de geringe motivatie van deze
leerlingen, bevorderen we in het vo het volgen van vakken op een hoger
niveau. Leerlingen stromen daardoor met meer kennis het vervolgonderwijs in en we geven zichtbaarheid en erkenning aan de extra inspanningen en ambities van leerlingen. Ten slotte lossen we knelpunten op
zodat flexibilisering en maatwerk de doorstroom tussen onderwijsniveaus
kunnen verbeteren, we leerlingen meer aanspreken op hun talenten en
gelijke(re) kansen worden gecreëerd voor leerlingen. Het bevorderen van
kansengelijkheid is een breder onderwerp dan onderwijs alleen. Daarom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

9

Beleidsagenda

start een interdepartementaal beleidsonderzoek «Onderwijsachterstandenbeleid» gericht op het vergroten van de effectiviteit van het beleid
voor kinderen en jongeren uit achterstandsposities. Daarnaast ligt de
focus op de implicaties van beleid voor kansengelijkheid in het onderwijs,
optimale toeleiding naar de arbeidsmarkt en voor het overheidsbudget.
Om te zorgen dat achterstandsmiddelen zowel bij scholen als bij
gemeenten gerichter kunnen worden ingezet, ontwikkelt het CBS een
nieuwe indicator om het risico op een onderwijsachterstand bij kinderen
beter te voorspellen. Soepele overgangen naar en binnen het mbo
bevorderen ook kansengelijkheid. Hiervoor moet een impuls worden
gegeven aan bewezen effectieve interventies en samenwerkingsvormen.
Het mbo speelt een belangrijke rol in het bieden van kansen voor sociale
mobiliteit. We willen dat alle jongeren een startkwalificatie halen, het mbo
heeft een belangrijke verantwoordelijkheid ten aanzien van het
voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Zonder startkwalificatie hebben
jongeren immers twee keer meer kans op werkloosheid. Het behalen van
je mbo-diploma bevordert doorstroom en opstroom en motiveert
leerlingen het maximale uit zichzelf te halen. We zetten van de extra
middelen voor politieke prioriteiten € 10 miljoen in voor schoolkostencompensatie in het mbo voor gezinnen met lage inkomens. De mogelijkheden om diploma’s te stapelen zijn cruciaal. Hiervoor nemen we
initiatieven zoals de invoering van associate degrees als zelfstandige
opleiding en keuzedelen in het mbo. In het ho worden diverse activiteiten
georganiseerd om good practices te delen, onder meer via het jaarlijkse
seminar «Inclusief Hoger onderwijs». Samen met het onderwijsveld,
werkgevers, culturele instellingen en andere partners willen we nog voor
de begrotingsbehandeling tot een Gelijke Kansen Alliantie komen en een
brede set aan maatregelen om de kansengelijkheid in het onderwijs te
bevorderen. Dit doen we mede naar aanleiding van de motie Nijboer/
Harbers. Voor de uitvoering van deze motie stellen we € 25 miljoen
beschikbaar, als onderdeel van de extra middelen voor politieke prioriteiten. Specifiek voor de overgang tussen po en vo komen we met
verbetermaatregelen. Het gaat daarbij om de wisselwerking en
samenhang tussen de eindtoets po, enkelvoudig en meervoudig basisschooladvies, en het behouden en zo nodig stimuleren van brede
brugklassen. Februari 2016 hebben we de Tweede Kamer een eerste
reactie gegeven op de motie Grashoff. Daarin schreven we dat we eerst
gericht onderzoek willen doen naar de feitelijke staat van de (brede)
brugklassen en de beweegredenen en motieven van vo-scholen. Daarop
vooruitlopend zouden we scholen wijzen op het belang van heterogene
brugklassen. Daartoe hebben de scholen in diezelfde maand een brief
ontvangen.
Om het onderwijs ook in de toekomst te kunnen blijven verbeteren,
bieden we begin 2017 het wetsvoorstel «Meer Ruimte voor Nieuwe
Scholen» aan de Tweede Kamer (TK) aan. Met dat voorstel wordt de
procedure voor het starten van nieuwe openbare en bijzondere scholen in
het funderend onderwijs zo aangepast dat deze beter aansluit bij de
belangstelling van leerlingen en ouders. Het wetsvoorstel zorgt ook voor
een stevigere toets op de kwaliteit vooraf. Voor wat betreft een toekomstbestendig curriculum zijn we na het advies van het platform onderwijs
2032 gestart met de verdiepingsfase die bestaat uit twee onderdelen. Ten
eerste wordt onder regie van de Onderwijscoöperatie met leraren over het
advies gesproken en hun eigen rol in de herijking van het curriculum. Ten
tweede wordt door een breed samengestelde regiegroep in kaart gebracht
hoe haalbaar en toepasbaar onderdelen van het advies in de praktijk zijn
en wat daar voor nodig is. Op basis van de opgedane inzichten wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

10

Beleidsagenda

samen met de TK besloten over de vorm van de ontwerpfase in 2017. Het
gemeenschappelijke doel is duidelijk: komen tot een visie op de kennis en
de vaardigheden die leerlingen moeten opdoen met het oog op de
(toekomstige) ontwikkelingen in de samenleving.
Onderwijs is er voor ieder kind, daarom zorgen we ook in 2017 voor
adequate financiering van het onderwijs aan vreemdelingenkinderen. Om
ook in het tweede jaar van asielzoekerskinderen aanvullende bekostiging
in het po mogelijk te maken, gebruiken we € 15 miljoen van de extra
middelen voor politieke prioriteiten. In het mbo betekent de komst van
nieuwkomers dat instellingen bezien hoe zij deze groep passende
onderwijsvoorzieningen kunnen bieden, bijvoorbeeld door extra aandacht
te besteden aan taalverwerving. Het vinden van werk of het volgen van
onderwijs zijn immers uitstekende manieren om in onze samenleving te
integreren.
In 2017 gaan we in het ho verder met de uitvoering van de Strategische
Agenda Hoger Onderwijs. Deze agenda geeft de koers aan voor de
periode 2015–2025 en staat in het teken van een zichtbare impuls aan de
kwaliteit van het ho en het onderwijs gerelateerd onderzoek met de
middelen die voortkomen uit het Studievoorschot. We zetten in op
kleinschalig en intensief onderwijs, talentprogramma’s, onderwijsgerelateerd onderzoek, studiefaciliteiten en digitalisering. Ook richten we ons op
het verbeteren van de samenwerking in de regio voor een betere
doorstroom van het vo en mbo naar het ho, inhoudelijke aansluiting en
toegankelijkheid van het hoger onderwijs. Dit doen we onder meer op
basis van goede voorbeelden van regionale samenwerking en succesvolle
aanpak, waarbij we ook zoeken naar manieren om deze te delen om van
elkaar te leren.
1.2 Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en
vakkundige leraren, docenten en schoolleiders, die samen zorgen
voor een veilig en ambitieus leerklimaat
Leraren zijn de meest bepalende factor voor goed onderwijs, zo blijkt
onder meer uit de recente publicatie Kansrijk Onderwijsbeleid van het
CPB. Leraren stimuleren iedere dag opnieuw kinderen en jongeren het
beste uit zichzelf te halen. Ze leggen de stof uit, creëren de juiste sfeer in
de klas en betrekken leerlingen actief bij de lessen. Daarnaast is het
belangrijk dat ze hun onderwijs afstemmen op bepaalde (groepen)
leerlingen en studenten, eventueel extra steun geven aan leerlingen die
dat nodig hebben. De OECD is in haar analyse van het Nederlandse
onderwijs positief over de kwaliteit van onze leraren, schoolleiders en
bestuurders. Dat is een bevestiging dat we op de goede weg zijn en een
grote opsteker voor de leraren, schoolleiders en bestuurders zelf. Er is
echter ook ruimte voor verbetering. We hebben veel initiatieven genomen
om de kwaliteit van leraren te verbeteren en de aantrekkingskracht van
het beroep te vergroten. Met de lerarenagenda heeft het kabinet een
impuls gegeven, die zetten we komend jaar voort. Hiervoor is en blijft
samenwerking met bestuurlijke partners essentieel, waarbij iedereen zijn
verantwoordelijkheid neemt. In 2017 richten wij ons op versterking van de
samenwerking tussen lerarenopleidingen en scholen en staat meer
samenwerking en kennisdeling in de regio centraal.
Om de kwaliteit verder te verbeteren richten we ons ook op het ontwikkelen van systematische begeleidingstrajecten voor startende leraren.
Daarnaast zijn meer diversiteit in salaris en loopbaanmogelijkheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

11

Beleidsagenda

nodig. We zijn in gesprek met de PO-Raad en VO-raad over het verbeteren
van didactische en differentiatievaardigheden van leraren en om het
werken met peer reviews naar een hoger niveau te brengen. Verder lopen
diverse acties waarover we rapporteren in de voortgangsrapportages van
de sectorakkoorden en de lerarenagenda. We stimuleren dat vo-scholen
participeren in het project «Begeleiding startende leraren». Deelnemende
startende leraren krijgen een coach, worden systematisch geobserveerd
en ontvangen feedback. In het po hebben de sociale partners afspraken
over de begeleiding van startende leraren opgenomen in de cao. Komend
jaar wordt de voortgang gemeten via de monitor op de doelstellingen van
het Bestuursakkoord po 2014. Alle benoemde en tewerkgestelde leraren
komen gedurende het startjaar (schooljaar 2017–2018) in het lerarenregister dan wel in het registervoorportaal te staan. Leraren kunnen zichzelf
registreren, hun bevoegdheid opvoeren en ook hun professionaliseringsactiviteiten bijhouden. De registratie van de circa 250.000 leraren en
docenten in het po, vo en mbo vormt een belangrijke mijlpaal in de
ontwikkeling naar een krachtige en herkenbare beroepsgroep die zelf
verantwoordelijkheid neemt voor de eigen kwaliteit.
In alle verbeterprocessen is de rol van de schoolleider cruciaal. Hij vormt
de sleutel om verbeteractiviteiten in gang te zetten. Volgens de OECD
wordt het belang van goede schoolleiders in Nederland nog onvoldoende
erkend. De kwaliteitsverschillen tussen hen zijn nog te groot. We hebben
recent initiatieven genomen, zoals de aandacht voor professionalisering,
het opstellen van beroepsstandaarden en de bekwaamheidseisen door de
beroepsgroep zelf. De beroepsgroep neemt hiermee verantwoordelijkheid
voor de eigen ontwikkeling. Registratie in het schoolleidersregister is
bijvoorbeeld een stimulans om permanent te werken aan professionalisering en deze activiteiten zichtbaar te maken. In het vo is het schoolleidersregister opgericht en worden herregistratie-eisen ontwikkeld. De
beroepsstandaard, die de inhoudelijke basis vormt van het register en is
opgesteld door de beroepsgroep van schoolleiders vo, wordt eind 2017
geëvalueerd.
Ook in het mbo is aandacht voor onderwijskundig leiderschap, onder
andere in de kwaliteitsafspraken. Een aantal mbo-instellingen werkt aan
«practoraten» om de onderwijskwaliteit te versterken en een brug te slaan
tussen de veranderende beroepspraktijk en het onderwijs. Het ontwikkelen van lectoraten binnen publiek-private samenwerkingsverbanden in
het mbo kan onderdeel uitmaken van een subsidieaanvraag voor het
Regionaal investeringsfonds mbo. Hierbij kijken we goed naar de
ervaringen met lectoraten in het hbo en wordt in bepaalde gevallen ook
met hen samengewerkt. Deze lectoraten spelen een belangrijke rol bij de
externe oriëntatie van hogescholen richting het werkveld en bij de
curriculumvernieuwing. Verder helpen ze docenten te professionaliseren
en stimuleren ze de kenniscirculatie en kennisontwikkelingen binnen de
instellingen. In het kader van de Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek is aan hogescholen en universiteiten gevraagd om vanuit een
toekomstgericht personeels- en onderwijsbeleid te blijven werken aan
(permanente) professionalisering van docenten en onderwijsleiders.
Verder zullen in 2017 tien Comeniusbeurzen worden uitgereikt aan
docenten en onderwijsleiders in het ho als impuls aan onderwijsvernieuwing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

12

Beleidsagenda

1.3 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en
worden aangesproken op hun prestaties
Dat het Nederlandse onderwijs internationaal goed scoort, komt door een
ijzersterk systeem van «vrijheid in gebondenheid» waarin autonomie van
schoolbesturen wordt gecombineerd met sterke verantwoordingsinstituties. Eén van die instituties is de Inspectie van het Onderwijs (IvhO).
Leerlingen, studenten en ouders moeten erop kunnen vertrouwen dat het
onderwijs op een school of instelling goed is. Daarom houdt de IvhO
toezicht op die kwaliteit. Omdat het onderwijs verandert, vernieuwt het
toezicht. Met ingang van het schooljaar 2017–2018 wordt in het po, vo en
mbo het vernieuwde onderwijstoezicht ingevoerd. Er is gekozen voor
twee pijlers: waarborgen en stimuleren. De waarborgfunctie van het
toezicht verbinden we nadrukkelijk aan de wettelijke vereisten. Daarnaast
stimuleert de IvhO de verbetering van de onderwijskwaliteit boven de
vereiste basiskwaliteit en doet zij verslag van haar bevindingen daarover.
De IvhO wil daarmee bevorderen dat besturen en scholen stelselmatig
werken aan de verbetering van het onderwijs en zo een kwaliteitsverbeteringscultuur ontstaat. Het nieuwe toezicht is ingebed in de wijziging in de
Wet op het Onderwijstoezicht die per 1 juli 2017 zal ingaan. Deze wijziging
komt voort uit het initiatief wetsvoorstel van de Kamerleden Bisschop,
Van Meenen en Rog dat in maart 2016 in de Eerste Kamer is aanvaard.
Met de investering van € 2 miljoen vanuit de extra middelen voor
politieke prioriteiten blijft voor de IvhO binnen het nieuwe (gedifferentieerde) toezicht ruimte om alle scholen in het funderend onderwijs eens in
de vier jaar te bezoeken.
Verantwoording afleggen betekent ook transparant zijn, zodat een gesprek
mogelijk is over geleverde prestaties. Om dit in het funderend onderwijs
te bevorderen is met de PO-Raad en VO-raad afgesproken dat de website
scholenopdekaart.nl gebruikersvriendelijk, relevant en betrouwbaar is.
Ook op andere manieren wordt het juiste gebruik van informatie door
ouders, leerlingen, medezeggenschapsraden en scholen zelf gestimuleerd. Zo wordt de Dag voor Open Onderwijsdata georganiseerd. Ouders
worden beter gefaciliteerd om geïnformeerd voor een school te kiezen en
medezeggenschapsraden worden ondersteund om een goed geïnformeerd gesprek over onderwijskwaliteit met de school te voeren. In de
codes van goed bestuur is afgesproken dat jaarverslagen van po- en
vo-scholen openbaar worden gemaakt. We verwachten dat in 2017 alle
besturen de jaarverslaggeving 2016 op hun website publiceren. Ook
onderzoeken we hoe we meer inhoudelijke eisen kunnen stellen aan het
bestuursverslag, waardoor besturen laten zien op welke doelen uit de
sectorakkoorden zij zich concentreren en welke inzet ze daarvoor hebben
gepleegd.
In het mbo is het aanbod van informatie op bestaande websites soms
versnipperd en vinden jongeren niet wat ze zoeken. In 2017 wordt een
LOB-portal mbo gemaakt, met alle informatie die nodig is voor een goede
studiekeuze. Verder vindt een tussentijdse evaluatie van de kwaliteitsafspraken plaats in 2017 om inzicht te krijgen in de implementatie van de
afspraken tot op heden. In 2019 volgt een eindevaluatie die zal onderzoeken in hoeverre de afspraken hebben bijgedragen aan de kwaliteitsverbetering in het mbo. In het ho vindt dit najaar de eindbeoordeling van de
realisatie van de prestatieafspraken plaats. Begin 2017 zal een onafhankelijke commissie rapporteren over de evaluatie van het experiment met de
prestatieafspraken en -bekostiging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

13

Beleidsagenda

1.4 Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
Onderwijs bereidt leerlingen en studenten voor op de arbeidsmarkt van
nu en van de toekomst. Hoe de wereld er over 30 jaar uitziet weten we
nog niet. Wel verwachten we dat werknemers in de toekomst steeds vaker
moeten kunnen inspelen op nieuwe onbekende situaties. Datzelfde geldt
voor het onderwijs, dat steeds moet kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen en een veranderende vraag naar vaardigheden. Beroepsopleidingen zullen sneller aangepast worden aan de vraag van de arbeidsmarkt. Om de aansluiting tussen onderwijs en de arbeidsmarkt te
verbeteren, zijn in het vmbo vanaf augustus 2016 profielen en beroepsgerichte keuzevakken ingevoerd. Leerlingen volgen twee of vier (kleine)
regionale keuzevakken. Scholen kunnen kiezen of ze de profielen nu
invoeren of een jaar later per augustus 2017. Met behulp van een digitaal
keuze-instrument helpen we scholen bij het kiezen welke van de tien
profielen ze gaan aanbieden. Verder is op www.bijscholingvmbo.nl
passende scholing beschikbaar. Speciale aandacht is er voor het aanbod
van techniekonderwijs. Daarnaast kunnen scholen onderling ervaringen delen tijdens
netwerkbijeenkomsten om zo van elkaar te leren. Ook het voortgezet
speciaal onderwijs neemt hieraan deel. De invoering van de profielen in
het vmbo monitoren we meerjarig om de praktijk te kunnen volgen en
eventueel waar nodig bij te sturen.
In het mbo starten we dit studiejaar met de nieuwe kwalificatiestructuur.
Belangrijk onderdeel daarvan zijn de circa 700 keuzedelen waartussen
studenten kunnen kiezen, gericht op de kennis en vaardigheden die op de
arbeidsmarkt in de regio van belang zijn en op doorstroom naar het hbo.
Zo kunnen instellingen maatwerk leveren. Doordat ze de delen per
kwartaal kunnen aanpassen worden opleidingen flexibel, actueler en
innovatief. Binnen het experiment cross-overs kunnen onderwijsinstellingen en het regionale bedrijfsleven, onder bepaalde voorwaarden,
zelf een onderwijsprogramma vormgeven. Opleidingen kunnen daardoor
inspelen op nieuwe innovatieve beroepen. Zo draagt het mbo bij aan de
regionale innovatiekracht en profilering. Deze publiek-private samenwerking blijven we in 2017 stimuleren via het Regionaal investeringsfonds
mbo.
We beogen in 2017 een experiment flexstuderen te starten in het voltijds
bekostigde ho. Daarmee willen we onderzoeken of studenten hun studie
beter kunnen combineren met andere activiteiten die zij (tijdelijk) naast
hun voltijdsstudie ondernemen. Studenten binnen het experiment krijgen
de mogelijkheid het wettelijke collegegeld te betalen naar rato van de
omvang van het onderwijs dat zij volgen. Leren houdt natuurlijk niet op na
de opleiding. De arbeidsmarkt verandert steeds sneller, werknemers
hebben steeds weer nieuwe kennis en vaardigheden nodig. In het mbo
maken we het dit schooljaar 2016–2017 mogelijk om in het niet-bekostigd
onderwijs delen van mbo-opleidingen te volgen die afgesloten kunnen
worden met een certificaat. Een belangrijk uitgangspunt is dat elk
certificaat een zelfstandige betekenis op de arbeidsmarkt heeft. Daarnaast
zal een commissie adviseren over de voor- en nadelen van vraagfinanciering voor permanent leren. Op basis van dit advies kan besloten
worden of het zinnig is om in het mbo te starten met een experiment
vraagfinanciering. In het ho vindt al een experiment plaats met vouchers.
We onderzoeken of dit experiment kan worden uitgebreid naar opleidingen uit de sector zorg & welzijn. Ook kunnen meer opleidingen uit de
sector techniek & ICT toetreden. Als gevolg van de pilots flexibilisering in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

14

Beleidsagenda

het hoger onderwijs zal in steeds meer deeltijd- en duale opleidingen met
leeruitkomsten gewerkt gaan worden. Zo kan het onderwijs flexibel
vormgegeven worden en is er meer ruimte voor maatwerk. De fiscale
regeling aftrek scholingsuitgaven wordt per 1-1-2018 beëindigd. Deze
maatregel is opgenomen in een apart wetsvoorstel dat onderdeel
uitmaakt van het Belastingplanpakket 2017. Er komt een alternatieve
regeling om scholingsdeelname te stimuleren, zodat met name groepen
die uit zichzelf minder aan scholing deelnemen hun aansluiting op de
arbeidsmarkt kunnen verbeteren.
2. Studiefinanciering
Een goed toegankelijk onderwijssysteem, met kansen voor alle leerlingen,
is cruciaal in een open samenleving. Elke student moet daarbij de kans
krijgen om succesvol te zijn in het hoger onderwijs. Van financiële,
culturele of informatiedrempels mag geen sprake zijn. Dat vraagt niet
alleen om een toegankelijk stelsel, maar ook om onderwijs van hoge
kwaliteit. Met de hervorming van de studiefinanciering heeft de overheid
middelen vrij gespeeld om fors te investeren in de kwaliteit van het hoger
onderwijs, maar met behoud van de toegankelijkheid van het stelsel. Met
de invoering van het studievoorschot per 1 september 2015 kan elke
student gebruik maken van een leenvoorziening tegen sociale terugbetaalvoorwaarden. Voor studenten van ouders met een lager inkomen, is
daarnaast de maximale aanvullende beurs verhoogd met € 100 per
maand. Mbo-studenten onder de achttien kunnen vanaf 2017 ook gebruik
maken van het studentenreisrecht. De komende jaren staan verder in het
teken van de uitvoering door DUO, het verzorgen van gerichte
voorlichting en het versterken van het financieel bewustzijn van
studenten. Ook monitoren we de kwantitatieve en kwalitatieve effecten op
deelname, studiegedrag en het gebruik van voorzieningen.
3. Wetenschap
Wetenschap, onderzoek en innovatie zorgen voor economische groei,
bieden antwoorden op maatschappelijke uitdagingen en dragen bij aan de
zelfontplooiing van het individu. In de Wetenschapsvisie 2025 is de
ambitie gedefinieerd dat Nederland ook in 2025 een broedplaats voor
talent is. Samen met kennisinstellingen en bedrijfsleven werken we aan
een wetenschapssysteem met onderzoekers die de ruimte hebben om hun
talenten te ontplooien en carrière kunnen maken. Wetenschappers
moeten worden gewaardeerd om hun inzet op onderwijs, onderzoek,
valorisatie en bestuur. Om wetenschappers ook buiten de universiteit het
verschil te laten maken, zullen promovendi meer worden voorbereid op
diverse loopbaanpaden. Daarnaast zetten we ook in op meer diversiteit;
vrouwen, etnische minderheden, jong en oud. Voortkomend uit de
Wetenschapsvisie 2025 is eind 2015 de Nationale Wetenschapsagenda
uitgebracht. Hierin zijn de terreinen en thema’s geïdentificeerd waar de
sterktes van de Nederlandse kennisketen kunnen worden ingezet. De
agenda implementeren we in 2017 in het wetenschapsbeleid.
Om wetenschappelijke en maatschappelijke vraagstukken op te lossen en
economische kansen te creëren, moeten Nederland en Europa zo
aantrekkelijk mogelijk zijn voor onderzoekers en startups om zich hier te
vestigen en voor het bedrijfsleven om te investeren. Kennis moet vrij
gedeeld kunnen worden. Onder het voorzitterschap van Nederland zijn in
de Europese Unie daarom belangrijke stappen gezet op het gebied van
Open Science. Afgesproken is dat in 2020 alle wetenschappelijke artikelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

15

Beleidsagenda

voor iedereen vrij toegankelijk moeten zijn en gewerkt wordt aan optimale
toegang tot onderzoeksdata. Het momentum dat is ontstaan benutten we
komend jaar voor het verwerken van deze afspraken in zowel nationaal als
Europees beleid. Europese samenwerking op het terrein van onderzoek en
innovatie is cruciaal voor het mogelijk maken van excellente wetenschap,
het oplossen van maatschappelijke uitdagingen en het versterken van de
concurrentiekracht. Het Europese Kaderprogramma, Horizon 2020, is daar
een belangrijk instrument voor. We willen de jarenlange, sterke betrokkenheid van onze onderzoekers en instellingen in de Europese onderzoeksprogramma’s behouden en versterken.
4. Cultuur
Nederland kent een rijk, verrassend en internationaal toonaangevend
cultuuraanbod. Nederlandse acteurs, musici en ontwerpers zijn
wereldwijd succesvol. Nederlandse musea tonen prachtige schilderijen
waarvoor bezoekers uit de hele wereld zich verdringen en houden
historische collecties ook voor een jong en nieuw publiek levend. Die
kracht is het resultaat van het samenspel tussen culturele instellingen en
een overheid die de waarde van cultuur erkent en vertrouwen schenkt. Het
kabinet kiest voor een cultuurbeleid dat instellingen de ruimte geeft om in
te zetten op een eigen profiel, eigen kwaliteiten, en de lokale en internationale omgeving waarin zij zich bewegen.
Afgelopen mei presenteerde de Raad voor Cultuur zijn advies over
aanvragen voor de basisinfrastructuur 2017–2020. Op Prinsjesdag 2016
maakt het kabinet de subsidiebesluiten bekend over de nieuwe periode
vanaf 1 januari 2017. We kiezen voor een extra investering van totaal
€ 18,6 miljoen voor innovatie, samenwerking en talentontwikkeling.
Vanuit de extra middelen voor politieke prioriteiten investeren we
daarnaast structureel € 10 miljoen in festivals, cultuureducatie, talentontwikkeling en erfgoed. Cultuureducatie is een belangrijke bouwsteen voor
de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Alle kinderen en jongeren,
ongeacht hun achtergrond, komen hierdoor in aanraking met kunst en
cultuur. Het programma «cultuureducatie met kwaliteit» draagt hier aan
bij en wordt in de periode 2017–2020 voortgezet. We investeren tot 2020
€ 25 miljoen om leerlingen in het basisonderwijs meer en beter muziekonderwijs te geven. Joop van den Ende zet zich samen met private partijen
in om eveneens € 25 miljoen bijeen te brengen en een campagne te
starten.
Op 1 juli 2016 is de Erfgoedwet in werking getreden. Deze wet verandert
de financiering van musea, mede op hun verzoek. Musea die momenteel
in de basisinfrastructuur zijn opgenomen, krijgen voor een deel van hun
subsidie een langjarig perspectief. Ze krijgen een structurele subsidie voor
het beheer en behoud van de collectie. In de monumentenzorg evalueren
we de monumentenregelingen SIM (Subsidieregeling Instandhouding
Monumenten) en de restauratiegelden Provinciefonds. De fiscale aftrek
voor onderhoud van particuliere monumentenpanden wordt per 2017
afgeschaft. Deze maatregel is opgenomen in een apart wetsvoorstel
waarin ook de afschaffing van de aftrek scholingsuitgaven is opgenomen
en maakt onderdeel uit van het Belastingplanpakket 2017. In 2017 en 2018
komt een tijdelijke, niet-fiscale overgangsregeling. De bevindingen uit de
evaluaties en de ervaring met de tijdelijke regeling vormen de kern van
een herziening van het gehele financiële stelsel van de monumentenzorg.
Het kabinet investeert in de jaren 2016–2018 in totaal € 10 miljoen extra in
de restauratie van grote monumenten en herstel van aardbevingsschade

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

16

Beleidsagenda

aan rijksmonumenten. We voeren een pilot uit die inzicht biedt in de
duurzaamheid van een monument. Het rapport komt in 2017 beschikbaar.
Het door de Ministeries van OCW en IenM gevoerde architectuurbeleid
wordt met ingang van 2017 met vier jaar verlengd. In 2017 eindigt de
periode van het Archiefconvenant 2012–2016 en het hieraan verbonden
innovatieprogramma Archief2020. Vanaf 2017 vormt het Nationaal Archief
in samenspraak met de sector en andere betrokken domeinen blijvend
een platform voor kennis, kennisproducten en innovatieontwikkeling. Het
programma Digitale Taken Rijksarchieven (2013 t/m 2016), met als doel
het digitaliseren van de Rijksarchieven, zal vanaf 2017 in de reguliere
organisatie en werkwijze van het Nationaal Archief zijn opgenomen.
5. Media
Het mediabeleid streeft naar een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief
hoogwaardig media-aanbod dat toegankelijk is voor alle lagen van de
bevolking. Het aanbod voor Nederlanders is groot, het medialandschap
steeds voller en gevarieerder. Het is de taak voor publiek bekostigde
media om programma’s aan te bieden die een breed en divers publiek
voorzien van informatie, cultuur en educatie. Met aandacht voor mediawijsheid wordt bewust gebruik van media gestimuleerd.
Om de regionale omroepen toekomstbestendig te maken hebben we een
verandertraject in gang gezet. In 2016 is de nieuwe organisatie RPO
(Regionale Publieke Omroep) tot stand gekomen. De wettelijke taken van
de RPO zijn het opstellen van een gemeenschappelijke concessiebeleidsplan, meerjarenbegroting en prestatieovereenkomst. De landelijke
publieke omroep geeft in 2017 verder uitvoering aan het Concessiebeleidsplan 2016–2020. Dit gebeurt, zodra de wetswijzigingen over de
toekomst van het publieke mediabestel in werking zijn getreden, binnen
de kaders van de gewijzigde Mediawet 2008. Omdat vanaf dan ook
externe partijen hun programma’s direct bij de NPO kunnen aanbieden, is
de taak van de publieke omroep aangescherpt en de creatieve competitie
groter. Door deze sterkere rol van de NPO kan de publieke omroep
slagvaardiger werken en beter aansluiten op het veranderende mediagedrag van het publiek. In 2017 zal de regering waar nodig de aanpassingen in de goedkeuringsprocedure van nieuwe diensten van de publieke
omroep vastleggen in wet- en regelgeving. In een Tweede Kamerbrief
hebben we uiteengezet hoe wij deze aanpassingen gaan uitwerken.
Samen met de Minister van Economische Zaken werken we aan de
verdeling van frequenties voor analoge en digitale radio en de frequenties
voor digitale ether televisie.
6. Emancipatie
In Nederland is ongeveer de helft van de vrouwen economisch
zelfstandig. Veel vrouwen zijn dus kwetsbaar, zeker als ze door overlijden
of scheiding er alleen voor komen te staan. Daarnaast blijft veel talent van
vrouwen onbenut. Daarom hebben we de afgelopen jaren ingezet op het
versterken van de economische zelfstandigheid en financiële zelfredzaamheid en willen we bevorderen dat meer vrouwen (meer uren) gaan
werken. Ook voor 2017 blijft dit onderwerp een speerpunt. De nadruk zal
liggen op de verduurzaming van de lopende projecten en borging bij de
gemeenten. Hiermee wordt tevens bijgedragen aan de uitvoering van
internationale afspraken, zoals de duurzame ontwikkelingsdoelen (met
name subdoel 5.5) en het VN-Vrouwenrechtenverdrag. Het benutten van
vrouwelijk talent willen we ook bereiken met de aanpak Vrouwen naar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

17

Beleidsagenda

Top. Het aandeel vrouwen in raden van bestuur (rvb’s) en raden van
commissarissen (rvc’s) bleef achter bij het streefcijfer van 30% dat het
kabinet heeft gesteld. De aanpak gericht op de 200 grootste bedrijven om
zelfregulering aan te jagen, blijkt effectief en wordt daarom geïntensiveerd
en uitgebreid. Het aantal bedrijven in die top 200 met een evenwichtige
verdeling in de rvb en rvc is toegenomen.
We willen de sociale acceptatie van LHBT’s in biculturele gemeenschappen vergroten. In 2017 zetten we in op het vergroten van de
bespreekbaarheid van seksuele diversiteit en genderidentiteit in deze
gemeenschappen. In samenwerking met het Ministerie van SZW ligt de
nadruk op een rolmodellenaanpak, verbetering van hulpverlening én het
verbinden en versterken van initiatieven van het maatschappelijk
middenveld.
7. Caribisch Nederland
De onderwijsinstellingen in Caribisch Nederland werken met een nieuwe
onderwijsagenda, waarin voor de periode tot augustus 2020 afspraken zijn
gemaakt over het verder verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs. In
de onderwijsagenda zijn ook afspraken gemaakt over de ondersteuning
door het Ministerie van OCW. Voor de scholen die basiskwaliteit hebben
bereikt, verandert per 1 augustus 2017 de werkwijze. Tot nu toe kregen
alle scholen jaarlijks een kwaliteitsonderzoek. Dat wordt tweejaarlijks voor
scholen met basiskwaliteit en dus minder intensief. De Inspectie van het
Onderwijs (IvhO) zal de scholen informeren over het waarderingskader.
Dit kader omvat de wettelijke eisen en kwaliteitsstandaarden waarop de
IvhO haar oordelen en bevindingen baseert. Het waarderingskader geeft
dus aan waar scholen aan moeten voldoen (wettelijke eisen) en naar
welke kwaliteitsaspecten de IvhO kijkt om scholen te stimuleren tot
verdere verbetering. Onderdelen van de Wet Goed Onderwijs Goed
Bestuur zijn per 1 augustus 2016 ingevoerd in het primair onderwijs. Het
voortgezet onderwijs volgt op 1 augustus 2017. Scholen worden bij het
invoeringstraject ondersteund.
Leeswijzer indicatorentabel
In de onderstaande tabel zijn de ambities voorzien van een aantal
kwantitatieve doelen. Per indicator zijn bijbehorende streefwaarden
opgenomen, passend bij de beleidsambities. Ten behoeve van een
consistente monitoring zijn doelen en ambities van de beleidsagenda
2017 zoveel mogelijk overgenomen uit de beleidsagenda 2016. Op de
volgende punten is de indicatorentabel gewijzigd:
– door verbeteringen afgelopen jaar in de bron en/of de meetmethode
zijn de basis- en streefwaarde van enkele indicatoren gewijzigd. De
wijzigingen worden per indicator in een voetnoot toegelicht,
– conform de toezeggingen aan de Tweede Kamer, is voor het mbo een
nieuwe indicator over tevredenheid van werkgevers over de aansluiting met de arbeidsmarkt toegevoegd,
– voor zover mogelijk zijn, op verzoek van de Tweede Kamer, tussenliggende streefwaarden toegevoegd. Bij een aantal indicatoren is
«Hoger» opgenomen. Bij deze indicatoren is het niet mogelijk om een
realistisch tijdspad in te schatten. De realisatiewaarden van de
indicatoren zullen zich niet altijd lineair ontwikkelen, omdat er sprake is
van een bepaalde «aanlooptijd», waarna realisatie pas zichtbaar wordt.
Waar geen tussenstreefwaarde mogelijk was zijn de laatste realisatiecijfers opgenomen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

18

Beleidsagenda

–

met ingang van de subsidieronde 2017–2020 is de indicator uit de
cultuursector rondom eigen inkomsten komen te vervallen, omdat
vanaf 2017 het percentage standaard op 100% gezet zou moeten
worden. Daarvoor in de plaats is een nieuwe indicator cultuurbereik
toegevoegd. Echter niet als streefdoel, maar als indicator om de
ontwikkelingen te volgen.

Eindjaar per doelstelling
Per streefwaarde wordt voor zover mogelijk een eindjaar vermeld
(kabinetsperiode of horizon van de betreffende afspraken met de sector).
Het eindjaar en daarmee de tussenwaarde kunnen verschillen per
indicator, omdat met verschillende sectoren afspraken zijn gemaakt met
een verschillende tijdshorizon: een voorbeeld zijn de indicatoren uit de
bestuurs- en sectorakkoorden po/vo. Hiervoor zijn voornamelijk afspraken
gemaakt voor het eindjaar 2020. De tussenwaarde is (voor zover mogelijk)
opgenomen voor het jaar 2017. Bij enkele indicatoren zijn geen streefwaarden of tussendoelstellingen opgenomen. Bij deze indicatoren zijn
afspraken op het niveau van de instelling gemaakt, die niet vertaald
worden naar een streefwaarde op landelijk niveau. Opgenomen zijn de
gerealiseerde landelijke waarden, bedoeld als signalering voor de
voortgang op het stelselniveau. Zij dienen als onderbouwing bij de
analyse of bijstelling van beleid noodzakelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

19

b)

1
a)

Percentage studenten dat
tevreden is over uitdagend
onderwijs

Aandeel thuiszittende leerlingen
dat drie of meer maanden thuis
zit zonder passend onderwijsaanbod

•

•

Vergroten studiesucces
•
Aandeel leerlingen dat de
referentieniveau voor lezen
behaalt
•
Aantal leerlingen dat de
referentieniveau voor
taalverzorging behaalt
•
Aantal leerlingen dat de
referentieniveau voor rekenen
behaalt
•
Aandeel zittenblijvers6

Percentage studenten in het mbo
dat zich uitgedaagd voelt

•

0,07%
(2014–
2015)
0,17%
(2014–2015)

po5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2
96%

90%

2,2%
(2013)
5,9%
(2013)

po

po

po
vo

92%

po

vo5

hbo: 59%
(2011)
wo: 69%
(2011)

34% (2010)

82% (2015)

ho

mbo

vo

2,0%
(2017)
4,7%
(2017)

90%

96%

92%

Lager

Lager

hbo: 54%
(2015)3
wo: 66%
(2015)

35% (2015)

88% (2016)

Aandeel scholen dat aandacht
heeft voor toptalenten in de
vorm van uitdagend aanbod of
talentprogramma’s

•

56%
(2014)2

41% (2016)

vo

Aandeel toptalentleerlingen dat
zich vaak of bijna altijd verveelt
omdat de lesstof te makkelijk is
of omdat hij/zij eerder klaar is
dan de rest

Tussenwaarde
(jaartal)

•

Basiswaarde
(jaartal)

75% (2017)

Sector

Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
Alle leerlingen en studenten worden
uitgedaagd
•
Aandeel scholen dat leerlingen
po
47% (2015)
begeleidt in het ontdekken en
ontwikkelen van hun talenten

Doelstelling/indicator

Tabel Indicatoren

1,5%
(2020)
3,9%
(2020)

Niet
benoemd

Niet
benoemd

Niet
benoemd

0% (2020)

3

1

1

1

1

3

1

6/7

–4

0% (2020)

4

3

3

1

Art.nr.

Verbetering

100%
(2018)

<25%
(2018)

100%
(2020)

Streefwaarde
(jaartal)

SA

SA

SA

SA

SA

SA

SA

C

C

SA

SA

SA

Reden
Opname1

DUO

Inspectie/Hemker 2016

Inspectie/Hemker 2016

Inspectie/Hemker 2016

Leerplichttelling 2014–2015

Studentenmonitor Hoger
Onderwijs

ROA

Toptalenten in het onderwijs,
2016

Toptalenten in het onderwijs,
2016

Enquêtes Bestuursakkoord
PO Regioplan

Bron

Beleidsagenda

20

2

Bachelor studiesucces (n+1) van
herinschrijvers na het eerste jaar

Uitval in het eerste jaar

Switchen na het eerste jaar

•

•

•

ho

ho

ho

mbo

Sector

Hoger
Hoger
Hoger

70% (2015)
71% (2015)
70% (2015)

hbo:8,5%
(2015)
wo: 8,5%
(2015)

wo: 9,1%
(2011)

hbo:27,8%
(2015)
wo:15,9%
(2015)

–4

–4

–4

–4

–4

Hoger

70% (2015)

hbo:
60,5%(2015)
wo:
72,8%(2015)

(2020)
Hoger

Streefwaarde
(jaartal)

(2015)
72% (2015)

Tussenwaarde
(jaartal)

hbo: 9,0%
(2011)

hbo:27,9%
(2011)
wo: 18,8%
(2011)

hbo:
65,7%(2011)
wo:
60,9%(2011)

(2008)
Niveau 1:
66%
Niveau 2:
62%
Niveau 3:
63%
Niveau 4:
65%
Totaal:
64%

Basiswaarde
(jaartal)

6/7

6/7

6/7

4

Art.nr.

C

C

C

C

Reden
Opname1

DUO

DUO

DUO

MBO Raad

Bron

Aandeel leraren met een
afgeronde wo-bachelor of
hbo-/wo masteropleiding

Aandeel leraren met een
afgeronde hbo of wo masteropleiding7

•

•

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2
53% (2013)

Bovenbouw
vwo
hbo

66,2%
(2011)

33% (2013)

20% (2013)

vo

po

Hoger
(2017)
72,2%
(2013)7

40% (2017)

23% (2017)

80–85%
(2020)
80% (2016)

50% (2020)

30% (2020)

6/7

3

3

1

C

SA, LA

SA, LA

SA, LA

Onderwijs werkt!; Regioplan
en IPTO
Onderwijs Werkt!; Regioplan
en IPTO
POMO (Personeels- en
mobiliteitsonderzoek),
bewerking Vereniging
Hogescholen.

Onderwijs Werkt!; Regioplan
en DUO

Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en professionele leraren en schoolleiders die samen zorgen voor een veilig en ambitieus leerklimaat
•
Aandeel lessen dat wordt
vo
83,5%
96% (2016)
100%
3
SA
IPTO
gegeven door daartoe bevoegde
(2011)
(2017)
en benoembare leraren

Percentage mbo-deelnemers per
niveau dat met diploma de
instelling verlaat, jaarresultaat
per niveau

•

Doelstelling/indicator

Beleidsagenda

21

3

c)

b)

Aandeel leraren met ten minste
drie jaar ervaring dat de
algemeen didactische vaardigheden beheerst8

Aandeel leraren dat is geregistreerd in het Lerarenregister

95% (2012)

93% (2012)

vo

31% (2015)

po

po

8% (2014)

63% (2014)

vo

po/vo/mbo

62% (2014)

34% (2013)

vo

po

56% (2013)

76% (2013)

vo

po

85% (2013)

Basiswaarde
(jaartal)

po

Sector

Stabiel of
hoger
(2017)

Stabiel of
hoger
(2017)

70% (2017)

12% (2015)

81% (2017)

81% (2017)

40% (2017)

70% (2017)

90% (2017)

92% (2017)

Tussenwaarde
(jaartal)

Stabiel of
hoger
(2020)

Stabiel of
hoger
(2020)

100%
(2018)

100%
(2017)

100%
(2020)
100%
(2020)

100%
(2020)
100%
(2020)

100%
(2020)
100%
(2020)

Streefwaarde
(jaartal)

Aandeel scholen dat op alle
indicatoren van kwaliteitszorg
voldoende scoort

Aandeel scholen dat opbrengstgericht werkt12

•

•

vo

po

47%
(2012–
2013)

38%
(12–13)

77% (2017)

Stabiel of
hoger
(2017)

100%
(2020)

Hoger
(2020)

Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
•
Aandeel scholen dat Vensters
po11
5,3%
Hoger
100%
volledig heeft ingevuld
(2014)
(2016)
(2017)
vo
94% (2014)
Hoger
100%
(2016)
(2017)

Aandeel schoolleiders dat is
geregistreerd in het schoolleidersregister10
Veilig leerklimaat
•
Aandeel leerlingen dat zich veilig
voelt

•

•

Aandeel leraren met ten minste
tien jaar ervaring dat de
differentiatie vaardigheden
beheerst9
Verbetercultuur
•
Aandeel leraren dat deelneemt
aan peer review

•

•

Doelstelling/indicator

3

1

3

1

3

1

1

1, 3 en 4

3

1

3

1

3

1

Art.nr.

SA

SA

SA, T

T

SA

SA, LA, T

LA, T

SA, LA

SA, LA

SA, LA

SA, LA

Reden
Opname1

Onderwijsverslag; Inspectie
van het Onderwijs

Onderwijsverslag; Inspectie
van het Onderwijs

VO-raad

PO-Raad

ITS monitor naar sociale
veiligheid

Schoolleiders-register po

Lerarenregister

Onderwijs werkt!; Regioplan

Onderwijsverslag; Inspectie
van het Onderwijs

Onderwijsverslag; Inspectie
van het Onderwijs

Bron

Beleidsagenda

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

22

4

Percentage 25–64 jarigen dat
deelneemt aan een leeractiviteit
(Leven Lang Leren)

•

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2
mbo/ho

ho

16,6%
(2010)

hbo: 18%
(2012)
wo: 21%
(2012)

18,9%
(2015)

hbo: 18%
(2015)
wo: 23%
(2015)

Aandeel afgestudeerden
bètatechniek incl. snijvlakopleidingen

•

28% (2011)

28,0%
(2015)

mbo

Aandeel mbo-studenten techniek

•

wo: 83,9%
(2015)

wo: 80,1%
(2011)

28% (2016)

hbo: 73,3%
(2015)

7,1 (2016)
6,5 (2016)
52% (2016)

24.451
(2014/
2015)

Stabiel of
hoger
(2017)

90% (2016)

60% (2016)

Tussenwaarde
(jaartal)

hbo: 65,6%
(2011)

7,0 (2014)
6,5 (2014)
49%
(2014)14

41.800
(2009)

Cijfer 7
(2012)

72%
(11–12)

27%
(12–13)

Basiswaarde
(jaartal)

Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
•
Aandeel leerlingen in de
vo
23% (2012)
beroepsgerichte leerweg van het
vmbo dat kiest voor techniek

ho

Studenten-tevredenheid15

vo/mbo

•

Aantal voortijdig schoolverlaters

•

po

mbo

Oordeel ouders over betrokkenheid

•

vo

Studenten-tevredenheid
–
Opleiding
–
Instelling
% tevreden over school en studie

Aandeel (zeer) zwakke afdelingen
dat zich binnen de gestelde
termijn verbetert13

•

po

Sector

•

Aandeel (zeer) zwakke scholen
dat zich binnen een jaar verbetert

•

Doelstelling/indicator

20% (2020)

hbo: 19%
(2016)
wo: 22%
(2016)

30% (2016)

30% (2017)

–

7,5 (2020)
7,0 (2020)
55% (2020)

20.000
(2019/
2020)

Hoger
(2020)

100%
(2017–
2018)

100%
(2017–
2018)

Streefwaarde
(jaartal)

4/6/7

6/7

4

3

6/7

4

3 en 4

1

3

1

Art.nr.

C

C

C

C

C

T

T

SA

SA

Reden
Opname1

Eurostat, Labour Force
survey (LFS)

DUO

DUO

DUO

Nationale Studenten
Enquête

JOB-monitor

DUO

Monitor Ouderbetrokkenheid

Onderwijsverslag; Inspectie
van het Onderwijs

Onderwijsverslag; Inspectie
van het Onderwijs

Bron

Beleidsagenda

23

Percentage leerbedrijven dat
over vakkennis het oordeel (zeer)
goed geeft
Percentage leerbedrijven dat
over beroepsvaardigheden het
oordeel (zeer) goed geeft

•

6/7

hoger

–16

–16

–16

–16

C

T

T

C

C

T

Reden
Opname1

WT12

Onderzoek SBB

Onderzoek SBB

HBO-Monitor (factsheet
Vereniging Hogescholen)
NAE, Rapport Academici op
de arbeidsmarkt

ROA, BVE-Monitor

Bron

89%

Stabiel of
hoger
(2020)
–19

7,9 miljoen
(2017)18

–19

14

14

C

C

SCP/CBS (VTO 2012–2014)

Opgave van gesubsidieerde
instellingen aan OCW

Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief hoogstaand media-aanbod dat toegankelijk is voor alle lagen van de bevolking20
•
Nog in ontwikkeling
media

cultuur

7,5 miljoen
(2012–2014)

7

Cultuurbereik: Percentage van de
bevolking van 6 jaar en ouder die
voorstellingen, musea en
bibliotheken bezoekt

cultuur

•

Aantal bezoekers gesubsidieerde
musea

b)

•

Het bevorderen van een sterke, pluriforme, toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het cultureel erfgoed
Aantal bezoeken
•
Aantal bezoeken gesubsidieerde
cultuur
2,2 miljoen
2,5 miljoen
Stabiel of
14
C
Opgave van gesubsidieerde
podiumkunsten (inclusief
(2012–2014)
(2017)
hoger
instellingen aan OCW
buitenland)
(2020)

16

4

4

6/7

4

Art.nr.

hoger

hoger

Streefwaarde
(jaartal)

ho: 72%
(2015)
wo: 47%
(2015)

77% (2015)

Tussenwaarde
(jaartal)

6
a)

76% (2016)

76% (2016)

hbo: 72%
(2013)
wo: 56%
(2011)

79% (2012)

Basiswaarde
(jaartal)

Behoud van kwaliteit wetenschap en wetenschappelijk talent en versterken impact wetenschap
•
Mondiale top-5 positie op basis
owb
2e plaats
2e plaats
kleiner of
van citatiescores
(2009–2012)
(2010–2013)
gelijk 5
1,52
1,53
(2010–2013)17

mbo

mbo

ho

mbo

Sector

5

•

•

Percentage gediplomeerden dat
aangaf dat de aansluiting van de
opleiding met de huidige functie
voldoende/goed was
Percentage gediplomeerden dat
aangaf dat de opleiding
voldoende basis was om te
starten op de arbeidsmarkt

•

Doelstelling/indicator

Beleidsagenda

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

24

Het bevorderen van emancipatie21
•
Sociale acceptatie homoseksualiteit onder de bevolking
emancipatie

Sector

90% (2010)

Basiswaarde
(jaartal)

93% (2014)

Tussenwaarde
(jaartal)
≥90%
(2013)

Streefwaarde
(jaartal)

25

Art.nr.

C

Reden
Opname1

Homo emancipatie-monitor

Bron

3

2

SA = Sectorakkoorden, LA = Lerarenagenda, T = Toezegging Minister & Staatssecretaris, C = Opgenomen in verband met consistentie/afspraak met het veld.
Vorig jaar is hier per abuis het rapportagejaar (2014) opgenomen in plaats van het realisatiejaar.
In de Strategische Agenda Hoger Onderwijs en Onderzoek 2015–2025 «De waarde(n) van meten», die in juli 2015 is gepresenteerd, wordt expliciet aandacht besteed aan de verbetering van de
kwaliteit van het onderwijs en aan uitdagend onderwijs voor studenten. Universiteiten en hogescholen hebben al veel gedaan om het onderwijs uitdagender te maken, maar uit de cijfers blijkt
dat dit nog niet voldoende is. Mede om deze reden worden de middelen vanuit het studievoorschot ingezet om de kwaliteit van het hoger onderwijs een extra impuls te geven, en daarmee het
onderwijs uitdagender te maken.
4
Hier geen landelijk streefdoel omdat er prestatieafspraken per instelling zijn gemaakt.
5
Het percentage betreft de po leerlingen incl. (v)so leerlingen. Het percentage betreft de vo leerlingen excl. vso leerlingen.
6
Basis-, tussen- en streefwaarde zijn veranderd t.o.v. begroting 2016 ten gevolge van een andere meetmethode (zie ook Jaarverslag 2015).
7
Het Personeels- en Mobiliteitsonderzoek (PoMo) wordt tweejaarlijks uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties is het coördinerend ministerie voor de arbeidszaken (arbeidsvoorwaarden, pensioenen, personeelsbeleid) van de overheid als geheel. Het onderzoek wordt
gehouden onder zittend personeel en medewerkers die recent zijn in- en uitgestroomd. De resultaten worden verwerkt tot rapportages, themapublicaties en infographics die in de tweede helft
van 2016 te vinden zijn op www.kennisopenbaarbestuur.nl
8
Anders dan in begroting 2016 betreffen alle waarden leraren met ten minste 3 jaar ervaring.
9
Anders dan in begroting 2016 betreffen alle waarden leraren met ten minste 10 jaar ervaring.
10
Door afronding is de basiswaarde met één procenpunt gewijzigd ten opzichte van de begroting 2016.
11
Voor het po gaat het om het aandeel scholen dat de decentrale indicatoren uit Vensters PO voor minimaal 80% ingevuld heeft. Alle po-scholen hebben in principe de centrale indicatoren
ingevuld.
12
Dit betreft het aandeel afdelingen dat adequaat fase 1 doorloopt (meten en analyseren van behaalde resultaten van leerlingen).
13
Deze indicator is gewijzigd ten opzichte van de begroting 2016. Hiermee is het een samengestelde indicator geworden van indicatoren «aandeel zwakke afdelingen dat zich binnen twee jaar
verbetert» en de indicator «aandeel zwakke afdelingen dat zich binnen een jaar verbetert». Op deze manier kunnen cohorten zwakke en zeer zwakke afdelingen vergeleken kunnen worden.
Hiermee wordt afgeweken van de meetmethode in het Onderwijsverslag van de Inspectie. Bij de meetmethode van de Inspectie is er immers het risico dat de uitkomsten teveel door toeval
beïnvloed worden.
14
In het (openbare) rapport JOB-monitor 2014 wordt in tabel op blz. 135 alleen het percentage opgenomen van tevreden studenten over school en studie.
15
Hier geen landelijk streefdoel omdat niet met alle instellingen over deze indicator prestatieafspraken zijn gemaakt en bovendien deze afspraken per instelling zijn gemaakt.
16
Het gaat hier om een eerste meting van SBB onder erkende leerbedrijven. Om de indicator robuuster te maken zal de meting worden uitgebreid met de overige bedrijven die
mbo-gediplomeerden in dienst hebben. Om deze reden is voor deze indicator vooralsnog geen streefwaarde opgenomen. Voor de overige meetresultaten van het onderzoek naar leerwerkbedrijven zie de onderwijsmonitor en de website onderwijsincijfers.nl (http://www.onderwijsincijfers.nl/kengetallen/mbo/aansluiting-mbo-arbeidsmarkt).
17
CWTS-cijfers zijn van mei 2016. Zie voor de volledigheid https://www.rathenau.nl/nl/page/citatie-impact-van-alle-publicaties-en-internationale-co-publicaties-wos
18
Het aantal bezoeken betreft het aantal bezoeken per uitvoering of bij tentoonstellingen, inclusief schoolbezoeken. De streefdoelen zijn ontleend aan de aanvragen van instellingen voor de BISperiode 2017–2020.
19
Hier is geen streefwaarde aan verbonden. De indicator is als kengetal opgenomen om ontwikkelingen te volgen. Het percentage van de bevolking dat wordt bereikt door culturele voorzieningen geeft een beeld van het totale bereik van culturele voorzieningen, in lijn met de algemene doelstelling voor artikel 14.
20
Bij schrijven is er nog geen prestatieovereenkomst over de periode 2016–2020 afgesloten tussen OCW en de NPO. De gesprekken hierover (waaronder de specifieke formuleringen en de
streefwaarden) zijn nog in volle gang. Daarom worden in de rijksbegroting 2017 geen indicatoren media opgenomen.
21
De ontwikkeling van de economische zelfstandigheid van vrouwen wordt gemonitord op de website OCW in Cijfers.

1

8

Doelstelling/indicator

Beleidsagenda

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

25

Beleidsagenda

Investeringen in sector-/bestuursakkoorden, met specifieke
aandacht voor professionalisering leraren.
In de begroting 2016 was bij artikel 9 Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
een overzichtsconstructie van de investeringen onderwijs. Deze tabel is
hieronder wederom opgenomen. Over deze investeringen zijn in het
sectorakkoord VO respectievelijk de bestuursakkoorden PO en MBO
afspraken gemaakt. Het betreft onder andere middelen uit de Regeerakkoorden Rutte I en II, het Begrotingsakkoord 2013 en de Begrotingsafspraken 2014.
Tabel Investeringen in sector-/bestuursakkoorden (bedragen x € 1 miljoen)
2015

2016

2017

2018

Prestatiebox
–
professionalisering/ leraren schoolleiders en bestuurders
–
aanpak toptalenten en bewegingsonderwijs
–
duurzame kwaliteitsverbetering
–
brede vorming (cultuur, wetenschap en techniek)
Lumpsum
–
cao afspraak begeleiding startende leraar
–
cao afspraak professionele ontwikkeling leraren
–
werkdrukvermindering door conciërges en klassenassistenten
–
verminderen zittenblijven
Subsidie
–
verhoging budget lerarenbeurs en extra vervangingsvergoeding
–
Implementatie, ICT, verbeterscholen

128

151

223

263

138

138

142

142

33

35

39

39

Totaal PO

299

324

404

444

Prestatiebox
–
professionalisering leraren, schoolleiders en bestuurders
–
aanpak toptalenten
–
opbrengstgericht werken
–
cofinanciering aanpak continu verbeteren
–
meer masters voor de klas
Lumpsum
–
werkdrukvermindering door inzet klassenassistenten
–
(academische)opleidingsscholen
Subsidie
–
verhoging budget lerarenbeurs en extra vervangingsvergoeding
–
verminderen zittenblijven
–
implementatie en ICT-ondersteuning

177

203

274

302

25

29

29

29

36

43

36

38

Totaal VO

238

275

339

369

Investeringsdeel kwaliteitsafspraken MBO
–
Professionalisering leraren en schoolleiders
–
taal en rekenen
–
professionalisering examenfunctionarissen
–
Excellent vakmanschap
Resultaatafhankelijk deel kwaliteitsafspraken
–
Studiesucces
–
Beroepspraktijkvorming
–
voortijdig schoolverlaten

195

187

190

190

37

136

211

211

Totaal MBO

231

322

400

400

totaal investeringen

768

921

1.143

1.213

Investeringen in het primair onderwijs

Investeringen in het voortgezet onderwijs

Investeringen in het middelbaar en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

26

Beleidsagenda

Onderwijsmonitor
De Algemene Rekenkamer constateerde in hun rapport «Onderwijsmonitor (d.d. 5 juni 2015)» dat de informatie over de beleidsdoelen de
Tweede Kamer versnipperd bereikt: via begroting en jaarverslag, het
onderwijsverslag, voortgangrapportages en andere (onderzoek)rapportages. Om dit te stroomlijnen en de Tweede Kamer aldus beter te kunnen
informeren adviseerde de Algemene Rekenkamer o.a. om een dashboard
te ontwikkelen. Een dashboard dat op macroniveau inzicht geeft in de
voorwaarden voor goed onderwijs met de daarbij behorende beleidsinstrumenten, en de behaalde onderwijsresultaten. OCW heeft in reactie op
dit advies een brede onderwijsmonitor ontwikkeld en gepubliceerd op
http://www.trendsinbeeldocw.nl/ocw-stelsels-in-beeld/onderwijs. De
monitor bestaat uit een dashboard van output- en outcome-indicatoren
die de resultaten van het onderwijs weergeven, aangevuld met een
wegwijzer naar actuele beleidsinformatie over het onderwijsproces. De in
de monitor gepresenteerde output en outcome zijn mede te danken aan
de in tabel genoemde investeringen, maar een directe relatie leggen is
niet mogelijk.
Vrijheid in besteding
Instellingen zijn vrij om te bepalen voor welke doelen zij de middelen
inzetten. Zij worden wel gestimuleerd om binnen de kaders van de
bestuurs- en sectorakkoorden te blijven, maar zij zijn niet beperkt tot de in
de tabel genoemde doelen. In de reguliere jaarverslaglegging leggen zij
verantwoording af. De voortgang op de belangrijkste ambities waarvoor
de investeringen uit de tabel zijn ingezet worden onder andere in mei
opgenomen in het jaarverslag.
Reactie motie Straus en Ypma (WGO juni 2016)
Motie Straus en Ypma: «beleidsinzet van volgend jaar duidelijker te
koppelen aan de beleidsdoelstellingen die gericht zijn op het verbeteren
van de kwaliteit van de lerarenopleidingen en hun afgestudeerden de
kwaliteit van (startende) docenten en het verbeteren van de differentiatievaardigheden.» In de voortgangsrapportage Lerarenagenda (najaar 2016)
zal hier uitgebreider op in worden gegaan. Beleidsinzet doelstelling 2:
– De insteek van de sectorakkoorden is verbetering van didactische en
differentiatievaardigheden (streefdoel 100 procent) door
praktijkleren, zoals peer review, coaching en training on the job.
Daarnaast zijn afspraken in de cao’s verankerd, waarbij (extra)
middelen zijn toegevoegd aan de lumpsum, en het (laten) ontwikkelen
van instrumenten. Veel scholen zijn aan de slag met de uitvoering van
de afspraken, maar er is nog onvoldoende resultaat zichtbaar in de
klas. In september wordt samen met de inspectie, de raden en diverse
experts bekeken waar de lage cijfers uit voortkomen. Vervolgens wordt
verkend welke acties ondernomen kunnen worden en welke zaken in
kaart moeten worden gebracht om een goede ontwikkeling van deze
vaardigheden te stimuleren. Hierbij wordt ook gekeken naar de
opleiding van de leraren en de manier waarop vaardigheden momenteel worden gemeten. In de afgelopen jaren zijn diverse rapportages
verschenen over het beeld over kwaliteit en tevredenheid van
lerarenopleidingen bij afgestudeerden en externen (accreditatie). De
opleidingen hebben op basis daarvan diverse verbeteracties in gang
gezet, onder andere op het terrein van de voorbereiding op de
dagelijkse praktijk van het lesgeven.
– Door een cyclus van lesobservatie door schoolleiders, IB’ers of peers
aan de hand van observatie-instrumenten, komt een beweging van
voortdurende kwaliteitsverbetering op gang. Die kan versterkt worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

27

Beleidsagenda

door het vormen van professionele leergemeenschappen. Samenwerking met de lerarenopleidingen wordt hierbij gestimuleerd. Een ander
middel is de zorgvuldige begeleiding van startende leraren, zodat zij zo
snel mogelijk hun beheersing van didactische vaardigheden (verder)
verbeteren. Een mooi voorbeeld hiervan is het project van de
Rijksuniversiteit Groningen waarin startende leraren gedurende drie
jaar worden begeleid en het project Junior Leraar uit Amsterdam
waarin samen met andere projecten voor startende leraren hard
gewerkt is aan een kennisbasis voor de ontwikkeling en begeleiding
van startende leraren.
1. Verder zet OCW in op breed samengestelde teams waarbij scholen
en instellingen werken met goed opgeleide en vakkundige
leraren die zorgen voor een veilig en ambitieus leerklimaat.
Leraren in het funderend onderwijs kunnen hun masteropleiding
behalen door gebruik te maken van de (verruimde) Lerarenbeurs,
VierSlagLeren of de Tegemoetkoming studiekosten onderwijsmasters. Op basis van het onderzoek «Vraag en aanbod nascholing
leerkrachten Primair Onderwijs» (ResearchNed) wordt door de
PO-Raad op landelijk, regionaal en lokaal niveau de dialoog gestart
over verbetering van het nascholingsaanbod en de benutting van
kennis uit deze opleidingen binnen de school. OCW ondersteunt dit
initiatief. Daarnaast werken we aan een versterking van het
HRM-beleid/inzet van de functiemix en stimuleren de sectorraden in
diverse projecten schoolbesturen en schoolleiders om voldoende
carrièremogelijkheden te bieden. Om de kwaliteit van leraren
zichtbaar te maken is er een lerarenregister waarin leraren
aangeven dat zij voldoen aan de bekwaamheidseisen en deze ook
onderhouden. De inschrijvingen van leraren in het Lerarenregister
wordt vanaf 2017 wettelijk verplicht waardoor de kwaliteit nog
beter kan worden gemonitord.
In de lerarenagenda en sectorakkoorden zijn over deze thema’s afspraken
gemaakt met de sectoren. In oktober ontvangt de Tweede Kamer de
voortgangsrapportage over de sectorakkoorden funderend onderwijs en
in november de voortgangsrapportage van de lerarenagenda. De
belangrijkste indicatoren en streefdoelen hieruit zijn opgenomen in
bovenstaande indicatorentabel. Het betreft de indicatoren onder
doelstelling 2. Deze hebben betrekking op het vergroten van de kwaliteit
van leraren en schoolleiders, de verbetercultuur en het zorgdragen voor
een veilig leerklimaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

28

Beleidsagenda

Overzichtstabel voor beleidsagenda
Deze financiële paragraaf presenteert conform de rijksbegrotingsvoorschriften de belangrijkste budgettaire veranderingen op de
OCW-begroting, zowel voor de uitgaven (tabel 1) als de ontvangsten
(tabel 2).
Tabel 1 Belangrijkste beleidsmatige mutaties t.o.v. vorig jaar (uitgaven) (bedragen x € 1 miljoen)
Art.
Stand ontwerpbegroting 2016
Belangrijkste mutaties:
1) Leerlingen- en studentenontwikkeling
2) Bijstelling autonome raming studiefinanciering
3) Instroom asielzoekers
4) Ramingsbijstelling
5) Lumpsum- en subsidietaakstelling
6) Politieke prioriteiten
7) Regeerakkoord D32 Intensivering onderwijs
en onderzoek
8) Fiscale maatregelen monumenten en
scholingsaftrek
9) Eindejaarsmarge
10) Kasschuiven
11) Loonbijstelling
12) Prijsbijstelling
13) Niet-kader relevante mutaties
14) Overige mutaties

2016

2017

2018

2019

2020

2021

36.863,4

35.955,5

35.987,6

35.946,0

35.946,0

35.904,3

diverse
11,12,
13
1,3
91
diverse
diverse

69,9

57,0

70,2

84,7

77,6

60,4

– 8,6
62,0
0,0
– 46,8
0,0

– 13,6
77,0
– 150,0
– 254,9
200,0

– 10,7
35,0
– 150,0
– 254,9
200,0

5,5
5,5
– 150,0
– 254,9
200,0

17,6
0,0
– 150,0
– 254,9
200,0

10,7
0,0
– 150,0
– 254,9
200,0

diverse

0,0

185,0

435,0

385,0

421,0

585,2

4,14, 95
91
diverse
diverse
diverse
11,12
diverse

0,0
325,9
288,5
793,5
56,4
476,5
– 94,8

32,0
0,0
– 463,8
716,4
55,9
628,3
137,7

122,8
0,0
125,2
714,8
55,7
645,2
5,7

122,8
0,0
25,2
711,8
55,5
647,1
– 1,5

122,8
0,0
– 39,0
710,6
55,4
620,4
0,8

122,8
0,0
63,8
707,9
55,8
633,3
– 4,1

38.785,8

37.162,5

37.981,6

37.782,8

37.728,5

37.935,3

Stand ontwerpbegroting 2017

Tabel 2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties t.o.v. vorig jaar (ontvangsten) (bedragen x € 1 miljoen)
Art.
Stand ontwerpbegroting 2016
Belangrijkste mutaties:
1) Leerlingen- en studentenontwikkeling
2) Bijstelling autonome raming studiefinanciering
3) Niet kaderrelevante mutaties
4) Rente studiefinanciering
5) Overige mutaties

12,13
11,12,
13
11
11
diverse

Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

2021

1.337,2

1.381,6

1.450,2

1.508,7

1.585,4

1.630,6

0,0

– 0,1

0,6

1,9

2,4

1,7

– 8,8
14,7
– 60,6
30,0

– 10,2
18,0
– 69,8
22,0

– 10,8
17,3
– 72,7
31,0

– 12,2
16,6
– 71,0
22,0

– 13,4
17,4
– 69,1
22,0

– 12,5
37,1
– 67,4
22,0

1.312,5

1.341,6

1.415,7

1.466,0

1.544,6

1.611,5

Toelichting:
Leerlingen- en studentenontwikkeling
In de begroting is, zoals gebruikelijk, de actuele raming van de leerlingenen studentenaantallen verwerkt. De referentieraming 2016 wijst uit dat in
het primair onderwijs het aantal leerlingen in de jaren 2016–2019 per
saldo hoger is dan in de referentieraming 2015, maar op termijn wordt dit
lager. In het voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs en
het wetenschappelijk onderwijs neemt het aantal leerlingen en studenten
per saldo toe, terwijl in het hoger beroepsonderwijs het aantal studenten
afneemt. Dit wordt veroorzaakt door demografische ontwikkelingen en
nieuwe tel- en stroomgegevens 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

29

Beleidsagenda

Bijstelling autonome raming studiefinanciering
De raming voor studiefinanciering laat voor de jaren 2016–2018 ten
opzichte van vorig jaar lagere kaderrelevante uitgaven en ontvangsten
zien. Vanaf 2019 slaan de uitgaven om naar een tegenvaller. Dit is het
gevolg van de verwerking van nieuwe uitvoeringsgegevens van DUO en
wordt voornamelijk veroorzaakt door de gewijzigde verwerking van de
OV-studentenkaart voor minderjarige bolstudenten. Zij krijgen per
1 januari 2017 een OV-reisvoorziening. Voor deze reisvoorziening geldt
voor de meeste studenten de prestatiebeurssystematiek waardoor de
relevante uitgaven over het algemeen pas plaatsvinden als de student is
afgestudeerd.
Instroom asielzoekers
Scholen met asielzoekerskinderen kunnen een beroep doen op regelingen
voor aanvullende bekostiging. Door de toename van het aantal minderjarige asielzoekers, is van deze regelingen meer gebruik gemaakt.
Hierdoor zijn tegenvallers ontstaan.
Ramingsbijstelling
Dit betreft een bijstelling van € 150 miljoen structureel vanaf 2017. Deze
bijstelling zal bij de eerste suppletoire begrotingswet 2017 worden
verdeeld over de verschillende begrotingsartikelen, nadat rekening is
gehouden met de budgettaire mutatie op basis van de referentie- en
studiefinancieringsraming 2017.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
Dit betreft een taakstelling op lumpsum en subsidies ter dekking van de
ruilvoetproblematiek en om de begroting van OCW sluitend te maken. Zie
het algemene deel van het verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over
de begrotingsartikelen.
Politieke prioriteiten
Het kabinet heeft € 200 miljoen beschikbaar gesteld voor politieke
prioriteiten.
Hiermee wordt de lumpsum- en subsidietaakstelling met € 133 miljoen
verzacht. Dit zorgt ervoor dat OCW in staat blijft te investeren in beter
onderwijs, bijvoorbeeld in de kwaliteit van leraren en schoolleiders. Ook
stimuleren deze middelen scholen om afspraken na te komen die zijn
gemaakt in het belang van leraren en leerlingen. Kansengelijkheid kan
worden bevorderd, bijvoorbeeld door te investeren in flexibilisering en
maatwerk om een betere doorstroom tussen onderwijsniveaus te
realiseren. Tegelijk wordt er geïnvesteerd in het mbo om zo voortijdig
schoolverlaten van jongeren te voorkomen en nieuwe kansen aan
jongeren te bieden om met een mbo diploma op de arbeidsmarkt te
starten of om door te studeren.
De resterende € 67 miljoen is voor meerdere doelen bestemd. Er wordt
€ 15 miljoen ingezet om aanvullende bekostiging ook in het tweede jaar
van asielzoekerskinderen in het primair onderwijs mogelijk te maken.
Daarnaast wordt € 5 miljoen beschikbaar gesteld voor het gemeentelijk
onderwijsachterstanden beleid (GOAB). Deze middelen komen ten goede
aan de kleine gemeenten die deze specifieke uitkering ontvangen, zodat zij
beter in staat worden gesteld om voorschoolse educatie aan te bieden.
Ook wordt € 10 miljoen beschikbaar gesteld voor de compensatie van
schoolkosten van minderjarige studenten in het mbo uit gezinnen met
lage inkomens. Deze middelen zullen via een aparte regeling aan de
rijksbijdrage van de mbo-instellingen worden toegevoegd en worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

30

Beleidsagenda

besteed in nauwe samenwerking met de Stichting Leergeld. Voor de
uitvoering van de motie Harbers/Nijboer wordt € 25 miljoen beschikbaar
gesteld. Het kabinet wil zich inzetten om kansengelijkheid te bevorderen
en scheidslijnen te voorkomen. Over de invulling van de € 25 miljoen
ontvangt de Tweede Kamer voor de begrotingsbehandeling een Kamerbrief. Met de investering van € 2 miljoen blijft voor de Inspectie van het
Onderwijs binnen het nieuwe (gedifferentieerde) toezicht ruimte om alle
scholen in het funderende onderwijs eens in de vier jaar te bezoeken. Tot
slot wordt voor cultuur structureel € 10 miljoen geïnvesteerd in festivals
(onder andere Dutch Design Week), cultuureducatie (waaronder muziekonderwijs), talentontwikkeling en erfgoed.
De internationaal opererende en snel groeiende maakindustrie in
Brainport Eindhoven (o.a. ASML, Philips, NXP, VDL) is van bijzondere
waarde voor het verdienvermogen van Nederland. De aanwezigheid van
(internationale) kenniswerkers is een cruciale factor. Om daarvoor
aantrekkelijk te blijven is een impuls in het voorzieningenniveau nodig. De
fondsbeheerders hebben de Stuurgroep Herziening Financiële verhoudingen ingesteld om op basis van de Studiegroep Openbaar Bestuur en
op verzoek van de Tweede Kamer voor de langere termijn te bezien wat de
rol van economische groei in de verhoudingen van het Gemeentefonds
kan zijn. Om ook een korte termijn oplossing aan te reiken scheldt het
kabinet een eerdere lening van € 7 miljoen aan de Internationale School
Eindhoven kwijt. Daarnaast wordt vanuit de begroting OCW € 1,6 miljoen
in de periode 2017–2020 beschikbaar gesteld als bijdrage aan de Dutch
Design Week en vanuit de begroting EZ € 0,9 miljoen ter versterking van
het regionale vestigingsklimaat. Dit met het uitgangspunt en de
verwachting dat de provincie Brabant bereid is deze bijdragen te matchen.
Onderstaande tabel geeft het extra budget weer. Zie het algemene deel
van het verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de begrotingsartikelen.
Tabel 3 Politieke prioriteiten (bedragen x € 1 miljoen)
Verzachten lumpsum- en subsidietaakstelling
Asiel
Achterstanden
Mbo Schoolkosten
Gelijke Kansen (o.a. uitvoering motie Harbers/Nijboer)
Toezicht inspectie
Cultuur

133
15
5
10
25
2
10

Totaal

200

Regeerakkoord D32 Intensivering onderwijs en onderzoek
De (laatste) tranche 2017 van de intensivering D32 Onderwijs en
onderzoek uit het Regeerakkoord Rutte II is overgeheveld van de
aanvullende post naar de OCW-begroting. Hiervan is € 185 miljoen
structureel bedoeld voor het Nationaal Onderwijsakkoord (NOA) en € 50
miljoen in 2018 voor onderzoek. Daarnaast zijn de investeringsmiddelen
voor hoger onderwijs en aan onderwijs gerelateerd onderzoek aan de
OCW-begroting toegevoegd. Deze middelen zijn vrijgekomen door de
invoering van het Studievoorschot. Zie het algemene deel van het
verdiepingshoofdstuk voor een verdeling van deze middelen over de
begrotingsartikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

31

Beleidsagenda

Fiscale maatregelen monumenten- en scholingsaftrek
De monumentenaftrek en fiscale aftrekpost scholingsuitgaven worden
respectievelijk per 1 januari 2017 en 1 januari 2018 afgeschaft en
vervangen met meer gerichte uitgavenregelingen op de begroting van
OCW. Met de nieuwe regeling scholingsuitgaven is een budget van € 90,8
miljoen gemoeid en met de monumentenregeling een budget van € 32
miljoen. De besparing die voortvloeit uit de meer gerichte aanpak worden
ingezet ter dekking van de ruilvoetproblematiek en om de begroting van
OCW sluitend te maken.
Eindejaarsmarge
In 2015 zijn diverse budgetten niet volledig tot besteding gekomen (in
totaal € 325,9 miljoen). De eindejaarsmarge wordt onder andere ingezet
voor overlopende verplichtingen en ter dekking van tegenvallers in het
uitvoeringsjaar (onder andere referentieraming en instroom asielzoekers).
Kasschuiven
Op diverse budgetten vinden kasschuiven plaats omdat middelen in latere
(of eerdere) jaren benodigd zijn. De grootste zijn:
– voor de ov-studentenkaart is er sprake van een kasschuif van € 391,1
miljoen uit 2017 naar 2016 en een kasschuif van € 106,0 miljoen uit
2017 naar 2018 voor de optimalisatie van het kasritme van de staat;
– voor het actieplan LeerKracht van Nederland worden de maatregelen
uit dit actieplan en de dekking ervan met elkaar in evenwicht gebracht.
In totaal wordt € 61,3 miljoen uit 2020 doorgeschoven naar 2021;
– voor de Digitale Taken Rijksarchieven (DTR) wordt een deel van de
eindejaarsmarge ingezet. Via een kasschuif wordt daarvan € 43,6
miljoen uit 2016 doorgeschoven naar de jaren 2017 t/m 2020.
Loonbijstelling & prijsbijstelling
De loon- en prijsbijstelling tranche 2016 is uitgekeerd aan de departementen. Daarnaast is de meerjarige doorwerking van de loonruimteovereenkomst publieke sector 2015–2016 en een eenmalige extra
loonbijstelling in 2016 voor het werkgeversdeel van de herstelopslag voor
pensioenpremies uitgekeerd. Zie het algemene deel van het verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de begrotingsartikelen.
Niet-kaderrelevante mutaties
De raming voor studiefinanciering laat hogere niet-kaderrelevante
uitgaven en ontvangsten zien ten opzichte van de in de OCW-begroting
2016 verwerkte raming van het voorjaar 2015. Dit is het gevolg van de
verwerking van nieuwe uitvoeringsgegevens van DUO. De hogere
uitgaven komen vooral doordat meer studenten zijn gaan lenen. De
hogere ontvangsten worden voornamelijk verwacht door extra inzet van
DUO op de invordering van schulden. Daarnaast valt hieronder de
budgettaire verwerking van het niet-kaderrelevante deel van de prijsbijstelling tranche 2016.
Rente studiefinanciering (ontvangsten)
De raming voor studiefinanciering laat lagere renteontvangsten zien ten
opzichte van de in de OCW-begroting 2016 verwerkte raming uit het
voorjaar 2015. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat in de raming
2017 de rentevoet voor de komende jaren neerwaarts is bijgesteld.
Overige mutaties
Dit betreft desalderingen van uitgaven en ontvangsten en overboekingen
van en naar andere departementen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

32

Beleidsagenda

Niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming (bedragen x € 1.000)
Art.nr.

Naam artikel + totale
uitgaven

Juridisch verplicht (totale
uitgaven +%)

Niet-juridisch verplicht
(totale uitgaven + %)

Bestemming van de
niet-juridisch verplichte
uitgaven

1

Primair onderwijs

€ 10.197.209

€ 48.395

•

€ 10.245.604

99,5%

0,5%

•

•

3

Voortgezet onderwijs
€ 7.927.940

€ 7.920.012
99,9%

€ 7.928
0,1%

•

4

Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie
€ 4.217.206

€ 4.204.554

€ 12.652

•

99,7%

0,3%

Hoger onderwijs
€ 2.814.350
Wetenschappelijk
onderwijs
€ 4.310.149

€ 2.814.170
99,99%
€ 4.307.809

€ 180
0,01%
€ 2.340

99,95%

0,05%

6
7

•
•

•
8

Internationaal beleid
€ 11.538

€ 10.300
89,3%

€ 1.238
10,7%

•
•
•

9

Arbeidsmarkt- en
personeelsbeleid
€ 179.667
Cultuur

€ 170.561

€ 9.106

•

94,93%
€ 793.089

5,07%
€ 9.479

•

€ 802.568

98,8%

1,2%

•

Media

€ 961.780

€ 919

•

€ 962.699
Onderzoek en Wetenschapsbeleid
€ 950.780

99,9%
€ 945.840

0,1%
€ 4.940

•

99,49%

0,51%

•

Emancipatie
€ 14.172

€ 7.650
54%

€ 6.522
46%

•

14

15

16

25

•
•

Nog nader in te vullen
subsidies (€ 26.593)
Nog nader in te vullen
bijdrage aan
opdrachten (€ 10.879)
Nog nader in te vullen
sociale fondsen
(€ 10.923)
Nog nader in te vullen
subsidies en
opdrachten (€ 7.878)
Nog nader in te vullen
subsidies, opdrachten
en bijdrage aan
medeoverheden.
(€ 12.652)
Nog nader in te vullen
subsidies (€ 180)
Nog nader in te vullen
subsidies (€ 1.044)
Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 1.296)
€ 903 aan subsidies
€ 207 aan opdrachten
€ 128 internationale
organisaties
Nog nader in te vullen
subsidies en
opdrachten (€ 9.106)
Nog nader in te vullen
subsidies (€ 5.637)
Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 3.842)
Nog nader in te vullen
subsidies (€ 919)
Nog nader in te vullen
subsidies (€ 4.700)
Nog nader in te vullen
opdrachten (€ 240)
Nog nader in te vullen
Subsidies € 3.846
Opdrachten € 664
Bijdrage aan
medeoverheden
€ 2.012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

33

Beleidsagenda

Meerjarenplan Beleidsdoorlichtingen
Tabel planning beleidsdoorlichtingen
Artikel/ doelstelling

Realisatie
2015

2016

Planning
2017

2018

2019

2020

2021

Geheel artikel?

Nieuwe ambities en
beleidsdoelen
1. Primair onderwijs
Prestaties van leerlingen en
studenten omhoog1
Doelmatigheid en focus op
onderwijs1

√

Zie toelichting2

√

Zie toelichting2

3. Voortgezet onderwijs
Prestaties van leerlingen en
studenten omhoog1
Doelmatigheid en focus op
onderwijs1

√

Zie toelichting2

√

Zie toelichting2

4. Beroeps en
volwasseneneducatie
Prestaties van leerlingen en
studenten omhoog1
Doelmatigheid en focus op
onderwijs1
6. Hoger beroepsonderwijs
Prestaties van leerlingen en
studenten omhoog1
Doelmatigheid en focus op
onderwijs1
7. Wetenschappelijk onderwijs
Prestaties van leerlingen en
studenten omhoog1
Doelmatigheid en focus op
onderwijs1

√

√

√

Zie toelichting2

√

Zie toelichting2
√

√

√

Zie toelichting2

√

Zie toelichting2
√

√

√

Zie toelichting2

√

Zie toelichting2

8. Internationaal beleid3
9. Arbeidsmarkt- en
Personeelsbeleid
Goed opgeleide en
professionele leraren, docenten
en schoolleiders1

√
√

Zie toelichting2
√

11. Studiefinanciering
12. Tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en
schoolkosten

√

√

√

√

13. Lesgelden4
14. Cultuur
Een sterke cultuursector die
ondernemend en innovatief is
en goed zorgt voor ons erfgoed
15. Media
Het waarborgen van een
onafhankelijk, gevarieerd en
kwalitatief hoogwaardig
media-aanbod

√

√

√
√

√

√

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

34

Beleidsagenda

Artikel/ doelstelling

Realisatie
2015

Planning

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Geheel artikel?

√

√

16. Onderzoek en wetenschapsbeleid
√

25. Emancipatie

√

Afgeronde en eerder
toegezegde beleidsdoorlichtingen
1
De overkoepelende doorlichting Prestaties leerlingen en studenten omhoog is uitgevoerd met daarin duidelijk herkenbaar de door te lichten
beleidsdoelstellingen Doelmatigheid en focus op het onderwijs en Goed opgeleide en professionele leraren, docenten en schoolleiders.
2
De beleidsdoorlichtingen in 2015 (en 2014) zijn gericht op de speerpunten van het beleid (artikel overschrijdend) zoals weergegeven in de beleidsagenda van de begroting OCW 2012. De doorlichtingen na 2015 worden uitgevoerd op artikelniveau.
3
Internationaal beleid, is een restartikel en geen beleidsartikel. Er is dus geen beleidsdoorlichting gepland. Internationaal beleid draagt bij aan de
beleidsdoelstellingen op andere artikelen.
4
Lesgelden: het doel van het heffen van lesgeld is het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs. Dit is een financieel doel.
Omdat het hier geen beleidsmatig doel betreft ligt een beleidsdoorlichting niet in de rede.

Overzicht van Risicoregelingen
Tabel Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

14

Indemniteitsregeling
Achterborg
overeenkomst
NRF
Bouwleningen
aan Academische
Ziekenhuizen

14

Uitstaande
garanties
2015

Geraamd
te
verlenen
2016

Geraamd Uitstaande
te garanties
vervallen
2016
2016

Geraamd
te
verlenen
2017

Geraamd Uitstaande
te garanties
vervallen
2017
2017

Garantieplafond

Totaal
plafond

277.000

300.000

277.000

300.000

600.000

600.000

300.000

300.000

278.723

21.733

19.316

281.140

19.000

15.000

285.140

380.000

202.049

0

1.546

200.503

0

0

200.503

200.503

Toelichting:
De Indemniteitsregeling heeft tot doel een bijdrage te leveren aan het
realiseren van tentoonstellingen van bijzonder belang of het tentoonstellen van bijzondere bruiklenen in Nederland door het beperken van de
verzekeringskosten van musea. De garantstelling van het Rijk voor schade
of verlies tot de eerste 30 procent van de verzekerde waarde (indemniteitsgarantie) van kunstwerken, verlaagt de verzekeringskosten van
musea. Het risico is ook te verzekeren op de markt, maar de kosten zijn
dan hoger, waardoor er minder budget voor tentoonstellingen overblijft.
Daarnaast blijkt dat een indemniteitsgarantie ook als internationaal
keurmerk fungeert: buitenlandse publieke en private eigenaren van
museale objecten hechten aan de garantstelling vanuit het Rijk. Risicobeheersende maatregelen betreffen ondermeer dat alleen erkende musea
een aanvraag mogen doen op de indemniteitsregeling bij de Rijksdienst
Cultureel Erfgoed die deze aanvraag, mede op basis van een risicoinventarisatie en -analyse, toetst.
Het NRF verstrekt hypothecaire leningen aan monumenteigenaren van
rijksmonumenten om restauraties uit te voeren. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen laagrentende hypothecaire leningen uit het
revolving fund en aanvullende financieringen om de gehele restauratieopgave gefinancierd te krijgen. De Achterborgovereenkomst NRF, en de
garantie van het Ministerie van OCW, zien alleen toe op de aanvullende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

35

Beleidsagenda

financiering. Door deze garantie kan het NRF financiering tegen een lagere
rente aantrekken. Deze lagere rente wordt doorgerekend aan de
monumenteigenaren zodat deze eigenaren gestimuleerd worden hun
monument te restaureren.
Aangezien er een algemeen belang is (gebouwen van nationaal belang)
waar een individu lasten van ervaart (hoge onderhoudskosten, beperkte
mogelijkheden tot modernisering, dure oplossingen voor bijvoorbeeld
energiebesparende maatregelen), wordt gebruik gemaakt van ondersteunende maatregelen. Door middel van deze regeling wordt cultureel
erfgoed in stand gehouden en wordt tegelijkertijd minder gebruik
gemaakt van de subsidie die het NRF ook uitbetaalt.
De Achterborg kan in werking treden en tot daadwerkelijke kasverplichtingen komen, wanneer de eigenaren van Rijksmonumenten op grote
schaal niet meer in staat zijn aan de rente- en aflossingsverplichtingen te
voldoen en het eigen vermogen van het Nationaal Restauratiefonds is
uitgeput. Dit eigen vermogen (voornamelijk vanuit Revolverende
Fondsen) is momenteel beduidend hoger dan de uitstaande leningen
onder de Achterborg.
Voor de Academische Ziekenhuizen is sinds 1991 de garantieregeling niet
meer van kracht, met uitzondering van enkele op dat moment in gang
gezette bouwprojecten. Sinds 1996 zijn geen garanties meer verstrekt.
Deze leningen hebben gemiddeld een looptijd van 40 jaar. Expiratie van
deze leningen zal omstreeks het jaar 2035 volledig hebben plaatsgevonden.
Het Toetsingskader risicoregelingen studievoorschot is toegevoegd als
bijlage aan het wetsvoorstel studievoorschot. Bij beleidsmatige wijzigingen van het studievoorschot wordt een nieuw Toetsingskader
risicoregelingen opgesteld en aan het parlement gestuurd. In 2020 zal een
beleidsdoorlichting van art. 11 Studiefinanciering plaatsvinden waarin ook
zal worden gekeken naar de risico’s voor de overheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

36

Beleidsagenda

Belastinguitgaven
Tabel Belastinguitgaven (bedragen x € 1 miljoen)

Verlaging lastendruk op inkomsten uit vermogen
Vrijstelling voorwerpen van kunst en wetenschap forfaitair
rendement
Aftrek kosten monumentenwoning
Overige regelingen
Aftrek voor scholingsuitgaven (studiekosten)
Omzetbelasting verlaagd tarief
Boeken, tijdschriften, week- en dagbladen
Bibliotheken (verhuur boeken), musea e.d.
Kermissen, attractieparken, sportwedstrijden en
-accommodatie
Circussen, bioscopen, theaters en concerten

Bijstelling
2016
t.o.v.
MN2016

2016
MN
2017

Effect
beleidspakket
2017

Endogeen
2017

Endogeen
in %

2017
MN2017

0
1

6
57

0
– 57

0
0

0,0%
0,0%

6
0

– 55

206

1

5

2,5%

212

20
–1

450
179

0
0

0
6

0,0%
3,1%

451
184

– 21
–3

436
246

0
0

14
13

3,2%
5,1%

450
258

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

37

De beleidsartikelen (artikel 1)

3. DE BELEIDSARTIKELEN
Artikel

1. PRIMAIR ONDERWIJS

Algemene doelstelling

Het primair onderwijs zorgt dat leerlingen in de eerste fase van de
doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en
vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het
legt bovendien de basis voor de huidige en toekomstige deelname van
deze leerlingen aan de samenleving.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van primair onderwijs dat
zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten van
individuele leerlingen en bij de behoeftes van de maatschappij.
Financieren: De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het
onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen.
Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door
het verstrekken van (aanvullende) bekostiging, subsidies en de inzet van
andere instrumenten zoals overleg, voorlichting, (prestatie)afspraken en
wet- en regelgeving.
Regisseren: De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit
van het onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit
zijn vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs
houdt toezicht op de naleving.

Indicatoren/kengetallen
Tabel 1.1 Indicatoren
Doelstelling/indicator

Basiswaarde
(jaartal)

Tussenwaarde
(jaartal)

1 Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
a)
Alle leerlingen en
studenten worden
uitgedaagd
•
Aandeel scholen dat
47% (2015)
75% (2017)
leerlingen begeleidt
in het ontdekken en
ontwikkelen van hun
talenten
•
Aandeel thuiszittende
0,07%
lager
leerlingen dat drie of
(2014–2015)
meer maanden thuis
zit zonder passend
onderwijsaanbod2
b)
Vergroten studiesucces
•
Aandeel leerlingen
92%
92%
dat de referentieniveau voor lezen
behaalt
•
Aandeel leerlingen
96%
96%
dat de referentieniveau voor
taalverzorging
behaalt

Streefwaarde
(jaartal)

Reden
Opname1

Bron

100% (2020)

SA

Enquêtes Bestuursakkoord PO
Regioplan

0% (2020)

SA

Leerplichttelling
2014–2015

Niet
benoemd

SA

Inspectie/Hemker
2016

Niet
benoemd

SA

Inspectie/Hemker
2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

38

De beleidsartikelen (artikel 1)

Doelstelling/indicator

•

•

Aandeel leerlingen
dat de referentieniveau voor rekenen
behaalt
Aandeel zittenblijvers3

Basiswaarde
(jaartal)

Tussenwaarde
(jaartal)

Streefwaarde
(jaartal)

Reden
Opname1

Bron

90%

90%

Niet
benoemd

SA

Inspectie/Hemker
2016

2,2% (2013)

2,0% (2017)

1,5% (2020)

SA

DUO

2 Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en professionele leraren en schoolleiders die samen zorgen voor een veilig en
ambitieus leerklimaat
a)
Vergroten kwaliteit leraren
en schoolleiders
•
Aandeel leraren met
20% (2013)
23% (2017)
30% (2020)
SA, LA
Onderwijs Werkt!;
een afgeronde
Regioplan en DUO
wo-bachelor of
hbo-/wo masteropleiding
•
Aandeel leraren met
85% (2013)
92% (2017)
100% (2020)
SA, LA
Onderwijsverslag;
ten minste drie jaar
Inspectie van het
ervaring dat de
Onderwijs
algemeen didactische
vaardigheden
beheerst4
•
Aandeel leraren met
56% (2013)
70% (2017)
100% (2020)
SA, LA
Onderwijsverslag;
ten minste tien jaar
Inspectie van het
ervaring dat de
Onderwijs
differentiatie
vaardigheden
beheerst5
b)
Verbetercultuur
•
Aandeel leraren dat
62% (2014)
81% (2017)
100% (2020)
LA, T
Onderwijs werkt!;
deelneemt aan peer
Regioplan
review
•
Aandeel leraren dat is
7,9% (2014)
12% (2015)
100% (2017)
SA, LA, T
Lerarenregister
geregistreerd in het
lerarenregister
(po/vo/mbo)
•
Aandeel school31% (2015)
70% (2017)
100% (2018)
SA
Schoolleidersleiders dat is
register po
geregistreerd in het
schoolleidersregister6
c)
Veilig leerklimaat
•
Aandeel leerlingen
95% (2012)
Stabiel of
Stabiel of
T
ITS monitor naar
dat zich veilig voelt
hoger (2017)
hoger (2020)
sociale veiligheid
3 Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
•
Aandeel scholen dat
5,3% (2014)
Hoger (2016)
100% (2017)
SA, T
Vensters volledig
7
heeft ingevuld
•
Aandeel scholen dat
38%
Stabiel of
Hoger (2020)
SA
op alle indicatoren
(2012–2013)
hoger (2017)
van kwaliteitszorg
voldoende scoort

PO-Raad

Onderwijsverslag;
Inspectie van het
Onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

39

De beleidsartikelen (artikel 1)

Doelstelling/indicator

•

•

Aandeel (zeer)
zwakke scholen dat
zich binnen een jaar
verbetert
Oordeel ouders over
betrokkenheid

Basiswaarde
(jaartal)

Tussenwaarde
(jaartal)

Streefwaarde
(jaartal)

Reden
Opname1

Bron

27%
(2012–2013)

60% (2016)

100%
(2017–2018)

SA

Onderwijsverslag;
Inspectie van het
Onderwijs

Cijfer 7 (2012)

Stabiel of
hoger (2017)

Hoger (2020)

T

Monitor
Ouder-betrokkenheid

1
SA = Sectorakkoorden, LA = Lerarenagenda, T = Toezegging Minister & Staatssecretaris, C = Opgenomen in verband met consistentie/afspraak
met het veld.
2
Het percentage betreft de po-leerlingen incl. (v)so-leerlingen.
3
Basis-, tussen- en streefwaarde zijn veranderd t.o.v. begroting 2016 ten gevolge van een andere meetmethode (zie ook Jaarverslag 2015).
4
Anders dan in begroting 2016 betreffen alle waarden leraren met ten minste 3 jaar ervaring.
5
Anders dan in begroting 2016 betreffen alle waarden leraren met ten minste 10 jaar ervaring.
6
Door afronding is de basiswaarde met één procentpunt gewijzigd ten opzichte van begroting 2016.
7
Voor het po gaat het om het aandeel scholen dat de decentrale indicatoren uit Vensters PO voor minimaal 80 procent ingevuld heeft. Alle
po-scholen hebben in principe de centrale indicatoren ingevuld.

Tabel 1.2 Leerlingen primair onderwijs (aantallen x 1.000)

Leerlingen in het basisonderwijs
•
geen gewicht
•
gewicht 0,3
•
gewicht 1,2
Subtotaal1
Leerlingen trekkende bevolking2
Totaal1
Leerlingen in het speciaal basisonderwijs
Leerlingen in het (voortgezet) speciaal
onderwijs
Totaal PO
1
2

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

1.309,2
70,2
63,7
1.443,1
0,2
1.443,3
34,7

1.306,6
65,7
58,8
1.431,2
0,2
1.431,4
33,1

1.302,0
63,4
56,4
1.421,8
0,2
1.422,0
32,1

1.298,1
61,6
54,4
1.414,1
0,2
1.414,4
31,3

1.292,2
59,9
52,5
1.404,6
0,2
1.404,8
30,8

1.284,1
58,4
51,0
1.393,5
0,2
1.393,7
30,6

1.276,6
57,1
49,9
1.383,6
0,2
1.383,8
30,5

68,1

66,0

64,1

62,1

60,1

58,4

57,1

1.546,1

1.530,5

1.518,2

1.507,8

1.495,7

1.482,8

1.471,3

(Sub)totalen geven een kleine afwijking door het afronden van de aantallen.
Dit zijn leerlingen op rijdende scholen.

Tabel 1.3 Uitgaven per leerling, excl. Uitvoeringskosten (bedragen x € 1.000)

1

Primair onderwijs
Bekostiging2
Exclusief ondersteuningsmiddelen3

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

6,5
6,1
5,1

6,7
6,4
5,3

6,7
6,4
5,3

6,8
6,4
5,3

6,8
6,4
5,3

6,8
6,4
5,3

6,8
6,5
5,3

1
De totale uitgaven uit tabel 1.4, exclusief de bijdragen aan agentschappen en ZBO/RWT’s, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar,
zoals opgenomen in tabel 1.2.
2
De bekostiging uit tabel 1.4, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar, zoals opgenomen in tabel 1.2.
3
De bekostiging uit tabel 1.4, minus de ondersteuningsmiddelen zoals opgenomen in tabel 1.5, gedeeld door het aantal leerlingen in hetzelfde jaar,
zoals opgenomen in tabel 1.2.

Beleidswijzigingen

De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van primair onderwijs
worden beschreven in de beleidsagenda. Het kabinet heeft besloten extra
middelen beschikbaar te stellen voor politieke prioriteiten. Zie hiervoor de
overzichtstabel in de beleidsagenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

40

De beleidsartikelen (artikel 1)

Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 1.4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

10.342.863

10.275.715

10.245.604

10.205.501

10.108.905

10.036.019

9.979.171

3.700

700

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht
(%)

10.032.762

10.275.015

10.245.604

10.205.501

10.108.905

10.036.019

9.979.171

Bekostiging
•
Hoofdbekostiging
– Bekostiging
Primair Onderwijs
– Bekostiging
Caribisch
Nederland
•
Prestatiebox
•
Aanvullende bekostiging
– Overig

9.508.229
9.362.138

9.732.997
9.570.658

9.707.888
9.486.866

9.710.613
9.428.179

9.613.933
9.341.699

9.550.970
9.278.736

9.494.643
9.222.409

9.347.550

9.557.734

9.473.978

9.415.291

9.328.811

9.265.848

9.209.903

14.588
128.675

12.924
156.296

12.888
220.822

12.888
282.234

12.888
272.234

12.888
272.234

12.506
272.234

17.416
17.416

6.043
6.043

200
200

200
200

0
0

0
0

0
0

Subsidies
– Regeling Onderwijsvoorziening
jonggehandicapten
– Nederlands
onderwijs
buitenland
– Basis voor
Presteren (School
aan Zet en Bèta
Techniek)
– Humanistisch
vormend en
godsdienstonderwijs
– Overig

95.901

121.194

116.589

114.252

114.394

114.394

114.419

23.000

23.000

23.000

23.000

23.000

23.000

23.000

13.369

13.486

10.394

10.394

10.394

10.394

10.394

6.089

8.642

6.500

0

0

0

0

10.442
43.001

10.130
65.936

10.130
66.565

10.130
70.728

10.130
70.870

10.130
70.870

10.130
70.895

Opdrachten

8.100

10.071

11.867

12.538

12.497

12.581

12.035

Bijdrage aan agentschappen
– Dienst Uitvoering
Onderwijs

33.902

26.158

23.951

23.025

23.008

23.001

23.004

33.902

26.158

23.951

23.025

23.008

23.001

23.004

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
– Stichting Vervangingsfonds en
Participatiefonds1
– Stichting
Vervangingsfonds/
Bedrijfsgezondheid
– UWV

25.180

23.121

7.636

7.400

7.400

7.400

7.397

15.229

20.758

5.275

5.062

5.062

5.062

5.059

8.040
1.911

0
2.363

0
2.361

0
2.338

0
2.338

0
2.338

0
2.338

361.450

361.450

366.750

326.750

326.750

316.750

316.750

261.750

261.750

266.750

321.750

326.750

316.750

316.750

95.000

95.000

95.000

0

0

0

0

Bijdrage aan medeoverheden
– Gemeentelijk
onderwijsachterstandenbeleid
– Aanvulling GOA
convenant G37

99,5%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

41

De beleidsartikelen (artikel 1)

–

Verhoging
taalniveau
pedagogisch
medewerkers
kleine gemeenten2

Bijdrage aan sociale fondsen
– Brede Scholen
Ontvangsten

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

4.700

4.700

5.000

5.000

0

0

0

0

24

10.923

10.923

10.923

10.923

10.923

17.530

16.661

8.661

17.661

8.661

8.661

8.661

1
In 2015 en 2016 is dit bedrag inclusief het deel dat is/wordt teruggestord vanwege onterecht gedeclareerde kosten voor wachtgelden bij het Participatiefonds.
2
Voor 2015 en 2016 zijn er middelen beschikbaar gesteld voor de G-86. Voor 2017 en 2018 zijn de middelen bestemd voor de kleine gemeenten. In
2017 en 2018 is dit bedrag inclusief € 0,3 miljoen voor de implementatie van de kwaliteitsverbetering VVE.

Budgetflexibiliteit

Van het totale budget voor artikel 1 is voor 2017 99,5 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging: Het beschikbare budget in 2017 is voor 100 procent juridisch
verplicht. De verplichtingen hebben betrekking op de lumpsumbekostiging aan de schoolbesturen en de samenwerkingsverbanden. Hieraan
ten grondslag liggen de regelingen personele bekostiging en materiële
instandhouding. Het moment waarop de juridische verplichting wordt
aangegaan vindt plaats voorafgaand aan het (school)jaar waarop de
bekostiging betrekking heeft.
Subsidies: Het beschikbare budget in 2017 is voor 77,2 procent juridisch
verplicht. Dit verplichte deel betreft de subsidies die voorafgaand aan het
jaar van verstrekking worden vastgelegd. Het resterende deel van het
budget is beleidsmatig verplicht en wordt ingezet voor beleidsprioriteiten
van het kabinet, waaronder digitalisering van het onderwijs, uitvoering
lerarenontwikkelfonds en de herijking van het curriculum
(Onderwijs2032). Ervaringsgegevens laten zien dat in de loop van het jaar
het resterende deel van het budget juridisch wordt verplicht. Voor nadere
toelichting wordt verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten: Het beschikbare budget in 2017 is voor 8,3 procent juridisch
verplicht. Het gaat hierbij onder andere om de uitvoering van de bovenwettelijke werkloosheidsregeling voor onderwijspersoneel. Het resterende
deel van het budget is beleidsmatig verplicht en betreft beleidsprioriteiten
van het kabinet waaronder projecten in het kader van voor- en vroegschoolse educatie (VVE), onderwijsachterstanden, functiemix en transitieatlas PO. Ervaringsgegevens laten zien dat in de loop van het jaar het
resterende deel van het budget juridisch wordt verplicht.
Bijdrage aan agentschappen: Het budget in 2017 is voor 100 procent
juridisch verplicht. Op basis van de managementafspraken tussen het
bestuursdepartement en DUO zijn afspraken vastgelegd voor het
komende jaar.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s: Het budget in 2017 is voor 100 procent
juridisch verplicht. Het gaat hier om bijdragen aan het Vervangings- en
Participatiefonds en het UWV. Op basis van een beheersovereenkomst
worden de middelen voorafgaand aan het jaar waarop de bijdragen
betrekking hebben verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

42

De beleidsartikelen (artikel 1)

Bijdrage aan medeoverheden: Het budget in 2017 is voor 100 procent
juridisch verplicht. Het gaat hier om middelen die beschikbaar worden
gesteld in het kader van het Gemeentelijk Onderwijsachterstandenbeleid.
Het moment waarop de juridische verplichting wordt aangegaan vindt
plaats voorafgaand aan het kalenderjaar waarop de bijdrage betrekking
heeft.
Bijdrage aan sociale fondsen: Het beschikbare budget in 2017 is niet
juridisch verplicht. Het betreft een bijdrage aan VWS voor het realiseren
van combinatiefuncties op basis van de bestuurlijke afspraken tussen
OCW, VWS en de VNG. Deze bijdrage wordt door OCW jaarlijks overgeboekt naar het Gemeentefonds.
Toelichting op de financiële
instrumenten

Bekostiging
Het Rijk verstrekt schoolbesturen lumpsumbekostiging voor de personele
kosten en materiële instandhouding. Deze bekostiging is grotendeels
gebaseerd op het aantal leerlingen en de gemiddelde leeftijd van leraren.
Daarnaast wordt via de groeibekostiging en de directie- en de kleinescholentoeslag rekening gehouden met de groei en grootte van de school. Met
de groeibekostiging is circa € 50 miljoen gemoeid, met de directietoeslag
circa € 215 miljoen en met de kleinescholentoeslag circa € 105 miljoen.
Tot slot wordt in de bekostiging rekening gehouden met een aantal
specifieke kenmerken van leerlingen in het kader van het onderwijsachterstandenbeleid waar in totaal circa € 280 miljoen mee is gemoeid. Dit
betreft de «gewichtenregeling» en de «impulsregeling».
In onderstaande tabel zijn de ondersteuningsmiddelen opgenomen die
naast de basisbekostiging beschikbaar zijn voor de lichte en zware
ondersteuning. Lichte ondersteuning betreft grotendeels middelen die
naar de samenwerkingsverbanden po gaan en deels middelen die
rechtstreeks naar de speciale scholen voor basisonderwijs gaan (sbao).
Bijdragen voor de zware ondersteuning zijn voor de samenwerkingsverbanden po en vo en het (voortgezet) speciaal onderwijs ((v)so), waaronder
de clusters 1 en 2. Sinds de invoering van «passend onderwijs» besluiten
de samenwerkingsverbanden (clusters 3 en 4) over de plaatsing van
leerlingen in het (v)so.
De tabel laat zien hoe de ondersteuningsmiddelen worden verdeeld.

Tabel 1.5 Ondersteuningsmiddelen (bedragen x € 1 miljoen)

Lichte ondersteuning – Samenwerkingsverbanden primair onderwijs
Zware ondersteuning – Clusters 1 en 2
Zware ondersteuning – Samenwerkingsverbanden primair onderwijs
Zware ondersteuning – Samenwerkingsverbanden voortgezet
onderwijs1
Totaal ondersteuningsmiddelen

2017

2018

2019

2020

2021

355
245
530

355
245
535

355
245
535

350
245
540

350
245
545

560
1.690

560
1.695

555
1.690

550
1.685

550
1.690

1
Samenwerkingsverbanden vo is inclusief een gedeelte dat rechtstreeks naar de WEC scholen gaat onder andere bestemd voor onderwijs in
gesloten jeugdzorg en justitiële inrichtingen en betreft alleen de middelen die op artikel 1 staan.

Bekostiging Caribisch Nederland
Het Rijk verstrekt bekostiging aan de schoolbesturen in Caribisch
Nederland. Het betreft de schoolbesturen op de eilanden Bonaire,
Sint-Eustatius en Saba.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

43

De beleidsartikelen (artikel 1)

Prestatiebox
Voor het realiseren van de afspraken in het Bestuursakkoord met de
PO-Raad ontvangen de schoolbesturen met ingang van 2017 extra
middelen via de prestatiebox. Deze middelen zijn bedoeld om een impuls
te geven aan het realiseren van de doelstellingen op het gebied van
uitdagend onderwijs, vernieuwing en digitalisering, de brede aanpak
onderwijsverbetering, professionalisering van scholen en de doorgaande
ontwikkellijnen. Deze middelen komen daarnaast ook ten goede aan de
afspraken die zijn gemaakt in het «Techniekpact 2020» en het «Bestuurlijk
kader Cultuur en Onderwijs».
Aanvullende bekostiging
Naast de reguliere bekostiging ontvangen de schoolbesturen middelen
voor specifieke doeleinden. De aanvullende bekostiging voor 2017 bestaat
uit de kosten voor tweetalig onderwijs en de pilot peuters.
Subsidies
Om verschillende beleidsdoelstellingen te behalen, worden subsidies
verstrekt (zie de subsidiebijlage voor het totaaloverzicht). De belangrijkste
subsidies zijn de Regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten, de
Regeling Nederlands onderwijs in het buitenland en de subsidies voor
«Basis voor presteren» («School aan Zet» en «Bèta en Techniek»).
Daarnaast wordt voor humanistisch vormend en godsdienstonderwijs
subsidie verstrekt. De Regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten
voorziet in diverse hulpmiddelen zodat deze leerlingen met goed gevolg
onderwijs (van basis- tot en met hoger onderwijs) kunnen volgen. Voor de
implementatie van het Bestuursakkoord worden middelen verstrekt ten
behoeve van een brede aanpak voor duurzame onderwijsverbetering en
voor het project «Beter en slimmer leren met ict».
Opdrachten
Dit betreft de middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en
onderzoeken, onder andere voor passend onderwijs, voor- en vroegschoolse educatie (VVE) en de uitvoeringskosten van de bovenwettelijke
werkloosheidsregeling voor onderwijspersoneel.
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
de bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft hier het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor begrotingsartikel 1.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
De stichtingen Vervangingsfonds en Participatiefonds ontvangen
middelen voor het beheren van de vervangings- en werkloosheidsuitgaven in het primair onderwijs. De kosten die het Vervangings- en
Participatiefonds vergoeden worden gedekt uit de premies die schoolbesturen afdragen. Het UWV ontvangt middelen voor de uitvoering van de
Regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten.
Bijdrage aan medeoverheden
Gemeenten ontvangen middelen voor onderwijsachterstandenbeleid.
Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid bestaat uit meerdere
instrumenten, waaronder voor- en vroegschoolse educatie, schakelklassen
en zomerscholen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

44

De beleidsartikelen (artikel 1)

Bijdrage aan sociale fondsen
Aan het Gemeentefonds worden jaarlijks middelen ter beschikking gesteld
ten behoeve van de «Impuls brede scholen» en «Sport en cultuur»
(combinatiefuncties).
Tabel 1.6 Overzicht Specifieke Uitkering (bedragen x € 1 miljoen)

1.

Ontvangende partij(en)
Gemeenten die onderwijsachterstandsleerlingen
hebben (som schoolgewichten is op 1-10-2009
groter dan 0).
Korte omschrijving uitkering
Het betreft de specifieke uitkeringen onderwijsachterstandenbeleid (inclusief aanvulling convenant
G37 en budget voor verhoging taalniveau pedagogisch medewerkers kleine gemeenten).

2016

2017

2018

2019

2020

2021

361,5

366,8

326,8

326,8

316,8

316,8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

45

De beleidsartikelen (artikel 3)

Artikel

3. VOORTGEZET ONDERWIJS

Algemene doelstelling

Het voortgezet onderwijs zorgt dat leerlingen in deze fase van de
doorlopende leerlijn hun talenten maximaal kunnen ontplooien en
vervolgonderwijs kunnen volgen dat het beste past bij hun talenten. Het
bereidt hen voor op volwaardige deelname aan de samenleving en een bij
hun talenten passende (toekomstige) positie op de arbeidsmarkt.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor een voortgezet onderwijsstelsel dat
zodanig functioneert, dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de
ambities van individuele leerlingen en bij de behoeftes van de
maatschappij.
Financieren:
De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het voortgezet
onderwijs door lumpsumbekostiging van de onderwijsinstellingen.
Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren:
De Minister stimuleert specifieke onderwerpen door het verstrekken van
(aanvullende) bekostiging, subsidies en de inzet van andere instrumenten
zoals overleg, voorlichting, (prestatie)afspraken en wet- en regelgeving.
Regisseren:
De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de onderwijskwaliteit van
het onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit zijn
vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs houdt
toezicht op de naleving.

Indicatoren/kengetallen
Tabel 3.1 Indicatoren
Doelstelling/indicator

1
a)

b)

Basiswaarde
(jaartal)

Tussenwaarde1
(jaartal)

Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
Alle leerlingen en studenten
worden uitgedaagd
•
Aandeel toptalentleer56% (2014)
41% (2016)
lingen dat zich vaak of
bijna altijd verveelt
omdat de lesstof te
makkelijk is of omdat
hij/zij eerder klaar is
dan de rest3
•
Aandeel scholen dat
82% (2015)
88% (2016)
aandacht heeft voor
toptalenten in de vorm
van uitdagend aanbod
of talentprogramma’s
•
Aandeel thuiszittende
0,17%
0,10% (2017)
leerlingen dat drie of
(2014–2015)
meer maanden thuis zit
zonder passend onderwijsaanbod4
Vergroten studiesucces
•
Aandeel zittenblijvers
5,9%5 (2013)
4,7% (2017)

Streefwaarde
(jaartal)

Reden
opname2

Bron

< 25% (2018)

SA

Toptalenten in het
onderwijs, 2016

100% (2018)

SA

Toptalenten in het
onderwijs, 2016

0% (2020)

SA

Leerplicht-telling
2014–2015

3,9% (2020)

SA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

46

De beleidsartikelen (artikel 3)

Doelstelling/indicator

2
a)

b)

c)

3

Basiswaarde
(jaartal)

Tussenwaarde1
(jaartal)

Streefwaarde
(jaartal)

Reden
opname2

Bron

Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en professionele leraren en schoolleiders die samen zorgen voor een veilig
en ambitieus leerklimaat
Vergroten kwaliteit leraren en
schoolleiders
•
Aandeel lessen dat
84,1 (2013)
96% (2016)
100% (2017)
SA
IPTO
wordt gegeven door
daartoe bevoegde en
benoembare leraren6
•
Aandeel
vo
33% (2013)
40% (2017)
50% (2020)
SA, LA
Onderwijs werkt!;
leraren
Regioplan en IPTO
met een
Bovenbouw 53% (2013)
Hoger (2017)
80–85%
SA, LA
Onderwijs Werkt!;
afgeronde
vo8
(2020)
Regioplan en IPTO
hbo of wo
masteropleiding7
•
Aandeel leraren met
76% (2013)
90% (2017)
100% (2020)
SA, LA
Inspectie van het
ten minste drie jaar
Onderwijs
ervaring dat de
algemeen didactische
vaardigheden
beheerst8
•
Aandeel leraren met
34% (2013)
40% (2017)
100% (2020)
SA, LA
Inspectie van het
ten minste tien jaar
Onderwijs
ervaring dat de
differentiatie
vaardigheden
beheerst9
Verbetercultuur
•
Aandeel leraren dat
63% (2014)
81% (2017)
100% (2020)
LA, T
Onderwijs werkt!;
deelneemt aan peer
Regioplan
review
Veilig leerklimaat
•
Aandeel leerlingen dat
93% (2012)
Stabiel of
Stabiel of
T
ITS monitor naar
zich veilig voelt
hoger (2017)
hoger (2020)
sociale veiligheid
Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
•
Aandeel scholen dat
94% (2014)
Hoger (2016)
100% (2017)
SA, T
Vensters volledig heeft
ingevuld
•
Aandeel scholen dat
77% (2017)
100% (2020)
SA
47%12
opbrengstgericht werkt
(2012–2013)
–

•

Aandeel (zeer) zwakke
afdelingen dat zich
binnen de gestelde
termijn verbetert9
Aantal voortijdig
schoolverlaters
(vo/mbo)

72%
(2011–2012)

90% (2016)

100%
(2017–2018)

41.800 (2009)

25.000
(2014/2015)

20.000
(2015/2016)

SA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

VO-raad

Onderwijsverslag;
Inspectie van het
Onderwijs
Onderwijsverslag;
Inspectie van het
Onderwijs
DUO

47

De beleidsartikelen (artikel 3)

Doelstelling/indicator

4

Basiswaarde
(jaartal)

Tussenwaarde1
(jaartal)

Streefwaarde
(jaartal)

Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
•
Aandeel leerlingen in
23% (2012)
28% (2016)
de beroepsgerichte
leerweg van het vmbo
dat kiest voor techniek

Reden
opname2

Bron

30% (2017)

DUO

1

De opgenomen tussenwaarden worden definitief in de voortgangsrapportage van het sectorakkoord po en vo (verschijnt in oktober 2016).
SA = Sectorakkoorden, LA = Lerarenagenda, T = Toezegging Minister & Staatssecretaris, C = Opgenomen in verband met consistentie.
De indicator «Aandeel leerlingen dat zich uitgedaagd voelt in het onderwijs» is gewijzigd. Deze indicator en streefwaarde sluit beter aan bij de
vraagstelling uit de peiling in 2014.
4
Het percentage betreft de vo-leerlingen exclusief vso-leerlingen
5
De basiswaarde (5,9 procent) is gecorrigeerd i.v.m. een nauwkeuriger meetmethode. Hiermee is de streefwaarde 3,9 procent geworden.
6
Om eenduidigheid te creëren tussen de afspraken in het sectorakkoord vo en de begroting, is de indicator aangepast. De waardes zijn gelijk
gebleven aan de voorgaande begroting.
7
De indicator en basiswaardes zijn bijgesteld op basis van een nauwkeuriger meetmethode
8
Voor de bovenbouw vwo betreft dit het aandeel leraren met een wo-masteropleiding
9
Deze indicator is gewijzigd ten opzichte van de begroting 2016. Hiermee is het een samengestelde indicator geworden van de indicatoren
«aandeel zwakke afdelingen dat zich binnen twee jaar verbetert» en de indicator «aandeel zeer zwakke afdelingen dat zich binnen een jaar
verbetert». Op deze manier kunnen cohorten zwakke en zeer zwakke afdelingen vergeleken worden. Hiermee wordt afgeweken van de meetmethode in de Staat van het Onderwijs van de Inspectie van het Onderwijs. Bij de meetmethode van de inspectie is er immers het risico dat de
uitkomsten teveel door toeval beïnvloed worden.
2
3

Tabel 3.2 Kengetallen

1.

2.
3.
4.

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

966.100

966.700

959.500

947.100

931.300

918.900

910.400

326.300
89.900
256.700
257.800
29.400
6.100
7.968
641
1.507

325.700
87.300
257.400
260.800
29.200
6.300
8.148
639
1.513

321.400
84.600
256.400
261.800
28.700
6.600
8.157
639
1.502

315.600
81.800
254.300
261.200
27.700
6.600
8.178
639
1.482

308.500
79.000
251.600
259.100
26.600
6.600
8.199
639
1.457

303.300
76.900
249.300
257.300
25.400
6.600
8.234
639
1.438

300.700
75.800
247.900
255.100
24.500
6.400
8.259
639
1.425

1

Totaal aantal ingeschreven leerlingen
Nader te verdelen in:
•
Vmbo, excl. lwoo (excl. «groen
onderwijs»)
•
Lwoo (excl. «groen onderwijs»)
•
Havo
•
Vwo
•
Pro
•
Vavo
Uitgaven per leerling (x €)2
Totaal aantal scholen
Gemiddeld aantal leerlingen per school

1
op de teldatum. Ten behoeve van de nadere verdeling in de diverse schoolsoorten zijn de leerlingen uit de brugklassen toebedeeld.
Bron: DUO
2
De totale uitgaven uit tabel 3.3, exclusief de bijdragen aan baten-lastendiensten (DUO) en ontvangsten, gedeeld door het aantal ingeschreven
leerlingen op 1 oktober van het voorgaand jaar, zoals opgenomen in tabel 3.2.

Beleidswijzigingen

De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van het voortgezet
onderwijs worden beschreven in de beleidsagenda.
Gezien het huidige beeld van de tussenresultaten over het in 2014
gesloten sectorakkoord, zullen er in 2017 extra inspanningen nodig zijn als
het gaat om differentiërende vaardigheden van docenten en het realiseren
van een verbetercultuur op scholen. Daarom wordt onder andere ingezet
op het ondersteunen van scholen bij hun strategisch HRM-beleid en wordt
bezien hoe peer-review kan worden versterkt. In oktober 2016 verschijnt
de tweede voortgangsrapportage over het sectorakkoord.
De regelingen Nieuwkomers VO en Eerste opvang vreemdelingen, bleken
niet voldoende aan te sluiten bij de wisselende aantallen nieuwkomers op
scholen. In overleg met het onderwijsveld, LOWAN en de VO-raad is voor
2016 gezocht naar een maatwerkoplossing waarbij de financiële middelen
voor het onderwijs aan nieuwkomers op een transparante wijze tot stand
komen en op een gelijkmatige wijze over het schooljaar worden gespreid,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

48

De beleidsartikelen (artikel 3)

zodat scholen beter geëquipeerd zijn om tussentijds wisselende aantallen
nieuwkomers op te vangen. Hierbij ontvangen scholen een vast bedrag
per leerling, dat bestaat uit de reguliere bekostiging (van een
vmbo-leerling) en het gemiddelde bedrag van de nieuwkomersregeling.
De maatwerkbekostiging kent vier peildata (1 januari, 1 april, 1 juli en
1 oktober). Met deze maatwerkinvulling ontvangt een school gemiddeld
€ 2.750 per leerling per kwartaal. Deze maatwerkoplossing is van
toepassing voor bekostiging vanaf het kalenderjaar 2016 en op iedere
nieuwkomer die na 1 oktober 2015 is ingestroomd.
Deze maatwerkbekostiging zal in 2016 in regelgeving verankerd worden,
waarna deze maatwerkbekostiging ook voor het kalenderjaar 2017 van
toepassing zal zijn.
Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 3.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

8.024.207
21.057

8.305.265
33.124

7.893.559

7.797.138

7.818.332

7.715.772

7.623.024

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

7.662.616

7.921.685

7.927.940
99,9%

7.881.018

7.799.696

7.701.844

7.623.024

Bekostiging
•
Hoofdbekostiging
–
Bekostiging voortgezet onderwijs
lumpsum
–
Bekostinging lichte ondersteuning
lwoo/pro
–
Bekostiging Caribisch Nederland
•
Prestatiebox
–
Regeling prestatiebox voortgezet
onderwijs
•
Aanvullende bekostiging
–
Regeling IGVO (Internationaal
Georiënteerd Voortgezet
Onderwijs)
–
Regeling leerplusarrangement,
(maatwerk) nieuwkomers en
eerste opvang vreemdelingen
–
Regeling bekostiging kenniscentra
voor leerwerktrajecten vmbo
–
Regeling functiemix VO Randstadregio’s
–
Resultaatafhankelijke bekostiging
vsv voor vo-scholen

7.503.239
7.165.499

7.762.060
7.348.583

7.791.583
7.322.812

7.768.195
7.318.380

7.686.310
7.250.975

7.588.295
7.158.454

7.509.181
7.079.357

6.557.349

6.716.007

6.692.878

6.692.338

6.631.620

6.547.726

6.475.356

592.409
15.741
176.884

617.062
15.514
201.295

617.333
12.601
257.824

613.427
12.615
268.856

606.754
12.601
268.887

598.127
12.601
268.901

591.400
12.601
268.901

176.884
160.856

201.295
212.182

257.824
210.947

268.856
180.959

268.887
166.448

268.901
160.940

268.901
160.923

3.120

3.540

3.562

3.574

3.563

3.555

3.538

96.578

129.906

128.649

98.649

84.149

78.649

78.649

0

250

250

250

250

250

250

61.158

61.386

61.386

61.386

61.386

61.386

61.386

0

17.100

17.100

17.100

17.100

17.100

17.100

57.773

58.094

53.065

39.958

40.578

40.685

41.150

12.000
700

12.000
2.513

12.000
7.400

12.000
5.000

12.000
5.000

12.000
5.000

12.000
5.000

0
942

1.114
474

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

7.103
4.501
32.527

0
8.895
33.098

0
9.000
24.665

0
0
22.958

0
0
23.578

0
0
23.685

0
0
24.150

2.360

1.775

1.991

2.297

2.263

2.328

2.353

Subsidies
–
–
–
–
–
–
–
Opdrachten

Stichting Kennisnet (basissubsidie) PO, VO, MBO
ICT-projecten (incl. transparantie)
Beter presteren (Scholen aan Zet
en Platform Beta en Techniek)
Onderwijs Bewijs
Regionale verwijzingscommissies
VO1
Pilots zomerscholen2
Overige projecten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

49

De beleidsartikelen (artikel 3)

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

In- en uitbesteding

2.360

1.775

1.991

2.297

2.263

2.328

2.353

Bijdragen aan agentschappen
–
Dienst Uitvoering Onderwijs

31.192
31.192

30.437
30.437

27.401
27.401

26.607
26.607

26.586
26.586

26.577
26.577

26.381
26.381

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
–
ZBO: College voor Toetsen en
Examens
–
SLOA: onderwijs ondersteunende
instellingen PO/VO/BVE (incl.
examens)

67.961

61.079

45.649

43.710

43.708

43.708

43.708

11.052

8.692

6.248

6.098

5.448

5.448

5.448

56.909

52.387

39.401

37.612

38.260

38.260

38.260

Bijdragen aan medeoverheden
–
Uitwerkingsakkoord VNG

0
0

8.000
8.000

8.000
8.000

0
0

0
0

0
0

0
0

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
–
GRAZ (ECML) en PISA

91
91

240
240

251
251

251
251

251
251

251
251

251
251

8.795

10.213

7.361

7.361

7.361

7.361

7.361

–

Ontvangsten
1

Het budget voor de Regionale verwijzingscommissies is per 1-1-2016 overgeheveld naar het budget voor de «bekostiging lichte ondersteuning».
Dit bedrag wordt in 2015,2016 en 2017 als aparte subsidie verstrekt. Daarna zal worden bezien of het beschikbare budget vanaf 2018 wordt
bekostigd via de prestatiebox of de lumpsum.
2

Budgetflexibiliteit

Van het totale budget voor artikel 3 is voor 2016 99,9 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2017 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de betalingen aan schoolbesturen en
samenwerkingsverbanden. Hieraan ten grondslag liggen de wet voor
voortgezet onderwijs, onderliggende besluiten en uitvoeringsregelingen.
Het moment van juridisch verplichten vindt plaats voorafgaand aan het
kalenderjaar waarop de bekostiging betrekking heeft.
Subsidies
Van het beschikbare budget is in 2017 90 procent juridisch verplicht. Dit
deel betreft de subsidies die voorafgaand aan het jaar worden vastgesteld. Het resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht.
Ervaringsgegevens laten zien dat in de loop van het jaar het resterende
deel van het budget juridisch wordt verplicht. Voor nadere toelichting
wordt verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is in 2017 ruim 85 procent juridisch verplicht.
Het resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht, bijvoorbeeld
voor communicatie over wetswijzigingen. Ervaringsgegevens laten zien
dat in de loop van het jaar het resterende deel van het budget juridisch
wordt verplicht.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2017 is 100 procent juridisch verplicht. Op basis van
managementafspraken tussen bestuursdepartement en DUO zijn
afspraken vastgelegd voor het komende jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

50

De beleidsartikelen (artikel 3)

Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Het budget voor 2017 is 100 procent juridisch verplicht. Dit betreft de
bijdrage aan het College voor Toetsen en Examens en de onderwijs
ondersteunende instellingen (SLOA). Op basis van overeenkomsten
worden de middelen voorafgaand aan het komende jaar verplicht.
Bijdrage aan medeoverheden
Het budget voor 2017 is 100 procent juridisch verplicht. Zie de toelichting
bij dit financiële instrument.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Van het beschikbare budget in 2017 is 100 procent juridisch verplicht. Dit
betreft de bijdragen aan de eerdergenoemde internationale organisaties.
Toelichting op de financiële
instrumenten

Bekostiging
Bekostiging voortgezet onderwijs lumpsum
Het voortgezet onderwijs kent een lumpsumbekostiging voor de reguliere
uitgaven. De schoolbesturen ontvangen van de rijksoverheid een bedrag
voor de personele en materiële kosten. Hiermee worden de schoolbesturen in staat gesteld om (onderwijs)personeel aan te stellen en overige
arbeidsvoorwaarden te vervullen en te voorzien in de kosten van de
materiële instandhouding van scholen. De lumpsumbekostiging is
voornamelijk gebaseerd op het aantal leerlingen en de schoolsoort.
Bekostiging lichte ondersteuning lwoo/pro
Vanaf 1 januari 2016 is de bekostiging van de lichte ondersteuning voor
het leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs geïntegreerd in
het kader van passend onderwijs. Deze bekostiging is opgesplitst in een
deel basisbekostiging en een deel ondersteuningsbekostiging lwoo/pro.
De basisbekostiging wordt rechtstreeks aan de scholen verstrekt, net zoals
de ondersteuningsbekostiging lwoo/pro na indicatie van het desbetreffende samenwerkingsverband. Naast de bekostiging van de lichte
ondersteuning aan de scholen worden aan samenwerkingsverbanden
middelen verstrekt voor de regionale ondersteuning. Beide onderdelen
vormen samen het financiële kader voor de lichte ondersteuning
lwoo/pro.
Bekostiging Caribisch Nederland
Het Rijk verstrekt sinds 10 oktober 2010 bekostiging aan schoolbesturen in
Caribisch Nederland. Het betreft de schoolbesturen op de eilanden
Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Prestatiebox
Met ingang van 1 januari 2015 is de Regeling Prestatiebox Voortgezet
Onderwijs financieel en inhoudelijk aangepast op basis van het eerdergenoemde Sectorakkoord.
Het bedrag voor 2017 bedraagt ruim € 258 miljoen, een verhoging ten
opzichte van 2016 met zo’n € 57 miljoen. Deze verhoging heeft met name
betrekking op meer inzet op het bieden van uitdagend onderwijs voor elke
leerling en beter gekwalificeerde masteropgeleide leraren, zoals in het
sectorakkoord is afgesproken.
Het budget voor de prestatiebox betreft ruim 3,5 procent van de totale
(hoofd)bekostiging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

51

De beleidsartikelen (artikel 3)

Aanvullende bekostiging
Regeling IGVO (Internationaal Georiënteerd Voortgezet Onderwijs)
De beleidsregel IGVO geeft aan op welke wijze scholen een aanvraag
kunnen doen voor erkenning en bekostiging van een opleiding voor
internationaal georiënteerd voortgezet onderwijs, hoe dat onderwijs moet
worden ingericht en op welke wijze de Minister dit onderwijs bekostigt. De
financiële middelen bij deze regeling betreffen de toeslag die scholen per
leerling per jaar ontvangen. Daarnaast worden leerlingen IGVO bekostigd
als havo- en vwo leerlingen conform het bekostigingsbesluit Wet
Voortgezet Onderwijs.
Regeling Leerplusarrangement, (maatwerk) nieuwkomers en eerste
opvang vreemdelingen
De regeling «leerplusarrangement VO, (maatwerk) nieuwkomers VO en
eerste opvang vreemdelingen» bestaat uit drie onderdelen:
Leerplusarrangement: scholen komen bij een bepaald percentage
leerlingen uit achterstandswijken in aanmerking voor aanvullende
bekostiging van het Leerplusarrangement.
Nieuwkomers VO: de aanvullende bekostiging is bestemd voor leerlingen
die op enige teldatum korter dan een jaar, dan wel één tot twee jaar in
Nederland zijn en die vreemdeling zijn volgens de Vreemdelingenwet
2000.
Eerste opvang vreemdelingen: dit onderdeel van de regeling kent twee
peildata, namelijk 1 april en 1 oktober. De aanvullende bekostiging is
bestemd voor vreemdelingen die op één van de twee peildata als
daadwerkelijk schoolgaand staan ingeschreven en die korter dan één jaar
in Nederland verblijven.
Maatwerk nieuwkomers: dit onderdeel van de regeling kent vier peildata
(1 januari, 1 april, 1 juli en 1 oktober). Met deze maatwerkinvulling
ontvangt een school gemiddeld € 2.750 per leerling per kwartaal. Deze
maatwerkoplossing is van toepassing voor bekostiging vanaf het
kalenderjaar 2016 en op iedere nieuwkomer die na 1 oktober 2015 is
ingestroomd.
Regeling functiemix VO Randstadregio’s
Aanvullend op de in de lumpsum op te nemen beloningsmaatregelen zijn
in het aktieplan LeerKracht van Nederland afspraken gemaakt over de
versterking van de functiemix in de zogenaamde Randstadregio’s. Hier
kennen scholen een grotere beloningsachterstand ten opzichte van de
marktsector, een grotere arbeidsmarktproblematiek en (een optelsom van)
grootstedelijke problemen. De middelen worden op grond van een
ministeriële regeling in aanvulling op de lumpsum verstrekt aan instellingen in deze regio’s.
Resultaatafhankelijke bekostiging vroegtijdig schoolverlaters (vsv) voor
vo-scholen
Dankzij de inzet van scholen en gemeenten is de doelstelling uit het
Regeerakkoord «Bruggen slaan» van maximaal 25.000 nieuwe vsv’ers in
2016 behaald. Dat is een prestatie van formaat. De urgentie om schooluitval aan te pakken blijft echter onverminderd hoog.
Vo-scholen ontvangen resultaatafhankelijke bekostiging voor de schooljaren 2016/2017 en 2017/2018 op basis van de nieuwe regeling resultaatafhankelijke bekostiging vsv vo.
Voor de aanpak van vsv zie hoofdstuk 4 Beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

52

De beleidsartikelen (artikel 3)

Subsidies
Voor het stimuleren en realiseren van diverse beleidsdoelstellingen
worden subsidies verstrekt (zie voor het totaaloverzicht bijlage:
Subsidies). De belangrijkste hiervan zijn de subsidies voor Stichting
Kennisnet, voor het programma «School aan Zet», voor het stimuleringsprogramma van het Platform Bèta en Techniek en voor de pilot zomerscholen.
Stichting Kennisnet ondersteunt onderwijsinstellingen bij het benutten
van ICT. «School aan Zet» is een programma dat ondersteuning biedt aan
besturen en scholen in het voortgezet onderwijs bij de implementatie van
de door OCW en de VO-raad vastgestelde beleidsprioriteiten.
Opdrachten
Onder deze post vallen middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten
en onderzoeken.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
ZBO: College voor Toetsen en Examens
Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) zorgt voor uitvoerende
werkzaamheden met betrekking tot de centrale examens in het reguliere
voortgezet onderwijs, het middelbaar beroepsonderwijs en de
volwasseneneducatie. Daarnaast zorgt het CvTE voor de staatsexamens
voor het voortgezet onderwijs en voor Nederlands als tweede taal (NT2).
Dit geldt ook voor Caribisch Nederland. Het CvTE is verantwoordelijk voor
de invoering van de digitale examens en de verwachte diagnostische
tussentijdse toets. Daarnaast is het CvTE regievoerder over de examenketen en heeft zij een regierol voor de centrale eindtoets po. In die
hoedanigheid heeft zij de taak om namens de overheid de kwaliteit van al
deze toetsen en examens te waarborgen en te zorgen voor een vlekkeloze
(digitale) afname.
SLOA: Onderwijs ondersteunende instellingen primair-, voortgezet- en
beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking
getreden. De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiëring van de
wettelijke taken van stichting Cito en SLO. Ze ontvangen samen ruim
€ 39,4 miljoen voor toets- en examenontwikkeling en normering alsmede
leerplanontwikkeling.
Bijdrage aan medeoverheden
Eind april 2016 is er een uitwerkingsakkoord gesloten tussen het Ministerie van OCW, het Ministerie van BZK, het Ministerie van VenJ, het
Ministerie van SZW, het Ministerie van Financiën, het Ministerie van VWS
en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten over de verhoogde
asielinstroom. Hierin is afgesproken dat € 8 miljoen aan onderwijshuisvestingskosten wordt gefinancierd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

53

De beleidsartikelen (artikel 3)

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Onder deze post vallen bijdragen aan de internationale organisaties
European Centre for Modern Languages (ECML) en Organisation for
Economic Co-operation and Development (OECD) ten behoeve van PISA.
Het ECML geldt in Europa en daarbuiten als hét expertisecentrum voor het
talenonderwijs. Door deelname hieraan blijft Nederland op de hoogte van
de belangrijkste ontwikkelingen op dit terrein.
De bijdrage aan OECD is een voorwaarde voor deelname aan het PISA
project, waardoor één keer in de drie jaar kan worden gemeten hoe de
prestaties van 15-jarigen zich ontwikkelen op het gebied van wiskunde,
lezen en «science».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

54

De beleidsartikelen (artikel 4)

Artikel

4. BEROEPSONDERWIJS EN VOLWASSENENEDUCATIE

Algemene doelstelling

Het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie zorgen ervoor dat
deelnemers hun talenten maximaal kunnen ontplooien en volwaardig
kunnen deelnemen aan de samenleving. Studenten worden voorbereid op
passend vervolgonderwijs en/of een positie op de arbeidsmarkt die
optimaal aansluit bij hun talenten.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor een middelbaar onderwijsstelsel dat
zodanig functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en de
ambities van individuele studenten en bij de behoeftes van de
maatschappij. De bve-sector omvat het middelbaar beroepsonderwijs
(mbo) en de volwasseneneducatie. Het middelbaar beroepsonderwijs
heeft een belangrijke maatschappelijke en economische functie. Het is een
belangrijke leverancier van werknemers voor de arbeidsmarkt. Ook is het
een belangrijke schakel tussen het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs en het hoger beroepsonderwijs.
Financieren: De Minister is verantwoordelijk voor de financiering van het
middelbaar onderwijs door lumpsum bekostiging van de onderwijsinstellingen. Hierdoor wordt de toegankelijkheid van het onderwijs
gewaarborgd.
Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen door
het verstrekken van aanvullende bekostiging, subsidies, en de inzet van
andere instrumenten zoals overleg, voorlichting, prestatieafspraken en
wet- en regelgeving.
Regisseren: De Minister vult haar verantwoordelijkheid voor de kwaliteit
van het onderwijs in via een regisserende rol. De normeisen van kwaliteit
zijn vastgelegd in wet- en regelgeving; de Inspectie van het Onderwijs
houdt toezicht op de naleving.

Indicatoren/kengetallen

Indicatoren
Doelstelling/indicator

1
a)

b)

3

Sector

Basiswaarde
(jaartal)

Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
Alle leerlingen en studenten
worden uitgedaagd
•
Percentage studenten in
mbo
34% (2010)
het mbo dat zich
uitgedaagd voelt
Vergroten studiesucces
•
Percentage
mbo
(2008)
Niveau 1: 66%
mbo-deelnemers per
niveau dat met diploma
Niveau 2: 62%
de instelling verlaat,
Niveau 3: 63%
jaarresultaat per niveau
Niveau 4: 65%
Totaal: 64%

Tussenwaarde1
(jaartal)

Streefwaarde
(jaartal)

Bron

35% (2015)

Verbetering

ROA

(2015)
72%
70%
70%
71%
70%

(2020)
Hoger
Hoger
Hoger
Hoger
Hoger

MBO Raad

Scholen en instellingen maken resultaten inzichtelijk en worden aangesproken op hun prestaties
•
Aantal voortijdig
vo/mbo
41.800 (2009)
24.451
20.000
schoolverlaters
(2014/2015)
(2019/2020)

DUO

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

55

De beleidsartikelen (artikel 4)

Doelstelling/indicator

•

Studenten-tevredenheid

Sector

Basiswaarde
(jaartal)

Tussenwaarde1
(jaartal)

Streefwaarde
(jaartal)

Bron

mbo

(Rapportcijfer
2014)
7,0
6,5
49% (2014)

(2016)

(2020)

JOB-monitor

7,1
6,5
52% (2016)

7,5
7,0
55% (2020)

28,0% (2015)

30% (2016)

DUO

18,9% (2015)

20% (2020)

Eurostat, Labour
Force survey

77% (2015)

Hoger

ROA, BVE-monitor

–1

–1

SBB

–1

–1

SBB

–
Opleiding
–
Instelling
% tevreden over school
en studie
4

Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
•
Aandeel mbo-studenten
mbo
28% (2011)
techniek
•
Percentage 25–64 jarigen
mbo/ho
16,6% (2010)
dat deelneemt aan een
leeractiviteit (Leven Lang
Leren)
•
Percentage gediplombo
79% (2012)
meerden dat aangaf dat
de aansluiting van de
opleiding met de huidige
functie voldoende/goed
was
•
Percentage leerbedrijven
mbo
76% (2016)
dat over vakkennis het
oordeel (zeer) goed geeft
•
Percentage leerbedrijven
mbo
76% (2016)
dat over
beroepsvaardigheden het
oordeel (zeer) goed geeft

1
Het gaat hier om een eerste meting van SBB onder erkende leerbedrijven. Om de indicator robuuster te maken zal de meting worden uitgebreid
met de overige bedrijven die mbo-gediplomeerden in dienst hebben. Om deze reden is voor deze indicator vooralsnog geen streefwaarde
opgenomen.

Tabel 4.2 Kengetallen
Indicator

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Aantal deelnemers mbo (excl. «groen onderwijs»,
vavo)1
Bol
Bbl
vavo
Bron: OCW-Referentieraming 2016

448.700
354.900
93.700
9.100

448.300
354.600
93.700
9.400

450.300
357.700
92.600
9.500

451.700
359.500
92.200
9.500

449.700
358.700
91.100
9.300

444.600
354.300
90.400
9.000

Onderwijsuitgaven per mbo-student (x € 1.000)2

8,1

8,1

8,1

8,1

8,2

8,2

1.

2.
1

(Sub)totalen geven een kleine afwijking door het afronden van de aantallen.
De onderwijsuitgaven per student zijn berekend door de middelen voor het instrument bekostiging te delen door het ongewogen aantal
mbo-studenten uit de referentieraming 2016
2

Beleidswijzigingen

2017 zal in het teken staan van het versterken van de kansengelijkheid in
het onderwijs. Het beroepsonderwijs speelt een belangrijke rol in het
bieden van kansen voor sociale mobiliteit. Voor grote groepen jongeren
uit het vmbo kan het mbo een goede start op de arbeidsmarkt verzorgen
of de mogelijkheid bieden naar het hoger onderwijs door te stromen. In
de staat van het onderwijs (2016) schetst de Onderwijsinspectie een
groeiende kansenongelijkheid, waarbij het opleidingsniveau van ouders
bepalend is voor de ontplooiingsmogelijkheden voor kinderen. Daarom
zal een Gelijke Kansen Alliantie geïnitieerd worden. Daarnaast bestaat er
het voornemen om in het schooljaar 2017/18 de wet «Vroegtijdige
aanmelddatum voor en toelatingsrecht tot het beroepsonderwijs» in
werking te laten treden. Hierin wordt geregeld dat een aanmelddatum in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

56

De beleidsartikelen (artikel 4)

het mbo wordt ingevoerd, een plicht tot het uitwisselen van gegevens
betreffende de overstap, de introductie van een toelatingsrecht tot het
mbo evenals het recht op een studiekeuzeadvies voor aankomende
mbo-studenten. De aanpak van vsv krijgt een krachtig vervolg, met een
nieuwe doelstelling van maximaal 20.000 nieuwe vsv’ers per jaar in 2021
(gemeten over schooljaar 2019/2020). In de RMC-regio’s vormen scholen
en gemeenten samen een regionaal programma aan maatregelen om
deze doelstelling te bereiken. De aanpak wordt verbreed naar de
domeinen arbeidsmarkt en jeugdhulp, om tot een sluitend vangnet voor
jongeren in een kwetsbare positie te komen. Hiermee worden concrete
stappen gezet om de kansengelijkheid in het mbo te verbeteren. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar de Beleidsagenda.
De afgelopen jaren is de kwaliteit in het mbo zichtbaar verbeterd. Met de
kwaliteitsafspraken wordt hieraan door het kabinet een extra impuls
gegeven. In 2017 zullen extra middelen beschikbaar komen om te werken
aan de kwaliteit van de beroepspraktijkvorming. De beroepspraktijkvorming is cruciaal voor het mbo en zorgt ervoor dat de student na het
afstuderen makkelijker een plek weet te vinden op de arbeidsmarkt.
Naast een goede kwaliteit moet het mbo ook responsiever worden om
aansluiting te vinden bij de toenemende dynamiek op de arbeidsmarkt.
Daar waar overheden, bedrijven en onderwijsinstellingen elkaar goed
kunnen vinden, zijn zij beter in staat om snel in te spelen op nieuwe
(technologische) ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven. Dit
betekent dat de regionale uitdagingen voor de onderwijsinstellingen
centraal moeten staan. Met het Techniekpact en Zorgpact wordt gestimuleerd dat regionale netwerken ontstaan waarin de maatschappelijke
opgaven centraal staan. Deze beweging wordt financieel gestimuleerd
met het Regionaal investeringsfonds mbo.
2017 is ook het jaar waarin alle scholen het onderwijs moeten vormgeven
op basis van de herziene kwalificatiestructuur. Met de herziening van de
kwalificatiestructuur en in het bijzonder met de introductie van de
keuzedelen wordt een stimulans gegeven aan het vernieuwen, vereenvoudigen en flexibiliseren van het mbo. Ook zal in 2017 het experiment met
de cross-over van start gaan. Scholen die meedoen met het experiment
krijgen meer ruimte voor het ontwikkelen van nieuwe en innovatieve
opleidingen op het snijvlak van verschillende sectoren. Hiermee wordt
bevorderd dat het onderwijs beter en sneller aansluit op innovaties.
Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 4.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

3.964.746
34.560

4.223.816
5.812

4.229.244

4.291.633

4.281.330

4.251.055

4.207.533

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

4.065.903

4.137.282

4.217.206
99,7%

4.317.696

4.290.481

4.275.743

4.248.239

Bekostiging
•
Hoofdbekostiging
–
Bekostiging roc’s/overige
regelingen
–
Bekostiging kbb’s

3.686.725
3.381.312

3.719.793
3.265.991

3.702.062
3.208.232

3.753.446
3.231.965

3.742.258
3.226.522

3.744.147
3.234.255

3.713.300
3.210.864

3.268.662
46.012

3.195.672
0

3.140.259
0

3.163.992
0

3.158.549
0

3.166.282
0

3.142.774
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

57

De beleidsartikelen (artikel 4)

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

6.600
60.037
214.086
187.449
26.637
91.327

9.129
61.190
328.700
189.100
139.600
125.102

6.933
61.040
383.320
183.600
199.720
110.510

6.933
61.040
390.336
191.600
198.736
131.145

6.933
61.040
390.336
191.600
198.736
125.400

6.933
61.040
390.336
191.600
198.736
119.556

7.050
61.040
390.336
191.600
198.736
112.100

13.939
11.218
0
0

15.000
18.152
42.400
0

15.000
22.810
42.300
30.400

15.000
43.445
42.300
30.400

15.000
37.700
42.300
30.400

15.000
31.856
42.300
30.400

15.000
24.400
42.300
30.400

30.400
19.150
16.620

30.400
19.150
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

0
0
0

229.039
188.825
0

272.706
196.500
0

290.290
196.500
0

345.749
196.500
82.320

332.587
196.500
82.320

331.626
196.500
82.320

335.657
196.500
82.320

3.930
5.000
1.700
0
0
29.584

10.750
0
1.300
32.458
82
31.616

10.750
0
1.800
7.017
1.585
72.638

10.750
0
1.300
525
0
54.354

7.000
0
1.300
0
0
45.467

7.000
0
1.300
0
0
44.506

7.000
0
1.300
0
0
48.537

Opdrachten
–
In- en uitbesteding
–
Caribisch Nederland1

17.351
3.644
13.707

3.794
3.794
0

2.232
2.232
0

2.252
2.252
0

2.252
2.252
0

2.311
2.311
0

2.311
2.311
0

Bijdrage aan agentschappen
–
Dienst Uitvoering Onderwijs
–
Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland

21.191
17.372

29.752
27.252

22.095
19.595

21.504
19.004

21.391
18.891

21.386
18.886

21.389
18.889

3.819

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
–
College voor Toetsen en Examens
–
Wet SLOA
–
SBB

20.833
0
0
20.833

4.480
315
205
3.960

64.545
4.365
9.760
50.420

63.189
4.365
8.604
50.220

63.083
4.365
8.698
50.020

62.583
4.365
8.198
50.020

62.583
4.365
8.198
50.020

Bijdrage aan medeoverheden
–
RMC’s
–
Educatie
–
Caribisch Nederland1
–
Regionaal Programma

90.764
32.550
56.700
1.514
0

106.757
33.350
57.790
15.617
0

135.982
33.297
57.650
23.185
21.850

131.556
33.296
57.650
18.760
21.850

128.910
33.300
57.650
18.760
19.200

113.690
33.300
57.650
3.540
19.200

112.999
33.300
57.650
2.849
19.200

Ontvangsten

10.875

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

•

•

–
Bekostiging Caribisch Nederland
–
Bekostiging vavo
Kwaliteitsafspraken
–
Investeringbudget
–
Resultaatafhankelijk budget
Aanvullende bekostiging
–
Schoolmaatschappelijk werk in
het mbo
–
Regionaal Investeringsfonds
–
Salarismix Randstadregio’s
–
Regionaal Programma
–
Plusvoorzieningen overbelaste
jongeren en wijkscholen
–
Programmagelden Regio’s
–
Convenanten met RMC-regio’s

Subsidies
–
–
–
–
–
–
–
–

1

Subsidieregeling praktijkleren
Permanent Leren
Actieplan Laaggeletterdheid/Tel
mee met Taal
Pilots laaggeletterdheid
Loopbaanorientatie
ROC Leiden
Sectorplan mbo-hbo techniek
Overige subsidies

Dit is inclusief verbetermiddelen Caribisch Nederland. Zie overzicht rijksuitgaven Caribisch Nederland van het BES-fonds

Budgetflexibiliteit

Van het totale budget voor artikel 4 is in 2017 99,7 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2017 is 100 procent juridisch verplicht. De
verplichtingen hebben betrekking op de betalingen aan mbo-instellingen
(inclusief Caribisch Nederland). In de Wet educatie en beroepsonderwijs
(WEB) en het Uitvoeringsbesluit WEB (UWEB) zijn de bepalingen,
bedragen en percentages opgenomen op basis waarvan de rijksbijdrage
en aanvullende bekostiging via regelingen wordt berekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

58

De beleidsartikelen (artikel 4)

Subsidies
Van het beschikbare budget is in 2017 95 procent juridisch verplicht. Het
resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht. Ervaringsgegevens laten zien dat in de loop van het jaar het resterende deel van het
budget wordt verplicht. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de
subsidiebijlage.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is in 2016 75 procent juridisch verplicht. Het
resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht. Ervaringsgegevens laten zien dat in de loop van het jaar het resterende deel van het
budget wordt verplicht.
Bijdrage aan agentschappen
Het budget voor 2017 is 100 procent juridisch verplicht. Op basis van
managementafspraken tussen bestuursdepartement en DUO zijn
afspraken vastgelegd voor het komende jaar. In de subsidieregeling
praktijkleren is geregeld dat deze regeling door het RVO wordt uitgevoerd.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Het budget voor 2017 is voor 100 procent juridisch verplicht. Deze
middelen zijn grotendeels bestemd voor de uitvoering van de wettelijke
taken van SBB en de ontwikkeling van centrale examinering taal en
rekenen door Cito en het College voor Toetsen en Examens.
Bijdrage aan medeoverheden
Van het beschikbare budget is in 2016 99 procent juridisch verplicht. Het
resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht. Ervaringsgegevens laten zien dat in de loop van het jaar het resterende deel van het
budget wordt verplicht.
Toelichting op de financiële
instrumenten

Bekostiging
Hoofdbekostiging
Bekostiging roc’s/overige regelingen
De rijksbijdrage die de mbo-instellingen ontvangen, is gebaseerd op de
Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB). In deze wet is een aantal
maatregelen uit het actieplan «Focus op vakmanschap» opgenomen. Deze
maatregelen zijn per 1-8-2014 in werking getreden (Stb 2013, 288). Ook is
de basis gelegd voor aanpassing in van het bekostigingsmodel. Deze
aanpassingen zijn nader uitgewerkt in het Uitvoeringsbesluit WEB (Stb
2014, 142). De nieuwe bekostigingssystematiek is voor het eerst toegepast
voor het bekostigingsjaar 2015. Voor de jaren 2015 tot en met 2018 is nog
voorzien in een overgangsbekostiging om de instellingen in de
gelegenheid te stellen hun bedrijfsvoering af te stemmen op de nieuwe
bekostiging.
Het landelijk budget dat beschikbaar is voor het beroepsonderwijs wordt
verdeeld in een budget voor entreeopleidingen en een budget voor de
niveaus 2 t/m 4. Het budget voor de entreeopleidingen wordt verdeeld
over de instellingen naar rato van het aantal ingeschreven studenten. Het
budget voor de niveaus 2 t/m 4 wordt verdeeld naar rato van het aantal
ingeschreven studenten en het aantal afgegeven diploma’s van elke
instelling. De mate waarop een student meetelt, is afhankelijk van de
leerweg (bol of bbl), de opleiding (c.q. de prijsfactor van de opleiding) en
het aantal verblijfsjaren in het mbo (cascade). De mate waarin een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

59

De beleidsartikelen (artikel 4)

diploma meetelt is afhankelijk van het niveau en of de student al eerder
een mbo-diploma heeft behaald.
Bekostiging Caribisch Nederland
In Caribisch Nederland wordt op alle drie de eilanden (Bonaire, St.
Eustasius en Saba) middelbaar beroepsonderwijs (mbo) aangeboden. Op
de bovenwindse eilanden wordt alleen een beperkt aantal entreeopleidingen en opleidingen op niveau 2 aangeboden. Op Bonaire worden
op alle mbo-niveaus opleidingen aangeboden. Deze middelen zijn
bedoeld om de instellingen in Caribisch Nederland via lumpsumbekostiging te financieren voor de studenten die middelbaar beroepsonderwijs
volgen.
Bekostiging vavo
Vanaf het bekostigingsjaar 2015 is het nieuwe bekostigingsmodel
toegepast (Stb 2014, 148). Tot 2017 is sprake van een overgangsbekostiging. Vanaf het bekostigingsjaar 2017 wordt de nieuwe bekostiging
volledig toegepast. Voor de verdeling van de beschikbare middelen voor
het vavo wordt gebruik gemaakt van drie maatstaven, namelijk het aantal
ingeschreven studenten, het aantal vakken dat door studenten met een
voldoende is afgesloten en het aantal afgegeven diploma’s.
Kwaliteitsafspraken
Investeringsbudget
Per 2015 is de eerste tranche van de kwaliteitsafspraken in werking
getreden, die betrekking heeft op kwalitatieve afspraken waarbij
mbo-instellingen hun verbeterambities ten aanzien van de onderwijskwaliteit formuleren in een kwaliteitsplan. De volgende thema’s staan hierbij
centraal: professionele ontwikkeling van het onderwijzend personeel
(waaronder examenfunctionarissen), taal en rekenen, kwaliteit van de
beroepspraktijkvorming, excellent vakmanschap, vsv en kwetsbare
jongeren en studiewaarde. Het integrale kwaliteitsplan en de maatregelen
die daarin opgenomen zijn, staan in dienst van de opgave van het mbo:
de drievoudige kwalificering, nodig voor een goede aansluiting op de
arbeidsmarkt en een goede aansluiting op het hoger beroepsonderwijs.
Aan de mbo-instellingen wordt voor de kwalitatieve afspraken een
investeringsbudget beschikbaar gesteld.
Resultaatafhankelijk budget
Naast een resultaatafhankelijke beloning voor voortijdig schoolverlaten
worden vanaf 2016 mbo-instellingen die goede resultaten laten zien op
het gebied van studiewaarde beloond. Vanaf 2017 worden verbeteringen
van de kwaliteit van de bpv beloond voor die mbo-instellingen die er in
slagen de in hun verbeterplan bpv beoogde verbetering van de resultaten
daadwerkelijk te realiseren. In het kader van de ruilvoetproblematiek en
om de begroting van OCW sluitend te maken, vindt vanaf 2017 een
taakstelling van structureel € 16 miljoen plaats op de resultaatafhankelijke
beloning voor studiewaarde. Hiermee komt de oploop voor de beloning
voor studiewaarde, die vanaf 2017 beschikbaar zou komen, deels te
vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

60

De beleidsartikelen (artikel 4)

Aanvullende bekostiging
Schoolmaatschappelijk werk
Voor schoolmaatschappelijk werk worden jaarlijks middelen aan de
mbo-sector ter beschikking gesteld. Met deze middelen kunnen
mbo-instellingen voor de studenten, die dit tijdelijk nodig hebben, snel en
adequaat hulpverlening inschakelen. Hierdoor wordt het risico op uitval
van deze student verkleind.
Regionaal Investeringsfonds
Met het Regionaal investeringsfonds mbo, onderdeel van het
Techniekpact, zal in de periode 2014 tot en met 2017 € 100 miljoen
beschikbaar worden gesteld voor duurzame publiek-private samenwerking (pps) in het beroepsonderwijs. Mbo-instellingen, bedrijfsleven en
bijvoorbeeld regionale overheden kunnen samen een aanvraag indienen.
Die aanvraag moet bijdragen aan een betere aansluiting van onderwijs op
de arbeidsmarkt. Bovendien moeten bedrijfsleven en, bij voorkeur,
regionale overheden in de desbetreffende regio de subsidie aanvullen met
een financiële bijdrage.
Salarismix Randstadregio’s
In het Actieplan Leerkracht zijn afspraken vastgelegd over onze gezamenlijke ambities op het gebied van professionalisering en de versterking van
de salarismix in de zogenaamde Randstadregio’s. In deze regio’s kennen
scholen een grotere beloningsachterstand ten opzichte van de marktsector, een grotere arbeidsmarktproblematiek en (een optelsom van)
grootstedelijke problemen.
Regionaal Programma
Dankzij de inzet van scholen en gemeenten is de doelstelling uit het
Regeerakkoord «Bruggen slaan» van maximaal 25.000 nieuwe vsv’ers in
2016 behaald. Dat is een prestatie van formaat. De urgentie om schooluitval aan te pakken blijft echter onverminderd hoog. Daarom krijgt de
aanpak van vsv een krachtig vervolg, met een nieuwe doelstelling van
maximaal 20.000 nieuwe vsv’ers per jaar in 2021 (gemeten over
schooljaar 2019/2020). De succesvolle elementen uit de vsv-aanpak
worden voortgezet.
In elk van de 39 RMC-regio’s (RMC staat voor Regionale Meld- en
Coördinatiefunctie) vormen scholen en gemeenten – op grond van de in
voorbereiding zijnde regeling regionale aanpak voortijdig schoolverlaten
en jongeren in een kwetsbare positie (verwachte inwerkingtreding
1 oktober 2016) – samen een regionaal programma aan maatregelen voor
de aanpak van voortijdig schoolverlaten en voor jongeren in een
kwetsbare positie. Met ingang van schooljaar 2016–2017 (dus kalenderjaar
2017) is er geen apart budget voor de plusvoorzieningen meer, maar
wordt dit onderdeel van de regionale programmagelden. De middelen
mogen ook op andere voorzieningen en vsv-doelgroepen worden ingezet,
mits er in de regio wel minimaal één plusvoorziening geboden blijft. Voor
de uitvoering van die maatregelen is in 2017 € 52,2 miljoen. beschikbaar.
Deze middelen komen deels via de contactschool naar de regio (€ 30,4
miljoen) en deels via de contactgemeente (€ 21,8 miljoen, zie instrument
bijdrage aan medeoverheden).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

61

De beleidsartikelen (artikel 4)

Subsidies
Subsidieregeling praktijkleren
De subsidieregeling praktijkleren heeft tot doel het stimuleren van
werkgevers tot het bieden van praktijkleerplaatsen en werkleerplaatsen en
is een compensatie voor de kosten die een werkgever maakt voor
begeleiding in de praktijk van de leerling/student.
De regeling is vooral gericht op de groep jongeren in een kwetsbare
positie, studenten die een opleiding volgen in sectoren waar een tekort
aan gekwalificeerd personeel wordt verwacht en wetenschappelijk
personeel dat onmisbaar is voor onze kenniseconomie.
Permanent Leren
Het voornemen is om de Fiscale aftrekpost scholingsuitgaven in de
inkomstenbelasting vanaf 1 januari 2018 af te schaffen en te vervangen
door een uitgavenregeling. Hiervoor is in 2018 een budget van € 82,3
(programmadeel) miljoen beschikbaar. Over de invulling van deze
regeling wordt u op Prinsjesdag 2016 geïnformeerd.
Tel mee met Taal
Ter ondersteuning van de aanpak van laaggeletterdheid wordt in 2017
middelen beschikbaar gesteld als bijdrage aan het actieplan «Tel mee met
Taal 2016–2018» dat door de Ministeries van OCW, SZW en VWS wordt
uitgevoerd en gefinancierd. Met dit actieprogramma worden onder
andere gemeenten, aanbieders van cursussen, bibliotheken en
maatschappelijke organisaties ondersteund om laaggeletterden te
herkennen, door te verwijzen en te scholen. Ook worden taalhuizen en
taalpunten opgericht en taalvrijwilligers getraind. De activiteiten worden
door verschillende partijen uitgevoerd.
Loopbaanoriëntatie
LOB gelden worden voornamelijk geïnvesteerd in ondersteuning van
mbo-instellingen zodat zij (aanstaande) mbo-studenten beter kunnen
begeleiden bij hun studieloopbaan, studiekeuzes en persoonlijke
bewustwording en ontwikkeling. Loopbaanoriëntatie moet het risico op
uitval en switchgedrag beperken.
ROC Leiden
In het kader van de problematiek rondom ROC Leiden zal in totaal een
(maximale) financiële bijdrage van € 40 miljoen beschikbaar gesteld
worden. Dit bedrag zal in tranches in 2016 t/m 2018 verstrekt worden.
Sectorplan mbo-hbo techniek
Dit betreft middelen voor het sectorplan mbo-techniek en het sectorplan
hbo-techniek. Hiermee worden de centers of expertise in het hbo en de
centra voor innovatief vakmanschap in het mbo gefinancierd (eerste
generatie). Deze centra, die met cofinanciering van bedrijven tot stand
komen, zijn gericht op toponderwijs, toponderzoek en innovaties in het
bedrijfsleven.
Overige subsidies
Hieronder vallen posten zoals JOB, Combo en kwaliteitsbeleid. Vanaf 2017
zijn hier de enveloppemiddelen voor kansengelijkheid (€ 25 miljoen per
jaar) en schoolkosten mbo (€ 10 miljoen per jaar) aan toegevoegd. Zie
hiervoor ook de overzichtstabel in de beleidsagenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

62

De beleidsartikelen (artikel 4)

Opdrachten
In- en uitbesteding
Dit betreft middelen voor diverse beleidsgerichte activiteiten en onderzoeken.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) worden middelen
verstrekt voor het uitvoeren van de subsidieregeling praktijkleren.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
College voor Toetsen en Examens
Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) is een ZBO die verantwoordelijk is voor de examens rekenen en taal in het beroepsonderwijs en
staatsexamens Nederlands als tweede taal.
Wet SLOA
Op basis van de Wet SLOA worden middelen toegekend aan Stichting
Cito, voor het ontwikkelen van de centrale examens Nederlandse taal,
rekenen en Engels in het mbo.
SBB
De SBB ontvangt middelen om de wettelijke taken uit te voeren, waarmee
wordt bijgedragen aan het primaire proces van het beroepsonderwijs.
Hiertoe behoort het ontwikkelen en onderhouden van de kwalificatiestructuur. Tevens werft en accrediteert de SBB leerbedrijven, zorgt voor
voldoende praktijkplaatsen en bevordert de kwaliteit van de praktijkplaatsen. De samenwerking van onderwijs en bedrijfsleven binnen één
organisatie draagt bij aan kwalitatief goed beroepsonderwijs met
opleidingen die up-to- date zijn en voldoende, goede stageplaatsen.
Bijdrage aan medeoverheden
RMC’s
Dit betreft de bekostiging van de uitvoering van de taken van de
Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC). Daarvoor is jaarlijks € 33,4
miljoen beschikbaar. De taken bestaan uit o.a. registreren, begeleiden en
doorverwijzen van jongeren zonder startkwalificatie van 18 tot 23 jaar.
Elke RMC-contactgemeente ontvangt de middelen (in de vorm van een
specifieke uitkering) en verdeelt deze onder de andere gemeenten in de
RMC-regio.
Educatie
Met ingang van 1 januari 2015 wordt het educatiebudget per specifieke
uitkering verstrekt aan samenwerkende gemeenten binnen een arbeidsmarktregio (via de contactgemeente). 2017 is het laatste jaar waarin de
verplichte besteding bij roc’s geldt. Deze verplichte besteding is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

63

De beleidsartikelen (artikel 4)

afgelopen jaren geleidelijk afgebouwd en bedraagt voor elke regio in 2017
nog 25 procent van het toegekende budget. Zo kunnen gemeenten beter
maatwerk bieden voor de diverse doelgroepen van de volwasseneneducatie.
Caribisch Nederland
Deze middelen worden ingezet voor het verder verbeteren van de kwaliteit
van het gehele onderwijs in Caribisch Nederland tot een naar Nederlandse
maatstaven aanvaardbaar niveau. Een groot gedeelte van het budget is
bestemd voor de verbetering van de onderwijshuisvesting. Daarnaast is er
voor samenwerking met Curaçao, Sint Maarten en Aruba structureel een
beperkt budget beschikbaar, bestemd voor het bevorderen van voorzieningen in de regio, mede ten behoeve van de inwoners van Caribisch
Nederland.
Regionaal Programma
Voor de uitvoering van de in voorbereiding zijnde regeling regionale
aanpak voortijdig schoolverlaten en jongeren in een kwetsbare positie is
in 2017 € 52,2 miljoen beschikbaar. Deze middelen komen deels via de
contactschool naar de regio (€ 30,4 miljoen, zie instrument bekostiging)
en deels via de contactgemeente (€ 21,8 miljoen) in de vorm van een
specifieke uitkering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

64

De beleidsartikelen (artikel 4)

Tabel 4.4 Overzicht Specifieke Uitkering (bedragen in miljoenen euro’s)
2016

2017

2018

2019

2020

2021

1.

Ontvangende partij(en)
Gemeenten
Korte omschrijving uitkering
Regionale meld- en coördinatiecentra voortijdig
schoolverlaten. De RMC-functie heeft tot taak met
de niet meer kwalificatieplichtige dreigende vsv’ers
uit VO en MBO contact te leggen en het zoveel
mogelijk terug te begeleiden naar school en/of
werk. De daarvoor beschikbare middelen worden
over de RMC- regio’s verdeeld volgens een
verdeelsleutel die is vastgelegd in het «Besluit
regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig
schoolverlaten». Het bedrag per regio wordt
uitgekeerd aan de RMC-contactgemeente van de
regio.
Vindplaats regelgeving
Artikel 8.3.2 van de Wet educatie en beroepsonderwijs

33,4

33,4

33,4

33,4

33,4

33,4

2.

Ontvangende partij(en)
Gemeenten
Korte omschrijving uitkering
Het educatiebudget wordt verstrekt aan de
samenwerkende gemeenten binnen een regio (via
de contactgemeente). Hierbij wordt de verplichte
besteding bij roc’s binnen een aantal jaren
afgebouwd en wordt het mogelijk voor gemeenten
maatwerk te bieden voor de diverse doelgroepen
van de volwasseneneducatie.
Vindplaats regelgeving
Wijzigingswet Wet participatiebudget, enz.
(invoeren specifieke uitkering educatie en vervallen
verplichte besteding educatiemiddelen bij regionale
opleidingencentra)

57,8

57,7

57,7

57,7

57,7

57,7

3.

Ontvangende partij(en)
Gemeenten
Korte omschrijving uitkering
In elk van de 39 RMC-regio’s vormen scholen en
gemeenten – op grond van de in voorbereiding
zijnde regeling regionale aanpak voortijdig
schoolverlaten en jongeren in een kwetsbare positie
(verwachte inwerkingtreding 1 oktober 2016) –
samen een regionaal programma aan maatregelen
voor de aanpak van voortijdig schoolverlaten en
voor jongeren in een kwetsbare positie.
Vindplaats regelgeving
Regeling is nog niet gepubliceerd.

0

21,8

21,8

19,2

19,2

19,2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

65

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

Artikel

6 EN 7. HOGER ONDERWIJS

Algemene doelstelling

Het stelsel van hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek zorgt dat
studenten en (wetenschappelijk) personeel hun talenten en onderzoekend
vermogen maximaal kunnen ontwikkelen. Het leidt hen op voor een
positie op de nationale en internationale arbeidsmarkt die optimaal
aansluit bij hun talenten.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor een stelsel van hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek dat zodanig functioneert dat het onderwijs
aansluit bij de talenten en ambities van individuele studenten en
(wetenschappelijk) personeel, en bij de behoefte van de maatschappij.
Financieren: De Minister financiert het stelsel van hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek door bekostiging van de onderwijsinstellingen. Mede hierdoor wordt de toegankelijkheid van het hoger
onderwijs gewaarborgd.
Stimuleren: De Minister stimuleert specifieke beleidsonderwerpen via de
bekostiging, en de inzet van andere instrumenten, zoals bestuurlijke
afspraken, voorlichting en wet- en regelgeving.
Regisseren: De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van hoger
onderwijs vult de Minister in via een regisserende rol. De normeisen van
kwaliteit zijn vastgelegd in wet- en regelgeving. De kwaliteit van de
individuele opleidingen in het hoger onderwijs wordt bewaakt met het
accreditatiestelsel. Dit is belegd bij de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de
naleving van wettelijke voorschriften en op de recht- en doelmatigheid. Zij
ziet ook toe op de kwaliteit van het stelsel van hoger onderwijs,
waaronder ook het accreditatiestelsel.

Indicatoren/kengetallen
Tabel 6.1 Indicatoren
Doelstelling/indicator

1
a)

b)

Basiswaarde
(jaartal)

Ambitieus onderwijs dat alle leerlingen en studenten uitdaagt
Alle leerlingen en studenten worden uitgedaagd
•
Percentage studenten dat tevreden is
2011
over uitdagend onderwijs
hbo: 59%
wo: 69%
Vergroten studiesucces
•
Bachelor studiesucces (n+1) van
2011
herinschrijvers na het eerste jaar
hbo: 65,7%
wo: 60,9%
•
Uitval in het eerste jaar
2011
hbo: 27,9%
wo: 18,8%
•
Switchen na het eerste jaar
2011
hbo: 9,0%
wo: 9,1%

Tussenwaarde
(jaartal)

Streefwaarde
(jaartal)

20151
hbo: 54%
wo: 66%

hoger
hoger

2015
hbo: 60,5%
wo: 72,8%
2015
hbo: 27,8%
wo: 15,9%
2015

Bron

Studentenmonitor Hoger
Onderwijs

2

DUO

2

DUO

2

DUO

hbo: 8,5%
wo: 8,5%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

66

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

Doelstelling/indicator

2
a)

3

4

Basiswaarde
(jaartal)

Tussenwaarde
(jaartal)

Streefwaarde
(jaartal)

Bron

Scholen en instellingen werken met goed opgeleide en professionele leraren en schoolleiders die samen zorgen voor een veilig
en ambitieus leerklimaat
Vergroten kwaliteit leraren en schoolleiders
2011
2013
2016
•
Aandeel hbo-docenten met een
66,2%
72,2%3
80%
POMO
afgeronde master- of PhD-opleiding
Scholen en instellingen maken resultaten
inzichtelijk en worden aangesproken op hun
prestaties
•
Studenten-tevredenheid

2011
hbo: 65,6%
wo: 80,1%

Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt verbeteren
•
Aandeel afgestudeerden bètatechniek
2012
hbo: 18%
incl. snijvlakopleidingen
wo: 21%
•
Percentage 25–64 jarigen (mbo/ho) dat
16,6% (2010)
deelneemt aan een leeractiviteit (Leven
Lang Leren)
•
Percentage gediplomeerden dat aangaf
hbo5: 72%
dat de opleiding voldoende basis was om
(2013)
te starten op de arbeidsmarkt
wo6: 56%
(2011)

2015
hbo: 73,3%
wo: 83,9%

4

Nationale
Studenten
Enquête (NSE)

2015
hbo: 18%
wo: 23%
17,8% (2014)

2016
hbo: 19%
wo: 22%
20% (2020)

DUO

hbo5: 72%
(2015)
wo6: 47%
(2015)

hoger
hoger

EUROSTAT,
Labour Force
Survey (LFS)
Hbo-monitor
2015
Nationale
Alumni
Enquête (NAE)
2015

1
Universiteiten en hogescholen hebben al veel gedaan om het onderwijs uitdagender te maken, maar uit de cijfers blijkt dat dit nog niet voldoende
is. Mede om deze reden worden de middelen vanuit het studievoorschot ingezet om de kwaliteit van het hoger onderwijs een extra impuls te geven,
en daarmee het onderwijs uitdagender te maken.
2
Hier geen landelijk streefdoel omdat er prestatieafspraken per instelling zijn gemaakt. Zie verder de brief van 11 mei 2016 over de voortgang van
het proces van profilering en kwaliteitsverbetering in het hoger onderwijs en onderzoek.
3
Het Personeels- en Mobiliteitsonderzoek (PoMo) wordt tweejaarlijks uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is het coördinerend ministerie voor de arbeidszaken (arbeidsvoorwaarden, pensioenen, personeelsbeleid) van de overheid als geheel. Het onderzoek wordt gehouden onder zittend personeel en medewerkers die
recent zijn in- en uitgestroomd. De resultaten worden verwerkt tot rapportages, themapublicaties en infographics die in de tweede helft van 2016 te
vinden zijn op www.kennisopenbaarbestuur.nl.
4
Hier geen landelijk streefdoel omdat niet met alle instellingen over deze indicator prestatieafspraken zijn gemaakt en bovendien deze afspraken
per instelling zijn gemaakt.
5
Bron: Vereniging Hogescholen, factsheet «Feiten en cijfers: HBO-Monitor 2015». De indicator betreft de antwoord categorieën «voldoende/goede
aansluiting op de arbeidsmarkt». De HBO-Monitor wordt jaarlijks uitgevoerd.
6
Bron: VSNU, Nationale Alumni Enquête (NAE, voorheen wo-monitor) 2015, rapport Academici op de arbeidsmarkt. De indicator betreft de
antwoord categorieën «in sterke/zeer sterke mate». De NAE wordt eenmaal in de twee jaar uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

67

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

Tabel 6.2 Kengetallen
1.

Ingeschreven studenten (exclusief groen onderwijs, aantallen x 1.000)
2015/16
2016/17
2017/18
•
•
•
•

2021/22

381,8
3,2
34,5
8,7

382,4
3,2
33,1
8,6

381,6
3,3
31,9
8,5

381,9
3,4
30,7
8,3

382,5
3,5
29,4
8,1

382,3
3,6
28,0
7,8

Totaal hbo

431,0

428,2

427,4

425,4

424,4

423,5

421,7

wo voltijd bachelor
wo voltijd master
wo deeltijd bachelor
wo deeltijd master

153,7
90,7
1,8
3,4

152,6
92,1
1,5
3,2

153,4
93,2
1,4
2,9

155,4
93,7
1,3
2,8

158,4
94,1
1,2
2,7

161,6
95,1
1,2
2,6

164,8
96,8
1,1
2,4

249,7

249,4

250,9

253,2

256,4

260,4

265,1

Gediplomeerden (exclusief groen onderwijs, aantallen x 1.000)
2015
2016

2017

2018

2019

2020

2021

•
•
•
•

•
•
•
•

hbo voltijd bachelor
hbo voltijd master
hbo deeltijd bachelor
hbo deeltijd master

55,6
1,3
6,7
2,2

55,4
1,1
6,3
2,2

55,6
1,1
5,9
2,2

55,1
1,1
5,6
2,2

53,6
1,1
5,4
2,1

53,6
1,1
5,3
2,1

54,0
1,2
5,1
2,1

Totaal hbo

65,9

65,0

64,8

64,0

62,3

62,1

62,4

wo voltijd bachelor
wo voltijd master
wo deeltijd bachelor
wo deeltijd master

32,6
36,4
0,3
1,2

32,3
36,4
0,3
0,9

32,1
36,7
0,3
0,9

31,5
37,1
0,2
0,8

31,5
37,2
0,2
0,8

31,9
37,2
0,2
0,8

32,4
37,3
0,2
0,7

70,5

70,0

69,9

69,7

69,7

70,1

70,7

2017

2018

2019

2020

6,8
6,8

7,0
7,0

7,0
6,9

7,1
7,0

Totaal wo
Bron: Referentieraming 2016

Onderwijsuitgaven per student (bedragen x € 1.000)

•
•
4.

2020/21

382,7
3,2
36,3
8,8

Totaal wo
Bron: Referentieraming 2016

3.

2019/20

hbo voltijd bachelor
hbo voltijd master
hbo deeltijd bachelor
hbo deeltijd master

•
•
•
•

2.

2018/19

hbo
wo

Wettelijk collegegeld (hbo en wo voltijd, bedragen x € 1)
2016/17
1.984

Toelichting:
1. De onderwijsuitgaven per student zijn berekend in nominale prijzen,
zonder de collegegeldontvangsten, en aantal studenten conform de
Referentieraming 2016 (overeenkomstig tabel 6.2, onder 1; omgerekend naar kalenderjaren). De stijging 2018 en verder ten opzichte van
2017 wordt verklaard door de middelen studievoorschot die vanaf 2018
aan de begroting zijn toegevoegd.
Overige indicatoren en kengetallen voor het stelsel hoger onderwijs zijn
opgenomen in het Onderwijsverslag 2014–2015 en in Trends in Beeld.
Beleidswijzigingen

De implementatie van de Strategische Agenda Hoger Onderwijs
2015–2025 «De waarde(n) van weten», de activiteiten in het kader van
gelijke kansen, de verbetering van de aansluiting vo/mbo en hoger
onderwijs, de versterking van de (regionale) samenwerking, het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

68

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

experiment «flexstuderen», en de ontwikkelingen in het kader van de
pilots flexibilisering en het experiment vraagfinanciering in het deeltijd en
duale hoger onderwijs worden beschreven in de beleidsagenda.
Aanvullend hierop wordt hieronder nog op een aantal specifieke
beleidswijzigingen ingegaan.
Doorontwikkeling van het accreditatiestelsel
Het huidige accreditatiestelsel zal worden doorontwikkeld richting een
stelsel dat meer uitgaat van vertrouwen in de professional en een beter
evenwicht biedt tussen lasten en baten. De ambitie is een accreditatiestelsel waarbij de docent zich meer eigenaar van het proces voelt, en dat
ook is, met daarbij een grotere rol voor de student. Om dat te bereiken,
zijn er twee sporen aangekondigd: spoor 1 betreft de optimalisering van
het accreditatiestelsel en spoor 2 verwijst naar de pilot instellingsaccreditatie. Het wetsvoorstel Accreditatie op maat (spoor 1) zal naar verwachting
in het voorjaar van 2017 worden aangeboden aan de Tweede Kamer. In
overleg met de Tweede Kamer is besloten tot een pilot instellingsaccreditatie met lichte opleidingsaccreditatie, waarbij instellingen de kans krijgen
om te experimenteren met een nieuwe vorm van accreditatie.
Afschaffing centrale loting
De centrale loting voor numerusfixusopleidingen wordt vanaf het
studiejaar 2017–2018 afgeschaft. In plaats daarvan gaan de onderwijsinstellingen studenten selecteren die een numerusfixusopleiding willen
volgen. Zo wordt de kans groter dat de juiste student op de juiste plek
komt. Bij de nieuwe, decentrale selectie wordt er ook gekeken naar
eerdere onderwijsprestaties, persoonlijkheidskenmerken en motivatie van
de aspirant-student. Bij de centrale loting golden alleen de eindexamencijfers als criterium.
Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 6.3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 Hoger beroepsonderwijs (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

2.874.883
25.983

2.853.777
16.500

2.889.725

2.875.574

2.868.792

2.987.959

2.988.722

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

2.811.099

2.837.779

2.814.350
99,99%

2.896.317

2.877.950

2.899.978

2.988.722

Bekostiging
•
Hoofdbekostiging
–
Onderwijsdeel hbo1
–
Deel ontwerp en ontwikkeling
–
Bekostiging flexibel hoger
onderwijs voor volwassenen
(Leven Lang Leren)
–
Bekostiging postinitiële masteropleidingen hbo
•
Prestatiebox
–
Onderwijskwaliteit en studiesucces, en profilering

2.756.130
2.578.000
2.507.785
70.046

2.778.470
2.588.802
2.508.004
71.018

2.760.969
2.563.639
2.478.219
70.806

2.839.251
2.633.857
2.546.221
70.806

2.824.018
2.610.650
2.520.708
70.812

2.845.232
2.626.560
2.538.718
70.812

2.933.974
2.715.302
2.634.560
70.812

8.296

13.130

16.830

19.130

17.030

9.930

169
178.130

1.484
189.668

1.484
197.330

205.394

213.368

218.672

218.672

178.130

189.668

197.330

205.394

213.368

218.672

218.672

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

69

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

3.798

5.596

2.302

379

153

153

153

2.758
1.040

4.289
1.307

1.601
701

379

153

153

153

271
271

0

0

0

0

0

0

Bijdragen aan agentschappen
–
Dienst Uitvoering Onderwijs

17.613
17.613

17.471
17.471

14.027
14.027

13.552
13.552

13.542
13.542

13.537
13.537

13.539
13.539

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
–
NWO: Praktijkgericht onderzoek
hbo
–
NWO: Promotiebeurs voor
leraren
–
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)3

31.096

36.242

37.052

43.135

40.237

41.056

41.056

28.696

29.477

28.134

31.134

28.134

28.134

28.134

2.400

2.949

5.630

8.833

8.935

9.754

9.754

3.816

3.288

3.168

3.168

3.168

3.168

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
–
Stichting Studiekeuze 1234

2.191
2.191

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

1.288

1.476

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

Subsidies
–
–

Regeling stimulering
Bèta/techniek
Overig

Opdrachten
–
Uitbesteding2

1

Vanaf 2018 inclusief middelen studievoorschot (zie tabel 6.5), ook die voor het groen onderwijs
Vanaf 2016 opgenomen onder opdrachten artikel 7 wo (zie tabel 6.4)
Tot 2016 opgenomen onder bijdragen aan ZBO’s/RWT’s artikel 7 wo (zie tabel 6.4)
4
Vanaf 2016 opgenomen onder bijdragen aan (inter)nationale organisaties artikel 7 wo (zie tabel 6.4)
2
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

70

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

Tabel 6.4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7 Wetenschappelijk onderwijs (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

4.235.203

4.487.771

4.337.701

4.344.584

4.355.278

4.453.326

4.470.324

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

4.210.383

4.335.130

4.310.149
99,95%

4.338.709

4.344.420

4.383.977

4.471.444

Bekostiging
•
Hoofdbekostiging
–
Onderwijsdeel wo1
–
Onderzoeksdeel wo
–
Deel ondersteuning geneeskundig onderwijs en onderzoek
–
Bekostiging flexibel hoger
onderwijs voor volwassenen
(Leven Lang Leren)
•
Prestatiebox
–
Onderwijskwaliteit en studiesucces, en profilering

4.178.621
4.042.961
1.675.277
1.750.117

4.304.979
4.159.796
1.732.842
1.772.372

4.283.282
4.131.237
1.711.404
1.762.280

4.311.598
4.152.419
1.747.381
1.761.836

4.317.387
4.151.187
1.744.543
1.761.937

4.356.930
4.186.057
1.777.761
1.761.935

4.444.569
4.273.696
1.863.861
1.761.935

617.567

654.582

657.553

643.202

644.707

646.361

647.900

135.660

145.183

152.045

159.179

166.200

170.873

170.873

135.660

145.183

152.045

159.179

166.200

170.873

170.873

4.709

3.071

2.954

3.166

3.288

3.288

3.288

265
860
1.858

1.000
2.071

1.000
1.954

1.000
2.166

1.000
2.288

1.000
2.288

1.000
2.288

Opdrachten
–
Uitbesteding2

1.374
1.374

2.711
2.711

1.803
1.803

1.835
1.835

1.635
1.635

1.649
1.649

1.477
1.477

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
–
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)3

4.032

0

0

0

0

0

0

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
–
Organisaties conform tabel 6.64

21.647
21.647

24.369
24.369

22.110
22.110

22.110
22.110

22.110
22.110

22.110
22.110

22.110
22.110

592

16

16

16

16

16

16

Subsidies
–
–
–
–

Subsidieregeling Sirius
programma
Subsidieregeling Libertas
Noodfonds
Open en online onderwijs
Overig

Ontvangsten

1.726

4.032

1

Vanaf 2018 inclusief middelen studievoorschot (zie tabel 6.5), ook die voor het groen onderwijs
Vanaf 2016 inclusief opdrachten artikel 6 hbo (zie tabel 6.3)
Vanaf 2016 opgenomen onder bijdragen aan ZBO’s/RWT’s artikel 6 hbo (zie tabel 6.3)
4
Vanaf 2016 inclusief bijdragen aan (inter)nationale organisaties artikel 6 hbo (zie tabel 6.3)
2
3

Budgetflexibiliteit artikel 6

Van het totale budget voor artikel 6 is voor 2017 99,99 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging: Het beschikbare budget voor 2017 is 100 procent juridisch
verplicht. De verplichtingen hebben betrekking op de bekostiging van
hogescholen voor onderwijs, ontwerp en ontwikkeling en prestatiebekostiging. Hieraan ten grondslag liggen de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek (WHW), het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en
de Regeling financiën hoger onderwijs. Het moment van juridisch
verplichten vindt plaats voorafgaand aan het jaar waarop de bekostiging
betrekking heeft. Aan de bekostiging van postinitiële masteropleidingen
hbo en die voor flexibel hoger onderwijs voor volwassenen liggen
afzonderlijke regelingen ten grondslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

71

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

Subsidies: Het beschikbare budget voor 2017 is voor 92,2 procent
juridisch verplicht. Dit deel betreft met name de verplichtingen die
voortvloeien uit de Regeling stimulering Bèta/techniek en verplichtingen
in het kader van de uitvoering van de Lerarenagenda.
Bijdrage aan agentschappen: Het budget voor 2017 is 100 procent
juridisch verplicht. Op basis van managementafspraken tussen bestuursdepartement en DUO zijn afspraken vastgelegd voor het komende jaar.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s: Het budget voor 2017 is 100 procent
juridisch verplicht. Het betreft de bijdrage aan NWO voor praktijkgericht
onderzoek hbo en de promotiebeurs voor leraren en de bijdrage aan de
NVAO. De middelen worden in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar verplicht.
Budgetflexibiliteit artikel 7

Van het totale budget voor artikel 7 is voor 2017 99,95 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging: Het beschikbare budget voor 2017 is 100 procent juridisch
verplicht. De verplichtingen hebben betrekking op de bekostiging van
universiteiten en academische ziekenhuizen voor onderwijs, onderzoek en
prestatiebekostiging. Hieraan ten grondslag liggen de WHW, het
Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de Regeling financiën hoger onderwijs.
Het moment van juridisch verplichten vindt plaats voorafgaand aan het
jaar waarop de bekostiging betrekking heeft.
Subsidies: Van het beschikbare budget is in 2017 64,7 procent juridisch
verplicht. Dit deel betreft de financiering van de verplichtingen die
voortvloeien uit de Subsidieregeling Open en online onderwijs en de
afstudeerregeling.
Opdrachten: Van het beschikbare budget is voor 2017 28,1 procent
juridisch verplicht op grond van in 2016 of eerder gesloten overeenkomsten. Het resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht om
de beleidsprioriteiten van het kabinet verder te ondersteunen.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties: Het budget voor 2017 is 100
procent juridisch verplicht. Dit betreft de bijdragen aan United Nations
University (UNU), Europees Universitair Instituut Florence (EUI), Stichting
EP-Nuffic, Stichting Handicap en Studie, Stichting voor VluchtelingStudenten UAF, Interstedelijk Studentenoverleg (ISO), Landelijke
Studenten Vakbond (LSVb) en Stichting Studiekeuze123. De middelen
worden in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar verplicht.

Toelichting op de financiële
instrumenten

Bekostiging
De bekostiging van het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
bestaat uit de hoofdbekostiging en de middelen voor onderwijskwaliteit
en studiesucces, en profilering (prestatiebox). De postinitiële masteropleidingen hbo, het experiment vraagfinanciering en de pilots flexibilisering
in het kader van flexibel hoger onderwijs voor volwassenen worden
afzonderlijk bekostigd.
Hoofdbekostiging
Universiteiten (wo) en hogescholen (hbo) ontvangen bekostiging voor
onderwijs, onderzoek (wo) en ontwerp en ontwikkeling (hbo). De
rijksbijdrage wordt jaarlijks aan de universiteiten en hogescholen
toegekend als een lumpsum. De rijksbijdrage is gebaseerd op de WHW. In

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

72

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de Regeling financiën hoger
onderwijs zijn de bepalingen, bedragen en percentages opgenomen op
basis waarvan de rijksbijdrage wordt berekend.
Onderwijsdeel (hbo en wo)
Universiteiten en hogescholen ontvangen een rijksbijdrage vanwege
onderwijs. De rijksbijdrage is gebaseerd op de nominale studieduur van
de opleiding en het volgen en succesvol afronden van één bachelor- en
één masteropleiding. Het onderwijsdeel bestaat uit:
a. een studentgebonden deel: gebaseerd op het aantal ingeschreven
bekostigde studenten en graden (diploma’s), er zijn drie bekostigingsniveaus (laag, hoog en top),
b. een onderwijsopslag in bedragen: bedragen op basis van afspraken
voor kwaliteit, kwetsbare opleidingen en bijzondere voorzieningen, en
c. een onderwijsopslag in percentages.
De opbrengsten van het studievoorschot die beschikbaar komen vanaf
2018, zijn met ingang van deze begroting structureel toegevoegd aan de
beleidsartikelen hbo en wo. Tabel 6.5 geeft inzicht in de omvang van de
middelen, verdeeld over de belangrijkste «bestedingsrichtingen» c.q.
doelstellingen van de Strategische Agenda Hoger Onderwijs 2015–2025
«De waarde(n) van weten». De middelen, inclusief die bestemd voor het
groen hoger onderwijs, zijn opgenomen onder het onderwijsdeel van de
bekostiging (in tabel 6.3 en 6.4). Vooruitlopend op de investeringen die
met deze middelen mogelijk zijn is voor de jaren 2015 tot en met 2017
afgesproken met de universiteiten en hogescholen dat zij zelf jaarlijks een
voorinvestering doen van in totaal € 200 miljoen.
Tabel 6.5 Bestedingsrichtingen middelen uit studievoorschot (bedragen x € 1 miljoen)
2017
Investeringen in het hoger beroepsonderwijs
–
Kleinschalig en intensief onderwijs (≥50%)
–
Talentprogramma’s (≤10%)
–
Onderwijsgerelateerd onderzoek (20%)
–
Studiefaciliteiten en digitalisering (10%)
–
Specifieke stimulering van landelijke prioriteiten (10%)
–
Middelen vouchers studenten1
Totaal hbo2

0

Investeringen in het wetenschappelijk onderwijs
–
Kleinschalig en intensief onderwijs (≥50%)
–
Talentprogramma’s (≤10%)
–
Onderwijsgerelateerd onderzoek (20%)
–
Studiefaciliteiten en digitalisering (10%)
–
Specifieke stimulering van landelijke prioriteiten (10%)
–
Middelen vouchers studenten1

2018

2019

2020

2021

62
12
25
12
12
0

62
12
25
12
12
0

75
12
29
15
15
0

130
19
50
25
25
0

124

124

146

248

38
8
15
8
8
0

38
8
15
8
8
0

46
8
18
9
9
0

80
11
30
15
15
0

Totaal wo2

0

76

76

90

152

Totaal investeringen uit studievoorschot

0

200

200

236

400

1
De middelen vouchers studenten starten per 2022 met 1 miljoen en lopen op tot € 135 miljoen in 2027 (€ 100 miljoen hbo en € 35 miljoen wo) en
lopen daarna geleidelijk af naar nul in 2036.
2
Door afrondingsverschillen tellen de bedragen niet altijd exact op.

Bron: Strategische Agenda Hoger Onderwijs 2015–2025 «De waarde(n) van weten»

Deel ontwerp en ontwikkeling (hbo) en Onderzoeksdeel (wo)
Hogescholen ontvangen een rijksbijdrage vanwege ontwerp en ontwikkeling (praktijkgericht onderzoek). Universiteiten ontvangen een rijksbij-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

73

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

drage vanwege het verrichten van wetenschappelijk onderzoek. Het
onderzoeksdeel wo is gebaseerd op:
a. een studentgebonden deel: gebaseerd op het aantal bekostigde
graden,
b. een deel promoties: gebaseerd op het aantal promoties leidend tot een
proefschrift en het aantal ontwerperscertificaten,
c. een voorziening onderzoek in bedragen: bedragen op basis van
afspraken over onder andere sectorplannen en zwaartekracht, en
d. een voorziening onderzoek in percentages.
In de Wetenschapsvisie 2025: keuzes voor de toekomst zijn de volgende
twee maatregelen aangekondigd ten aanzien van het onderzoeksdeel wo;
– de invloed van de promotieparameter wordt gemaximeerd op 20
procent en;
– het werken met driejarige gemiddelden.
Beide maatregelen zullen inwerkingtreden vanaf het bekostigingsjaar
2017.
Deel ondersteuning geneeskundig onderwijs en onderzoek (wo)
De bekostiging van het onderwijs en onderzoek bij de acht academische
ziekenhuizen loopt via de universiteiten. Hier kunnen studenten geneeskunde onderwijs volgen en praktijkervaring opdoen. De rijksbijdrage
bestaat uit een deel dat is gebaseerd op het aantal ingeschreven
studenten en graden, een procentueel deel en een bedrag vanwege rente
en afschrijving (voor huisvesting).
Bekostiging flexibel hoger onderwijs voor volwassenen (hbo en wo)
De middelen worden ingezet voor de bekostiging van het experiment
vraagfinanciering en de pilots flexibilisering. Doel van het experiment
vraagfinanciering is om kennis op te doen over de effecten van vraagfinanciering in de vorm van vouchers, in combinatie met meer mogelijkheden voor flexibiliteit op de vraaggerichtheid van het aanbod deeltijd
hoger onderwijs, de deelname van volwassenen daaraan en de aantallen
gediplomeerden. Doel van de pilots flexibilisering is te onderzoeken of
verruiming van bestaande kaders bijdraagt aan de totstandkoming van
een onderwijsaanbod dat flexibeler is en beter aansluit op de kenmerken
en behoeften van volwassenen, met behoud van de kwaliteit van het
onderwijs. De eerste lichting studenten is van start gegaan in 2016. De
evaluatie van zowel de pilots als het experiment vindt in 2021 plaats; het
experiment vraagfinanciering kent daarnaast een tussenevaluatie eind
2018.
Bekostiging postinitiële masteropleidingen hbo
De middelen zijn beschikbaar voor de afwikkeling van de tijdelijke
financiering van (eerder goedgekeurde) arbeidsmarktrelevante
hbo-masters in prioritaire gebieden.
Prestatiebox: Onderwijskwaliteit en studiesucces, en profilering (hbo en
wo)
Voor de periode 2013 tot en met 2016 ontvingen hogescholen en
universiteiten prestatiebekostiging op basis van individuele prestatieafspraken over versterking van onderwijskwaliteit en studiesucces,
profilering en valorisatie. Bij het niet behalen van de overeengekomen
prestaties op zeven indicatoren voor onderwijskwaliteit en studiesucces in
2015, kan de instelling in de periode 2017–2020 (deels) gekort worden op
het budget voor onderwijskwaliteit en studiesucces. In het najaar van 2016
vindt de eindbeoordeling van de realisatie van de prestatieafspraken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

74

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

plaats. Begin 2017 zal een onafhankelijke evaluatiecommissie rapporteren
over de evaluatie van het experiment met de prestatieafspraken en
prestatiebekostiging. Uiterlijk 15 november 2016 wordt besloten over de
financiële consequenties voor 2017 die verbonden zijn aan de realisatie
van de prestatieafspraken. De wijze waarop in de periode 2018 t/m 2020
financiële consequenties worden verbonden aan de realisatie van de
prestatieafspraken wordt mede gebaseerd op de evaluatie van de
prestatieafspraken, die in het voorjaar van 2017 beschikbaar komt.
Subsidies
Subsidieregeling stimulering Bèta/techniek (hbo)
Hiermee wordt de ontwikkeling van drie Centres of Expertise (CoE’s) hbo
gefinancierd. De CoE’s, die met cofinanciering van bedrijven en instellingen tot stand komen, zijn gericht op toponderwijs, toponderzoek en
innovaties. Uitgangspunt hierbij is 25 procent financiering uit het
werkveld, 25 procent van onderwijsinstellingen en 50 procent profileringsbekostiging. De middelen worden via het Platform Bèta Techniek
beschikbaar gesteld aan de CoE’s.
Open en online hoger onderwijs (hbo en wo)
De stimuleringsregeling Open en online hoger onderwijs is bedoeld om
(zoals aangekondigd in de visiebrief) instellingen, passend bij hun profiel,
te laten experimenteren met verschillende vormen van open en online
onderwijs. Dit draagt bij aan de onderwijskwaliteit, de toegankelijkheid
van onderwijs(materiaal) voor bijvoorbeeld de doelgroep Leven Lang
Leren, het studiesucces van studenten, internationalisering en de
(internationale) reputatie van Nederlandse instellingen. SURF
(ICT-samenwerkingsorganisatie van het onderwijs en onderzoek in
Nederland) adviseert de Minister over de projectaanvragen en ondersteunt de instellingen tijdens de uitvoering van de projecten. Onder
begeleiding van SURF zijn in 2015 in de eerste tranche elf projecten
gestart en in 2016 twaalf projecten. De projecten kennen een looptijd van
maximaal 16 maanden. Deze instellingen hebben maximaal € 100.000
aangevraagd en matchen dit zelf met ten minste hetzelfde bedrag. In 2017
zal de derde tranche projecten van start gaan, hierover wordt vóór 1 mei
2017 besloten. Daarnaast voert SURF een Kennisagenda uit, gericht op het
opdoen, ontwikkelen en delen van kennis over open en online onderwijs
in de Nederlandse context. De resultaten van de projecten van de
instellingen zijn hiervoor belangrijke input.
Overig (hbo en wo)
Bij dit financiële instrument zijn afzonderlijk voor de sectoren hbo en wo
overige toekenningen opgenomen die gelijk dan wel kleiner zijn dan € 1
miljoen. Het gaat hier om middelen die deels juridisch en deels bestuurlijk
verplicht zijn bijvoorbeeld op basis van de afstudeerregeling, alsmede om
toekenningen die gedurende de uitvoeringsjaren op ad hoc basis worden
toegekend.
Opdrachten
Uitbesteding (hbo en wo)
Voor de beleidsontwikkeling worden opdrachten verstrekt voor het
uitvoeren van diensten. Het gaat hierbij met name om opdrachten voor
beleidsgericht onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

75

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor deze begrotingsartikelen.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
NWO
Praktijkgericht onderzoek hbo: Van hogescholen wordt verwacht dat zij
een centrale rol in de Nederlandse en internationale kennisinfrastructuur
vervullen. Voor praktijkgericht onderzoek hebben hogescholen direct
toegang tot de competitieve onderzoekgeldstroom voor het hbo bij het
NWO; het RAAK-programma (voormalige Regeling bevordering kennisfunctie hogescholen). Vanaf 2014 wordt vanuit het Regeerakkoord Rutte II
extra geïnvesteerd in het praktijkgericht onderzoek:
– in 2014 is de eerste tranche van structureel € 3 miljoen beschikbaar
gekomen;
– in 2015 de tweede tranche van structureel € 7 miljoen;
– en vanaf 2018 is er een oploop van structureel € 3 miljoen, waarvan nu
het bedrag van 2018 aan beleidsartikel 6 is toegevoegd.
Promotiebeurs voor Leraren: Leraren in het po, vo, mbo, so en hbo
worden in staat gesteld om promotieonderzoek te verrichten dat uitmondt
in een proefschrift. Jaarlijks kan via NWO aan circa 60 leraren een nieuwe
beurs voor een periode van vijf jaar worden verstrekt.
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
De NVAO is als onafhankelijke, binationale accreditatieorganisatie
opgericht door de Nederlandse en Vlaamse overheid en geeft een
deskundig en objectief oordeel over de kwaliteit van het hoger onderwijs
in Nederland en Vlaanderen. In deze begroting is de bijdrage opgenomen
die de Nederlandse overheid rechtstreeks aan de NVAO vergoedt voor de
uitvoering van haar taken.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Organisaties conform tabel 6.6
Het betreft hier de (structurele) bekostiging van organisaties die beleidsmatig prioritaire taken uitvoeren, ofwel activiteiten uitvoeren die
betrekking hebben op de belangenbehartiging van studenten, ofwel taken
uitvoeren die voortkomen uit verdragsrechtelijke verplichtingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

76

De beleidsartikelen (artikel 6 en 7)

Tabel 6.6 Middelen organisaties1 (bedragen x € 1.000)
2017

2018

2019

2020

2021

United Nations University (UNU)
Europees Universitair Instituut Florence (EUI)
Stichting EP-Nuffic
Stichting Handicap en Studie
Stichting voor Vluchteling Studenten UAF
Interstedelijk Studentenoverleg (ISO)
Landelijke Studenten Vakbond (LSVb)
Stichting Studiekeuze123 (SKI123)

914
1.613
13.972
476
2.350
298
238
2.249

914
1.673
13.972
476
2.350
238
238
2.249

914
1.673
13.972
476
2.350
238
238
2.249

914
1.673
13.972
476
2.350
238
238
2.249

914
1.673
13.972
476
2.350
238
238
2.249

Totaal

22.110

22.110

22.110

22.110

22.110

1
In deze tabel zijn de organisaties vermeld en de bedragen waarop de bijdragen ten hoogste kunnen worden vastgesteld. Voor zover geen andere
juridische grondslag van toepassing is, vormt deze begrotingsvermelding de wettelijke grondslag als bedoeld in artikel 4:23, derde lid, onder c, van
de Algemene Wet Bestuursrecht voor de subsidieverlening aan deze subsidieontvangers.

Ontvangsten
Bij de ontvangsten is een raming opgenomen voor terugvorderingen bij
instellingen en andere subsidieontvangers, bijvoorbeeld als gevolg van
eindafrekeningen op in eerdere jaren toegekende subsidies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

77

De beleidsartikelen (artikel 8)

Artikel

8. INTERNATIONAAL BELEID

Algemene doelstelling

Bevorderen van internationale samenwerking en uitwisseling ter
ondersteuning en versterking van de kwaliteit van onderwijs, cultuur en
wetenschap en ter verdere ontwikkeling van internationale competenties
van lerenden, docenten, kunstenaars en wetenschappers.

Rol en verantwoordelijkheid

Stimuleren: Bij het uitvoeren van de algemene doelstelling ligt de nadruk
op het zoveel mogelijk stimuleren en ondersteunen van instellingen en
burgers om zich op een internationale omgeving te oriënteren. Daartoe
zorgt de Minister vanuit haar stelselverantwoordelijkheid voor de
benodigde internationaal-bestuurlijke randvoorwaarden, bijvoorbeeld
door afspraken te maken over wederzijdse beroepserkenning, kwaliteitszorg en grensverkeer en door de uitwisseling van best practices. De
Minister opereert hierbij binnen multilaterale kaders als de Europese Unie,
OESO en de Unesco en andere – vaak daarbij aangesloten – organisaties,
alsmede via bilaterale contacten, verdragen, Memorandums of Understanding, etc. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van stimuleringsmaatregelen in de vorm van fondsen en beurzen en worden faciliterende en
uitvoerende instanties gefinancierd, zoals stichting EP-Nuffic, Neth-ER en
het Duitsland Instituut Amsterdam. De bevordering van internationale
samenwerking is ondersteunend aan de beleidsdoelstellingen van OCW.
De voorgenomen activiteiten zijn dan ook voor een belangrijk deel
opgenomen in de betreffende beleidsartikelen.

Indicatoren/kengetallen

Internationale – ondersteunende – maatregelen laten zich moeilijk vangen
in «harde» cijfers en beleidsconclusies. In gevallen waar dit wel mogelijk
is, bijvoorbeeld bij de bevordering van in- en uitgaande studiemobiliteit of
bij de bevordering van culturele activiteiten in het buitenland, zijn
relevante cijfers te volgen op Trends in Beeld en Onderwijs in Cijfers. De
website Trends in Beeld biedt informatie over de indicatoren over o.a. het
programma Erasmus+, maar ook de prestaties van de beroepsbevolking
worden internationaal vergeleken in het kader van het «Programme for
International Assessment of Adult Competencies» (PIAAC).

Beleidswijzigingen

De belangrijkste wijzigingen op het terrein van internationaal beleid
worden beschreven in de beleidsagenda.

Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 8.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

Verplichtingen

14.645

12.716

10.744

10.756

10.755

10.756

10.704

1.032

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

12.669

13.998

11.538
89,3%

11.356

10.755

10.756

10.704

1.032

Subsidies
–
Duitsland Instituut
Amsterdam (DIA)
–
Netherlands house for
Education and Research
(Neth-ER)
–
Incidentele subsidies voor
het uitwisselen van cultuur

1.559

1.754

1.573

1.498

897

897

897

172

724

612

612

612

612

612

612

600

600

600

600

135

364

172

172

172

172

172

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

2021 HGIS-deel
2017

172

78

De beleidsartikelen (artikel 8)

–

Overige incidentele
subsidies

Opdrachten
–
Beleidsonderzoek en
benchmarking
–
Incidentele Internationale
activiteiten
–
EU-voorzitterschap
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties
–
OCW-vertegenwoordiging
in het buitenland
–
Stichting EP-Nuffic
–
Nederlandse Taalunie
–
Europa College Brugge
–
Unesco
–
OESO CERI
–
Fulbright Center
–
DCICC
–
Stichting Ons Erfdeel
–
Nationaal Agentschap
Erasmus + Onderwijs &
Training
–
EU-programma’s en
activiteiten
Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
–
Vlaams-Nederlandshuis
DeBuren (Hoofdstuk 5
BuZa)
Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021 HGIS-deel
2017

100

178

189

114

113

113

113

359

2.477

207

207

207

207

207

33

100

100

100

100

100

100

22
304

63
2.314

107

107

107

107

107

10.301

9.317

9.308

9.201

9.201

9.202

9.150

410

135
3.505
4.140
30
0
69
368
90
185

135
3.566
2.859
30
20
76
368
90
185

135
3.562
2.858
30
20
76
368
90
185

135
3.537
2.706
30
20
76
368
90
185

135
3.537
2.706
30
20
76
368
90
185

135
3.537
2.707
30
20
76
368
90
185

135
3.537
2.705
30
20
76
368
90
185

135

1.779

1.963

1.959

2.004

2.004

2.004

1.954

0

25

25

50

50

50

50

450

450

450

450

450

450

450

450

450

450

450

450

450

450

450

450

113

99

99

99

99

99

99

0

90
185

Van het totale budget voor artikel 8 is voor 2017 89,3 procent juridisch
verplicht.
Subsidies
Van het budget voor subsidies is 42,6 procent juridisch verplicht. Dit
betreft onder andere de meerjarige subsidie aan Neth-ER. De meerjarige
subsidie aan het Duitsland Instituut Amsterdam is in 2016 afgelopen. Op
basis van een positieve evaluatie en een nieuw meerjarenprogramma van
het Duitsland Instituut Amsterdam is het voornemen de subsidie in 2017
te continueren.
Opdrachten
Er zijn ten tijde van het opstellen van de begroting voor het jaar 2017 nog
geen verplichtingen aangegaan ten laste van het beschikbare budget voor
de opdrachten.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Van het budget voor de bijdragen aan (inter)nationale organisaties is 98,6
procent juridisch verplicht. Een deel is verplicht op basis van internationale verdragen. Dit geldt voor de Nederlandse Taalunie, het Fulbright
Center en het Nationaal Agentschap Erasmus+. De overige verplichtingen,
zoals die aan de stichting EP-Nuffic, worden jaarlijks aangegaan in het jaar
voorafgaand aan het begrotingsjaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

79

De beleidsartikelen (artikel 8)

Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Het budget voor de bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken is 100
procent juridisch verplicht. De subsidiëring van de periode 2017–2020
vindt plaats via begrotingshoofdstuk V (Buitenlandse Zaken). De middelen
worden in het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar verplicht. Voor een
nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de instrumenten.
Toelichting op de financiële
instrumenten

Subsidies
Duitsland Instituut Amsterdam
Het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) genereert en verspreidt kennis in
Nederland over Duitsland op het raakvlak van onderwijs, wetenschap en
maatschappij. Het doet dat onder meer met behulp van wetenschappelijk
onderzoek, onderwijsprojecten en voorlichtingsactiviteiten (cofinanciering
met Universiteit van Amsterdam en Deutsche Akademische Austausch
Dienst (DAAD)).
Neth-ER
Neth-ER is opgericht in 2006 door acht Nederlandse veldorganisaties
werkzaam op de gebieden onderzoek, onderwijs en innovatie (onder
andere TNO, KNAW, VSNU, MBO-Raad, NWO). Hun gezamenlijke doel is
om de Nederlandse participatie aan de Europese programma’s te
vergroten.
Incidentele subsidies voor het uitwisselen van cultuur
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten ter
bevordering van de samenwerking op het gebied van cultuur.
Overige incidentele subsidies
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten ter
bevordering van internationale samenwerking op het gebied van
onderwijs, cultuur of wetenschap.
Opdrachten
Beleidsonderzoek en benchmarking
Dit betreft middelen ten behoeve van beleidsonderzoek, onder meer naar
de effectiviteit van internationalisering en ten behoeve van benchmarking
in het kader van de relevante internationale organisaties.
Incidentele internationale activiteiten
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten en
verplichtingen ter bevordering van de samenwerking, die bij het opstellen
van de begroting niet zijn te voorzien.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
OCW-vertegenwoordiging
Dit betreft de kosten van een gedetacheerde medewerker bij de PV
Unesco in Parijs, deze wordt uit de HGIS-middelen gefinancierd.
Stichting EP-Nuffic
De Stichting EP-Nuffic, is het expertise- en dienstencentrum voor
internationalisering in het Nederlandse onderwijs; van primair en
voortgezet onderwijs tot beroepsgericht en hoger onderwijs en
onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

80

De beleidsartikelen (artikel 8)

Nederlandse Taalunie
De Nederlandse Taalunie ondersteunt de betrokken overheden in hun
taalbeleid voor het Nederlands en maakt samenwerking, afstemming en
uitwisseling mogelijk. Ook verzamelt, ontwikkelt en ontsluit de Nederlandse Taalunie kennis en informatie over het Nederlands met het oog op
advies en dienstverlening aan sectoren, doelgroepen en individuele
taalgebruiker. Verder stimuleert de Taalunie de optimale benutting van de
hedendaagse (digitale) infrastructuur voor het Nederlands.
Europa College Brugge
Europa College te Brugge is een postuniversitaire opleiding voor
onderzoek naar Europese eenwording, gefinancierd door EU en
EU-Lidstaten.
UNESCO
Deze bijdrage stelt de Speciaal Gezant voor Geletterdheid UNESCO in
staat om zich door middel van internationale activiteiten in te zetten voor
de bestrijding van de wereldwijde laaggeletterdheid-problematiek.
OESO CERI
OESO CERI betreft de deelname aan diverse onderwijsprojecten en
-onderzoeken in het kader van het Centre for Educational Research and
Innovation (CERI), onderdeel van de OESO.
Fulbright Center
Het Fulbright Center verzorgt voorlichtingsactiviteiten en mobiliteitsprogramma’s voor het hoger onderwijs via beurzen voor uitwisseling met de
Verenigde Staten (met bijdragen van de Amerikaanse regering).
Cultural Contact Point
Het Cultural Contact Point geeft advies over de subsidieregelingen van het
EU-cultuurprogramma en biedt begeleiding bij het doen van een
aanvraag. Het is een uitvoerend orgaan ten behoeve van het
EU-Cultuurprogramma en ondergebracht bij het Dutch Centre for
International Cultural Cooperation (DCICC).
Stichting Ons Erfdeel
De Vlaams-Nederlandse vereniging Ons Erfdeel wil de cultuur van
Vlaanderen en Nederland in het buitenland bekend maken en de culturele
samenwerking tussen de Nederlandssprekenden bevorderen, onder meer
met behulp van het jaarboek The Low Countries en het tijdschrift Ons
Erfdeel.
Nationaal Agentschap Erasmus+
Het Agentschap is belast met het beheer en de uitvoering in Nederland
van het EU programma Erasmus+.
Incidentele EU-programma’s en activiteiten
Dit betreft middelen gereserveerd voor incidentele activiteiten en
verplichtingen in het kader van de EU en deelname aan EU-programma’s,
welke bij het opstellen van de begroting nog niet concreet zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

81

De beleidsartikelen (artikel 8)

Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
Vlaams-Nederlands Huis De Buren
Het Vlaams-Nederlands Huis De Buren is in 2004 opgericht door de
Nederlandse en Vlaamse regering als een culturele organisatie en als
ruimte voor debat en reflectie (subsidiëring vindt plaats via begrotingshoofdstuk V (Buitenlandse Zaken)).
Internationale uitgaven OCW-breed
Het vergroten van internationale mobiliteit en grensoverschrijdende
samenwerking tussen instellingen dient ter ondersteuning en versterking
van de kwaliteit van de onderwijs-, cultuur- en wetenschapsbeoefening in
Nederland én ter versterking van de Nederlandse positie op die terreinen
in de wereld. Het is een doelstelling die nauw verweven is met de
specifieke beleidsdoelstellingen op elk der onderscheiden terreinen. De
daarbij behorende internationale uitgaven zijn dan ook grotendeels
ondergebracht bij de onderscheiden beleidsartikelen in de begroting. Het
hier geboden overzicht betreft een samenvattend overzicht van de totale
internationale uitgaven van OCW per beleidsartikel (tabel 8.2), met
daaraan gekoppeld een overzicht van de onderdelen van die uitgaven, die
deel uit maken van de zogenoemde Homogene Groep Internationale
Samenwerking (HGIS), gecoördineerd door het Ministerie van Buitenlandse Zaken (tabel 8.3).
Tabel Internationale uitgaven OCW
Tabel 8.2 Internationale uitgaven OCW (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Primair onderwijs (artikel 1)
Voortgezet onderwijs (artikel 3)
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
(artikel 4)
Hoger beroepsonderwijs (artikel 6)
Wetenschappelijk onderwijs (artikel 7)
Internationaal beleid (artikel 8)
Studiefinanciering (artikel 11)
Cultuur (artikel 14)
Media (artikel 14 en 15)
Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)

15.889
4.174

15.669
3.778

12.577
3.810

12.577
3.810

12.577
3.810

12.577
3.810

12.577
3.710

1.457
3.155
69.410
12.669
83.373
14.121
152
92.335

800
3.155
68.742
13.998
85.000
16.705
110
96.634

800
2.858
62.295
11.538
85.000
15.923
110
90.134

800
2.858
62.350
11.356
85.000
15.923
110
88.884

800
2.858
62.321
10.755
85.000
15.923
110
88.884

800
2.858
62.321
10.756
85.000
15.923
110
88.884

800
2.858
62.321
10.704
85.000
15.923
110
88.884

Totaal

296.735

304.591

285.045

283.668

283.038

283.039

282.887

Toelichting:
De uitgaven in de tabel zijn – waar nodig en relevant – toegelicht bij de
betreffende beleidsartikelen. Voor artikel 11 geldt dat de uitgaven voor
internationale studiefinanciering niet afzonderlijk worden geraamd, maar
meelopen in de uitgavenramingen. De gegeven bedragen zijn indicatief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

82

De beleidsartikelen (artikel 8)

Tabel Homogene Groep Internationale Samenwerking
Tabel 8.3 Homogene Groep Internationale Samenwerking (bedragen € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Hoger beroepsonderwijs (artikel 6)
Wetenschappelijk onderwijs (artikel 7)
Internationaal beleid (artikel 8)
Cultuur (artikel 14)
Onderzoek en wetenschappen (artikel 16)

3.155
51.688
810
5.393
454

3.155
52.588
1.039
5.739
454

2.858
47.916
1.032
4.527
454

2.858
47.916
1.032
4.527
454

2.858
47.916
1.032
4.527
454

2.858
47.916
1.032
4.527
454

2.858
47.916
1.032
4.527
454

Totaal

61.500

62.975

56.787

56.787

56.787

56.787

56.787

Toelichting:
De uitgaven op de Homogene Groep Internationale Samenwerking maken
deel uit van de uitgaven opgenomen in tabel 8.2 «Internationale uitgaven
OCW».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

83

De beleidsartikelen (artikel 9)

Artikel

9. ARBEIDSMARKT- EN PERSONEELSBELEID

Algemene doelstelling

De kwaliteit van het onderwijs wordt gewaarborgd door de beschikbaarheid van voldoende personeel van voldoende kwaliteit voor alle
onderwijsdeelnemers.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor een onderwijsstelsel dat zodanig
functioneert dat het onderwijs aansluit bij de talenten en ambities van
individuele leerlingen/studenten en bij de behoefte van de maatschappij.
De leraar en de schoolleider zijn daarbij cruciaal.
Financieren: De Minister draagt bij aan het lerarenbeleid op scholen
door het financieren van de onderwijssectoren voor een betere beloning
van docenten en van projecten op het gebied van arbeidsmarkt- en
personeelsbeleid. Dit via aanvullende bekostiging, subsidies en
opdrachten.
Stimuleren: De Minister is verantwoordelijk voor de uitvoering van
directe stimuleringsmaatregelen ten behoeve van de ontwikkeling van de
kwaliteit en professionaliteit van docenten en het bijdragen aan een
aantrekkelijk beroep. Dit door middel van het in 2007 uitgebrachte
actieplan «LeerKracht van Nederland», het in mei 2011 uitgebrachte
actieplan «Leraar 2020, een krachtig beroep»! en de in oktober 2013
opgestelde «Lerarenagenda 2013–2020: de leraar maakt het verschil» en
de op basis daarvan met belanghebbenden afgesloten convenanten en
bestuursakkoorden.
Regisseren: De Minister draagt verantwoordelijkheid voor het borgen
van de onderwijskwaliteit van scholen. Om deze verantwoordelijkheid
waar te maken levert zij een bijdrage aan het zorgen voor voldoende
docenten van voldoende kwaliteit. Zij doet dat door wetten en regels uit te
vaardigen voor goed bestuur, door een dialoog te voeren met en toezicht
te houden op belanghebbenden, en zo nodig actief regie te voeren.

Indicatoren/kengetallen

De indicatoren voor het arbeidsmarkt- en personeelsbeleid worden
beschreven in de beleidsagenda en in Trends in Beeld. Het Dashboard
Lerarenagenda geeft een beeld van de kwantitatieve voortgang voor alle
zeven agendalijnen van de Lerarenagenda.

Beleidswijzigingen

De belangrijkste wijzigingen op het gebied van Leraren worden
beschreven in de beleidsagenda.

Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 9.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen

168.537

233.677

177.431

175.964

168.798

155.098

173.365

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

209.749

230.599

179.667
94,9%

176.800

168.794

165.496

173.365

Bekostiging
•
Hoofdbekostiging
–
Beloning LeerKracht lumpsum
po/vo/mbo

18.720
0

27.616
0

31.584
0

31.633
0

31.277
0

33.103
0

40.971
10.909
10.909

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

84

De beleidsartikelen (artikel 9)

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

18.720

27.616

31.584

31.633

31.277

33.103

30.062

18.720

27.616

31.584

31.633

31.277

33.103

30.062

177.228
111.722

190.256
119.633

138.197
122.633

132.457
122.642

128.825
122.648

123.433
118.656

123.433
118.656

20.366

26.450

2.977

1.638

16.779

17.037

0

2.383
385
2.908
7.610
1.327

1.590
0
2.945
6.750
4.500

0
2.945
3.375
3.700

2.945

2.945

2.945

4.733
2.308
6.707

5.400
0
5.951

0
0
2.567

3.232

3.232

1.832

1.832

Opdrachten
–
Onderzoek, ramingen en
communicatie
–
Leraren- en schoolleidersregister

7.302

6.841

4.394

7.462

3.448

3.718

3.718

7.302

4.196
2.645

3.494
900

3.462
4.000

3.448

3.718

3.718

Bijdrage aan agentschappen
–
Dienst Uitvoering Onderwijs

6.499
6.499

5.886
5.886

5.492
5.492

5.248
5.248

5.244
5.244

5.242
5.242

5.243
5.243

0

0

0

0

0

0

0

7.596

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

•

Aanvullende bekostiging
–
Tegemoetkoming kosten
opleidingsscholen

Subsidies
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–
–

Lerarenbeurs/zij-instroom
Impuls lerarentekorten vo en
wetenschap en techniek pabo
Versterking samenwerking
lerarenopleidingen en scholen
Verankering academische
opleidingsschool
InnovatieImpuls Onderwijs
Onderwijscoöperatie
Promotiebeurs voor leraren
Projecten professionalisering
Projecten regionale arbeidsmarktproblematiek
Caribisch Nederland
Overige projecten

Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

2.945
2.000

Van het totale budget voor artikel 9 is voor 2017 94,9 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging: het beschikbare budget voor 2017 is 100 procent juridisch
verplicht op grond van een gepubliceerde bekostigingsregeling en
bestemd voor betalingen aan samenwerkingsverbanden.
Subsidies: van het beschikbare budget is in 2017 95,1 procent juridisch
verplicht. Dit betreft subsidies te verstrekken op grond van gepubliceerde
subsidieregelingen en individuele subsidies die voorafgaand aan het jaar
worden verleend. De overige 4,9 procent van het budget is beleidsmatig
verplicht.
Opdrachten: van het beschikbare budget is in 2017 29,2 procent juridisch
verplicht op grond van in 2016 of eerder gesloten overeenkomsten voor
onderzoek en communicatie. Dit betreft divers onderzoek in het kader van
de arbeidsmarkt en de beheerskosten voor de leraren- en schoolleidersregisters. Het resterende deel van het budget is beleidsmatig verplicht om
de beleidsprioriteiten van het kabinet op het terrein van leraren (professionalisering onderwijspersoneel en aansluiting onderwijs op behoefte
arbeidsmarkt) verder te ondersteunen. Ervaringscijfers laten zien dat in de
loop van het jaar dit resterende deel van het budget juridisch wordt
verplicht.
Bijdrage aan agentschappen: het budget voor 2017 is 100 procent
juridisch verplicht op basis van managementafspraken tussen het
bestuursdepartement en de uitvoeringsorganisatie DUO voor dat jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

85

De beleidsartikelen (artikel 9)

Toelichting op de financiële
instrumenten

Bekostiging
Beloning LeerKracht lumpsum
Bij nota van wijziging op de begroting 2008 is het dekkingspakket voor
Actieplan LeerKracht van Nederland gepresenteerd. Voor saldoverschillen
in de maatregelen versus de dekking is verevening over de jaren heen
afgesproken. Dit wordt nu tot en met 2021 verwerkt.
De investeringen in beloning van het onderwijspersoneel, ter verbetering
van de arbeidsmarktpositie, voortvloeiend uit het convenant LeerKracht
van Nederland, worden doorgezet. De laatste tranche middelen is met
ingang van 2021 naar artikel 4, BVE, overgeboekt en wordt aan de
lumpsum van de instellingen van deze sector toegevoegd.
Aanvullende bekostiging
Tegemoetkoming kosten opleidingsscholen
Om de samenwerking tussen lerarenopleidingen en scholen op het gebied
van opleiden en professionaliseren te verbeteren zijn 61 opleidingsscholen (samenwerkingsverbanden van één of meer lerarenopleidingen
met één of meer scholen voor po, vo en mbo) erkend. Dit aantal wordt dit
jaar nog met maximaal 22 nieuwe opleidingsscholen uitgebreid. Zij
ontvangen jaarlijks bekostiging om gezamenlijk leraren op de werkplek op
te leiden.
Subsidies
Het totaal aan subsidiemiddelen op dit artikel gaat van € 190,2 miljoen in
2016 naar € 138,1 miljoen in 2017. Dit verschil wordt met name veroorzaakt door het aflopen van de middelen voor «Impuls lerarentekorten vo
en wetenschap en techniek pabo», het aflopen van de regeling
«versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen», en het
aflopen van de «projecten regionale arbeidsmarktproblematiek».
Lerarenbeurs/zij-instroom
De lerarenbeurs – voor zowel opleidingskosten als de vervangingskosten
tijdens het studieverlof – wordt ingezet voor geaccrediteerde bachelor- en
masteropleidingen ter verkrijging van hogere kwalificaties voor leraren in
het po, vo, mbo en hbo. De zij-instroom voorziet in een subsidie voor de
opleiding en begeleiding van zij-instromers in het po, vo en mbo.
Impuls lerarentekorten vo en wetenschap en techniek pabo
De Impuls lerarentekorten vo en wetenschap en techniek pabo is gericht
op twee afzonderlijke thema’s:
1. Het sneller herkennen van bètatalent op de basisschool (beter borgen
wetenschap en techniek in kennisbasis/curriculum primair onderwijs
en pabo’s);
2. Het vergroten van het aantal universitair opgeleide leraren in het
voortgezet onderwijs, in het bijzonder leraren bètavakken en talen, om
daarmee het voorspelde lerarentekort af te wenden (trajecten voor
zij-instromers, Eerst de Klas en versterken verbinding scholen/
bedrijven door stages en gastlessen).
Opdrachten
Ter ondersteuning, monitoring en evaluatie van het beleid wordt expertise
op het terrein van communicatie, onderzoek en het maken van ramingen
ingehuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

86

De beleidsartikelen (artikel 9)

Daarnaast worden voor de ontwikkeling, het beheer en het onderhoud van
de leraren- en schoolleidersregisters opdrachten uitgezet.
Bijdrage aan agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW. Ze levert producten en diensten op het terrein
van bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

87

De beleidsartikelen (artikel 11)

Artikel

11. STUDIEFINANCIERING

Algemene doelstelling

Het stelsel van studiefinanciering biedt studenten in het hoger onderwijs
en deelnemers in de beroepsopleidende leerweg (vanaf 18 jaar) de
financiële mogelijkheden om in Nederland en daarbuiten onderwijs te
kunnen volgen.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor de doeltreffende en doelmatige
werking van het stelsel van studiefinanciering, zoals geregeld in de Wet
studiefinanciering 2000.
Financieren: De Minister financiert het stelsel waarbij de financiële
toegankelijkheid is gewaarborgd: er zijn geen onoverkomelijke financiële
belemmeringen om te gaan studeren. Tegelijkertijd wordt recht gedaan
aan het principe dat studeren ook een investering door de student zelf is.
Tevens wordt recht gedaan aan de bijdrage die ouders daaraan kunnen
leveren.
Voor indicatoren over studiefinanciering wordt verwezen naar Trends in
Beeld.

Indicatoren/kengetallen

Tabel 11.1 Normbedragen studiefinanciering 2016 per maand in euro’s
Normbedragen ho

Basisbeurs
Aanvullende beurs
Maximaal leenbedrag
Collegegeldkrediet
Totaal

Normbedragen mbo/bol
Uitwonend

Thuiswonend

Studievoorschot

€ 288,95
€ 273,03
€ 300,52
€ 165,33

€ 103,78
€ 251,40
€ 300,52
€ 165,33

n.v.t.
€ 383,77
€ 478,73
€ 165,33

€ 1.027,83

€ 821,03

€ 1.027,83

Uitwonend

Thuiswonend

Basisbeurs
Aanvullende beurs
Maximaal leenbedrag
Collegegeldkrediet

€ 266,99
€ 357,83
€ 178,22
n.v.t.

€ 81,81
€ 336,23
€ 178,22
n.v.t.

Totaal

€ 803,04

€ 596,26

Peildatum 1 september 2016

Beleidswijzigingen

De belangrijkste beleidswijzigingen op het terrein van studiefinanciering
zijn toegelicht in de beleidsagenda. De budgettaire gevolgen van de Wet
studievoorschot hoger onderwijs zijn reeds integraal verwerkt op deze
begroting.

Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 11.2 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit artikel 11 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen

4.367.687

5.834.069

4.537.556

5.303.568

5.384.211

5.446.827

5.527.640

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

4.367.687

5.834.069

4.537.556
100%

5.303.568

5.384.211

5.446.827

5.527.640

Inkomensoverdracht
•
Basisbeurs
–
Gift (R)
–
Prestatiebeurs (NR)
•
Aanvullende beurs
–
Gift (R)
–
Prestatiebeurs (NR)
•
Reisvoorziening

2.261.813
1.307.103
1.045.073
262.030
736.390
579.340
157.051
167.521

3.233.544
991.979
1.092.705
– 100.726
802.690
617.480
185.210
1.430.182

1.528.810
775.401
1.111.853
– 336.452
799.282
636.122
163.160
– 53.175

2.045.385
564.223
1.102.345
– 538.122
825.430
657.937
167.493
662.126

1.978.414
417.416
1.085.878
– 668.462
853.325
677.161
176.164
729.021

1.963.177
386.531
895.792
– 509.261
855.998
687.949
168.049
752.413

1.978.418
376.161
659.582
– 283.421
861.406
706.045
155.361
770.804

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

88

De beleidsartikelen (artikel 11)

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

384.717
594.044
– 811.239
50.798
97.552
3.013

1.611.135
644.051
– 825.004
8.693
105.052
3.013

143.647
669.431
– 866.253
7.302
100.052
3.013

860.865
686.195
– 884.934
– 6.394
100.053
3.013

926.401
709.791
– 907.171
– 21.348
100.052
3.013

948.551
733.694
– 929.832
– 31.765
102.080
3.013

970.205
752.477
– 951.878
– 29.953
109.108
3.013

– 49.767

– 99.372

– 95.763

– 109.460

– 124.413

– 136.858

– 142.074

Rentedragende lening (NR)
Collegegeldkrediet (NR)

1.974.217
1.771.421
202.796

2.473.996
2.236.316
237.680

2.903.155
2.629.864
273.291

3.157.864
2.874.776
283.088

3.305.200
3.011.902
293.298

3.382.406
3.077.792
304.614

3.447.160
3.130.449
316.711

Bijdrage aan agentschappen
–
Dienst Uitvoering Onderwijs

131.657
131.657

126.529
126.529

105.591
105.591

100.319
100.319

100.597
100.597

101.244
101.244

102.062
102.062

Ontvangsten
–
Ontvangen rente en relevant
hoofdsom (R)
–
Kortlopende vorderingen (R)
–
Terugontvangen hoofdsom (NR)

764.976

814.803

865.237

921.374

983.329

1.051.744

1.123.827

154.920
92.801
517.254

133.625
93.003
588.175

128.068
93.003
644.166

129.615
93.004
698.755

136.186
91.003
756.140

144.120
90.004
817.620

152.813
89.004
882.010

–

•

Bijdrage aan vervoersbedrijven
(R)
–
Gift (R)
–
Prestatiebeurs (R)
Overige uitgaven
–
Overige uitgaven relevant (R)
–
Caribisch Nederland (R)
–
Overige uitgaven niet-relevant
(NR)

Leningen
–
–

Toelichting: R = relevant, NR = niet-relevant

Tabel 11.3 Indeling Budgettaire gevolgen van beleid naar Relevant en Niet-relevant (bedragen x € 1.000)

relevante uitgaven:
niet relevante uitgaven:
relevante ontvangsten:
niet relevante ontvangsten:

Budgetflexibiliteit

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2.024.156
2.343.531

3.374.961
2.459.108

1.903.456
2.634.100

2.625.793
2.677.775

2.695.722
2.688.489

2.542.491
2.904.336

2.350.614
3.177.026

247.722
517.254

226.628
588.175

221.071
644.166

222.619
698.755

227.189
756.140

234.124
817.620

241.817
882.010

Alle programmamiddelen zijn 100 procent verplicht op basis van de Wet
studiefinanciering 2000. Alternatieve aanwending vereist wijziging van
wet- en regelgeving. De geraamde DUO-uitgaven zijn volledig benodigd
voor de uitvoering van de Wet.
Toelichting:
Zowel voor de uitgaven als de ontvangsten wordt een onderscheid
gemaakt tussen relevant en niet-relevant. Relevant betekent: relevant voor
het EMU-saldo en daarmee relevant voor het uitgavenkader. De relevante
uitgaven worden hoofdzakelijk gevormd door studiefinanciering die
meteen als gift wordt toegekend en uitgekeerde prestatiebeurs die wordt
omgezet in een gift (na behalen diploma binnen tien jaar). Door de
invoering van het studievoorschot in het hoger onderwijs zullen de
relevante uitgaven als gevolg van omzettingen van prestatiebeurzen
(behoudens eventueel toe te kennen aanvullende beurzen) in de toekomst
afnemen. Onder de niet-relevante uitgaven vallen vooral de prestatiebeurs
(zolang die nog niet is omgezet in een gift) en de rentedragende leningen.
De laatste soort uitgaven zullen als gevolg van de invoering van het
studievoorschot gaan toenemen. Deze uitgaven zijn niet-relevant voor het
uitgavenkader, maar worden wel meegerekend in de EMU-schuld. De
relevante ontvangsten worden vooral gevormd door de ontvangen rente
op leningen. De niet-relevante ontvangsten betreffen hoofdzakelijk
aflossingen op de hoofdsom van de rentedragende leningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

89

De beleidsartikelen (artikel 11)

Toelichting op de financiële
instrumenten

Inkomensoverdrachten
Basisbeurs
Sinds het studiejaar 2015/2016 geldt voor nieuwe studenten in het hoger
onderwijs het studievoorschot. De basisbeurs in het hoger onderwijs is
vervangen door de mogelijkheid om gebruik te maken van een leenvoorziening tegen sociale terugbetaalvoorwaarden. Studenten die voordien
zijn ingestroomd, vallen voor hun bachelor of master nog onder het oude
stelsel en ontvangen mogelijk nog een basisbeurs. Voor mbo’ers van
achttien jaar en ouder in de beroepsopleidende leerweg is de studiefinanciering onveranderd gebleven. Om voor deze groep de financiële
toegankelijkheid tot het onderwijs te garanderen, ontvangen zij een
bijdrage in de vorm van een basisbeurs. Voor deelnemers in de bol niveau
1 en 2 is de basisbeurs direct een gift. Deelnemers in de bol niveau 1 en 2
zijn destijds niet onder het prestatiebeursregime gebracht omdat
deelnemers op deze niveaus nog niet over een startkwalificatie
beschikken. Voor wie er niet in slaagt een startkwalificatie te halen, wordt
het terugbetalen van de prestatiebeurs al snel problematisch. Door het
beschikbaar stellen van de basisbeurs in de vorm van een gift, draagt dit
bij aan het wegnemen van financiële belemmeringen voor deelnemers in
de bol niveau 1 en 2.
Deelnemers in de bol niveau 3 en 4 hebben recht op een basisbeurs onder
het prestatiebeursregime. Het prestatiebeursregime geeft hen een prikkel
om de opleiding binnen 10 jaar na de eerst opgenomen studiefinanciering
met succes af te ronden.

Tabel 11.4 Totaal aantal studerenden met studiefinanciering (vanaf 2016 afgeronde raming)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Studerenden met basisbeurs
bol
hbo
wo

630.872
238.947
265.655
126.270

493.900
236.000
180.700
77.200

404.300
230.900
127.600
45.800

315.300
229.600
73.500
12.200

251.400
231.500
16.900
3.000

237.100
232.000
4.300
800

233.900
231.300
2.200
400

(Nul)lening en geen basisbeurs
bol
hbo
wo

153.663
6.975
75.663
71.025

290.400
7.400
158.900
124.100

375.800
7.200
211.900
156.700

466.000
7.200
266.500
192.300

534.500
7.300
322.900
204.300

553.100
7.300
336.000
209.800

560.100
7.300
338.700
214.100

Totaal

784.535

784.300

780.100

781.300

785.900

790.200

794.000

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
Deze gegevens laten het verwachte gebruik zien van de regeling. Het
aantal studerenden met studiefinanciering volgt het aantal voltijds
studerenden in het ho en de bol, maar ligt lager omdat niet iedere
studerende die ingeschreven is ook daadwerkelijk aanspraak maakt op
studiefinanciering.
Naast de groep studerenden met een basisbeurs is er een groep die geen
aanspraak meer kan maken op de basisbeurs (omdat de maximale duur is
verbruikt of omdat ze onder het studievoorschot vallen), maar (nog) wel
recht heeft op een lening en eventueel de reisvoorziening. Als gevolg van
de invoering van het studievoorschot vindt een verschuiving plaats van
het aantal studerenden met een basisbeurs naar het aantal studerenden
met een (nul)lening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

90

De beleidsartikelen (artikel 11)

De gegevens zijn inclusief aantallen studerenden die met een
meeneembare studiefinanciering een volledige opleiding in het
buitenland volgen.
Tabel 11.5 Uitgaven basisbeurs gift (bedragen x € 1.000)

bol direct gift
bol omzettingen prestatiebeurs in gift
ho direct gift
ho omzettingen prestatiebeurs in gift
Totaal

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

103.156
209.473
2.430
730.014

96.249
218.817
1.529
776.110

92.564
230.800
791
787.698

92.481
239.228
0
770.636

93.363
243.660
0
748.855

94.309
246.592
0
554.891

93.812
248.372
0
317.398

1.045.073

1.092.705

1.111.853

1.102.345

1.085.878

895.792

659.582

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Tabel 11.6 Uitgaven basisbeurs prestatiebeurs (bedragen x € 1.000)

bol toekenningen
bol omzettingen
ho toekenningen
ho omzettingen
Totaal

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

256.698
– 208.030
933.743
– 720.381

261.113
– 217.374
620.985
– 765.450

256.576
– 229.357
414.372
– 778.043

254.761
– 237.785
200.888
– 755.986

256.848
– 242.217
51.112
– 734.205

258.007
– 245.149
18.122
– 540.241

258.155
– 246.929
13.101
– 307.748

262.030

– 100.726

– 336.452

– 538.122

– 668.462

– 509.261

– 283.421

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
In de tabellen 11.5 en 11.6 worden de geraamde relevante- en
niet-relevante uitgaven voor de basisbeurs gepresenteerd. De hoogte van
de basisbeurs is genormeerd en wordt verstrekt gedurende de nominale
studieduur. Als gevolg van de invoering van het studievoorschot daalt het
aantal toekenningen in het ho vanaf 2015.
Aanvullende beurs
In de studiefinanciering wordt recht gedaan aan de bijdrage die ouders
kunnen leveren aan de opleiding van hun kinderen. Daarom wordt
rekening gehouden met een zogenoemde ouderlijke bijdrage. In het geval
dat ouders onvoldoende inkomen hebben om die bijdrage te leveren,
hebben studerenden een extra financiële belemmering te overwinnen.
Om deze belemmering weg te nemen wordt aan hen een aanvullende
beurs verstrekt die afhankelijk is van het ouderlijk inkomen.
Deelnemers in de bol niveau 1 en 2 met recht op aanvullende beurs
krijgen dit direct als gift, aangezien zij nog geen startkwalificatie hebben
bereikt.
Studerenden in de bol niveau 3 en 4 en het ho met recht op aanvullende
beurs vallen onder het prestatiebeursregime. De eerste 5 maanden krijgen
de studenten in het ho de aanvullende beurs als gift uitgekeerd.
Deelnemers in de bol niveau 3 en 4 krijgen de eerste 12 maanden de
aanvullende beurs als gift uitgekeerd. Na deze periode wordt de aanvullende beurs uitgekeerd onder het prestatiebeursregime.
Voor studenten die onder het studievoorschot vallen is de maximale
aanvullende beurs hoger dan voor studenten die hier (nog) niet onder
vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

91

De beleidsartikelen (artikel 11)

Tabel 11.7 Totaal aantal studerenden met een aanvullende beurs (vanaf 2016 afgeronde raming)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Bol
hbo
wo

115.390
88.881
29.202

113.500
88.600
29.700

110.900
89.000
29.900

110.300
89.100
30.200

111.300
89.100
30.600

111.400
89.200
31.100

111.000
89.400
31.700

Totaal

233.473

231.800

229.800

229.600

231.000

231.700

232.100

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
Deze tabel laat het aantal studerenden met een aanvullende beurs zien. In
de bol wordt vaker een beroep gedaan op de aanvullende beurs dan in het
hbo en in het hbo vaker dan in het wo. Er zijn geen basiswaarden en
streefwaarden vastgesteld, omdat de overheid er niet op aanstuurt dat
meer of minder studerenden een aanvullende beurs ontvangen.
Tabel 11.8 Uitgaven aanvullende beurs gift (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

bol direct gift
bol omzettingen prestatiebeurs in gift
ho direct gift
ho omzettingen prestatiebeurs in gift

239.822
135.421
48.060
156.037

248.136
144.300
50.713
174.331

243.152
151.357
51.368
190.245

244.818
158.315
52.360
202.444

246.839
163.496
52.670
214.156

245.725
165.432
52.760
224.032

247.234
165.609
53.608
239.594

Totaal

579.340

617.480

636.122

657.937

677.161

687.949

706.045

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Tabel 11.9 Uitgaven aanvullende beurs prestatiebeurs (bedragen x € 1.000)

bol toekenningen
bol omzettingen
ho toekenningen
ho omzettingen
Totaal

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

167.726
– 132.794
275.680
– 153.561

172.228
– 141.673
326.509
– 171.854

169.238
– 148.730
330.429
– 187.777

168.041
– 155.688
355.137
– 199.997

169.417
– 160.869
379.355
– 211.739

170.181
– 162.805
382.566
– 221.893

170.279
– 162.982
386.071
– 238.007

157.051

185.210

163.160

167.493

176.164

168.049

155.361

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
In de tabellen 11.8 en 11.9 worden de geraamde relevante- en
niet-relevante uitgaven voor de aanvullende beurs gepresenteerd. De
hoogte van de aanvullende beurs is genormeerd.
Voor studenten in het hoger onderwijs die niet onder het studievoorschot
vallen is de aanvullende beurs naast het inkomen van de ouders onder
andere afhankelijk van de woonsituatie van de studerende; thuis- of
uitwonend, maximaal respectievelijk € 251,40 of € 273,03 (zie tabel 11.1).
De hoogte van de maximale aanvullende beurs voor studenten die onder
het studievoorschot vallen is € 383,77. De woonsituatie van de studerende
(thuis- of uitwonend) is dan niet langer bepalend voor de hoogte van de
aanvullende beurs.
Het verloop van deze uitgaven is voor een groot deel afhankelijk van de
prijsontwikkeling. Daarnaast is de ontwikkeling in het aantal studerenden
met minder draagkrachtige ouders en de deelname aan het onderwijs hier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

92

De beleidsartikelen (artikel 11)

van invloed, en spelen exogene factoren een rol, zoals de ontwikkeling
van de conjunctuur en de daarmee samenhangende inkomensontwikkeling.
Reisvoorziening
Als onderdeel van het stelsel van studiefinanciering, draagt een reisvoorziening bij aan de toegankelijkheid van het onderwijs. Meer in het
bijzonder is het doel van de reisvoorziening om studenten te faciliteren in
het reizen van huis naar de onderwijsinstelling en van huis naar de
stageplaatsen.
Tabel 11.10 Totaal aantal studenten met reisvoorziening (vanaf 2016 een afgeronde raming)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Aantal gebruikers van het reisrecht
bol
ho

668.303
215.151
453.152

666.600
212.500
454.100

767.400
312.400
455.000

770.300
313.100
457.200

774.500
315.000
459.500

778.100
315.300
462.800

779.800
313.100
466.700

Aantal RBS
bol
ho

20.614
2.978
17.636

20.600
2.900
17.700

20.700
2.900
17.800

20.800
2.900
17.900

20.900
2.900
18.000

21.100
2.900
18.200

21.200
2.900
18.300

Totaal

688.917

687.200

788.100

791.100

795.400

799.200

801.000

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
De reisvoorziening kan in twee vormen worden toegekend: een
reisproduct op een persoonlijke ov-chipkaart (week- of weekendabonnement) of een financiële vergoeding voor studenten die studeren in het
buitenland (RBS).
Voltijdstudenten in het ho kunnen gebruik maken van de reisvoorziening
voor de duur van de nominale studie en één uitloopjaar. Meerderjarige
deelnemers in de bol kunnen gebruik maken van de reisvoorziening voor
de duur van de nominale studie en drie uitloopjaren. Per 1 januari 2017
krijgen ook minderjarige deelnemers in de beroepsopleidende leerweg
(bol) recht op de reisvoorziening.
De reisvoorziening is onderdeel van de prestatiebeurs voor deelnemers in
de bol niveau 3 en 4 en voor studenten in het ho. Voor deelnemers in de
bol niveau 1 en 2 wordt de reisvoorziening direct als gift verstrekt.
Tabel 11.11 Uitgaven reisvoorziening (bedragen x € 1.000)

Betaling aan vervoersbedrijven
bol prestatiebeurs
bol omzettingen
ho prestatiebeurs
ho omzettingen
RBS en overig
Totaal reisvoorziening

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

384.717
– 238.934
181.486
– 572.305
385.674
26.884

1.611.135
– 242.766
195.427
– 582.238
421.281
27.343

143.647
– 271.332
211.794
– 594.921
429.797
27.840

860.865
– 275.371
225.373
– 609.563
432.338
28.484

926.401
– 282.632
239.051
– 624.539
441.524
29.216

948.551
– 288.440
251.724
– 641.392
451.967
30.003

970.205
– 292.588
258.209
– 659.290
463.442
30.826

167.521

1.430.182

– 53.175

662.126

729.021

752.413

770.804

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
Bij de betaling aan vervoerbedrijven zijn in 2016 veel hogere bedragen te
zien dan in de overige jaren met in 2015 en in 2017 juist relatief lage
bedragen. Dit heeft te maken met een aantal kasschuiven. Voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

93

De beleidsartikelen (artikel 11)

betaling van het reisproduct aan vervoerbedrijven heeft een kasschuif van
2015 naar 2014 van € 450 miljoen plaatsgevonden. Tevens vindt een
kasschuif plaats van 2017 naar 2016 van ongeveer € 747 miljoen en van
2018 naar 2016 van € 44 miljoen. Contractueel is vastgelegd dat OCW de
vergoeding voor de OV-studentenkaart uiterlijk medio januari van het
betreffende jaar aan de vervoerbedrijven betaalt. Door de betaling aan de
vervoerbedrijven (gedeeltelijk) al aan het eind van het voorafgaande jaar
of het jaar daarvoor in plaats van aan het begin van het betreffende jaar te
doen, kan zonder af te wijken van de afspraken met de vervoerbedrijven
een bijdrage worden geleverd aan de optimalisering van de kasritmes van
de staat over de jaren heen. Verder nemen de kosten vanaf 2017 toe
doordat ook minderjarige deelnemers in de bol per 1 januari 2017 recht op
de reisvoorziening krijgen.
Overige uitgaven
De geraamde overige uitgaven omvatten voornamelijk technische posten,
waaronder achterstallige rechten en boekingen tussen relevante en
niet-relevante uitgaven. Op dit artikelonderdeel staan ook de uitgaven
geraamd voor studerenden uit de Europese Unie, voorschotten en
handbetalingen.
Leningen
De leenmogelijkheden in de studiefinanciering stellen studerenden in
staat om hun eigen bijdrage tegen relatief gunstige voorwaarden via de
rijksoverheid te financieren. Leenfaciliteiten kunnen worden gebruikt als
alternatief voor of in combinatie met bijverdiensten. Hiermee kunnen
studerenden voorkomen dat bijverdienen ten koste van de studie gaat.
Met het studievoorschot zijn de leenmogelijkheden verruimd.
Naast een rentedragende lening voor levensonderhoud kunnen studenten
in het ho gebruik maken van het collegegeldkrediet. Studenten kunnen het
verschuldigde collegegeld jaarlijks lenen, met een jaarlijks maximum
bedrag van 5 keer het wettelijke collegegeldbedrag.
Tabel 11.12 Niet-relevante uitgaven leenfaciliteit (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Rentedragende lening
Collegegeldkrediet

1.771.421
202.796

2.236.316
237.680

2.629.864
273.291

2.874.776
283.088

3.011.902
293.298

3.077.792
304.614

3.130.449
316.711

Totaal

1.974.217

2.473.996

2.903.155

3.157.864

3.305.200

3.382.406

3.447.160

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
Onder de niet-relevante uitgaven vallen de uitgaven die niet relevant zijn
voor het EMU-saldo, maar wel doorwerken op de EMU-schuld zoals de
rentedragende leningen en het collegegeldkrediet. In de komende jaren
zal meer worden geleend als gevolg van de invoering van het studievoorschot.
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

94

De beleidsartikelen (artikel 11)

Ontvangsten
Het terugbetalingssysteem van leningen is naar draagkracht. Wie gelet op
zijn of haar inkomen niet kan terugbetalen, hoeft niet terug te betalen.
Voor wie bewust leent, is de studielening hiermee een veilig instrument
voor de financiering van onderwijs.
Tabel 11.13 Terugbetaling studieleningen (langlopende vorderingen) (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Hoofdsom (NR)
Relevante rentedragende lening
Rente ontvangsten
Renteloos voorschot

517.254
2.157
146.542
6.221

588.175
1.830
131.175
620

644.166
1.553
125.926
589

698.755
1.317
127.738
560

756.140
1.118
134.536
532

817.620
948
142.667
505

882.010
804
151.529
480

Totaal ontvangsten

672.174

721.800

772.234

828.370

892.326

961.740

1.034.823

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016–2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
De ontvangsten ontstaan door terugbetaling van studieleningen. De
ontvangsten nemen de komende jaren toe, omdat er in eerdere jaren
meer is geleend. De terugontvangen hoofdsom is een niet-relevante
ontvangst en de ontvangen rente is relevant. De relevante rentedragende
lening betreft leningen van vóór 1992; het renteloze voorschot betreft
voornamelijk studieleningen die zijn verstrekt vóór 1986 en waarover geen
rente verschuldigd is.
Tabel 11.14 Ontvangsten op kortlopende vorderingen (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Achterstallig Lager Recht (ALR)
Reisvergoeding
Overig

47.594
35.173
10.035

47.594
35.173
10.236

47.594
35.173
10.237

47.594
35.173
10.238

47.594
35.173
8.237

47.594
35.173
7.238

47.594
35.173
6.238

Totaal kortlopende vorderingen

92.801

93.003

93.003

93.004

91.003

90.004

89.004

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
De kortlopende vorderingen ontstaan doordat onterecht ontvangen
studiefinanciering wordt teruggevorderd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

95

De beleidsartikelen (artikel 12)

Artikel

12. TEGEMOETKOMING ONDERWIJSBIJDRAGE EN
SCHOOLKOSTEN

Algemene doelstelling

De tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten zorgt ervoor dat
leerlingen vanaf 18 jaar in het voortgezet onderwijs (vo) en studenten aan
een lerarenopleiding de financiële mogelijkheden hebben om onderwijs te
volgen.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van het
onderwijs in Nederland.
Financieren: De Minister financiert het stelsel waarbij de financiële
toegankelijkheid is gewaarborgd. De leerling (voortgezet onderwijs) of
student (lerarenopleiding) kan in aanmerking komen voor een tegemoetkoming bestaande uit een maandelijkse basistoelage, een eventuele
bijdrage in de schoolkosten en een eventuele bijdrage in het les- of
cursusgeld.

Indicatoren/kengetallen

Voor indicatoren over onderwijsbijdrage en schoolkosten wordt verwezen
naar Trends in Beeld.

Tabel 12.1 Normbedragen WTOS in euro’s (per maand, tenzij anders vermeld)
Schoolkosten

Les- of
cursusgeld

VO 18+ (vanaf 18 jaar):
–
vo onderbouw
–
niet bekostigd vo onderbouw
–
vo bovenbouw
–
niet bekostigd vo bovenbouw
–
vso
–
vavo

79,40
108,73
86,94
116,30
52,75
116,30

TS 18+ deeltijd en vavo 18+ deeltijd:1
–
bij 540 of meer lesminuten per week
–
tussen 270 en 540 minuten per week

312,98
210,86

360,00
240,00

Lerarenopleidingen1

731,50

567,23

94,75
94,75
94,75

Basistoelage
thuiswonend

Basistoelage
uitwonend

112,62
112,62
112,62
112,62
112,62
112,62

262,58
262,58
262,58
262,58
262,58
262,58

1
Bedragen per schooljaar
Peildatum schooljaar 2016/2017

Toelichting:
De normbedragen zijn gedifferentieerd naar schoolsoort en naar fase
(boven- en onderbouw) op basis van kostenverschillen. Havo 4 en 5 en
vwo 4, 5 en 6 worden tot de vo bovenbouw gerekend, de andere
schoolsoorten in het vo tot de onderbouw.
Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 12.2 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit artikel 12 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen

93.696

88.891

89.241

88.610

88.210

86.464

84.776

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

93.696

88.891

89.241
100%

88.610

88.210

86.464

84.776

Inkomensoverdracht

75.881

72.061

73.304

73.253

72.871

71.131

69.465

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

96

De beleidsartikelen (artikel 12)

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

6.661
6.661
5.506

500
500
5.506

0
0
5.506

0
0
5.506

0
0
5.506

0
0
5.506

0
0
5.506

3.634
1.872
63.713
6.295
51.019
5.519
880

3.634
1.872
66.055
5.788
54.655
4.731
881

3.634
1.872
67.798
6.003
56.214
4.700
881

3.634
1.872
67.747
6.167
55.993
4.706
881

3.634
1.872
67.365
6.213
55.602
4.669
881

3.634
1.872
65.625
6.153
54.116
4.476
880

3.634
1.872
63.959
6.015
52.800
4.263
881

Bijdrage aan agentschappen
– Dienst Uitvoering Onderwijs (R)

17.815
17.815

16.830
16.830

15.937
15.937

15.357
15.357

15.339
15.339

15.333
15.333

15.311
15.311

Ontvangsten
– TS 17- (R)
– TS 18+ (R)
– VO 18+ (R)

3.444
542
75
2.827

3.030
41
75
2.914

3.066
0
75
2.991

3.065
0
75
2.990

3.047
0
75
2.972

2.969
0
75
2.894

2.895
0
75
2.820

•
•

•

TS 17– Minderjarige deelnemers bol (R)
TS 18+
– Tegemoetkoming lerarenopleiding (tlo) (R)
– Deeltijd vo (R)
VO 18+
– Volwassenenonderwijs (vavo) (R)
– Meerderjarige scholieren vo (R)
– Meerderjarige scholieren vso (R)
– STOEB/ALR (NR)

Toelichting: R = relevant, NR = niet-relevant

Budgetflexibiliteit

Alle programmamiddelen zijn 100 procent verplicht op basis van de Wet
tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten. Alternatieve
aanwending vereist wijziging van wet- en regelgeving. De geraamde
DUO-uitgaven zijn volledig benodigd voor de uitvoering van de Wet.

Toelichting op de financiële
instrumenten

Inkomensoverdracht
Onderstaande aantallen geven een indicatie van het gebruik van de
diverse regelingen. Er zijn geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld. Uitgangspunt is dat de WTOS wordt benut door de groepen voor
wie ze bedoeld is.

Tabel 12.3 Aantal gebruikers per regeling (vanaf 2016 afgeronde raming)

Aantal gebruikers TS 17Aantal gebruikers TS 18+
Aantal gebruikers VO 18+

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

1.859
5.470
33.261

0
5.500
34.000

0
5.500
34.900

0
5.500
34.800

0
5.500
34.600

0
5.500
33.700

0
5.500
32.800

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.
Ontvangsten
De geraamde ontvangsten hebben betrekking op te veel of ten onrechte
uitgekeerde WTOS-uitkeringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

97

De beleidsartikelen (artikel 13)

Artikel

13. LESGELD

Algemene doelstelling

Het genereren van inkomsten voor de financiering van het onderwijs.

Rol en verantwoordelijkheid

Financieren: De Minister financiert een groot deel van de kosten voor het
volgen van kwalitatief goed onderwijs, omdat de maatschappij baat heeft
bij geschoolde burgers. Het individu heeft echter ook profijt van scholing
en betaalt daarom lesgeld.

Indicatoren/kengetallen

In de Les- en cursusgeldwet is vastgelegd voor wie, wanneer en op welke
wijze het lesgeld wordt vastgesteld. De hoogte van het lesgeld wordt
jaarlijks geïndexeerd op basis van de algemene prijsontwikkeling. In
onderstaande tabel staan de lesgeldbedragen (vastgesteld tot en met
2016/17) aangegeven.

Tabel 13.1 Lesgeldbedrag (bedragen x € 1)

Lesgeld

Beleidswijzigingen

2015/16

2016/17

2017/18

2018/19

2019/20

2020/21

2021/22

1.131

1.137

1.137

1.137

1.137

1.137

1.137

Er zijn voor dit artikel geen beleidswijzigingen voorzien.

Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 13.2 Budgettaire gevolgen van beleid en budgetflexibiliteit artikel 13 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen

7.626

7.185

6.748

6.456

6.428

6.428

6.427

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

7.626

7.185

6.748
100%

6.456

6.428

6.428

6.427

Bijdrage aan agentschappen
–
Dienst Uitvoering Onderwijs

7.626
7.626

7.185
7.185

6.748
6.748

6.456
6.456

6.428
6.428

6.428
6.428

6.427
6.427

259.160

249.351

246.267

248.218

252.640

255.892

257.786

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

De geraamde DUO-uitgaven zijn volledig benodigd voor de uitvoering van
de Les- en cursusgeldwet.

Toelichting op de financiële
instrumenten

Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. De geraamde uitgaven betreffen het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit begrotingsartikel.
Ontvangsten
Door het betalen van lesgeld leveren deelnemers en leerlingen van 18 jaar
en ouder een bijdrage in de kosten van het onderwijs.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

98

De beleidsartikelen (artikel 13)

Tabel 13.3 Aantal lesgeldplichtigen (raming afgerond)

bol/vo

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

229.109

232.800

227.700

226.400

228.300

228.800

228.100

Bron 2015: realisatiegegevens DUO; Bron 2016 – 2021: ramingsmodel SF

Toelichting:
Bovenstaande tabel geeft een beeld van het bereik van de regeling. Er zijn
geen basiswaarden en streefwaarden vastgesteld, omdat het aantal
lesgeldplichtigen een afgeleide is van de demografische ontwikkelingen
en de keuze van opleiding door de deelnemers/leerlingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

99

De beleidsartikelen (artikel 14)

Artikel

14. CULTUUR

Algemene doelstelling

Het bevorderen van een sterke, pluriforme, toegankelijke en kwalitatief
hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het erfgoed.

Rol en verantwoordelijkheid

De verantwoordelijkheid van de Minister is in de wet verankerd. De
Minister is verantwoordelijk voor het scheppen van voorwaarden voor het
instandhouden, ontwikkelen en sociaal en geografisch spreiden van
cultuuruitingen. Overwegingen van kwaliteit en verscheidenheid zijn
daarbij leidend. Dit is aanvullend op het cultuuraanbod dat zonder
betrokkenheid van de overheid tot stand komt.
Financieren: De Minister heeft een financierende rol door het bekostigen
van de basisinfrastructuur cultuur en subsidiëring van specifieke
(wettelijke) programma’s en regelingen op de terreinen erfgoed, kunsten,
letteren en bibliotheken.
Stimuleren: De Minister heeft een stimulerende rol bij het versterken van
de cultuursector door programma’s als ondernemerschap en internationaal cultuurbeleid.
Regisseren: De Minister heeft een regisserende rol bij de uitvoering van
en het toezicht op het behoud en beheer van het erfgoed, op grond van de
Monumentenwet, de Archeologiewet, de Archiefwet, de Erfgoedwet en de
Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. Het toezicht op de
naleving van deze wetten ligt bij de Erfgoedinspectie. De Rijksdienst voor
het Cultureel Erfgoed is onder andere belast met de uitvoering van de
Monumentenwet. Het Nationaal Archief geeft uitvoering aan de
Archiefwet.

Indicatoren/kengetallen
Tabel 14.1 Indicatoren
Doelstelling/Indicator
6
a)

b)

Basiswaarde

Tussenwaarde

Streefwaarde

Bron1

Het bevorderen van een sterke, pluriforme, toegankelijke en kwalitatief hoogwaardige cultuursector en het zorgen voor het
cultureel erfgoed
Aantal bezoeken
•
Aantal bezoeken gesubsidieerde
2,2 miljoen
2,5 miljoen
Stabiel of
podiumkunsten (inclusief buitenland)
(2012–2014)
(2017)
hoger (2020)
•
Aantal bezoekers gesubsidieerde musea
7,5 miljoen
7,9 miljoen
Stabiel of
(2012–2014)
(2017)
hoger (2020)
•
Cultuurbereik: Percentage van de
bevolking van 6 jaar en ouder die
voorstellingen, musea en bibliotheken
bezoekt
89%
–3
–3

C2
C2

C4

1

C = Opgenomen in verband met consistentie/afspraak met het veld.
Bron aantal bezoeken: opgave van culturele instellingen.
Hier is geen streefwaarde aan verbonden. De indicator is als kengetal opgenomen om ontwikkelingen te volgen. Het percentage van de bevolking
dat wordt bereikt door culturele voorzieningen geeft een beeld van het totale bereik van culturele voorzieningen, in lijn met de algemene
doelstelling voor artikel 14.
4
Bron cultuurbereik: SCP/CBS (VTO 2012–2014).
2
3

Toelichting:
Aantal bezoeken
Het aantal bezoeken betreft het aantal bezoeken per uitvoering of bij
tentoonstellingen, inclusief schoolbezoeken.
– Het totaal aantal bezoeken aan instellingen in de podiumkunsten
(-jeugd- theater, opera, dans, productiehuizen en de orkesten) is in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

100

De beleidsartikelen (artikel 14)

–

2017 naar verwachting minimaal 2,5 miljoen. Dit aantal is gebaseerd
op de begrotingen die de instellingen voor de periode 2017–2020
hebben ingediend.
Het totaal aantal bezoeken aan musea is in 2017 naar verwachting
minimaal 7,9 miljoen. Dit aantal is gebaseerd op de begrotingen die de
musea voor de periode 2017–2020 hebben ingediend.

Cultuurbereik
Het percentage van de bevolking dat wordt bereikt door culturele
voorzieningen geeft een beeld van het totale bereik van culturele
voorzieningen. Dit is in lijn met de algemene doelstelling voor artikel 14.
Hier is geen streefwaarde aan verbonden. De indicator is als kengetal
opgenomen om ontwikkelingen te volgen.
Meer indicatoren rondom de doelen en functies van het cultuurstelsel
worden in woord, beeld en cijfers gepresenteerd op OCW in cijfers en
Cultuur in Beeld.
Beleidswijzigingen

Op 19 mei 2016 presenteerde de Raad voor Cultuur zijn advies over
aanvragen voor de basisinfrastructuur 2017–2020. Deze culturele
basisinfrastructuur bestaat uit een aantal duidelijk omschreven functies,
zoals theatergezelschappen, symfonieorkesten en rijksmusea. Op
Prinsjesdag 2016 maakt het kabinet de subsidiebesluiten bekend. De
nieuwe periode start op 1 januari 2017.
Op 4 mei 2016 heeft de Tweede Kamer het beleidskader internationaal
cultuurbeleid voor de periode 2017–2020 ontvangen, met een evaluatie
van het internationaal cultuurbeleid in de periode 2009–2014.
De belangrijkste wijzigingen op het terrein van erfgoed, zoals de
Erfgoedwet en de restauratie van grote monumenten, worden nader
beschreven in de beleidsagenda.
In 2015 is de Wet op de vaste boekenprijs verlengd. In 2017 ontvangt de
Tweede Kamer een tussenstand over onder meer innovatie in het
boekenvak en digitalisering. Ook ontvangt de Tweede Kamer in 2017 een
midterm review over de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen
die in 2015 is ingevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

101

De beleidsartikelen (artikel 14)

Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 14.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14 (bedragen x € 1.000)1
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen
Waarvan garantieverplichtingen

599.736
432.037

2.824.477
653.100

944.286
629.000

921.984
629.000

941.493
629.000

943.028
629.000

1.421.813
629.000

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

713.445

798.505

802.568
98,82%

799.366

798.765

797.960

795.263

Bekostiging
–
Culturele basisinfrastructuur
Vierjaarlijkse instellingen
Vierjaarlijkse fondsen
–
Erfgoedwet
Huisvesting
Beheer en onderhoud collecties
–
Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen
Stelseltaken openbare bibliotheekvoorzieningen
Digitale openbare bibliotheek
Bibliotheekvoorziening leesgehandicapten

616.810
478.041
322.949
155.092
0
0
0

600.573
478.118
323.790
154.328
0
0
0

705.314
379.716
226.199
153.517
119.168
80.448
38.720

704.200
379.574
226.386
153.188
119.081
80.361
38.720

704.198
379.572
226.384
153.188
119.081
80.361
38.720

704.198
379.572
226.384
153.188
119.081
80.361
38.720

699.898
374.672
221.584
153.088
119.081
80.361
38.720

0

0

43.281

44.881

44.881

44.881

44.881

0
0

0
0

21.411
10.600

21.411
12.200

21.411
12.200

21.411
12.200

21.411
12.200

0

0

11.270

11.270

11.270

11.270

11.270

Monumentenzorg
Archieven incl. Regionale Historische Centra
Flankerend beleid huisvesting
Cultuureducatie met Kwaliteit
Archeologie

75.266

72.774

97.696

98.623

98.623

98.623

98.623

25.384
28.104
10.000
15

26.166
13.221
10.000
294

23.971
23.623
17.500
359

23.971
9.511
28.000
559

23.971
9.511
28.000
559

23.971
9.511
28.000
559

24.571
9.511
28.000
559

Subsidies
–
Verbreden inzet cultuur
–
Internationaal cultuurbeleid (incl.
HGIS)
–
Programma leesbevordering
–
Creatieve Industrie
–
Erfgoed en ruimte
–
Programma ondernemerschap
–
Specifiek cultuurbeleid

37.155
8.519

61.506
14.071

41.864
7.692

42.896
8.666

41.797
7.666

41.573
7.166

43.798
9.166

6.471
2.900
1.609
0
1.575
16.081

7.029
3.405
0
3.040
1.628
32.333

5.757
3.350
1.885
3.500
0
19.680

5.757
3.350
1.885
3.500
0
19.738

5.757
3.350
1.885
3.500
0
19.639

5.757
3.350
1.885
3.500
0
19.915

5.982
3.350
1.885
3.500
0
19.915

Opdrachten
–
Beleidsonderzoek, evaluaties en
kennisbasis
–
Monumentenzorg
–
Archeologie
–
Erfgoed en Ruimte
–
Overige opdrachten

14.568

92.883

13.329

10.018

10.018

10.188

10.188

14.568
0
0
0
0

4.334
4.494
606
785
82.664

2.332
3.692
865
2.500
3.940

2.331
3.692
865
2.500
630

2.331
3.692
865
2.500
630

2.501
3.692
865
2.500
630

2.501
3.692
865
2.500
630

Bijdragen aan agentschappen
–
Nationaal Archief

42.101
42.101

40.390
40.390

39.313
39.313

39.504
39.504

40.004
40.004

39.253
39.253

38.631
38.631

Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties
Bijdragen aan (inter)nationale
organisaties

2.811

3.153

2.748

2.748

2.748

2.748

2.748

2.811

3.153

2.748

2.748

2.748

2.748

2.748

Ontvangsten

32.322

494

494

494

494

494

494

–
–
–
–
–

1
De indeling van deze tabel is gewijzigd ten opzichte van de vorige begroting. Dit is nodig in verband met de komst van twee nieuwe wetten (de
Erfgoedwet en de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen). Daarnaast worden de financiële instrumenten Opdrachten en Subsidies nader
gespecificeerd, om zo beter inzicht te kunnen bieden. Ten slotte wordt het instrument Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties niet langer gespecificeerd, in verband met de beperkte omvang van dit budget.

Budgetflexibiliteit

Van het totale budget voor artikel 14 is 98,8 procent voor 2017 juridisch
verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

102

De beleidsartikelen (artikel 14)

Bekostiging
Het beschikbare budget voor 2017 is 100 procent juridisch verplicht. Aan
de juridische verplichting liggen de regeling en de Wet op het specifiek
cultuurbeleid ten grondslag, op basis waarvan voor 4 jaar aan de
instellingen in de basisinfrastructuur wordt beschikt. Daarnaast betreft het
verplichtingen op basis van de Erfgoedwet, de Monumentenwet, de Wet
stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen en de Archiefwet. Voor de
Erfgoedwet is van toepassing dat de musea voor het beheer en behoud
van collecties en de huisvesting langjarig zullen worden bekostigd. Tot
slot zijn ook de middelen voor cultuuronderwijs meerjarig verplicht. Deze
middelen worden toegekend aan samenwerkingsverbanden van culturele
instellingen en scholen voor basisonderwijs.
Subsidies
Van het beschikbare budget is 86,5 procent juridisch verplicht voor 2017.
Dit is een deel van de verschillende programma’s die onder dit instrument
vallen en ingezet zijn in het kader van het cultuurbeleid.
Het resterende deel van het budget is voor een belangrijk deel beleidsmatig verplicht. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de
subsidiebijlage en de toelichting op de instrumenten.
Opdrachten
Van het beschikbare budget is 71,2 procent juridisch verplicht. Onder dit
instrument worden ook de contractuitgaven voor de Monumentenzorg,
Archeologie en Erfgoed en Ruimte opgenomen. Ervaringsgegevens laten
zien dat in de loop van het jaar dit budget volledig wordt verplicht.
Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft de rijksbijdrage aan het Nationaal Archief. Het budget voor
2017 is 100 procent juridisch verplicht.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Dit betreft de contributies voor verdragen en lidmaatschappen waar
Nederland aan deelneemt. Deze contributies lopen door tot wederopzegging en dragen bij aan de uitvoering van internationale afspraken. Het
budget voor 2017 is 100 procent juridisch verplicht. Voor een nadere
toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de instrumenten.
Toelichting op de financiële
instrumenten

Bekostiging
Culturele basisinfrastructuur
De culturele basisinfrastructuur wordt voor een periode van vier jaar
bekostigd. De instellingen die voor de periode 2017–2020 in aanmerking
kunnen komen, zijn opgenomen in de wijziging van de regeling Culturele
basisinfrastructuur 2017–2020 van 3 november 2015. De Raad voor
Cultuur heeft op 19 mei 2016 advies uitgebracht over de aanvragen voor
de periode 2017–2020. In de brief, die tegelijk met de Rijksbegroting aan
de Tweede Kamer wordt aangeboden, is tevens het besluit over deze
aanvragen opgenomen. De culturele basisinfrastructuur bestaat uit
vierjaarlijkse instellingen op het gebied van podiumkunsten (toneel, dans,
opera en orkesten), beeldende kunsten, film, musea, letteren en bibliotheken, architectuur, vormgeving, nieuwe media, cultuureducatie en een
aantal bovensectorale instellingen. Daarnaast zijn er de zes cultuurfondsen, die sectoraal zijn georganiseerd. De cultuurfondsen spelen een
belangrijke rol in het cultuurstelsel. Door middel van flexibele en
kortlopende subsidieregelingen kunnen zij de dynamiek en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

103

De beleidsartikelen (artikel 14)

vernieuwing in de cultuur op de voet volgen en zijn zij in staat snel op
sectorale ontwikkelingen te reageren.
Erfgoedwet
Op basis van de Erfgoedwet worden museale instellingen belast met de
zorg voor het beheer van de museale cultuurgoederen van de Staat of
andere cultuurgoederen of verzamelingen. Hiervoor ontvangen deze
instellingen met een wettelijke taak een structurele vergoeding. Voor de
subsidiëring van deze taak wordt op grond van de regeling Beheer
rijkscollectie en subsidiëring museale instellingen middelen beschikbaar
gesteld waarbij onderscheid wordt gemaakt in enerzijds beheer en
onderhoud van collecties en anderzijds huisvesting.
Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen
Per 1 januari 2015 is de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen in
werking getreden. De wet organiseert het openbare bibliotheekwerk
middels een netwerk van landelijke openbare bibliotheekvoorzieningen
waarbij de Koninklijke Bibliotheek (KB) samenwerkt met de lokale
bibliotheken en de provinciale ondersteuningsinstellingen. In het netwerk
verricht de KB als nationale bibliotheek van Nederland tevens taken voor
het stelsel als geheel, waaronder het beheer en de ontwikkeling van de
digitale openbare bibliotheek. In 2017 concentreren de activiteiten zich op
een gezamenlijke innovatieagenda om de slagvaardigheid van het stelsel
te vergroten en op het uitbreiden van de digitale collectie.
Monumentenzorg
In juli 2016 is de Erfgoedwet, die een aantal wetten op het gebied van
cultureel erfgoed vervangt waaronder de Monumentenwet, van kracht
geworden. Daarmee is de Erfgoedwet ook het nieuwe kader geworden
voor de financiering van de monumentenzorg. Wat betreft de financiering
van de instandhouding van rijksmonumenten is in 2017 de Beleidsbrief
inzake wijzigingen in de instandhoudingssubsidie voor rijksmonumenten
per 2013 van belang. Hierin is uiteengezet hoe het vernieuwde Besluit
Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten (BRIM), dat tot 2018 van
kracht is, vorm heeft gekregen. Vanaf 2017 wordt de fiscale aftrek van
monumenten omgezet in een uitgaveregeling met een beperkter budget
ter tegemoetkoming aan de monumenteigenaren. Daarnaast wordt een
reservering gedaan voor een vervolg van de pilot duurzame monumenten
in het kader van het energiebeleid tot en met 2050 van het kabinet. In 2018
vindt een herijking plaats van de financiering van het stelsel van de
monumentenzorg.
Archieven incl. Regionale Historische Centra
OCW draagt bij aan de kosten van bewaring en presentatie van de
rijksarchieven uit de provincie door de Regionale Historische Centra, die
in elke provinciehoofdstad met uitzondering van Zuid-Holland zijn
gevestigd. Ook na afloop van het Archiefconvenant 2012–2016 blijven
middelen beschikbaar voor versterking van het archiefbestel. Het
Nationaal Archief vervult hierin een ondersteunende functie.
Flankerend beleid huisvesting
De middelen voor flankerend beleid huisvesting zijn gereserveerd voor
het Garantiefonds rijksmusea, bedoeld als garantstelling voor leningen
aangegaan door rijksmusea voor huisvesting en voor eventuele
knelpunten die samenhangen met de invoering van de Erfgoedwet.
Daarnaast zijn middelen bestemd voor huisvestingskosten van instellingen die niet onder de Erfgoedwet vallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

104

De beleidsartikelen (artikel 14)

Cultuureducatie met kwaliteit
Het programma Cultuureducatie met Kwaliteit wordt in de periode
2017–2020 voortgezet. Het programma gaat uit van drie pijlers. Ten eerste
de implementatie, verdieping en ontwikkeling van het curriculum voor het
leergebied kunstzinnige oriëntatie. Ten tweede de inhoudelijke deskundigheid versterken van leraren, vakdocenten en educatief medewerkers op
het gebied van cultuureducatie. En ten derde het versterken van de relatie
van de school met de culturele en sociale omgeving. Door een gezamenlijke inzet van de scholen, de culturele instellingen en de drie overheden
wordt de kwaliteit van cultuureducatie bevorderd.
Archeologie
Deze middelen zijn bestemd voor flankerend beleid archeologie rondom
de invoering van de Erfgoedwet.
Subsidies
Verbreden inzet cultuur
Voor de financiering van de cultuurkaart is meerjarig een budget
opgenomen van € 4,9 miljoen per jaar. In aanvulling op het programma
Cultuureducatie met Kwaliteit zet OCW samen met private partijen tot en
met 2020 extra in op muziekonderwijs in het primair onderwijs. OCW
investeert tot en met 2020 samen met het Fonds voor Cultuurparticipatie
tot een bedrag van € 25 miljoen. Scholen kunnen een beroep doen op de
regeling Impuls muziekonderwijs via het Fonds Cultuurparticipatie om de
kwaliteit van het muziekonderwijs op scholen te verbeteren. Daarnaast
zijn middelen beschikbaar voor digitalisering in de cultuursector.
Internationaal cultuurbeleid (incl. HGIS)
Het internationaal cultuurbeleid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de bewindspersonen van OCW en BuZa. In de periode 2017–2020
gelden voor het internationaal cultuurbeleid drie doelstellingen: een
sterke cultuursector die in kwaliteit groeit door internationale uitwisseling
en duurzame samenwerking die in het buitenland wordt gezien en
gewaardeerd, een bijdrage van cultuur aan een veilige, rechtvaardige en
toekomstbestendige wereld en culturele diplomatie (Kamerbrief van 4 mei
2016). Voor de versterking van de Nederlandse cultuursector wordt
gekozen voor 8 focuslanden (voorheen 15) waar de meest betrokken
partijen (diplomatieke posten, fondsen, DutchCulture, anderen) samen
optrekken op basis van een meerjarige strategie.
Programma leesbevordering
Het programma Kunst van Lezen wordt voortgezet als onderdeel van het
Actieprogramma Tel mee met Taal 2016–2018, dat in maart 2015 naar de
Tweede Kamer is verstuurd.
Creatieve Industrie
Ten laste van dit budget worden uitgaven gedaan op het gebied van de
architectuur en de creatieve industrie in samenwerking met het Ministerie
van IenM.
Erfgoed en ruimte
In het programma Visie Erfgoed en Ruimte geeft het Rijk aan welke
opgaven van (inter)nationaal belang worden geacht en waar het Rijk een
rol ziet in het gebiedsgerichte erfgoedmanagement. Dit beleid wordt
gecontinueerd in 2017 en gaat in 2019 over in de integrale Nationale
Omgevingsvisie en de uitvoeringsprogramma’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

105

De beleidsartikelen (artikel 14)

Programma ondernemerschap
De middelen ten behoeve van het programma Ondernemerschap Cultuur
zijn overgeboekt naar het financiële instrument Specifiek cultuurbeleid.
Specifiek cultuurbeleid
Onder specifiek cultuurbeleid zijn verschillende kleinere subsidiebudgetten opgenomen. Het gaat om uitgaven aan de Adviescommissie
Restitutieverzoeken Cultuurgoederen Tweede Wereldoorlog, de
btw-problematiek op de e-content (Koninklijke Bibliotheek), de e-content
voor jeugd, het toezicht op de vaste boekenprijs, literaire prijzen, de
Stichting Cultuur-Ondernemen, de Stichting Amstel 218 en een aantal
kleine projectsubsidies. Het budget voor 2017 is lager dan 2016, omdat
vanaf 2017 een deel van deze middelen wordt ingezet voor de basisinfrastructuur 2017–2020. Ook zijn onder deze post de enveloppemiddelen
opgenomen. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere
toelichting.
Opdrachten
Beleidsonderzoek, evaluaties en kennisbasis
Dit budget is bestemd voor opdrachten die bestaan uit het inhuren van
bureaus voor beleidsonderzoek, evaluaties, visitatie/monitoring en
versterking van de kennisbasis in de cultuursector.
Monumentenzorg
De middelen zijn bestemd voor opdrachten op het gebied van de
monumentenzorg voor kennis- en onderzoeksprogramma’s, ondersteuning infrastructuur erfgoed en informatie- en communicatietechniek.
Archeologie
Deze middelen zijn bestemd voor ondersteuningstaken op het gebied van
onderzoek en kennis, die voortvloeien uit de verbetervoorstellen naar
aanleiding van de evaluatie op de archeologiewetgeving die met de brief
van 7 februari 2012 aan de Tweede Kamer is gestuurd.
Erfgoed en Ruimte
Deze middelen zijn bestemd voor opdrachten die worden verstrekt in het
kader van de uitvoering van het programma Erfgoed en Ruimte.
Overige opdrachten
Deze middelen zijn bestemd voor opdrachten op het gebied van de
programma’s Erfgoed digitaal, Gedeeld Cultureel Erfgoed en Ondernemerschap en voor werelderfgoed.
Bijdragen aan agentschappen
Deze middelen betreffen de rijksbijdrage aan het Nationaal Archief.
Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties
Naast de prioriteiten die onder het financieel instrument Internationaal
cultuurbeleid (incl. HGIS) zijn genoemd, is Nederland aan een aantal
verplichtingen gebonden en draagt Nederland bij aan de uitvoering van
internationale verdragen. Dit geldt voor de UNESCO erfgoedverdragen
voor het werelderfgoed, het immaterieel erfgoed, de bescherming van
cultureel erfgoed bij gewapend conflict en de bestrijding van illegale
handel in cultuurgoederen. Ook wordt in dit kader bijgedragen aan het
Europees filmprogramma (Eurimages) en de Nederlandse Taal Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

106

De beleidsartikelen (artikel 14)

Ontvangsten
De raming betreft ontvangsten als gevolg van het definitief vaststellen van
toegekende subsidies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

107

De beleidsartikelen (artikel 15)

Artikel

15. MEDIA

Algemene doelstelling

Het waarborgen van een onafhankelijk, gevarieerd en kwalitatief
hoogwaardig media-aanbod, dat toegankelijk blijft voor alle lagen van de
bevolking.

Rol en verantwoordelijkheid

Media hebben een prominente rol in onze democratie en cultuur. Wat we
zien, horen en lezen, beïnvloedt ons beeld van de wereld en onze
opvattingen. Daarom borgt de Minister vier publieke belangen in het
mediabeleid, waar zij verantwoordelijk voor is: onafhankelijkheid,
verscheidenheid, kwaliteit en toegankelijkheid. De Minister heeft
specifieke zorg voor het stelsel van landelijke, regionale en lokale publieke
omroepen en de daarvoor relevante wet- en regelgeving. De Minister
heeft naast een financierende rol, vooral ook een regisserende rol.
Financieren: De Minister financiert de landelijke en regionale publieke
omroep, en enkele andere aan de omroep verbonden instellingen. De
taakopdracht is wettelijk bepaald en het budget van de publieke omroep is
vastgesteld met behoud van afstand tot de uitvoering en inhoud. Op basis
van het concessiebeleidsplan sluit de Minister elke vijf jaar een prestatieovereenkomst met de publieke omroep. Verder is de Minister verantwoordelijk voor instrumenten ter bevordering van culturele producties,
documentaires, drama, kunst- en kinderprogramma’s, het steunen en
stimuleren van een onafhankelijke en kwalitatief goede journalistieke
infrastructuur (Stichting Stimuleringsfonds voor de Journalistiek) en voor
het bevorderen van mediawijsheid (NICAM en Mediawijzer.net).
Regisseren: Als regisseur is de Minister verantwoordelijk voor de
wetgeving ten aanzien van de taak en organisatie van de publieke omroep
en voor wetgeving voor commerciële media. De regels voor commerciële
omroepen vloeien voornamelijk voort uit Europese richtlijnen over
audiovisuele mediadiensten. Verder is de Minister als regisseur verantwoordelijk voor wetgeving met betrekking tot omroepdistributie. Het doel
daarvan is de toegang tot een gevarieerd media-aanbod te bevorderen en
te verzekeren.
De OCW-begroting wordt in het najaar nader uitgewerkt in de mediabegrotingsbrief, die als basis dient voor de begrotingsbehandeling van dit
artikel 15 door de Tweede Kamer. Deze brief geeft een gedetailleerde
vooruitblik op het nieuwe jaar, een uitwerking van de maatregelen op het
gebied van media alsmede een terugblik op de realisatie van voorgaand
jaar.
Op basis van het vijfjaarlijkse concessiebeleidsplan heeft de Minister voor
de erkenningperiode die loopt tot en met 2015, een prestatieovereenkomst afgesloten met de landelijke publieke omroep. Over de uitvoering
van deze prestatieovereenkomst rapporteert de landelijke publieke
omroep jaarlijks aan de Minister. Deze verantwoording wordt gevalideerd
door het Commissariaat voor de Media. Het Commissariaat voor de Media
kan ook een boete opleggen als de publieke omroep de prestatieovereenkomst niet naleeft. Zowel de verantwoording als de validatie wordt als
bijlage bij de mediabegrotingsbrief aan de Tweede Kamer verzonden.
Over de prestatieovereenkomst 2016 tot en met 2020 wordt nog
gesproken met de landelijke publieke omroep.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

108

De beleidsartikelen (artikel 15)

Indicatoren/kengetallen

In de begroting 2016 waren geen indicatoren (met een streefcijfer)
opgenomen, alleen kengetallen (zonder streefwaarden). Voetnoot hierbij
was: «In het najaar zal voor de periode 2016–2020 een nieuwe prestatieovereenkomst met de NPO worden afgesloten. Omdat de gesprekken over
de prestatieafspraken (waaronder de specifieke formuleringen en de
streefwaarden) nog in volle gang zijn, worden in de rijksbegroting 2016
geen indicatoren media opgenomen.» De prestatieovereenkomst met de
publieke omroep is, in tegenstelling tot wat eerder is aangekondigd, nog
niet afgesloten op het moment dat de begroting openbaar wordt. Het
streven is om de indicatoren in de toekomst te laten aansluiten bij (een
selectie uit) de prestatieovereenkomst.

Beleidswijzigingen

In 2017 werkt de landelijke publieke omroep binnen de kaders van de
gewijzigde Mediawet 2008 en de nieuwe prestatieovereenkomst. Zie de
beleidsagenda voor nadere toelichting.
In 2017 wordt de taakstelling van € 50 miljoen van het kabinet Rutte II
gerealiseerd. Een onderdeel hiervan is de bezuiniging op het totale budget
van de regionale publieke omroepen (– € 17 miljoen), welke in 2013
wettelijk is vastgelegd. Verder wordt de structurele bezuiniging gerealiseerd door de bekostigingsrelatie met het Mediafonds per 1 januari 2017
te beëindigen (– € 16 miljoen), de financiering van de 2.42-omroepen stop
te zetten (– € 14 miljoen) en door een korting op het budget van de
landelijke publieke omroep door te voeren (– € 3 miljoen).
De Mediawet 2008 voorziet in de mogelijkheid dat bij ministeriële regeling
nadere regels kunnen worden gesteld over de inhoud en inrichting van de
jaarrekening. Dat gebeurt in de Regeling financiële verantwoording
landelijke publieke media-instellingen en de Ster. Deze regeling wordt
zodanig aangepast dat die inzicht gaat bieden in de kosten van programmering op domeinniveau. Een voorstel hiertoe zal eerst worden overlegd
aan de Tweede en Eerste Kamer, alvorens dit definitief wordt vastgesteld.

Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 15.1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

1.020.726

1.018.736

969.699

976.913

973.532

987.569

990.046

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

864.629

1.019.067

962.699
99,9%

976.913

973.532

987.569

990.046

Bekostiging
–
Publieke Omroep (omroepinstellingen)
Landelijke publieke omroep
Regionale omroep
–
Beheertaken landelijke publieke
omroep
Stichting Omroep Muziek
Uitzenden en uitzendgereedmaken
Nederlands Instituut voor Beeld en
Geluid (NIBG)
–
Dotaties, bijdragen publieke
omroep

859.804

1.012.793

956.817

971.176

968.051

982.088

984.565

776.518
648.767
127.751

923.136
765.473
157.663

887.385
747.489
139.896

887.282
747.386
139.896

887.282
747.386
139.896

887.282
747.386
139.896

887.282
747.386
139.896

49.924
12.358
20.725

64.794
15.902
25.577

62.113
15.752
25.577

62.113
15.752
25.577

62.113
15.752
25.577

62.113
15.752
25.577

62.113
15.752
25.577

16.841

23.315

20.784

20.784

20.784

20.784

20.784

28.614

32.866

13.220

13.206

13.206

13.206

13.206

Verplichtingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

109

De beleidsartikelen (artikel 15)

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

17.202

19.613

0

0

0

0

0

2.185

2.156

2.119

2.105

2.105

2.105

2.105

6.534

8.064

8.065

8.065

8.065

8.065

8.065

1.446

1.498

1.498

1.498

1.498

1.498

1.498

1.247

1.535

1.538

1.538

1.538

1.538

1.538

4.258

– 9.017

– 6.584

8.075

4.950

18.987

21.464

165

683

683

500

500

500

500

325
325

331
331

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

Subsidies
–
Subsidies

463
463

919
919

919
919

919
919

919
919

919
919

919
919

Opdrachten
–
Opdrachten

552
552

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

3.750
3.750

5.320
5.320

4.928
4.928

4.783
4.783

4.527
4.527

4.527
4.527

4.527
4.527

60

35

35

35

35

35

35

60

35

35

35

35

35

35

191.501

206.500

199.500

206.500

199.500

206.500

199.500

–
–
–

Stimuleringsfonds Nederlandse
Culturele Mediaproducties
(Mediafonds)
Stimuleringsfonds voor de
Journalistiek
Filmfonds van de omroep en
Telefilm (CoBO)
Mediawijsheid Expertisecentrum
(Bewust mediagebruik)
Organisatie van Lokale Omroepen
in Nederland (OLON)
Dotatie/onttrekking Algemene
Mediareserve
Overige bekostiging media (uit
rente AMR)
Basisinfrastructuur Cultuur
2013–2016
Vierjaarlijkse instellingen

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
–
Commissariaat voor de Media
Bijdragen aan (inter-)nationale organisaties
–
Uitvoering internationale verdragen
en contributies
Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Van het totale budget voor artikel 15 is voor 2017 99,9 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging. Het beschikbare budget voor 2017 is volledig juridisch
verplicht. De verplichtingen hebben voornamelijk betrekking op de
landelijke en de regionale publieke omroep. Hieraan ten grondslag ligt de
Mediawet 2008.
Subsidies. Subsidies worden in de regel juridisch verplicht in het jaar
waarop de subsidie betrekking heeft. Op dit moment is er voor 2017 nog
geen juridische verplichting vastgelegd.
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s. Het beschikbare budget voor 2017 is volledig
juridisch verplicht. De verplichtingen hebben betrekking op het Commissariaat voor de Media (hierna CvdM). Hieraan ten grondslag ligt de
Mediawet 2008.
Bijdragen aan internationale organisaties. Het beschikbare budget voor
2017 is volledig juridisch verplicht. Het betreft een jaarlijkse contributie
aan het European Audiovisual Observatory.

Toelichting op de financiële
instrumenten

Bekostiging
Landelijke en regionale publieke omroep
De publieke omroep waarborgt een hoogstaand en pluriform mediaaanbod, dat toegankelijk en betaalbaar is voor alle lagen van de
bevolking. Daarom bekostigt de Minister van OCW de landelijke en
regionale publieke omroep. Mede vanwege Europese regels op het gebied
van staatssteun, houdt de overheid greep op de aard en omvang van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

110

De beleidsartikelen (artikel 15)

takenpakket van de landelijke en regionale publieke omroep en bepaalt de
overheid het budget van de publieke omroep.
Stichting Omroep Muziek (SOM)
Deze bekostiging is bestemd voor de door de Minister aangewezen
instelling voor het in stand houden en exploiteren van omroeporkesten en
omroepkoren.
Uitzenden en uitzend gereedmaken
Deze beheertaken bestaan uit het gereedmaken van programma’s voor
uitzending en het uitzenden van programma’s van de landelijke publieke
omroep.
Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG)
Deze bekostiging is bestemd voor de door de Minister aangewezen
instelling voor het in stand houden en exploiteren van een media-archief.
Het project Beelden voor de Toekomst is in 2014 beëindigd. In de periode
2006 tot en met 2014 is ten laste van de OCW-begroting (artikel 14,
Cultuur) € 117 miljoen uitgegeven voor de digitalisering van audiovisueel
cultureel erfgoed. Het beheer en het ontsluiten van het gedigitaliseerde
materiaal leidt structureel tot hogere kosten. In 2016 heeft NIBG hiervoor
een incidentele bijdrage van € 2,5 miljoen ontvangen. Voor de jaren 2017
en verder wordt nog gezocht naar een structurele oplossing. De
uitwerking hiervan zal worden toegelicht in de mediabegrotingsbrief.
Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds)
Het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds) is het instrument binnen het mediabeleid om de vervaardiging van
hoogwaardige culturele producties binnen het media-aanbod te stimuleren. Als onderdeel van de bezuinigingen van Rutte II houdt het Mediafonds op te bestaan.
Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
Het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek is binnen het mediabeleid het
instrument om de pluriformiteit van het journalistieke media-aanbod te
stimuleren, zowel binnen pers en omroep als via het internet. De
activiteiten van het fonds dragen bij aan innovatie van de journalistiek en
aan stimulering van de journalistieke functie van de media in onze
samenleving.
Filmfonds van de Omroep en Telefilm (CoBO)
Het CoBO-fonds ondersteunt de film- en documentairesector en participeert in audiovisuele coproductieprojecten waarin wordt deelgenomen
door een of meer van de publieke instellingen die zendtijd hebben
verkregen voor landelijke omroep en de Vlaamse publieke omroep (VRT)
en/of Duitse publieke omroepen en/of onafhankelijke filmproducenten
en/of instellingen werkzaam op het gebied van de podiumkunsten.
Mediawijsheid Expertisecentrum (Bewust mediagebruik)
Het Mediawijsheid Expertisecentrum (Mediawijzer.net) bevordert een
bewuste, kritische en actieve houding van burgers en instellingen in de
samenleving waar media alom zijn. Bij het huidige programma zijn de
Koninklijke Bibliotheek, ECP-EPN, de publieke omroep (NTR), Kennisnet
en het NIBG betrokken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

111

De beleidsartikelen (artikel 15)

Subsidies
Ten laste van dit budget worden de jaarlijkse projectsubsidies aan het
AWO-fonds voor de Omroep en het European Journalism Centre betaald.
Daarnaast is nog geld beschikbaar voor incidentele subsidies op het
gebied van de media.
Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
De kerntaak van het CvdM bestaat uit het uitoefenen van onafhankelijk
toezicht op het handelen van de media-instellingen in Nederland en uit
handhavend optreden ingeval de toepasselijke regelgeving niet in acht
wordt genomen. De bevoegdheid om toezicht en handhaving uit te
oefenen heeft betrekking op alle media-instellingen: publieke mediainstellingen op landelijk, regionaal en lokaal niveau en commerciële
media-instellingen op landelijk en niet-landelijk niveau. Het CvdM is
tevens verantwoordelijk voor het metatoezicht op het Nederlands Instituut
voor Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM). Daarnaast heeft het
CvdM tot taak erop toe te zien dat kabelexploitanten hun wettelijke
verplichtingen nakomen tot doorgifte van de must carry-zenders.
Naar aanleiding van onderzoek naar de uitbreiding van taken bij het CvdM
is het budget verhoogd met € 1,5 miljoen in 2016, aflopend tot structureel
€ 1,2 miljoen vanaf 2019.
Ontvangsten
Dit betreffen de ramingen van de reclameopbrengsten van de STER en
van de renteontvangsten op de Algemene Mediareserve. Op basis van de
realisatie van de afgelopen jaren is de raming van de reclameopbrengsten
structureel met € 9 miljoen verhoogd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

112

De beleidsartikelen (artikel 16)

Artikel

16. ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID

Algemene doelstelling

De algemene doelstelling is het scheppen van een internationaal
concurrerende onderzoeksomgeving die onderzoekers uitdaagt tot
optimale wetenschappelijke prestaties en die goed aansluit op maatschappelijke behoeften.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister is verantwoordelijk voor het stelsel van onderzoek en
wetenschap.
Financieren: De Minister bekostigt het onderzoeks- en wetenschapsbestel.
Stimuleren: De Minister stimuleert in het wetenschappelijk onderzoek:
– kwaliteit en excellentie;
– zwaartepuntvorming en profilering. De afspraken die hierover gemaakt
zijn met de universiteiten staan vermeld in het hoofdlijnenakkoord;
– samenwerking in de gouden driehoek van bedrijven, kennisinstellingen en overheid. In het bedrijfslevenbeleid, waarvoor de Minister van
Economische Zaken verantwoordelijk is, is hiervoor de topsectorenaanpak ontwikkeld met bijbehorende innovatiecontracten.
Regisseren: De Minister schept voorwaarden voor:
– een klimaat voor universiteiten en kennisinstellingen voor het doen
van excellent onderzoek;
– borging van het vernieuwend vermogen en de kwaliteit van het
Nederlandse onderzoek;
– het doelmatig functioneren van wetenschappelijke instellingen die,
zowel zelfstandig als in relatie tot universiteiten en bedrijven, een
belangrijke plaats innemen;
– de Nederlandse onderzoeksfaciliteiten;
– de coördinatie en positionering van het wetenschapsbeleid op
nationaal en internationaal niveau.
De Minister is verantwoordelijk voor het toezicht op een efficiënte
besteding van publieke middelen en op voldoende verspreiding van
kennis naar de maatschappij.

Indicatoren/kengetallen

Indicatoren en overige informatie over de toerusting en de prestaties voor
het onderzoekstelsel worden beschreven in Trends in Beeld.
De kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en op basis
hiervan de kwaliteit van het wetenschapssysteem kan bezien worden op
basis van citaties naar wetenschappelijke publicaties. Wanneer het aantal
citaties wordt genormeerd op een mondiaal gemiddelde dan geeft dat de
positie van Nederland in de wereld aan. Nederland kende in de periode
2010–2013 een citatiescore van 1,53 dat wil zeggen een citatiescore die 53
procent boven het mondiale gemiddelde lag. Nederland neemt op basis
hiervan mondiaal een vooraanstaande (tweede) positie in wat betreft de
wetenschappelijke kwaliteit van het onderzoek.
De kwaliteit van de Nederlandse wetenschap blijkt ook uit het hoge
aandeel van Nederlandse wetenschappers over de volle breedte van het
Europese programma voor onderzoek en innovatie, zowel als het gaat om
de maatschappelijke uitdagingen als bijvoorbeeld de European Research
Council.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

113

De beleidsartikelen (artikel 16)

Tabel 16.1 Indicatoren
Doelstelling/Indicator

Basiswaarde

2015

Streefwaarde

Behoud van kwaliteit wetenschap en wetenschappelijk talent en versterken impact wetenschap
•
Mondiale top-5 positie op
2 (2009–2012)
2 (2010–2013)
kleiner of gelijk
1,52
1,53
basis van citatiescores
5 (2010–2013)1

WTI2
(Thomson
Reuters/CWTS
Web of
Science.
Bewerking
CWTS/NIFU)

1
CWTS-cijfers zijn van mei 2016. Zie voor de volledigheid https://www.rathenau.nl/nl/page/citatie-impact-van-alle-publicaties-en-internationale-copublicaties-wos

Beleidswijzigingen

Strategische keuzes en samenwerking zijn nodig om de toppositie van de
Nederlandse wetenschap verder te versterken. Het kabinet wil middelen
gerichter gaan inzetten, met oog voor wetenschappelijke sterktes,
maatschappelijke vraagstukken en economische kansen. Voortkomend uit
de Wetenschapsvisie 2025 heeft het kabinet hiertoe samen met kennisinstellingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheid eind 2015
de Nationale Wetenschapsagenda uitgebracht. De Nationale Wetenschapsagenda is een inspiratiebron voor de Nederlandse wetenschap. Op
de korte en middellange termijn zal de Nationale Wetenschapsagenda
doorwerken in de profilering van de universiteiten en hogescholen, de
programmering van de partners van de kenniscoalitie, de ontwikkelingsrichting van de nationale onderzoeksinstituten en in investeringen in grote
onderzoeksfaciliteiten. Door de Nederlandse wetenschap sterker te
profileren met een eigen agenda wordt ook de Nederlandse positie in
internationale samenwerkingsverbanden versterkt. Onderzoek houdt niet
op bij de grens: onderzoekers werken grensoverschrijdend samen en
gebruiken elkaars kennis en technologieën. Tijdens het EU-voorzitterschap
heeft Nederland met succes ingezet op optimale open toegang tot
wetenschappelijke publicaties en onderzoeksdata. Het momentum dat is
ontstaan vereist verdere implementatie van deze acties in zowel het
nationale als Europese beleid.
Een andere prioriteit is de nieuwe ESFRI-Roadmap voor grootschalige
onderzoeksfaciliteiten, waarvoor geldt dat via Europese bundeling van
krachten grote meerwaarde kan worden bereikt voor de wetenschap,
economie en samenleving. In 2017 worden vanuit de Nationale Roadmap
Grootschalige Infrastructuur, die eind 2016 uitkomt, projecten voor de
ESFRI-Roadmap voorgesorteerd.
In het wetenschapsbestel speelt NWO een belangrijke rol als verdeler van
de tweede geldstroom. De beleidsontwikkelingen, zoals rondom de
Nationale Wetenschapsagenda en de topsectoren, vragen steeds meer om
samenhangende programmering, inter- en multidisciplinariteit en
cross-sectorale benaderingen waarbij NWO een centrale rol vervult. In
2015 is gekozen voor een nieuw governancemodel. De nieuwe
NWO-organisatie gaat in 2017 van start.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

114

De beleidsartikelen (artikel 16)

Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 16.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 16 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen

1.038.163

1.021.751

967.006

950.466

924.071

922.744

921.952

Totale uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

1.034.719

1.025.348

950.780
99,49%

973.679

925.466

923.851

922.260

Bekostiging
•
Hoofdbekostiging
NWO-wet en WHW
–
NWO
–
KNAW
–
KB
•
Aanvullende bekostiging
–
NWO Talentenontwikkeling
–
NWO STW
–
NWO Grootschalige researchinfrastructuur
–
Nationaal RG onderwijsonderzoek
–
Poolonderzoek
–
Caribisch Nederland

913.370
661.764

903.360
651.284

835.211
586.167

858.940
611.834

810.496
564.240

808.873
563.049

807.280
563.103

483.207
88.880
89.677
251.606
162.318
8.000

473.621
89.414
88.249
252.076
161.409
8.000

453.831
86.788
45.548
249.044
161.246
8.000

480.655
86.062
45.117
247.106
160.885
8.000

433.060
86.063
45.117
246.256
160.885
8.000

431.868
86.064
45.117
245.824
160.885
8.000

431.918
86.066
45.119
244.177
160.885
8.000

54.243
21.603
2.942
2.500

55.295
21.725
3.147
2.500

55.382
18.769
3.147
2.500

55.380
17.194
3.147
2.500

55.380
16.344
3.147
2.500

55.380
15.912
3.147
2.500

55.380
15.912
1.500
2.500

Subsidies
–
–
–
–
–
–
–

25.759
6.262
8.359
3.366
219
1.032
2.885
3.636

27.018
6.266
8.359
3.366
221
1.032
5.024
2.750

26.101
6.265
8.358
3.366
221
1.032
5.609
1.250

25.278
6.265
8.358
3.366
221
1.032
6.036
0

25.509
6.265
8.358
3.366
221
1.032
6.267
0

25.517
6.265
8.358
3.366
221
1.032
6.275
0

25.519
6.266
8.359
3.366
221
1.032
6.275
0

Opdrachten
–
opdrachten

691
691

450
450

300
300

300
300

300
300

300
300

300
300

Bijdrage aan agentschappen
–
Dienst Uitvoering Onderwijs
–
Nationaal contactpunt Kaderprogramma

303
303

291
291

763
272

756
265

756
265

756
265

756
265

0

0

491

491

491

491

491

Bijdrage aan medeoverheden
–
Nationaal contactpunt Kaderprogramma

650

824

0

0

0

0

0

650

824

0

0

0

0

0

93.946
812
4.846
30.950
47.832
7.032
2.474

93.405
812
4.851
31.065
45.000
9.105
2.572

88.405
812
4.851
31.065
40.000
9.105
2.572

88.405
812
4.851
31.065
40.000
9.105
2.572

88.405
812
4.851
31.065
40.000
9.105
2.572

88.405
812
4.851
31.065
40.000
9.105
2.572

88.405
812
4.851
31.065
40.000
9.105
2.572

441

101

101

101

101

101

101

Naturalis Biodiversity Center
BPRC
NCWT/NEMO
STT
Stichting AAP
Nationale coördinatie
Bilaterale samenwerking

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
–
EMBC
–
EMBL
–
ESA
–
CERN
–
ESO
–
NTU/INL
Ontvangsten

Budgetflexibiliteit

Van het totale budget voor artikel 16 is voor 2017 99,49 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging: Het beschikbare budget voor 2017 is 100 procent juridisch
verplicht. De verplichtingen hebben betrekking op de betalingen aan de
nationale onderzoeksinstellingen NWO, KNAW en KB alsmede een aantal
bijdragen met een structureel karakter. De wettelijke grondslag van de
bekostiging is vastgelegd in de NWO-wetten, de WHW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

115

De beleidsartikelen (artikel 16)

Subsidies: Van het beschikbare budget voor 2017 is 82 procent juridisch
verplicht. Het betreft hier subsidies aan stichtingen en centra met een
specifieke rol in de kennisinfrastructuur zoals Naturalis Biodiversity
Center, BPRC en NCWT/NEMO.
Opdrachten: Van het beschikbare budget voor 2017 is 20 procent juridisch
verplicht op grond van een in 2015 aangegane overeenkomst.
Bijdrage aan agentschappen, aan medeoverheden en aan (inter)nationale
organisaties: Het beschikbare budget is voor 100 procent juridisch
verplicht.
Toelichting op de financiële
instrumenten

Bekostiging
Het Ministerie van OCW bekostigt de nationale onderzoeksinstellingen
NWO, KNAW en KB. Hiermee stelt de Minister deze organisaties in staat
om binnen de wettelijke kaders en in lijn met de vierjaarlijkse strategische
agenda en strategische plannen van de instellingen hun missies en
doelstellingen te realiseren. Die zijn gericht op het bevorderen van de
kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland en het initiëren
en stimuleren van nieuwe ontwikkelingen daarin.
OCW draagt met een structureel karakter bij aan:
– NWO voor grote infrastructurele onderzoeksvoorzieningen voor de
uitvoering van projecten die geselecteerd zijn op grond van de
resultaten van de nationale roadmap commissie grootschalige
researchinfrastructuur. Met de inzet van deze middelen worden onze
onderzoekers in de gelegenheid gesteld om te kunnen werken met
onderzoeksfaciliteiten van wereldniveau;
– NWO voor het uitvoeren van een integraal persoonsgebonden
talentprogramma waarin naast de «Vernieuwingsimpuls» ook de
voormalige middelen voor de specifieke doelgroepen zijn opgegaan.
Doelen zijn om via competitie op basis van wetenschappelijke kwaliteit
voldoende ruimte te geven aan (jonge) veelbelovende onderzoekers,
excellentie in het onderzoek te bevorderen, en te zorgen voor een
adequate in- en doorstroom van onderzoekers zodat er verbetering
optreedt in hun loopbaanperspectieven;
– Vanaf 2014 is er een aanvullende bekostiging voor NWO bijgekomen
voor het Nationaal Regieorgaan Onderwijs Onderzoek.
Subsidies
Voor het stimuleren en realiseren van de centrale doelstelling van het
Onderzoek en Wetenschapsbeleid (OWB) worden subsidies verstrekt aan
stichtingen en centra met een specifieke rol in de kennisinfrastructuur. Het
gaat hier o.a. om bijdragen aan:
– Naturalis Biodiversity Center voor onderzoek naar biodiversiteit en
instandhouding van de nationale grootschalige infrastructuur voor
biodiversiteitsonderzoek;
– het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) voor het primatenonderzoek en de huisvesting van primaten en subsidie aan de Stichting
AAP voor het verzorgen van de opvang van de BPRC chimpansees;
– Stichting Nationaal Centrum voor Wetenschap- en Techniekpromotie
(NCWT) voor het beheren en ontwikkelen van NEMO Science Museum
en NEMO Kennislink, het organiseren van het festival Weekend van de
Wetenschap en het ondersteunen van overige gerelateerde landelijke
activiteiten op het gebied van wetenschaps- en technologiecommunicatie en -educatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

116

De beleidsartikelen (artikel 16)

Opdrachten
Voor beleidsontwikkeling worden opdrachten verstrekt voor het uitvoeren
van diensten. Het gaat hierbij met name om opdrachten voor beleidsgericht onderzoek.
Bijdrage aan agentschappen
De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van
het Ministerie van OCW en levert producten en diensten op het terrein van
bekostiging van instellingen, financiering van studenten en informatievoorziening. Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO
voor dit begrotingsartikel.
Opdracht aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) voor
het ondersteunen en stimuleren van een zo groot mogelijke Nederlandse
participatie in het EU-Kaderprogramma voor Onderzoek en Innovatie
«Horizon 2020». Team Internationale Research- en Innovatiesamenwerking (IRIS) bij RVO.nl is het Nationaal Contactpunt Kaderprogramma in
Nederland.
Bijdrage aan medeoverheden
Dit budget, dat wordt toegekend aan de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO), is met ingang van 2017 overgeheveld naar het
instrument «Bijdrage aan agentschappen».
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Contributies aan de grote internationale onderzoeksorganisaties EMBC,
EMBL, ESA, CERN en ESO. Door deelname van Nederland aan deze
intergouvernementele organisaties krijgen onze wetenschappelijke
onderzoekers toegang tot unieke grootschalige onderzoeksfaciliteiten en
internationale netwerken van toponderzoekers. Deze deelname is mede
van groot belang voor het functioneren van ons nationale onderzoeksbestel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

117

De beleidsartikelen (artikel 25)

Artikel

25. EMANCIPATIE

Algemene doelstelling

Het realiseren van gendergelijkheid en gelijkheid wat betreft seksuele
oriëntatie, genderidentiteit en geslachtskenmerken in de Nederlandse
samenleving. Dit dient te geschieden op in ieder geval de terreinen:
onderwijs, veiligheid, gezondheid, arbeidsmarkt, media, politiek, recht en
leefvormen.

Rol en verantwoordelijkheid

De rol van de Minister hierbij is primair het wegnemen van belemmeringen voor gender- en LHBTI-gelijkheid en vanuit de emancipatieportefeuille bevorderen dat relevante wet- en regelgeving waar nodig wordt
aangepast. Andere verantwoordelijkheden zijn: het bieden van financiële
ondersteuning aan maatschappelijke instellingen voor gender- en
LHBTI-gelijkheid (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen,
transgender personen en mensen met een intersekse conditie) en het
monitoren van ontwikkelingen in de samenleving. Daarnaast heeft de
Minister, vaak samen met de maatschappelijke instellingen, een rol in het
agenderen, coördineren, aanjagen en in het ontsluiten van kennis en
expertise.
Stimuleren:
Het instrument dat de Minister ter beschikking heeft, is wet- en regelgeving, zoals de subsidieregeling gender- en LHBTI-gelijkheid die vanaf
1 januari 2017 in werking treedt. Deze regeling voorziet in het verstrekken
van instellingssubsidies aan instellingen voor gender- en LHBTI-gelijkheid
en projectsubsidies aan het maatschappelijk middenveld.
Regisseren:
Gemeenten ontvangen via decentralisatie-uitkeringen een bijdrage voor
de uitvoering van de samenwerkingsafspraken over versterking en
uitvoering van het lokale beleid op het gebied van gendergelijkheid en
LHBTI-gelijkheid.

Indicatoren/kengetallen
Tabel 25.1 Kengetallen

Sociale acceptatie homoseksualiteit onder de bevolking

Beleidswijzigingen

2016

2017

2018

2019

2020

2021

≥90%

≥90%

≥90%

≥90%

≥90%

≥90%

De belangrijkste wijzigingen op het terrein van emancipatie worden
beschreven in de beleidsagenda.

Budgettaire gevolgen van beleid en
budgetflexibiliteit
Tabel 25.2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 25 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen

7.145

14.484

7.186

13.602

14.960

15.447

15.447

Uitgaven
Waarvan juridisch verplicht (%)

12.968

13.400

14.172
54,0

15.168

14.960

15.447

15.447

Bekostiging
•
Kennisinfrastructuur

4.148
4.148

4.198
4.198

4.198
4.198

4.198
4.198

4.198
4.198

4.198
4.198

4.198
4.198

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

118

De beleidsartikelen (artikel 25)

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2.948
1.200

2.948
1.250

2.948
1.250

2.948
1.250

2.948
1.250

2.948
1.250

2.948
1.250

Subsidies
•
Subsidieregeling emancipatie
–
Vrouwenemancipatie
–
LHBTI
•
Subsidieregeling emancipatie 2011
–
Vrouwenemancipatie
–
LHBTI

6.814
291
267
24
6.523
3.687
2.836

7.323
0

7.123
0

7.143
0

7.171
0

7.171
0

7.171
0

7.323
5.203
2.120

7.123
4.827
2.296

7.143
4.832
2.311

7.171
4.831
2.340

7.171
4.831
2.340

7.171
4.831
2.340

Opdrachten
–
Vrouwenemancipatie
–
LHBTI

1.730
1.297
433

997
518
479

664
410
254

657
403
254

556
302
254

1.043
564
479

1.043
564
479

151
151

145
145

135
135

131
131

131
131

131
131

131
131

0
0

547
547
463
84

2.012
2.012
1.953
59

3.009
3.009
1.990
1.019

2.904
2.904
2.003
901

2.904
2.904
2.003
901

2.904
2.904
2.003
901

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
–
LHBTI

125
125

190
190

40
40

30
30

0

0

0

Ontvangsten

58

209

–
–

Vrouwenemancipatie
LHBTI

Bijdrage aan agentschappen
–
Dienst Uitvoering Onderwijs
Bijdrage aan medeoverheden
•
Gemeentefonds BZK
–
Vrouwenemancipatie
–
LHBTI

Budgetflexibiliteit

Van het totale budget voor artikel 25 is voor 2017 54 procent juridisch
verplicht.
Bekostiging: Het budget in 2016 is voor 100 procent juridisch verplicht. De
bekostiging voor 2017 is reeds in 2016 verplicht op basis van de Subsidieregeling emancipatie 2011.
Subsidies: Van het beschikbare budget is in 2017 46 procent juridisch
verplicht. Dit betreft meerjarige projectsubsidies. Ervaringsgegevens laten
zien dat in de loop van het jaar het resterende deel van het budget wordt
verplicht. Voor nadere toelichting wordt verwezen naar de subsidiebijlage.
Opdrachten: Er zijn ten tijde van het opstellen van de begroting voor het
jaar 2017 nog geen verplichtingen aangegaan ten laste van het
beschikbare budget voor de opdrachten.
Bijdrage aan agentschappen: Het budget voor 2017 is 100 procent
juridisch verplicht. Op basis van managementafspraken tussen bestuursdepartement en DUO zijn afspraken vastgelegd voor het komende jaar.
Bijdrage aan medeoverheden: Het budget in 2017 is voor 0 procent
juridisch verplicht.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties: Het budget voor 2017 is 100
procent juridisch verplicht. In 2015 is aan Transgender Europe een
meerjarige bijdrage toegekend voor het project «Rights, Equality and
Citizenship».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

119

De beleidsartikelen (artikel 25)

Toelichting op de financiële
instrumenten

Bekostiging
Met deze middelen worden zes instituten voor de Kennisinfrastructuur
bekostigd. De zes instituten zijn: Atria, COC, IHLIA, NVR, TNN en Women
Inc.
Subsidies
Projectsubsidies worden vanaf 2017 verleend op basis van de nieuwe
Subsidieregeling gender- en LHBTI-gelijkheid. Het voornemen is de
regeling in het 4e kwartaal van 2016 te publiceren. Deze regeling zal de
Subsidieregeling 2011 per 1 januari 2017 vervangen.
Opdrachten
De middelen voor opdrachten voor zowel vrouwenemancipatie als
LHBTI-emancipatie worden besteed aan onderzoeken en symposia.
Bijdrage aan agentschappen
Het betreft het aandeel in de uitvoeringskosten van DUO voor dit
begrotingsartikel.
Bijdrage aan mede-overheden
Actieve gemeenten op het gebied van vrouwen- en LHBT- emancipatiebeleid ontvangen via een decentralisatie-uitkering een bijdrage. De
verantwoordelijkheid voor deze middelen is belegd bij de gemeenten zelf.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties:
Bijdrage aan het Europese project «Rights, Equality and Citizenship
Programme» van Transgender Europe (TGEU).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

120

De niet-beleidsartikelen (artikel 91)

4. DE NIET-BELEIDSARTIKELEN
Artikel

91. NOMINAAL EN ONVOORZIEN
Doel van dit artikel is het tijdelijk boeken van sector overschrijdende
middelen. Zodra een exacte verdeling over de betrokken beleidsartikelen
bekend is, worden de middelen naar deze artikelen overgeboekt. Het
betreft:
– Loonbijstelling;
– Prijsbijstelling;
– Nader te verdelen.
Op deze onderdelen worden dus geen feitelijke uitgaven verantwoord.
91.1 Budgettaire gevolgen

Tabel 91.1 Budgettaire gevolgen van artikel 91 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen

0

0

– 150.051

– 244.374

– 244.375

– 244.372

– 136.083

Uitgaven
•
Loonbijstelling
•
Prijsbijstelling
•
Onvoorzien

0
0
0
0

0
0
0
0

– 150.051
0
0
– 150.051

– 244.374
0
0
– 244.374

– 244.375
0
0
– 244.375

– 244.372
0
0
– 244.372

– 136.083
0
0
– 136.083

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Toelichting:
Op het onderdeel Onvoorzien staan onder andere middelen die een
budgettair effect hebben op meer dan één beleidsartikel en waarvan de
verdeling over deze artikelen nog niet bekend is. Het kan daarbij zowel
gaan om beleidsintensiveringen als om ombuigingen.
Dit onderdeel bevat een incidentele bijstelling van € 94,3 miljoen voor de
jaren 2018 tot en met 2020 en een bijstelling van € 150 miljoen structureel
vanaf 2017. Deze bijstellingen zullen bij de eerste suppletoire begrotingswet 2017 en de begroting 2018 worden verdeeld over de verschillende begrotingsartikelen, nadat rekening is gehouden met de budgettaire
mutatie op basis van de referentie- en studiefinancieringsraming 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

121

De niet-beleidsartikelen (artikel 95)

Artikel

95. APPARAATSUITGAVEN
Op dit artikel worden de personele en materiële uitgaven van het
kerndepartement, de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de inspecties en
adviesraden geraamd.
95.1 Budgettaire gevolgen

Tabel 95.1 Budgettaire gevolgen artikel 95 (bedragen x € 1.000)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Verplichtingen

249.788

247.894

242.370

234.843

234.553

234.474

234.806

Uitgaven

249.788

247.894

242.370

234.843

234.553

234.474

234.806

Personele uitgaven
Waarvan
–
eigen personeel
–
externe inhuur
–
overige personele uitgaven

179.076

175.283

177.050

170.790

170.318

169.980

170.063

170.675
4.809
3.592

163.543
8.536
3.204

166.863
7.233
2.954

160.964
6.977
2.849

160.471
6.992
2.855

160.086
7.025
2.869

160.169
7.025
2.869

Materiële uitgaven
Waarvan
–
ICT
–
bijdrage aan SSO’s
–
overige materiële uitgaven
–
Begrotingsreserve schatkistbankieren

70.712

72.611

65.320

64.053

64.235

64.494

64.743

27.032
31.021
11.509
1.150

36.006
23.200
13.405

26.672
22.089
16.559

28.325
20.572
15.156

28.371
20.850
15.014

28.382
20.769
15.343

28.402
20.769
15.572

Ontvangsten

2.973

567

567

567

567

567

567

Toelichting:
Op het artikel Apparaatsuitgaven staan de apparaatsuitgaven van de
directies van het kerndepartement, zowel die van de beleidsdirecties als
die van de niet-beleidsdirecties, de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, de
inspecties en de adviesraden van het ministerie. Daarnaast worden hier
de centrale uitgaven voor onder andere huisvesting, automatisering en
bijdragen aan SSO’s geraamd.
Op dit artikel worden tevens de mutaties op de begrotingsreserve
schatkistbankieren geraamd. OCW staat garant voor het in gebreke blijven
van aan OCW verbonden instellingen die gebruik maken van de regeling
schatkistbankieren. Gegeven de omvang van het budget is er om
doelmatigheidsredenen voor gekozen om niet per relevant beleidsartikel
een reeks op te nemen, maar dit te doen op het artikel 95 Apparaatsuitgaven. De ontvangen premies van aan OCW verbonden instellingen
worden jaarlijks via het Ministerie van Financiën aan OCW overgemaakt
en via de slotwet en de saldibalans (toevoeging premie aan gegroeide
reserve) in het jaarverslag verwerkt. De geraamde uitgaven vanuit deze
reserve zijn als onderdeel van de materiële uitgaven gespecificeerd in
tabel 95.1.
In onderstaande tabel zijn de Apparaatsuitgaven OCW onderverdeeld naar
kerndepartement, Rijksdienst Cultureel Erfgoed, Inspectie van het
Onderwijs, Erfgoedinspectie, Onderwijsraad, Raad voor Cultuur en de
Adviesraad voor Wetenschap, Technologie en Innovatie. Daarnaast zijn de
apparaatskosten van de baten-lastenagentschappen en ZBO’s weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

122

De niet-beleidsartikelen (artikel 95)

Tabel 95.2 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en ZBO’s/RWT’s (bedragen x € 1 miljoen)
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Totaal apparaatsuitgaven ministerie
Kerndepartement
Rijksdienst Cultureel Erfgoed
Inspectie van het Onderwijs
Erfgoedinspectie
Onderwijsraad
Raad voor Cultuur
Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid

249,8
136,8
38,0
66,8
2,3
2,2
2,3

247,9
138,5
34,7
66,0
2,4
2,6
2,3

242,4
137,7
33,6
63,6
2,3
2,4
2,1

234,8
134,5
32,5
60,6
2,2
2,4
1,9

234,6
134,1
32,7
60,6
2,2
2,4
1,9

234,5
134,4
32,7
60,3
2,2
2,4
1,8

234,8
134,7
32,7
60,3
2,2
2,4
1,8

1,4

1,4

0,7

0,7

0,7

0,7

0,7

Totaal apparaatskosten agentschappen
Dienst Uitvoering Onderwijs
Nationaal Archief

336,6
303,4
33,2

294,1
253,9
40,2

284,7
239,0
45,7

267,2
230,4
36,8

266,1
230,3
35,8

265,8
231,2
34,6

266
231,9
34,1

Totaal apparaatskosten ZBO’s
Stichting fonds voor de Podiumkunsten
Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie
Stichting Mondriaanfonds
Stichting Nederlands Filmfonds
Stichting Stimuleringsfonds Creatieve
Industrie
Stichting Nederlands Letterenfonds
Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse
Culturele Mediaproducties (Mediafonds)
Commissariaat voor de Media (CvdM)
Nederlandse Publieke Omroep (NPO)
Regionale Publieke Omroep (RPO)
Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie
(NVAO)
Koninklijke Nederlandse Academie van
Wetenschappen (KNAW)
Koninklijke Bibliotheek (KB)
Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
Stichting Participatiefonds
Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven (SBB)
Stichting Vervangingsfonds
Stimuleringsfonds voor de Journalistiek

109,9
4,4
1,9
2,2
3,1

118,6
4,4
1,9
2,2
2,6

119,3
4,4
2,5
3,5
3,5

118,3
4,4
2,5
3,5
3,5

117,4
4,4
2,5
3,5
3,5

117,4
4,4
2,5
3,5
3,5

117,4
4,4
2,5
3,5
3,5

1,6
2,0

1,1
1,1

1,7
1,8

1,7
1,8

1,7
1,8

1,7
1,8

1,7
1,8

1,6
3,7
2,6
0

1,7
5,3
2,6
0

0
4,9
2,6
0

0
4,8
2,6
0

0
4,5
2,6
0

0
4,5
2,6
0

0
4,5
2,6
0

4,0

3,8

3,3

3,2

3,2

3,2

3,2

12,8
15,3

13,5
26,5

13,6
26,5

13,6
26,5

13,6
26,5

13,6
26,5

13,6
26,5

33
2,5

30,7
2,3

30,2
2,1

29,7
1,9

29,1
1,9

29,1
1,9

29,1
1,9

15,3
3,2
0,7

15,3
3,0
0,6

15,3
2,8
0,6

15,3
2,7
0,6

15,3
2,7
0,6

15,3
2,7
0,6

15,3
2,7
0,6

De cijfers in bovenstaande tabel zijn niet met elkaar te consolideren aangezien het zowel uitgaven als kosten betreft.
De apparaatskosten bij de baten-lastendiensten en ZBO’s en RWT’s betreffen naast de apparaatskosten in verband met werkzaamheden voor OCW
ook de kosten die verband houden met werkzaamheden die voor tweeden en derden worden uitgevoerd.

Toelichting:
In bovenstaande tabel zijn RWT’s waarbij een individuele uitvraag in het
veld nodig is niet opgenomen. Dit betreft ondermeer alle onderwijsinstellingen, academische ziekenhuizen en musea. ZBO’s waarbij de
gegevens met betrekking tot de apparaatsuitgaven uit hoofde van
reguliere bestaande informatiestromen beschikbaar zijn, zijn wel
opgenomen.
In onderstaande tabel zijn de Apparaatsuitgaven van het kerndepartement
weergegeven zoals deze direct toe te rekenen zijn aan de verschillende
beleidsterreinen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

123

De niet-beleidsartikelen (artikel 95)

Tabel 95.3 Apparaatsuitgaven per beleidsartikel in 2017 (bedragen x € 1 miljoen)
Beleidsartikel

Bedrag

Totaal apparaat
Primair onderwijs
Voortgezet onderwijs
Middelbaar Beroepsonderwijs
Hoger onderwijs en Studiefinanciering
Internationaal beleid
Cultuur
Onderzoek en wetenschapsbeleid
Emancipatie

41,9
6,4
7,3
6,0
6,4
2,3
8,3
2,9
2,3

In onderstaande tabel staat de verdeling van de taakstelling op de
Apparaatsuitgaven/-kosten uit het Regeerakkoord weergegeven. Deze
taakstelling is verdeeld over kerndepartement, agentschappen en ZBO’s.
Tabel 95.4 Apparaatsuitgaven/-kosten invulling taakstelling (bedragen x € 1 miljoen)
2016

2017

2018

Struct

Departementale taakstelling (totaal)

24,0

54,0

67,0

67,0

Kerndepartement

6,9

20,0

26,5

26,5

Agentschappen
DUO
NA
Totaal Agentschappen

12,1
0,8
12,9

23,5
1,0
24,5

27,9
1,0
28,9

27,9
1,0
28,9

0,5
0,2
0,1

1,1
0,5
0,3

1,4
0,6
0,4

1,4
0,6
0,4

0,2

0,4

0,5

0,5

0,7
0,6

1,6
1,3

2,0
1,6

2,0
1,6

1,5
0,1
0,2
0,0
4,2

3,5
0,3
0,4
0,1
9,5

4,3
0,4
0,5
0,1
11,6

4,3
0,4
0,5
0,1
11,6

0,0

0,0

0,0

0,0

ZBO’s
Cultuurfondsen
Commissariaat voor de Media
Nederlandse Publieke Omroep
Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO)
Kon.Ned.Academie van Wetenschappen (KNAW)
Kon.Bibliotheek (KB)
Ned.organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
Participatiefonds
Vervangingsfonds
Stimuleringsfonds voor de Pers
Totaal ZBO’s
Nog in te vullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

124

Begroting baten-lastenagentschappen

5. BEGROTING BATEN-LASTENAGENTSCHAPPEN
1. DIENST UITVOERING ONDERWIJS
In deze paragraaf is de begroting opgenomen van de Dienst Uitvoering
Onderwijs. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is de uitvoeringsorganisatie van de Rijksoverheid voor het onderwijs. DUO levert producten en
diensten op het terrein van bekostiging van instellingen, financiering van
studenten, informatievoorziening alsmede diensten gericht op de
verbetering van de verbinding tussen beleid en uitvoering. Daarnaast
verricht DUO werkzaamheden voor overige departementen en derden.
In de onderstaande tabel 1 is een meerjarige raming van de baten en
lasten voor de DUO begroting opgenomen.
Tabel 1 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2017 (bedragen x € 1.000)
Slotwet
2015

Vastgestelde
begroting
2016

2017

2018

2019

2020

2021

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet overige departementen
Omzet derden
Rentebaten
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

273.502
26.730
12.988
2
0
0
313.222

227.015
23.107
10.745
0
0
0
260.867

208.086
32.850
5.045
0
0
0
245.981

199.507
32.850
5.045
0
0
0
237.402

199.374
32.850
5.045
0
0
0
237.269

200.387
32.850
5.045
0
0
0
238.282

200.995
32.850
5.045
0
0
0
238.890

Lasten
Apparaatskosten
–
personele kosten
waarvan eigen personeel
waarvan externe inhuur
waarvan overige personele kosten
–
materiële kosten
waarvan apparaat ICT
waarvan bijdrage aan SSO’s
waarvan overige materiële kosten
Rentelasten
Afschrijvingskosten
–
materieel
waarvan apparaat ICT
–
immaterieel
Overige kosten
–
dotaties voorzieningen
–
bijzondere lasten
Totaal lasten

303.432
155.261
121.465
24.898
8.898
148.171
20.586
12.218
115.367
24
7.768
7.138
6.223
630
1.800
1.800
0
313.024

253.852
144.433
119.163
18.270
7.000
109.419
20.000
12.500
76.919
15
7.000
7.000
5.500
0
0
0
0
260.867

238.981
151.960
130.660
14.300
7.000
87.021
20.000
12.500
54.521
0
7.000
7.000
5.500
0
0
0
0
245.981

230.402
145.867
133.017
5.850
7.000
84.535
20.000
12.500
52.035
0
7.000
7.000
5.500
0
0
0
0
237.402

230.269
145.178
132.328
5.850
7.000
85.091
20.000
12.500
52.591
0
7.000
7.000
5.500
0
0
0
0
237.269

231.282
146.592
133.742
5.850
7.000
84.690
20.000
12.500
52.190
0
7.000
7.000
5.500
0
0
0
0
238.282

231.890
146.609
133.759
5.850
7.000
85.281
20.000
12.500
52.781
0
7.000
7.000
5.500
0
0
0
0
238.890

198

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten

Toelichting op de begroting van baten en lasten:
Baten
Omzet moederdepartement
De opbrengst moederdepartement betreft de inkomsten voor geleverde
diensten en producten aan de opdrachtgever OCW. Van de omzet
moederdepartement 2017 is € 184,7 miljoen gerelateerd aan de vijf
hoofdproducten, te weten Bekostiging (€ 36,2 miljoen, zijnde 20 procent),
Studiefinanciering (€ 87,7 miljoen, zijnde 47 procent), Examens (€ 22,7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

125

Begroting baten-lastenagentschappen

miljoen, zijnde 12 procent), Registers (€ 32,4 miljoen, zijnde 18 procent),
Informatiediensten (€ 5,7 miljoen, zijnde 3 procent).
Daarnaast is in de begroting € 23,4 miljoen opgenomen voor de implementatie van beleidswijzigingen. De dalende lijn in de opbrengst
moederdepartement is veroorzaakt door de ingeboekte taakstellingen
over de periode 2015 tot en met 2018 (€ 28,2 miljoen in 2017 oplopend
naar € 44,1 miljoen in 2018).
Deze jaren tekenen zich door aanzienlijke taakstellingen welke zullen
moeten worden doorgevoerd. De aanpak wordt gedomineerd door de
thema’s «efficiency waar het nog kan» en «vereenvoudiging en versobering waar het moet». In de meerjarenbegroting zijn maatregelen op het
gebied van efficiency (€ 12,7 miljoen) en baten Programma Vernieuwing
Studiefinanciering (€ 13,0 miljoen), de Hervormingsagenda en Compacte
Rijksdienst (€ 3,0 miljoen) en deregulering (€ 15,4 miljoen) verwerkt. Voor
de maatregelen vallend onder deregulering is DUO voor de realisatie
afhankelijk van vereenvoudiging van wet- en regelgeving en taken.
Randvoorwaarden exploitatie DUO
De digitale infrastructuur onderwijs bij DUO is van essentieel belang voor
de dienstverlening en communicatie aan studenten, instellingen en
ouders/burgers. Het gebruik van deze voorzieningen is de afgelopen jaren
aanzienlijk toegenomen. Dit heeft gevolgen voor de kosten van instandhouding (onderhoud en beheer), doorontwikkeling en het volume in
gebruik. Deze kosten worden niet systematisch in het beleids- en
begrotingsproces meegenomen. De investeringen die benodigd zijn voor
het doorontwikkelen van de basisregistratie Onderwijs Nummer (Doorontwikkelen BRON), waarmee mede de Gemeenschappelijke Digitale
Infrastructuur Onderwijs (GDI-O) wordt vormgegeven worden besproken
met het bestuursdepartement en maken nog geen onderdeel uit de
begroting.
Omzet overige departementen
De omzet Overige departementen betreft opbrengsten in verband met
uitvoering inburgeringstaken (€ 17,7 miljoen) en uitvoering landelijk
register kinderopvang (€ 6,2 miljoen) voor het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, werkzaamheden ten behoeve van het examen
Wet financieel toezicht (€ 2,5 miljoen) en werkzaamheden ten behoeve
van Belastingdienst (€ 0,1 miljoen) in opdracht van het Ministerie van
Financiën, print- en couverteerwerkzaamheden ten behoeve van het CJIB
van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (€ 1,2 miljoen), compensatie
van loonkosten voor gedetacheerde medewerkers (€ 0,8 miljoen) en
werkzaamheden in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken
(€ 0,2 miljoen). Daarnaast is € 4,2 miljoen aan omzet opgenomen in
verband met werkzaamheden uitgevoerd voor meerdere overheidsinstellingen binnen de Shared Service Organisatie Noord (SSO-Noord) welke
onder DUO valt.
Omzet derden
Bij omzet derden gaat om met name te innen leges voor OCW examens
(€ 2,5 miljoen). Leges voortvloeiende uit diverse overige OCW taken
(€ 0,8 miljoen) en opbrengsten voor het uitvoeren van (bekostigingsgerelateerde) werkzaamheden voor het Participatiefonds (€ 0,8 miljoen)
alsmede werkzaamheden uitgevoerd binnen de SSO-Noord (€ 0,9
miljoen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

126

Begroting baten-lastenagentschappen

Lasten
Personele kosten
De personele kosten betreffen de kosten van eigen personeel (€ 130,7
miljoen) op basis van de gemiddelde loonkosten, de begrote kosten voor
externe inhuur (€ 14,3 miljoen) en een reële inschatting van de overige
personele kosten (€ 7,0 miljoen). De stijging ten opzichte van de begroting
2016 is het gevolg van de geplande omzetting van relatief duur extern
personeel naar goedkoper intern personeel gerelateerd aan de opgelegde
apparaatstaakstelling en de verambtelijking van uitzendkrachten passend
binnen de afspraken zoals opgenomen in het afgesloten convenant tussen
SG OCW en vakbonden.
Materiële kosten
De materiële kosten bestaan onder meer uit kosten voor informatievoorziening en automatisering (€ 20,0 miljoen), externe diensten en communicatiemiddelen (€ 24,8 miljoen) en € 37,5 miljoen ten behoeve van de
implementatie van beleidswijzigingen in de geautomatiseerde systemen
en het Programma Vernieuwing Studiefinanciering (PVS). De bijdrage aan
de SSO-Noord heeft met name betrekking op de huisvestingskosten.
Afschrijvingskosten
De afschrijvingskosten betreffen materiële en immateriële vaste activa.
Tabel 2 Kasstroomoverzicht voor het jaar 2017 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

1.

2.

3.

4.
5.

Rekening-courant RHB 1 januari 2016 +
depositorekeningen
+/+ totaal ontvangsten operationele
kasstroom
– /– totaal uitgaven operationele
kasstroom
Totaal operationele kasstroom
– /– totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom
– /– eenmalige uitkering aan moederdepartement
+/+ eenmalige storting door het
moederdepartement
– /– aflossingen op leningen
+/+ beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom
Rekening courant RHB 31 december +
stand depositorekeningen (+1+2+3+4)

Slotwet
2015

Vastgestelde
begroting
2016

2017

2018

2019

2020

2021

49.441

46.755

46.440

11.440

11.440

11.440

11.440

322.332

260.867

245.981

237.402

237.269

238.282

238.890

– 314.480
7.852
– 11.672
119
– 11.553

– 253.867
7.000
– 7.000
0
– 7.000

– 273.981
7.000
– 7.000
0
– 7.000

– 230.402
7.000
– 7.000
0
– 7.000

– 230.269
7.000
– 7.000
0
– 7.000

– 231.282
7.000
– 7.000
0
– 7.000

– 231.890
7.000
– 7.000
0
– 7.000

0

0

0

0

0

0

0

0
– 314
0
– 314

0
– 315
0
– 315

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

45.426

46.440

11.440

11.440

11.440

11.440

11.440

Toelichting op het kasstroomoverzicht:
De operationele kasstroom is het saldo ontvangsten moederdepartement,
overige departementen en Derden waar aan uitgaven tegen overstaan aan
crediteuren en personeel. Het totaal van investeringen (onder andere
apparatuur voor het rekencentrum) is gelijk aan de zogenoemde vervangingsinvesteringen voor de materiële vaste activa en zijn gelijk aan de
bruto afschrijvingskosten van deze activa. De afbouw van de balanspositie
in 2017 hangt onder meer samen met de afbouw schuld moederdepartement in dit jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

127

Begroting baten-lastenagentschappen

Doelmatigheid
Basisindicatoren zijn de kostprijs en kwaliteit per product of dienst.
Stijging in de doelmatigheid kan meerjarig worden bereikt door een
lagere kostprijs (bij gelijke kwaliteit) of een hogere kwaliteit (bij gelijke
kostprijs).
In de gepresenteerde reeks voor DUO (tabel 3) geldt een sterke focus op
kostenbeheersing en kwaliteitsverbetering van dienstverlening. Het
Programma Vernieuwing Studiefinanciering (PVS) is hier een belangrijk
voorbeeld van. Door deze vernieuwing is het tevens mogelijk deels de
efficiencytaakstelling van het kabinet te realiseren. De indexgetallen van
de onderscheiden producten laten dit zien. Naar aanleiding van de
doorlichting baten-lasten agentschap DUO, uitgevoerd door het Ministerie
van Financiën en het Ministerie van OCW, en de lopende uniformering
«Bijdrage agentschappen» wordt het kostprijsmodel «Lightmodel DUO»
herzien.
Tabel 3 Doelmatigheidsindicatoren

1

Slotwet
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Generiek Deel
Omzet Bekostiging1
Omzet Studiefinanciering1
Omzet Examens1
Omzet Registers1
Omzet Informatiediensten1

20%
49%
13%
14%
4%

100,0
100,0
100,0
100,0
100,0

98,2
81,7
98,3
98,8
98,8

98,2
81,6
98,3
95,6
98,8

98,2
81,6
98,3
95,6
98,8

98,2
81,6
98,3
98,8
98,8

98,2
81,6
98,3
98,8
98,8

FTE-totaal (excl. externe inhuur)

1.783

1.727

1.880

1.900

1.890

1.881

1.871

Tarieven/uur
ICT gerelateerd
Overige uren

104
74

104
74

104
74

104
74

104
74

104
74

104
74

Saldo baten en lasten (%)

0,1%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

0,0%

Kwaliteitsindicatoren
Klantcontact digitaal
Klantcontact traditioneel

6
7

6
7

6
7

6
7

6
7

6
7

6
7

Index 2015 is gelijk aan 100.

Toelichting Doelmatigheidsindicatoren:
Omzet/kostprijs per product: DUO aggregeert haar werkzaamheden in de
going concern (basiscontract) naar vijf producten, te weten Bekostiging,
Studiefinanciering, Examens, Registers en Informatiediensten. De
doelmatigheidsindicatoren geven inzicht in de ontwikkeling van de
prijsefficiency per product, exclusief volumina ontwikkelingen. Op basis
van het taakstellingsplan DUO 2014–2018 zijn de effecten geraamd op het
gebied van efficiency maatregelen, effecten Compacte Rijksdienst en
baten PVS. Dit vormt de basis voor de ontwikkeling van bovenstaande
generieke doelmatigheidsindicatoren. De dereguleringsmaatregelen
vallen buiten de scope van de doelmatigheid. Met de ingegeven prijsefficiency en de samenhangende doelmatigheidsontwikkeling wordt
gestreefd om budgetneutraal te realiseren waarbij de gemaakte kosten
vanuit de omzet gedekt worden.
FTE totaal: De bezetting van ARAR laat ten opzichte van 2016 een stijging
zien als gevolg van de geplande omzetting van relatief duur extern
personeel naar goedkoper intern personeel gerelateerd aan de apparaat-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

128

Begroting baten-lastenagentschappen

staakstelling en de verambtelijking van uitzendkrachten passend op het
Rijksbrede beleid voor flexwerk.
Projecttarief per uur: Het projecttarief per uur (€ 104) is een gemiddeld
uurtarief in- en externe inzet ten behoeve van systeem- en procesaanpassingen.
Meerwerktarief per uur: Voor niet ICT-gerelateerde inzet geldt een lager
tarief van € 74 per uur.
De efficiency c.q. doelmatigheidstaakstellingen zijn financieel ingeboekt
op de budgetten van DUO. De ingeboekte taakstelling wordt ingevuld
door efficiency te behalen. Hierdoor kunnen de tarieven op gelijk niveau
worden gehouden. DUO begroot en verwacht te realiseren met een
exploitatiesaldo van nul.
Indicatoren: Klanttevredenheid Klantcontact digitaal norm 6 en Klanttevredenheid klantcontact traditioneel norm 7. Het betreft hier respectievelijk
de tevredenheid van individuele klanten op de kanalen Mijn DUO en de
website (digitaal) en tevredenheid op de kanalen telefonie, email en balie
(traditioneel), op een schaal van 1 tot en met 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

129

Begroting baten-lastenagentschappen

2. NATIONAAL ARCHIEF
2.1. Algemene toelichting
Het Nationaal Archief beheert de archieven van de rijksoverheid en
archieven van maatschappelijke organisaties en individuele personen die
van nationaal belang zijn (geweest). In de depots ligt bijna duizend jaar
geschiedenis van Nederland opgeslagen in archieven en in duizenden
kaarten, tekeningen en foto’s.
De missie van het Nationaal Archief is het dienen van ieders recht op
informatie en het geven van inzicht in het verleden van ons land door:
inzet voor een sterk archiefbestel, een afgewogen beleid voor archiefwaardering en selectie en optimale zorg voor alle rijksarchieven en de
nationale archiefcollectie in Den Haag te beheren en onsite en online te
presenteren.
Nationaal Archief en Regionale Historische Centra
Op basis van de Archiefwet 1995 heeft de Minister van OCW een
specifieke verantwoordelijkheid voor alle rijksarchiefbewaarplaatsen,
zijnde het Nationaal Archief in Den Haag en elf rijksarchiefbewaarplaatsen
in de provinciehoofdsteden. De archiefbewaarplaatsen in de provinciehoofdsteden maken deel uit van de Regionale Historische Centra (RHC’s).
De RHC’s zijn zelfstandige openbare lichamen, die vanuit het Rijk en
andere partners een financiële bijdrage ontvangen. Deze begroting
handelt alleen om de baten en lasten van het Nationaal Archief. De
rijksbijdragen aan de afzonderlijke RHC’s zijn onderdeel van artikel 14 van
de begroting van OCW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

130

Begroting baten-lastenagentschappen

Tabel 1 Begroting van baten en lasten voor het jaar 2017 (bedragen x € 1.000)
Slotwet
2015

Vastgestelde
begroting
2016

2017

2018

2019

2020

2021

Baten
Omzet moederdepartement
Omzet mede overheden
Omzet derden
Rentebaten
Mutatie projectgelden
Vrijval voorzieningen
Bijzondere baten
Totaal baten

42.045
400
1.191
5
– 8.870
14
0
34.785

39.400
400
414
10
848
0
0
41.072

36.314
400
219
0
10.284
116
0
47.333

36.105
400
219
0
1.802
74
0
38.600

36.105
400
219
0
627
26
0
37.377

34.954
400
219
0
460
26
0
36.059

34.529
400
219
0
401
26
0
35.575

Lasten
Apparaatskosten
–
personele kosten
–
waarvan eigen personeel
–
waarvan externe inhuur
–
waarvan overige personele kosten
–
materiële kosten
–
waarvan apparaat ICT
–
waarvan bijdrage aan SSO’s
Rentelasten
Afschrijvingskosten
–
materieel
–
waarvan apparaat ICT
–
immaterieel
Overige kosten
–
dotaties voorzieningen
–
bijzondere lasten
Totaal lasten

33.227
16.556
12.601
3.216
739
16.671
668
672
20
1.235
1.235
0
0
244
244
0
34.726

40.167
16.500
13.200
3.300
0
23.667
600
300
17
888
888
150
0
0
0
0
41.072

45.713
16.443
14.625
958
860
29.270
1.062
325
12
1.608
1.608
141
0
0
0
0
47.333

36.842
16.626
14.808
958
860
20.216
1.062
450
10
1.748
1.748
101
0
0
0
0
38.600

35.761
16.436
14.618
958
860
19.325
1.062
500
8
1.608
1.608
68
0
0
0
0
37.377

34.557
16.436
14.618
958
860
18.121
1.062
500
6
1.496
1.496
63
0
0
0
0
36.059

34.080
16.404
14.618
933
853
17.676
1.062
500
1
1.494
1.494
63
0
0
0
0
35.575

59

0

0

0

0

0

0

Saldo van baten en lasten

Toelichting baten en lasten:
Baten
De omzet van het moederdepartement betreft de inkomsten van het
Nationaal Archief voor de geleverde producten en diensten. Deze bestaat
uit structurele middelen voor de primaire activiteiten (1e geldstroom) en
incidentele middelen voor projectmatige activiteiten (2e geldstroom).
Vanaf 2017 is aan het Nationaal Archief een bedrag van € 15,9 miljoen
oplopend tot € 17,5 miljoen vanaf 2020 structureel beschikbaar gesteld
voor het uitvoeren van de digitale taken t.a.v. de rijksarchieven. Met
ingang van 2017 worden de 2e geldstroomproject DWR-Archief, DTR en
Archief 2020 afgebouwd. Verder wordt vanaf 2017 gerekend met de
opening (in exploitatie nemen) van de nieuwe opslaglocatie in Emmen.
Vanaf 2012 verloopt de subsidie van OCW aan het Centraal Bureau voor
Genealogie (CBG) via het begrotingsartikel van het Nationaal Archief. Het
Nationaal Archief vervult hierin alleen de kasfunctie (doorgeven van
gelden) waardoor per saldo in termen van baten en lasten geen sprake is
resultaateffect. De subsidie bedraagt € 1,77 miljoen en is buiten de cijfers
voor baten en lasten gehouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

131

Begroting baten-lastenagentschappen

Omzet overige departementen
Het Nationaal Archief fungeert als rijksarchiefbewaarplaats in de provincie
Zuid Holland en ontvangt daarvoor een jaarlijkse bijdrage.
Omzet derden
De omzet derden bestaat hoofdzakelijk uit projectmatige inkomsten van
derde partijen (o.a. de Europese Unie) voor specifieke producten en
diensten (projecten).
Mutatie projectgelden
Dit betreft de inzet projectgelden en investeringsbijdragen die zijn vooruit
ontvangen voor de ontwikkeling van specifieke eenmalige producten en
diensten voor verschillende opdrachtgevers. Het gaat met name om het
programma DTR, het masterplan Concentratie Archiefdepot en de
renovatie van de hal van Nationaal Archief.
Vrijval voorzieningen
Dit betreft de onttrekking aan de voorziening voor de kosten van
wachtgeld en reorganisatie.
Lasten
Apparaatskosten
– Personele kosten
De personele kosten zijn gebaseerd op een bezetting van ca. 200 fte. In
2017 tot en met 2021 blijven de personele kosten stabiel vanwege de
ontvangen structurele bijdrage voor de digitale taken. Met de invulling
van de vaste formatie zal naar verwachting de extern inhuur dalen.
– Materiële kosten
Dit betreft onder andere de huisvestingskosten zoals de huurkosten en
servicekosten samenhangend met de huisvesting en kantoorautomatisering. Tevens zijn onder deze post de materiële uitgaven verantwoord die
worden gedaan in het primaire proces, zoals voor het fysieke depot, de
digitale taken rijksarchieven, tentoonstellingen, dienstverlening en in de
projecten.
Rentelasten
De rentelasten vloeien voort uit het beroep op de leenfaciliteit in 2013 en
2016.
Afschrijvingskosten
De stabiele lijn van de afschrijvingskosten wordt veroorzaakt door
instandhoudingsinvesteringen in het fysieke depot en de ICT hardware.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

132

Begroting baten-lastenagentschappen

Tabel 2 Kasstroomoverzicht over het jaar 2017 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

1.

2.

3.

4.
5.

Rekening-courant RHB 1 januari 2017 +
depositorekeningen
+/+ totaal ontvangen operationele
kasstroom
– /– totaal uitgaven operationele
kasstroom
Totaal operationele kasstroom
– /– totaal investeringen
+/+ totaal boekwaarde desinvesteringen
Totaal investeringskasstroom
– /– eenmalige uitkering aan moederdepartement
+/+ eenmalige storting door het
moederdepartement
– /– aflossingen op leningen
+/+ beroep op leenfaciliteit
Totaal financieringskasstroom
Rekening courant RHB 31 december
2017 = stand depositorekeningen
(=1+2+3+4)

Slotwet
2015

Vastgestelde
begroting
2016

2017

2018

2019

2020

2021

23.052

12.698

18.599

4.138

2.580

2.588

2.443

43.075

0

36.933

36.724

36.724

35.573

35.148

– 32.242
10.833
– 1.553

0
0
0

– 45.725
– 8.792
– 5.202

– 36.852
– 128
– 1.259

– 35.768
956
– 777

– 34.562
1.011
– 985

– 34.081
1.067
– 504

– 1.553

0

– 5.202

– 1.259

– 777

– 985

– 504

0

0

0
– 360

0
– 360

– 467

– 171

– 171

– 171

– 171

– 360

– 360

– 467

– 171

– 171

– 171

– 171

31.972

12.379

4.138

2.580

2.588

2.443

2.835

Toelichting kasstroomoverzicht:
De operationele kasstroom in 2017 is negatief vanwege uitgaven aan
projecten. Omdat deze uitgaven gedekt worden uit vooruitontvangen
projectgelden, wordt uitgegaan van een begroting met een nihil resultaat.
De investeringskasstroom betreft vooral de investeringen in ICT hardware
en investeringen in het fysieke depot. De financieringskasstroom betreft
de aflossing van de leenfaciliteit welke is aangegaan ten behoeve van de
verbouwing van de publieke ruimte, investeringen in kantoormeubilair en
aanpassingen van het interieur.
Het verschil in de verwachte Rekening Courant RHB positie begin 2017 ten
opzichten van de vastgestelde begroting 2016 wordt met name veroorzaakt door vertragingen in het programma DTR en het project Masterplan
Archiefdepots in 2015 en 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

133

Begroting baten-lastenagentschappen

Doelmatigheid
Tabel 3: Overzicht doelmatigheidsindicatoren (bedragen x € 1.000)

Generiek deel
Gemiddeld gewogen kostprijs per
productgroep
–
de (gem) prijs per km fysiek
archief (capaciteit)
–
de (gem) prijs per Terabyte
digitaal archief
Gemiddeld gewogen uurtarief intern
personeel
–
primaire taken – activiteiten
–
programma’s en projecten 2e en
3e geldstromen
Aantal fte
–
formatie op lumpsum en projecten
–
formatie Programma Digitale
Taken rijksarchieven
Saldo baten en lasten
Ontwikkeling aantallen bezoekers
–
bezoekers
–
onderwijs
–
studiezaal – bezoekers
–
studiezaal – raadplegingen
archiefstukken
–
Website GaHetNa
Cijfer bezoeker tevredenheid
Voldoen aan webrichtlijnen Rijk
Beschikbaarheid – bereikbaarheid
organisatie
fysieke dienstverlening; geopend:
–
informatiecentrum en studiezaal
–

tentoonstelling

–
–

ontvangst schoolgroepen
Digitale dienstverlening eDepot
(basisdienstverlening)
helpdesk openingstijden op
werkdagen

–

Slotwet
2015

Vastgestelde
begroting
2016

2017

2018

2019

2020

2021

14.350

13.350

12.960

12.960

12.960

12.960

12.960

1

–

1.311

1.297

1.278

1.253

1.219

1.219

2

47,8

47,8

51,0

51,0

51,0

51,0

51,0

3

49,8

49,8

58,0

58,0

58,0

58,0

58,0

151,5

151,5

200–205

200–210

200–210

200–210

200–210

45,3
59.000

46,7
–

–

–

–

20.000
5.000
13.000

20.000
7.500
12.000

20.000
10.000
12.000

22.500
15.000
12.000

25.000
15.000
12.000

25.000
15.000
12.000

25.000
15.000
12.000

100.000
1.200.000
7,2

105.000
1.300.000

105.000
1.400.000
7,3

100.000
1.500.000

100.000
1.600.000
7,4

90.000
1.600.000

90.000
1.600.000

3

3

3

3

3

3

3

di t/m
vr
di t/m
zo
ma

di t/m
vr
di t/m
zo
ma

di t/m
vr
di t/m
zo
ma

di t/m
vr
di t/m
zo
ma

di t/m
vr
di t/m
zo
ma

di t/m
vr
di t/m
zo
ma

di t/m
vr
di t/m
zo
ma

4
5

nvt 8:30–17:00 8:30–17:00 8:30–17:00 8:30–17:00 8:30–17:00 8:30–17:00

1
Uitgaande van de kosten / beschikbare capaciteit. Consequenties uitbreiding depotcapaciteit locatie «Emmen» zijn niet doorberekend (in 2e helft
2016 wordt het kostprijsmodel herzien met inbegrip van de locatie Emmen).
2
Gebaseerd op kostprijsmodel 2014. In 2e helft 2016 wordt kostprijsmodel geactualiseerd en aangepast naar een integrale opzet.
3
Op basis van verantwoording uurtarieven jaarrekening 2015
4
Per twee jaar wordt een landelijk onderzoek gedaan door de branchevereniging archiefveld naar de kwaliteit van de dienstverlening.
5
Betreft de toekenning van het drempelvrij keurmerk; toekenning op basis van een jaarlijks onderzoek; toekenning in de vorm van een jaarlijks
certificaat met waardering in aantal sterren (1-2-3- sterren)

Toelichting:
In de berekening van de gemiddelde kostprijs per kilometer fysiek archief
is geen rekening gehouden met de capaciteitsuitbreiding van het depot
door indikking van de archiefopslag. De consequenties van de uitbreiding
van de depotcapaciteit door de nieuwe opslaglocatie in Emmen zijn niet
doorgerekend vanwege het ontbreken van voldoende kerncijfers. In het 3e
en 4e kwartaal 2016 wordt het kostprijsmodel geactualiseerd. Dit moet
leiden tot een geactualiseerd inzicht in de kosten per kilometer fysiek
archief. Zo mogelijk worden kosten die samenhangen met de capaciteitsuitbreiding depot Emmen meegenomen (het project voor de
bouw-verbouw moet nog starten).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

134

Begroting baten-lastenagentschappen

Het Nationaal Archief biedt een landelijke infrastructuur aan voor
producten en diensten voor digitale archivering aan Regionale Historische
Centra (RHC’s), departementen en andere instellingen met een publieke
taak. In de eerste fase richt de Serviceorganisatie zich op dienstverlening
aan de RHC’s voor overgebracht archiefmateriaal. Deze dienstverlening is
gestart met ingang van 2016. Aan de dienstverlening is een kostprijsmodel verbonden die inzichtelijk maakt tegen welke kosten producten en
diensten kunnen worden afgenomen. In tabel benoemde prijs / Tb digitaal
archief is gebaseerd op kostprijsmodel 2014. Inmiddels is een start
gemaakt met de actualisatie van dit kostprijsmodel. De actualisatie wordt
in het 3e en 4e kwartaal van 2016 afgerond. De uitkomsten daarvan leiden
tot aanpassing van de doelmatigheidsindicatoren.
Het Nationaal Archief werkt aan de opdracht om de maatschappelijke
zichtbaarheid te vergroten als publiekscentrum: i.c. de verbetering van de
toegankelijkheid van archieven als geheugen van de samenleving
(tentoonstellingen, publiekseducatie, studiezalen, faciliteren onderzoeken
archiefprofessionals). Dit leidde met ingang van 2014 tot het toenemen
van bezoekersaantallen.
De gemiddeld gewogen uurtarieven zijn gebaseerd op de realisatiecijfers
van het Nationaal Archief in de jaarrekening 2015.
Bezoekerstevredenheid: Om de twee jaren wordt door de branchevereniging een landelijk onderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van de
dienstverlening.
Webrichtijnen: Het Waarmerk drempelvrij.nl is het Nederlandse kwaliteitsmerk voor toegankelijke websites. Als een website toegankelijk is, kan
deze door alle bezoekers goed worden gebruikt. Ook is de website dan
beter vindbaar in zoekmachines. De toekenning geschiedt op basis van
een jaarlijks onderzoek en wordt toegekend in de vorm van een certificaat.
De score wordt toegekend in aantal sterren (*) met als maximaal toe te
kennen score drie sterren (***).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

135

B i j l a g e : R e c h t s p e r s o n e n m e t e e n We t t e l i j k e Ta a k e n
Zelfstandige Bestuursorganen
6. BIJLAGEN
BIJLAGE 1. RECHTSPERSONEN MET EEN WETTELIJKE TAAK EN
ZELFSTANDIGE BESTUURSORGANEN
Tabel 1 Overzicht Rechtspersonen met een Wettelijke Taak en Zelfstandige Bestuursorganen (vallend onder Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap) (bedragen x € 1 miljoen)1
RWT

Functie2

Artikel(en)

Ramingen

X

14

44,9

X

14

12,3

X
X

14
14

49,3
25,9

X

14

11,5

X

14

10,1

X

15

0,0

X

15

4,9

X
X

6
16

3,3
45,5

X

6, 16

736,7

X

1

2,1

X

1

2,8

X

15

2,1

X

3, 4

10,6

X

3

15

85,7

X

3

16

86,8

X3

4

50,4

X

15

139.9

X
X

15
14

661,8
194,7

X

1

10.241,0

X

3

7.791,6

X
X
X
X

4
6
7
7

3.140,3
2.761,0
3.625,7
657,6

ZBO’s
Stichting Fonds voor de Podiumkunsten
Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie
Stichting Nederlands Filmfonds
Stichting Mondriaan Fonds
Stichting Stimuleringsfonds
Creatieve Industrie
Stichting Nederlands Letterenfonds
Stichting Stimuleringsfonds
Nederlandse Culturele Mediaproducties (Mediafonds)
Commissariaat voor de Media
(CvdM)
Nederlands Vlaamse Accreditatie
Organisatie (NVAO)
Koninklijke Bibliotheek (KB)
Nederlandse Organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
Stichting Participatiefonds

ZBO

Stichting Vervangingsfonds
Stimuleringsfonds voor de
Journalistiek
College voor Toetsen en Examens
Nederlandse Publieke Omroep
(NPO)
Koninklijke Nederlandse Academie
van Wetenschappen (KNAW)
Stichting Samenwerking
Beroepsonderwijs Bedrijfsleven
(SBB)
Regionale Omroepen

RWT’s
Landelijk Omroepbestel
Musea
Bevoegde gezagsorganen primair
onderwijs
Bevoegde gezagsorganen
voortgezet onderwijs
Regionale Opleidingscentra (roc’s)
en vakinstellingen
Instellingsbesturen hogescholen
Instellingsbesturen universiteiten
Academische Ziekenhuizen

Verwijzing naar website

Stichting Fonds Podiumkunsten
Stichting Fonds voor
Cultuurparticipatie
Stichting Nederlands
Filmfonds
Stichting Mondriaanfonds
tichting Stimuleringsfonds
Creatieve Industrie
Stichting Nederlands
Letterenfonds
Stichting Stimuleringsfonds
Nederlandse Culturele
Mediaproducties
Commissariaat voor de Media
Nederlands Vlaamse
Accreditatie Organisatie
Koninklijke Bibliotheek
ederlandse Organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek
Stichting Participatiefonds
(PF)
Stichting Vervangingsfonds
(VF)
Stimuleringsfonds voor de
Journalistiek
College voor Toetsen en
Examens
Nederlandse Publieke
Omroep
Koninklijke Nederlandse
Academie van
Wetenschappen
Samenwerkingsorganisatie
Beroepsonderwijs
Bedrijfsleven
Stichting Regionale
Omroepen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

136

B i j l a g e : R e c h t s p e r s o n e n m e t e e n We t t e l i j k e Ta a k e n
Zelfstandige Bestuursorganen

RWT

ZBO

Functie2

Artikel(en)

Ramingen

Verwijzing naar website

3,4
3

9,8
MBO
VO:
25,5
13,9

Stichting Cito
Stichting SLO

Cito

SLO

X
X

1

De volgorde van de opsomming in dit overzicht is aangepast aan het besturingsmodel van OCW. Zie hiervoor ook de toelichting op deze tabel.
Zie toelichting op tabel ZBO’s en RWT’s.
3
Kaderwet zbo’s niet van toepassing.
2

Toelichting op de in de tabel opgenoemde RWT’s en ZBO’s:
Algemeen
OCW hanteert het volgende model om zicht te houden op de instellingen
rond het kerndepartement en de bestuurlijke relaties die daarmee worden
onderhouden.
Bestuurskern: BD. De
beleids- en stafdirecties
Schil 1: RCE, inspecties,
raden, DUO en NA
Schil 2: ZBO’s

Schil 3: RWT’s
Schil 4: Organisaties die
taken of opdrachten voor
OCW uitvoeren

De schillen representeren de bestuurlijke verhouding tot de bestuurskern:
hoe dichter bij de bestuurskern hoe groter de politieke verantwoordelijkheid, hoe nauwer de sturingsrelaties en hoe beter verantwoording
moet worden afgelegd over de financieringsstromen. De volgorde van
presentatie van ZBO’s en RWT’s in de tabel is aangepast op dit model. Om
het onderscheidend vermogen van de tabel, het schillenmodel en de
daaraan gerelateerde sturing en verantwoording te behouden zijn de
organisaties die al als zbo’s zijn aangemerkt omdat zij taken uitvoeren die
gepaard gaan met de uitoefening van openbaar gezag niet tevens als RWT
aangemerkt omdat zij ook nog andere wettelijke taken uitvoeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

137

B i j l a g e : R e c h t s p e r s o n e n m e t e e n We t t e l i j k e Ta a k e n
Zelfstandige Bestuursorganen
Hieronder volgt de toelichting op de functie van de zbo’s.
ZBO’s:
Cultuurfondsen
In 2017 worden bijdragen verstrekt aan de volgende fondsen:
Stichting Fonds Podiumkunsten
Het fonds ondersteunt alle vormen van professionele podiumkunsten in
Nederland: muziek, theater, muziektheater en dans. Het stimuleren van
innovatie in de keten van scheppen, productie, distributie en afname is
een speciale taak van het fonds.
Stichting Fonds voor Cultuurparticipatie
Het fonds stimuleert de actieve deelname aan het culturele leven van
inwoners van Nederland, in al hun diversiteit, ongeacht leeftijd, herkomst,
opleiding en woonplaats op het gebied van amateurkunst, cultuureducatie
en volkscultuur.
Stichting Nederlands Filmfonds
Het fonds stimuleert de filmproductie in Nederland, met de nadruk op
kwaliteit en diversiteit en bevordert een goed klimaat voor de Nederlandse filmcultuur.
Stichting Mondriaanfonds
Het fonds bevordert bijzondere en vernieuwende projecten en activiteiten
van beeldend kunstenaars, bemiddelaars en instellingen die van belang
zijn voor de beeldende kunst en cultureel erfgoed in Nederland. Het doel
is hiermee de betekenisvolle ontwikkeling en zichtbaarheid van beeldende
kunst en cultureel erfgoed in Nederland te stimuleren daar waar de markt
dit niet of nog niet mogelijk maakt.
Stichting Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
Het fonds voert verschillende subsidieregelingen uit die zijn gericht op
kennisontwikkeling en kennisuitwisseling van de ontwerpende disciplines
en het vergroten van de belangstelling voor architectuur, vormgeving en
e-culture.
Stichting Nederlands Letterenfonds
Het fonds bevordert de kwaliteit, diversiteit, productie en de vertaling van
de Nederlandse- en Friestalige literatuur. Ook verzorgt het Letterenfonds
de promotie en zichtbaarheid van de Nederlandse en Friese literatuur in
het buitenland.
Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Mediaproducties
Het Mediafonds bevordert de ontwikkeling en productie van culturele
dramaproducties, documentaires, kunst- en kinderprogramma’s en
cultuurprojecten van de publieke landelijke en regionale omroep.
Commissariaat voor de Media (CvdM)
Het Commissariaat ziet toe op de naleving van de Mediawet en de daarop
gebaseerde regels. Het garandeert daarmee een eerlijke toegang tot de
media en bewaakt de kwaliteit, de diversiteit en de onafhankelijkheid van
de informatievoorziening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

138

B i j l a g e : R e c h t s p e r s o n e n m e t e e n We t t e l i j k e Ta a k e n
Zelfstandige Bestuursorganen
Nederlands Vlaamse Accreditatie Organisatie (NVAO)
De NVAO borgt de kwaliteit van het hoger onderwijs in Nederland en
Vlaanderen. Zij beoordeelt op onafhankelijke wijze de kwaliteit van de
opleidingen, verleent accreditatie, toetst nieuwe opleidingen en de
instellingstoets kwaliteitszorg. Daarnaast levert de NVAO een bijdrage aan
het vergroten van het kwaliteitsbewustzijn en bevordert zij de internationale samenwerking om tot afstemming en samenhang binnen de
Europese hoger onderwijsruimte te komen.
Koninklijke Bibliotheek (KB)
De KB brengt als de nationale bibliotheek van Nederland mensen en
informatie samen. De KB speelt voorts een centrale rol in de Nederlandse
(wetenschappelijke) informatie-structuur en bevordert de duurzame
toegang tot digitale informatie in (inter)nationaal verband.
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)
De NWO heeft als taak het bevorderen van de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek.
Stichting Participatiefonds (PF)
Het PF is verantwoordelijk voor het beheren en terugdringen van de
werkloosheidsuitgaven in het primair onderwijs. Het PF betaalt de
uitkeringskosten van ontslagen personeel. Daarnaast ondersteunt het PF
schoolbesturen bij het opzetten van hun personeels- en mobiliteitsbeleid
en individuele medewerkers die werkloos zijn met trainingen en
cursussen.
Stichting Vervangingsfonds (VF)
Het VF betaalt de kosten voor vervangers die schoolbesturen moeten
inzetten bij ziekte of afwezigheid van personeel en heeft als taak het
terugdringen van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid van onderwijspersoneel in het primair onderwijs door de kwaliteit van de arbeidsomstandigheden en het personeelsbeleid te verbeteren.
Stimuleringsfonds voor de Journalistiek
Het fonds heeft ten doel het handhaven en bevorderen van de pluriformiteit van de pers, voor zover die van belang is voor de informatie en
opinievorming.
College voor Toetsen en Examens (CvTE)
Het College is verantwoordelijk voor de centrale examens en staatsexamens in het voortgezet onderwijs, de examens rekenen en taal in het
(middelbaar) beroepsonderwijs en staatsexamens Nederlands als tweede
taal.
Nederlandse Publieke Omroep (NPO)
De NPO is het samenwerkings- en coördinatieorgaan van de landelijke
publieke omroep.
Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW)
De KNAW bevordert als forum, geweten en stem van de wetenschap de
kwaliteit en de belangen van de wetenschap en zet zich in voor een
optimale bijdrage van de Nederlandse wetenschap aan de culturele,
sociale en economische ontwikkeling van de samenleving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

139

B i j l a g e : R e c h t s p e r s o n e n m e t e e n We t t e l i j k e Ta a k e n
Zelfstandige Bestuursorganen
Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB)
SBB ontwikkelt kwalificaties voor het middelbaar beroepsonderwijs,
werven leerbedrijven en bewaken de kwaliteit van deze leerbedrijven.
Regionale Omroepen
Het betreft middelen die aan de regionale publieke omroepen en de
Stichting Regionale Publieke Omroep beschikbaar zijn gesteld. De
Stichting Regionale Publieke Omroep is het samenwerkings- en coördinatieorgaan voor de regionale omroep.
RWT’s:
Landelijk Omroepbestel
Het betreft middelen die aan de landelijke publieke omroepen beschikbaar
zijn gesteld.
Musea
Het betreft 29 musea die vallen onder de Erfgoedwet.
Bevoegde gezagsorganen primair onderwijs
Het betreft 1.057 bevoegde gezagsorganen van 6.985 instellingen. Voor
zover het onderwijsinstellingen betreft waar de gemeente het bevoegd
gezag is, zijn deze instellingen niet aan te merken als RWT.
Bevoegde gezagsorganen voortgezet onderwijs
Het betreft 350 bevoegde gezagsorganen van 645 onderwijsinstellingen.
Binnen deze aantallen zitten ook gemeentelijke bevoegde gezagen/
onderwijsinstellingen die eigenlijk niet aan te merken zijn als RWT.
Regionale Opleidingscentra (roc’s) en vakinstellingen
Het betreft ruim 50 roc’s en vakinstellingen.
Instellingsbesturen hogescholen
Het betreft middelen die rechtstreeks aan 35 bekostigde hogescholen
beschikbaar zijn gesteld.
Instellingsbesturen universiteiten
Het betreft middelen die rechtstreeks aan 18 bekostigde universiteiten
beschikbaar worden gesteld.
Academische Ziekenhuizen
Het betreft middelen voor de 8 ziekenhuizen die verbonden zijn aan een
universiteit ten behoeve van de opleiding van artsen en ten behoeve van
onderzoek.
Stichting Cito
Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking
getreden. De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiering van de
wettelijke taken van stichting Cito en SLO.
Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling heeft tot taak:
– het ontwikkelen van de centrale eindtoets in het primair onderwijs;
– het ontwikkelen van de diagnostische tussentijdse toets en de
rekentoets in het voortgezet onderwijs;
– het ontwikkelen van de centrale examens/ en rekentoetsen in het
voortgezet onderwijs en in het middelbaar beroepsonderwijs.
Stichting SLO

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

140

B i j l a g e : R e c h t s p e r s o n e n m e t e e n We t t e l i j k e Ta a k e n
Zelfstandige Bestuursorganen
Op 1 januari 2014 is de wet SLOA 2013 (Stb. 2013, 438) in werking
getreden. De wet biedt de wettelijke grondslag voor subsidiering van de
wettelijke taken van stichting Cito en SLO.
Stichting leerplanontwikkeling heeft tot taak het ontwikkelen en onderhouden van landelijke leerplankaders en het ondersteunen en adviseren
van onze Minister met betrekking tot leerplanontwikkeling.
Tabel 2 Overzicht RWT’s en ZBO’s(vallend onder andere ministeries) (bedragen x € 1 miljoen)
RWT
Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
(UWV)

ZBO

Artikel(en)

Ramingen

X

1

2,3

Toelichting op de in de tabel opgenoemde RWT’s en ZBO’s:
Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV)
Het UWV voert de regeling onderwijsvoorziening jonggehandicapten uit
voor OCW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

141

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

BIJLAGE 2. VERDIEPINGSHOOFDSTUK
In dit hoofdstuk worden per beleidsartikel de mutaties getoond tussen de
stand ontwerpbegroting 2016 en de stand ontwerpbegroting 2017. Daarbij
worden mutaties groter of gelijk aan onderstaande staffel toegelicht:
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting)
in € miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

1
2
5
10

2
4
10
20

< 50
=> 50 en < 200
=> 200 < 1.000
=> 1.000

De mutaties uit de eerste suppletoire begroting zijn reeds toegelicht in de
memorie van toelichting op de eerste suppletoire begroting. Deze
mutaties worden daarom niet in dit verdiepingshoofdstuk toegelicht. Voor
de uitgaven en ontvangsten geldt dat de tabellen met de specificatie van
de nieuwe mutaties alleen zijn opgenomen als er mutaties hebben
plaatsgevonden.
Mutaties die op meer dan één beleidsartikel betrekking hebben, worden
hieronder toegelicht. Het betreft de budgettaire verwerking van de:
1. Leerlingen- en studentenontwikkeling: Referentieraming 2016;
2. Loonbijstelling;
3. Prijsbijstelling;
4. Regeerakkoord 2012: D32 Intensivering onderwijs en onderzoek;
5. Lumpsum- en subsidietaakstelling;
6. Politieke prioriteiten.
1. Leerlingen- en studentenontwikkeling: Referentieraming 2016
Onderstaande tabel geeft de verdeling van de leerlingen- en studentenontwikkeling per begrotingsartikel weer. Zie de overzichtstabel in de
beleidsagenda voor een nadere toelichting op deze mutaties.
Tabel 1 Leerlingen- en studentenontwikkeling (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

Uitgaven:
1
Primair onderwijs
3
Voortgezet onderwijs
4
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
6
Hoger beroepsonderwijs
7
Wetenschappelijk onderwijs
11
Studiefinanciering
12
Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
13
Lesgelden
Subtotaal uitgaven
Ontvangsten:
12
Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
13
Lesgeldontvangsten
Subtotaal ontvangsten
Totaal (uitgaven minus ontvangsten)

2016

2017

2018

2019

2020

2021

15.823
44.754
0
– 45.478
57.417
– 3.658

4.737
61.849
3.521
– 81.250
63.025
2.796

15.731
87.560
3.902
– 110.671
68.456
2.391

13.860
110.284
12.380
– 135.748
74.892
6.093

– 11.455
124.495
24.502
– 153.588
83.320
7.290

– 46.543
140.589
33.417
– 167.955
91.103
6.618

1.046
– 13
69.891

2.364
6
57.048

2.785
7
70.161

2.898
11
84.670

3.006
13
77.583

3.158
11
60.398

51
– 56
–5

107
– 252
– 145

126
509
635

131
1.757
1.888

136
2.214
2.350

144
1.582
1.726

69.896

57.193

69.526

82.782

75.233

58.672

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

142

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

2. Loonbijstelling
De loonbijstelling tranche 2016 is uitgekeerd aan de departementen. OCW
heeft ervoor gekozen om een deel van de loonbijstelling (over de
instrumenten subsidies en opdrachten) niet uit te delen, maar in te zetten
voor de ruilvoetproblematiek en om de begroting van OCW sluitend te
maken. Naast de reguliere loonbijstelling is de meerjarige doorwerking
van de loonruimte-overeenkomst publieke sector 2015–2016 uitgekeerd,
evenals een eenmalige extra loonbijstelling in 2016 voor het werkgeversdeel van de herstelopslag voor pensioenpremies. In de onderstaande
tabellen wordt de totale budgettaire bijstelling per begrotingsartikel
weergegeven.
Tabel 2 Loonbijstelling tranche 2016 (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1
3
4
6
7
8
9
11
12

Primair onderwijs
Voortgezet onderwijs
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Hoger beroepsonderwijs
Wetenschappelijk onderwijs
Internationaal beleid
Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
Studiefinanciering
Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
Lesgelden
Cultuur
Media
Onderzoek en wetenschapsbeleid
Emancipatie
Nominaal en onvoorzien
Apparaatsuitgaven
Inzet ter dekking

13
14
15
16
25
91
95

Totaal

2016

2017

2018

2019

2020

2021

173.592
129.671
56.275
42.547
53.251
86
636
2.081

172.775
130.176
55.697
42.831
53.055
87
712
1.987

172.325
129.735
56.464
42.495
52.592
84
691
1.910

171.048
128.576
55.980
42.587
52.585
84
681
1.838

170.186
126.957
55.628
42.840
52.809
84
1.933
1.838

169.823
125.108
54.936
42.957
53.031
84
– 97
1.838

259
110
5.884
5
11.371
63
0
1.619
11.126

246
106
5.997
5
11.134
79
– 1.563
1.299
9.586

237
101
5.996
5
11.095
91
– 1.564
1.234
9.121

229
98
5.996
5
11.076
89
– 1.563
1.386
8.931

229
98
5.996
5
11.072
89
– 1.563
1.366
8.820

229
98
5.996
5
11.072
89
176
1.552
8.830

488.576

484.209

482.612

479.626

478.387

475.727

Tabel 3 Meerjarige doorwerking loonruimte-overeenkomst (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1
3
4
6
7
8
9
16
95

Primair onderwijs
Voortgezet onderwijs
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Hoger beroepsonderwijs
Wetenschappelijk onderwijs
Internationaal beleid
Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
Onderzoek en wetenschapsbeleid
Apparaatsuitgaven

Totaal

2016

2017

2018

2019

2020

2021

85.658
63.392
29.123
20.709
22.658
43
2.160
5.661
2.768

85.672
63.929
28.994
20.957
22.675
46
1.576
5.565
2.758

85.699
63.913
29.300
20.844
22.508
46
1.554
5.553
2.755

85.627
63.761
29.173
21.028
22.641
46
1.560
5.581
2.755

85.428
63.128
29.075
21.211
22.804
47
2.130
5.595
2.754

86.093
62.828
29.048
21.481
23.135
45
1.132
5.651
2.759

232.172

232.172

232.172

232.172

232.172

232.172

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

143

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Tabel 4 Herstelopslag pensioenpremie (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

2016

1
3
4
6
7
8
9
16
95

Primair onderwijs
Voortgezet onderwijs
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Hoger beroepsonderwijs
Wetenschappelijk onderwijs
Internationaal beleid
Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
Onderzoek en wetenschapsbeleid
Apparaatsuitgaven

26.380
19.522
8.969
6.377
8.213
13
665
1.743
850

Totaal

72.732

3. Prijsbijstelling
De prijsbijstelling tranche 2016 is uitgekeerd aan de departementen. OCW
heeft ervoor gekozen om een deel van de prijsbijstelling (over de
instrumenten subsidies en opdrachten) niet uit te delen, maar in te zetten
voor de ruilvoetproblematiek en om de begroting van OCW sluitend te
maken. In de onderstaande tabel wordt de totale budgettaire bijstelling
per begrotingsartikel weergegeven.
Tabel 5 Prijsbijstelling tranche 2016 (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

2016

2017

2018

2019

2020

2021

1
3
4
6
7
8
9
11
12

Primair onderwijs
Voortgezet onderwijs
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Hoger beroepsonderwijs
Wetenschappelijk onderwijs
Internationaal beleid
Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
Studiefinanciering
Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
Lesgelden
Cultuur
Media
Onderzoek en wetenschapsbeleid
Emancipatie
Nominaal en onvoorzien
Apparaatsuitgaven
Inzet ter dekking

9.171
8.112
6.124
4.249
8.599
31
26
7.931

9.089
8.027
6.059
4.277
8.565
31
27
8.176

9.015
7.962
6.141
4.246
8.489
31
26
8.289

8.964
7.739
6.090
4.257
8.485
31
26
8.422

8.934
7.565
6.050
4.282
8.518
31
26
8.567

8.914
7.552
5.977
4.294
8.551
31
14
8.759

458
17
2.630
4.760
2.525
10
0
364
1.423

456
17
2.586
4.510
2.484
12
– 137
394
1.300

452
16
2.497
4.532
2.477
14
– 140
378
1.268

450
16
2.497
4.557
2.474
14
– 143
372
1.211

438
16
2.496
4.592
2.473
14
– 141
368
1.213

429
17
2.499
4.621
2.473
14
23
388
1.201

56.430

55.873

55.693

55.462

55.442

55.757

13
14
15
16
25
91
95

Totaal

4. Regeerakkoord 2012: D32 Intensivering onderwijs en onderzoek
Onderstaande tabellen geven de verdeling van de intensivering D32 per
onderdeel en per begrotingsartikel weer. Zie de overzichtstabel in de
beleidsagenda voor een nadere toelichting op deze mutaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

144

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Tabel 6 Intensivering D32 – NOA (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1
3
4
6
7
9

Primair onderwijs
Voortgezet onderwijs
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Hoger beroepsonderwijs
Wetenschappelijk onderwijs
Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

Totaal

2016

2017

2018

2019

2020

2021

0
0
0
0
0
0

59.000
41.000
75.000
2.880
3.120
4.000

59.000
41.000
75.000
2.880
3.120
4.000

59.000
41.000
75.000
2.880
3.120
4.000

59.000
41.000
75.000
2.880
3.120
4.000

59.000
41.000
75.000
2.880
3.120
4.000

0

185.000

185.000

185.000

185.000

185.000

2016

2017

2018

2019

2020

2021

0
0

0
0

3.000
47.000

0
0

0
0

0
0

0

0

50.000

0

0

0

2016

2017

2018

2019

2020

2021

0
0

0
0

124.000
76.000

124.133
75.867

146.187
89.813

248.138
152.085

0

0

200.000

200.000

236.000

400.223

Tabel 7 Intensivering D32 – Onderzoek (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

6
16

Hoger beroepsonderwijs
Onderzoek en wetenschapsbeleid

Totaal

Tabel 8 Studievoorschot (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

6
7

Hoger beroepsonderwijs
Wetenschappelijk onderwijs

Totaal

5. Lumpsum- en subsidietaakstelling
Onderstaande tabel geeft de verdeling van de lumpsum- en subsidietaakstelling per begrotingsartikel weer. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting op deze mutaties.
Tabel 9 Lumpsum- en subsidietaakstelling (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving

1
3
4
6
7
8
9
14
15
16
25

Primair onderwijs
Voortgezet onderwijs
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Hoger beroepsonderwijs
Wetenschappelijk onderwijs
Internationaal beleid
Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
Cultuur
Media
Onderzoek en wetenschapsbeleid
Emancipatie

Totaal

2016

2017

2018

2019

2020

2021

– 16.501
– 5.552
– 6.736
– 4.680
– 6.894
– 23
– 7.416
– 1.239
– 1.666
– 1.580
– 22

– 70.400
– 64.664
– 34.701
– 24.107
– 35.516
– 116
– 2.142
– 6.382
– 8.584
– 8.141
– 115

– 70.400
– 66.982
– 35.945
– 24.971
– 36.789
– 121
– 2.219
0
– 8.892
– 8.433
– 119

– 70.400
– 66.982
– 35.945
– 24.971
– 36.789
– 121
– 2.219
0
– 8.892
– 8.433
– 119

– 70.400
– 66.982
– 35.945
– 24.971
– 36.789
– 121
– 2.219
0
– 8.892
– 8.433
– 119

– 70.400
– 66.982
– 35.945
– 24.971
– 36.789
– 121
– 2.219
0
– 8.892
– 8.433
– 119

– 52.309

– 254.868

– 254.871

– 254.871

– 254.871

– 254.871

6. Politieke prioriteiten
Onderstaande tabel geeft de verdeling van de extra middelen voor
politieke prioriteiten per begrotingsartikel weer. Zie de overzichtstabel in
de beleidsagenda voor een nadere toelichting op deze mutaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

145

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Tabel 10 Politieke prioriteiten (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

Art.

2017

2018

2019

2020

2021

Instroom asiel
Achterstanden
Gelijke kansen
Mbo schoolkosten
Cultuur
Toezicht inspectie
Verzachten lumpsum- en subsidietaakstelling:
–
Primair onderwijs
–
Voortgezet onderwijs
–
Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
–
Hoger beroepsonderwijs
–
Wetenschappelijk onderwijs

1
1
4
4
14
95

15.000
5.000
25.000
10.000
10.000
2.000

15.000
5.000
25.000
10.000
10.000
2.000

15.000
5.000
25.000
10.000
10.000
2.000

15.000
5.000
25.000
10.000
10.000
2.000

15.000
5.000
25.000
10.000
10.000
2.000

1
3
4
6
7

30.651
47.660
20.120
13.977
20.592

27.744
49.980
20.336
14.127
20.813

27.744
49.980
20.336
14.127
20.813

27.744
49.980
20.336
14.127
20.813

27.744
49.980
20.336
14.127
20.813

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

146

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Verdiepingshoofdstuk per artikel
Uitgaven beleidsartikel 1 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Regeerakkoord
2.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
3.
Controle leerlingtelling
4.
Kasschuif prestatiebox
5.
Kasschuif GOAB
6.
Politieke prioriteiten: lumpsum- en subsidietaakstelling
7.
Politieke prioriteiten: Asiel
8.
Politieke prioriteiten: Onderwijsachterstanden
9.
Beleidsmatige herschikkingen
10. Overboekingen (intern)
11. Overboekingen met andere departementen
12. Desaldering: lumpsum- en subsidietaakstelling
13. Loon- en prijsbijstelling

9.957.395
0
0
26.436
291.184
0
0
0
0
0

9.898.237
0
0
45.798
301.569
59.000
– 70.400
– 10.000
– 10.000
10.000

9.863.695
0
0
35.124
306.682
59.000
– 70.400
– 10.000
10.000
– 10.000

9.794.448
0
0
18.250
296.207
59.000
– 70.400
– 10.000

9.747.953
0
0
– 7.065
295.131
59.000
– 70.400
– 10.000

0
0
0
– 510
– 3.433
326
0
294.801

30.651
15.000
5.000
– 442
882
– 2.658
7.000
267.536

27.744
15.000
5.000
– 442
382
– 2.641
16.000
267.039

27.744
15.000
5.000
– 442
382
– 2.716
7.000
265.639

27.744
15.000
5.000
– 442
382
– 2.701
7.000
264.548

Stand ontwerpbegroting 2017

10.275.015 10.245.604 10.205.501 10.108.905 10.036.019

2021

9.979.171

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1.
Dit betreft de tranche 2017 van de intensivering D32 Onderwijs en
onderzoek uit het Regeerakkoord. Zie het algemene deel van dit
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de begrotingsartikelen.
2.
Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere
toelichting op deze mutatie.
3.
De controle op de gewichtenregeling zorgt voor een daling van het
aantal gewichtenleerlingen waardoor het beschikbare budget met
€ 10 miljoen kan worden bijgesteld.
4.
Er is een kasschuif nodig van 2017 naar 2018 van € 10 miljoen om
het beschikbare budget in lijn te brengen met de uitgaven in het
betreffende kalenderjaar vanwege het betaalritme van de prestatiebox.
5.
De taakstelling van € 10 miljoen op het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid voor het jaar 2017 wordt naar 2018 doorgeschoven.
6.
Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere
toelichting op deze mutatie.
7.
Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere
toelichting op deze mutatie.
8.
Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere
toelichting op deze mutatie.
11. Belangrijkste onderdeel van deze reeks betreft een bijdrage van € 3
miljoen per jaar vanaf 2017 voor de op de EZ-begroting opgenomen
reservering ten behoeve van het Scholenprogramma aardbevingsgebied Groningen. Over de besteding van deze middelen worden
afspraken gemaakt in een door het Rijk met betrokkenen in het
najaar te sluiten convenant.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

147

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

12.

13.

Als gevolg van een desaldering met de ontvangsten worden de
uitgaven verhoogd en ingezet voor de lumpsum- en subsidietaakstelling.
Dit betreft de loon- en prijsbijstelling. Zie het algemene deel van dit
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de begrotingsartikelen.

Ontvangsten beleidsartikel 1 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties:
1. Desaldering lumpsum- en subsidietaakstelling

1.661
0
0
15.000
0

1.661
0
0
0
7.000
7.000

1.661
0
0
0
16.000
16.000

1.661
0
0
0
7.000
7.000

1.661
0
0
0
7.000
7.000

Stand ontwerpbegroting 2017

16.661

8.661

17.661

8.661

8.661

2021

8.661

Toelichting op de nieuwe mutaties:
Ontvangsten
1. Op basis van de jaarlijkse afhandeling van jaarverslagen, regelingen en
subsidies wordt de ontvangstenraming opgehoogd met € 7 miljoen.
Deze ophoging wordt gedesaldeerd met de uitgaven en ingezet voor
de lumpsum- en subsidie taakstelling.
Uitgaven beleidsartikel 3 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Regeerakkoord
2.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
3.
Desaldering lumpsum- en subsidietaakstelling
4.
Politieke prioriteiten: lumpsum- en subsidietaakstelling
5.
Loon- en prijsbijstelling
6.
Beleidsmatige herschikkingen
7.
Overboekingen (intern)
8.
Overboekingen met andere departementen
9.
Correctie uitwerkingsakkoord VNG
Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

7.574.452

7.571.832

7.541.214

7.453.203

7.349.007

0
0
130.864
216.369
0
0
0

0
0
125.752
230.356
41.000
– 64.664
6.000

0
0
109.047
230.757
41.000
– 66.982
6.000

0
0
117.270
229.223
41.000
– 66.982
6.000

0
0
125.981
226.856
41.000
– 66.982
6.000

0
220.697
– 385
– 824
– 119
– 3.000

47.660
202.132
– 334
1.621
– 59
– 3.000

49.980
201.610
– 334
– 458
– 59
0

49.980
200.076
– 334
– 458
– 59
0

49.980
197.650
– 334
– 458
0
0

7.921.685

7.927.940

7.881.018

7.799.696

7.701.844

2021

7.623.024

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Dit betreft de tranche 2017 van de intensivering D32 Onderwijs en
onderzoek uit het Regeerakkoord. Zie het algemene deel van deze
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de begrotingsartikelen.
2. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutaties.
4. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

148

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

5. Dit betreft de loon- en prijsbijstelling. Zie het algemene deel van deze
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de begrotingsartikelen.
Ontvangsten beleidsartikel 3 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2016

4.661

1.361

1.361

1.361

1.361

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1. Desaldering lumpsum- en subsidietaakstelling

0
0
5.552
0
0

0
0
0
6.000
6.000

0
0
0
6.000
6.000

0
0
0
6.000
6.000

0
0
0
6.000
6.000

Stand ontwerpbegroting 2017

10.213

7.361

7.361

7.361

7.361

7.361

2016

2017

2018

2019

2020

2021

4.064.713

4.024.329

4.053.148

4.009.856

3.986.080

– 14.969
87.538
0
0

3.448
189.429
75.000
– 34.701

– 8.203
272.751
75.000
– 35.945

11.707
268.918
75.000
– 35.945

21.106
268.557
75.000
– 35.945

0
0
0
0
– 9.447
– 3.967
461
100.491

20.120
25.000
10.000
0
3.109
– 60
211
90.750

20.336
25.000
10.000
82.320
4.209
– 285
211
91.905

20.336
25.000
10.000
82.320
1.038
– 285
211
91.243

20.336
25.000
10.000
82.320
1.038
– 215
270
90.753

4.137.282

4.217.206

4.317.696

4.290.481

4.275.743

Uitgaven beleidsartikel 4 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1. Regeerakkoord
2. Lumpsum- en subsidietaakstelling
3. Politieke prioriteiten: lumpsum- en subsidietaakstelling
4. Politieke prioriteiten: Gelijke kansen
5. Politieke prioriteiten: Mbo schoolkosten
6. Aftrek scholingsuitgaven
7. Beleidsmatige herschikkingen
8. Overboekingen (intern)
9. Overboekingen met andere departementen
10. Loon- en prijsbijstelling
Stand ontwerpbegroting 2017

4.248.239

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1.
Dit betreft de tranche 2017 van de intensivering D32 Onderwijs en
onderzoek uit het Regeerakkoord. Deze € 75 miljoen is bedoeld
voor de verdere ophoging van het budget voor studiewaarde met
€ 17 miljoen en € 58 miljoen voor de bpv. Zie het algemene deel
van deze verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de
begrotingsartikelen.
2.
Deze taakstelling wordt ingevuld door het resultaatafhankelijke
deel van de Kwaliteitsafspraken te verlagen. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda en de toelichting bij het instrument
Kwaliteitsafspraken op artikel 4 voor een nadere toelichting op
deze mutatie.
3, 4, 5. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere
toelichting op deze mutaties.
6.
Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere
toelichting op deze mutatie.
10.
Dit betreft de verdeling van de loon- en prijsbijstelling. Zie het
algemene deel van deze verdiepingshoofdstuk voor de verdeling
over de begrotingsartikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

149

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Opbouw ontvangsten beleidsartikel 4 (bedragen x € 1 000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging
Mutatie amendementen
Mutatie 1e suppletoire begroting
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

2021

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

2021

Uitgaven beleidsartikel 6 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2016

2.823.794

2.839.039

2.815.174

2.821.817

2.838.628

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Regeerakkoord – onderwijs
2.
Regeerakkoord – onderzoek
3.
Regeerakkoord – studievoorschot
4.
Beleidsmatige herschikkingen
5.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
6.
Politieke prioriteiten: lumpsum- en subsidietaakstelling
7.
Overboekingen (intern)
8.
Loon- en prijsbijstelling

0
0
– 63.662
77.647
0
0
0
100
0

0
0
– 85.275
60.586
2.880
0
0
– 107
– 24.107

0
0
– 105.499
186.642
2.880
3.000
124.000
– 107
– 24.971

0
0
– 127.929
184.062
2.880
0
124.133
– 107
– 24.971

0
0
– 145.624
206.974
2.880
0
146.187
– 107
– 24.971

0
3.665
73.882

13.977
– 122
68.065

14.127
128
67.585

14.127
128
67.872

14.127
525
68.333

Stand ontwerpbegroting 2017

2.837.779

2.814.350

2.896.317

2.877.950

2.899.978

2.988.722

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Dit betreft de laatste tranche van de intensivering D32 Onderwijs en
onderzoek uit het Regeerakkoord, bestemd voor het opvangen van
onbedoelde effecten van de maatregel collegegeld tweede studie. Zie
het algemene deel van dit verdiepingshoofdstuk voor de verdeling van
de D32 middelen over de verschillende begrotingsartikelen.
2. Dit betreft de middelen uit het Regeerakkoord voor onderzoek die
middels een kasschuif van 2021 naar 2018 beschikbaar worden
gesteld. De komende jaren zal een vergelijkbare kasschuif plaatsvinden
vanuit 2022 en 2023 naar 2019 en 2020. Zie het algemene deel van dit
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling van de D32 middelen over de
verschillende begrotingsartikelen.
3. Dit betreft de verwerking van de middelen intensivering D32 Onderwijs
en onderzoek voor het hbo uit het Regeerakkoord, die vanaf 2018
vrijkomen dankzij de invoering van het studievoorschot.
5. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
6. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
8. Dit betreft de loon- en prijsbijstelling. Zie het algemene deel van het
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling van de loon- en prijsbijstelling
over de begrotingsartikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

150

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Ontvangsten beleidsartikel 6 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

0
0
263
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

1.476

1.213

1.213

1.213

1.213

1.213

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Regeerakkoord – onderwijs
2.
Regeerakkoord – studievoorschot
3.
Beleidsmatige herschikkingen
4.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
5.
Politieke prioriteiten: lumpsum- en subsidietaakstelling
6.
Overboekingen (intern)
7.
Overboekingen met andere departementen
8.
Loon- en prijsbijstelling
9.
HGIS

4.160.209
0
0
52.418
122.503
0
0
0
0

4.140.781
0
0
64.417
104.951
3.120
0
– 155
– 35.516

4.106.366
0
0
68.950
163.393
3.120
76.000
– 155
– 36.789

4.105.994
0
0
75.044
163.382
3.120
75.867
– 155
– 36.789

4.123.050
0
0
82.517
178.410
3.120
89.813
– 155
– 36.789

0
355
28.181
92.721
1.246

20.592
– 1.128
32.741
84.295
1.002

20.813
– 1.128
16.941
83.589
1.002

20.813
– 1.128
16.941
83.711
1.002

20.813
– 525
17.000
84.131
1.002

Stand ontwerpbegroting 2017

4.335.130

4.310.149

4.338.709

4.344.420

4.383.977

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2017

2021

Uitgaven beleidsartikel 7 (bedragen x € 1.000)

4.471.444

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Dit betreft de laatste tranche van de intensivering D32 Onderwijs en
onderzoek uit het Regeerakkoord, bestemd voor het opvangen van
onbedoelde effecten van de maatregel collegegeld tweede studie. Zie
het algemene deel van het verdiepingshoofdstuk voor de verdeling
van de D32 middelen over de verschillende begrotingsartikelen.
2. Dit betreft de verwerking van de middelen intensivering D32 Onderwijs
en onderzoek voor het wo uit het Regeerakkoord, die vanaf 2018
vrijkomen dankzij de invoering van het studievoorschot.
4. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
5. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
7. Het betreft nagenoeg geheel toevoegingen vanuit het Ministerie van
VWS ten behoeve de academische ziekenhuizen voor de incidentele
compensatie herstelopslag ABP en de structurele compensatie
level-playing-field pensioenen.
8. Dit betreft de loon- en prijsbijstelling. Zie het algemene deel van het
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling van de loon- en prijsbijstelling
over de begrotingsartikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

151

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Ontvangsten beleidsartikel 7 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2016

16

16

16

16

16

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

Stand ontwerpbegroting 2017

16

16

16

16

16

16

2016

2017

2018

2019

2020

2021

13.662

11.369

11.155

10.554

10.554

163
173
173

128
41
164
–7
– 116

168
33
161
–7
– 121

168
33
161
–7
– 121

168
34
162
–7
– 121

13.998

11.538

11.356

10.755

10.756

10.704

2016

2017

2018

2019

2020

2021

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

2016

2017

2018

2019

2020

2021

250.915

182.973

181.397

176.036

231.933

– 11.484
– 8.832

783
– 4.089
4.000
– 2.142

– 4.237
– 360
4.000
– 2.219

– 5.240
– 2.002
4.000
– 2.219

– 5.120
– 61.317
4.000
– 2.219
– 61.287

– 5.326
– 6.904
– 89
3.487

3.688
– 11.950

1.638
– 6.050

– 6.050

– 5.900

2.315

2.271

2.267

4.089

230.599

179.667

176.800

168.794

165.496

Uitgaven beleidsartikel 8 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Loon- en prijsbijstelling
2.
Ruilvoettaakstelling HGIS
3.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
Stand ontwerpbegroting 2017

Ontvangsten beleidsartikel 8 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2017

Uitgaven beleidsartikel 9 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Regeerakkoord
2.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
3.
Kasschuif dekkingspakket actieplan LeerKracht 2008
4.
Kasschuif subsidies
5.
Overboekingen (intern)
6.
Overboekingen met andere departementen
7.
Loon- en prijsbijstelling
Stand ontwerpbegroting 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

173.365

152

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Dit betreft de tranche 2017 van de intensivering D32 Onderwijs en
onderzoek uit het Regeerakkoord. Zie het algemene deel van het
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de begrotingsartikelen.
2. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
3. Bij nota van wijziging op de begroting 2008 is het dekkingspakket voor
Actieplan LeerKracht van Nederland gepresenteerd. Voor saldoverschillen in de maatregelen versus de dekking is verevening over de
jaren heen afgesproken. Dit wordt nu tot en met 2021 verwerkt.
4. Dit betreft een kasschuif. De uitgaven voor de impuls tekortvakken
vinden voor een groot gedeelte in 2017 en 2018 plaats en niet in 2016.
5. Dit betreft met name de overboeking van programma naar artikel 95
Apparaatsuitgaven voor het lerarenregister.
7. Dit betreft de loon- en prijsbijstelling. Zie het algemene deel van het
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de begrotingsartikelen.
Ontvangsten beleidsartikel 9 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016

2016

2017

2018

2019

2020

2021

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

2016

2017

2018

2019

2020

2021

4.953.609

4.401.121

4.544.682

4.709.197

4.785.102

0
0
451.713
428.747
10.012
18.527
200.000
200.000
25
– 144
327

0
0
113.497
22.938
10.163
18.944
– 306.000
300.000
25
– 194

0
0
273.779
485.107
10.199
19.102
106.000
350.000

0
0
295.901
379.113
10.260
19.047

0
0
282.167
379.558
10.405
19.347

350.000

350.000

– 194

– 194

– 194

5.834.069

4.537.556

5.303.568

5.384.211

5.446.827

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2017

Uitgaven beleidsartikel 11 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Loon- en prijsbijstelling
2.
Prijsbijstelling niet-relevant
3.
Kasschuiven reisvoorziening
4.
Rentedragende lening
5.
Overboekingen (intern)
6.
Overboekingen met andere departementen
7.
Diversen
Stand ontwerpbegroting 2017

5.527.640

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Dit betreft de verdeling van de loon- en prijsbijstelling. Zie het
algemene deel van het verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over
de begrotingsartikelen.
2. Dit betreft de verdeling van de prijsbijstelling over de nietkaderrelevante uitgaven studiefinanciering.
3. Dit betreft kasschuiven inzake betalingen aan OV-vervoerders.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

153

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

4. Dit betreft een bijstelling van de rentedragende lening.
Ontvangsten beleidsartikel 11 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2016

869.711

925.913

985.731

1.046.729

1.112.501

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties

0
0
– 54.908
0

0
0
– 60.676
0

0
0
– 64.357
0

0
0
– 63.400
0

0
0
– 60.757
0

Stand ontwerpbegroting 2017

814.803

865.237

921.374

983.329

1.051.744

1.123.827

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2016

88.307

87.358

86.316

85.812

83.959

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Loon- en prijsbijstelling

0
0
– 133
717
717

0
0
1.181
702
702

0
0
1.605
689
689

0
0
1.719
679
679

0
0
1.838
667
667

Stand ontwerpbegroting 2017

88.891

89.241

88.610

88.210

86.464

84.776

2016

2017

2018

2019

2020

2021

3.034

3.034

3.013

2.990

2.906

0
0
–4
0

0
0
32
0

0
0
52
0

0
0
57
0

0
0
63
0

3.030

3.066

3.065

3.047

2.969

2.895

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2016

7.071

6.619

6.332

6.303

6.301

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Loon- en prijsbijstelling

0
0
– 13
127
127

0
0
6
123
123

0
0
7
117
117

0
0
11
114
114

0
0
13
114
114

Stand ontwerpbegroting 2017

7.185

6.748

6.456

6.428

6.428

Uitgaven beleidsartikel 12 (bedragen x € 1.000)

Ontvangsten beleidsartikel 12 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2017

Uitgaven beleidsartikel 13 (bedragen x € 1.000)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

6.427

154

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Ontvangsten beleidsartikel 13 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

2021

249.135

247.661

249.431

254.003

257.933

0
0
216
0

0
0
– 1.394
0

0
0
– 1.213
0

0
0
– 1.363
0

0
0
– 2.041
0

249.351

246.267

248.218

252.640

255.892

257.786

2016

2017

2018

2019

2020

2021

747.563

759.441

746.410

744.809

743.725

11.253
41.703

11.253
42.703

11.763
42.472

10.000
18.800
5.832
0
602
– 2.024
8.493

10.000
18.800
5.832
– 1.500
602
476
8.493

10.000
18.800
5.932
– 2.000
602
646
8.492

799.366

798.765

797.960

Uitgaven beleidsartikel 14 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
2.
Politieke prioriteiten
3.
Monumentenzorg
4.
Digitale Taken Rijksoverheid
5.
Kasschuif muziekonderwijs
6.
Overboekingen (intern)
7.
Overboekingen met andere departementen
8.
Loon- en prijsbijstelling

4.500
179
– 3.370
8.514

753
42.374
– 6.382
10.000
28.800
5.732
– 1.000
165
– 3.524
8.583

Stand ontwerpbegroting 2017

798.505

802.568

10.000
31.119
9.823

795.263

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
2. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
3. Vanaf 2017 is een structurele vergoeding toegevoegd voor het
afschaffen van de fiscale aftrek van de monumentenzorg voor een
bedrag van € 53,8 miljoen. Op deze vergoeding is vanaf het jaar 2017
een structurele bezuiniging van € 25 miljoen aangebracht in het kader
van de ruilvoetproblematiek en om de begroting van OCW sluitend te
maken. In dat kader vindt ook een korting van € 10 miljoen plaats op
de monumentenzorg vanaf 2018.
4. Voor de Digitale Taken Rijksoverheid wordt aan het Nationaal Archief
voor de periode 2017–2020 jaarlijks ca. € 5,8 miljoen toegekend.
5. Voor een versnelde inzet van gelden voor het muziekonderwijs wordt
een kasschuif van € 4,5 miljoen voorgesteld ten laste van de jaren
2017, 2019 en 2020.
6. De overboekingen (intern) betreffen overboekingen van en naar andere
directies op het departement.
7. De overboekingen naar andere departementen betreffen vooral
decentralisatie uitkeringen naar BZK en bijdrage project Roosegaarde
Afsluitdijk aan RWS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

155

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

8. Dit betreft de verdeling van de loon- en prijsbijstelling. Zie het
algemene deel van dit verdiepingshoofdstuk voor de verdeling van de
loon- en prijsbijstelling over de begrotingsartikelen.
Ontvangsten beleidsartikel 14 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016

2016

2017

2018

2019

2020

2021

494

494

494

494

494

494

494

494

494

494

494

2016

2017

2018

2019

2020

2021

1.005.485

956.230

966.953

964.113

977.030

6.469
9.000
– 8.584
4.515
1.686
183
– 331

9.960
9.000
– 8.892
4.537
5.646

9.419
9.000
– 8.892
4.562
5.080

10.539
9.000
– 8.892
4.597
6.165

– 331

– 331

– 331

962.699

976.913

973.532

987.569

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2017

Uitgaven beleidsartikel 15 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Desaldering hogere reclameopbrengsten
2.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
3.
Loon- en prijsbijstelling
4.
Prijsindexatie Media
5.
Bijdrage aan Kijkwijzer (van VWS)
6.
Budget Persmuseum van Media naar Cultuur
Stand ontwerpbegroting 2017

7.334
6.248

4.765
1.300
183

1.019.067

990.046

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. De ramingen zijn bijgesteld als gevolg van de hogere realisaties van de
reclameopbrengsten in de afgelopen jaren.
2. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
3. Dit betreft de verdeling van de loon- en prijsbijstelling. Zie het
algemeen deel van dit verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de
begrotingsartikelen.
4. Dit betreft een aanvulling op de prijsbijstelling 2015 en 2016, omdat
het door het Ministerie van Financiën uitgekeerde bedrag lager is dan
het bedrag, waarop Media op grond van de Mediawet 2008 haar
budget en uitgaven heeft gebaseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

156

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Ontvangsten beleidsartikel 15 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Desaldering hogere reclameopbrengsten
Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

197.500

190.500

197.500

190.500

197.500

9.000
9.000

9.000
9.000

9.000
9.000

9.000
9.000

199.500

206.500

199.500

206.500

2021

9.000

206.500

199.500

Ontvangsten
1. Dit betreft een desaldering met het uitgavenbudget van € 9 miljoen in
verband met een hogere raming van de reclameopbrengsten. De
ramingen zijn bijgesteld als gevolg van de hogere realsaties van de
reclameopbrengsten in de afgelopen jaren.
Uitgaven beleidsartikel 16 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2016

953.579

934.716

930.395

929.176

928.892

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Regeerakkoord – onderzoek
2.
Lumpsum- en subsidietaakstelling
3.
Overboeking met andere depatementen
4.
Overboekingen (intern)
5.
Dekking wisselkoers CERN
6.
Loon- en prijsbijstellingen

0
0
43.537
28.232
0
1.647
285
5.000
21.300

0
0
2.155
13.909
0
– 8.141
1.647
1.220
0
19.183

0
0
725
42.559
47.000
– 8.433
– 16.353
1.220
0
19.125

0
0
725
– 4.435
0
– 8.433
– 16.353
1.220
0
19.131

0
0
605
– 5.646
0
– 8.433
– 16.353
0
0
19.140

1.025.348

950.780

973.679

925.466

923.851

Stand ontwerpbegroting 2017

2021

922.260

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
1. Dit betreft de middelen uit het Regeerakkoord voor onderzoek die
middels een kasschuif van 2021 naar 2018 die betrekking worden
gesteld. De komende jaren zal een vergelijkbare kasschuif plaatsvinden
vanuit 2022 en 2023 naar 2019 en 2020. Zie het algemene deel van dit
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling van de D32 middelen over de
verschillende begrotingsartikelen.
2. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutaties.
3. Dit betreft voornamelijk een structurele overboeking van € 18,0
miljoen vanuit de Regeerakkoord-middelen voor onderzoek (zie ook 1)
naar het Ministerie van Economische Zaken. Het betreft middelen voor
ruimtevaart en het Toekomstfonds.
5. Dit betreft een verhoging van € 5 miljoen van de contributie aan CERN
als gevolg van het vrijgeven van de minimum wisselkoers door de
Zwitserse Nationale Bank begin 2015.
6. Dit betreft de loon- en prijsbijstelling. Zie het algemene deel van dit
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling van de loon- en prijsbijstelling
over de begrotingsartikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

157

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Ontvangsten beleidsartikel 16 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

101

101

101

101

101

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

0
0
0
0

101

101

101

101

101

101

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Desaldering ontvangst EU: onderzoek «Aansluiting
onderwijs- en arbeidsmarkt jongeren»
2.
Kasschuif onderzoek «Aansluiting onderwijs- en
arbeidsmarkt jongeren»
3.
Overboekingen met andere departementen
4.
Loon- en prijsbijstelling
5.
Lumpsum- en subsidietaakstelling

13.474

14.625

15.581

15.463

15.463

15.463

121
– 195

– 453

– 413

– 503

– 16

– 209
– 268
73

108
– 537
91
– 115

101
– 500
105
– 119

– 487
103
– 119

103
– 119

Stand ontwerpbegroting 2017

13.400

14.172

15.168

14.960

15.447

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2017

2021

Uitgaven beleidsartikel 25 (bedragen x € 1.000)

209

15.447

Toelichting nieuwe mutaties:
Uitgaven
5. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
Ontvangsten beleidsartikel 25 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Desaldering ontvangst EU: onderzoek «Aansluiting
onderwijs- en arbeidsmarkt jongeren″
Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

2021

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

209
209
209

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

158

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

Uitgaven niet-beleidsartikel 91 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Loon- en prijsbijstelling
2.
Ramingsbijstelling
3.
Ramingsbijstelling 2017–2020
4.
Overig
Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

0

– 94.318

– 94.318

– 94.318

– 94.318

0
0
854.188
– 854.188
– 855.888
0
0
1.700

0
0
777.012
– 832.745
– 782.012
– 150.000
94.318
4.949

0
0
779.190
– 929.246
– 780.894
– 150.000
0
1.648

0
0
776.165
– 926.222
– 777.871
– 150.000
0
1.649

0
0
775.315
– 925.369
– 777.019
– 150.000
0
1.650

0

– 150.051

– 244.374

– 244.375

– 244.372

2021

– 136.083

Toelichting op de nieuwe mutaties:
1. Dit betreft de verdeling van de loon- en prijsbijstelling tranche 2016.
Zie het algemene deel van dit verdiepingshoofdstuk voor de verdeling
over de begrotingsartikelen.
2. Dit betreft een bijstelling van € 150 miljoen structureel vanaf 2017.
Deze bijstelling zal bij de eerste suppletoire begrotingswet 2017
worden verdeeld over de verschillende beleidsartikelen, nadat
rekening is gehouden met de budgettaire mutatie op basis van de
referentie- en studiefinancieringsraming 2017.
3. In 2017 is de incidentele ramingsbijstelling van € 94,3 miljoen ingevuld
met maatregelen op de OCW-begroting.
4. Dit betreft diverse beleidsmatige herschikkingen binnen de begroting
van OCW. Het betreft onder meer extra uitgaven voor wettelijk
verplichte prijsindexatie voor media door tegenvallende inflatie en de
indexatie over de intensivering D32 Onderwijs en onderzoek.
Uitgaven niet-beleidsartikel 95 (bedragen x € 1.000)
2016

2017

2018

2019

2020

Stand ontwerpbegroting 2016

239.161

221.189

213.060

213.508

212.669

Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
1.
Kasschuif
2.
Politieke prioriteiten: Toezicht Inspectie
3.
Beleidsmatige herschikkingen
4.
Overboekingen (intern)
5.
Overboekingen met andere ministeries
6.
Loon- en prijsbijstelling

0
0
9.821
– 1.088
– 16.930
0
10.455
– 208
–6
5.601

0
0
– 5.373
26.554
5.587
2.000
14.589
– 61
– 12
4.451

0
0
– 4.779
26.562
3.158
2.000
17.169
– 19
– 113
4.367

0
0
– 4.766
25.811
2.307
2.000
17.169
– 19
– 159
4.513

0
0
– 4.759
26.564
2.978
2.000
17.169
– 19
– 52
4.488

Stand ontwerpbegroting 2017

247.894

242.370

234.843

234.553

234.474

2021

234.806

Toelichting op de nieuwe mutaties:
1. Dit betreft een kasschuif 2016–2021 waarmee de budgetten worden
aangepast aan het verwachte ritme van de realisatie binnen het
apparaatskostenartikel.
2. Zie de overzichtstabel in de beleidsagenda voor een nadere toelichting
op deze mutatie.
3. De fiscale regelingen monumentenaftrek en aftrek scholingsuitgaven
worden beëindigd, respectievelijk per 2017 en 2018. OCW richt
gelijktijdig een uitgavenregeling in. De verwachte hieruit voortvloei-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

159

B i j l a g e : Ve r d i e p i n g s h o o f d s t u k

ende uitvoeringskosten worden aan het apparaatsartikel toegevoegd.
Daarnaast worden de uitvoeringskosten van het lerarenregister
toegevoegd aan dit artikel.
6. Dit betreft de loon- en prijsbijstelling. Zie het algemene deel van dit
verdiepingshoofdstuk voor de verdeling over de begrotingsartikelen.
Ontvangsten niet-beleidsartikel 95 (bedragen x € 1.000)

Stand ontwerpbegroting 2016
Mutatie Nota van Wijziging 2016
Mutatie amendementen 2016
Mutatie 1e suppletoire begroting 2016
Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2017

2016

2017

2018

2019

2020

567

567

567

567

567

0

0

0

0

0

567

567

567

567

567

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

2021

567

160

Bijlage: Moties en toezeggingen

BIJLAGE 3. MOTIES EN TOEZEGGINGEN
A. Door de Staten-Generaal aanvaarde moties
Moties Tweede Kamer
Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer (constaterende dat er
een wetsvoorstel is ingediend met daarin
een nadere uitwerking van de regels voor
aansprakelijkheid van bestuurders en
toezichthouders in onder meer de
semipublieke sector en de internetconsultatie van dit wetsvoorstel in mei 2014 al is
gesloten;) spreekt de wens uit om de
wetswijziging per 1 januari 2017 in te laten
gaan; roept de regering op, het
wetsvoorstel zo spoedig mogelijk met de
Tweede Kamer te delen, in ieder geval
voor het zomerreces.

PA [9-2-2016] Stemmingen over moties
ingediend bij Wijziging van een aantal
onderwijswetten
Gewijzigde motie Duisenberg c.s. ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 61
34 251, nr. 92

De motie is afgedaan met het toezenden
aan de Tweede Kamer van het
wetsvoorstel Bestuur en Toezicht
rechtspersonen door het Ministerie van
Veiligheid en Justitie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken op welke manier klokkenluiders kunnen worden beschermd, bij de
Inspectie van het Onderwijs of elders,
tegen benadeling en de Tweede Kamer
hierover te informeren.

Debat [3-2-2016] Plenaire behandeling
Wetsvoorstel Versterking Bestuurskracht
Motie Bruins
34 251, nr. 60

De Tweede Kamer wordt hierover in het
najaar 2016 geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
meerdere alternatieven voor of naast de
lumpsum te ontwikkelen waarbij publieke
middelen, in het bijzonder middelen die
een specifiek doel beogen, heldere
doelstellingen krijgen en de voortgang
inzichtelijk wordt.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW 2e termijn
Motie Duisenberg c.s.
34 300 VIII, nr. 27

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 10 mei 2016,
Kamerstuk 34 300 VIII, nr. 143.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
om, de problematiek rond «ontwortelde
jongeren» en de relatie met en mogelijkheden in het onderwijs in kaart te brengen,
gericht op een effectievere begeleiding en
aanpak om verwijdering en radicalisering
te helpen voorkomen; verzoekt de regering
tevens, de Tweede Kamer hierover nog
voor de begrotingsbehandeling eind 2015
te informeren.

Debat [10-6-2015] VAO Radicalisering (de
rol van het onderwijs in de aanpak van
radicalisering
Motie Jadnanansing
34 000 VIII, nr. 105

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 5 oktober 2015,
Kamerstuk 34 300-XV, nr. 7.

De Tweede Kamer verzoekt de regering,
een overzicht te maken van alle organisaties die op dit moment subsidie
ontvangen en dit overzicht nog voor het
algemeen overleg Emancipatie van
14 september 2016 aan de Tweede Kamer
te zenden

Debat [8-7-2016] Stemmingen over de op
7 juli gehouden VAO’s: VAO Diagnostische tussentijdse toets VAO Passend
onderwijs VAO Stichting Hart voor
homo’s
Motie Pia Dijkstra
30 420, nr. 250

De Tweede Kamer heeft voor het
Algemeen Overleg van 14 september
2016 over Emancipatie het overzicht met
subsidie ontvangende organisaties
toegestuurd gekregen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering, de
subsidierelatie met Hart van Homo’s per
direct stop te zetten en de Tweede Kamer
per ommegaande hierover te informeren.

Debat [7-7-2016] VAO Stichting Hart van
homo’s
Motie van Miltenburg c.s.
30 420, nr. 249

De moties is afgedaan met de brief aan
de Tweede Kamer van 18 juli 2016,
Kamerstuk 30 420, nr. 251.

DIRECTIE BESTUURSONDERSTEUNING
EN ADVISERING

DIRECTIE EMANCIPATIE

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

161

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
daadwerkelijk invulling te geven aan deze
mogelijkheid van aparte, veilige opvang
voor LHBT’s, christenen en andere
kwetsbare individuen, wanneer blijkt dat
hun veiligheid niet gegarandeerd kan
worden, en de Tweede Kamer, voor de
zomer 2016, over deze invulling te
informeren.

PA [10-2-2016] AO Vrouwen naar de Top
+ voortgangsrapportage emancipatiebeleid
PA [17-2-2016] VAO Vrouwen naar de Top
PA [1-3-2016] Stemmingen punt 5 over
moties ingediend bij VAO Vrouwen naar
de top en voortgangsrapportage
emancipatiebeleid

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 31 maart 2016,
Kamerstuk 19 637, nr. 2179.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
verzoekt de regering om onderzoek te
doen naar de voortgang van het bereiken
van het wettelijk streefcijfer bij bedrijven,
waarbij ingegaan wordt op: – de feitelijke
stijging van het aandeel vrouwen in de top
van zowel de bedrijven onder de Wet
bestuur en toezicht als de publieke sector;
– het aandeel bedrijven dat voortgang
boekt en de aard van hun aanpak; – het
aandeel bedrijven waar voortgang uitblijft;
– een analyse van de jaarverslagen op het
punt van diversiteit; verzoekt de regering,
dit onderzoek uiterlijk najaar 2016 aan de
Tweede Kamer aan te bieden.

Debat [17-2-2016] VAO Vrouwen naar de
Top
Motie Yücel
30 420, nr. 231

De onderzoeken hiervoor zijn reeds in
gang gezet. De reactie van de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
bij de resultaten van deze onderzoeken
wordt eind 2016 aan de Tweede Kamer
aangeboden.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
bloedbank Sanquin op te dragen de regels
rondom bloeddonatie zodanig te wijzigen
dat seksueel risicogedrag als criterium
voor donatie wordt ingesteld en dat het als
man seksueel contact hebben met een
andere man niet langer zonder meer leidt
tot levenslange uitsluiting van het
bloeddonorschap.

PA [29-3-2012] Emancipatie
Motie van Gent c.s.
30 420, nr. 165

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 28 oktober 2015,
Kamerstuk 29 447, nr. 33.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
aan de toekenning van alle subsidies in de
BIS de voorwaarde te verbinden dat in de
verdere uitwerking van de plannen
aangegeven wordt hoe de prioriteiten
ingevuld worden en dat bij de verantwoording bij jaarverslagen en aan de
subsidieverstrekker verantwoord wordt
wat er op deze punten bereikt is.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie van Veen/Monasch
32 820, nr. 205

De Tweede Kamer is op Prinsjesdag per
brief geïnformeerd.

De Tweede Kamer constaterende dat het
Letterkundig Museum de vorige subsidieperiode 25% van zijn subsidie verloor;
verzoekt de regering te onderzoeken in
hoeverre het geadviseerde budget
toereikend is voor het uitvoeren van de
taken van het museum en daarbij mee te
wegen dat er ook ruimte moet zijn om het
(dagelijks groeiende) archief te digitaliseren en toegankelijk te maken en
aankopen te kunnen doen die voor de
collectie van toegevoegde waarde zijn, en
de uitkomsten van dit onderzoek uiterlijk
op Prinsjesdag aan de Tweede Kamer te
doen toekomen.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Pechtold/Monasch
32 820, nr. 203l

De Tweede Kamer is op Prinsjesdag per
brief geïnformeerd.

DIRECTIE ERFGOED EN KUNSTEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

162

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer constaterende dat de
Raad voor Cultuur in zijn advies de keuze
maakt om een beperkt aantal productiehuizen een bedrag toe te kennen om hun
taken goed te kunnen vervullen; verzoekt
de regering om te onderzoeken of er
ruimte is om meer productiehuizen te
ondersteunen en daarbij geografische
spreiding en regionale talentontwikkeling
te adresseren.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Pechtold/ Monasch
32 820, nr. 202

De Tweede Kamer wordt voor de
behandeling van de Cultuurbegroting
over 2017 geïnformeerd per brief.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
besluitvorming over de culturele basisinfrastructuur aantoonbaar in te zetten op
een betere verdeling van de culturele
budgetten over de Randstad en regio’s.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Dik-Faber/Van Toorenburg
32 820, nr. 200

De Tweede Kamer wordt voor de
behandeling van de Cultuurbegroting
over 2017 geïnformeerd per brief.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
te onderzoeken op welke wijze de
rijksoverheid kan bijdragen aan een
haalbaarheidsstudie voor een nieuw,
ambitieus cultureel instituut op RotterdamZuid, en de Tweede Kamer hier met
Prinsjesdag over te informeren.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Monasch/Hoogland
32 820, nr. 198

De Tweede Kamer is op Prinsjesdag per
brief geïnformeerd.

De Tweede Kamer constaterende dat de
Raad voor Cultuur in zijn advies concludeert dat Het Gelders Orkest en het Orkest
van het Oosten geen financieel duurzaam
toekomstperspectief hebben en daarom
hun krachten zouden moeten bundelen;
overwegende dat ervaringen elders
hebben geleerd dat fusies van orkesten
complex zijn; verzoekt de regering om bij
het publiceren van de subsidiebeschikkingen een plan te presenteren dat op
brede steun van alle betrokkenen kan
rekenen.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Monasch/Pechtold
32 820, nr. 196

De Tweede Kamer wordt voor de
behandeling van de Cultuurbegroting
over 2017 geïnformeerd per brief.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
het zelfstandig voortbestaan van de
postacademische instellingen in de
komende BIS-periode te faciliteren.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Monasch/Pechtold
32 820, nr. 195

De Tweede Kamer is op Prinsjesdag per
brief geïnformeerd.

De Tweede Kamer constaterende dat
zelfstandige kunstenaars in andere
Europese landen met gelijke competitiewetgeving zich wel mogen verenigen voor
onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden; verzoekt de regering om in
gezamenlijk overleg met belanghebbenden
en de ACM een voorstel te doen om
krachten bij onderhandelingen te bundelen
en de Tweede Kamer daarover te
informeren.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Monasch/Jasper van Dijk
32 820, nr. 194

De Tweede Kamer zal eind 2016 worden
geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
Orkest van het Oosten en Het Gelders
Orkest in staat te stellen om in samenwerking vorm te geven aan een nieuwe rol
van symfonische voorzieningen in de
regio, met name in verband met muziekeducatie.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Van Toorenburg/Dik-Faber
32 820, nr. 193

De Tweede Kamer is op Prinsjesdag per
brief geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

163

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
(onderling) overleg met Financiën, IPO,
VNG en musea, te onderzoeken op welke
wijze een niet-verzekermodel kan worden
vormgegeven, en de Tweede Kamer
daarover vóór Prinsjesdag 2016 te
informeren.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Van Toorenburg/Pechtold
32 820, nr. 192

Aan de motie wordt uitvoering gegeven
met een brief aan de Tweede Kamer in
september 2016.

De Tweede Kamer constaterende dat het
EKWC vanuit kostenoverwegingen
verhuisd is en daardoor strikt genomen
niet meer voldoet aan de eisen voor
BIS-subsidie; verzoekt de regering om, een
oplossing te vinden, waardoor het positief
advies van de Raad voor Cultuur toch
gehonoreerd kan worden en de Tweede
Kamer daar met Prinsjesdag over te
informeren.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur
Motie Van Toorenburg/Monasch
32 820, nr. 190

De Tweede Kamer is op Prinsjesdag per
brief geïnformeerd.

De Tweede Kamer constaterende dat er in
de komende BIS (basisinfrastructuur) plek
is voor acht jeugdtheaters, terwijl er in de
huidige periode negen jeugdtheaters
landelijke subsidie krijgen; verzoekt de
regering het bedrag van 1,5 miljoen euro
in 2016 in te zetten voor het financieren
van een negende jeugdtheater, voor een
periode van vier jaar.

Debat [2-7-2015] VAO cultuurbeleid
Motie Jasper van Dijk/ Bergkamp
32 820, nr. 154

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 24 augustus 2015,
Kamerstuk 32 820, nr. 166.

De Tweede Kamer constaterende dat het
voor de aanvragers van de BIS, nieuwe en
oude, toegewezen en afgewezen, duidelijk
moet zijn op basis van welke criteria men
wel of niet is toegelaten tot de BIS;
verzoekt de regering, de Raad voor Cultuur
te vragen op basis van de criteria een
Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch
en Tijdgebonden beoordelingskader te
maken en dit voorafgaand aan de
aanvraagperiode openbaar te maken.

Debat [2-7-2015] VAO cultuurbeleid
Motie Monasch/van Veen
32 820, nr. 153

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 24 augustus 2015,
Kamerstuk 32 820, nr. 166.

De Tweede Kamer constaterende dat het
voor de aanvragers van de BIS, nieuwe en
oude, toegewezen en afgewezen, duidelijk
moet zijn op basis van welke criteria men
wel of niet is toegelaten tot de BIS;
verzoekt de regering, de Raad voor Cultuur
te vragen op basis van de criteria een
Specifiek Meetbaar Acceptabel Realistisch
en Tijdgebonden beoordelingskader te
maken en dit voorafgaand aan de
aanvraagperiode openbaar te maken.

Debat [2-7-2015] VAO cultuurbeleid
Motie Monasch
32 820, nr. 152

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 24 augustus 2015,
Kamerstuk 32 820, nr. 166.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
kaart te brengen of deze instellingen in
voldoende mate bijdrage leveren aan de
essentiële culturele en creatieve vorming
op het gebied van muziek, dans, zang en
overige kunsten voor jong en oud in
Nederland; en daarbij aan te geven
hoeveel van de potentiele doelgroepen
worden bereikt; en hierover aan de
Tweede Kamer medio 2016 te rapporteren.

Debat [2-7-2015] VAO cultuurbeleid
Motie Monasch/Ouwehand
32 820, nr. 151

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 24 augustus 2015,
Kamerstuk 32 820, nr. 166.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

164

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een overkoepelend referentiekader voor
cultuureducatie te ontwikkelen als
gemeenschappelijk houvast voor
samenhangend, weloverwogen beleid, dat
niet alleen het onderwijs maar ook het
lokale voorzieningen-niveau beslaat;
verzoekt verder om de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen bij het
uitvoeren van het referentiekader goed
vast te leggen; en verzoekt de regering om
over de voortgang hiervan de Tweede
Kamer te rapporteren voor het einde van
2015.

Debat [2-7-2015] VAO cultuurbeleid
Motie Monasch/van Veen
32 820, nr. 147

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 24 augustus 2015,
Kamerstuk 32 820, nr. 166.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
een nota over popmuziek te schrijven
waarin de positie van popmuziek voor het
culturele en economische landschap
duidelijk geschetst wordt, en aanbevelingen worden gedaan om die positie
verder te verbeteren.

Debat [2-7-2015] VAO cultuurbeleid
Gewijzigde motie Ouwehand c.s. ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 143
32 820, nr. 159

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 9 maart 2016,
Kamerstuk 32 820, nr. 183.

De Tweede Kamer overwegende dat
Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad
van Europa 2018 het grootste internationale cultuurevenement is in de
komende periode; spreekt uit dat
Leeuwarden en Fryslân hierin een
nationaal podium zijn voor een internationaal publiek waarbij de ogen van Europa
op ons land gericht zullen zijn en dit een
inclusief evenement wordt voor de hele
Nederlandse kunst- en cultuurwereld.

Debat [2-7-2015] VAO cultuurbeleid
Motie Keijzer
32 820, nr. 140

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 24 augustus 2015,
Kamerstuk 32 820, nr. 166.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een festival gespecialiseerd in oude
muziek op te nemen in de Basisinfrastructuur en de benodigde financiële
middelen in de Basisinfrastructuur te
creëren uit de door de verplaatsing
ontstane vrijval bij het Fonds Podiumkunsten en de aanvullend nodige middelen
te betrekken bij de allocatie van de extra
middelen voor festivals, zoals is voorgenomen in het voorliggende conceptKunstenplan 2017–2020.

Debat [2-7-2015] VAO cultuurbeleid
Motie Keijzer/Monasch
32 820, nr. 139

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 25 augustus 2015,
Kamerstuk 32 820, nr. 166.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
een aantal productiehuizen voor de
podiumkunsten op te nemen in de BIS,
daarvoor dekking te zoeken in de 1,6
miljoen euro die voor talentontwikkeling in
de podiumkunsten is gereserveerd en zich
over de invulling te laten adviseren door
de Raad voor Cultuur.

Debat [2-7-2015] VAO cultuurbeleid
Motie Bergkamp c.s.
32 820, nr. 137

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 24 augustus,
Kamerstuk 32 820, nr 166.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

165

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de actualisering, uitbreiding en digitale
ontsluiting van het register voor mobiel
erfgoed te laten ondersteunen door de
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en
op basis daarvan een lijst toonbeelden van
mobiel erfgoed te maken die binnen een
jaar gepresenteerd kan worden; verzoekt
de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap voorts om knelpunten in
regelgeving die het bezit en onderhoud
van mobiel erfgoed belemmeren, actief
onder de aandacht van haar collega’s te
brengen, en daar waar mogelijk op te
lossen, te bevorderen dat de belangen van
bezitters van mobiel erfgoed in de
toekomst meegewogen worden bij
kabinetsbeslissingen en de Tweede Kamer
hierover voor 1 januari 2016 te rapporteren.

Debat [16-6-2015] Stemmingen over
moties ingediend bij de Erfgoedwet
Gewijzigde motie Monasch c.s. ter
vervanging van die gedruk onder nr. 34
en 29
34 109, nr. 47

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 12 november 2015,
Kamerstuk 32 156, nr. 65.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
Debatl te staan voor het Nederlandse
mobiele erfgoed en de Minister van OCW
de coördinatie te laten nemen om de
belangen van het mobiel erfgoed op
structurele basis te verdedigen bij andere
ministeries, proactief op zoek te gaan naar
mogelijkheden om mobiel erfgoed te
behouden en daarbij ook te pleiten voor
uitzonderings-posities in het geval dat
wetten evident onredelijk uitwerken voor
mobiel erfgoed.

Debat [2-6-2015] Erfgoedwet
Motie Jasper van Dijk/Monasch
31 409, nr. 33

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 12 november 2015,
Kamerstuk 32 156, nr. 65.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een onderzoek uit te voeren naar de
(financiële) inzet en waardering van
vrijwilligers op het terrein van de
monumentenzorg in relatie tot andere
sectoren, en de Tweede Kamer hierover
voor de begrotingsbehandeling in het
najaar van 2015 te informeren.

Debat [16-6-2015] Stemmingen over
moties ingediend bij de Erfgoedwet
Gewijzigde motie Keijzer c.s. ter
vervanging van die gedruk onder nr. 31
34 109, nr. 48

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 12 november 2015,
Kamerstuk 32 156, nr. 65.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
om, de voor- en nadelen van een aparte
noodregeling voor onderwijsinstellingen in
de Faillisementswet te onderzoeken, en de
Tweede Kamer hierover te informeren
voor Prinsjesdag 2016.

Debat [31-3-2016] VAO Governance in het
mbo
Motie Lucas
31 524, nr. 281

OCW overlegt met FIN over de eventuele
mogelijkheid, voorwaarden en toegevoegde waarde van een noodregeling
voor het onderwijs in de faillissementswet, binnen de sturingsfilosofie
van de onderwijssector. Na de zomer
wordt de Tweede Kamer geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering er
bij de sociale partners in de Stichting van
het Onderwijs op aan te dringen op korte
termijn tot een reductie van de bovenwettelijke WW-uitkering te komen en de
vrijkomende middelen in te zetten voor
echte banen voor onderwijspersoneel.

Debat [2-3-2016] Financiële Situatie in het
Onderwijs
Debat [9-3-2016] VAO Financiële situatie
in het onderwijs
Motie Rog
34 300 VIII, nr. 132

De motie is afgedaan met de brief van
9 mei 2016 aan de voorzitter van de
Stichting van het Onderwijs.

DIRECTIE FINANCIEEL-ECONOMISCHE
ZAKEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

166

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer spreekt uit dat het
groene onderwijs overgeheveld moet
worden naar het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, waarbij de
verworvenheden van het groene onderwijs
(doorlopende leerlijnen en een sterke
binding met het bedrijfsleven) behouden
blijven en als inspiratie dienen voor het
hele onderwijs; verzoekt de regering
voorbereidingen te treffen voor de
overheveling van het groene onderwijs
naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Gewijzigde motie van Meenen c.s. ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 52
34 300 VIII, nr. 91

De SG’s van Economische Zaken en
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben een interdepartementale
projectgroep in het leven geroepen die
heeft verkend op welke manier het groen
onderwijs naar OCW overgeheveld kan
worden. Belangrijke vragen daarbij zijn
wat de verworvenheden van het groen
onderwijs zijn en aan welke randvoorwaarden moet worden voldaan om deze
verworvenheden bij overheveling te
behouden. Over de uitkomsten wordt de
Tweede Kamer komend najaar geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een krachtig signaal af te geven aan de
besturen van universiteiten en
hogescholen over de wenselijkheid van
stabiele carrièrepaden en in kaart te
brengen welke mogelijkheden er zijn om
afspraken te maken over het herstellen van
de balans tussen het aantal vaste en
flexibele contracten.

Debat [2-4-2015] VAO Wetenschapsbeleid
Motie Vos
31 288, nr. 427

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 7 juli 2015,
Kamerstuk 31 288, nr. 481.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de aanscherping van de maximumnorm
van de WNT van 130 procent naar 100
procent van een ministersalaris wederom
een verlaagd maximum voor onderwijsbestuurders aan te houden, zoals nu ook het
geval is, verzoekt de regering om bij de
aanscherping van de WNT de salarisklassen voor het onderwijs, nadat hiervoor
door de sector een voorstel is gedaan, per
ministeriële regeling vast te leggen.

Debat [11-3-2014] VAO Bestuurders cao’s
Gewijzigde motie Mohandis/van Meenen
ter vervanging van die gedrukt onder nr.
38
33 495, nr. 45

De motie is afgedaan met de brief van de
Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties aan de Tweede Kamer
van 16 november 2015, Kamerstuk
30 111, nr. 89.

De Tweede Kamer verzoekt de regering per
ministeriële regeling vast te leggen dat de
algemene salarisstijging van beloningen
van onderwijsbestuurders wordt
gekoppeld aan de algemene salarisstijging
van het overige onderwijspersoneel zoals
leraren, conciërges en klassenassistenten.

PA [11-3-2014] VAO Bestuurders cao’s
gewijzigde motie Mohandis /van Meenen
ter vervanging van die gedrukt onder nr.
37
33 495, nr. 44

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 16 november 2015,
Kamerstuk 30 111, nr. 89l.

Debat [22-6-2016] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015
Motie Ypma /Straus
34 475 VIII, nr. 10

Aan de motie wordt uitvoering gegeven
in de beleidsagenda van de Begroting
2017 en meer uitgebreid in de VGR
Lerarenagenda 2016.

DIRECTIE HOGER ONDERWIJS &
STUDIEFINANCIERING
De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de beleidsinzet van volgend jaar duidelijker te koppelen aan de beleidsdoelstellingen die gericht zijn op het verbeteren
van de kwaliteit van de lerarenopleidingen
en hun afgestudeerden, de kwaliteit van
(startende) docenten en het verbeteren van
de differentiatievaardigheden in het
bijzonder en de Tweede Kamer hiervoor in
het najaar van 2016 bij de begroting te
informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

167

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
samen met expertisecentra, instellingen,
gemeenten en studentenorganisaties
mogelijke knelpunten, ook in de sociale
zekerheid, te onderzoeken en aanbevelingen te doen om deze groep te faciliteren
en de Tweede Kamer hierover in het najaar
te informeren.

Debat [1-6-2016] Plenair debat Effecten
van het Leenstelstel
Motie van Meenen c.s.
24 724, nr. 152

Het overleg hierover is gaande. De
Tweede Kamer wordt in het najaar 2016
hierover geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in samenwerking met onderwijsinstellingen en de studentenbonden
waaronder JOB, zorg te dragen voor
intensieve en adequate informatievoorziening over het sociale karakter van het
stelsel aan alle aankomende studenten in
de laatste fase van het voortgezet
onderwijs en het mbo.

Debat [1-6-2016] Plenair debat Effecten
van het Leenstelstel
Motie Mohandis c.s.
24 724, nr. 150

De Tweede Kamer zal in oktober 2016
worden geïnformeerd over de uitvoering
van de motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering –
binnen de G4 een intensieve samenwerking te stimuleren tussen pabo’s,
voortgezet onderwijs en wethouders
onderwijs gericht op een betere
doorstroom van het vo naar de pabo; – in
overleg met lerarenopleidingen en het
toeleverende vo-veld de aansluiting van
het havo naar de pabo duurzaam te
optimaliseren; – de Tweede Kamer over de
voortgang zo spoedig mogelijk, maar
uiterlijk in het najaar van 2016 te informeren.

Debat [31-3-2016] VAO Arbeidskansen ho
en selectie/toegankelijkheid van het
hoger onderwijs
Motie Rog
31 288, nr. 533

De Tweede Kamer wordt hierover uiterlijk
in november 2016 geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in lijn met het voorstel van het Interstedelijk Studenten Overleg, een periodieke
toetsing van de aansluiting op de
arbeidsmarkt en maatschappij voor te
stellen voor het bestaande aanbod in het
hoger onderwijs met als ultimum
remedium dat de Minister van Onderwijs
kan ingrijpen bij opleiding(en) waar dit
nodig is, en de Tweede Kamer uiterlijk
deze zomer in de verkenning over
macrodoelmatigheid te informeren over de
manier waarop dit vorm kan krijgen.

Debat 31-3-2016] VSO ontwerp-besluit
experiment cross-overs
Motie Lucas
31 524, nr. 284

De Tweede Kamer ontvangt in september
2016 een brief met daarin voorstellen
voor toekomstig macrodoelmatigheidsbeleid. Deze brief bevat voorstellen die
aansluiten bij deze motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

168

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer (overwegende dat
leraren professionals zijn die ruimte en
zeggenschap verdienen om zelf vorm en
inhoud te geven aan hun vak); verzoekt de
regering, te bevorderen dat: – in de
nascholing en professionalisering van
leraren gerichte aandacht is voor het
omgaan met verschillen, het gebruik van
ICT en curriculum-ontwikkeling; – het
opleiden van nieuwe generaties leraren
binnen opleidingsscholen, een samenwerking van school en lerarenopleiding,
wordt geïntensiveerd, zodat theorie en
praktijk meer dan nu met elkaar worden
verweven; – er overeenstemming komt
over het ontwikkelen van brede, vakoverstijgende educatieve bachelors en masters,
zowel op hbo- als wo-niveau, die
studenten voorbereiden op het moderne
beroep van leraar, zowel in het basis- als in
het voortgezet onderwijs; – er universitaire
opleidingen voor het primair onderwijs
worden ontwikkeld; verzoekt de regering,
te bevorderen dat de lerarenopleidingen,
in zowel hbo als wo, hun curriculum
aanpassen aan en het lerarenregister
rekening houdt met de ontwikkelingen die
verder uitgewerkt worden onder
onderwijs2032.

Debat [9-3-2016] Hoofdlijnendebat over
het advies van het platform Onderwijs
2032
Motie Ypma c.s.
31 293, nr. 289

Het ontwikkelen en aanbieden van brede,
vakoverstijgende educatieve bachelors
en masters behoort ook nu al tot de
mogelijkheden. Wanneer blijkt dat er
grote behoefte is aan vakoverstijgende
«brede» educatieve bachelors en
masters, dan kunnen de opleidingen het
aanbod en het getuigschrift hierop
aanpassen, zodat dit aansluit bij de
nieuwe vakken in de praktijk. Uitwerking
motie wordt meegenomen in overleg
met lerarenopleidingen. Het is aan de
beroepsgroep om certificerings- en
valideringscriteria te ontwikkelen, zodat
activiteiten kunnen meetellen voor
bekwaamheidsonderhoud. De uitvoering
daarvan is belegd bij de Onderwijscoöperatie. Actuele ontwikkelingen die relevant
zijn voor de bekwaamheid van leraren,
zoals een herijking van het curriculum,
worden daarin betrokken.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
ervoor zorg te dragen dat ook het
experiment in de sectoren zorg en welzijn
snel van de grond komt, en de Tweede
Kamer hierover uiterlijk Prinsjesdag 2016
te informeren.

Debat [9-2-2016] VAO Leven Lang Leren
Motie Lucas/Klein
30 012, nr. 59

Om de experimenten vraagfinanciering
ook in de zorg en welzijn van de grond te
krijgen is een onafhankelijk aanjager van
start gegaan, om de partijen optimaal te
ondersteunen (brief Uitvoering moties).
De Tweede Kamer wordt hier in
september 2016 nader over geïnformeerd bij de voortgangsrapportage over
leven lang leren.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
internationalisering op te nemen als
prioriteit in de investeringsagenda van de
strategische agenda hoger onderwijs.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025
Motie van Meenen
31 288, nr. 514

Aan deze motie is uitvoering gegeven
met de brief voortgangsrapportage
internationalisering van september 2016.

De Tweede Kamer roept de regering,
onderwijsinstellingen, interne en externe
belanghebbenden op om maximale impact
te bewerkstelligen met de extra investeringsmiddelen naar 2025, met als doel een
toekomstbestendig hoger onderwijs,
versterking van ontplooiingskansen van
studenten en een lerende, internationaal
concurrerende economie.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025
Motie Duisenberg c.s.
31 288, nr. 511

De regering onderschrijft dit oogmerk en
zal dit als vermeld in de strategische
agenda op termijn na evaluatie van de
prestatieafspraken via kwaliteitsafspraken nader uitwerken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

169

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
samenwerking met verenging
hogescholen en de MBO-raad te stimuleren dat mbo-instellingen en hogescholen
op regionaal niveau de samenwerking
t.a.v. doorstroom intensiveren, waarbij het
Noord-Hollandse convenant als voorbeeld
kan dienen, gefocust op het verlagen van
uitval en het aanbieden van (begeleidings-)
programma’s die er op gericht zijn mbo
studenten klaar te stomen voor het hoger
onderwijs.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025
Gewijzigde motie Mohandis
/Jadnanansing ter vervanging van die
gedrukt onder nr. 507
31 288, nr. 520

Op dit moment worden gesprekken
gevoerd met regionale samenwerkingsverbanden van mbo instellingen en
hogescholen over intensivering van de
samenwerking ten aanzien van
doorstroom.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de WHW zo aan te passen dat tentamenresultaten slechts kunnen vervallen wanneer
de opgedane kennis aantoonbaar is
verouderd én hierin duidelijk te
omschrijven dat instellingen rekening
moeten houden met de persoonlijke
omstandigheden van de student.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025
Motie Mohandis /Jasper van Dijk
31 288, nr. 506

Deze motie is afgedaan met wetsvoorstel
Versterking Bestuurskracht, Kamerstuk
34 251, nr. 93. De Eerste Kamer is hier
tevens over geïnformeerd in de brief
over de rechtspositie van de student,
Kamerstuk 31 288, nr. 550.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
certificering voor modules te verkennen en
de Tweede Kamer te informeren over de
mogelijkheden en de ontwikkelingen op dit
gebied.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025
Motie Mohandis/ Duisenberg
31 288, nr. 505

De Tweede Kamer wordt hier in
september 2016 nader over geïnformeerd bij de voortgangsrapportage over
leven lang leren (experimenten
vraagfinanciering, pilots flexibilisering
e.d.).

De Tweede Kamer verzoekt de regering
een experiment «eigen regie bij studiepuntbekostiging» mogelijk te maken en de
Tweede Kamer nader te informeren over
de verdere mogelijke uitwerking en daarbij
in het bijzonder de Universiteit van
Amsterdam (UvA) en de Hogeschool van
Amsterdam (HvA) te betrekken.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025
Motie Mohandis /Duisenberg
31 288, nr. 504

Met de brief Uitvoering moties
VAO Leven Lang Leren is aan de Tweede
Kamer gemeld dat wordt gewerkt aan
een experimenteer AMvB, om het
experiment uiterlijk 1 september 2017 te
laten starten. De Tweede Kamer zal de
experimenteer-AMvB in het najaar 2016
ontvangen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
niet pas «over enkele jaren», maar zo snel
mogelijk een onderzoek te starten naar de
effectiviteit van de verschillende vormen
van studiekeuzecheck en matchingsprocedures, zodat deze straks bij alle
hogescholen en universiteiten kwalitatief
aan de maat zijn.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025
Gewijzigde motie Rog ter vervanging van
die gedrukt onder nr. 501
31 288, nr. 517

Een onderzoek is uitgezet bij ResearchNed en de verwachte oplevering is
eind 2016 (november).

De Tweede Kamer (constaterende dat de
Tweede Kamer motie 31 288/459,
ingediend door VVD, CDA, PVV en SGP,
heeft aangenomen die de Minister oproept
de geleden schade te verhalen op de
Maagdenhuisbezetters) verzoekt de
Minister alles in het werk te stellen om
binnen de aanwezige juridische mogelijkheden, bijvoorbeeld via groepsaansprakelijkheid (artikel 6:166 BW),de geleden
schade maximaal te verhalen op de
bezetters, en de Tweede Kamer hierover te
informeren.

PA [2-12-2015] notaoverleg over de
Initiatiefnota Jasper van Dijk: Op weg
naar de Nieuwe Universiteit – voorstellen
voor hoogwaardig en democratisch
onderwijs en onderzoek
Motie Duisenberg c.s.
34 326, nr. 4

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 19 januari 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

170

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering, te
onderzoeken op welke wijze diploma’s uit
landen van herkomst erkend kunnen
worden, zodat statushouders zo snel
mogelijk op hun eigen niveau aansluiting
kunnen vinden op de arbeidsmarkt;
verzoekt de regering voorts, een plan van
aanpak op te stellen waarin het voor
statushouders inzichtelijk gemaakt wordt
aan welke eisen zij moeten voldoen om
hun diploma erkend te krijgen in het geval
dat deze behaalde diploma’s niet voldoen
aan de Nederlandse standaarden.

Debat [17-9-2015] Algemene Politieke
Beschouwingen
Motie Pechtold/Roemer
34 300, nr. 15

In september 2015 is een bestuurlijke
Taskforce Vluchtelingen HO ingesteld,
waarin onder andere diplomawaardering
is verbeterd. EP-Nuffic verzorgt samen
met SBB de waardering van diploma’s,
ook voor de groep statushouders. Aan de
motie is uitvoering gegeven door de
processen voor diplomawaardering te
stroomlijnen en de informatievoorziening
aan statushouders en andere betrokkenen te verbeteren. Onderwijsinstellingen zijn geïnformeerd in een
brief van 21 april 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
gebruik te maken van haar bevoegdheid
conform WHW 5a en de NVAO te vragen
een onderzoek in te stellen ter voorbereiding van intrekking van de accreditatie
van de opleidingen aan de IUR en de
Tweede Kamer hierover voor het
herfstreces te informeren.

PA [2-7-2015] VAO Islam en imamopleidingen (AO d.d. 22-01-2014)
Motie Duisenberg /Jasper van Dijk
33 750 VIII, nr. 123

20-6-2016 De Tweede Kamer is over het
vervolg geïnformeerd op 12 november
2015 bij beantwoording van Kamervragen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
samenspraak met de bonden en koepels
met voorstellen te komen om opleidingscommissies de status van medezeggenschap te geven met bijhorende bevoegdheden zoals adviesrecht en
instemmingsrecht.

Debat [2-7-2015] VAO prestatieafspraken
hoger onderwijs
Motie Mohandis c.s.
31 288, nr. 479

Deze motie is afgedaan met wetsvoorstel
Versterking Bestuurskracht, Kamerstuk
34 251, nr. 93.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
bindend studieadvies bij de komende
kwaliteitsafspraken te begrenzen tot het
eerste jaar van de bachelor.

Debat [2-7-2015] VAO prestatieafspraken
hoger onderwijs
Motie Mohandis/Rog
31 288, nr. 478

De Tweede Kamer ontvangt een reactie
zodra het Experiment bindend studieadvies (BSA) is afgerond in 2018 bij de
kwaliteitsafspraken.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
voorts zo snel mogelijk met betrokkenen
om de tafel te gaan zitten om het animo
voor een deeltijdopleiding te peilen en de
mogelijke vormgeving van een dergelijke
imam-opleiding te bespreken.

Debat [2-7-2015] VAO Islam en imamopleidingen
Motie van Meenen/van Weyenberg
33 750 VIII, nr. 127

Gesprekken met onderwijsinstellingen en
moslimorganisaties zijn gaande. De
Tweede Kamer wordt najaar 2016
geïnformeerd over de uitkomst van deze
gesprekken.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
zich ervoor in te zetten dat er opleidingen
tot islamitische geestelijke en islamitische
geestelijk verzorger aangeboden zullen
blijven op HBO-niveau, mits de kwaliteit
wordt geborgd.

Debat [2-7-2015] VAO Islam en imamopleidingen
Motie Kuzu
33 750 VIII, nr. 125

Gesprekken met onderwijsinstellingen en
moslimorganisaties zijn gaande. De
Tweede Kamer wordt najaar 2016
geïnformeerd over de uitkomst van deze
gesprekken.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
hoger onderwijskeurmerken een betere
wettelijke bescherming te bieden en bij
misbruik te voorzien in gepaste sancties.
(bescherming naam universiteit)

Debat [2-7-2015] VAO Islam en imamopleidingen
Motie Beertema
33 750 VIII, nr. 122

Dit wetsvoorstel is ingediend bij de
Tweede Kamer. Op 27 mei 2016 is de
Nota naar aanleiding van het verslag
(Kamerstuk 34 412, nr. 6) en een Nota
van wijziging ingediend (Kamerstuk
34 412, nr. 7).

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
samenspraak met de sectorraden en
studentenorganisaties tot een plan te
komen om studenten en docenten te
betrekken bij de benoeming van
bestuurders en om hierbij ook de
uitkomsten van de onderzoekscommissie
van de UvA te betrekken.

Debat [21-5-2015] Plenair debat Betere
medezeggenschap en het behoud van
unieke studies in de Geesteswetenschappen (debat Maagdenhuis)
Motie Mohandis
31 288, nr. 463)

Deze motie is afgedaan met wetsvoorstel
Versterking Bestuurskracht, Kamerstuk
34 251, nr. 93.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

171

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
ervoor zorg te dragen dat alle medezeggenschapsleden, ook zij die een deeltijdfunctie hebben, een gepaste vergoeding
krijgen voor hun verdiensten;
verzoekt de regering tevens in samenspraak met studentenorganisaties
verschillende mogelijkheden te verkennen
en knelpunten aan te pakken en de Tweede
Kamer hierover te informeren.

Debat [21-5-2015] Plenair debat Betere
medezeggenschap en het behoud van
unieke studies in de Geesteswetenschappen (debat Maagdenhuis)
Motie Mohandis/van Meenen
31 288, nr. 462

Deze motie is afgedaan met wetsvoorstel
Versterking Bestuurskracht, Kamerstuk
34 251, nr. 93.

De Tweede Kamer constaterende dat
studenten en anderen het Bungehuis en
Maagdenhuis hebben bezet en daar na
lang verblijf door politie en ME zijn
verwijderd; roept de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op om
met de UvA in gesprek te gaan en binnen
de juridische mogelijkheden, de geleden
schade, nu betaald uit publieke middelen,
maximaal te verhalen op de bezetters, en
de Tweede Kamer hierover te informeren.

Debat [21-5-2015] Betere medezeggenschap en het behoud van unieke studies
in de Geesteswetenschappen (Debat
Maagdenhuis)
Motie Duisenberg c.s.
31 288, nr. 459

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 28 augustus 2015,
Kamerstuk 31 288, nr. 485.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met besturen en medezeggenschapsorganisaties te onderzoeken of de
WHW aangepast kan worden zodat
opleidingscommissies beter gefaciliteerd
worden door in ieder geval voldoende
scholing, organisatorische ondersteuning
en een financiële beloning;
verzoekt de regering tevens in overleg met
besturen en medezeggenschapsorganisaties te onderzoeken hoe in de WHW
opgenomen kan worden dat de opleidingscommissie geacht wordt jaarlijks een
gemotiveerd standpunt in te nemen over
de kwaliteit van het onderwijs en dit
oordeel op te nemen in de studiebijsluiter
van de opleiding. En voorts te onderzoeken hoe bij een negatief oordeel tot
verbetering van de onderwijskwaliteit kan
worden gekomen.

Debat [21-5-2015] Betere medezeggenschap en het behoud van unieke studies
in de Geesteswetenschappen (debat
Maagdenhuis)
Motie Duisenberg /Rog
31 288, nr. 458)

Het eerste deel van de motie is afgedaan
met wetsvoorstel Versterking Bestuurskracht, Kamerstuk 34 251, nr. 93. Het
tweede deel wordt meegenomen in het
kader van het wetsvoorstel doorontwikkeling van het accreditatiestelsel.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
aan de Tweede Kamer een overzicht te
verschaffen van de vastgoedlasten en
financiële risico’s van afzonderlijke
instellingen in het hoger onderwijs.

Debat [21-5-2015] Plenair debat Betere
medezeggenschap en het behoud van
unieke studies in de Geesteswetenschappen (debat Maagdenhuis)
Motie Jasper van Dijk
31 288, nr. 451

De motie is afgedaan met de brief van 20
juni 2016, Kamerstuk 33 495, nr. 97.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
het wetsvoorstel voor versterking van de
medezeggenschap op te nemen dat
majeure investeringen in huisvesting op
voorspraak van de medezeggenschap
vooraf getoetst kunnen worden aan de
hand van een risico-analyse door een
deskundig en ongebonden instituut, dat
een uitspraak doet over de haalbaarheid
van de voorgenomen investering.

Debat [21-5-2015] Betere medezeggenschap en het behoud van unieke studies
in de Geesteswetenschappen (debat
Maagdenhuis)
Motie van Meenen
31 288, nr. 464

In haar beleidsreactie naar aanleiding
van het onderzoek bij ROC Leiden heeft
de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap het advies van de onderzoekscommissie overgenomen om niet
de instellingen te verplichten hun
investeringen te laten toetsen door een
onafhankelijk instituut. In het najaar van
2016 zal naar aanleiding van de motie
een brief aan de Tweede Kamer worden
gestuurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

172

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
een onderzoek te doen naar de mogelijkheden om de voorschotfaciliteit uit te
breiden naar (deeltijd)studenten ouder dan
30 jaar, en de Tweede Kamer hierover voor
de begroting 2016 te informeren.

Debat [12-2-2015] VAO Leven Lang Leren
(LLL )
Motie van Meenen c.s.
20 012, nr. 49

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 26 oktober 2015,
Kamerstuk 30 012, nr. 55.

De Tweede Kamer constaterende dat de
komende jaren de effecten van het
studievoorschot zullen worden
gemonitord, onder andere op de gevolgen
van de maatregelen voor studenten;
verzoekt de regering, in overleg met
scholieren- en studentenorganisaties,
studenten een rol te geven in het
vaststellen van de opzet en wijze van
uitvoering van de monitoring.

Debat [5-11-2014] Plenair Debat Wet
studievoorschot hoger onderwijs
Motie van Meenen c.s.
34 035, nr. 46

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 3 juli 2015,
Kamerstuk 24 724, nr. 139.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
na vier jaar een tussentijdse monitoring uit
te voeren die kijkt naar instroom en
doorstroom van studenten in het hoger
onderwijs en hierbij onder andere te kijken
naar: – de instroom van studenten in
tweejarige mastertrajecten; – de
doorstroom van mbo-studenten naar het
hbo; – de doorstroom van bachelor naar
master; – de invloed op de instroom van
studenten met een functiebeperking;
verzoekt de regering tevens om bij de
tussentijdse monitoring de onderwijsinstellingen en studentenbonden actief te
betrekken.

Debat [5-11-2014] Plenair Debat Wet
studievoorschot hoger onderwijs
Motie van Meenen c.s.
34 035, nr. 45

De motie is afgedaan met de brief aan
Tweede Kamer van 3 juli 2015,
Kamerstuk 24 724, nr. 139.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
samenspraak met de sectorraden en de
studentenbonden te onderzoeken of een
kader voor de bedragen die vanuit het
profileringsfonds kunnen worden
uitgekeerd, kan helpen om jongeren die
buiten hun schuld om of door extracurriculaire activiteiten langer doen over hun
studie, op een inzichtelijkere manier te
compenseren.

Debat [5-11-2014] Wet studievoorschot
hoger onderwijs
Motie Mohandis c.s.
34 035, nr. 43

De Tweede Kamer zal in oktober 2016
worden geïnformeerd over de uitvoering
van de motie.

De Tweede Kamer constaterende dat er
reeds een succesvol model is voor zulke
verantwoording in het primair en
voortgezet onderwijs, namelijk «Scholen
op de kaart»;
verzoekt de regering zorg te dragen voor
een vergelijkbare vorm van publieke
verantwoording in het middelbaar
beroepsonderwijs en het hoger onderwijs.

Debat [6-11-2014] Begrotingsbehandeling
OCW
Motie van Meenen
34 000 VIII, nr. 46

Naar aanleiding van deze motie hebben
in de zomer van 2016 overleggen
plaatsgevonden om samen met de
koepels te verkennen of binnen mbo- en
ho-sector behoefte is aan een dergelijk
systeem en of de koepels dan, net als de
vo-raad, hiertoe initiatief zouden willen
ontplooien. Een brief over de standpunten van de mbo- en ho-koepels volgt
in het najaar van 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
studentenassessoren een plaats binnen
het gehele hoger onderwijs te geven en
dus ook een rol toe te bedelen in het hbo
en wanneer er sprake is van een
eenkoppig bestuur.

Debat [23-4-2014] Versterking governance in de praktijk
Motie Jadnanansing /van Meenen
33 495, nr. 50

In het Wetsvoorstel versterking bestuurskracht, van 10 juli 2015, Kamerstuk
34 251, nr. 3, is op de motie ingegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

173

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer constaterende dat het
nu voor bestuurders mogelijk is om de
medezeggenschap informatie te
onthouden omdat zij op grond van de
WHW 9.32, lid 6 en de WHW 10.19, lid 6
enkel informatie hoeven te verstrekken die
de medezeggenschap objectief nodig
heeft; verzoekt de regering die twee
artikelen zodanig te wijzigen dat er in
plaats van «nodig heeft» komt te staan
«nodig acht».

Debat [23-4-2014] Versterking governance in de praktijk
Motie Jadnanansing
33 495, nr. 49

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 10 juli 2015,
Kamerstuk 34 251, nr. 3.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
verkennen hoe het bereik van de educatieve minor kan worden vergroot en het
belang van verdergaande scholing na de
educatieve minor kan worden verankerd.

Debat [11-12-2013] Leraren, lerarenopleidingen en het Nationaal Onderwijsakkoordl
Motie Bisschop
27 923, nr. 177

De motie is in uitvoering. Inhoudelijke
reactie loopt via de rapportage over de
voortgang van de Lerarenagenda, die de
Tweede Kamer in het najaar van 2016
ontvangt.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
samen met onderwijsinstellingen en
landelijke studentenorganisaties (ISO,
LSVB en JOB) te komen tot betere
voorlichting over de klachtenregeling,
zodat studenten exact weten waar zij
terecht kunnen met hun klachten binnen
de eigen onderwijsinstelling.

Debat [30-10-2013] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Mohandis c.s.
33 750 VIII, nr. 24

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd in de brief over de rechtspositie
van de student, Kamerstuk 31 288, nr.
550.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken hoe de administratieve lasten
van het accreditatiestelsel substantieel
kunnen worden verlaagd en pilots te
starten die erop gericht zijn concrete
vermindering van deze lastendruk te
kunnen realiseren en de Tweede Kamer
hierover te informeren.

PA [15-10-2013] Heropening Wet
versterking kwaliteitswaarborgen hoger
onderwijs
Motie Rog c.s.
33 472, nr. 28

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 juni 2015,
Kamerstuk 31 288, nr. 471.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg te treden met instellingen en
studentenorganisaties om te bevorderen
dat schakelprogramma’s bij voorkeur
geïntegreerd worden in de bacheloropleiding en studenten goed voor te lichten
over de aanwezigheid van een (ingebed)
schakelprogramma; verzoekt de regering
tevens, in het komende jaar te onderzoeken in welke mate schakelprogramma’s
ingebed in de bacheloropleiding
voorkomen en wat op dit gebied goede
praktijken zijn, en de resultaten van dat
onderzoek onder de aandacht te brengen
bij de instellingen, en hierover in het
najaar van 2014 te rapporteren aan de
Tweede Kamer. (gewijzigde motie ter
vervanging van nr. 39)

PA [23-4-2013] WGO Wetsvoorstel
Kwaliteit in verscheidenheid
Gewijzigde motie Schouten ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 39
33 519, nr. 48

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 15 juli 2015,
Kamerstuk 31 288, nr. 483.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
een verkenning te starten naar de
mogelijkheden van extra bekostiging dan
wel differentiatie binnen de bekostiging
van opleidingen met een excellent
keurmerk, in samenhang met het lopende
onderzoek naar aanleiding van de
motie-Lucas, 31 288, nr. 211 (t.v.v. 33 519,
nr. 36).

Gewijzigde motie van Meenen ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 36
33 519, nr. 47

Mede op basis van de evaluatie van het
experiment prestatiebekostiging hoger
onderwijs zal een voorstel worden
uitgewerkt voor kwaliteitsafspraken. In
dit voorstel zal aandacht zijn voor de
gevraagde afweging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

174

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
inwerkingtreding van het wetsartikel dat
collegegelddifferentiatie bij excellente
opleidingen regelt pas te effectueren op
het moment dat er meer duidelijkheid is
over de effecten die een sociaal leenstelsel
heeft op de toegankelijkheid van het hoger
onderwijs.

Debat [23-4-2013] WGO Wetsvoorstel
Kwaliteit in verscheidenheid
Motie Mohandis
33 519, nr. 32

In de beleidsreactie op Onderwijsverslag
2014–2015 d.d. 14 april 2016, Kamerstuk
34 300 VIII, nr. 140, is opgenomen: Mede
voor de toegankelijkheid hebben is
besloten om de uitwerking van een
beleidskader gericht op collegegelddifferentiatie voor door de NVAO als excellent
beoordeelde opleidingen tot 2018 aan te
houden. Hiermee is ook tegemoet
gekomen aan motie Mohandis 33 519, nr.
32.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in samenspraak met de grensprovincies in
bilateraal overleg met de aangrenzende
Duitse deelstaten tot erkenning van
Nederlandse (mbo)-beroepsdiploma’s te
komen, in het bijzonder voor bovengenoemde sectoren, en de Tweede Kamer
hierover voor het zomerreces te informeren.

Debat [2-4-2015] Afstemming van
erkenning beroepskwalificatie
buurlanden
Motie Straus c.s.
22 452, nr. 45

Inmiddels is gesproken met de relevante
ministeries in Nedersaksen en NoordrijnWestfalen om dit probleem te agenderen.
Met de Euregio’s is overlegd op welke
punten het goed gaat met die erkenning,
en welke niet. Uit eerste overleg met de
Euregio’s blijkt dat er veel goed gaat in
de erkenning van de Nederlandse
diploma’s in Duitsland. Met name in het
mbo is echter wel degelijk sprake van
een beperkt – aantal opleidingen waar
problemen worden ervaren. De
gesprekken gaan verder, ook met de
Duitse ambassade in Nederland. Aan
Duitse en Nederlandse kant is er
bereidheid te kijken waar verbetering
mogelijk is.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met lokale eilandsbestuurders en
schoolbesturen realistische tijdstippen van
inwerkingtreding van nieuwe onderwijswetgeving op de BES-eilanden te
hanteren.

PA [3-11-2011] Wijziging van onder meer
de Wet op het voortgezet onderwijs in
verband met onderwijskwaliteit,
onderwijstijd en vakanties
Motie Ortega-Martijn
32 640, nr. 22

Hieraan wordt continu aandacht besteed
onder andere in een startnota.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
tot aan de eerste evaluatie van de nieuwe
verhoudingen jaarlijks aan de Tweede
Kamer te rapporteren over de staat van het
onderwijs en de zorg op de BES-eilanden
en de voortgang van de te realiseren
verbeteringen op deze terreinen.

Debat [4-3-2010] BES-wetten
Motie Leerdam c.s.
31 594, nr. 23

De eerste evaluatie is in oktober 2015
opgeleverd (rapport Spies). De Tweede
Kamer zal jaarlijks geïnformeerd worden
over de onderwijsverbeteringen.

Debat [9-2-2016] VAO Leven Lang Leren
Motie Lucas
30 012, nr. 60

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 25 april 2016,
Kamerstuk 30 012, nr. 69.

DIRECTIE INTERNATIONAAL BELEID

DIRECTIE KENNIS
De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in samenwerking met de OESO te
onderzoeken wat de invloed van Nederlandse loonflexibiliteit is op een leven lang
leren en de skills strategy mede op deze
conclusie te baseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

175

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer (spreekt de ambitie uit
om niet alleen tot de top vijf kenniseconomieën ter wereld te blijven behoren, maar
ook tot de top vijf op de human capitalranglijst);
verzoekt de regering deze ambitie toe te
voegen bij de adviesaanvraag aan de SER
ten aanzien van de langetermijnagenda
leren en skills;
verzoekt de regering voorts de AWTI en de
Onderwijsraad te vragen om met een
advies te komen om ons human capitalbeleid te versterken.

PA [29-10-2015] Begrotingsbehandeling
OCW
Nader gewijzigde motie van het lid
Duisenberg c.s. ter vervanging van die
gedrukt onder nr. 72
72 300 VIII, nr. 73

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 6 april 2016,
Kamerstuk 34 300 VIII, nr. 139l.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
het CBP en de Inspectie voor het
Onderwijs te vragen samen de privacy van
leerlingen te bewaken en in te grijpen bij
mogelijke misstanden.

Debat [21-1-2015] Privacy in het
Onderwijs
Gewijzigde motie Ypma c.s. ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 10
32 034, nr. 13

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 3 juli 2015,
Kamerstuk 32 034, nr. 17.

De Tweede Kamer overwegende dat
gewerkt wordt aan pseudonimisering van
deze gegevens zodat er geen enkele reden
resteert voor uitgevers om te beschikken
over de persoonlijke gegevens;
verzoekt de regering ervoor te zorgen dat
de persoonlijke gegevens van leerlingen in
handen van commerciële bedrijven
worden vernietigd.

Debat [21-1-2015] Privacy in het
Onderwijs
Motie Jasper van Dijk
32 034, nr. 9

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 3 juli 2015,
Kamerstuk 32 034, nr. 17.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
samen met het onderwijsveld, waaronder
ook de ouderorganisaties, afspraken te
maken op welke wijze, op de kortst
mogelijke termijn, geborgd gaat worden
dat persoonsgegevens van leerlingen
alleen nog maar gepseudonimiseerd
worden verstrekt aan leveranciers en
ontwikkelaars van digitaal lesmateriaal en
de Tweede Kamer over de voortgang van
deze afspraken uiterlijk in april 2015 te
informeren.

Debat [21-1-2015] Privacy in het
Onderwijs
Gewijzigde motie Rog ter vervanging van
die gedrukt onder nr. 8
32 034, nr. 15

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 3 juli 2015,
Kamerstuk 32 034, nr. 17.

De Tweede Kamer constaterende dat het
Nationaal Cyber Security Centrum
concludeert dat de potentiële impact van
cyberaanvallen en verstoringen toeneemt
door verdergaande digitalisering;
verzoekt de regering ervoor zorg te dragen
dat digitale hulpmiddelen in het onderwijs
volgens de principes van privacy en
security by design gemaakt worden.

Debat [21-1-2015] Privacy in het
Onderwijs
Motie van Meenen c.s.
32 034, nr. 7

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 3 juli 2015,
Kamerstuk 32 034, nr. 17.

De Tweede Kamer verzoekt de regering,
ervoor te zorgen dat het aantoonbaar
hebben van een verbetercultuur een
voorwaarde wordt voor gedifferentieerd
toezicht boven basiskwaliteit van de
inspectie voor het onderwijs

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 20 juni 2016.
Kamerstuk 33 905, nr. 10

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 20 juni 2016,
Kamerstuk 33 905, nr. 10.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
waar op initiatief van de regio gewerkt
wordt aan structurele versterkingen van de
economie, daar waar mogelijk bij te
dragen aan actieplannen om innovaties te
stimuleren met behulp van rijksbeleid.

Debat [24-6-2014]
WRR-rapport Naar een lerende economie
Motie Slob/Samsom
27 406, nr. 214–1

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 26 juni 2015,
Kamerstuk 31 757, nr. 73.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

176

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
bij de tussenrapportage inhoudelijk
verslag te doen aan de Tweede Kamer hoe
de verbetercultuur is ingericht bij die
scholen die het predicaat «goed»
ontvangen.

Debat [3-7-2014] VAO Ontwikkelingen in
het onderwijstoezicht
Motie Straus /Jadnanansing
33 905, nr. 5

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 20 juni 2016,
Kamerstuk 33 905 nr. 10.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in overleg met het veld te komen met een
aanpak voor outcome criteria voor het
onderwijs.

PA [18-6-2014] Wetgevingsoverleg
Slotwet, Jaarverslag 2013 en Onderwijsverslag 2012–2013
Motie Straus/ Ypma
33 930 VIII, nr. 8

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 26 oktober 2015,
Kamerstuk 34 300 VIII, nr. 14.

De Tweede Kamer verzoek de regering de
macrodoelmatigheidscommissie als kader
mee te geven dat bij gelijke kwaliteit van
opleidingen kleine roc’s hun opleiding
kunnen blijven aanbieding.

Debat [17-5-2016] Stemming punt 14
over aangehouden motie ingediend bij
het VAO Governance in het mbo
Gewijzigde motie Lucas ter vervanging
van die gedrukt onder nr. 278
31 524, nr. 291

Aan de motie wordt aangegeven op
welke manier deze wordt uitgevoerd en
zal dit najaar 2016 aan de Tweede Kamer
worden gestuurd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
cross-overopleidingen op dezelfde wijze te
behandelen ten anzien van het aantonen
van arbeidsmarktperspectief als reguliere
nieuwe opleidingen.

Debat [31-3-2016] VSO ontwerp-besluit
experiment cross-overs
Motie Lucas
31 524, nr. 283

Aan de motie zal in het najaar uitvoering
worden gegeven met een brief aan de
Tweede Kamer.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Tweede Kamer jaarlijks te informeren over
de stand van zaken met betrekking tot de
cross-overkwalificaties en jaarlijks te
bezien of het in generiek beleid omgezet
kan worden.

Debat 31-3-2016] VSO ontwerp-besluit
experiment cross-overs
Motie Lucas
31 524, nr. 284

Jaarlijks zal de Kamer geïnformeerd
worden over de voortgang van het
experiment cross-over kwalificaties.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
de escalatieladder duidelijk op te nemen
dat de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap eindverantwoordelijke is voor
het «gezamenlijke» interventieteam en
voortaan bij overdracht van een casus van
de inspectie aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ook de
Tweede Kamer te informeren over de
ontstane problemen en de stappen die het
interventieteam gaat nemen.

Debat [31-3-2016] VAO Governance in het
mbo
Motie Lucas
31 524, nr. 279

Aan de motie zal eind van dit jaar
uitvoering worden gegeven met een brief
aan de Tweede Kamer.

DIRECTIE MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

177

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in overleg met studenten en scholen de
JOB-monitor en het medewerkerstevredenheidsonderzoek aan te scherpen dan
wel aan te vullen om nog scherper zicht te
krijgen op de mate van verankering van de
menselijke maat in het mbo en de mate
waarin het bedrijfsleven zich herkent in het
mbo; verzoekt de regering tevens om,
uiterlijk in 2016 met de mbo-instellingen te
komen tot kwaliteitsafspraken voor de
menselijke maat in termen van de mate
waarin studenten zich gekend en
uitgedaagd voelen en de tevredenheid van
werkgevers, docenten en vooral de
mbo-studenten; verzoekt de regering
voorts, in afwachting van de totstandkoming van die kwaliteitsafspraken de
wettelijke verplichting om zich om te
vormen tot (gemeenschappen van)
mbo-colleges voor de betrokken instellingen op te schorten.

Debat [31-3-2016] VAO Governance in het
mbo
Motie Jadnanansing/Lucas
31 524, nr. 277

Aan motie zal in eind 2016 uitvoering
worden gegeven met een brief aan de
Tweede Kamer.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
inspectie, EVC-aanbieders en examencommissies van onderwijsinstellingen op basis
van de pilots afspraken te laten maken
over een betere onderlinge afstemming,
zodat erkende EVCs ook daadwerkelijk
gaan leiden tot vrijstellingen voor de
betreffende vakken, en de Tweede Kamer
voor de begroting 2017 te informeren over
de gemaakte afspraken.

Debat [9-2-2016] VAO Leven Lang Leren
Motie Jadnanansing/ Lucas
30 012, nr. 66

Aan de motie wordt uitvoering gegeven
met de brief aan de Tweede Kamer over
de voortgang Leven Lang Leren 2016 die
in september naar de Tweede Kamer
wordt gestuurd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken of de aanvraagprocedure
voor het verkrijgen van een BRIN-nummer
zodanig vereenvoudigd kan worden dat
nieuwe initiatieven in het mbo worden
gestimuleerd en de Tweede Kamer over de
uitkomsten van dit onderzoek te informeren voor Prinsjesdag 2016.

Debat [27-1-2016] Leven Lang Leren
Gewijzigde motie Lucas ter vervanging
van die gedrukt onder nr. 57
30 012, nr. 67

Aan de motie wordt uitvoering gegeven
met de brief aan de Tweede Kamer over
de voortgang Leven Lang Leren 2016 die
in september naar de Tweede Kamer
wordt gestuurd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken op welke wijze ook in het
mbo geëxperimenteerd kan worden met
vraagfinanciering om zo het leven lang
leren te versterken, en de Tweede Kamer
hierover voor Prinsjesdag 2016 te
informeren

Debat [27-1-2016] Leven Lang Leren
Motie Lucas/Rog
30 012, nr. 56

Gestart wordt met een Commissie
Vraagfinanciering die aan het einde van
het jaar met een advies zal komen over
wat de kansen en risico’s zijn.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
SBB te vragen bij de leerbedrijven ook
systematisch informatie op te vragen over
de tevredenheid van de werkgevers over
de bpv en de aansluiting onderwijsarbeidsmarkt en deze gegevens vervolgens te
gebruiken als een indicator voor het
bepalen van de kwaliteit van de beroepspraktijkvorming in het kader van de
kwaliteitsafspraken in het mbo.

Debat [8-12-2015] VAO Toekomstagenda
MBO.
Motie Lucas
31 524, nr. 268

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 20 november 2015,
Kamerstuk 31 524, nr. 275.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

178

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
met de MBO Raad, de Stichting Leergeld,
mbo-instellingen, en de JOB in overleg te
treden om: de schoolkosten voor
opleidingen in het mbo tot een absoluut
minimum te beperken en hierop toe te
zien; alle financiële belemmeringen voor
toegang tot en deelname aan het mbo weg
te nemen; wanneer nodig een noodfonds
in te stellen waarop ouders van 16- en
17-jarige kinderen van minima een beroep
kunnen doen zodat zij de nog bestaande
schoolkosten kunnen voldoen; de Tweede
Kamer uiterlijk 1 februari 2016 over de
uitkomsten van dit overleg te informeren.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Jadnanansing /Siderius
34 300 VIII, nr. 40

30-6-2016 De motie is afgedaan met de
brief aan de Tweede Kamer van 30 juni
2016, Kamerstuk 34 300 VIII, nr. 155.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in samenwerking met de roc’s en het
bedrijfsleven te voorkomen dat er nog
langer jongeren van goede wil bij hun bpv
tussen wal en schip vallen en hiervoor een
sluitende aanpak te organiseren.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW 2e termijn

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 april 2016,
Kamerstuk 31 524, nr. 286.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
alle mogelijke obstakels weg te nemen om
het voor scholen voor praktijkonderwijs
mogelijk te maken onderwijs te verzorgen
op het niveau van entreeopleidingen (voor
het uitstroomprofiel arbeidsmarkt), waarbij
de examinering onder verantwoordelijkheid van de mbo-instelling blijft vallen.

Debat [1-7-2015] Stemmingen punt 14
over moties ingediend bij het VAO
Voortijdig schoolverlaten
Gewijzigde motie Siderius c.s. ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 104
26 695, nr. 106

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 februari 2016,
Kamerstuk 26 695, nr. 109.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
actieprogramma Tel mee met Taal
dusdanig aan te pakken dat de rol en
verantwoordelijkheid van het onderwijs bij
het voorkomen en bestrijden van
laaggeletterdheid expliciet wordt
benoemd.

Debat [1-7-2015] VAO Laaggeletterdheid
Motie Straus c.s.
28 760, nr. 48

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 8 december 2015,
Kamerstuk 28 760, nr. 52.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
om, effectief bewezen leesbevorderingsinterventies voor deze jongeren in het mbo
expliciet en aanvullend op te nemen in het
actieplan Tel mee met Taal; verzoekt de
regering tevens om de Tweede Kamer
hierover voor het einde van het jaar te
informeren.

PA [1-7-2015] Stemmingen punt 13 over
moties ingediend bij het VAO Laaggeletterdheid
Motie Jadnanansing
28 760, nr. 46

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 8 december 2015,
Kamerstuk 28 760, nr. 52.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
een langetermijnaanpak te ontwikkelen
voor de bestrijding van de laaggeletterdheid, inclusief digitale laaggeletterdheid, en de Tweede Kamer daarover
voor het eind van het jaar te informeren.

Debat [1-7-2015] VAO Laaggeletterdheid
Motie van Meenen
28 760, nr. 41

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 8 december 2015,
Kamerstuk 28 760, nr. 52.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
meer aandacht te geven aan de bestrijding
van digitale laaggeletterdheid als
onderdeel van het actieprogramma Tel
mee met Taal, dit te expliciteren in het
actieprogramma en het daarop aan te
passen, en de Tweede Kamer daarover
voor het eind van het jaar te informeren

PA [1-7-2015] Stemmingen punt 13 over
moties ingediend bij het VAO Laaggeletterdheid
Motie van Meenen
28 760, nr. 40

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 5 februari 2016,
Kamerstuk 28 760, nr. 53.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

179

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer van mening dat er
verschillende opties zijn om vastgoed en
onderwijs beter van elkaar te scheiden,
zoals de mogelijkheid om vastgoedplannen vooraf verplicht te laten toetsen
en het onderbrengen van de huisvesting
bij het Rijksvastgoedbedrijf; verzoekt de
regering deze opties te betrekken bij het
onderzoek naar ROC Leiden.

Debat [18-6-2015] VAO ROC Leiden
Motie Jasper van Dijk
33 495, nr. 75

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 7 december 2015,
Kamerstuk 33 495, nr. 84.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de aangekondigde brief over de gemeenschap van mbo-colleges die in het najaar
komt, aandacht te besteden aan de
toenemende schaalgrootte waardoor
instellingen «too big to fail» worden en de
invloed van de wachtgelden daarbij.

Debat [18-6-2015] VAO ROC Leiden
Motie Rog
33 495, nr. 77

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 26 november 2015,
Kamerstuk 31 524, nr. 256.

De Tweede Kamer verzoekt de regering,
voor 2018 het opleidingsaanbod en
daarmee de omvang van ROC Leiden
gecontroleerd te reduceren door waar
mogelijk opleidingen, en daarmee
studenten en medewerkers over te dragen
aan andere instellingen in de regio, c.q.
een kern van goede opleidingen bij ROC
Leiden te behouden, en zodoende de
pluriformiteit van het aanbod te
waarborgen en samenwerking tussen
instellingen te bevorderen, en de Tweede
Kamer hierover in een plan van aanpak
inclusief een financiële Debatragraaf voor
1 oktober 2015 nader te informeren.

Debat [18-6-2015] VAO ROC Leiden
Motie van Meenen
33 495, nr. 71

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Tweede Kamer van 7 december
2015, Kamerstuk 33 495, nr. 84.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg te treden met het onderwijsveld,
waaronder de Nederlandse Vereniging van
Leraren Maatschappijleer, en de wenselijkheid en mogelijkheid te onderzoeken of:
– aan docenten die het vak burgerschapsvorming geven bevoegdheidseisen dienen
te worden gesteld, analoog aan het
voortgezet onderwijs; -het vak burgerschapsvorming een minder vrijblijvend
karakter kan krijgen, en de Tweede Kamer
hierover te informeren vóór de begrotingsbehandeling van 2015.

Debat [10-6-2015] VAO Radicalisering
Motie Rog
34 000 VIII, nr. 101

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 19 oktober 2015,
Kamerstuk 34 300-VIII, nr. 13.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
meer ambitie te tonen en zich maximaal in
te spannen om de voorgenomen wetswijziging en de daaruit voortvloeiende
oplossing in werking te laten treden per
studiejaar 2016–2017.

Debat [9-6-2015] Stemming over motie
ingediend bij het VSO over de Nederlandse taaleis aan buitenlandse
studenten bij Engelstalige
mbo-opleidingen
Gewijzigde motie van Meenen ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 245
31 524, nr. 246

Het is niet meer mogelijk om het
wetsvoorstel per schooljaar 2016–2017 in
werking te laten treden. De periode
tussen het aannemen van de motie en
het begin van het studiejaar 2016–2017
was hiervoor te kort.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
flexibiliteit in het lesprogramma te bieden
en de mogelijkheid te onderzoeken van
een lespakket op maat voor herintreders
en bijscholers.

PA [23-4-2015] VAO Stages en subsidieregeling praktijkleren
Motie van Meenen
33 650, nr. 46l

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 26 oktober 2015,
Kamerstuk 30 012, nr. 55.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

180

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de sociale partners via de Stichting van de
Arbeid te verzoeken om met elkaar in
gesprek te gaan en te bezien of er, in het
belang van de leerlingen, nieuwe
afspraken gemaakt kunnen worden die
leiden tot meer kans voor jongeren op een
BBL-plek en daarmee een baan.

Debat [23-4-2015] VAO Stages en
subsidieregeling praktijkleren
Gewijzigde motie Lucas ter vervanging
van die gedrukt onder nr. 44
33 650, nr. 47

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 15 februari 2016,
Kamerstuk 26 695, nr. 109.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
ook bij het experiment beroepsopleiding
gecombineerde leerwegen bol-bbl het
mogelijk te maken af te wijken van de
urennorm, mits op grond van de behaalde
resultaten en de tevredenheid daarover
van studenten en hun toekomstige
werkgevers kan worden vastgesteld dat de
opleiding aantoonbaar van voldoende
kwaliteit is en dat dit geborgd is in het
kwaliteitszorgsysteem van de instelling en
de studenten- of deelnemersraad heeft
ingestemd, zoals vastgelegd in de wet.

Debat [12-2-2015]
VSO Ontwerpbesluit experiment
beroepsopleiding gecombineerde
leerwegen bol-bbl
Motie Jadnanansing/van Meenen
31 524, nr. 236

De motie is afgedaan met het besluit dat
is gepubliceerd in het Staatsblad 2015,
nr. 180.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
expliciet ruimte te geven aan initiatieven
die het makersonderwijs ontwikkelen en
uitbreiden; verzoekt de regering tevens
onderzoek te doen naar het opzetten van
een samenwerkingsverband dat in het
pionierskarakter dat hoort bij deze
makersbeweging, de sterke lokale
initiatieven verbindt en makersonderwijs
op de kaart zet van Nederland.

Debat [6-11-2014] Vaststelling van de
begrotingsstaten van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)
voor het jaar 2015
Motie Jadnanansing/Lucas
34 000 VIII, nr. 39

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 14 september 2015,
Kamerstuk 31 524, nr. 250.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
samen met het onderwijs en werkgevers
de aansluiting tussen onderwijs en
arbeidsmarkt te verbeteren, de huidige
knelpunten voor jongeren te definiëren,
oplossingen aan te dragen en deze uit te
voeren.

Debat [6-11-2014] Vaststelling van de
begrotingsstaten van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)
voor het jaar 2015
Motie Jadnanansing/van Meenen
34 000 VIII, nr. 37

De motie is afgedaan met inwerkingtreding Wet Macrodoelmatigheid in het
mbo, Kamerstuk 33 948.

De Tweede Kamer verzoekt de regering,
ten behoeve van goede opleidingen en
baankansen voor jong en oud, bij de
uitwerking van de brief over Leven Lang
Leren ook het huidige mbo-bestel kritisch
te bezien en de vraag van de toekomstige
arbeidsmarkt daarbij leidend te laten zijn,
en voor de zomer van 2015 deze visie te
vertalen in voorstellen voor versterking
van de flexibiliteit van het beroepsonderwijsbestel.

Debat [22-9-2014] Notaoverleg Visienota
Beroepsonderwijs
Motie Jadnanansing/Lucas
33 880, nr. 5

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 14 september 2015,
Kamerstuk 31 534, nr. 250.

De Tweede Kamer constaterende dat,
anders dan in het primair- en voortgezet
onderwijs, er geen instemmingsrecht is
van de medezeggenschap op fusies in het
middelbaar beroepsonderwijs;
verzoekt de regering, een voorstel uit te
werken voor een wettelijk instemmingsrecht op fusies voor medezeggenschapsraden in het mbo.

Debat [20-2-2014] AO CAO
VO-Bestuurders
Gewijzigde motie van Meenen /Jasper
van Dijk ter vervanging van die gedrukt
onder nr. 365
31 288, nr. 380

De Tweede Kamer zal najaar 2016 over
de fusietoets geïnformeerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

181

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
om:
1. in overleg te treden met de ambassade
van Duitsland om te kijken hoe het belang
van het beheersen van de Duitse taal in
Nederland beter onder de aandacht kan
worden gebracht;
2. het «Mach mit!»-programma bij scholen
onder de aandacht te brengen en op die
manier studenten te enthousiasmeren
voor het vak Duits.

Debat [10-4-2014] VAO Macrodoelmatigheid en Kwalificatiedossiers
Motie Straus c.s.
31 524, nr. 203

De Tweede Kamer wordt naar
verwachting eind 2016 nader geïnformeerd over de uitvoering van de motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
op korte termijn in kaart te brengen welke
juridische, organisatorische en praktische
belemmeringen dan wel randvoorwaarden
en mogelijkheden er bestaan om lokaal en
regionaal publiek-private samenwerking
tussen mediabedrijven mogelijk te maken
en om hierbij ook internationale best
practices te betrekken;
verzoekt de regering tevens, om dit de
Tweede Kamer toe te zenden, voorafgaand
aan de behandeling van de wetgeving over
de regionale omroepen.

Debat [16-11-2015] Wetgevingsoverleg
Media
Motie Mohandis c.s.
34 300 VIII, nr. 87

Aan de motie wordt uitvoering gegeven
met de brief aan de Tweede Kamer in het
najaar van 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering tot
modernisering van de wetgeving te
komen, zodanig dat de Kijkwijzer van het
NICAM voor audiovisuele producten op
alle mediaplatforms gaat gelden die in
Nederland uitgezonden worden.

Debat [16-11-2015] Wetgevingsoverleg
Media
Motie Pieter Heerma
34 300 VIII, nr. 86

Aan de motie wordt uitvoering gegeven
met de brief aan de Tweede Kamer in het
najaar van 2016.

De Tweede Kamer roept de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op om met de NPO overeen te
komen dat per 1 september 2016 een
NPO-brede «ombudsman» in het leven
geroepen is, die alle omroepen en
organisaties die via de NPO uitzenden
gevraagd en ongevraagd van onafhankelijk
advies kan dienen, dat vervolgens
prominent op de websites van deze
omroepen en organisaties moet worden
geplaatst, en die in gevallen van uitzonderlijke overschrijding van journalistieke
normen tevens rectificatie in het betrokken
televisie- of radioprogramma kan
afdwingen.

Debat [16-11-2015] Wetgevingsoverleg
Media
Motie Elias
34 300 VIII, nr. 85

De Tweede Kamer zal naar verwachting
in het 4e kwartaal 2016 geïnformeerd
worden.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de NPO te bezien welke
mogelijkheden er zijn voor taallessen op
een van de landelijke publieke zenders en
daarbij ook in te zetten op verbinding met
digitaal leren.

Debat [16-11-2015] Wetgevingsoverleg
Media
Motie Jasper van Dijk
34 300 VIII, nr. 83

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 december 2015,
Kamerstuk 34 300-VIII, nr. 124.

DIRECTIE MEDIA EN CREATIEVE
INDUSTRIE

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

182

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
mede in het licht van de hernieuwde blik
op de positie van zbo’s, te onderzoeken
hoe de benoemingen van nieuwe
NPO-bestuurders het meest onafhankelijk
kunnen plaatsvinden en de Tweede Kamer
hierover te informeren, voorafgaand aan
de wetsbehandeling over de regionale
omroepen in 2016.

Debat [8-10-2015] Mediawet
Gewijzigde motie Mohandis/Segers ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 39
34 264, nr. 42

Aan de motie wordt uitvoering gegeven
met de brief aan de Tweede Kamer in het
najaar van 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
bij de uitwerking van de toekomst van de
regionale omroepen inhoudelijk en
financieel recht te doen aan de bijzondere
positie van Omrop Fryslân en hierover met
de provincie Friesland afspraken te maken.

Debat [8-10-2015] Mediawet
Motie Pieter Heerma/Segers
34 264, nr. 34

Aan de uitvoering van de motie wordt
uitvoering gegeven met de brief aan de
Tweede Kamer in het najaar van 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
de tweede fase van wetgeving binnen de
concessie van de RPO de verankering van
de regionale omroep te borgen door de
instelling van beleidscommissies
media-aanbod die verbonden zijn aan de
regionale redacties en die maximaal
plaatsvindt op de schaal van provincies;
verzoekt de regering voorts, de programmakanalen van de regionale omroepen,
inclusief de daarmee samenhangende
must-carryverplichting en het recht op
etherfrequenties, wettelijk te blijven
garanderen.

Debat [8-10-2015] Mediawet
Motie Pieter Heerma/Segers
34 264, nr. 33

Aan de uitvoering van de motie wordt
uitvoering gegeven met de brief aan de
Tweede Kamer in het najaar van 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
ervoor te zorgen dat levensbeschouwelijk
media-aanbod een integraal onderdeel
uitmaakt van de publieke mediaopdracht
(het aanbieden van media-aanbod op het
gebied van informatie, cultuur en educatie)

Debat [8-10-2015] Mediawet
Motie Bisschop/Segers
34 264, nr. 31

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 11 november 2015,
Kamerstuk 34 264, nr. 43.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
bij de uitwerking van de prestatieafspraken, het concessiebeleidsplan wat
betreft de rol van de NPO en de omroepen
ten opzichte van de buitenproducent
leidend te laten zijn voor de komende
concessieperiode.

Debat [8-10-2015] Mediawet
Motie Heerma/Segers
34 264, nr. 30

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 11 november 2015,
Kamerstuk 34 264, nr. 43.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
conform de aangenomen motieGesthuizen c.s. (24 095, nr. 385) middels
een ministeriële regeling te komen tot een
wijziging van de eigendomsbeperking van
landelijke radiokavels van maximaal één
ongeclausuleerd kavel en één geclausuleerd kavel naar maximaal vier kavels, en
deze wijziging per 1 januari 2016 in te laten
gaan.

Debat [8-10-2015] Mediawet
Motie Mohandis/Rutte
34 264, nr. 27

De motie is afgedaan met een regeling in
de Staatscourant

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de NPO-organisatie zich in te
zetten voor een door het Commissariaat
voor de Media gevalideerde standaardisering voor maximale transparantie van de
kosten van de programmering op het
niveau van genres.

Debat [8-10-2015] Mediawet
Motie Mondis/Verhoeven
34 264, nr. 26

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 11 november 2015,
Kamerstuk 34 264, nr. 43.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

183

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
zich ervoor in te zetten dat in het concessiebeleidsplan wordt vastgelegd dat soul
en jazz een volwaardige plek op de
publieke radio behouden, bijvoorbeeld bij
Radio 4, met voldoende budget voor een
dagelijks tijdslot, inclusief een serieus
themakanaal.

Debat [8-10-2015] Mediawet
Motie Mohandis/Verhoeven
34 264, nr. 25

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 12 november 2015,
Kamerstuk 32 827, nr. 83.

De Tweede Kamer verzoekt de regering, bij
de aanbesteding van digitaliseringswerkzaamheden ruimschoots voor aanvang van
het aanbestedingsproces een marktconsultatie te houden met gespecialiseerde
bedrijven.

Debat [9-9-2015] debat motie Ziengs
inbesteding van scanactiviteiten door het
Rijk.
motie Ziengs
490, nr. 186

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 29 april 2016,
Kamerstuk 31 490, nr. 203.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
om, volgend op het aflopen van de
raamcontracten volgend jaar, deze
scanwerkzaamheden van het Nationaal
Archief openbaar aan te besteden, waar
nodig onder hierboven beschreven
voorwaarden.

Debat [9-9-2015] debat motie Ziengs
inbesteding van scanactiviteiten door het
Rijk.
motie Ziengs
31 490, nr. 185

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 29 april 2016,
Kamerstuk 31 490. nr. 203.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
te zorgen dat leesbevordering wordt
meegenomen in het curriculum van de
PABO’s.

Debat [1-7-2015] VAO Laaggeletterdheid
Gewijzigde motie Jadnanansing c.s. ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 45
28 760, nr. 50

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 6 juli 2016,
Kamerstuk 28 760, nr. 58.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met gemeenten, consultatiebureaus, peuterspeelzalen en kinderopvangcentra tot een aanpak te komen om taalen leesbevordering voor jonge kinderen te
vergroten en deze aanpak pedagogisch in
te bedden, zodat binnen 2 jaar minstens
50% van de kinderen met lage taalvaardigheid tussen 0 en 4 jaar in aanraking
komt met taal- en leesbevordering.

Debat [1-7-2015] VAO Laaggeletterdheid
Gewijzigde motie Siderius/Jadnanansing
ter vervanging van die gedrukt onder nr.
44
28 760, nr. 49

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 6 juli 2016,
Kamerstuk 28 760, nr. 58.

De Tweede Kamer verzoekt de regering via
consultatiebureaus het voorlezen aan
jonge kinderen te bevorderen.

Debat [1-7-2015] VAO Laaggeletterdheid
Motie van Meenen
28 760, nr. 42

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 6 juli 2016,
Kamerstuk 28 760, nr. 58.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
bezien welke mogelijkheden er zijn om de
combinatieverkoop te verruimen voor
individuele boekhandelaren zodat
ondernemerschap kan worden bevorderd
en het boek kan worden gepromoot.

Debat [23-4-2015] VAO Boeken
Motie van Veen/Bergkamp
32 300, nr. 9

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 15 juli 2016,
Kamerstuk 32 300, nr. 11.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
zich met de bibliotheekbranche en de
Koninklijke Bibliotheek in te spannen voor
een landelijke bibliotheekpas die de
gebruiker toegang verleent tot de fysieke
en digitale collectie en diensten van alle
openbare bibliotheken en van de
Koninklijke Bibliotheek, en de Tweede
Kamer medio 2015 over de voortgang te
informeren.

Debat [3-6-2014] Plenair debat Wet stelsel
openbare bibliotheekvoorzieningen
Motie Dik-Faber
33 846, nr. 38

Aan de motie is uitvoering gegeven met
de brief aan de Tweede Kamer van
3 december 2015, Kamerstuk 33 846,
nr. 49. Najaar 2016 ontvangt de Tweede
Kamer een actualisatie als onderdeel van
de Monitor 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

184

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer roept de regering op
om in de op te stellen algemene maatregel
van bestuur in te gaan op de mogelijkheid
van het regelen van: – welke eisen gelden
voor het door ingezetenen en maatschappelijke initiatieven laten uitvoeren van
taken van het college; – op welke wijze en
aan de hand van welke criteria de effecten
worden geëvalueerd.

PA [3-6-2014] Plenair debat Wet stelsel
openbare bibliotheekvoorzieningen
Motie Keijzer
33 846, nr. 37

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 3 december 2015,
Kamerstuk 33 846, nr. 49.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de VNG te bezien of in de
handreiking van de VNG voor bibliotheken
aanwijzingen kunnen worden opgenomen
voor het overleg tussen de gemeente en
de bibliotheek over de invulling van de vijf
functies.

PA [3-6-2014] Plenair debat Wet stelsel
openbare bibliotheekvoorzieningen
Motie Bergkamp/ Monasch
33 846, nr. 35

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 3 december 2015,
Kamerstuk 33 846, nr. 49.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
– indien de uitkomsten van rechtszaken en
beroepsprocedures in het voordeel van de
regionale omroep uitvallen – het bedrag
van deze uitkomsten te onttrekken aan het
Provinciefonds en structureel toe te
voegen aan de mediabegroting ten gunste
van de regionale omroep.

PA [17-10-2013] Wijziging van o.m. de
Mediawet 2008 o.m. aanpassing van de
rijksmediabijdrage en overheveling van
het budget voor de bekostiging van de
regionale omroepen van het provinciefonds naar de mediabegroting
Motie Segers c.s.
33 664, nr. 25

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 6 november 2015,
Kamerstuk 34 300 VIII, nr. 81.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
alle salarissen bij de publieke omroep zo
snel mogelijk onder de premiernorm te
brengen.

Debat [25-6-2013] Mediawet
Motie Jasper van Dijk
33 541, nr. 24

Op 1 januari 2017 zou het maximum
normbedrag moeten gelden voor alle
werknemers in de (semi)publieke sector.
Het is noodzakelijk dat eerst duidelijkheid
wordt verkregen op juridische, economische en arbeidsmarktaspecten.

Debat [23-6-2016] VAO Wetenschapsbeleid
Gewijzigde motie Mei Li Vos ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 26
33 009, nr. 28

Dit is nog in een oriënterende fase.

DIRECTIE ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID
De Tweede Kamer verzoekt de regering
een verkenning te maken ten behoeve van
een volgend kabinet, waarin wordt
weergegeven welke prioriteiten in
wetenschap en innovatie zij ziet voor
investeringen voor de komende jaren,
zowel voor bevorderen van excellent
onderzoek als het vergroten van
maatschappelijke impact; verzoekt de
regering voorts de Tweede Kamer daarbij
te informeren over de kansen die zij ziet
voor het stimuleren van onderzoek en
innovatie bij andere ministeries en private
investeringen; verzoekt de regering bij die
verkenning aandacht te schenken aan de
balans tussen individugerichte competitie
en de voorwaarden voor lange-termijn
samenwerking in de wetenschap zoals in
de uitvoering van de Nationale Wetenschapsagenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

185

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer overwegende dat
Nederland de ambitie heeft uitgesproken,
tot de top vijf van kenniseconomieën te
blijven behoren; verzoekt de regering om
voorafgaand aan de implementatie van de
wetenschapsagenda de relatieve en
absolute omvang van de alfa-, bèta-,
gamma- en technische wetenschappen te
monitoren en die omvang in internationaal
verband te vergelijken met de ons
omringende landen en met de andere
kenniseconomieën in de wereldtop;
verzoekt de regering tevens om daarna
periodiek hierover aan de Tweede Kamer
te rapporteren bij de verdere implementatie van de wetenschapsagenda.

Debat [23-6-2016] VAO Wetenschapsbeleid
Motie Bruins/Duisenberg
33 009, nr. 25

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap is met het Rathenau
Instituut in gesprek over de uitvoering.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
experimenten met innovatieve vormen van
ex ante-onderzoeksbeoordeling te
stimuleren en te entameren, bijvoorbeeld
door de NWO een opdracht te geven om
een dergelijk experiment uit te voeren in
2017.

Debat [23-6-2016] VAO Wetenschapsbeleid
Motie Bruins
33 009, nr. 24

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap is in gesprek met NWO.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
voorstellen uit te werken waardoor de
matchingsverplichting voor onderzoekers
afneemt.

Debat [23-6-2016] VAO Wetenschapsbeleid
Motie Jasper van Dijk/Mei Li Vos
33 009, nr. 20

Is in een oriënterende fase.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
door een onafhankelijke commissie te
laten onderzoeken hoe er zo snel mogelijk
gekomen kan worden tot een afbouw van
proeven op niet-humane primaten naar nul
in het BPRC en andere onderzoekscentra,
zonder dat dit gevolgen heeft voor het
onderzoek dat strikt noodzakelijk is voor de
bestrijding van levensbedreigende ziekten
en uitbraken van infectieziekten die de
volksgezondheid bedreigen; verzoekt de
regering tevens, op basis van dit
onderzoek een plan van aanpak op te
stellen en dit te voorzien van een tijdpad
met daarin meetbare doelen, en deze voor
de behandeling van de begroting voor
2017 met de Tweede Kamer te delen.

Debat [22-3-2016] VAO Dierproeven
Gewijzigde motie van Dekken /Rudmer
Heerema ter vervanging van die gedrukt
onder nr. 56
32 336, nr. 57

Deze motie zal worden uitgevoerd door
het Ministerie van Economische Zaken.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
BPRC dringend te vragen om de apen
alsnog aan Stichting AAP over te dragen.

Debat [22-3-2016] VAO Dierproeven
Motie Wassenberg
32 336, nr. 51

Deze motie zal worden uitgevoerd door
het Ministerie van Economische Zaken.

De Tweede Kamer constaterende dat de
regering in 2025 wereldwijd koploper wil
zijn op het gebied van innovatie voor
proefdiervrije methoden; verzoekt de
regering met een concreet stappenplan te
komen om deze doelstelling te behalen.

Debat [22-3-2016] VAO Dierproeven
Motie Graus
32 336, nr. 47

Het Ministerie van Economische Zaken
draagt zorg voor de uitvoering van deze
motie.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
bevorderen dat de geesteswetenschappen
in verband met het belang voor de grote
maatschappelijke uitdagingen voldoende
aan bod komen in de Nationale Wetenschapsagenda.

Debat [21-5-2015] Plenair Debat Betere
medezeggenschap en het behoud van
unieke studies in de Geesteswetenschappen (Debat Maagdenhuis)
Motie Mohandis/Schouten
31 288, nr. 453

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 27 november 2015,
Kamerstuk 29 338, nr. 149.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

186

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de verdere uitwerking van de Wetenschapsvisie te kijken naar de mogelijkheden om deze acquisitiedruk te verminderen of efficiënter in te richten.

Debat [2-4-2015] VAO Wetenschapsbeleid
Motie van Meenen
31 288, nr. 430

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 8 februari 2016,
Kamerstuk 29 338, nr. 152.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
door het Rathenau Instituut de kansen,
risico’s en strategische keuzes voor ons
wetenschapsbestel voor alle vier de
scenario’s (Nationale vertrouwdheid,
Regionale kracht, Europese variatie,
Internationale selectie) in kaart te laten
brengen, verzoekt de Tweede Kamer
tevens om de Wetenschapsvisie op haar
kansen en risico’s te laten toetsen in elk
van de scenario’s.

Debat [2-4-2015] VAO Wetenschapsbeleid
Motie Duisenberg c.s.
31 288, nr. 421

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 2 oktober 2015,
Kamerstuk 31 288, nr. 488.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de promotievorm «industrial doctorates»
gezamenlijk door overheid en bedrijfsleven
te ontwikkelen en voor wat betreft de
overheid tijdelijk dekking te reserveren in
het onderbenutte ho/wo-deel van de
subsidieregeling praktijkleren en voor de
lange termijn de thematiek en facilitering
van «industrial doctorates» mee te nemen
in de Strategische Agenda Hoger
Onderwijs en de uitwerking van de
Wetenschapsvisie van het kabinet om een
structurele oplossing te realiseren.

Debat [2-4-2015] VAO Wetenschapsbeleid
Motie Duisenberg c.s.
31 288, nr. 420

De Tweede Kamer wordt in het najaar
2016 over de uitvoering van deze motie
geïnformeerd.

Debat [23-6-2016] VAO Verdeling
middelen onderwijsachterstandenbeleid
Motie van Meenen
30 079, nr. 67

Op Prinsjesdag zal een voorstel worden
gepresenteerd. Met dit voorstel zal
uitvoering worden gegeven aan deze
motie.

DIRECTIE PRIMAIR ONDERWIJS
De Tweede Kamer verzoekt de regering om
bij Prinsjesdag voorstellen te doen
waarmee kleinere gemeentes beter in staat
worden gesteld om voor alle kwetsbare
kinderen met een taalachterstand
kwalitatief goede vve-plekken aan te
bieden, zonder dat dit gevolgen heeft voor
het budget van grotere gemeentes en
zonder dat er wordt bezuinigd op het
achterstandenbeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

187

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
stimuleren dat ook schoolleiders, net als
docenten, trajecten van intervisie en het
geven van onderlinge feedback aangaan.

Debat [22-6-2016] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015
Motie Rog
34 475 VIII, nr. 18

Om onderlinge feedback tussen
schoolleiders te stimuleren, wordt in het
najaar van 2016 de Nationale Schoolleiders Top samen met de PO-Raad, AVS,
Schoolleidersregister PO en NL2025
georganiseerd. Hiermee stimuleert en
faciliteert het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap informeel leren
en een cultuur van feedback binnen de
school. Samen met de partners zal er ook
een regionaal vervolg vormgegeven
gaan worden om schoolleiders te
faciliteren in informeel leren.
Het Schoolleidersregister PO voert
momenteel een pilot uit om middels
valideringsgesprekken tussen schoolleiders onderling, professionele
ontwikkelingen uit informeel leren ook te
certificeren in het kader van de herregistratie in het register. Het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
ondersteunt deze pilot. Middels de
voortgangsrapportage van de sectorakkoorden die in oktober 2016 aan de
Tweede Kamer zal worden gezonden, zal
de Tweede Kamer hierover nader worden
geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering, in
overleg met het onderwijs, COA en
LOWAN, nog dit jaar met voorstellen te
komen om meer samenhang in het
onderwijs aan vluchtelingenkinderen te
realiseren en zo een betere doelmatigheid
van de inzet van publieke middelen te
bevorderen.

Debat [1-6-2016] VAO Onderwijs aan
vluchtelingenkinderen
Motie Straus
34 334, nr. 20

Verzoekt de regering, middelen vrij te
maken zodat basisscholen ook in het
tweede jaar aanvullende bekostiging
krijgen voor de scholing van vluchtelingenkinderen

PA [1-6-2016] VAO Onderwijs aan
vluchtelingenkinderen
Motie Grashoff c.s.
34 334, nr. 18

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 17 juni 2016,
Kamerstuk 34 334, nr. 21.

De Tweede Kamer constaterende dat
jongeren rond de achttien jaar na de
internationale schakelklas niet meer
doorgaan voor een middelbareschooldiploma maar instromen op mbo-1niveau;verzoekt de regering voorstellen uit
te werken voor deze specifieke groep
leerlingen die net buiten de leerplichtige
leeftijd vallen, waarbij zij op het juiste
niveau instromen bij een vervolgopleiding

Debat [1-6-2016] VAO Onderwijs aan
vluchtelingenkinderen
Motie van Meenen
34 334, nr. 15

De Tweede Kamer wordt in juni 2017
over uitvoering van deze motie geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt het kabinet in
overleg met betrokkenen in het onderwijs
te komen tot voorstellen om de middelen
die beschikbaar zijn voor de lerarenbeurs
in de toekomst volledig uit te putten en
daarnaast te komen met voorstellen om
meer tijd in te kunnen zetten voor het
samen voorbereiden van lessen, intervisie
en feedback.

Debat [1-6-2016] VAO Vervolg
Onderwijs2032
Gewijzigde motie Rog ter vervanging van
die gedrukt onder nr. 319
31 293, nr. 326

De Tweede Kamer wordt in het voorjaar
van 2017 over deze motie geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

188

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer is van mening dat alle
docenten in het po en het vo de
mogelijkheid moeten hebben om mee te
denken over Onderwijs2032; verzoekt de
regering, in samenwerking met de
schoolbesturen een adequate faciliteit te
scheppen waarmee docenten uren kunnen
vrijmaken om actief te participeren in het
verdere proces van curriculumontwikkeling.

Debat [1-6-2016] VAO Vervolg
Onderwijs2032
Motie Grashoff
31 293, nr. 317

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 juli 2016,
Kamerstuk 31 293, nr. 330.

De Tweede Kamer spreekt uit te streven
naar een maximaal aantal lesuren van
twintig per (fulltime) docent voor het
voortgezet onderwijs en acht dagdelen
voor een (fulltime) docent in het primair
onderwijs; verzoekt de regering, in overleg
met het onderwijsveld hiertoe voorstellen
uit te werken, inclusief financiële consequenties en consequenties voor leerlingen,
waardoor leraren tijd en ruimte krijgen om
zich te verbeteren, verbreden, verdiepen
en vorm te geven aan onderwijsvernieuwing.

Debat [1-6-2016] VAO Vervolg
Onderwijs2032
Motie van Meenen/Ypma
31 293, nr. 315

De Tweede Kamer verzoekt de regering
gemeenten en het Openbaar Ministerie te
informeren over het wettelijk vastgestelde
model dat voor een beroep op vrijstelling
gebruikt dient te worden zolang de
beoogde wijziging van de Leerplichtwet
niet in werking is getreden.

Debat [31-3-2016] VAO Onderwijs op een
andere locatie dan de school (thuisonderwijs)
Motie Bisschop/Bruins
31 135, nr. 64

Begin juni 2016 zijn de gemeenten en het
Openbaar Ministerie per brief geïnformeerd over het wettelijk vastgestelde
model dat voor een beroep op vrijstelling
gebruikt dient te worden zolang de
beoogde wijziging van de Leerplichtwet
niet in werking is getreden.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
best practices te inventariseren en samen
met de PO-Raad onder de aandacht te
brengen van de scholen in het basisonderwijs.

Debat [25-4-2016] Notaoverleg «Lichamelijke opvoeding in zijn vak» (initiatiefnota
Heerema)
Motie Straus/Ypma
34 398, nr. 5

Voor het eind van 2016 ontvangt de
Tweede Kamer een brief waarin wordt
ingegaan hoe en op welke wijze de best
practices zijn geïnventariseerd en hoe
deze onder de aandacht zullen worden
gebracht van scholen in het basisonderwijs in de periode 2016–2017, waarbij
alo-vakleerkrachten een positieve rol
spelen in het bewegingsonderwijs.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken hoe in wet- en regelgeving
kan worden opgenomen dat gemeenten
gehouden zijn een expliciet besluit te
nemen over nieuwbouw, renovatie of
vervanging van schoolgebouwen ouder
dan 40 jaar, tenzij daar in het integraal
huisvestingsplan andere afspraken over
zijn gemaakt.

Debat [19-4-2016] VAO Onderwijshuisvesting PO/VO
Motie van Meenen
31 293, nr. 309

De Tweede Kamer wordt voor het eind
van het jaar 2016 over uitvoering van
deze motie geïnformeerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
om,een samengestelde monitor in te
richten op basis van verschillende nieuwe
en bestaande bronnen waarmee de Kamer
op structurele basis het taalniveau van
leerlingen aan het einde van de basisschool kan volgen en de resultaten van het
overheidsbeleid kan meten.

Debat [14-4-2016] VSO over de rol van
het onderwijs in actieprogramma Tel
mee met Taal (28 760, nr. 54)
Motie Straus
28 760, nr. 55

De Tweede Kamer wordt naar
verwachting in juni 2017 over deze motie
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

189

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
nog dit aanmeldseizoen een krachtig
signaal af te geven door aan scholen
duidelijk te maken welke sancties er staan
op het weigeren van leerlingen met een
dubbel advies en deze sancties ook daar
waar nodig in te zetten.

Debat [31-3-2016] VSO Eerste inzichten
inzake de Wet
Eindtoetsing Primair Onderwijs (31 289,
nr. 287)
Motie Straus
31 289, nr. 292

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 maart 2016,
Kamerstuk 31 289, nr. 289.

De Tweede Kamer verzoekt de regering zo
snel als mogelijk aan alle betrokkenen te
communiceren onder welke voorwaarden
maatwerkinitiatieven binnen de huidige
regelgeving vanuit reguliere onderwijsmiddelen kunnen worden bekostigd en op
welke wijze en onder welke voorwaarden
hiervan gebruik kan worden gemaakt.

Debat [31-3-2016] VAO Onderwijs op een
andere locatie dan de school (thuisonderwijs)
Motie Ypma
31 135, nr. 67

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 juni 2016,
Kamerstuk 31 497, nr. 210.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
binnen het Doorbraakproject Onderwijs en
ICT gerichte aandacht te besteden aan de
kansen en mogelijkheden voor werkdrukvermindering bij leraren en de Tweede
Kamer hierover te rapporteren.

Debat [15-3-2016] VAO Werkdruk in het
Basisonderwijs
Motie Ypma
29 515, nr. 382

Rapportage meldpunt registratieverplichtingen en voortgangsrapportage DBP
worden na de zomer aan de Tweede
Kamer gestuurd. Verbinding tussen beide
rapporten wordt gelegd, met aandacht
voor de werkdruk

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de herziening van de kerndoelen recht te
doen aan de bijzondere status van het
Nederlands als eigen taal, basisscholen
vrijheid te laten behouden wanneer zij
beginnen met onderwijs in het Engels –
met inachtneming van een nader te
bepalen eindniveau – en meer oog te
hebben voor de beheersing van grenstalen; verzoekt de regering tevens
onderzoek te laten doen naar manieren om
Engels en grenstalen te leren op een
manier die bijdraagt aan het versterken
van het Nederlands, vooral ook bij
leerlingen met een taalontwikkelingsachterstand, en het Ontwerpteam2032 te
verzoeken dit onderzoek te vertalen naar
wijzen waarop ook leerlingen met een
taalontwikkelingsachterstand in staat
gesteld worden het eindniveau voor
Nederlands, Engels en de grenstalen te
realiseren.

Debat [9-3-2016] Hoofdlijnendebat over
het advies van het platform Onderwijs
2032
Nader gewijzigde motie Bisschop c.s. ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 301
31 293, nr. 302

Deze motie wordt meegenomen in de
verdiepingsfase van Onderwijs2032. De
resultaten van de verdiepingsfase zullen
begin november 2016 aan de Tweede
Kamer worden gezonden.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
ouders en de organisatie Ouders &
Onderwijs, waar het mogelijk en zinvol is,
te betrekken bij de activiteiten en de
werkzaamheden van het
Ontwerpteam2032.

Debat [9-3-2016] Hoofdlijnendebat over
het advies van het platform
Onderwijs2032
Motie Kuzu
31 293, nr. 293

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 april 2016,
Kamerstuk 31 293, nr. 311.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
bij de vervolgstappen met betrekking tot
de curriculumontwikkeling die verband
houden met kleuters, specifieke aandacht
te geven aan hun ontwikkelingsfase,
bijvoorbeeld door de Werk-/Steungroep
Kleuteronderwijs (WSK) daarbij te
betrekken.

Debat [9-3-2016] Hoofdlijnendebat over
het advies van het platform Onderwijs
2032
Motie Rog c.s.
31 293, nr. 292

Deze motie wordt meegenomen in de
verdiepingsfase van Onderwijs2032. De
resultaten van de verdiepingsfase zullen
begin november 2016 aan de Tweede
Kamer worden gezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

190

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
het Ontwerpteam2032 te verzoeken een
leerlingenklankbordgroep in te stellen die
een behoorlijke omvang heeft en periodiek
reflecteert op de voorstellen van het
Ontwerpteam2032.

Debat [9-3-2016] Hoofdlijnendebat over
het advies van het platform Onderwijs
2032
Motie Straus c.s.
31 293, nr. 291

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 april 2016,
Kamerstuk 31 293, nr. 311.

De Tweede Kamer (constaterende dat in
het advies onderwijs2032 onder burgerschap onderwerpen zoals de democratische rechtsstaat en de mensenrechten
worden verstaan, maar niet de waarden
van Nederland); verzoekt de regering,
achter alle docenten en schoolleiders te
gaan staan die deze waarden een centrale
rol in het onderwijs willen geven in het
belang van de leerlingen, zich uit te
spreken tegen zelfcensuur en handelingsverlegenheid aan te pakken; verzoekt de
regering voorts om het Ontwerpteam2032
de opdracht te geven de fundamentele
Nederlandse waarden stevig te verankeren
bij het ontwerpen van burgerschap in het
kerncurriculum zodat aan docenten
houvast en richting wordt gegeven om
deze discussies met hun leerlingen te
voeren.

Debat [9-3-2016] Hoofdlijnendebat over
het advies van het platform Onderwijs
2032
Motie Straus
31 293, nr. 290

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 april 2016,
Kamerstuk 31 293, nr. 311.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
ervoor te zorgen dat leraren, leerlingen,
schoolleiders en ouders gezamenlijk de
discussie voeren over de invulling en
vormgeving van het onderwijs op hun
school en dat de keuzes die zij gemaakt
hebben in het schoolplan worden
opgenomen.

Debat [9-3-2016] Hoofdlijnendebat over
het advies van het platform Onderwijs
2032.
Motie Ypma c.s.
31 293, nr. 288

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 april 2016,
Kamerstuk 31 293, nr. 311.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de verdere uitwerking van onderwijs2032
praktische vaardigheden in het primair
onderwijs en het opleiden van vakmensen
in het vmbo en het praktijkonderwijs
nadrukkelijk vorm te geven in samenwerking met leraren, scholen in het
vakonderwijs, het bedrijfsleven en
maatschappelijke partners.

Debat [9-3-2016] Hoofdlijnendebat over
het advies van het platform Onderwijs
2032
Gewijzigde motie Bruins c.s. ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 287
31 293, nr. 299

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 april 2016,
Kamerstuk 31 293, nr. 311.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
voor de volgende voortgangsrapportage
aan te geven welke sanctiemogelijkheden
er zijn, een overzicht te geven waar deze
voorbereid worden en deze voorts actief
toe te passen wanneer schoolbesturen hun
zorgplicht niet nakomen.

Debat [17-2-2016] VAO Passend
Onderwijs
Motie Straus /Ypma
31 497, nr. 195

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 juni 2016,
Kamerstuk 31 497, nr. 210.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
te onderzoeken waar en wanneer
knelpunten in de personeelsbezetting
zullen ontstaan in het speciaal onderwijs
en daarbij te onderzoeken of speciale actie
nodig of gewenst is.

Debat [17-2-2016] VAO Passend
Onderwijs
Motie Bruins
31 497, nr. 192

De Tweede Kamer zal over deze motie
worden geïnformeerd in de arbeidsmonitor, naar verwachting in oktober 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

191

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
zorgen voor inclusiviteit in het regulier
onderwijs voor kinderen die vroeger een
«dubbele rugzak» ontvingen, verzoekt de
regering tevens in de volgende voortgangsrapportage op te nemen hoeveel
kinderen door gebrek aan ondersteuningsmiddelen naar het speciaal onderwijs
worden verwezen en welke knelpunten
hierbij optreden.

Debat [17-2-2016] VAO Passend
Onderwijs
Gewijzigde motie Bruins ter vervanging
van die gedrukt onder nr. 190
31 497, nr. 201

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 juni 2016,
Kamerstuk 31 497, nr. 210.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
ervoor te zorgen dat toetsen in het
primaire onderwijs louter ter ondersteuning van het advies mogen worden
gebruikt en niet kunnen worden
opgevraagd door het voortgezet
onderwijs.

Debat [20-1-2016] Plenair debat «over het
bericht dat middelbare scholen de
Cito-toets nog steeds laten meewegen».

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 maart 2016,
Kamerstuk 31 289, nr. 289.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
onderzoeken: – wat de voor- en nadelen
zijn van een verhoging van het aantal
peilmomenten in het basisonderwijs van
drie naar vier, net als in het voortgezet
onderwijs; – wat de consequenties zijn van
het verstrekken van de financiering vanaf
één kind in het basisonderwijs; verzoekt de
regering tevens, de Tweede Kamer ruim
voorafgaand aan de besluitvorming over
de Voorjaarsnota hierover te informeren.

Debat [2-12-2015] Bekostiging onderwijs
aan vluchtelingenkinderen en asielzoekers
Motie Ypma c.s.
34 334, nr. 7

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 april 2016,
Kamerstuk 34 334, nr. 10.

De Tweede Kamer verzoekt de regering zo
spoedig mogelijk, uiterlijk voor de
Voorjaarsnota, een voorstel naar de
Tweede Kamer te sturen dat basisscholen
ook in het tweede jaar aanvullende
bekostiging krijgen voor de scholing van
vluchtelingenkinderen.

Debat [2-12-2015] Bekostiging onderwijs
aan vluchtelingenkinderen en asielzoekers
Motie Grashoff
34 334, nr. 4

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 april 2016,
Kamerstuk 34 334, nr. 10.

De Tweede Kamer verzoekt de regering als
richtinggevende stap mee te nemen dat de
fusietoets, met behoud van de invloed van
medezeggenschap en ouders, zodanig
wordt aangepast dat scholen die binnen
vijf jaar met een leerlingendaling van 7,5%
of meer geconfronteerd worden (en
waarbij het lage leerlingenaantal in
absolute zin tot problemen leidt) niet
langer toetsplichtig zijn, en dit voorstel
mee te nemen in de veldraadpleging.

Debat [7-12-2015] Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in
het voortgezet onderwijs – van kramp
naar kans
Motie Veldman/Rog
34 226, nr. 5

Deze richtinggevende stap is tijdens de
veldraadpleging besproken. De
uitkomsten van de veldraadpleging als
geheel en een voorstel voor aanpassing
van de fusietoets zullen in het najaar van
2016 aan de Tweede Kamer worden
voorgelegd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering: –
A. te onderzoeken welke middelen nodig
zijn voor een effectief en landelijk dekkend
vve-aanbod voor alle doelgroepkinderen; –
B. een betere en dynamischere maatstaf te
laten ontwikkelen in samenwerking met
het vve-veld, de gemeenten en de
wetenschap met als doel een beter bereik
van doelgroepkinderen in elke gemeente
en dit terug te koppelen voor het voorjaar
van 2016; – C. daarbij te bezien welke
consequenties dat heeft voor de
gewichten-regeling en de verdeling van de
vve-middelen vanaf 2017.

Debat [18-11-2015] VAO Evaluatie Wet
OKE
Motie Yücel 34 242, nr. 7

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 20 januari 2016,
Kamerstuk 27 020, nr. 65.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

192

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
wetenschappelijk onderzoek te laten
verrichten naar de behoeften en tevredenheid van ouders bij schoolkeuze en de
vraag in hoeverre het bestaande scholenaanbod aan de behoeften van ouders
voldoet.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Bisschop c.s.
34 300 VIII, nr. 61

Het onderzoek wordt uitgevoerd en zal in
het laatste kwartaal van 2016 naar de
Tweede Kamer worden gestuurd.

De Tweede Kamer is van mening dat het
onwenselijk is dat onderwijsgeld wordt
ingezet voor snelle internetverbindingen;
verzoekt de regering: – te streven naar
aansluiting van alle scholen op snel
internet uiterlijk in 2017; – het investeringsfonds uit het Bestuursakkoord primair
onderwijs open te stellen voor het
verbinden van scholen met snel,
toekomstvast, betrouwbaar en betaalbaar
internet; – provincies, gemeenten,
internetaanbieders en bedrijven in
krimpregio’s te betrekken bij het
Doorbraakproject Onderwijs en ICT om tot
regionale samenwerking te komen.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Dik-Faber /Slob
34 300 VIII, nr. 56

In september wordt het actieplan
connectiviteit opgeleverd en daarna aan
de Tweede Kamer aangeboden. Dit plan
is in opdracht van het DBP tot stand
gekomen. In het actieplan staan
activiteiten voor de korte en lange
termijn om voor scholen voldoende snel
internet te bevorderen. Betrokkenheid
van provincies, gemeenten en relevante
bedrijven wordt hierbij gezocht.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met PO-Raad en VO-raad te zoeken
naar een maatwerkoplossing in de
bekostiging voor scholen die te maken
hebben met sterk wisselende leerlingenaantallen door de instroom van vluchtelingenkinderen; verzoekt de regering voorts,
te kijken hoe werkloze leraren kunnen
worden ingezet voor onderwijs aan deze
kinderen.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW 2e termijn
Motie van het lid van Meenen c.s.
34 300 VIII, nr. 48

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 april 2016,
Kamerstuk 34 334, nr. 10.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
zorgen dat schoolbesturen vanaf komend
jaar een jaarverslag publiekelijk toegankelijk moeten publiceren, minimaal op
internet, zodat iedereen kennis kan nemen
van de financiële keuzes van deze besturen

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW 2e termijn
Gewijzigde motie Jasper van Dijk/ Ypma
ter vervanging van die gedrukt onder nr.
10
34 300 VIII, nr. 38

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 10 mei 2016,
Kamerstuk 34 300 VIII, nr. 143l.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
«de mogelijkheid die de Wet op de
expertisecentra nu reeds biedt om af te
wijken van de voorgeschreven onderwijstijd ook door te voeren voor leerlingen
in het regulier onderwijs en hiervoor een
wetsvoorstel voor te bereiden; de
bepalingen met betrekking tot bekostiging
te versoepelen voor die gevallen waarin de
school en het samenwerkingsverband niet
zelf in een passend onderwijsaanbod
kunnen voorzien, met als voorwaarde dat
er geen extra ouderbijdrage voor gevraagd
wordt die de toegankelijkheid belemmert.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Ypma c.s.
34 300 VIII, nr. 37

De wetswijziging met betrekking tot de
mogelijkheid om af te wijken van de
voorgeschreven onderwijstijd in het
reguliere onderwijs wordt meegenomen
in het wetsvoorstel Variawet. De
geplande inwerkingtreding is 1 augustus
2017. De wetswijziging met betrekking
tot versoepeling van de bekostiging zal
worden uitgewerkt in het wetsvoorstel
Onderwijs op een Andere Locatie dan de
School. Dit wetsvoorstel zal naar
verwachting in 2018 in werking treden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

193

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer (constaterende dat er in
het land verschillende initiatieven zijn voor
alle kinderen tussen de 0–18 jaar met een
doorgaande leerlijn en een rijk onderwijsaanbod; overwegende dat het soms
moeilijk is om dit mogelijk te maken; van
oordeel dat de promise academy in
Rotterdam een voorbeeld is voor
Nederland) verzoekt de regering, met de
betrokken partners in gesprek te gaan om
te kijken hoe het financiële gat kan worden
gedicht om dit initiatief mogelijk te maken.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Ypma/Straus
34 300 VIII, nr. 35

De Tweede Kamer zal over deze motie
per brief worden geïnformeerd voor
oktober 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
SLO te behouden voor Enschede en niet te
laten verhuizen naar Utrecht

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Rog/Siderius
34 300 VIII, nr. 32

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 14 december 2015,
Kamerstuk 34 300-VIII, nr. 119.

De Tweede Kamer overwegende dat het
aantal vluchtelingenkinderen sterk stijgt en
daarmee de druk op scholen; overwegende dat het kabinet aanvullende
maatregelen heeft getroffen, maar dat
deze maatregelen niet meer voldoende zijn
in het licht van de nu sterk stijgende
aantallen; verzoekt de regering, voor de
begrotingsbehandeling van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap met voorstellen te
komen zodat scholen adequaat in het
onderwijs aan deze kinderen kunnen
voorzien, en om daarvoor ook het
benodigde budget vrij te maken.

Debat [17-9-2015] Algemene Politieke
Beschouwingen
Motie Klaver c.s.
34 300, nr. 25

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 26 oktober 2015,
Kamerstuk 34 334, nr. 1.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
scholen op te roepen om via de «pas toe of
leg uit»-methode de keuze voor 29
leerlingen of meer in een klas aan de
medezeggenschapsraad te verantwoorden
en toe te lichten waarom in hun aanpak
kinderen desondanks voldoende aandacht
krijgen; verzoekt de regering, via de
sectororganisaties te inventariseren hoe
schoolbesturen zich inspannen om de
klassengrootte te beperken tot minder dan
29 leerlingen, dan wel toe te lichten
waarom in hun aanpak kinderen desondanks voldoende aandacht krijgen en wat
de resultaten daarvan zijn, en de hierover
te rapporteren.

PA [10-6-2015] VSO Ontwikkeling
groepsgrootte in het basisonderwijs
(31 293, nr. 255)
Motie Ypma
31 293, nr. 263

29-4-2016 Deel 1 van de motie is
uitgevoerd door oproep in de Nieuwsbrief Primair Onderwijs van 31 maart
2016.
Deel 2 van de motie is uitgevoerd met de
brief aan de Tweede Kamer van
20 januari 2016, Kamerstuk 31 293,
nr. 277.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een vraagbaak pesten in samenwerking
met ervaringsdeskundigen op te starten.

Debat [19-3-2015] Wetsvoorstel Sociale
Veiligheid op School
Motie Bergkamp
34 130, nr. 16

De Tweede Kamer wordt eind 2016 over
de uitvoering van deze motie geïnformeerd in de rapportage over de monitor
Veiligheid op school.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de effecten op de beheersing van de
Nederlandse taal op scholen waar
gedeeltelijk les in een vreemde taal
gegeven wordt, nadrukkelijk te monitoren
en de Tweede Kamer over de uitkomsten
in 2018 te informeren.

Debat [24-3-2015] Wetsvoorstel
Onderwijs in Engelse/Duitse/Franse taal
Motie Rog
34 031, nr. 14

Hiervoor wordt extra onderzoek uitgezet,
met als planning om in de zomer van
2016 de offerteaanvraag uit te sturen, in
combinatie met onderzoek voor moties
van de Eerste Kamer op ditzelfde
onderwerp. Over de uitkomsten van dit
onderzoek wordt de Tweede Kamer in
december 2017 geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

194

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg te treden met onderwijsinstellingen in de grensregio die reeds
actief zijn op het gebied van buurtaalonderwijs en samen met hen een plan van
aanpak te ontwikkelen om buurtaalonderwijs in Nederland een impuls te geven,
en de Tweede Kamer hierover nog voor de
zomer van 2015 te informeren.

Debat [24-3-2015] Wetsvoorstel
Onderwijs in Engelse/Duitse/Franse taal
Motie Straus
34 031 nr. 13

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 15 oktober 2015,
Kamerstuk 34 031 nr. 17.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
nadrukkelijk te communiceren naar
basisscholen dat zij altijd het recht hebben
om gecombineerde schooladviezen te
geven en dat het schooladvies bindend is
voor de toelating tot het voortgezet
onderwijs.

Debat [25-2-2015] Debat Omzeilen
Schooladvies
Gewijzigde motie Ypma/Rog ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 218
31 289, nr. 228

De motie is afgedaan met met onder
andere brieven aan alle scholen en
besturen in het Primair Onderwijs en
Voortgezet Onderwijs verstuurd op
5 maart 2015, Kamerstuk 31 289, nr. 216.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
een brief te sturen over de ongelijkheid
tussen openbaar en bijzonder onderwijs en
daarin een voorstel te doen om deze
ongelijkheid voor zover mogelijk weg te
nemen en de Tweede Kamer daarover te
rapporteren voor de zomer van 2015.

PA [24-9-2014] Bewegingsonderwijs
gewijzigde motie Straus c.s. ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 44
31 135, nr. 47

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 2 juli 2015,
Kamerstuk 31 135, nr. 54.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
vanaf 2018 het bedrag dat structureel is
gereserveerd voor de Diagnostische
tussentijdse toets (DTT) te besteden aan
het ontwikkelen en bevorderen van een
feedback cultuur op scholen en hierover
met het onderwijsveld in gesprek te gaan.

Debat [7-7-2016] VAO Diagnostische
tussentijdse toets
Straus, K.C.J.
Ypma, L.

In het vierde kwartaal van 2016 zal
hierover een brief naar de Tweede Kamer
worden gestuurd

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
ontwikkeling van digitale examens in de
basis- en kaderberoeps-gerichte leerweg
slechts voort te zetten onder voorwaarde
dat deze examens na afloop van de
examenperiode openbaar worden en de
Tweede Kamer voor 1 november 2016 over
de voortgang te informeren.

Debat [23-6-2016] VAO Examens
Motie Vermue
31 289, nr. 330

Het College voor Toetsen en Examens
(CvTE) is gestart met het in kaart brengen
van de voor- en nadelen van digitale
examinering in het vmbo.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
CvTE op te dragen om actief te werken aan
een nieuwe werkwijze, bijvoorbeeld via de
principes van co-creatie, met meer
transparantie en grotere betrokkenheid
van individuele vakdocenten en de Tweede
Kamer nog voor de
OCW-begrotingsbehandeling over de
aanpak, inclusief de planning, te informeren.

Debat [23-6-2016] VAO Examens
Motie Straus c.s.
31 289, nr. 329l

Het College voor Toetsen en Examens
(CvTE) is gestart met het maken van een
plan van aanpak om hun werkwijze te
vernieuwen.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
het gewicht van het vak maatschappijleer
bij het examen te versterken.

Debat [23-6-2016] VAO Examens
Motie Rog
31 289, nr. 328

De positie van het vak maatschappijleer
wordt bezien in de discussie over het
curriculum 2032.

De Tweede Kamer verzoekt de regering er
zorg voor te dragen dat alleen gemotiveerd door Cito en het CvTE kan worden
afgeweken van de door vakorganisaties
van docenten en LAKS aangedragen
aanpassingen aan het antwoordmodel.

Debat [23-6-2016] VAO Examens
Motie van Meenen
31 289, nr. 324

Het College voor Toetsen en Examens
(CvTE) is gevraagd hoe zij hier uitvoering
aan gaan geven.

DIRECTIE VOORTGEZET ONDERWIJS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

195

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
een plan van aanpak op te stellen met als
doel om de digitale examens te publiceren
met als ingangsdatum de examenperiode
van 2017

Debat [23-6-2016] VAO Examens
Motie Van Meenen
31 289, nr. 323

Het College voor Toetsen en Examens
(CvTE) is gestart met het in kaart brengen
van de voor- en nadelen van digitale
examinering in het vmbo.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
onderzoek te doen naar een adequate
bekostiging voor technische profielen in
het vmbo, en de resultaten hiervan voor
1 januari 2017 aan de Tweede Kamer te
rapporteren.

Debat [28-6-2016] VAO Advies van de
Onderwijsraad «Herkenbaar vmbo met
sterk vakmanschap»
Motie Siderius
30 079, nr. 66

Dit wordt betrokken advies vraag aan de
onderwijsraad over de vereenvoudiging
bekostiging VO.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
de verkenning naar de verlenging van het
vmbo ook de mogelijkheid van een
zesjarige opleiding in een vmbo-setting –
gericht op het halen van een startkwalificatie met één pedagogisch-didactisch
concept, één team met docenten uit het
vmbo en het mbo, in een kleinschalige
setting onder één dak – verder te
verkennen.

Debat [22-6-2016] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015
Motie Siderius
30 079, nr. 65

Dit wordt betrokken advies vraag aan
erkenning vmbo.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
een voorstel uit te werken dat ervoor zorgt
dat scholen voor voortgezet onderwijs
verbied enkelvoudige adviezen in hun
plaatsingswijzers op te nemen en de
Tweede Kamer dit voorstel in het najaar
van 2016 toe te sturen.

Debat [22-6-2016] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015
Gewijzigde motie Ypma /van Meenen ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 12
34 475 VIII, nr. 21

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 24 juni 2016,
Kamerstuk 31 289, nr. 332.

verzoekt de regering, te onderzoeken op
welke manier scholen in het voortgezet
onderwijs die maatwerk en het volgen van
een extra vak op een hoger of lager niveau
stimuleren, niet benadeeld maar beloond
kunnen worden door de inspectie

Debat [1-6-2016] VAO Flexibilisering
vo/maatwerkdiploma’s/effectieve
leerwegen
Motie Bruins
31 289, nr. 312

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 13 juni 2016,
Kamerstuk 31 289, nr. 320.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in overleg met het voortgezet onderwijs en
het middelbaar beroepsonderwijs
vmbo-scholieren een schakelprogramma
of doorstroomtraject te verkennen waarin
zij na de eindexamens worden voorbereid
op hun vervolgopleiding in het mbo of het
havo.

Debat [1-6-2016] VAO Flexibilisering
vo/maatwerkdiploma’s/effectieve
leerwegen Gewijzigde motie Rog ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 311
31 289, nr. 316

In het najaar 2016 reageren wij op deze
motie als onderdeel van vmbo verkenningen.

De Tweede Kamer constaterende dat de
aangenomen moties 31 332, nr. 53 en 34
184, nr. 11 vragen geen beperkingen op te
leggen voor de doorstroom van vmbo-tl/gl
naar het havo; verzoekt de regering, de
Tweede Kamer direct na het verschijnen
van de derde monitor toelatingscode te
informeren hoe de aangenomen moties
worden uitgevoerd.

Debat [1-6-2016] VAO Flexibilisering
vo/maatwerkdiploma’s/effectieve
leerwegen
Motie Grashoff
31 289, nr. 307

Wordt opgepakt in de beleidsreactie op
de derde monitor toelatingscode
vmbo-havo die in het najaar 2016 naar de
Tweede Kamer wordt gezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

196

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer constaterende dat de
Vereniging van Samenwerkende Universiteiten Nederland (VSNU) en de Vereniging
Hogescholen (VH) een experiment willen
starten om de toelaatbaarheid van
scholieren met een onvolledig diploma te
onderzoeken; verzoekt de regering, te
inventariseren of de MBO Raad mee wil
doen aan een vergelijkbaar experiment
waar het de opleidingen binnen het mbo
betreft.

Debat [1-6-2016] VAO Flexibilisering
vo/maatwerkdiploma’s/effectieve
leerwegen
Motie van Meenen
31 289, nr. 306

Wordt opgepakt in het «Experiment
toelating vervolgonderwijs» waar
komend schooljaar de verkenningen voor
worden gestart.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
naar de onderwijsinstellingen te communiceren dat het afronden van een vak op een
hoger niveau geen vereiste kan zijn in het
toelatingsbeleid.

Debat [1-6-2016] VAO Flexibilisering
vo/maatwerkdiploma’s/effectieve
leerwegen
Motie van Meenen
31 289, nr. 305

Wordt opgepakt in het «Experiment
toelating vervolgonderwijs» waar
komend schooljaar de verkenningen voor
worden gestart.

De Tweede Kamer roept de regering op de
praktische en financiële aspecten van het
inzetten van de alo-vakleerkrachten verder
uit te werken in overleg met de betrokken
partijen en te voorzien van een financiële
onderbouwing, en de Tweede Kamer voor
het einde van dit kalenderjaar hierover te
rapporteren

Debat [17-5-2016] Notaoverleg over de
initiatiefnota Heerema: «Lichamelijke
opvoeding is een vak, juist in het
basisonderwijs: Een pleidooi voor beter
bewegingsonderwijs op de basisschool
gegeven door vakleerkrachten»
Motie Straus
34 398, nr. 4

Voor het eind van 2016 ontvangt de
Tweede Kamer een brief met een
uitwerking van de praktische en
financiële aspecten van de inzet van
gekwalificeerde ALO-vakleerkrachten
voor bewegingsonderwijs in het
basisonderwijs, voorzien van een
financiële onderbouwing.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg te gaan met de rijksbouwmeester,
de bouwcampus in Delft en het onderwijsveld over het verbeteren van het
binnenklimaat op scholen en over het
bundelen van kennis op landelijk niveau,
zodat schoolbesturen en gemeenten
advies kunnen inwinnen bij plannen voor
onderhoud, renovatie en nieuwbouw.

Debat [19-4-2016] VAO Onderwijshuisvesting PO/VO
Motie Bruins
31 293, nr. 308

Deze motie wordt naar verwachting in
december 2016 afgedaan.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening
voor jonggehandicapten (Wajong) een
voorziening te treffen waarbij ernstig
meervoudig gehandicapte leerlingen, die
op een cluster 3-onderwijs-instelling
ingeschreven staan, aanspraak op een
Wajong-uitkering kunnen maken.

Debat [12-4-2016] VAO Passend
onderwijs
Motie Siderius
31 497, nr. 188

Het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid heeft hierover een brief
naar de Tweede Kamer gestuurd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
verkennen hoe het kind gehoord kan
worden bij de beslissing welke onderwijsplek het meest passend is voor het
kind, en de Tweede Kamer hierover voor
de zomer van 2016 te informeren.

Debat [31-3-2016] VAO Onderwijs op een
andere locatie dan de school (thuisonderwijs)
Motie van Meenen
31 135, nr. 65

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 21 juni 2016,
Kamerstuk 31 497, nr. 210.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

197

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de voorlopige opbrengst van de pilot
regelluwe scholen en een zwartboek over
regels die afgeschaft kunnen worden,
breder te delen binnen het onderwijs,
zodat meer scholen hier hun voordeel mee
kunnen doen met betrekking tot de
vermindering van werk- en regeldruk;
verzoekt de regering voorts om, na de
voortgangsrapportage in overweging te
nemen om de pilot uit te breiden naar
(niet-excellente) scholen die op dit
moment nog niet aan de pilot deelnemen,
mits zij in ieder geval aan bepaalde
kwaliteitsnormen voldoen.

Debat [15-3-2016] VAO Werkdruk in het
Basisonderwijs
Motie Ypma
29 515, nr. 383

Deze motie wordt naar verwachting in
juni 2017 afgedaan.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
kaart te brengen waar dalende leerlingenaantallen in krimpregio’s ten koste dreigen
te gaan van goed en bereikbaar onderwijs
met een dekkend aanbod en de Kamer na
het zomerreces, doch voor het plenaire
debat over de Rijksbegroting voor OCW,
hierover te informeren en aan te geven
welke financiële en onderwijsinhoudelijke
opgave dit met zich meebrengt.

Debat [2-3-2016] Financiële Situatie in het
Onderwijs
Nader gewijzigde motie Vermue /van
Dekken ter vervanging van die gedrukt
onder nr. 136
34 300 VIII, nr. 137

De motie wordt meegenomen in de
tweede voortgangsrapportagen
leerlingendaling (vierde kwartaal 2016).

De Tweede Kamer verzoekt de regering
ervoor zorg te dragen dat: dyslectische
leerlingen en studenten alleen aanspraak
kunnen maken op een aangepaste wijze
van toetsen of examineren in het
onderwijs als de deskundigenverklaring
voldoet aan nader te stellen eisen en is
afgegeven door een psycholoog of
orthopedagoog die daarvoor is gecertificeerd en het toezicht op de naleving
hiervan te verscherpen; dyslectische
leerlingen of studenten het hulpmiddel
spellingscontrole, in ieder geval in
afwachting van de uitkomsten van het
onderzoek naar de wijze waarop spelling
het beste geëxamineerd kan worden, in
het huidige en volgende schooljaren
kunnen gebruiken zonder aftrek van
punten of het verlagen van hun cijfer.

Debat [17-2-2016] VAO Passend
Onderwijs
Motie Ypma/Straus
31 497, nr. 198

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 april 2016,
Kamerstuk 31 497, nr. 207.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
alle samenwerkingsverbanden een brief te
sturen met succesvolle voorbeelden van
het beleggen van de doorzettingsmacht en
hen dringend te verzoeken om voor het
schooljaar 2016–2017 doorzettingsmacht te
organiseren en de Tweede Kamer bij de
volgende voort-gangsrapportage passend
onderwijs te informeren hoe de doorzettingsmacht per samenwerkingsverband is
geregeld.

Debat [17-2-2016] VAO Passend
Onderwijs
Motie Ypma /Straus
31 497, nr. 197

Aan de motie zal in het najaar 2016
uitvoering worden gegeven met een de
brief aan de Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

198

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de gemeenten te vragen, alle ontheffingen
van de leerplicht op basis van artikel 5
onder a kritisch te bezien en alle ouders
van kinderen met een ontheffing van de
leerplicht binnen drie maanden een
gesprek aan te bieden waarin samen
gekeken wordt wat het kind nodig heeft
om weer onderwijs te krijgen, en ouders te
wijzen op de wettelijke zorgplicht van
schoolbesturen; verzoekt de regering
voorts voorstellen te ontwikkelen
waardoor leerplichtambtenaren bij een
aanvraag voor een ontheffing van de
leerplicht bezien of schoolbesturen niet te
makkelijk onder hun zorgplicht uit komen.

Debat [18-2-2016] VAO Passend
onderwijs
Gewijzigde motie Ypma /Straus ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 196
31 497, nr. 204

Deze motie wordt naar verwachting in
december 2016 afgedaan.

De Tweede Kamer spreekt uit dat het
doveninternaat in Haren open moet
blijven; verzoekt de regering, zolang
kinderen en hun ouders kiezen voor het
doveninstituut, dit te financieren, zowel
voor het arbeidsgerichte als voor het
diplomagerichte traject en inclusief het
bijbehorende internaat.

Debat [17-2-2016] VAO Passend
Onderwijs
Motie van Meenen c.s.
31 497, nr. 185

Deze motie zal worden afgedaan in een
brief aan de Tweede Kamer, naar
aanleiding van het ordedebat van 7 juli
2016, inzake het verzoek van het lid Rog
om brief hoe motie 31 497, nr. 218 inzake
bekostiging passend onderwijs uitgevoerd gaat worden uitgevoerd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering te
communiceren dat: – basisscholen altijd
een meervoudig schooladvies kunnen/
mogen geven; – leerlingen met een
meervoudig schooladvies zich altijd
mogen aanmelden voor het hoogste van
de twee onderwijsniveaus; – het wenselijk
is dat scholen voor voortgezet onderwijs
leerlingen op het betreffende onderwijsniveau accepteren; – en daarmee te
bevorderen dat scholen voor voortgezet
onderwijs leerlingen met een meervoudig
schooladvies op het hoogste van de daarin
genoemde onderwijsniveaus accepteren.

Debat [20-1-2016] Plenair Debat «over het
bericht dat middelbare scholen de
Cito-toets nog steeds laten meewegen».
Motie Ypma c.s.
31 289, nr. 283

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 maart 2016,
Kamerstuk 31 289, nr. 289.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
niet meer toe te staan dat in plaatsingswijzers wordt opgenomen dat basisscholen slechts enkelvoudige schooladviezen aan leerlingen geven, en de Tweede
Kamer voor 1 maart 2016 over de
uitvoering te informeren.

Debat [20-1-2016] Plenair Debat «over het
bericht dat middelbare scholen de
Cito-toets nog steeds laten meewegen».
Motie Siderius c.s.
31 289, nr. 275

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 1 maart 2016,
Kamerstuk 31 289, nr. 289.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

199

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
om: – de Tweede Kamer in 2016 te
informeren over de (deel)uitkomsten van
het onderzoek naar opleiden in de school,
uitgevoerd door de Rijksuniversiteit
Groningen, zodra dit is voltooid; – op korte
termijn met het NRO in overleg te treden
over aanvullend onderzoek naar de
effecten van Opleiden in de school en
daarbij ook de wens te betrekken om
onderzoek te laten doen naar de onderdelen die naast de stage ook in de school
kunnen worden vormgegeven; – de
Tweede Kamer op basis van de uitkomsten
van de uitgevoerde onderzoeken voor het
einde van 2016 een voorstel te doen voor
eventuele inhoudelijke aanpassingen in de
Regeling tegemoetkoming kosten
opleidingsscholen.

Debat [8-12-2015] VAO Leraren en
Lerarenopleidingen
Motie Ypma /van Meenen
27 923, nr. 216

Deze motie wordt naar verwachting in
november 2016 afgedaan.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
duidelijk te communiceren over de
maatwerkfinanciering waarbij de
bekostiging voor het onderwijs zowel in
opvangcentra als in reguliere scholen voor
een geheel jaar, of naar rato hiervan een
gedeelte: € € 9.000 bedraagt in het primair
onderwijs; € 11.000 bedraagt in het
voortgezet onderwijs.

Debat [2-12-2015] Bekostiging onderwijs
aan vluchtelingenkinderen en asielzoekers
Motie Veldman
34 334, nr. 6

Deze motie wordt naar verwachting in
november 2016 afgedaan.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
tijdens de veldraadpleging zorgvuldig te
onderzoeken op welke manier de normen
van de fusietoets ook in de toekomst zo
goed mogelijk recht kunnen doen aan de
keuzevrijheid, menselijke maat én behoud
van onderwijsvoorzieningen in gebieden
waarin sprake is van demografische krimp.

Debat [7-12-2015] Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in
het voortgezet onderwijs – van kramp
naar kans
Motie Ypma c.s.
34 226, nr. 12

De uitkomsten van de veldraadpleging
als geheel en een voorstel voor
aanpassing van de fusietoets zullen in
het najaar 2016 aan de Tweede Kamer
worden voorgelegd.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
advies te vragen bij de Onderwijsraad over
de voor- en nadelen van het introduceren
van een kleinescholentoeslag in het
voortgezet onderwijs en dit advies te
betrekken bij de verdere uitwerking van de
voorstellen tot vereenvoudiging van de
bekostigingssystematiek in het voortgezet
onderwijs

Debat [7-12-2015] Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in
het voortgezet onderwijs – van kramp
naar kans
Motie Rog c.s.
34 226, nr. 11

Het advies van de Onderwijsraad over de
voor- en nadelen van het introduceren
van een kleinescholentoeslag in het
voortgezet onderwijs wordt naar
verwachting in 2016 aangevraagd. De
Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
per brief in de zomer van 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
een nieuwe bekostigingssystematiek
expliciet rekening te houden met de
effecten van krimp en eventueel hiervoor
de noodzakelijke aanpassingen te maken.

Debat [7-12-2015] Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in
het voortgezet onderwijs – van kramp
naar kans
Motie Veldman/Ypma
34 226, nr. 10

De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd per brief in de zomer van 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
schoolbesturen of medezeggenschapsraden de gelegenheid te geven om
bij de CFTO een vertrouwelijke pre-toets te
vragen aan de hand van een compleet
aangeboden fusie-effectrapportage.

Debat [7-12-2015] Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in
het voortgezet onderwijs – van kramp
naar kans
Motie Veldman
34 226, nr. 9

De uitkomsten van de veldraadpleging
als geheel en een voorstel voor
aanpassing van de fusietoets zullen in
het najaar 2016 aan de Tweede Kamer
worden voorgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

200

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
de beoordeling van initiatieven van
scholen die een beroep doen op de
Experimentenwet de factor krimp als een
van de toelatingscriteria te hanteren voor
een positieve beoordeling.

Debat [7-12-2015] Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in
het voortgezet onderwijs – van kramp
naar kans
Gewijzigde motie Veldman/ Ypma ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 4
34 226, nr. 14

Deze motie wordt naar verwachting in
november 2016 afgedaan.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
om, in de nog nader uit te werken
algemene maatregel van bestuur over de
voorschriften van de beroepsgerichte
keuzevakken op te nemen dat bij de
selectie van de keuzevakken door het
bevoegd gezag het regionale bedrijfsleven
en mbo-instellingen worden geconsulteerd.

Debat [18-11-2015] Wetsvoorstel
Profielen VMBO
Motie 34 184, nr. 14

Deze motie wordt naar verwachting in
december 2016 afgedaan.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
loopbaandossier breder te definiëren zodat
de persoonlijke ontwikkeling centraal komt
te staan en inzichtelijk wordt.

Debat [18-11-2015] Wetsvoorstel
Profielen VMBO
Motie Straus/Jadnanansing
34 184, nr. 13

Deze motie wordt naar verwachting in
december 2016 afgedaan.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
mogelijkheid voor scholen om te kiezen
voor een doubleerverbod op het havo voor
gediplomeerde oud-vmbo-leerlingen
wettelijk onmogelijk te maken.

Debat [18-11-2015] Wetsvoorstel
Profielen VMBO
Motie Siderius
34 184, nr. 11

Deze motie wordt naar verwachting in
december 2016 afgedaan.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
inrichten van een loopbaandossier ook als
verplicht onderdeel op te nemen in de
theoretische leerweg.

Debat [18-11-2015] Wetsvoorstel
Profielen VMBO.
Motie Siderius c.s.
34 184, nr. 10

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 26 april 2016,
Kamerstuk 31 289, nr. 299.

De Tweede Kamer (overwegende dat in
Nederland het eindniveau centraal wordt
bepaald en je naar het havo moet kunnen
als je een vmbo-diploma hebt); verzoekt de
regering om, leerlingen met een vmbo-tlen vmbo-gl-diploma het recht te geven
door te stromen naar het havo.

Debat [7-10-2015] Debat Nut en noodzaak
van toetsing in het onderwijs en de
rekentoets
Motie Grashoff c.s.
31 332, nr. 53

In het algemeen overleg Flexibilisering
voortgezet onderwijs/
maatwerkdiploma’s/effectieve leerwegen
van 28 april is door de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
toegezegd om dit najaar de Tweede
Kamer te informeren over de resultaten
van de derde monitor van de toelatingscode overstap vmbo-havo. In deze
brief wordt ook een afweging gepresenteerd of een wetswijziging in gang wordt
gezet om een doorstroomrecht naar het
havo te regelen voor leerlingen die het
vmbo-gl of het vmbo-tl succesvol hebben
afgerond en hoe een eventueel
doorstroomrecht en een doubleerverbod
voor leerlingen die afkomstig zijn van het
vmbo in havo 4 in de wet verankerd
kunnen worden. Hierbij wordt niet alleen
naar de overstap van het vmbo naar het
havo gekeken, maar ook naar de andere
overgangen in het voortgezet onderwijs.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
alles in het werk te stellen om antisemitisme binnen het onderwijs tegen te gaan

Debat [3-11-2015] Begrotingsbehandeling
OCW
Motie van Klaveren
34 300 VIII, nr. 79

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 december 2015,
Kamerstuk 34 300-VIII, nr. 124.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

201

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
voor 1 maart 2016 een plan van aanpak
naar de Tweede Kamer te sturen waarbij
vo-scholen worden gestimuleerd om brede
brugklassen te behouden, bijvoorbeeld
door positieve (financiële) prikkels;
verzoekt de regering voorts, in dit plan van
aanpak mee te nemen dat po-scholen
worden aangemoedigd om, waar wenselijk
vanuit perspectief van de leerling,
meervoudige schooladviezen te blijven
geven.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Grashoff c.s.
34 300 VIII, nr. 77

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 29 februari 2016,
Kamerstuk 31 289, nr. 288.

De Tweede Kamer (overwegende dat op
grond van een vroege beoordeling van
kwaliteitsnormen de financiering van deze
op te richten islamitische school in
Amsterdam kan worden geweigerd)
verzoekt de regering wettelijk te regelen
dat de onderwijsinspectie op kwaliteitsnormen mag controleren vóórdat een
nieuwe school start.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW.
Motie Beertema
34 300-VIII, nr. 43

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 20 november 2011,
Kamerstuk 31 289, nr. 267.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
Inspectie van het Onderwijs op te dragen
beter te controleren hoe LOB in het vmbo
en het mbo wordt vormgegeven, de
tevredenheid van leerlingen over deze
begeleiding hierbij mee te nemen en aan
te geven of de middelen die beschikbaar
zijn gesteld voor LOB hier ook daadwerkelijk aan besteed zijn en hierover jaarlijks
in het onderwijs-verslag te rapporteren.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Jadnanansing /Straus
34 300-VIII, nr. 41

Aan de motie zal medio 2016 uitvoering
worden gegeven met een de brief aan de
Tweede Kamer.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
via een wetswijziging, per komend
schooljaar het maatwerkdiploma in het
voortgezet onderwijs mogelijk te maken
zodat, vooruitlopend op afspraken over
doorstroom naar vervolgonderwijs,
leerlingen vakken op verschillende niveaus
kunnen volgen én afronden met een
maatwerkdiploma waarin deze verschillende niveaus tot uitdrukking komen.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW
Motie Ypma c.s.
34 300 VIII, nr. 80

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 17 februari 2016,
Kamerstuk 31 289, nr. 285.

De Tweede Kamer verzoekt de regering in
overleg met de school die gifted education
gaat overnemen (twee scholen in de
Haagse regio hebben zich bereid verklaard
elementen van gifted education van het
Aloysius College over te nemen) ervoor te
zorgen dat het algehele kwaliteitsniveau
van de gifted education in stand blijft.

Debat [8-10-2015] VAO Aloysius
Motie Rog
31 289, nr. 259

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 4 december 2015.

De Tweede Kamer verzoekt de regering,
een onderzoek in te stellen op welke wijze
de middelen bedoeld voor de verbetering
van het rekenonderwijs in de afgelopen
jaren zijn besteed door de onderwijsinstellingen en de Tweede Kamer hierover
voor het voorjaarsreces te informeren, en
te onderzoeken of deze middelen kunnen
worden teruggevorderd wanneer deze
onjuist zijn besteed

Debat [7-10-2015] Nut en noodzaak van
toetsing in het onderwijs en de rekentoets
Motie Straus/Jasper van Dijk
31 332, nr. 66

De moties is afgedaan met de brief aan
de Tweede Kamer van 14 juni 2016,
Kamerstuk 31 332, nr. 74.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

202

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering, de
huidige praktijk te continueren dat
deelname aan internationaal vergelijkend
onderzoek enkel op basis van vrijwilligheid
gebeurt. (Nut en noodzaak van toetsing in
het onderwijs en de rekentoets).

Debat [7-10-2015] Nut en noodzaak van
toetsing in het onderwijs en de rekentoets
Motie Bisschop c.s.
31 332, nr. 65

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 6 oktober 2015,
Kamerstuk 31 332, nr. 52.

De Tweede Kamer verzoekt de regering het
advies van de commissie-Bosker toe te
passen en de rekenmachine verder alleen
toe te staan voor opgaven die het gebruik
van een rekenmachine toetsen en daarbij
voor leerlingen met dyscalculie een
passende regeling te treffen.

Debat [7-10-2015] Nut en noodzaak van
toetsing in het onderwijs en de rekentoets
Motie Bisschop c.s.
31 332, nr. 64

Aan de motie zal medio 2016 uitvoering
worden gegeven met een de brief aan de
Tweede Kamer.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
voor zowel mbo-, als vmbo- als havoleerlingen de rekentoets niet te laten meetellen
voor het kunnen behalen van een diploma
zolang deze toets een te hoge drempel
voor veel jongeren vormt om een diploma
te kunnen behalen.

Debat [7-10-2015] Nut en noodzaak van
toetsing in het onderwijs en de rekentoets
Motie Jadnanansing c.s.
31 332, nr. 63

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 6 oktober 2015,
Kamerstuk 31 332, nr. 52.

De Tweede Kamer verzoekt de regering, in
overleg met het onderwijsveld, en in het
bijzonder met de Nederlandse Vereniging
van Wiskundeleraren (NVvW), per sector
een aanpak te ontwikkelen ter verbetering
en borging van de rekenvaardigheid

Debat [7-10-2015] Nut en noodzaak van
toetsing in het onderwijs en de rekentoets
Motie Rog c.s.
31 332, nr. 59

Aan de motie zal medio 2016 uitvoering
worden gegeven met een de brief aan de
Tweede Kamer.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
om, de bestaande deugdelijkheidseisen te
toetsen op hun hedendaagse toepassing,
consistentie en effectiviteit in het toezicht
en de Tweede Kamer hierover voor het
zomerreces te informeren; verzoekt de
regering voorts om, de deugdelijkheidseisen periodiek te evalueren op hun
hedendaagse toepassing, consistentie en
effectiviteit

Debat [24-9-2015] Initiatiefwetsvoorstel
Bisschop, van Meenen en Rog Voorstel
van wet Bisschop, van Meenen en Rog
tot wijziging van de Wet op het primair
onderwijs, de Wet primair onderwijs
BES, de Wet op de expertisecentra, de
Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet
voortgezet onderwijs BES en de Wet op
het onderwijstoezicht in verband met een
doeltreffender regeling van het onderwijstoezicht
Motie Straus en Dijkgraaf
33 862, nr. 19

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 18 augustus 2016,
Kamerstuk 33 862, nr. 24.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
het overleg tussen de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de
werkgevers ook de vakbonden te
betrekken.

Debat [10-6-2015] VAO Financiën
funderend onderwijs
Motie Jasper van Dijk
31 289, nr. 242

Deze motie wordt meegenomen in de
Voortgangsrapportage, deze gaat uit in
november 2016.

De Tweede Kamer verzoekt de regering bij
toekomstige onderhandelingen over de
sectorakkoorden in het onderwijs ook de
vertegenwoordigers van schoolleiders en
leraren te betrekken.

Debat [10-6-2015] VAO Financiën
funderend onderwijs
Motie Rog
31 289, nr. 241

Er is nog geen sprake van nieuwe
onderhandelingen over de sectorakkoorden, daarmee is afhandeling deze
motie nog niet aan de orde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

203

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in overleg te gaan met de samenwerkingsverbanden en gemeenten en ervoor te
zorgen dat de samenwerkingsverbanden
alle kinderen die thuiszitten in beeld
hebben en trachten ervoor te zorgen dat ze
weer onderwijs kunnen genieten; verzoekt
de regering tevens om snel in kaart te
brengen op welke wijze de samenwerkingsverbanden op effectieve wijze een
dekkend aanbod van voorzieningen
kunnen leveren om thuiszittende
leerlingen naar school te laten gaan of
onderwijs op maat te bieden en hierbij te
stimuleren dat er in de regio een persoon
of instantie ingesteld wordt met doorzettingsmacht voor een oplossing wanneer
deze uitblijft.

Debat [10-6-2015] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015
Motie Ypma c.s.
34 200 VIII, nr. 10

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 3 februari 2016,
Kamerstuk 26 695, nr. 108.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
een analyse uit te laten voeren naar de
oorzaken van de afvlakkende doorstroom
naar een hogere opleiding; verzoekt de
regering tevens om, hierbij ook voorstellen
te doen om belemmeringen of negatieve
prikkels, die de doorstroom naar een
hogere opleiding verminderen, weg te
nemen en deze rond het uitbrengen van
het Onderwijsverslag 2014/2015 naar de
Tweede Kamer te sturen.

Debat [10-6-2015] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015
Motie Ypma c.s.
34 200 VIII, nr. 9

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 13 april 2016,
Kamerstuk 34 300-VIII, nr. 140.

De Tweede Kamer verzoekt de regering
duidelijk te communiceren naar ouders,
basisscholen en het voortgezet onderwijs
dat toelating van leerlingen tot het
voortgezet onderwijs niet gebaseerd mag
worden op toetsen uit eerdere jaren of
toelatingstoetsen en dat behoudens de
wettelijke uitzonderingen vo-scholen
kinderen enkel en alleen moeten toelaten
op basis van het schooladvies, tenzij de
eindtoets hoger uitvalt dan het schooladvies; verzoekt de regering tevens met
een snellere evaluatie te komen, kort na de
zomer van 2015, van deze nieuwe
wetgeving, zodat ook snel duidelijk wordt
of er dingen misgaan en, zo ja, wat dit dan
is en er volgend schooljaar niet langer
dezelfde onzekerheid bestaat; verzoekt de
regering voorts in deze evaluatie dan ook
te laten meenemen hoe de plaatsingswijzers functioneren.

Debat [25-2-2015] Omzeilen Schooladvies
Debat [25-2-2015] VAO Vmbo-mbo en
overgangen in het onderwijs (AO d.d.
22-01-2015)
Motie Ypma
31 289, nr. 217

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 4 december 2015,
Kamerstuk 31 289, nr. 272.

De Tweede Kamer (constaterende dat
loopbaanoriëntatie – LOB – een vast
onderdeel wordt van de beroepsgerichte
examenprogramma’s in het vmbo)
verzoekt de regering het project «VMBO
On Stage» als programma op te nemen in
het LOB-voorbeeldmateriaal, zodat meer
scholen ermee in aanraking komen en dit
project in meerdere regio’s kan worden
uitgerold.

Debat [25-2-2015] VAO Vmbo-mbo en
overgangen in het onderwijs
Motie Straus c.s.
30 079, nr. 56

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 27 augustus 2016,
Kamerstuk 30 079, nr. 62.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

204

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer van mening dat het
middelbaar beroepsonderwijs en het
hoger onderwijs toegankelijk moeten zijn
en dat er selectief en terughoudend moet
worden omgegaan met het stellen van
aanvullende diploma-eisen voor vervolgopleidingen; verzoekt de regering niet
akkoord te gaan met het stellen van extra
toelatingseisen, uitgezonderd de pabo en
lerarenopleiding, om zo het middelbaar
beroepsonderwijs en hoger onderwijs
toegankelijk te houden.

Debat [10-2-2015] VAO Rekentoets
voortgezet onderwijs en middelbaar
beroepsonderwijs
Gewijzigde motie Klaver/Mohandis ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 43.
31 332, nr. 49

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer, Kamerstuk 31 332, nr. 70.

De Tweede Kamer verzoekt de regering de
definitie van leerplicht, rekening houdend
met de situatie van leerbare thuiszitters, te
versoepelen; verzoekt de regering tevens
te voorkomen dat scholen worden
afgerekend op schoolverzuim in relatie tot
leerbare thuiszitters die onderwijs deels (of
geheel) thuis moeten volgen; verzoekt de
regering voorts mogelijk te maken dat het
budget dat de school krijgt voor kinderen
die niet fulltime op school onderwijs
kunnen volgen, naar rato van aanwezigheid verdeeld kan worden over de
school en de maatwerkoplossing voor
onderwijs buiten de school.

Debat [6-11-2014] Vaststelling van de
begrotingsstaten van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)
voor het jaar 2015
Motie Ypma
34 000 VIII, nr. 35

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 18 november 2015,
Kamerstuk 31 135, nr. 58.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
te zorgen dat het lerarenregister echt voor
én door docenten is en het instemmingsrecht van werkgevers om te zetten in
adviesrecht;
verzoekt de regering tevens om in gesprek
te gaan met de vakbonden om erop aan te
dringen dat het recht op persoonlijk
budget voor bijscholing enkel toegankelijk
wordt gemaakt voor docenten die
ingeschreven staan in het lerarenregister.

Debat [6-11-2014] Begrotingsbehandeling
OCW
Motie Ypma/Straus
34 000 VIII, nr. 34

Aan de motie zal in najaar 2016
uitvoering worden gegeven met een de
brief aan de Tweede Kamer.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
in 2015 5 miljoen euro in te zetten voor een
innovatiefonds dat ambitieuze leerkrachten
die het onderwijs willen vernieuwen in
staat stelt om dit te doen; verzoekt de
regering voorts om hiervoor vanaf 2016
met structurele dekking te komen.

Debat [11-11-2014] Vaststelling van de
begrotingsstaten van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII)
voor het jaar 2015
Gewijzigde motie Ypma/Straus ter
vervanging van die gedrukt onder nr. 32
34 000 VIII, nr. 58

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 4 november 2015,
Kamerstuk 27 923, nr. 211.

De Tweede Kamer constaterende dat in het
regeerakkoord is afgesproken dat het
lerarenregister in 2017 formeel wordt;
roept de regering op ervoor te zorgen dat
het register gaat functioneren naar het
voorbeeld van het register in de zorg en
dat ook leraren die niet bij vakorganisaties
zijn aangesloten, zich herkennen in het
lerarenregister en zich eigenaar voelen van
het register.

Debat [6-11-2014] Begrotingsbehandeling
OCW
Motie Straus/Ypma
34 000 VIII, nr. 27

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 22 april 2016,
Kamerstuk 34 458, nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

205

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer verzoekt de regering
medezeggenschap voor ouders van
leerlingen in het reguliere onderwijs met
ondersteuning (arrangement) van een
instelling cluster 1 of 2 op het beleid van
deze instelling in te stellen en dit binnen
de Wet medezeggenschap school te
borgen.

PA [3-7-2014] VAO Passend onderwijs
(AO 03/07)
Motie Ypma c.s.
31 497, nr. 127

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 4 december 2015,
Kamerstuk 31 497, nr. 183.

De Tweede Kamer verzoekt de regering om
de Onderwijsinspectie een uitdrukkelijke
rol te geven bij de beoordeling van de
validiteit van de centrale examens en dit
aspect voortaan ook aan bod te laten
komen in het Onderwijsverslag.

Debat [3-7-2014] VAO Ontwikkelingen in
het onderwijstoezicht
Motie Jadnanansing
33 905, nr. 7

In het kader van de uitvoering van de
motie Jadnanansing laat het College
voor Toetsen en Examens (hierna: het
CvTE), na afstemming met de Inspectie
van het Onderwijs (hierna: inspectie), een
tweeledig onderzoek uitvoeren naar de
validiteit van examens. De inspectie is
onder andere betrokken bij de totstandkoming van de onderzoeksopzet. In de
eerste onderzoeksfase is gekeken naar de
wijze waarop het CvTE klachten over de
centrale examens afhandelt. Dit deel van
het onderzoek is uitgevoerd door CINOP
en de resultaten zijn voor de zomer 2016
met uw Tweede Kamer gedeeld. Het
tweede deel van het onderzoek wordt in
de tweede helft van 2016 gestart en
uitgevoerd (met een mogelijke uitloop
naar het begin van 2017). Hierin worden
één of meerdere centrale examens door
onafhankelijke experts onderzocht op
hun inhoudsvaliditeit. Begin 2017 zal uw
Tweede Kamer geïnformeerd worden
over de onderzoeksresultaten. Naar
aanleiding hiervan wordt bekeken of een
regelmatige herhaling van een dergelijk
onderzoek gewenst is.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling OCW 2e termijn
Motie van Meenen c.s.
34 300 VIII, nr. 47

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 18 mei 2016,
Kamerstuk 31 497, nr. 208.

DIRECTIE WETGEVING EN JURIDISCHE
ZAKEN
De Tweede Kamer verzoekt de regering om
het Nederlands Centrum voor Onderwijsrecht te vragen nader onderzoek te doen
naar de vraag welke onderdelen in de
opzet en inhoud van de Nederlandse weten regelgeving realisering van de
kernelementen van leerrecht belemmeren
en hoe een verankering van leerrecht in de
wetgeving van het funderend onderwijs
mogelijk is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

206

Bijlage: Moties en toezeggingen

Moties Eerste Kamer
Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

Debat [9-7-2013] Wetsvoorstel Kwaliteit
in verscheidenheid
Motie Essers c.s.
33 519, nr. E

In de beleidsreactie op Onderwijsverslag
2014–2015 is opgenomen: Mede voor de
toegankelijkheid hebben is besloten om
de uitwerking van een beleidskader
gericht op collegegelddifferentiatie voor
door de NVAO als excellent beoordeelde
opleidingen tot 2018 aan te houden.
Hiermee is ook tegemoet gekomen aan
motie Mohandis.

De Eerste Kamer verzoekt de regering
terughoudendheid te betrachten in het
toevoegen van nieuwe deugdelijkheidseisen, verzoekt de regering de
deugdelijkheidseisen één keer per vier jaar
te toetsen op de noodzaak in relatie tot de
bijdrage aan de onderwijskwaliteit

PA [1-3-2016] Initiatiefvoorstel-Bisschop,
Van Meenen en Rog: Doeltreffender
regeling van het onderwijstoezicht
Motie Bruijn c.s.
33 862, F

De motie is afgedaan met de brief aan de
Eerste Kamer van 18 augustus 2016,
Kamerstuk 33 862 H.

De Eerste Kamer verzoekt de regering te
waarborgen dat zowel in de toelichting op
de onderzoekskaders, als in de presentatie,
uitwerking en verantwoording van de
standaarden het onderscheid tussen
oordelen en bevindingen voor alle
betrokkenen bij het onderwijs eenvoudig
kenbaar is; verzoekt de regering eveneens
bij het vaststellen van de Onderzoekskaders te waarborgen dat het onderscheid
tussen controleren en stimuleren
doorwerkt in die zin dat oordelen enkel
gebaseerd zijn op het wel of niet voldoen
aan wettelijke voorschriften, en niet op
eigen inzichten van de inspectie.

PA [1-3-2016] Initiatiefvoorstel-Bisschop,
Van Meenen en Rog: Doeltreffender
regeling van het onderwijstoezicht
Motie Schalk c.s.
33 862, G

De motie is afgedaan met de brief aan de
Tweede Kamer van 20 juni 2016,
Kamerstuk 33 905, nr. 10.

DIRECTIE HOGER ONDERWIJS EN
STUDIEFINANCIERING
De Eerste Kamer overwegende dat het in
wetsvoorstel 33 519 voorgestelde artikel
6.8, vijfde lid het mogelijk maakt dat
collegegeld voor door NVAO aangewezen
excellente opleidingen maximaal vijf maal
het wettelijk collegegeld mag bedragen;
overwegende dat een hoog collegegeld
voor veel studenten een barrière kan
vormen om vorenbedoelde excellente
opleidingen te volgen; roept de Minister
op om voor de toestemming van een
hoger collegegeld als vorenbedoeld niet
alleen te toetsen aan de in het voorgestelde artikel 6.8, tweede lid gestelde
voorwaarden maar ook aan de voorwaarde
dat het instellingsbestuur aannemelijk
dient te maken dat de verhoging van het
collegegeld noodzakelijk is ter bestrijding
van de kosten die zijn of worden gemaakt
voor het verkrijgen of behouden van het
specifieke eindoordeel excellent.
DIRECTIE KENNIS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

207

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Eerste Kamer verzoekt de regering
daartoe een mediaraad voor Fryslân in te
stellen waarin onafhankelijke kennis en
deskundigheid worden samengebracht,
waarbij deze raad een extra waarborg voor
de provincie Fryslân vormt om het belang
van de Friese taal, cultuur en identiteit en
in het verlengde daarvan de positie van
Omrop Fryslân binnen het geheel van de
RPO te verzekeren; verzoekt de regering
voorts deze mediaraad taken en bevoegdheden te geven die direct verband houden
met voornoemde posities en belangen
waaronder een instemmingrecht bij het
benoemen van de hoofdredacteur van
Omrop Fryslân en bij de vaststelling van
de jaarplannen van de Omrop en een
zwaarwegend advies bij de middelenverstrekking aan Omrop Fryslân voor een
volledige en veelzijdige Friestalige
programmering op radio, televisie en
internet;
verzoekt de regering tevens om deze
mediaraad een adviesrecht te geven voor
de benoeming van de bestuurder van de
RPO die het onderwerp Friese taal, cultuur
en identiteit in zijn portefeuille heeft;
verzoekt de regering verder om de
budgetten van Omrop Fryslân, na
verwerking van de bezuinigingen, op het
zelfde programmatische activiteitenniveau
te waarborgen; verzoekt de regering ten
slotte op grond van het bovenstaande in
samenspraak met de RPO, Omrop Fryslân
en de Provincie Fryslân tot een regeling te
komen en dit vast te leggen in de
Bestuursafspraak Friese taal en cultuur.

Debat [1-3-2016] Mediadebat Toekomstbestendig maken van de publieke
mediadienst
Motie ten Hoeve c.s.
34 264, K

De motie zal in de tweede helft van 2016
worden uitgevoerd.

De Eerste Kamer verzoekt de regering om
in de prestatieovereenkomst tussen de
regering en de NPO op te nemen dat het
bedrag van minimaal 12 miljoen euro per
jaar toekomt aan programmering die
voorheen verzorgd werd door de
2.42-omroepen; verzoekt de regering om
voorts te bevestigen dat de NPO daarnaast
ruimte en budget vrij blijft maken voor
brede levensbeschouwelijke programmering en dit vast te leggen in de
prestatieovereenkomst.

Debat [1-3-2016] Mediadebat Toekomstbestendig maken van de publieke
mediadienst
Motie Bikker c.s.
34 264, M

Verwacht wordt dat de Eerste Kamer
voor het verstrijken van de deadline
wordt geïnformeerd.

DIRECTIE MEDIA EN CREATIEVE
INDUSTRIE

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

208

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Eerste Kamer verzoekt de regering –
ernaar te streven dat scholen het keurmerk
vvto aanvragen, gebaseerd op de
landelijke standaard vvto, waarmee het
benodigde opleidingsni-veau van de
leraren wordt verzekerd; – het door EP
Nuffic in de «Landelijke Standaard vvto»
geadviseerde beheersingsniveau van de
vreemde taal door de leraren als richtlijn
bij het inspectietoezicht te gebruiken; –
onderzoek te laten verrichten naar het
taalbeheersingsniveau van de leraren die
vroeg vreemdetalenonderwijs doceren om
te kunnen vaststellen of aan de door EP
Nuffic gestelde niveau wordt voldaan of
dat aanvullende maatregelen nodig zijn; –
dit onderzoek tegelijk af te ronden met de
meerjarige pilot tweetalig primair
onderwijs; – de Eerste Kamer over de
uitkomsten te informeren.

Debat [29-9-2015] Stemmingen in Eerste
Kamer over: – Aanbieden van onderwijstijd in de Engelse, Duitse of Franse
taal voor het primair onderwijs (34 031);
– Motie-Bruijn (VVD) c.s. inzake wettelijke
kwaliteitscriteria voor leraren die
onderwijs geven in een vreemde taal (EK
34 031, G); – Motie-Nooren (PvdA) c.s.
inzake het voorkomen van negatieve
effecten op de toegankelijkheid van het
basisonderwijs als gevolg van de
introductie van meertalig onderwijs in
het basisonderwjis (EK 34 031, H); –
Motie-Pijlman (D66) c.s. inzake een
integrale visie op het gebruik van het
Engels in het onderwijs (EK 34 031, I).
Motie Bruijn c.s.
34 031, G

Hiervoor wordt extra onderzoek uitgezet,
met als planning om in de zomer van
2016 de offerteaanvraag uit te sturen, in
combinatie met onderzoek voor moties
van de Eerste Kamer op ditzelfde
onderwerp. Over de uitkomsten van dit
onderzoek wordt de Tweede Kamer in
december 2017 geïnformeerd.

De Eerste Kamer verzoekt de regering de
effecten van de introductie van meertalig
onderwijs met name te monitoren op het
vóórkomen van negatieve effecten op de
toegankelijkheid van het basisonderwijs in
het algemeen voor kwetsbare kinderen, en
in het bijzonder voor kinderen met een
taalachterstand en/of leermoeilijkheden,
op de scholen die tweetalig onderwijs
geven, en de Kamer daar uiterlijk voor
1 januari 2018 over te berichten.

Debat [29-9-2015] Stemmingen in Eerste
Kamer over: – Aanbieden van onderwijstijd in de Engelse, Duitse of Franse
taal voor het primair onderwijs (34 031);
– Motie-Bruijn (VVD) c.s. inzake wettelijke
kwaliteitscriteria voor leraren die
onderwijs geven in een vreemde taal (EK
34 031, G); – Motie-Nooren (PvdA) c.s.
inzake het voorkomen van negatieve
effecten op de toegankelijkheid van het
basisonderwijs als gevolg van de
introductie van meertalig onderwijs in
het basisonderwjis (EK 34 031, H); –
Motie-Pijlman (D66) c.s. inzake een
integrale visie op het gebruik van het
Engels in het onderwijs (EK 34 031, I).
Motie Nooren c.s.
34 031, H

Hiervoor wordt extra onderzoek uitgezet,
met als planning om in de zomer van
2016 de offerteaanvraag uit te sturen, in
combinatie met onderzoek voor moties
van de Eerste Kamer op ditzelfde
onderwerp. Over de uitkomsten van dit
onderzoek wordt de Tweede Kamer in
december 2017 geïnformeerd.

DIRECTIE PRIMAIR ONDERWIJS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

209

Bijlage: Moties en toezeggingen

B. Door de Staten-Generaal ingediende toezeggingen
Toezeggingen Tweede Kamer
Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

Na de zomer ontvangt de Tweede Kamer
informatie over het programma «Beter
toegerust voor de aanpak van radicalisering; een bijdrage van jeugd- en
gezinsdomein aan aanpak van radicalisering en versterking van sociale
samenhang» van de Ministeries van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
Veiligheid en Justitie, Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en Volksgezondheid,
Welzijn en Sport.

Debat [24-5-2016] OJCS-raad

De Tweede Kamer ontvangt in het derde
kwartaal van 2016 informatie over het
programma «Beter toegerust voor de
aanpak van radicalisering; een bijdrage
van jeugd- en gezinsdomein aan aanpak
van radicalisering en versterking van
sociale samenhang».

In het najaar van 2016 zal het eigen
wetsvoorstel van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ook
gereed zijn. Dat zal in het najaar naar
buiten kunnen gaan voor internetconsultatie en uitvoeringstoets. Eind 2016 kan het
naar de Raad van State. In april 2017 kan
het worden ingediend bij de Tweede
Kamer. Dat volgt dus op het wetsvoorstel
van het Ministerie van Veiligheid en
Justitie.

Debat [3-2-2016] Wetsvoorstel
Versterking Bestuurskracht

Het wetsvoorstel Bestuur en Toezicht
rechtspersonen is door het Ministerie
van Veiligheid en Justitie naar de Tweede
Kamer gestuurd.

In de veiligheidsmonitor, die periodiek
uitkomt, wordt ook het cyberpesten
(inclusief meldknop.nl) meegenomen.

Debat [19-3-2015] Wetsvoorstel Sociale
Veiligheid op School

De volgende veiligheidsmonitor wordt in
2016 uitgevoerd en zal in het najaar van
2016 naar de Tweede Kamer worden
gezonden.

Zo spoedig mogelijk, binnen enkele weken
ontvangt de Tweede Kamer het
wetsvoorstel inzake streefcijfers inzake
vrouwen aan de top.

Debat [17-2-2016] VAO Vrouwen naar de
Top

Over het wetsvoorstel aanpassing WBT
op het punt van streefcijfers, is door de
Raad van State geadviseerd. Het
wetsvoorstel ligt nu in de Tweede Kamer
voor verdere behandeling.

Eind dit jaar ontvangt de Tweede Kamer
een brief over de stand van zaken
betreffende invoering van het kerndoel
seksuele diversiteit in het onderwijs op de
BES-eilanden.

Debat [10-2-2016] AO Vrouwen naar de
Top + voortgangsrapportage emancipatiebeleid

Voor de BES eilanden is een overgangsperiode afgesproken («legislatieve rust»)
voor de invoering van de kerndoelen.
Eind dit jaar ontvangt de Tweede Kamer
een reactie van de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over
de invoering van de kerndoelen voor
seksuele diversiteit.

De Tweede Kamer ontvangt eind van dit
jaar een tussenbalans van de genderbalans bij topfuncties.

Debat [10-2-2016] AO Vrouwen naar de
Top + voortgangsrapportage emancipatiebeleid

Loopt volgens planning. Resultaten
worden aan het eind van het jaar aan de
Tweede Kamer aangeboden.

In april 2016 ontvangt de Tweede Kamer
een brief met voorstellen voor acties ter
bescherming van LHBT-ers en vrouwen(rechten) in brede zin.

Debat [10-2-2016] AO Vrouwen naar de
Top + voortgangsrapportage emancipatiebeleid

De Tweede Kamer zal in najaar 2016
worden geïnformeerd.

DIRECTIE BESTUURSONDERSTEUNING
EN ADVISERING

DIRECTIE EMANCIPATIE

DIRECTIE ERFGOED EN KUNSTEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

210

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De monitor van kennis en kunde in de
museale sector wordt meegenomen in de
Erfgoedbalans, die de Tweede Kamer eind
dit jaar ontvangt

Debat [2-6-2016] Verzameloverleg
Cultuur

De Tweede Kamer ontvangt in oktober
2016 de Erfgoedbalans.

In de brief die de Tweede Kamer op
Prinsjesdag ontvangt, gaat de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in op
de bestuurlijke gesprekken die zij heeft
gevoerd over de toekomst van het
cultuurstelsel, waaronder de regionale
spreiding.

Debat [2-6-2016] Verzameloverleg
Cultuur

De Tweede Kamer heeft de brief op
Prinsjesdag 2016 ontvangen.

Een sectorbeschrijving van muziek zal
onderdeel uitmaken van de nieuwe uitgave
van Cultuur in Beeld, die in november
verschijnt en de Tweede Kamer zal worden
toegezonden.

Debat [2-6-2016] Verzameloverleg
Cultuur

De Tweede Kamer ontvangt de publicatie
Cultuur in beeld in november 2016.

De brief over de cultuureducatie ontvangt
de Tweede Kamer voor de begroting. De
Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap gaat daarbij in op het
openbaar vervoer in relatie tot cultuureducatie en schoolbezoek aan musea.

Debat [2-6-2016] Verzameloverleg
Cultuur

De Tweede Kamer ontvangt de brief
cultuureducatie voor de begrotingsbehandeling in najaar 2016.

Eind 2016 wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd over het vervolgbeleid
inzake de restitutiecommissie.

Debat [30-11-2015] Wetgevingsoverleg
Cultuur

De Tweede Kamer zal in het najaar van
2016 per brief worden geïnformeerd.

De Tweede Kamer ontvangt een evaluatie
van de effecten van het volgrecht.

Debat [30-11-2015] Wetgevingsoverleg
Cultuur

De Tweede Kamer ontvangt in oktober
2016 een brief over de evaluatie van de
effecten van het volgrecht.

De Tweede Kamer ontvangt bij een
verzamelbrief over samenwerking tussen
gemeenten, informatie over het overleg
met 30 wethouders en gedeputeerden over
samenwerking tussen musea inzake
collectie-uitwisseling.

Debat [2-9-2015] Verzamel AO Cultuur

De Tweede Kamer zal in het najaar van
2016 per brief worden geïnformeerd.

De Inspectie van het Onderwijs is
gevraagd om in 2015 een rapportage
cultuureducatie te maken.

UB [14-11-2012] Antwoord op Commissiebrief met antwoorden op de Lijst van
vragen inzake 33400 VIII

De Tweede Kamer is, per brief, op 2 juni
2016 geïnformeerd over de gewijzigde
planning. De Tweede Kamer ontvangt na
zomer 2016 een brief met de bevindingen
van het onderzoek en de vervolginzet van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op
het cultuuronderwijs.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe in het kader van
de reguliere monitoring de Tweede Kamer
te informeren of het doel van een
«landelijke kaart betreffende archeologisch
erfgoed» daadwerkelijk wordt bereikt.

Debat [23-5-2012] Erfgoed en
Monumenten

De toezegging komt aan bod in de
Erfgoedbalans. De Tweede Kamer
ontvangt de Erfgoedbalans in oktober
2016.

Debat [2-3-2016] Financiële Situatie in het
Onderwijs

Het onderzoek naar het carrièreperspectief van docenten en de effecten van
de functiemix op het loongebouw zal
gelijktijdig met de Voortgangsrapportage
over de lerarenagenda naar de Tweede
Kamer worden gestuurd.

DIRECTIE FINANCIEEL-ECONOMISCHE
ZAKEN
De Tweede Kamer ontvangt het onderzoek
naar het loongebouw en de loopbaanpaden samen met de lerarenagenda.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

211

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

Bij de nieuwe ronde van jaarverslagen,
ontvangt de Tweede Kamer een update
van de stand van zaken betreffende
openbaarheid van jaarverslagen.

Debat [2-3-2016] Financiële Situatie in het
Onderwijs

De brancheorganisaties MBO raad,
Vereniging Hogescholen en VSNU
hebben ieder een site ingericht waar de
jaarverslagen van alle ROC’s,
hogescholen en universiteiten op
eenvoudige wijze zijn te raadplegen. De
brancheorganisaties VO-raad en PO-raad
hebben de afspraak om de jaarverslagen
op de site van de scholen openbaar te
maken inmiddels in hun branchecode
opgenomen. Samen met hen organiseert
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap en de Inspectie van het
Onderwijs een monitoringsactie, waarbij
inzicht wordt verkregen in de mate
waarin de instellingen gevolg geven aan
deze afspraak en hun jaarverslag op de
site publiceren. In het najaar van 2016
wordt over de resultaten daarvan
gerapporteerd. Mocht blijken dat aan de
oproep onvoldoende gevolg wordt
gegeven, zal de plicht tot actieve
publicatie van de jaarverslagen in de
regelgeving worden opgenomen.

In het najaar ontvangt de Tweede Kamer
het interdepartementaal onderzoek over
het schatkistbankieren en wordt de
Tweede Kamer geïnformeerd over de
nieuwe regeling.

Debat [18-2-2016] AO Governance

Het rapport van de IBO-werkgroep
schatkistbankieren is in de zomer van
2016 afgerond, in het najaar zal het
rapport met de kabinetsreactie naar de
Tweede Kamer worden verzonden.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe dat hij in overleg
met de sociale partners een onderzoek aan
de Tweede Kamer zal sturen inzake de
kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkelingen rond de functiemix. Hierin wordt
ook aandacht besteed aan de afspraak van
40% LB in primair onderwijs en de
(financiële) positie van universitair
geschoolde leraren in het basisonderwijs.
Dit komt volgend jaar.

Debat [18-11-2015] AO Voortgangsrapportage Leraren en lerarenopleidingen

In november 2016 zullen tegelijkertijd
met de voortgangsrapportage over de
Lerarenagenda de resulaten van dit
onderzoek beschikbaar zijn. Eind 2016
gaat het rapport inclusief beleidsvoorstellen naar de Tweede Kamer.

Het IBO-onderzoek inzake schatkistbankieren om na te gaan op welke manier kan
worden voorkomen dat de leningen van
deze onderwijsinstellingen een (te groot)
risico gaan vormen voor de departementale begroting, wordt in het voorjaar
van 2016 afgerond en vervolgens met een
kabinetsreactie aan de Tweede Kamer
aangeboden.

UB [28-10-2015] Schriftelijke antwoorden
vragen over de begroting Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap

Het rapport van de IBO-werkgroep
schatkistbankieren is in de zomer van
2016 afgerond, in het najaar zal het
rapport met de kabinetsreactie naar de
Tweede Kamer worden verzonden.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap probeert bij Voorjaarsnota,
maar in ieder geval bij de begroting op
Prinsjesdag 2016 de Tweede Kamer te
informeren over de incidentele bijstelling
van 94,3 miljoen voor de jaren 2017 tot en
met 2020 (hoe komt dit tekort tot stand, en
waar slaat het neer).

Debat [14-10-2015] Wetgevingsoverleg
Begrotingsonderzoek

In de begroting 2017 is op artikel 91 de
stand van zaken met betrekking tot de
€ 94,3 miljoen 2017–2020 toegelicht.

DIRECTIE HOGER ONDERWIJS EN
STUDIEFINANCIERING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

212

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

Vóór de behandeling van de begroting van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
ontvangt de Tweede Kamer de voortgangsbrief Leven Lang Leren over o.a.:
– certificering Keuzedelen;
– experimenten vraagfinanciering;
– effecten van scholingsaftrek in fiscale
voorzieningen.

Debat [22-6-2016] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015

De Tweede Kamer wordt hier in
september 2016 nader over geïnformeerd bij de voortgangsrapportage over
Leven Lang Leren.

Inzake het profileringsfonds: de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zal
de Tweede Kamer informeren over wat er
uit het gesprek (en mogelijke vervolggesprekken met het Expertisecentrum
Handicap en Studie en met decanen en
instellingen) over de eventuele knelpunten
waar deze studenten tegenaan lopen in
hun studie en de mogelijke oplossingen
daarvan in de breedste zin van het woord
komt. Hierin zal ze terugkomen op
eventuele knelpunten en op de
naamgeving van het profileringsfonds.

Debat [1-6-2016] Effecten van het
Leenstelstel

Het gesprek (en mogelijke vervolggesprekken met het Expertisecentrum
Handicap en Studie en met decanen en
instellingen) over de eventuele
knelpunten waar deze studenten
tegenaan lopen in hun studie en de
mogelijke oplossingen daarvan in de
breedste zin van het woord, is gestart.

Inzake doorstroming: De Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zal
erop terugkomen bij de uitwerking van de
reactie op de motie Mohandis/
Jadnanansingh.

Debat [1-6-2016] Effecten van het
Leenstelstel

Op dit moment worden gesprekken
gevoerd met regionale samenwerkingsverbanden van mbo instellingen en
hogescholen over intensivering van de
samenwerking ten aanzien van
doorstroom.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zal de Tweede Kamer na de
zomer informeren, met een brief waarin
uitgebreid wordt ingegaan op ontwikkelingen rondom de instroom van de pabo.

Debat [1-6-2016] Effecten van het
Leenstelstel

In het najaar van 2016 wordt een brief
naar de Tweede Kamer gestuurd.

Na de zomer ontvangt de Tweede Kamer
een AMvB met voorstellen inzake:
– het aftoppen van promotie-parameter;
– stabiliteit en voorspelbaarheid van
onderzoeksbekostiging.

Debat [20-4-2016] Wetenschapsbeleid

De AMvB is in juni 2016 naar de Tweede
Kamer gezonden om vier weken voor te
hangen.

Kort na de zomer komt de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap met
een balans over «selectie in de
masterfase», mede n.a.v. de tussentijdse
bevindingen van de onderwijsinspectie en
het overzicht van de VSNU over de
gestelde eisen door de masteropleidingen.

Debat [4-6-2015] procedurevergadering

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zal de Tweede Kamer na de
zomer van 2016 informeren.

Eind 2016 ontvangt de Tweede Kamer de
rapportage van de onderwijsinspectie in
het kader van de monitoring van de
toegankelijkheid en selectie in het hoger
onderwijs.

Debat [23-3-2016] Arbeidsmarktkansen
hoger onderwijs & selectie en toegankelijkheid van het hoger onderwijs

Naar verwachting ontvangt de Tweede
Kamer de rapportage eind 2016.

De Tweede Kamer ontvangt in juni 2016
een brief met een verkenning naar
ontwikkelingen rond de beleidsregel
Doelmatigheid, met veel aandacht voor de
verantwoordelijkheid van de instellingen
bij zowel de start van nieuwe opleidingen
als bij bestaand aanbod in het licht van
arbeidsmarktperspectieven.

Debat [23-3-2016] Arbeidsmarktkansen
hoger onderwijs & selectie en toegankelijkheid van het hoger onderwijs

De Tweede Kamer ontvangt in september
2016 een brief met daarin voorstellen
voor toekomstig macrodoelmatigheidsbeleid. Deze brief bevat voorstellen die
aansluiten bij deze motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

213

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt toe vóór de zomer de
Tweede Kamer te informeren over een
aantal zaken: – de evaluatie van de
governance-structuur van Studiekeuze123,
mede gericht op objectieve en onafhankelijke studiekeuze-informatie – de
data-analyse die Studiekeuze123 laat
verrichten door Research.net, waarbij de
Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zal verzoeken om in
ogenschouw te nemen:
– de betrouwbaarheid
– de onafhankelijkheid
– de relevantie
– de vindbaarheid van de informatie
– de mogelijkheid van informatie over
verplichte stages
– de uitvoering van de motie Rog (31 288,
nr. 517) inzake het onderzoek naar de
effectiviteit van de verschillende vormen
van studiekeuzecheck en matchingsprocedures.
Daarbij zal ook het arbeidsmarktperspectief worden meegenomen.

Debat [23-3-2016] Arbeidsmarktkansen
hoger onderwijs & selectie en toegankelijkheid van het hoger onderwijs

Aan de toezegging is uitvoering gegeven
met de brief aan de Tweede Kamer van
14 juli 2016.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap heeft de inspectie al gevraagd
om samen met het ISO dit jaar onderzoek
te doen naar het functioneren van
opleidingscommissies.

Debat [3-2-2016] Wetsvoorstel
Versterking Bestuurskracht

Het onderzoek bij de Inspectie van het
Onderwijs loopt. Het Interstedelijk
Sudentenoverleg (ISO) is hier nauw bij
betrokken. In november 2016 zal een
conferentie plaatsvinden over opleidingscommissies.

Vóór de zomer van 2016 ontvangt de
Tweede Kamer de voortgangsrapportage
inzake internationalisering. Daarin zal ook
een doorkijk worden gegeven op een
vervolg op «Make it in the Netherlands».
Daarin wordt ook ingegaan op mogelijk
verschillen van het halen van diploma’s
van Nederlandse studenten bij Engels- of
Nederlandstalige opleidingen.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025

Aan de toezegging is uitvoering gegeven
met de brief aan de Tweede Kamer van
september 2016.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt toe dat zij de Tweede
Kamer zal informeren over de resultaten
van haar overleg met de Rijksuniversiteit
Groningen over een mogelijke dependance
in China.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025

In september 2016 is aan u een voortgangsbrief gestuurd over de internationale dimensie van ho en mbo. Hierin
komt ook de branchecampus van de
Rijksuniversiteit Groningen aan de orde.
Ik verwacht u najaar 2016 uitgebreider te
kunnen informeren over dit initiatief.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap gaat in overleg met de
instellingen hoger onderwijs over het
gebruik van Engels in het hoger onderwijs,
mede n.a.v. het advies van de Taalunie, en
zal daarover rapporteren in de voortgangsrapportage internationalisering die de
Tweede Kamer vóór de zomer van 2016
ontvangt.

Debat [14-12-2015] Notaoverleg
Strategische Agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015–2025

Op 30 maart 2016 heb ik de KNAW om
advies gevraagd over het gebruik van
Engels in het onderwijs. In dit traject
trekken zij nauw op met de hogescholen
en universiteiten. Aan de toezegging is
uitvoering gegeven met de voortgangsbrief over internationalisering in het ho
en mbo, van september 2016.

Voorjaar 2017 komt de eindevaluatie WNT
naar de Tweede Kamer.

Debat [2-12-2015] Voortgang
Techniekpact

Deze eindevaluatie wordt naar
verwachting begin 2017 uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

214

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

In de eerstvolgende voortgangsrapportage
informeert de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap de Tweede Kamer
specifiek over hoeveel pabo’s WNT in hun
curriculum hebben geïmplementeerd.

Debat [2-12-2015] Voortgang
Techniekpact

Het nader in kaart brengen hiervan is
onderdeel van de procesevaluatie.
Voorzien is dat de voortgangsrapportage
in november 2016 naar de Kamer wordt
gestuurd.

De procesevaluatie inzake implementatie
stuurt de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap in het voorjaar 2016 naar
de Tweede Kamer.

Debat [2-12-2015] Voortgang
Techniekpact

Het onderzoeksbureau rondt de
procesevaluatie momenteel af. Het
definitieve rapport wordt in juli 2016
opgeleverd. Aan de toezegging is
uitvoering gegeven met de brief aan de
Tweede Kamer van 6 juli 2016.

In februari 2016 zijn de instroomcijfers
hbo-breed bekend. In de zomer van 2016
zijn de specifieke cijfers over de instroom
in de pabo’s beschikbaar. De Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zal de
Tweede Kamer daarover in het najaar een
brief sturen, gericht op de vraag of de
juiste mensen voor de pabo’s worden
geselecteerd.

Debat [18-11-2015] AO Voortgangsrapportage Leraren en lerarenopleidingen

In het najaar van 2016 wordt een brief
naar de Tweede Kamer gestuurd.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zal de Tweede Kamer
voorzien van een onderzoek naar de
effecten van extra financiële bijdragen aan
onderwijs (zoals van honoursprogramma’s).

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

In de tweede helft van 2016 gaat bij het
SCP het onderzoek differentiatie in het
hoger onderwijs van start. Het onderzoek
naar differentiatie in het hoger onderwijs
beoogt in kaart te brengen hoe differentiatie wordt ingevuld door de instellingen, wat voor jongeren er op afkomen,
hoe de (zelf)selectie verloopt, en waar
mogelijk ook wat de opbrengsten zijn
van deze trajecten. Betekent dit meer
differentiatie naar niveau een versterking
van de meritocratie? Blijft de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor
iedereen gegarandeerd en welke rol
speelt de context van bijvoorbeeld het
studievoorschot daarbij?

De evaluatie van het experiment prestatiebekostiging hoger onderwijs zal in het
eerste kwartaal van 2017 worden afgerond.

UB [12-10-2015] Reactie met de
antwoorden op commissiebrief met
vragen over de begroting van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap voor het jaar 2016

De evaluatie van het experiment
prestatieafspraken hoger onderwijs zal in
het eerste kwartaal van 2017 worden
afgerond.

Het wetsartikel dat betrekking heeft op de
aanwijzingsbevoegdheid wordt binnen
drie jaar geëvalueerd.

Debat [30-9-2013] Wetgevingsoverleg
kwaliteitswaarborgen hoger onderwijs

Na inwerkingtreding op 1 januari 2014
wordt na drie jaar het wetsartikel
geëvalueerd (2017).

De Tweede Kamer zal naar verwachting
medio 2014 worden geïnformeerd over
zowel de herordening van het opleidingenaanbod als het traject om het aantal
plaatsen aan de kunstopleidingen via
strenge selectie te reduceren.

Onderwijs, Cultuur en Wetenschapbegroting 2014

In november 2016 wordt de Tweede
Kamer geïnformeerd over de uitwerking
sectorplan kunsten met betrekking tot
gereduceerde bachelorinstroom.

Debat [17-2-2016] AO OJCS-raad op
24 februari 2016

Uitvoering van deze toezegging wordt
meegenomen in de volgende voortgangsbrief over onderwijs en asielzoekers.

DIRECTIE INTERNATIONAAL BELEID
Bij verslag van OJCS-raad of in één van de
brieven over onderwijs en vluchtelingenopvang wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de best practices in andere
landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

215

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

In het kader van internationalisering in het
mbo neemt de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap in de evaluatie van
Erasmus+ ook de vergoedingsmogelijkheden mee voor studenten die vanuit thuis
een internationale stage organiseren.

Debat [17-2-2016] AO OJCS-raad op
24 februari 2016

De uitvoering van deze toezegging wordt
momenteel meegenomen in de
voorbereiding van de Mid-term evaluatie
van het Erasmus+ programma. De
volledige uitvoering van deze toezegging
kan pas in een later stadium worden
afgedaan.

Dit najaar wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd over de stand van zaken
betreffende het verzamelen van best
practices mede n.a.v. gesprekken met
docenten over de publicatie 2 werelden, 2
werkelijkheden, de ervaringen in andere
landen met radicalisering verkregen via
het EU-voorzitterschap en de ervaringen
van het project School en veiligheid.

Debat [17-2-2016] AO OJCS-raad op
24 februari 2016

In het najaar van 2016 wordt de Tweede
Kamer geïnformeerd over de stand van
zaken betreffende het verzamelen van
best practices.

Begin 2016 ontvangt de Tweede Kamer
een brief met de stand van zaken van het
overleg met de grensregio’s n.a.v. de
motie Straus-Jadnanansing inzake
diploma-erkenning voor het mbo.

Debat [14-10-2015] Wetsvoorstel EU
beroepskwalificaties

De eindrapportage van het actieteam
Grensoverschrijdende Economie en
Arbeidsmarkt (GEA) en de reactie van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap worden in het najaar van
2016 verwacht.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt toe dat de Tweede Kamer
een aanvullend onderzoek op het
inspectieonderzoek naar schaduwonderwijs ontvangt.

Debat [22-6-2016] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015

In het najaar van 2016 zal de Tweede
Kamer hierover worden ingelicht.

Conform eerder toezegging ontvangt de
Tweede Kamer vóór de begrotingsbehandeling van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, een brief over
gelijke kansen in het onderwijs, mede
n.a.v. de motie Nijboer/Harbers. Hierin
wordt ook gerapporteerd over de Alliantie
Gelijke Kansen en over het CBS-onderzoek
naar indicatoren onderwijsachterstandsmiddelen.

Debat [22-6-2016] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015

In het najaar van 2016 zal de Tweede
Kamer hierover worden ingelicht.

In het kader van actieprogramma
«onderwijs bewijs» zijn meerdere
onderzoeken uitgezet naar effectieve en
efficiënte onderwijsverbindingen tussen
onderwijsveld en wetenschappelijk
onderzoek.

Debat [21-9-2011] Algemene Politieke
Beschouwingen

De Tweede Kamer zal in het najaar van
2016 over deze toezegging worden
geïnformeerd.

Deze zomer ontvangt de Tweede Kamer
een landelijk onderzoek naar oneigenlijk
gebruik van studiefinanciering mbo.

Debat [23-6-2016] plenair debat invoering
van een vroegtijdige aanmelddatum voor
en toelatingsrecht mbo

Aan de toezegging is uitvoering gegeven
met de brief aan de Tweede Kamer van
26 augustus 2016.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zal de Tweede Kamer
informeren over de voortgang van de
gesprekken over de intake, evenals de
ondersteuning daarbij.

Debat [23-6-2016] plenair debat invoering
van een vroegtijdige aanmelddatum voor
en toelatingsrecht mbo

De Tweede Kamer zal in het najaar
worden geïnformeerd.

De Tweede Kamer ontvangt vóór het
zomerreces een brief inzake Loopbaan
Oriëntatie en Begeleiding (LOB).

Debat [23-6-2016] Invoering van een
vroegtijdige aanmelddatum voor en
toelatingsrecht mbo

Brief zal zo spoedig mogelijk naar de
Tweede Kamer worden gestuurd.

DIRECTIE KENNIS

DIRECTIE MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

216

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Tweede Kamer ontvangt spoedig
informatie over het experiment met
«crossovers».

Debat [23-6-2016] plenair debat invoering
van een vroegtijdige aanmelddatum voor
en toelatingsrecht mbo

In april 2016 heeft de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
tijdens de voorhangprocedure van het
ontwerp-besluit experiment cross-overs
toegezegd de Tweede Kamer jaarlijks te
informeren over de voortgang van dit
experiment). Gezien het voorziene eerste
tijdvak aanvragen (komende zomer) zal
de eerste keer daartoe voorjaar/zomer
2017 zijn.

Vóór de zomer ontvangt de Tweede Kamer
een brief inzake het onderzoek naar de
subsidieregeling praktijkleren.

Debat [30-3-2016] Voortijdig schoolverlaten en kwaliteitsafspraken in het mbo

De verkenning naar uitbreiding van de
doelgroep in het vmbo vergt zorgvuldigheid. De Tweede Kamer zal na de
zomer een brief inzake het onderzoek
naar subsidieregeling praktijkleren
ontvangen.

In mei/juni ontvangt de Tweede Kamer de
eerste resultaten van de enquête van
SBB-leerbedrijven inzake de kwaliteit van
de beroepskwaliteitsvorming. In de
begroting 2017 zal in de indicatorentabel
de tevredenheid over aansluiting
onderwijs-arbeidsmarkt op macroniveau
worden opgenomen.

Debat [30-3-2016] Voortijdig schoolverlaten en kwaliteitsafspraken in het mbo

Aan de toezegging zal eind 2016
uitvoering worden gegeven.

Het wetsvoorstel inzake overleg tussen
gemeenten en jeugdwelzijn komt naar
verwachting voor het eind van het jaar.

Debat [30-3-2016] Voortijdig schoolverlaten en kwaliteitsafspraken in het mbo

Proces rond het wetsvoorstel loopt. Er
wordt gekeken of dit meegenomen kan
worden in het wetsvoorstel RMC/VSV.
Naar aanleiding hiervan zal de Tweede
Kamer eind 2016 worden geïnformeerd.

De motie van de leden Rog en Van Dijk
inzake een onderzoek naar de door ROC
Leiden aan adviseurs verrichte betalingen
wordt uitgevoerd, in de vorm zoals
overeengekomen in dit algemeen overleg.

Debat [18-2-2016] AO Governance

Op dit moment is het onderzoeksbureau
bezig. De Tweede Kamer zal in het najaar
van 2016 hierover worden geïnformeerd.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt toe in het jaarverslag of
bij de begroting van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap te rapporteren over de
conclusies van de commissie Macrodoelmatigheid.

Debat [18-2-2016] AO Governance

Aan de toezegging zal eind 2016
uitvoering worden gegeven.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt toe de MBO Raad te
verzoeken de samenstelling van besturen
van ROC’s in kaart te brengen, mede
gericht op diversiteit.

Debat [18-2-2016] AO Governance

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap is in overleg met de
MBO-Raad over de samenstelling van
besturen van ROC’s.

De Tweede Kamer ontvangt binnenkort de
brief over de doorontwikkeling van de
nieuwe fusietoets.

Debat [18-2-2016] AO Governance

Aan de toezegging zal eind 2016
uitvoering worden gegeven.

In het mbo worden de effecten van het
stimuleringsproject geëvalueerd en de
behoeften in kaart gebracht. Zowel de
evaluatie als het vervolg plan van aanpak
lob in mbo zal de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap in het voorjaar
2016 aan de Tweede Kamer toezenden.

UB [28-10-2015] Schriftelijke antwoorden
vragen over de begroting Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap

In september 2016 zal de brief aan de
Tweede Kamer worden toegezonden.

In het voorjaar van 2016 ontvangt de
Tweede Kamer de evaluatie van de LOB,
met een plan van aanpak.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
2e termijn

In september 2016 zal de brief aan de
Tweede Kamer worden toegezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

217

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap geeft aan dat zij verschillende
mogelijkheden ziet voor een stagebeurs
voor mbo-docenten, zodat er meer kennis
over de beroepspraktijk in het klaslokaal
komt, via de lerarenbeurs en de scholingsmiddelen uit de cao’s. Zij zal hierover niet
in een aparte brief rapporteren aan de
Tweede Kamer, maar samen met andere
initiatieven.

Debat [29-10-2015] Begrotingsbehandeling Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Met de MBO Raad wordt nagegaan in
hoeverre er reeds door instellingen
ruimte (vanuit scholing) wordt gegeven
aan docenten om stage te mogen lopen
bij bedrijven.

Er komt een actieplan mbo rekenen.

Debat [7-10-2015] Nut en noodzaak van
toetsing in het onderwijs en de rekentoets

Aan de toezegging zal eind 2016
uitvoering worden gegeven.

In de zomer van 2015 komt een plan van
aanpak rond LOB. Hierin wordt ook
aandacht besteed aan coaches en
rolmodellen.

Debat [22-1-2015] VMBO/MBO en
overgangen in het onderwijs

In september 2016 zal de brief aan de
Tweede Kamer worden toegezonden.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, zegt toe dat zij met de MBO
Raad over het Steunpunt Studerende
Moeders zal spreken en de Tweede Kamer
daarover rapporteren.

Debat [21-1-2015] AO Leven Lang Leren

Na overleg gehad te hebben met de
MBO-Raad, Steunpunt Studerende
Moeders, Verening Vrouw en Recht, De
Nederlandse Vrouwenraad-FNV en
Platform Bescherming Burgerrechten zal
de Tweede Kamer in het najaar van 2016
hierover worden geïnformeerd.

Over het opnemen van de BPV-monitor in
de studiebijsluiter wordt de Tweede Kamer
bij de evaluatie van de studiebijsluiter over
twee jaar geïnformeerd.

Debat [15-12-2014] Wetgevingsoverleg
Wetsvoorstel Macrodoelmatigheid mbo

Eerst wordt de BPV-monitor beproefd in
de praktijk en bij de evaluatie van de
studiebijsluiter over 2 jaar wordt pas
bepaald of deze indicator erbij komt.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt toe mogelijke verstoringen in het publiek en private aanbod
van middelbare beroepsopleidingen te
gaan monitoren en de Tweede Kamer bij
de evaluatie te informeren.

Debat [15-12-2014] Wetgevingsoverleg
Wetsvoorstel Macrodoelmatigheid mbo

Over 2 jaar vindt de evaluatie Macrodoelmatigheid plaats. Daarbij zal ook gekeken
worden naar mogelijke verstoringen in
het publiek en private aanbod van
middelbare beroepsopleidingen.

De Tweede Kamer wordt actief op de
hoogte gehouden van de implementatie
van het wetsvoorstel. In zijn algemeenheid
wordt de Tweede Kamer, als het relevant
is, geïnformeerd over datgene wat bij roc’s
en gemeenten op dit terrein gebeurt en
wat de consequenties van de implementatie van dit wetsvoorstel zullen zijn.

Debat [12-6-2014] Wijziging van onder
meer de Wet participatiebudget en de
Wet Educatie en Beroepsonderwijs het
invoeren van een specifieke uitkering
educatie en het vervallen van de
verplichte besteding van educatiemiddelen bij regionale opleidingencentra (33
911)

De planning is om in 2017 de Tweede
Kamer te informeren over evaluatie.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt toe dat een reactie op het
cijfermatig overzicht over de ontwikkeling
van de werkgelegenheid in het onderwijs
(van Stamos, juli 2013), onderdeel mbo,
wordt meegenomen in een van de
volgende brieven over het mbo.

Debat [12-3-2014] Algemeen overleg
mbo kwalificatiedossiers gecombineerd
met Macrodoelmatigheid in het MBO

In de arbeidsmarkt brief is opgenomen
dat wij in gesprek zijn met de MBO-raad
om tot een betere gegevenslevering te
komen zodat wij een beter beeld hebben
in de verschillende functies waaronder
leraren, instructeurs, teamleiders,
onderwijsondersteunend personeel,
onderwijsbeheerspersoneel en directie.
U-WEB wordt hierop aangepast in
samenloop wijziging lerarenregister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

218

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

Inzake motie van het lid Jadnanansingh:
mocht de motie worden aangenomen, dan
wil de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap haar betrekken bij de brief die
de Tweede Kamer in juni 2014 zal krijgen
naar aanleiding van het advies van de
Onderwijsraad over overgangen in het
onderwijs. Dat is eigenlijk het moment om
meer structureel met elkaar te spreken
over de overgang van vmbo naar mbo.
Vaste VM2-trajecten zullen daar ook een
plek in krijgen. Wij zullen dan ook nagaan
hoe wij tegemoet kunnen komen aan de
strekking van deze motie, namelijk zo min
mogelijk belemmeringen in onderwijstijd
en toezichts- en waarderingskader bij
doorlopende leerlijnen.

Debat [10-4-2014] VAO Macrodoelmatigheid en Kwalificatiedossiers

De uitwerking van de motie en de
toezegging is betrokken bij de uitbreiding
en wijziging van de experimenten
doorlopende leerlijnen vmbo-mbo die
zijn aangekondigd in de brief Ruim baan
voor vakmanschap: een toekomstgericht
mbo. Het Besluit tot wijziging van het
Besluit experimenten is op 23 september
2015 gepubliceerd in het Staatsblad. De
bijbehorende uitvoeringsregeling is ook
aangepast en op 27 oktober 2015
gepubliceerd in de Staatscourant.
Bij de wijziging is onder meer gekeken in
hoeverre onderwijstijd en toezichts- en
waarderingskader belemmeringen
opwerpen bij het opzetten van doorlopende leerlijnen. In het gewijzigde besluit
zijn daarom op de onderdelen studieduur
en onderwijstijd een mogelijkheid tot
afwijking van de Wet Educatie Beroepsonderwijs (WEB) geïntroduceerd, in
verband met de gewijzigde WEB
(invoering van de doelmatige leerwegen
in het mbo) sinds 1 augustus 2014.
Hiervoor geeft dit besluit thans vervangende voorschriften. Deze hebben wat
betreft de onderwijstijd ofwel het
onderwijsprogramma betrekking op de
doorlopende leerroute als geheel.
Daardoor wordt op dit punt tevens
afgeweken van de Wet Voortgezet
Onderwijs (WVO). Immers, vanaf
1 augustus 2015 geldt ingevolge artikelen
6g en 6g1 van de WVO een urennorm
voor het onderwijsprogramma voor de
gehele studieduur van het vmbo in plaats
van per leerjaar. Ten aanzien van het
toezichts- en waarderingskader is de
situatie inmiddels zo dat de Inspectie van
het Onderwijs een gezamenlijk
toezichtsteam heeft ingericht specifiek
voor besturen die zowel mbo als vo in
hun organisatie hebben (al dan niet
onder een ander BRIN (Basisregistratie
Instellingen). In het nieuwe bestuurlijke
toezicht wordt het toezicht op deze
multisectorale instellingen verder
gestroomlijnd. Het betreffende
toezichtsteam voert ook het toezicht uit
op de experimenten doorlopende
leerlijnen vmbo-mbo en bouwt kennis op
omtrent allerlei samenwerkingsvormen
vmbo-mbo.

De Tweede Kamer wordt te zijner tijd
geïnformeerd over de mogelijkheden voor
één loket, met betrekking tot onderwijstoezicht, voor vmbo-mbo samenwerking.

Debat [3-4-2014] Vroegtijdig schoolverlaten en kwalificatieplicht

De toezegging is betrokken bij de
toezegging over en de motie van het lid
Jadnanansingh.

Het experimenteel onderzoek naar de
effectiviteit van vsv-maatregelen door het
Centraal Planbureau start in 2013 en wordt
in 2015 afgerond.

UB [14-11-2012] Antwoord op Commissiebrief met antwoorden op de Lijst van
vragen inzake 33400 VIII

Het experimenteel onderzoek naar de
effectiviteit van vsv-maatregelen door
het Centraal Planbureau is gestart in
2013. Het onderzoek wordt in 2017
afgerond; de eerdere planning om het
eerder af te ronden blijkt niet haalbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

219

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt toe dat de Tweede Kamer
na de zomer een brief ontvangt over de
uitkomsten van het onderzoek dat de
Minister heeft ingesteld naar het knelpunt
van financiering van digitale archivering
van audiovisueel erfgoed, waaronder ook
het filmerfgoed.

Debat [23-6-2016] VAO Cultuur

Begin september wordt het rapport
verwacht. De Tweede Kamer zal voor
Prinsjesdag geïnformeerd worden.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap merkt m.b.t. motieMohandis/Segers (Kamerstuk 34 264, nr.
39) op dat hij bereid is om dit punt mee te
nemen in het onderzoek naar de status van
de NPO als zelfstandig bestuursorgaan.
Met Minister Blok heeft de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
afgesproken om te bekijken hoe dat zit en
wat de NPO als zbo betekent voor de
harmonisering van de zbo’s. In dat
onderzoek komen ook dit soort aspecten
terug. Naar aanleiding daarvan zal de
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap de Tweede Kamer informeren.

Debat [8-10-2015] Mediawet

Aan de toezegging wordt uitvoering
gegeven met de brief aan de Tweede
Kamer in het najaar van 2016.

De Tweede Kamer ontvangt een brief
waarin de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap uitlegt hoe de
nadere regels inzake de jaarverslaglegging
precies worden vormgegeven
(amendement-Segers/Pieter Heerma,
Kamerstuk 34 264, nr. 9).

Debat [8-10-2015] Mediawet

Aan de toezegging wordt uitvoering
gegeven met de brief aan de Tweede
Kamer in het najaar van 2016

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe te onderzoeken of
de bestaande governancestructuur van de
Ster nog steeds de beste is, gelet op de
veranderingen in het speelveld.

Debat [8-10-2015] Mediawet

Aan de toezegging wordt uitvoering
gegeven met de brief aan de Tweede
Kamer in het najaar van 2016.

Rond de zomer van 2016 ontvangt de
Tweede Kamer een evaluatie van het
huidige btw-convenant in de cultuursector.

Debat [30-11-2015] Wetgevingsoverleg
Cultuur

Op 4 juli is de Tweede Kamer geïnformeerd met een uitstelbrief. De Tweede
Kamer zal in het najaar van 2016 worden
geïnformeerd.

Voor de zomer 2016 ontvangt de Tweede
Kamer nadere informatie over online
reclame, o.a. wat voor soort regelgeving
hierbij passend is.

Debat [16-11-2015] Wetgevingsoverleg
Media

De brief over de Kijkwijzer zal
gezamenlijk met de antwoorden op de
kamervragen over het aanvullende
wetsvoorstel Mediawet naar de Tweede
Kamer worden gestuurd. Verwacht wordt
dat de Tweede Kamer in het najaar van
2016 wordt geïnformeerd.

De Tweede Kamer ontvangt medio 2016
het wetsvoorstel Regionale omroepen.
Voorafgaand aan de behandeling ontvangt
de Tweede Kamer de resultaten van het
overleg met ROOS en NPO over vensterprogramma’s.

Debat [16-11-2015] Wetgevingsoverleg
Media

De gesprekken tussen het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en
ROOS lopen nog. De ministerraad zal
naar verwachting op 2 september 2016
geïnformeerd worden. Verwacht wordt
dat de Tweede Kamer in september
geïnformeerd gaat worden.

DIRECTIE MEDIA EN CREATIEVE
INDUSTRIE

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

220

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe de wet twee jaar
na inwerkingtreding van de wet te
evalueren, mede om de diversiteit in het
media-aanbod te waarborgen.

Debat [25-6-2013] Mediawet
«Wijziging Mediawet 2008 ivm de
verspreiding van televisie- en radio
programmakanalen dmv omroepnetwerken en omroepzenders en de
vaststelling van de minimale omvang
van het standaardpakket televisie- en
radioprogrammakanalen

De Tweede Kamer wordt voor 1 januari
2017 geïnformeerd over de uitvoering
van de toezegging.

Rond de zomer ontvangt de Tweede
Kamer een overzicht van ontwikkelingen
rond valorisatie. Hierbij zal ook een reactie
worden gegeven op het Technopolisrapport en zal aandacht worden besteed
aan de hefboom tussen publieke en de
private gelden.

Debat [20-4-2016] Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer ontvangt in het derde
kwartaal van 2016 een brief van de
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap over valorisatie en
Technopolis.

Na de zomer ontvangt de Tweede Kamer
een overzicht van de verschillende
trajecten die spelen bij profilering in het
onderzoek en de samenhang daartussen.

Debat [20-4-2016] Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer ontvangt na de zomer
2016 de brief met een overzicht.

In de zomer ontvangt de Tweede Kamer
een brief over loopbanen en talent. Daarbij
worden promovendi- en postdocnetwerken betrokken. Ook wordt in deze
brief aandacht besteed aan de industrial
doctorates en het rapport van de KNAW
over promoveren.

Debat [20-4-2016] Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer ontvangt deze brief in
het najaar 2016.

De Tweede Kamer ontvangt uiterlijk begin
2017 het wetsvoorstel naar aanleiding van
reorganisatie bij NWO.

Debat [20-4-2016] Wetenschapsbeleid

Het wetsvoorstel NWO is in juli aan de
Raad van State voorgelegd. Er wordt op
advies van de Raad van State gewacht.

De Tweede Kamer ontvangt een schriftelijke reactie op het artikel in de Groene
Amsterdammer inzake de beïnvloeding
van het bedrijfsleven op universitair
onderzoek.

Debat [20-4-2016] Wetenschapsbeleid

De Tweede Kamer krijgt deze brief na de
zomer in 2016.

Bij de evaluatie van het landschap van de
instituten zal de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de
vraag meenemen welke invloed zelfstandigheid van instituten heeft op de ranking
van universiteiten.

Debat [20-4-2016] Wetenschapsbeleid

De evaluatie van de instituten is voorzien
in 2018. Eind 2016 ontvangt de Tweede
Kamer een 0-rapportage.

In de eerstvolgende NWA rapportage
wordt aandacht besteed aan de mate
waarin verschillende Ministeries investeren in onderzoek in relatie tot de NWA en
wordt gekeken naar het voorbeeld van «de
Singapore-norm».

Debat [20-4-2016] Wetenschapsbeleid

Eind 2016 zal aan deze toezegging
worden voldaan.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

Over deze toezegging wordt aan de
Tweede Kamer gerapporteerd in de
tiende voortgangsrapportage passend
onderwijs, die in december 2016 naar de
Tweede Kamer zal worden gezonden.

DIRECTIE ONDERZOEK EN WETENSCHAPSBELEID

DIRECTIE PRIMAIR ONDERWIJS
Informatie over bovenregionale onderwijszorgvoorzieningen zal woorden meegenomen in de volgende voortgangsrapportage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

221

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap rapporteert bij de
volgende voortgangsrapportage over het
betrekken van lerarenorganisaties bij het
overleg over de basisondersteuning.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

Over deze toezegging wordt aan de
Tweede Kamer gerapporteerd in de
tiende voortgangsrapportage passend
onderwijs, die in december 2016 naar de
Tweede Kamer zal worden gezonden.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap komt in het najaar met een
voorstel voor een experiment met
thuiszitters die niet in staat zijn om 50%
onderwijs te volgen.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

Over deze toezegging wordt aan de
Tweede Kamer gerapporteerd in de
tiende voortgangsrapportage passend
onderwijs, die in december 2016 naar de
Tweede Kamer zal worden gezonden.

Bij de volgende voortgangsrapportage, in
december 2016, komt de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
met een voorstel voor een meer doortastende aanpak wanneer een school zijn
zorgplicht niet nakomt.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

Over deze toezegging wordt aan de
Tweede Kamer gerapporteerd in de
tiende voortgangsrapportage passend
onderwijs, die in december 2016 naar de
Tweede Kamer zal worden gezonden.

In een onderzoek van NRO worden
kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkelingen van passend onderwijs in kaart
gebracht. Op basis van een analyse naar
jaarverslagen wordt gekeken naar een
rechtmatige en doelmatige besteding van
middelen en tevens of alle beschikbare
middelen worden besteed. Daarnaast
wordt gekeken naar differentiatievaardigheden en gebruik van verschillende
pedagogieën. Dit zal worden meegenomen
in overleg over de resultaten van
bestuurlijke akkoorden.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

Over deze toezegging wordt aan de
Tweede Kamer gerapporteerd in de
tiende voortgangsrapportage passend
onderwijs, die in december 2016 naar de
Tweede Kamer zal worden gezonden.

In januari 2017 ontvangt de Tweede Kamer
de tussenevaluatie inzake de eindtoets
basisonderwijs.

Debat [22-6-2016] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015

Deze tussenrapportage van de evaluatie
op de wet Eindtoetsing primair onderwijs
zal naar verwachting in januari 2017 naar
de Tweede Kamer worden gezonden. De
tussenrapportage van de evaluatie op de
wet Eindtoetsing primair onderwijs zal de
schooljaren 2014 tot en met 2016
omvatten.

In de volgende voortgangsbrief zal in een
aparte paragraaf aandacht worden besteed
aan de Dijssselbloem-toets in relatie tot
Onderwijs2032.

Debat [18-5-2016] AO vervolg bespreking
Onderwijs2032

De voortgangsbrief zal begin november
2016 naar de Tweede Kamer worden
gezonden. Hierin zal een passage over de
Dijsselbloem-toets worden opgenomen.

Voor het eind van 2016 ontvangt de
Tweede Kamer een brief met een
uitwerking van de praktische en financiële
aspecten van de inzet van gekwalificeerde
ALO-vakleerkrachten voor bewegingsonderwijs in het basisonderwijs. In deze brief
zal ook de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap terugrapporteren
over het onder de aandacht brengen van
de combinatiefunctionaris «sport en
onderwijs» bij het Jeugdsportfonds.

Debat [25-4-2016] Notaoverleg «Lichamelijke opvoeding in zijn vak» (initiatiefnota
Heerema)

Voor het eind van 2016 ontvangt de
Tweede Kamer een brief met een
uitwerking van de praktische en
financiële aspecten van de inzet van
gekwalificeerde ALO-vakleerkrachten
voor bewegingsonderwijs in het
basisonderwijs. In deze brief zal ook
worden gerapporteerd over het onder de
aandacht brengen van de combinatiefunctionaris «sport en onderwijs» bij het
Jeugdsportfonds.

In 2020 volgt de evaluatie van de Wet
overheveling buitenonderhoud po.

Debat [19-4-2016] VAO Onderwijshuisvesting PO/VO

De Tweede Kamer ontvangt in 2020 de
evaluatie van de Wet overheveling
buitenonderhoud.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

222

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe dat bij de
evaluatie van de Wet Passend Onderwijs in
algemene zin zal worden nagegaan of de
samenwerkingsverbanden taken als
verdeling van achterstandsmiddelen op
zich kunnen nemen.

Debat [14-4-2016] Gewichtengelden –
Verdeling middelen achterstandenbeleid

Dit loopt mee in de evaluatie passend
onderwijs. Over de resultaten wordt de
Tweede Kamer geïnformeerd via de
halfjaarlijkse voortgangsrapportages
passend onderwijs.

De Tweede Kamer ontvangt het voorstel
van de PO-Raad en VNG inzake de
verantwoordelijkheden bij de bekostiging
van renovatie, dat zij in het derde kwartaal
van 2016 opleveren.

Debat [19-4-2016] VAO Onderwijshuisvesting PO/VO

De Tweede Kamer ontvangt het voorstel
van de PO-Raad en de VNG in het najaar
van 2016.

Na de zomer van 2016 ontvangt de Tweede
Kamer de voortgangsrapportage inzake
krimp in het onderwijs.

Debat [9-3-2016] VAO Financiële situatie
in het onderwijs

De voortgangsrapportage zal eind 2016
naar de Tweede Kamer worden gezonden
in plaats van voor de zomer, wegens
herprioritering van de inzet van de
accountmanagers leerlingendaling ten
gunste van asielzoekersonderwijs en de
herfasering die dit tot gevolg heeft voor
het programma leerlingendaling.

Na de zomer ontvangt de Tweede Kamer
de resultaten van het meldpunt Administratie PO met een analyse van de oorzaken
van administratie die leidt tot verhoging
van werkdruk in het onderwijs en een
overzicht van mogelijke oplossingen.

Debat [9-3-2016] Werkdruk in het
basisonderwijs en Regeldrukagenda

Het meldpunt registratie verplichtingen is
voor leraren en schoolleiders en stond
open tot 31 mei 2016. Daarna volgde nog
een aantal verdiepende gesprekken.
Rapportage wordt door regioplan begin
juli 2016 opgeleverd. Na oplevering van
het rapport wordt een reactie voorbereid,
deze wordt samen met de resultaten van
het meldpunt naar de Tweede Kamer
gestuurd.

Het Onderwijsraadadvies over doorstroom
ontvangt de Tweede Kamer in het najaar
van 2016.

Debat [20-1-2016] Over het bericht dat
middelbare scholen de Cito-toets nog
steeds laten meewegen.

De Tweede Kamer ontvangt in het najaar
2016 het Onderwijsraadadvies over
doorstroom.

Begin 2017 ontvangt de Tweede Kamer de
tussentijdse evaluatie van de wet
Eindtoetsing po.

Debat [20-1-2016] Plenair debat «over het
bericht dat middelbare scholen de
Cito-toets nog steeds laten meewegen».

Deze tussenrapportage van de evaluatie
op de wet Eindtoetsing po zal naar
verwachting in januari 2017 naar de
Tweede Kamer worden gezonden. De
tussenrapportage van de evaluatie op de
wet Eindtoetsing po zal de schooljaren
2014 tot en met 2016 omvatten.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe dat hij de Tweede
Kamer halfjaarlijks zal informeren over de
gang van zaken rond onderwijs aan
vluchtelingenkinderen. Hij beraadt zich
nog over de vorm waarin dit geschiedt.

Debat [2-12-2015] Bekostiging onderwijs
aan vluchtelingenkinderen en asielzoekers

De Tweede Kamer is op 14 juli per brief
geïnformeerd over de gang van zaken
rond onderwijs aan vluchtelingenkinderen. De Tweede Kamer zal halfjaarlijks
per brief over de gang van zaken rond
onderwijs aan vluchtelingenkinderen
worden geïnformeerd.

Het verslag over de besteding door de
samenwerkingsverbanden over 2014 en
2015 volgt in de zomer van 2016.

UB [12-10-2015] Reactie met de
antwoorden op commissiebrief met
vragen over de begroting van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap voor het jaar 2016

De jaarverslagen van de samenwerkingsverbanden zijn beschikbaar per 1 juli.
Over deze toezegging wordt aan de
Tweede Kamer gerapporteerd in de
voortgangsrapportage passend
onderwijs van eind 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

223

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

Eind 2015 vindt er een peiling plaats
waarover de Tweede Kamer in 2016 wordt
geïnformeerd.

Debat [30-9-2014] VAO Bewegingsonderwijs

Eind 2016 vindt er een peiling
bewegingsonderwijs plaats, ook wel
genoemd de monitor bewegingsonderwijs, waarover de Tweede Kamer in
het najaar van 2017 wordt geïnformeer.
De Tweede Kamer wordt hierover
middels het onderwijsverslag van de
inspectie in april 2018 wordt geïnformeerd.

Voor de zomer van 2015 zal de Tweede
Kamer het wetsvoorstel inzake «van kleur
verschieten» ontvangen.

Debat [29-9-2014] Notaoverleg artikel 23
Grondwet

Het wetsvoorstel toekomstbestendig
onderwijsaanbod basisonderwijs is voor
advies voorgedragen aan de Raad van
State. De verwachting is dat het
wetsvoorstel begin 2017 aan de Tweede
Kamer wordt aangeboden.

In de volgende monitor van het
bewegingsonderwijs (Periodieke Peiling
van het Onderwijsniveau (PPON) wordt
ook aandacht besteed aan de kostenfactor
van sportfaciliteiten.

Debat [24-9-2014] Bewegingsonderwijs

Er zal in de volgende monitor van
bewegingsonderwijs aandacht worden
besteed aan de kostenfactor van
sportfaciliteiten. Deze monitor wordt met
het onderwijsverslag van de inspectie in
april 2018 naar de Tweede Kamer
gezonden.

In 2016 ontvangt de Tweede Kamer het
onderzoek van de Inspectie over cultuureducatie.

Debat [2-7-2014] Cultuureducatie

Eind 2016 ontvangt de Tweede Kamer het
onderzoek van de Inspectie over
cultuureducatie.

De evaluatie van deze wet zal plaatsvinden
in het kader van het Onderwijsverslag
2015.

Debat [14-3-2012] Wijziging van onder
meer de Wet op de expertisecentra in
verband met de kwaliteit van het speciaal
en voortgezet speciaal onderwijs

De evaluatie loopt door tot 2020. Over de
(tussen)resultaten wordt aan de Tweede
Kamer gerapporteerd in de (halfjaarlijkse) voortgangsrapportage passend
onderwijs.

Eind november ontvangt de Kamer de
Examenmonitor. Deze monitor zal ook de
eerste evaluatie van de digitale examens
bevatten. In de brief zal de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
inzichtelijk maken wat het precies vergt als
de opgaves van digitale examens
openbaar worden gemaakt: hoeveel kost
het en wat zijn de praktische voor- en
nadelen daarvan. (Motie van Meenen en
motie Vermue.

Debat [23-6-2016] VAO Examens

Het College voor Toetsen en Examens
(CvTE) is bezig met het in kaart brengen
van de voor- en nadelen van digitale
examinering in het vmbo.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe eind van het jaar
terug te komen over de bekostiging van de
techniekopleidingen.

PA [23-6-2016] VAO Advies van de
Onderwijsraad «Herkenbaar vmbo met
sterk vakmanschap»

Om de kosten van techniekopleidingen
scherper inzichtelijk te maken, gaat de
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap na de zomer in gesprek
schoolleiders, controllers en bestuurders
van enkele vmbo-techniekscholen. De
Tweede Kamer ontvangt de bevindingen
voor 1 januari 2017.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe dat hij zijn collega
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
ertoe zal bewegen de Tweede Kamer een
brief te sturen over de berekening van
18-plussers en de Wajong.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

DIRECTIE VOORTGEZET ONDERWIJS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

224

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe dat de Tweede
Kamer wordt geïnformeerd over de
voortgang inzake de doorzettingsmacht, zo
mogelijk voor het einde van het jaar of het
einde van het schooljaar.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

De Tweede Kamer ontvangt een brief over
de financiële ruimte binnen cluster 2, met
het oog op het Doveninternaat Haren.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

Voor de begrotingsbehandeling van
Onderwijs wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd.

Bij de volgende voortgangsrapportage
wordt de Tweede Kamer geïnformeerd
over de concrete ambities en doelen in het
terugdringen van het aantal thuiszitters.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

Over deze toezegging wordt aan de
Tweede Kamer gerapporteerd in de
tiende voortgangsrapportage passend
onderwijs, die in december 2016 naar de
Tweede Kamer zal worden gezonden.

Bij de volgende voortgangsrapportage
passend onderwijs ontvangt de Tweede
Kamer de monitor hoogbegaafden.

Debat [29-6-2016] Passend Onderwijs

Over deze toezegging wordt aan de
Tweede Kamer gerapporteerd in de
tiende voortgangsrapportage passend
onderwijs, die in december 2016 naar de
Tweede Kamer zal worden gezonden.

Conform eerdere toezegging ontvangt de
Tweede Kamer in het najaar de voortgangsrapportage over sectorakkoorden en
de lerarenagenda.

Debat [22-6-2016] Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Onderwijsverslag 2015

De Tweede Kamer ontvangt in het najaar
van 2016 de voortgangsrapportage over
sectorakkoorden en de lerarenagenda.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe de Tweede Kamer
jaarlijks te informeren over het verloop van
de invulling van de tweede correctie.

Debat [15-6-2016] AO Examens

Cito maakt plan van aanpak die moet
leiden tot de gevraagde rapportage.
Resultaten over de examens 2016
worden eind van dit jaar gemeld aan de
Tweede Kamer.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe dat hij binnen een
half jaar of vóór het eind van het jaar de
Tweede Kamer zal informeren over het
meenemen van afgeronde examenvakken
naar een volgend schooljaar.

Debat [15-6-2016] AO Examens

Analyse is gestart en zal naar
verwachting pas half december worden
opgenomen in een brief aan de Tweede
Kamer.

Bij de examenmonitor in het najaar zal de
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap ook ingaan op de resultaten
van zijn gesprek met de CVTE over
herkenbare procedures voor beroepsverenigingen.

Debat [15-6-2016] AO Examens

Wordt opgenomen in de brief van eind
november 2016.

In het najaar ontvangt de Tweede Kamer
bij de examenmonitor een gespreksagenda waarin wordt ingegaan op:
– de kwaliteit en proces van totstandkoming van examens, met concrete
stappen voor verbetering in betrekken van
de beroepsgroepen;
– aanpassingen in de vorm van examens
als gevolg van veranderingen in het
curriculum;
– digitalisering van examens in vmbo;
– onderbouwing van cijfers over toename
van niveau van leerlingen sinds de
kernvakkenregeling.

Debat [15-6-2016] AO Examens

Brief gaat eind november 2016 naar de
Tweede Kamer. Wordt gecombineerd met
de resultaten van de rekentoets VO.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

225

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

In het najaar ontvangt de Tweede Kamer
de derde monitor inzake de toelatingscode
bij de overgang vmbo-vo. Daarbij wordt
ook de afweging gemaakt of aanpassing
van wet- en regelgeving nodig is.

Debat [28-4-2016] Flexibilisering
voortgezet onderwijs/
maatwerkdiploma’s/effectieve leerwegen

In het najaar van 2016 ontvangt de
Tweede Kamer de 3e monitor inzake de
toelatingscode bij de overgang vmbo-vo.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zal navraag doen bij de
Onderwijsinspectie, inzake hoogbegaafde
onderwijs en de ouderbijdrage en hierover
op korte termijn reageren.

Debat [28-4-2016] Flexibilisering
voortgezet onderwijs/
maatwerkdiploma’s/effectieve leerwegen

In de brede monitor Onderwijshuisvesting
wordt tevens aandacht besteed aan het
binnenklimaat van scholen. De eerstvolgende monitor verschijnt in 2017. In de
monitor wordt ook aandacht besteed aan
het aantal gebouwen dat niet voldoet aan
de wettelijke eisen.

Debat [19-4-2016] VAO Onderwijshuisvesting PO/VO

De toezegging wordt naar verwachting in
juli 2017 afgedaan.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe dat hij de
evaluatie materiële bekostiging in 2016
naar de Tweede Kamer stuurt. Vervolgens
komt de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap met voorstellen
voor herziening van de bekostiging.

Debat [19-4-2016] VAO Onderwijshuisvesting PO/VO

Het onderzoek is half juni gestart. De
evaluatie en beleidsreactie worden voor
het kerstreces naar de Tweede Kamer
gestuurd.

Na de zomer ontvangt de Tweede Kamer
een tussenstand van de pilot Regelluwe
scholen en een verkenning naar mogelijkheden voor uitwisseling van goede
ervaringen.

Debat [9-3-2016] Werkdruk in het
basisonderwijs en Regeldrukagenda

Aan deze toezegging wordt uitvoering
gegeven in het vierde kwartaal van 2016.

In de lerarenagenda in september of
oktober komt de Staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap terug
op de stand van zaken betreffende de peer
reviews en intervisie, zoals geoperationaliseerd in de CAO’s.

Debat [2-3-2016] Financiële Situatie in het
Onderwijs

De Lerarenagenda gaat begin november
naar de Tweede Kamer, daarin wordt
deze toezegging in meegenomen.

In 2017 ontvangt de Tweede Kamer een
wetsvoorstel over ontheffingsmogelijkheden naast artikel 11d van de
Leerplichtwet (daarop vooruitlopend
worden andere mogelijkheden onderzocht
en geboden).

Debat [10-2-2016] AO Passend Onderwijs

In 2017 ontvangt de Tweede Kamer een
wetsvoorstel over ontheffingsmogelijkheden naast artikel 11d van de
Leerplichtwet.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe dat hij de Tweede
Kamer per brief of gelijk met de veldraadpleging zal informeren over de mogelijkheden van het gelijktrekken van instemmingsrecht van de Ministerraad bij fusie
en sluiting van scholen. Hij zal daarbij een
onderscheid maken bij sluiting van een
vestiging of sluiting van één school
(éénpitter).

Debat [7-12-2015] Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in
het voortgezet onderwijs – van kramp
naar kans

De uitkomsten van de veldraadpleging
als geheel en een voorstel voor
aanpassing van de fusietoets zullen in
het najaar 2016 aan de Tweede Kamer
worden voorgelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

226

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe dat hij bij de
veldraadpleging n.a.v. de evaluatie van de
fusietoets ook aandacht zal besteden aan:
leerlingdaling buiten de officiële krimpregio’s; de mogelijkheden van een pré-toets;
«too big to fail»; de rol van provincies in
gebieden waar de regionale samenwerking
niet goed verloopt; Fusie in geval van
«laatste school».

Debat [7-12-2015] Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in
het voortgezet onderwijs – van kramp
naar kans

De uitkomsten van de veldraadpleging
als geheel en een voorstel voor
aanpassing van de fusietoets zullen in
het najaar 2016 aan de Tweede Kamer
worden voorgelegd.

In het voorjaar 2016 komt de evaluatie van
het geldende doorstroomvereiste
(VO-raad).

Debat [18-11-2015] Wetsvoorstel
Profielen VMBO

In het algemeen overleg Flexibilisering
voortgezet onderwijs/
maatwerkdiploma’s/effectieve leerwegen
van 28 april 2016 is door de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap toegezegd om dit najaar de
Tweede Kamer te informeren over de
resultaten van de derde monitor van de
toelatingscode overstap vmbo-havo. In
deze brief wordt ook een afweging
gepresenteerd of een wetswijziging in
gang wordt gezet om een doorstroomrecht naar het havo te regelen voor
leerlingen die het vmbo-gl of het vmbo-tl
succesvol hebben afgerond en hoe een
eventueel doorstroomrecht en een
doubleerverbod voor leerlingen die
afkomstig zijn van het vmbo in havo 4 in
de wet verankerd kunnen worden. Hierbij
wordt niet alleen naar de overstap van
het vmbo naar het havo gekeken, maar
ook naar de andere overgangen in het
voortgezet onderwijs.

Inzake impuls lerarentekorten vo en
wetenschap en techniek pabo: Een
uitgebreide financiële rapportage van deze
geoormerkte middelen zal na afloop van
de impuls periode aan uw Tweede Kamer
toegezonden worden.

UB [12-10-2015] Reactie met de
antwoorden op Commissiebrief met
vragen over de begroting van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap voor het jaar 2016

Deze toezegging betreft een rapportage
van de realisatie over de middelen voor
de impuls tekort vakken in juli 2017. Dit
zijn bestedingen die nog lopen,verwachten daarmee begin 2017 de eerste
stappen te maken.

De kerndoelen seksualiteit en seksuele
diversiteit zijn opgenomen in het
jaarwerkprogramma van de inspectie voor
2015. Daarvoor zal een representatieve
steekproef worden getrokken. De
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap verwacht dat de bevindingen
van het onderzoek in de eerste helft van
2016 aan de Tweede Kamer kunnen
worden toegezonden.

Debat [19-3-2015] Wetsvoorstel Sociale
Veiligheid op School

De Inspectie van het Onderwijs doet een
thema onderzoek naar de invulling door
scholen van de kerndoelen seksualiteit
en seksuele diversiteit. De verwachting is
voor het zomerreces het onderzoek met
bijbehorende beleidsreactie aan de
Tweede Kamer te kunnen sturen.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt toe de pilotexamens
vmbo mee te nemen in het wetsvoorstel
over de examenbank.

Debat [9-10-2014] Examens in het
onderwijs VO/MBO

Er zal, in een brief over invoering
profielen, een passage worden gewijd.
Deze brief wordt in het derde kwartaal
van 2016 naar de Tweede Kamer
gestuurd.

Eind 2014 verwacht de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de
Tweede Kamer te kunnen informeren over
de eerste resultaten van een meerjarig
onderzoek naar de effecten van een
afgeronde masteropleiding op leraren die
lesgeven in po, vo en mbo.

UB [21-10-2013] Antwoord op Commissiebrief met antwoorden op de Lijst van
vragen inzake 33400 VIII

Een tussenrapportage van dit onderzoek
is gepubliceerd, maar de Tweede Kamer
is hierover niet apart geïnformeerd. Het
onderzoek loopt namelijk nog, de
nulmeting en meting 1 is afgerond. We
informeren de Tweede Kamer op het
moment dat het is afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

227

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

Kort na de zomer ontvangt de Tweede
Kamer de eerste voortgangsrapportage
inzake de Regeldrukagenda.

Debat [9-3-2016] Werkdruk in het
basisonderwijs en Regeldrukagenda

De Tweede Kamer ontvangt het derde
kwartaal van 2016 de eerste voortgangsrapportage inzake de Regeldrukagenda.

In de tweede helft van 2016 ontvangt de
Tweede Kamer een verkennende studie
over faillissement van scholen.

Debat [7-12-2015] Notaoverleg over de
initiatiefnota van het lid Straus: Krimp in
het voortgezet onderwijs – van kramp
naar kans

De verwachting is dat het voorstel van
wet tot wijziging van onderwijswetten
voor het vergroten van de mogelijkheden
voor een doorstart van onderwijsinstellingen bij faillissementen van
rechtspersonen die onderwijsinstellingen
in stand houden begin 2017 bij de
Tweede Kamer wordt ingediend.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zal de Tweede Kamer
informeren zodra meer bekend is over het
mogelijke strafbare feit inzake Amarantis,
dat in handen is gesteld van het Openbaar
Ministerie.

Debat [20-3-2013] Amarantis

Het is nog niet bekend wanneer de
Tweede Kamer zal worden geïnformeerd.
Dit is aan de Minister van Veiligheid en
Justitie.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap stelt alle inhoudelijke
informatie die in vervolg-AMvB’s wordt
verwerkt, aan de Tweede Kamer ter
beschikking.

Debat [9-12-2009] Referentiekader
doorlopende leerlijnen taal en rekenen

De stand van zaken van deze toezegging
is nog steeds correct.

DIRECTIE WETGEVING EN JURIDISCHE
ZAKEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

228

Bijlage: Moties en toezeggingen

Toezeggingen Eerste Kamer
Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen van het lid
Meindertsma (PvdA), toe om met alle
betrokken partijen normen te ontwikkelen
waaraan cultuurhistorisch onderzoek moet
voldoen en dat hij deze normen een
zodanige plaats in het bestel zal geven dat
deze het meest effectief zijn. Zodra deze
normen gereed zijn, zal de Staatssecretaris
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
beide Kamers informeren. Tevens zegt de
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap toe dat hij zal monitoren op
welke wijze gemeenten omgaan met de
cultuurhistorie in bestemmingsplannen.
De Eerste Kamer zal drie jaar na het
verschijnen van de nulmeting «Verantwoord moderniseren», worden geïnformeerd over het effect van het beleid en of
er verbeteringen nodig zijn.

Brief [27-5-2011] Reactie op de motie van
het lid Meindertsma c.s. over normen en
cultuurhistorisch onderzoek

Aan één deel van de toezegging is
voldaan. Het rapport over normen
cultuurhistorisch onderzoek is op
31 januari 2013 aangeboden aan de
Eerste Kamer en Tweede Kamer.
Het tweede deel van de toezegging
(vervolg op nulmeting Verantwoord
moderniseren) staat nog open. Deze
rapportage komt terug in de Erfgoedbalans. De Eerste en Tweede Kamer
ontvangen de Erfgoedbalans in oktober
2016.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een motie van het lid
Gerkens (SP), toe de wet formeel na vijf
jaar te evalueren, maar als er signalen zijn,
die signalen er binnen drie jaar uit te
lichten om de Eerste Kamer er apart over
te informeren.

Debat [8-12-2015] Erfgoedwet

De Erfgoedwet trad op 1 juli 2016 in
werking. Het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap monitort de
uitvoering van de wet.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid
Schnabel (D66), toe het museaal Aankoopfonds binnen vijf jaar te versterken en de
Eerste Kamer daarover jaarlijks te
informeren in het jaarverslag van haar
Ministerie.

Debat [8-12-2015] Erfgoedwet

In het Jaarverslag 2016, dat verschijnt in
mei 2017, worden de Eerste en Tweede
Kamer geïnformeerd over de versterking
van het Museaal Aankoopfonds.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid
Schnabel (D66), toe rapporten van
deskundigencommissies met betrekking
tot de vervreemding van cultuurgoederen
door andere publiekrechtelijke rechtspersonen dan gemeenten, provincies en Rijk
in principe openbaar te maken als die aan
haar toegezonden zijn.

Debat [8-12-2015] Erfgoedwet

De Erfgoedwet trad recent, op 1 juli 2016,
in werking. Er zijn nog geen rapportages
door deskundigencommissies uitgebracht.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen van de leden Atsma
(CDA) en Schnabel (D66), toe om samen
met de Museumvereniging en de musea te
evalueren of de gekozen aanpak
voldoende recht doet aan de bekostiging
van de collectie. Indien nodig kan de
bekostiging per 2021 worden aangepast.
De ervaringen uit 2017–2020 worden
daarbij betrokken.

Debat [8-12-2015] Erfgoedwet

De Erfgoedwet trad op 1 juli 2016 in
werking. De Museumvereniging en het
Minsterie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap hebben de evaluatie over de
bekostiging van de collecties gestart.
Medio 2017 heeft de commissie
beschikking over de eerste resultaten.

DIRECTIE ERFGOED EN KUNSTEN

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

229

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Staatssecretaris van Onderwijs. Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen en opmerkingen
van de leden Koole (PvdA) en Ganzevoort
(GL), toe dat het comprimeren van
deeltijdstudies niet ten koste mag gaan
van de kwaliteit en dat dit aan de
onderwijsinstellingen wordt gecommuniceerd.

Debat [17-4-2012] Mondeling overleg met
de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap inzake de
uitvoering van de motie Ganzevoort c.s.

Deze toezegging is door de commissie
van de Eerste Kamer geregistreerd als
legisprudentie.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen van de leden Essers
(CDA) en Engels (D66), toe over twee
studiejaren te bezien of de voorlichting en
communicatie over de gelijkschakeling van
titulatuur voor hbo en wo helder genoeg
zijn. Tevens zegt zij toe over dit onderwerp
te praten met andere partijen, waaronder
werkgevers, teneinde verwarring te
voorkomen.

Debat [9-7-2013] Wetsvoorstel Kwaliteit
in verscheidenheid

De invoeringsdatum van de Ministeriële
Regeling titulatuur hoger onderwijs is
1 januari 2014. De evaluatie van de
invoering van de nieuwe titulatuur vindt
na twee studiejaren (te weten 2014/2015
en 2015/2016) plaats. De Eerste Kamer zal
in de tweede helft van 2016 worden
geïnformeerd.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid Koole
(PvdA), toe dat bij de evaluatie in 2016 en
bij de doorwerking van de prestatieafspraken de docent op de werkvloer wordt
betrokken en dat zij tussendoor hierover
met de VSNU en de Vereniging
Hogescholen zal spreken.

Debat [9-7-2013] Wetsvoorstel Kwaliteit
in verscheidenheid

De hogescholen en universiteiten zijn
onder meer in het kader van de
midtermreview nadrukkelijk uitgenodigd
docenten en studenten te betrekken bij
het gesprek over de voortgang van de
prestatieafspraken en de koers van de
eigen instelling. Deze uitnodiging is ook
gedaan met betrekking tot de eindbeoordeling van de prestatieafspraken. Ook bij
de evaluatie zal de doorwerking naar en
betrokkenheid van docenten en
studenten bij de prestatieafspraken een
thema zijn.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid
Ganzevoort (GroenLinks), toe het beleid
van instellingen met betrekking tot
instroommomenten te monitoren en
daarover met de instellingen te spreken.

Debat [9-7-2013] Wetsvoorstel Kwaliteit
in verscheidenheid

De Eerste Kamer beschouwd deze
toezegging als openstaand.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid
Ganzevoort (GroenLinks), toe te borgen
dat de extra investeringen inhoudelijk
gestuurd worden en dat de studenten
daarin een belangrijke stem hebben. De
relevante concept-AMvB wordt, na overleg
met VSNU, de Vereniging Hogescholen en
de studentenorganisaties, naar beide
Kamers gestuurd.

Debat [20-1-2015] Wet studievoorschot
hoger onderwijs

De concept-AMvB wordt voorbereid na
de evaluatie van de prestatieafspraken
die uiterlijk in het eerste kwartaal van
2017 wordt afgerond.

DIRECTIE HOGER ONDERWIJS EN
STUDIEFINANCIERING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

230

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid Sent
(PvdA), toe de middeninkomens mee te
nemen in de monitor.

Debat [20-1-2015] Wet studievoorschot
hoger onderwijs

Over de effecten op deze groep van het
studievoorschot, en het leengedrag na
invoering van deze wet, kan nu nog geen
uitspraak worden gedaan. De studiefinancieringsgegevens konden dit jaar nog
niet aan de gegevens over ouderlijk
inkomen gekoppeld worden. Dit zal in
volgende monitorrapportages aan de
orde komen. Hierover is de Eerste Kamer
geïnformeerd met brief van 18 april 2016
inzake de eerste Monitorrapportage
studievoorschot.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid Bruijn
(VVD), toe het Sirius Programma mee te
nemen bij het vaststellen van de strategische agenda, met de bijbehorende
langetermijninvesteringsagenda.

Debat [20-1-2015] Wet studievoorschot
hoger onderwijs

In de Strategische Agenda van 7 juli 2015
is beschreven dat het Siriusprogramma
enorm heeft bijgedragen aan een
kwaliteitscultuur in het hoger onderwijs,
waarin uitblinken en talentontwikkeling
gestimuleerd worden. Aandacht voor
individuele talenten en capaciteiten is in
de spotlight komen te staan. Deze
ontwikkelingen moeten met kracht
worden doorgezet en blijvende inzet en
aandacht voor talentontwikkeling is
nodig. – In de strategische agenda wordt
benadrukt dat onder het begrip
talentprogramma’s meer dan alleen
honoursonderwijs valt. Ook kan gedacht
worden aan programma’s gericht op
maatschappelijke betrokkenheid, kunst,
sport, cross-overs en ondernemerschap.
– Besloten is om 10% van de middelen
uit het studievoorschot te benutten om
aan talentprogramma’s een krachtig
vervolg te geven. Zo kunnen de
initiatieven van het Sirius-programma
geïntegreerd worden in de bredere
activiteiten die voortvloeien uit de
strategische agenda. De studievoorschotmiddelen komen vanaf 2018 beschikbaar.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid Bruijn
(VVD), toe een ex ante raming van de
macro-economische effecten van het
wetsvoorstel en de effecten van de
maatregelen op arbeid mee te nemen bij
de wetsevaluatie.

Debat [20-1-2015] Wet studievoorschot
hoger onderwijs

De effecten worden onderzocht bij de
evaluatie van de Wet Studievoorschot.
Dit is een doorlopende toezegging.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen van de leden Backer
(D66) en Linthorst (PvdA), toe de aantallen
inschrijvingen bij de entreeopleidingen te
monitoren en te bezien of herijking van het
budget noodzakelijk is.

Debat [18-6-2013] Wetsvoorstel
Doelmatige Leerwegen

In september 2016 wordt het budget voor
2017 vastgesteld op basis van
deelnemers per 1 oktober 2015.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een vraag van het lid Bruijn
(VVD), toe de evaluatie van de loopbaanbegeleiding in het mbo naar de Kamer te
sturen.

Debat [20-1-2015] Wet studievoorschot
hoger onderwijs

De Eerste en Tweede Kamer ontvangen
in het najaar van 2016 hierover een brief.

DIRECTIE MIDDELBAAR BEROEPSONDERWIJS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

231

Bijlage: Moties en toezeggingen

Omschrijving

Vindplaats

Stand van Zaken

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen van de leden
Ganzevoort (GroenLinks) en Backer (D66),
toe de centrale eindtoets op zorgvuldige
wijze in te voeren in het speciaal basisonderwijs, ná invoering van het passend
onderwijs en pas als een adaptieve toets
beschikbaar is.

Debat [3-12-2013] Plenair debat 33 157
centrale eindtoets en leerling- en
onder-wijsvolgsysteem primair onderwijs

Aan de Tweede Kamer is gemeld dat er
op zijn vroegst in 2018 een «Centrale
adaptieve eindtoets» beschikbaar is (zie
brief van 4 december 2015).
Vooralsnog worden deze sectoren in de
gelegenheid gesteld om op geheel
vrijwillige basis bij (een deel van) hun
leerlingen een eindtoets af te nemen.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen en opmerkingen
van de leden Ganzevoort (GroenLinks),
Linthorst (PvdA) en De Vries-Leggedoor
(CDA), toe de veranderingen rond het
extraneusexamen, met name de hoogte
van de examengelden, mee te nemen in de
evaluatie. Tevens zal zij met de mbo-sector
en de MBO Raad praten om de zorgen van
de Eerste Kamer over te brengen. Zo nodig
komt zij eerder dan bij de evaluatie op de
kwestie terug. De Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap neemt ook de
vraag over het verlenen van vrijstellingen
mee in de bespreking met de MBO Raad.

Debat [18-6-2013] Wetsvoorstel
Doelmatige Leerwegen

Zodra er op basis van de eerste evaluatie
voorzien in 2017 meer te melden is wordt
de Eerste en Tweede Kamer hierover
geïnformeerd.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van vragen van de leden
Ganzevoort (GroenLinks) en Backer (D66),
toe de centrale eindtoets op zorgvuldige
wijze in te voeren in het speciaal basisonderwijs, ná invoering van het passend
onderwijs en pas als een adaptieve toets
beschikbaar is.

Debat [3-12-2013] Plenair debat 33 157
centrale eindtoets en leerling- en
onder-wijsvolgsysteem primair onderwijs

Aan de Tweede Kamer is gemeld dat er
op zijn vroegst in 2018 een «Centrale
adaptieve eindtoets» beschikbaar is (zie
brief van 4 december 2015).
Vooralsnog worden deze sectoren in de
gelegenheid gesteld om op geheel
vrijwillige basis bij (een deel van) hun
leerlingen een eindtoets af te nemen.

De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap zegt de Eerste Kamer, naar
aanleiding van een opmerking van het lid
Pijlman (D66, toe de motie-Pijlman c.s.
mee te nemen als onderdeel van de
beleidsreactie op het definitieve advies van
het Platform Onderwijs 2032.

Debat [22-9-2015] Wetsvoorstel
aanbieden van Onderwijstijd in de
Engelse, Duitse of Franse Taal voor het
Primair Onderwijs

In de beleidsreactie op het advies van het
platform 2032 van 23-1-2016, Kamerstuk
31 293 nr. 278 is conform de toezegging
ingegaan op de positie van het Engels in
het po en vo. In het vervolgtraject van
Onderwijs 2032 zal nader worden
ingegaan op de eventuele gevolgen voor
de professionalisering van docenten.

DIRECTIE PRIMAIR ONDERWIJS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

232

Regeling Onderwijsvoorzieningen
jongeren met een handicap (UWV)1
Regeling Onderwijs in het buitenland
(Stichting NOB)
WOOS: Basis voor Presteren («School
aan Zet» en «Bèta en Techniek»)
WOOS: Humanistisch vormend en
godsdienstonderwijs
WPO: Academische ziekenhuizen en
SBD’s voor onderwijs aan zieke
leerlingen3
WOOS:
Arbeidsmarkt-/kennisactiviteiten po
WOOS: aanpassen lesmaterialen ten
behoeve van visueel gehandicapte en
dyslectische leerlingen (Dedicon)
WOOS: Bèta en Techniek
WOOS: FODOK
WOOS: Goed Worden, Goed Blijven
(PO-Raad)
SLOA/WOOS: Nederlands
Gebarencentrum
WOOS: Ouderorganisatie
WOOS: PO-Raad diversen
WOOS: Stichting Gedragswerk
WOOS: Vensters po (PO-Raad)
WOOS: Onderwijsconsulenten
(Stichting Ondersteuning Scholen en
ouders)
WOOS: Q voor besturen (PO Raad)
Regeling lerarenbeurs voor scholing
en zij-instroom
Kaderregeling Subsidiëring onderzoek
en wetenschap: Pre COOL-onderzoek
(NWO)
Overige beschikkingen op basis van
WOOS/SLOA

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

10.130

6.870
2.020

4.270
2.400
60
1.200
487
1.000
3.592
640
330

2.271
748
15.000

375
27.073

6.840
2.020

4.270
6.089
99
916
487
1.150
4.281
677
300

2.271
5.576
0

483

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2
13.631

25.018

375

20.000

2.000
2.245

487
1.000
0
640
0

3.600

4.270
3.500
60

6.870

10.130

3.000

6.242
10.442

10.394

13.486

13.369

23.000

2017

23.000

2016

23.000

2015

Tabel Subsidies artikel 1 (bedragen x € 1.000)

BIJLAGE 4. SUBSIDIES

29.526

375

20.000

1.900
5.600

487
1.000
0
640
0

0

4.270
0
60

6.870

10.130

0

10.394

23.000

2018

35.268

375

20.000

1.900

487
1.000
0
640
0

0

4.270
0
60

6.870

10.130

0

10.394

23.000

2019

35.268

375

20.000

1.900

487
1.000
0
640
0

0

4.270
0
60

6.870

10.130

0

10.394

23.000

2020

35.668

20.000

1.900

487
1.000
0
640
0

0

60

4.270

6.870

10.130

0

10.394

23.000

2021

divers

0

1

1
1
3
1
0

1

1
0
1

1

27

1

0

1

3.822

Aantal
verleningen
in 2015

divers

2015

2015

geen
geen5

geen
2014
geen
2015
2014

divers

2019

2016

2018
2017

2019
2019
geen6
2020
geen6

2018

geen5

Divers

2020

2017

2018
2017

2016
2016
2016
2016
2016

2017

20162
2016
2016

2016

geen4

2019
2017
2017

20172

20172

2016

20172

20172

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

2019

2019

2017

2019

2019

Volgende
evaluatie
(jaartal)

geen
2013
2014

geen

geen

geen

2015

geen

geen

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

Bijlage: Subsidies

233

95.901

2015

121.194

2016

116.589

2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

3

2

1

2

12.000
2.513
1.114
474
8.895
33.098
477
1.926
1.000
650
1.175
1.220
26.650

12.000
700
0
942
4.501
32.527
493
1.400
950
706
1.151
932
26.895
57.773

Totaal subsidieregelingen

53.065

1.685
1.000
650
1.175
590
19.088

477

0
0
9.000
24.665

12.000
7.400

0

2017

39.958

0
1.000
650
1.175
590
19.066

477

0
0
0
22.958

12.000
5.000

0

2018

114.252

2018

40.578

0
1.000
650
1.175
590
19.686

477

0
0
0
23.578

12.000
5.000

0

2019

114.394

2019

40.685

0
1.000
650
800
590
20.168

477

0
0
0
23.685

12.000
5.000

0

2020

114.394

2020

41.150

0
1.000
650
800
590
20.633

477

0
0
0
24.150

12.000
5.000

0

2021

114.419

2021

57

1
1
1
1
1
44

2

1
1
1
51

1
2

0

Aantal
verleningen
in 2015

Aantal
verleningen
in 2015

2014
2015
geen
2014
2010
Divers

2015

2015
2015
2014

2015
geen

geen

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

Subsidie wordt jaarlijks getoetst en verlengd.
Regeling wordt jaarlijks verlengd (betreft jaarlijkse instellingssubsidie op basis van een bestuurlijke verplichting).
Onder meer subsidies voor excellente en zwakke scholen, loopbaanoriëntatie en -begeleiding, lerarenregister en het lerarenontwikkelfonds.

58.094

0

2016

7.103

2015

Regionale verwijzings-commissies
(RVC’s) vo 1
WOOS:
Basissubsidie Stichting Kennisnet
ICT projecten (incl. transparantie)
Beter presteren: School aan zet +
Platform Bèta & Techniek
Onderwijsbewijs
Pilot zomerscholen
Overig totaal
Bestaande uit:
Regeling LAKS, Combo voor LAKS
WOOS:
Centrum Sociale Veiligheid
Nederlands Jeugd Instituut
Skills Netherlands
Europees Platform
Ingrado
overige subsidies3

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Tabel Subsidies artikel 3 (bedragen x € 1.000)

Wettelijke grondslag op basis van de Wet op het primair onderwijs.
De regeling wordt jaarlijks getoetst en opnieuw toegekend.
3
Dit betreft de bekostiging van academische ziekenhuizen.
4
Geen volgende evaluatie. Planning vanaf 2017 in lumpsum.
5
Evaluatie via monitor bestuursakkoord PO 2017.
6
Betreffen kortlopende subsidies met een looptijd korter dan 4 jaar

1

Totaal subsidieregelingen

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

2017
2020
2020
2020
2020
Divers

2017

2016
2016
2017

2020
2017

Volgende
evaluatie
(jaartal)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

jaarlijks1
jaarlijks1
jaarlijks1
jaarlijks1
jaarlijks1
Divers

jaarlijks2

2016
2016
2016

jaarlijks1
jaarlijks1

2015

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

Bijlage: Subsidies

234

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

1

1

272.706

2.000
0
29.616

1.500
3.000
22.989
229.039

31.616
0

10.750
0
1.300
32.458
82

3.930
5.000
1.700
0
0
29.584
2.095

196.500
0

2016

188.825
0

2015

290.290

2.000
0
70.638

72.638
0

10.750
0
1.800
7.017
1.585

196.500
0

2017

345.749

2.000
0
52.354

54.354
0

10.750
0
1.300
525
0

196.500
82.320

2018

1.307

1.040
3.798

Totaal subsidieregelingen

2.302

701

1.601

2017

379

379

2018

153

153

2019

332.587

900
0
44.567

45.467
0

7.000
0
1.300
0
0

153

153

2020

331.626

0
0
44.506

44.506
0

7.000
0
1.300
0
0

196.500
82.320

2020

153

153

2021

335.657

0
0
48.537

48.537
0

7.000
0
1.300
0
0

196.500
82.320

2021

7

1

Aantal
verleningen
in 2015

1
1
diversen

1

1
1
1
0
0

1
0

Aantal
verleningen
in 2015

divers

2014

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

geen
2015
divers

geen

2015
2015
2015
geen
2014

geen
geen

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

divers

2017

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2017
Jaarlijks
divers

geen

2018
2018
2016
nnb
2017

2018
nnb

Volgende
evaluatie
(jaartal)

divers

2018

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

2019
2016
divers

2015

2018
2018
2017
2018
2018

2019
nnb

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

In de reguliere beleidsdoorlichtingen van de verschillende begrotingsartikelen worden ook de subsidies van het betreffende begrotingsartikel verstrekt onder de WOOS doorgelicht.

5.596

4.289

2.758

Regeling: Stimulering Bèta/techniek
WOOS: Overige subsidies ≤ € 1
miljoen1

2016

2015

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Tabel Subsidies artikel 6 (bedragen x € 1.000)

2019

196.500
82.320

De subsidie maakt onderdeel uit van het Techniekpact dat jaarlijks geëvalueerd wordt.

Totaal subsidieregelingen

Overig totaal bestaande uit:
Programmamanagement MBO15
Beoordeling
kwaliteitsplannen/exellentieplannen
LIS1
Overig

Subsidieregeling praktijkleren
Permanent leren
Subsidieregeling Actieplan
Laaggeletterdheid/Tel mee met taal
Pilots laaggeletterdheid
Loopbaanorientatie
ROC Leiden
Sectorplan mbo-hbo techniek

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Tabel Subsidies artikel 4 (bedragen x € 1.000)

Bijlage: Subsidies

235

2.954

3.166

3.288

3.288

2.288
3.288

2.288

diversen

divers

divers

2017

divers

2019

2015

2015

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de
regeling)

2

Middelen zijn inclusief de oude FES-middelen.
Het Libertas Noodfonds betreft een financiële steun aan studenten die niet in hun land van herkomst kunnen (blijven) studeren, omdat vanwege politieke redenen hen het studeren onmogelijk
wordt gemaakt of zij daarin ernstig worden belemmerd. Op dit moment zijn er geen landen aangewezen wiens ingezetenen een beroep kunnen doen op het Libertas Noodfonds. De middelen
2015 hebben betrekking op de afwikkeling van eerder toegekende financiële steun aan studenten uit Zimbabwe en Wit-Rusland (deze landen waren eerder aangewezen). Omdat het een
noodfonds betreft is een evaluatie van doelmatigheid en doeltreffendheid als zodanig niet voorzien.
3
In de reguliere beleidsdoorlichtingen van de verschillende begrotingsartikelen worden ook de subsidies van het betreffende begrotingsartikel verstrekt onder de WOOS doorgelicht.

1

3.071

2.288

11

4.709

2.166

1.000

Totaal subsidieregelingen

1.954

1.000

2.071

1.000

Volgende
evaluatie
(jaartal)

1.858

1.000

Laatste evaluatie (jaartal met
hyperlink naar vindplaats)

Geen

1.000

7

Aantal
verleningen
in 2015

1.000

2021

860

2020

Geen2

2019

Geen2

2018

265

2017

Geen

2016

2014

1.726

2015

Regeling: Subsidie Sirius
programma 1
Regeling: Subsidie Libertas
Noodfonds
Regeling: Open en online
onderwijs
WOOS: Overige subsidies ≤ € 1
miljoen3

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Tabel Subsidies artikel 7 (bedragen x € 1.000)

Bijlage: Subsidies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

236

1.573

1.498

897

113

897

113

172

612

2020

897

113

172

612

2021

1
1

Aantal
verleningen
in 2016

Geen
evaluatie
voorzien

Geen
evaluatie
voorzien

2015
2013

2015

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

Gezien aard
regeling
geen
evaluatie
voorzien1

Geen
2018
Gezien aard
regeling
geen
evaluatie
voorzien1

Geen

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2021
2016
2018
2016
2016

2016

2021
2016
2016
2017
2016
2016

2016
2018

2016

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

1
Vanwege het algemene, kaderstellende karakter van de WOOS en Kaderregeling heeft deze geen einddatum en is een evaluatie van doelmatigheid en doeltreffendheid als zodanig niet
mogelijk. Evaluatie van verstrekte subsidies op basis van de regeling kan deel uitmaken van beleidsevaluaties. In de reguliere beleidsdoorlichtingen van de verschillende begrotingsartikelen
worden ook de subsidies van het betreffende begrotingsartikel verstrekt onder de WOOS doorgelicht: de planning beleidsdoorlichtingen is te vinden in de Beleidsagenda.

1.754

114

172

612

2019

4

1.559

189

172

600

612

2018

Totaal subsidieregelingen

178

172

600

612

2017

1
1

100

364

600

117
600

135

612

2016

607

2015

Stichting News
Docentenuitwisseling Fulbright Center
Model United Nations Simulations
Unesco Free Press Unlimited

Stichting Lezen en Schrijven
Nationale Unesco Commissie
Nationale Jeugdraad
DutchCulture Beste Buren
DutchCulture Future is Now
Actieprogramma bevordering
onderwijs- en onderzoeksmobiliteit
naar Duitsland
Overige incidentele subsidies

Subsidiebeschikking (WOOS)
Duitsland Instituut Amsterdam
Subsidiebeschikking (WOOS)
Duitsland Instituut Amsterdam
Subsidiebeschikking (WOOS) Neth-ER
Incidentele subsidies voor het
uitwisselen van cultuur

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Tabel Subsidies artikel 8 (bedragen x € 1.000)

Bijlage: Subsidies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

237

2

1

2015

177.228

0
0
0
2.945
3.375
3.700
0
0
735

17.037
1.590
0
2.945
6.750
4.500
5.400
0
5.951
132.055

2.977

26.450

190.256

118.323

2017

119.633

2016

126.238

0
0
1.400

0
2.000

0
0
2.945

0

1.638

118.255

2018

122.606

0
0
1.400

0
0

0
0
2.945

0

0

118.261

2019

Verantwoording vindt plaats via de jaarrekening of het jaarverslag van de subsidieontvangers.
Geen volgende evaluatie. Deze subsidie is beëindigd.

Totaal subsidieregelingen

Regeling lerarenbeurs voor scholing
en zij-instroom
111.722
WOOS: Impuls Lerarentekorten vo en
wetenschap en techniek pabo
20.366
Regeling versterken samenwerking
lerarenopleidingen en scholen
16.779
Regeling verankering academische
opleidingsschool
2.383
Regeling InnovatieImpuls Onderwijs
385
WOOS: Onderwijscoöperatie
2.908
WOOS: Promotiebeurs voor leraren
(via NWO)
7.610
WOOS: Projecten professionalisering
1.327
WOOS: Projecten regionale
arbeidsmarktproblematiek
4.733
WOOS: Caribisch Nederland
2.308
WOOS: Overige projecten
6.707

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Tabel Subsidies artikel 9 (bedragen x € 1.000)

117.214

0
0
0

0
0

0
0
2.945

0

0

114.269

2020

117.214

0
0
0

0
0

0
0
2.945

0

0

114.269

2021

16.984

12
2
8

1
3

32
90
1

61

44

16.730

Aantal
verleningen
in 2015

2014
geen1
divers

geen
geen1

1

divers

2

2018/2019

2018/2019
2019

2017

2016
2015
divers

2019
2019

2016
2015
2019
2

2

geen
2015
geen1

2017

2017

2018

2017

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

1

2017

2017/2018

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2015

2014

2015

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

Bijlage: Subsidies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

238

7.104
3.405
0
3.040
1.628
32.333

6.471
2.900
1.609
0
1.575
16.081
37.155

Totaal subsidieregelingen

41.864

5.757
3.350
1.885
3.500
0
19.680

7.692

2017

42.896

5.757
3.350
1.885
3.500
0
19.738

8.666

2018

41.797

5.757
3.350
1.885
3.500
0
19.639

7.666

2019

41.573

5.757
3.350
1.885
3.500
0
19.915

7.166

2020

43.798

5.982
3.350
1.885
3.500
0
19.915

9.166

2021

146

18
2
3
0
1
92

30

Aantal
verleningen
in 2015

2016
2015
Divers1
2010
20153
Divers1

2012

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

–
2018
Divers1
20172
–
Divers1

2013–2016

Volgende
evaluatie
(jaartal)

jaarlijks
2020
Divers1
jaarlijks
2016–2017
Divers1

jaarlijks

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2
463

Totaal subsidieregelingen

748

748

2016

919

919

2017

919

919

2018

919

919

2019

919

919

2020

919

919

2021

3

3

Aantal
verleningen
in 2015

Geen1

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

1

Volgende
evaluatie
(jaartal)

1

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

1
Bovenstaande subsidie bevat programma’s en activiteiten die niet het karakter hebben van een subsidieregeling. Om die reden is niets ingevuld onder «laatste evaluatie», «volgende
evaluatie» en onder «einddatum subsidie (regeling)».
De middelen worden beschikt en verantwoord door het Ministerie van OCW op basis van de Wet op het Specifiek Cultuurbeleid en de Mediawet 2008. De verantwoording bevat een activiteitenverslag of bestuursverslag en een financieel verslag of jaarrekening die voorzien is van een accountantsverklaring.

463

2015

Regelinsg op het Specifiek
Cultuurbeleid

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Tabel Subsidies artikel 15 (bedragen x € 1.000)

1
Bovenstaande subsidies zijn veelal programma’s en activiteiten, die niet het karakter hebben van een subsidieregeling. Om die reden is niets ingevuld onder «laatste evaluatie», «volgende
evaluatie» en onder «einddatum subsidie (regeling)». De middelen worden beschikt en verantwoord door het Ministerie van OCW op basis van de Wet op het Specifiek Cultuurbeleid. De verantwoording bevat een activiteitenverslag of bestuursverslag en een financieel verslag of jaarrekening die voorzien is van een accountantsverklaring. Naast evaluatie is ook monitoring toegevoegd,
omdat dit ook inzicht biedt in de voortgang en effectiviteit van beleid.
2
In het kader van MoMo
3
De programma onderdelen van het programma Ondernemerschap (programma Cultuur Ondernemen, programma Leiderschap in Cultuur, programma Wijzer Werven) zijn in 2015 voor het
laatst geëvalueerd. De projectsubsidie voor het programma Cultuur Ondernemen eindigt op 31 december 2016 en de projectsubsidie voor het programma Leiderschap in Cultuur eindigt op
31 december 2017.

61.506

13.996

2016

8.519

2015

Wet Specifiek Cultuurbeleid:
Verbreden inzet cultuur
Internationaal cultuurbeleid (incl.
HGIS)
Programma leesbevordering
Creatieve Industrie
Programma erfgoed en ruimte
Programma ondernemerschap
Specifiek cultuurbeleid

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Tabel Subsidies artikel 14 (bedragen x € 1.000)

Bijlage: Subsidies

239

27.018

6.266
8.359
3.366
221
5.024
2.750
1.032

2016

26.101

6.265
8.358
3.366
221
5.609
1.250
1.032

2017

25.278

6.265
8.358
3.366
221
6.036
0
1.032

2018

25.509

6.265
8.358
3.366
221
6.267
0
1.032

2019

25.517

6.265
8.358
3.366
221
6.275
0
1.032

2020

25.519

6.266
8.359
3.366
221
6.275
0
1.032

2021

1

1

7

Aantal
verleningen
in 2015

20141
20141
20141
20141
2014
20141
Geen

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

2015

291
6.523

6.814

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Subsidieregeling emancipatie
Subsidieregeling emancipatie 2011
Subsidieregeling gender- en
lhbti-gelijkheid

Totaal subsidieregelingen

Tabel Subsidies artikel 25 (bedragen x € 1.000)

7.323

7.323

2016

7.123

7.123

2017

7.143

7.143

2018

7.171

7.171

2019

7.171

7.171

2020

7.171

7.171

2021

20

20

Aantal
verleningen
in 2015

2014

Laatste
evaluatie
(jaartal met
hyperlink
naar
vindplaats)

Volgende
evaluatie
(jaartal)

2021
2021
2021
2021
2021
2018
Geen3

Volgende
evaluatie
(jaartal)

20222

2011
20161

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

Geen2
Geen2
Geen2
Geen2
Diversen
2018
20333

Einddatum
subsidie
(jaartal van
de regeling)

1
In 2014 hebben voor het emancipatiebeleid een beleidsdoorlichting en Midterm Review plaatsgevonden (zie link). Als gevolg hiervan wordt voor 2017 een nieuwe subsidieregeling opgesteld,
waarin de aandachtspunten uit de evaluaties zijn meegenomen.
2
Het voornemen is de regeling in het 4e kwartaal van 2016 te publiceren. Deze regeling zal de Subsidieregeling 2011 per 1 januari 2017 vervangen.

2

Deze instellingen zijn onderdeel van het Nederlandse wetenschapsstelsel en zijn vanuit die rol meegenomen in het IBO wetenschappelijk onderzoek.
Geen eindatum, betreft een langdurige exploitatiesubsidie
3
Looptijd subsidie tot en met 2033 is vastgelegd in de subsidieregeling Stichting AAP

1

25.759

6.262
8.359
3.366
219
2.885
3.636
1.032

kaderregeling subsidies
Naturalis Biodiversity Center
BPRC
NCWT/ NEMO
STT
Nationale Coördinatie
Bilaterale samenwering
Subsidieregeling St. AAP

Totaal subsidieregelingen

2015

Naam subsidie(regeling) (met
hyperlink naar vindplaats)

Tabel Subsidies artikel 16 (bedragen x € 1.000)

Bijlage: Subsidies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

240

Bijlage: Evaluaties en onderzoek

BIJLAGE 5. EVALUATIES EN ONDERZOEK
Artikel 1 (Primair onderwijs)
Titel/onderwerp
1.

1b.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t.
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Pre-cool onderzoek (NRO)
Effectieve ouderbetrokkenheid (NRO)
Evaluatie Wet Eindtoets PO
Effectstudie Pilot Tweetalig PO
Onderzoek Doorbraakproject Onderwijs & ICT (NRO)
Effectevaluatie antipestprogramma’s (NRO)
Bewegingsonderwijs: relatie sport, bewegen en leerprestaties (NRO)
Evaluatie Passend Onderwijs lange termijn (NRO)
Evaluatieprogramma passend onderwijs (NRO)
Onderzoek initiële opleidingen VVE-modules
Beheersing Nederlandse taal op basisscholen met Engels/Duits/Frans
Onderzoek VVE innovatiecentra
IBO Schatkistbankieren1

2b.

2020
2017
2018
2019
2017
2017
2018
2020
2020
2017
2018
2020
2016

2012
20 13
2014
2016
2016
2016

2017
2018
2018
2017
2017
2018

Start

Afronding

2009
2014
2014
2015
2015
2016
2014

2020
2018
2019
2018
2020
2018
2017

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
Monitor Techniekpact
Monitor Leerlingenvervoer
Monitor Stimuleringsregeling Bewegingsonderwijs
Verkenning gebruik van ouderportalen in het primair onderwijs
Monitor buurtaalonderwijs basisonderwijs
Monitor Sectorakkoorden PO en VO

1

2009
2014
2014
2014
2015
2015
2015
2015
2015
2016
2016
2017
2015

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

3.

Afronding

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

2.

Start

Heeft ook betrekking op de artikelen 3, 4, 6, 7 en 14.

Artikel 3 (Voortgezet onderwijs)
Titel/onderwerp
1.

Onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t.
Ander onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
Pre-cool onderzoek (NRO)
Effectieve ouderbetrokkenheid (NRO)
Evaluatie Wet centrale eindtoets en verplicht leerlingvolgsysteem
Effectstudie Pilot Tweetalig PO
Bewegingsonderwijs: relatie sport, bewegen en leerprestaties (NRO)
Evaluatieprogramma passend onderwijs (NRO)
Beheersing Nederlandse taal op basisscholen met Engels/Duits/Frans

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

241

Bijlage: Evaluaties en onderzoek

Titel/onderwerp
3.

Start

Afronding

2012
2013
2014
2016
2014
2015
2015
2015
2015
2015
2015
2013

2017
2018
2018
2017
2017
2017
2018
2017
2017
2021
2017
2021

2014
2015
2017
2017

2022
2021
2017
2017

Start

Afronding

2019

2019

Jaarlijks

In april

2017
Jaarlijks
Jaarlijks
Jaarlijks
2 jaarlijks
2 jaarlijks
2016
2014
Jaarlijks
2016

Dec 2017
september
April
2017
2017
2017
2022
voorjaar
2018

jaarlijks
2017

jaarlijks
2020

2017
2017
v.a. 2016
jaarlijks
2016
2016

2020
2021

Overig onderzoek
Monitor Techniekpact
Monitor Leerlingvervoer
Monitor Stimuleringsregeling Bewegingsonderwijs
Monitor buurtaalonderwijs basisonderwijs
Effecten van een masteropleiding op leraren en hun omgeving
Monitor DTT
IPTO (Integrale PersoneelsTellingen Onderwijs)
Toetsing anti-pestprogramma’s in Nederlandse schoolpraktijk
Evaluatie van de eerste en tweede correctie examens
Monitoring experiment regelluwe scholen PO en VO
Evaluatie doorbraak ICT
Jaarlijks onderzoek groepsgrootte in het VO
monitor experimenten doorlopende leerlijnen Vakmanschaproute en
Technologieroute
Evaluatie nieuwe profielen vmbo
Monitor onderwijshuisvesting
Tussenevaluatie sector akkoorden

Artikel 4 (Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie)
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Beleidsdoorlichtingen
Art. 4 Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Analyse effectrapportage RMC

MKBA’s
Nvt
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Nvt

Overig onderzoek
Onderzoek Prognoses Onderwijs-Arbeidsmarkt
Positie schoolverlaters op de arbeidsmarkt (CBS)
Arbeidsbarometer leraren mbo
JOB-Monitor
BPV monitor
NLQF-EQF
Monitor experimenten doorlopende leerlijnen vmbo-mbo 2014–2022
Ontwikkeling/ monitoring toetsen taal en rekenen
NRO Midterm review tbv Beleidsevaluatie kwaliteitsafspraken
NRO diverse kortlopende onderzoek n.a.v. beleidsactualiteit (pm de
500.000/jr tot 2020)
NRO kennisrotonde (jaarlijkse bijdrage)
NRO evaluatie 2 beleidsinterventies in het mbo
– herziening kwalificatiestructuur
– doelmatigheid
NRO Cross overs onderzoek
Monitor Tel mee met taal
NRO onderzoek tbv Programma Tel mee met taal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

2021
2018
2018

242

Bijlage: Evaluaties en onderzoek

Artikel 6 (Hoger beroepsonderwijs)
Titel/onderwerp
1.

1b.

Beleidsdoorlichtingen
Artikel 6 en 7 (hbo en wo)
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

2018

2019

2016
2016
2016
2015
2016
2016
2016

2017
2017
2017
2017
2021
2016
2016

Start

Afronding

2018

2019

Start

Afronding

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Afronding

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

2.

Start

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
Studentenmonitor (jaarlijks) (artikel 6, 7 en 11)
Monitor studievoorschot (jaarlijks) (artikel 6, 7 en 11)
Evaluatie experiment prestatieafspraken (artikel 6 en 7)
Medezeggenschapsmonitor (artikel 6, 7) (periodiek t/m 2017)
Monitoring en evaluatie experimenten leven lang leren (artikel 6, 7)
Opleiden in de school (artikel 6, 7)
Rechtspositie van de student (artikel 6, 7)

Artikel 7 (Wetenschappelijk onderwijs)
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Beleidsdoorlichtingen
Zie bij artikel 7
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
Zie bij artikel 6

Artikel 8 (Internationaal beleid)
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t.
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.

MKBA’s
N.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

243

Bijlage: Evaluaties en onderzoek

Titel/onderwerp
2b.

3.

Start

Afronding

2016

2017

Start

Afronding

2021

2021

2014
2016
2016
2013
2013

2017
2019
2019
2017
2017

2014
2016
2013
2017

2017
2018
2017
2017

2016

2019

Start

Afronding

2019

2020

2015

2019

Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
Tussentijdse evaluatie EU programma Erasmus+.

Artikel 9 (Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid)
Titel/onderwerp
1.

Onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Beleidsdoorlichtingen
Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid
Ander onderzoek doeltreffendheid en doelmatigheid
Ramingen onderwijsarbeidsmarkt po, vo en mbo
Arbeidsmarktbarometer
Loopbaanmonitor
Monitoring en evaluatie opleiding leraren beroepsonderwijs
Monitoring en evaluatie regeling versterking samenwerking
Effecten van een masteropleiding op leraren (po, vo en mbo) en hun
omgeving
Integrale Personeelstelling VO (IPTO)
Effect- en procesevaluatie Impuls leraren tekortvakken VO
Monitoring van Lerarenagenda en bestuurs-/ sectorakkoord po, vo

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
TALIS Teaching and Learning International Survey

Artikel 11 (Studiefinanciering)
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Beleidsdoorlichtingen
Studievoorschot hoger onderwijs
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
Monitoring studievoorschot hoger onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

244

Bijlage: Evaluaties en onderzoek

Artikel 12 (Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten)
Titel/onderwerp
1.

1b.

Beleidsdoorlichtingen
Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Werking WTOS

2017

2017

2016

2016

Start

Afronding

Start

Afronding

2021

2021

2017
2016
2016

2017
2017
2017

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Afronding

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.

2.

Start

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
N.v.t.

Artikel 13 (Lesgeld)
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Beleidsdoorlichtingen
N.v.t.
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
N.v.t.

Artikel 14 (Cultuur)
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting Artikel 14
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Midterm review Bibliotheekwet
Evaluatie BRIM
Evaluatie uitvoeringswet UNESCO-1970 verdrag

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

245

Bijlage: Evaluaties en onderzoek

Titel/onderwerp
Onderzoek cultuurparticipatie (VTO) en mediagebruik (MediaTijd) SCP
Monitor Kunstenaars en afgestudeerden kunstvakonderwijs CBS
Monitor ontwikkelingen cultuursector
Sectorbeschrijvingen cultuursector
Onderzoek ondersteunende instellingen BIS
Geven in Nederland (cultuur) VU
Monitor Cultuureducatie VO 2013–2016

Start

Afronding

Doorlopend
2016
2016
2016
2017
2016
2015

2017
2017
2017
2017
2017
2017

Start

Afronding

2019

2020

2016
2016
2017
2017

2017
2017
2018
2017

Start

Afronding

2021

2021

2017

2017

Start

Afronding

Artikel 15 (Media)
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Beleidsdoorlichtingen
Art. 15 media
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
Evaluatie financiering lokale omroepen 2013–2015 (Commissariaat v.d.
Media)
Vervolgonderzoek verruiming richtlijnen publiek-private samenwerking
Inrichting van privaatrechtelijke entiteit naast de NPO
Mediamonitor Commissariaat voor de media

Artikel 16 (Onderzoek en wetenschapsbeleid)
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
1a.
1b.

2.

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Beleidsdoorlichtingen
Onderzoek en wetenschapsbeleid
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
Evaluatie Rathenau Instituut

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
n.v.t

Overig onderzoek
N.v.t.

Artikel 25 (Emancipatie)
Titel/onderwerp
1.

Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

246

Bijlage: Evaluaties en onderzoek

1a.
1b.
2.

Start

Afronding

Beleidsdoorlichtingen
Het bevorderen van emancipatie
Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid

2018

2018

Ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a.
2b.

3.

Titel/onderwerp

MKBA’s
N.v.t.
Ander ex ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
N.v.t.

Overig onderzoek
Emancipatiemonitor
LHBT-monitor
Economische zelfstandigheid: Aansluiting onderwijs- en arbeidsmarkt
jongeren
Bedrijvenmonitor
Black Box
Onderzoek samenvattende maat voor Europa en LHBT’ers

Doorlopend
Doorlopend
2016
2016
2016
2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 550 VIII, nr. 2

2018
2016
2016
2016

247