TER BESLISSING
Datum
1 december 2023

Aan

minister van IenW
CC staatssecretaris van IenW

Besluiten gedoogsituatie rijbewijs B voor ZE
bedrijfsvoertuigen van 3.501 tot en met 4.250 kg

Onze referentie
IENW/BSK-2023/355735
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t

Beslistermijn
4 december 2023
Bijlage(n)
6

Aanleiding

In het tweeminutendebat Auto (van 28 september jl.) heeft u aan de Kamer
toegezegd om op de kortst mogelijke termijn duidelijkheid te verschaffen over
een oplossing voor zero-emissie bedrijfsvoertuigen tot en met 4.250 kg.

Tot eind dit jaar is onder de huidige gedoogconstructie een rijbewijs B in
plaats van rijbewijs C (categorie C1 of C met bijbehorende beroepskwalificatie
code 95) voldoende voor het besturen van een ZE bedrijfsvoertuig met een
Toegestane Maximale Massa (TMM) tot en met 4250 kg en hoeft onder
voorwaarden de tachograaf niet te worden gebruikt.

Op 3 augustus 2023 en 19 oktober 2023 heeft u van het lid Van Ginneken
Kamervragen1 over dit onderwerp ontvangen.

Op 24 oktober jl. heeft de Tweede Kamer een motie van het lid Van Ginneken
c.s.2 aangenomen over een verlenging van de “tijdelijke vrijstelling” voor
rijbewijs C-plicht voor het besturen van zero-emissie bedrijfsvoertuigen boven
de 3.500 kg tot en met 4.250 kg tot een blijvend Europees juridisch kader is
vastgesteld3.

In de tussentijd heeft u de Kamer op 17 oktober en op 9 november jl.
tussenbrieven4 verstuurd waarin u hebt toegezegd zo snel als mogelijk de
Kamer te informeren over een oplossing voor de problematiek. Het streven
heeft u hierbij uitgesproken dit in november 2023 te doen.

Op 27 oktober 2023 is een voorgestelde oplossingsrichting5 aan u voorgelegd.

Deze gewenste oplossingsrichting is vervolgens uitvoerig met betrokken
(sector)partijen en (handhavings)instanties afgestemd en verder uitgewerkt.

Op 27 november 2023 is formeel akkoord ontvangen van het Openbaar
Ministerie om de periode van niet-handhaven (lees: gedogen) te mogen
verlengen met maximaal een half jaar onder de voorwaarden, zoals in bijlage
1 van deze nota opgenomen.

1

Kamerstukken 2023Z13991 en 2023Z17839
Kamerstuk 31 305, nr. 431.
3
Deze motie bevat twee onjuistheden:
A) Er is al sinds 1 januari 2023 geen sprake meer van een vrijstellingsperiode maar een
situatie van niet-handhaven, oftewel “gedogen”.
B) De huidige situatie van niet-handhaven eindigt niet op 1 oktober 2024 maar op 1 januari
2024.
4
Kamerstukken 31 305, nr. 430 en 433
5
IENW/BSK-2023/344269
2

Pagina 1 van 9



Op dinsdag 5 december 2023 spreekt u met de plv. DG MOVE. Eén van de
gesprekspunten is de uitvoeringsproblematiek rondom implementatie van de
derde rijbewijsrichtlijn. De verwachting is dat dit gesprek geen formeel nieuw
standpunt van de Europese Commissie oplevert wat betreft zicht op legalisatie
onder de mogelijkheden van de derde rijbewijsrichtlijn.

Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd:
1. In te stemmen met het eenmalig verlengen van de huidige gedoogsituatie tot
1 juli 2024 onder de voorwaarden zoals opgenomen in bijlage 1. Dit wijkt af
van de op 27 oktober 2023 aan u voorgestelde oplossingsrichting omdat het
OM niet akkoord is gegaan met uw verzoek om de periode te verlengen met
een jaar maar maximaal 6 maanden accepteert.
2. Voertuigeigenaren (indien nodig) toestaan een administratieve verlaging door
te voeren van de Toegestane Maximum Massa (TMM) in het kentekenregister
van de RDW om hiermee gedurende de verlengde gedoogsituatie zo dicht
mogelijk bij de voorwaarden uit de derde rijbewijsrichtlijn te kunnen blijven.
Dit betekent een TMM van het emissievrije bedrijfsvoertuig dat niet hoger is
dan 3.500 kg vermeerderd met het gewicht van het batterijpakket als
voorlopige praktische interpretatie van het criterium om te kwalificeren voor
de gedoogsituatie voor het rijbewijs en de tachograafplicht.
3. In te stemmen met het versturen van de bijgevoegde Kamerbrief in lijn met
de voorgaande beslispunten waarin u de Kamer informeert over uw beslissing
om de huidige gedoogperiode eenmalig te verlengen en onder welke
voorwaarden u dit doet.
4. In te stemmen met het versturen van de Kamerbrief waarin u antwoord geeft
op de eerder gestelde Kamervragen van het lid Van Ginneken inzake dit
onderwerp.
5. In te stemmen met het versturen van de brief aan RDW waarin u de RDW
informeert over beslispunt 2 (administratieve verlaging TMM).

Datum
1 december 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/355735
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo
Aan
De Minister IenW
cc De Staatssecretaris van
IenW
Bijlage(n)
6

Kernpunten

Er is sinds 1 januari 2023 een feitelijke gedoogsituatie voor het besturen van
een zero emissie bedrijfsvoertuig boven de 3.500 kg tot en met 4250 kg
zonder rijbewijs C. Deze gedoogsituatie loopt op 31 december 2023 af.

Zonder aanvullend beleid kunnen deze bedrijfsvoertuigen (in feite
vrachtwagens) vanaf 1 januari 2024, alleen worden bestuurd door chauffeurs
met een daarvoor bedoeld rijbewijs van categorie C1 of C met bijbehorende
beroepskwalificatie code 95.

Hiervoor moeten chauffeurs examens halen, een medische keuring doen en
een rijbewijs aanvragen. Dat kost tijd en geld. Tegelijkertijd biedt dit voor de
werknemers een kans om daarna ook als beroepschauffeur zwaarder vervoer
te mogen verrichten. Ook biedt rijbewijs C(1) de
verkeersveiligheidswaarborgen die horen bij het besturen van zware
voertuigen.

De Kamer heeft een motie aangenomen waarin verzocht wordt om een
permanente oplossing voor dit vraagstuk te organiseren. Een permanente
wettelijke verankering is echter, vanwege - niet goed handhaafbare en
uitvoerbare - EU-regelgeving, op dit moment niet mogelijk.

De gedoogsituatie van dit jaar was aanvankelijk al ingesteld vooruitlopend op
wijziging van de Nederlandse regelgeving, conform een
vrijstellingsmogelijkheid die de derde rijbewijsrichtlijn biedt.

Pagina 2 van 9












Het is mogelijk dat ondernemers hebben geïnvesteerd in de aankoop van ZE
voertuigen zwaarder dan 3.500 kg in afwachting van permanente regelgeving.
Inmiddels is echter gebleken dat de huidige vrijstellingsmogelijkheid onder de
derde rijbewijsrichtlijn niet handhaafbaar is. Zo geldt de vrijstelling voor alle
voertuigen met een alternatieve aandrijflijn (bijv. ook bedrijfsvoertuigen op
gas en hybride voertuigen). Nederland wil alleen de volledig emissievrije
bedrijfsvoertuigen vrijstellen en geen andere categorieën zoals plug-in
hybrides en voertuigen op LPG, dat is onder de voorwaarden van de derde
rijbewijsrichtlijn echter niet mogelijk. De voorwaarden uit deze richtlijn
bepalen daarnaast dat de vrijstellingsmogelijkheid alleen geldt voor de
maximaal toegestane massa boven 3.500 kg bedrijfsvoertuig uitsluitend toe
te schrijven is aan de grotere massa van het alternatieve aandrijfsysteem in
vergelijking met de massa van het aandrijfsysteem van een voertuig met
dezelfde afmetingen dat is uitgerust met een interne verbrandingsmotor met
een elektrische of compressieontsteking, en mits het laadvermogen niet wordt
verhoogd ten opzichte van hetzelfde voertuig.
Deze voorwaarden blijken niet handhaafbaar. Het meergewicht van de
alternatieve aandrijflijn wordt bij de Europese Type Goedkeuring (ETG) niet
geregistreerd voor dit type voertuigen. Ook heeft niet iedere fabrikant een
equivalent voertuig (met dezelfde afmetingen) met een interne
verbrandingsmotor waarmee de gewichtsvergelijking kan worden gemaakt.
Hiermee ontstaat geen gelijk speelveld voor alle ondernemers. Daarom
adviseren wij u in te stemmen met het hanteren van het gewicht van het
emissievrije bedrijfsvoertuig dat niet hoger is dan 3.500 kg vermeerderd met
het gewicht van het batterijpakket als voorlopige praktische interpretatie.
Gebleken is dat het opgegeven accugewicht bij veelverkochte modellen een
overschatting geeft van het totale meergewicht boven de 3.500 kg ten
opzichte van een equivalent model met een interne verbrandingsmotor.
Hiermee wordt dus gedurende de verlengde gedoogsituatie afgeweken van de
bepalingen van de derde rijbewijsrichtlijn.
Ook biedt de vrijstellingsmogelijkheid onder de derde rijbewijsrichtlijn geen
oplossing voor het feit dat deze voertuigen voor de wet nog steeds
vrachtwagens blijven waarvoor de chauffeurs niet hebben geleerd welke
specifieke bepalingen daarvoor gelden en de tachograafverplichting voor deze
voertuigen geldt. Ook het voorstel voor de vierde rijbewijsrichtlijn wat in de
maak is, lost alleen het rijbewijsdeel van het probleem op voor deze
voertuigen.
Met het ontbreken van concreet zicht op legalisatie heeft het OM aangegeven
de huidige niet-handhaven situatie niet langer te willen verlengen dan 1 juli
2024. Voertuigeigenaren kunnen deze periode gebruiken om aan de wettelijke
vereisten te voldoen. In bijlage 2 is de volledige reactie van het OM
opgenomen met daarin de inhoudelijke argumentatie waarom zij uw verzoek
voor verlengen van de gedoogperiode met 1 jaar hebben afgewezen. De
overbruggingsperiode naar uitsluitsel van de Europese Commissie over de
vierde rijbewijsrichtlijn is te lang om op te kunnen gedogen gelet op de
verkeersveiligheidsrisico’s.
Op 5 december 2023 probeert u bij de Europese Commissie alsnog een
formeel standpunt te krijgen over de praktische invulling van de eisen in de
huidige rijbewijsrichtlijn die (a) ziet op alle alternatieve brandstoffen en (b)
eist dat het laadvermogen bij gebruik van de vrijstellingsregeling niet mag
toenemen ten opzichte van een dieselvoertuig van dezelfde afmetingen dat
met rijbewijs B wordt gereden.

Datum
1 december 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/355735
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo
Aan
De Minister IenW
cc De Staatssecretaris van
IenW
Bijlage(n)
6

Pagina 3 van 9















Aangezien de verwachting is dat een formeel standpunt van de EC uitblijft,
zijn de bijgevoegde stukken alvast voorbereid vanuit het perspectief dat er
geen duidelijkheid volgt en de situatie van niet-handhaven per 1 juli 2024
stopt.
Eigenaren van bedrijfsvoertuigen, die geen gebruik willen maken van de
gedoogsituatie c.q. het inzetten van chauffeurs met rijbewijs C/C1 code 95 en
tachograaf, kunnen de toegestane maximum massa (TMM) van hun
voertuigen voor 1 januari 2024 verlagen naar 3.500 kg in het
kentekenregister. Dit betekent dat deze voertuigeigenaren weliswaar minder
laadvermogen overhouden, maar de voertuigen wel legaal met chauffeurs met
een rijbewijs B kunnen laten besturen en ook geen tachograafverplichting
hebben. Deze verlaging heeft tot gevolg dat er verandering van kenteken
plaatsvindt. Het vrachtvoertuig (TMM > 3.500 kg) krijgt na aanvraag van de
gewichtsverlaging en beoordeling door de RDW een nieuw bestelautokenteken
(TMM ≤ 3.500 kg) toegekend. Aan zowel de administratieve handeling
(€64,95) als de eventuele kentekenverandering (ca. €72,-) zijn kosten
verbonden.
Hangende de verlengde gedoogperiode hanteren we voorlopig de bestaande
werkwijze voor enkel emissievrije bedrijfsvoertuigen waarbij de bestuurder
aan de hand van een verklaring in het voertuig moet kunnen aantonen dat de
toegestane massa, inclusief belading boven de 3.500 kg, uitsluitend is toe te
wijzen aan het batterijpakket.
Deze benadering is uit praktische overwegingen gekozen, omdat niet elk
voertuig een dieselequivalent heeft (meer dan 95% van de huidige voertuigen
heeft dat nu wel, maar dat kan in de toekomst veranderen). Deze methode
beperkt het extra laadvermogen bij gebruik van de vrijstelling enigszins, maar
bekend is dat bij het op dit moment meest gebruikte voertuigtype dit nog
steeds leidt tot een toename van het laadvermogen met meer dan 300kg ten
opzichte van een equivalent diesel-voertuig.
Eigenaren van voertuigen die gebruik willen maken van de gedoogsituatie, op
basis van de vrijstellingsmogelijkheid in de richtlijn, moeten de toegestane
maximum massa (TMM) van hun voertuigen waar nodig in lijn brengen in het
kentekenregister. Dit betekent dat voertuigeigenaren het TMM van een groot
deel van de reeds getekende bedrijfsvoertuigen voor 1 januari 2024, middels
een administratieve handeling, mogelijk nog dient te verlagen in het
kentekenregister bij de RDW. De verklaring met het gewicht van het
batterijpakket kan worden opgevraagd bij de producent of importeur van het
voertuig die deze verklaring dient in te vullen en ondertekenen.
Een eventuele verlaging van de TMM betreft een zelfopgave van de
voertuigeigenaar. De Dienst Wegverkeer (RDW) heeft geen betrouwbare
brondata om die zelfopgave vervolgens te kunnen toetsen omdat dit gegeven
niet standaard op het certificaat van oorsprong staat en dus ook niet altijd
opgenomen is in het kentekenregister. Om te kunnen toetsen of een chauffeur
in een bepaald voertuig in aanmerking komt voor de gedoogsituatie voor het
niet hebben van een vrachtautorijbewijs is het voor handhavers dus
noodzakelijk dat naast de eventuele verlaging van het TMM tevens de
bestaande verklaring met het gewicht van het batterijpakket in het voertuig
aanwezig is.
Naast het rijbewijs is de tachograaf een aandachtspunt. Voor deze
bedrijfsvoertuigen boven de 3.500 kg geldt een tachograafplicht. De
bedrijfsvoertuigen waarover het hier gaat vallen in de voertuigcategorie N2

Datum
1 december 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/355735
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo
Aan
De Minister IenW
cc De Staatssecretaris van
IenW
Bijlage(n)
6

Pagina 4 van 9





(vrachtauto). Bij beroepsmatig goederenvervoer geldt op grond van de
Verordening (EU) 561/2006 voor deze voertuigen een tachograafplicht.
Deze Verordening biedt onder voorwaarden een uitzondering. Zo kan op
grond van artikel 13f het elektrische bedrijfsvoertuig vrijgesteld worden van
de tachograafplicht, maar alleen als voor zover het binnen een straal van 100
km van de vestigingsplaats van de onderneming rijdt. Wij adviseren u gebruik
te blijven maken van deze vrijstelling en explicieter te communiceren over de
beperking van de uitzonderingsgrond tot 100km vanaf de vestigingsplaats.
De voortzetting van deze gedoogsituatie wordt parallel nog afgestemd met de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zij moet nog akkoord gaan
met deze gevraagde tachograafvrijstelling gedurende de verlengde periode
van het gedogen voor maximaal een half jaar.

Datum
1 december 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/355735
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo
Aan
De Minister IenW
cc De Staatssecretaris van
IenW
Bijlage(n)
6

Krachtenveld

Met uw besluiten in deze nota rondt u uw keuzes voor het verlengen van de
huidige gedoogregeling af. Daarnaast informeert u betrokkenen over uw
keuzes en is voor de bedrijfsvoertuigen die vóór 1 oktober 2023 zijn tenaam
gesteld of besteld een tijdelijke oplossing voorlopig geborgd. Eerder is
gecommuniceerd dat het enkel om tenaamgestelde voertuigen gaat. Met de
conditie dat ze ook aantoonbaar besteld mogen zijn voor 1 oktober 2023 komt
u de sector tegemoet voor voertuigen die niet tijdig op naam gezet zijn. Ook
dat expliciteert u in de Kamerbrief.

De Tweede Kamer vraagt enerzijds aandacht voor de verduurzaming van deze
bedrijfsmiddelen via o.a. de aangenomen motie Van Ginneken c.s.. Anderzijds
vraagt de Kamer ook aandacht voor de verkeersveiligheid en specifiek die van
de post- en koerierssector die onder andere met dit zwaardere type
(vracht)voertuig rijdt. Deze doelen kunnen strijdig zijn aan elkaar.

De sector zal daarom zeer teleurgesteld zijn in uw besluit. Zij hebben
aangegeven niet alleen een permanente oplossing te zoeken voor de huidige
groep bedrijfsvoertuigen in deze categorie maar ook voor de nieuwe nog te
bestellen bedrijfsvoertuigen en mogelijk ook voor doelgroepenvervoer met
elektrische voertuigen. Dit mede gelet op de vergroeningsambities die
ondernemers voor hun wagenpark hebben en de zero emissie zones die snel
op de ondernemers afkomen in diverse gemeenten per 1-1-2025.

De sector heeft aangegeven dat het behalen van een Rijbewijs-C en het
toepassen van een tachograaf geen kansrijke oplossing voor ze is. Dit
aangezien personeel na het behalen van een C-rijbewijs daarna ook als
beroepschauffeur zwaarder vervoer mag verrichten. Zij achten de kans
daardoor klein dat dit personeel behouden blijft om op deze groep voertuigen
te rijden. Bovendien is de omloop van het, veelal parttime, personeel wat op
deze voertuigen rijdt groot.

De kans is daardoor groot dat het merendeel van de ondernemers met deze
voertuigen het TMM verlaagt naar 3.500 kg, waardoor er juridisch gezien
minder laadvermogen resteert. Hiermee is de kans op overbeladen groter. In
overleg met de handhavingsinstanties zullen we bespreken of hier
aanvullende controleacties op benodigd zijn.
Toelichting
Communicatie
Met uw brief informeert u de Tweede Kamer over uw oplossingsrichting die
inhoudelijk reeds met de sector, handhavingsinstanties en uitvoeringspartijen is

Pagina 5 van 9

voorbesproken. Gezamenlijk met de sector en DCO werken we een factsheet en
QenA’s uit die eventueel ook door de sector op hun websites kunnen worden
geplaatst zodat hun achterban wordt bereikt.

Datum
1 december 2023

Internationale/Europese context
Momenteel ligt er een voorstel voor de vierde rijbewijsrichtlijn met nieuwe
Europese rijbewijsafspraken. Hier is in maart 2023 een voorstel door de Europese
Commissie voor gepubliceerd waar momenteel over wordt onderhandeld. In het
voorstel is de eis van het extra batterijgewicht niet meer meegenomen, waardoor
het wat betreft de selectie van voertuigen die wel of niet onder de uitzondering
vallen een stuk beter uitvoerbaar en handhaafbaar is. Echter biedt deze
formulering nog geen oplossing voor het gegeven dat deze voertuigen voor
andere bepalingen dan het rijbewijs vrachtauto’s blijven waarvoor specifieke
verkeersregels, -tekens en andere bepalingen (tachograafplicht, decentrale
regelgeving) gelden waarvoor de chauffeurs door het ontbreken van een
vrachtautorijbewijs niet zijn opgeleid, terwijl het voertuig door de hogere massa
voor andere verkeersdeelnemers nog wel steeds leidt tot een hogere kans op
ernstig letsel bij een botsing.

Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo

Onze referentie
IENW/BSK-2023/355735

Aan
De Minister IenW
cc De Staatssecretaris van
IenW
Bijlage(n)
6

Of deze tekst zo blijft staan, is afhankelijk van de verdere onderhandelingen en
het oordeel van het Europees Parlement. Het voorstel wordt naar verwachting
eind 2024 vastgesteld waarna nog enkele jaren implementatie zijn voorzien.
Indien de bepaling in de vierde rijbewijsrichtlijn blijft staan, kan daarmee rijbewijs
B voor deze groep voertuigen grensoverschrijdend worden gebruikt.
Het huidige handhavingsprobleem onder de derde rijbewijsrichtlijn speelt in
meerdere lidstaten die een permanente vrijstelling willen invoeren of reeds
hebben ingevoerd (o.a. Duitsland, Frankrijk, Oostenrijk, Hongarije, Ierland, Polen
en Portugal). Op 6 december 2022 heeft daarom een Europees informeel
ambtelijk overleg plaats gevonden met het rijbewijscomité over de
handhaafbaarheid van de voorwaarde van het extra gewicht. Dit heeft echter tot
op heden nog niet tot een standpunt van de Europese Commissie geleid. De
verwachting is dat uw gesprek op 5 december 2023 met de plv. DG MOVE niets in
het standpunt van de EC verandert.
Juridische overwegingen
In de nieuwe gedoogsituatie wordt, net als in de oude gedoogsituatie afgeweken
van de bepalingen in de derde rijbewijsrichtlijn door het gedogen te beperken tot
alleen emissievrije voertuigen. Ook verruimt u de huidige doelgroep van de oude
gedoogregeling door ook reeds bestelde emissievrije bedrijfswagens toe te
voegen mits deze via het koop- of leasecontract aantoonbaar voor 1 oktober 2023
zijn besteld. Wel is mogelijke onduidelijkheid weggenomen over wat de maatstaf
is voor de maximale massa voor voertuigen onder de gedoogconstructie: meer
expliciet dan voorheen is duidelijk gemaakt dat dit -net als bij andere bepalingen
zoals voor rijbewijzen en verkeersregels dit wordt afgemeten aan de hand van de
(in het kentekenregister opgenomen) Toegestane Maximale Massa (TMM) en niet
aan de hand van het gewicht van een voertuig op de weegschaal, dat bijvoorbeeld
na een ongeval met ernstige schade niet meer is vast te stellen.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Pagina 6 van 9

Bijlagen

Datum
1 december 2023

Volgnummer

Naam

Informatie

1

Overzicht voorwaarden
verlengde gedoogsituatie

Overzicht van de voorwaarden
voor de verlengde
gedoogconstructie van 1 januari
2024 tot 1 juli 2024 voor zero
emissie bedrijfswagens van
3.501 t/m 4.250 kg.

2

Kamerbrief verlengen
gedoogsituatie Rijbewijs-C
emissievrije bedrijfsvoertuigen
van 3.501 t/m 4.250 kg

Brief waarin de minister van
IenW de Tweede Kamer
informeert over zijn besluit om
de huidige regeling voor het
niet-handhaven op rijbewijs-C
en tachograafplicht voor zero
emissie bedrijfswagens van
3.501 t/m 4.250 kg te
verlengen tot 1 juli 2024.

3

Kamerbrief antwoorden
Kamervragen lid Van Ginneken
inzake zero emissie
bedrijfswagens van 3.501 t/m
4.250 kg.

Brief waarin de minister van
IenW de Tweede Kamer
antwoorden geeft op de
gestelde Kamervragen van het
lid Van Ginneken over zero
emissie bedrijfswagens van
3.501 t/m 4.250 kg.

4

Reactie OM op verzoek
verlengen huidige
gedoogsituatie

Brief van het OM aan de
minister van IenW waarin het
OM inhoudelijk beargumenteert
waarom zij de gedoogsituatie
niet langer willen verlengen dan
1 juli 2024.

5

Bijlage met uitleg wettelijke
verplichtingen
bedrijfsvoertuigen en
rekenvoorbeeld.

Extra uitleg n.a.v. gesprek 29
november jl. over de wettelijke
verplichtingen van
bedrijfsvoertuigen met een
toegestane maximum massa
(TMM) van meer dan 3.500 kg
en een duidelijk rekenvoorbeeld
om de gewichtsdiscussie beter
te begrijpen.

6

Brief aan de RDW inzake
voertuiggewicht elektrische
voertuigen

Met deze brief wordt de RDW op
de hoogte gebracht dat
voertuigen in het kader van het
verlengen van de
gedoogsituatie.

Onze referentie
IENW/BSK-2023/355735
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo
Aan
De Minister IenW
cc De Staatssecretaris van
IenW
Bijlage(n)
6

Pagina 7 van 9

Leeswijzer bij onderliggende beslisnota’s

Datum
1 december 2023

Datum

Naam beslisnota

Toelichting

3 november
2023

Beslisnota Kamerbrief motie
Nota inclusief bijlages ter
Van Ginneken c.s. zero emissie verzending van de Kamerbrief
bedrijfsvoertuigen van boven de van 9 november 2023 over de
3.500 t/m 4.250 kg
aangenomen motie van het lid
Van Ginneken c.s. over Zeroemissie bedrijfsvoertuigen tot
en met 4.250 kg.

13 oktober
2023

Nota Kamerbrief en aanvullende Nota inclusief bijlages ter
informatie zero emissie
verzending van de Kamerbrief
bedrijfsvoertuigen van boven de van 17 oktober 2023 over zero3.500 t/m 4.250 kg
emissie bedrijfsvoertuigen tot
en met 4.250 kg inclusief het
afstemmen van een
oplossingsrichting.

29 september
2023

Beslisnota gedoogsituatie
vrijstelling rijbewijs C ZE
voertuigen

Nota inclusief bijlages met
daarin antwoorden op eerder
gestelde vragen van de minister
van IenW over de ontheffing op
rijbewijs C voor zero emissie
voertuigen inclusief een
voorgestelde oplossingsrichting
en redeneerlijn.

12 september
2023

Beslisnota gedoogconstructie
rijbewijs/tachograafplicht
ZEvoertuigen
tussen 3.501kg en 4.250kg

Nota inclusief bijlages met
daarin het advies om de
gedoogsituatie per 1-1-2024 te
stoppen en na vaststelling van
de Vierde rijbewijsrichtlijn de
uitzondering, zo spoedig
mogelijk in te voeren.

20 december
2022

Beslisnota Niet-handhaven
Rijbewijs C-plicht ZE
bestelvoertuigen

Nota inclusief bijlages waarin de
minister van IenW wordt
gevraagd akkoord te gaan met
een constructie waarbij
vooruitlopend op een
wetswijziging niet te handhaven
op het bezit van een rijbewijs C
bij chauffeurs van ZEbestelvoertuigen en een brief te
versturen waarin hij de ILT
verzoekt tot een periode van
niet-handhaven.

Onze referentie
IENW/BSK-2023/355735
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo
Aan
De Minister IenW
cc De Staatssecretaris van
IenW
Bijlage(n)
6

Pagina 8 van 9

Bijlage 1 voorwaarden verlengde gedoogconstructie van 1 januari 2024
tot 1 juli 2024 voor zero emissie bedrijfswagens van 3.501 t/m 4.250 kg.
Gedogen waarvan?



Vrijstelling van het bezit van Rijbewijs C1 of C, inclusief code 95.
Vrijstelling van de installatie en gebruik van een tachograaf.

Wanneer geldt het gedogen?
Gedogen voor het bezit van Rijbewijs C1 of C geldt indien:









het voertuigen betreft van de categorie N2 met milieuklasse ZE,
met een maximaal toegestane massa van meer dan 3.500 kg maar ten
hoogste 4.250 kg,
indien het voertuig wordt gebruikt voor het vervoer van goederen zonder
aanhanger,
de massa boven 3.500 kg uitsluitend toe te schrijven is aan de grotere
massa van het alternatieve aandrijfsysteem in vergelijking met de massa
van het aandrijfsysteem van een voertuig met dezelfde afmetingen dat is
uitgerust met een interne verbrandingsmotor met een elektrische of
compressieontsteking [NB: wij lezen dit in deze fase als 3.500 kg + het
batterijgewicht],
het laadvermogen niet wordt verhoogd ten opzichte van hetzelfde voertuig
[NB: wij lezen dit in deze fase als 3.500 kg + het batterijgewicht],
het voertuig wordt bestuurd door houders van een rijbewijs van categorie B
dat ten minste twee jaar eerder was afgegeven, en
een document in het voertuig aanwezig is met daarop vermeld het gewicht
van het batterijpakket en het voertuig een tenaamstelling heeft of besteld is
voor 1 oktober 2023.

Datum
1 december 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/355735
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo
Aan
De Minister IenW
cc De Staatssecretaris van
IenW
Bijlage(n)
6

Gedogen voor de tachograaf geldt indien:





het voertuig wordt gebruikt voor goederenvervoer
binnen een straal van 100 km rond de vestigingsplaats van het bedrijf
het voertuig wordt aangedreven met elektriciteit
het voertuig een toegestane maximummassa heeft, met inbegrip van de
massa van de aanhangwagens of opleggers, van niet meer dan 7,5 ton.

De basis van bovenstaande wordt tevens een brief aan de ILT
verstuurd.

Pagina 9 van 9

De Minister van IenW
Cc De Staatssecretaris van IenW

Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo 1
Den Haag
Postbus 20901
2500 EX Den Haag
Contactpersoon

Kamerbrief en aanvullende informatie zero emissie
bedrijfsvoertuigen van boven de 3.500 t/m 4.250 kg

Inleiding
In bijlage 1 vindt u een voorzet voor de concept Kamerbrief (bijlage 1) die u in
het TMD Auto van 28 sept jl. heeft toegezegd. In bijlage 2 treft u aanvullende
informatie aan over dit dossier naar aanleiding van uw vragen in het laatste
gesprek met u op 12 oktober jl.

Datum
13 oktober 2023
Kenmerk
Fout! Onbekende naam
voor
documenteigenschap.IENW
/BSK-2023/299545
Bijlage(n)
2

Samenvatting, kern of boodschap
In het tweeminutendebat Auto van 28 september jl. heeft de Kamer aandacht
gevraagd voor een vrijstelling voor rijbewijs C-plicht voor het besturen van
zero-emissie bedrijfsvoertuigen boven de 3.500 kg tot en met 4.250 kg. Deze
gedoogconstructie eindigt op 31 december 2023. Daarbij is gevraagd om
duidelijkheid te scheppen voor ondernemers, wat er gebeurt als de
gedoogconstructie verloopt. Ook is verzocht of het mogelijk is om de tijdelijke
gedoogsituatie te verankeren in permanente wetgeving.
Wij vragen om uw reactie op deze concept Kamerbrief en we vernemen graag
welke oplossingsrichting uw voorkeur (voorlopig) heeft. Zodat wij parallel uw
(voorlopige) voorkeursrichting met de sector en met de betrokken
handhavingsinstanties (ILT, OM, Politie, JenV en SZW) kunnen afstemmen.

Pagina 1 van 2

Toelichting
Krachtenveld
Verschillende brancheorganisaties (oa. TLN, Evo, RAI, BOVAG, VNO-NCW, VNA)
en grote bedrijven (oa. DHL, Coolblue) hebben zich in de media negatief
uitgelaten over het uitblijven van een oplossing met het oog op het aflopen van
de gedoogsituatie per 1 januari 2024.
Juridisch
Deze nota en bijlagen zijn afgestemd met HBJZ.
Bijlagen
Volgnummer

Naam

Informatie

02

Kamerbrief ZE
bedrijfsvoertuigen 3.500 t/m
4.250 kg

In deze brief informeert de
minister, mede namens de
staatssecretaris, over de
huidige situatie rondom de
gedoogsituatie van Rijbewijs-C
voor bedrijfsvoertuigen boven
de 3.500 t/m 4.250 kg, de
elementen die een rol spelen bij
het bieden van een oplossing en
het vervolgproces.

03

Stand van zaken gedogen
rijbewijs-C

Aanvullende informatie naar
aanleiding van uw vragen in het
laatste gesprek met u op 12
oktober jl over de
gedoogsituatie van Rijbewijs-C
voor bedrijfsvoertuigen boven
de 3.500 t/m 4.250 kg

Pagina 2 van 2

TER BESLISSING
Datum
29 september 2023

Aan

De Minister IenW
Cc De Staatssecretaris IenW

Gedoogsituatie vrijstelling rijbewijs C ZE voertuigen

Onze referentie
IENW/BSK-2023/285197
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
Beslistermijn
2 oktober
Bijlage(n)
3

Aanleiding
In bijlage 1 vindt u de antwoorden op de vragen die u heeft gesteld over
ontheffing rijbewijs C voor ZE-voertuigen naar aanleiding van de nota1 die u
hierover heeft ontvangen. Daarbij wordt een oplossingsrichting en redeneerlijn
voorgesteld. Deze elementen kunnen worden gebruikt voor de Kamerbrief die u in
het TMD Auto van 28 sept jl. heeft toegezegd en de beantwoording van
Kamervragen van het lid van Ginneken (D66) van 3 augustus jongstleden (bijlage
2).
Geadviseerd besluit
1. Akkoord te gaan met de voorgestelde oplossingsrichting en deze nader af
te stemmen met ILT, SzW, JenV, OM, Politie en RDW
2. Akkoord te gaan met de voorgestelde redeneerlijn.
3. Uw eerste voorkeur uit te spreken voor het al dan niet uitwerken van een
tegemoetkoming en uw eerste voorkeur uit te spreken voor een van de
geschetste opties.
4. De redeneerlijn te gebruiken als basis voor:
a. Kamerbrief vervolg rijbewijs C na 1 januari 2024
b. Antwoord op de Kamervragen van Kamerlid van Ginneken (D66)
c. Een gesprek met de sector over deze oplossingsrichting direct na
uw akkoord
Kernpunten
In bijgesloten stuk kunt u vinden:
Beschrijving van de huidige gedoogconstructie
Voorstel voor oplossing.
Beschrijving van het proces betrekken benodigde partijen
Antwoord op de vragen die u heeft gesteld naar aanleiding van de eerdere
nota over ontheffing rijbewijs C voor ZE voertuigen
De aangepaste redeneerlijn
Analyse van betrokken aantal voertuigen
Krachtenveld

1

IENW/BSK-2023/246758

Pagina 1 van 2

Verschillende brancheorganisaties (oa. TLN, Evo, RAI, BOVAG, VNO-NCW, VNA)
en grote bedrijven (oa. DHL, Coolblue) hebben zich in de media negatief
uitgelaten over het uitblijven van een oplossing met het oog op het aflopen van
de gedoogsituatie per 1 januari 2024. In bijlage 3 vindt u de tekst die bij aanvang
van de gedoogperiode met de sector gecommuniceerd is.

Datum
29 september 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/285197
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
DuMo 2
Aan
De Minister IenW
Bijlage(n)
Vul hier het aantal bijlagen in

Pagina 2 van 2

TER BESLISSING
Datum
12 september 2023

Aan

Minister
cc Staatssecretaris

Gedoogconstructie rijbewijs/tachograafplicht ZEvoertuigen tussen 3.501kg en 4.250kg

Onze referentie
IENW/BSK-2023/246758
Opgesteld door
Bestuurskern
De Directeur-Generaal
Mobilieit

HBJZ
Beslistermijn
22 september 2023
Bijlage(n)
2

Aanleiding
Momenteel geldt een gedoogconstructie waarbij tot eind 2023 niet wordt
gehandhaafd op het niet hebben van een verplicht vrachtautorijbewijs (rijbewijs
C) en tachograaf voor vrachtauto’s tot 4.250 kg met elektrische aandrijving 1.
Deze gedoogconstructie volgt op een eerder opgestelde pilot omtrent deze
voertuigen. Het doel van deze pilot was het wegnemen van barrières voor de
transitie naar duurzaam transport.
De intentie is tot nu toe geweest dat de gedoogsituatie zou overgaan in een
wettelijk geborgde vrijstelling. Echter, door meerdere openstaande vragen die
opkwamen bij het wetgevingstraject werd duidelijk dat deze vrijstelling mogelijk
tot tegenstrijdige regelgeving leidt. Daarom wordt geadviseerd de gedoogsituatie
niet voort te zetten.
Hierover zijn begin augustus door het lid Van Ginneken Kamervragen gesteld 2.
Voor de beantwoording is het nodig om een nader besluit te nemen over de
voorgenomen wettelijke vrijstelling en in samenhang daarmee de handhaving en
de gedoogsituatie op dit gebied. Daarnaast wordt een besluit gevraagd over of
deze uitzondering dan wel wettelijk wordt vastgelegd.
Geadviseerd besluit
1. Stop de gedoogconstructie per 1 januari 2024.
2. Besluit om na vaststelling van de Vierde rijbewijsrichtlijn de uitzondering,
zo spoedig mogelijk in te voeren, maar enkel indien de zorgen omtrent
verkeersveiligheid gewaarborgd kunnen worden en de wettelijke vereiste
uitzonderingen vastgelegd zijn. Naar verwachting kan hier eind 2024 mee
worden gestart na vaststelling van de richtlijn. Implementatie hiervan
kost vervolgens ca. twee jaar.
3. Indien u hiermee instemt, bij belanghebbenden toetsen of wij alle
overwegingen hebben meegewogen.
Indien u de termijn voor gedogen wel wenst te verlengen en inzet op een
oplossing in de loop van 2024 onder de Derde Rijbewijsrichtlijn, dan wordt u
geadviseerd om de groep die onder het gedogen valt niet uit te breiden.
1
2

Nota IENW/BSK-2022/305827
2023Z13991, zie bijlage 2
Pagina 1 van 7

Kernpunten
Achtergrond
•
Een elektrisch aangedreven voertuig is voorlopig nog steeds zwaarder dan
een dieselvariant, vanwege het batterijpakket. Dit zorgt ervoor dat
ondernemers die overstappen naar een zero emissie (ZE) voertuig een
vrachtwagenrijbewijs en tachograaf nodig hebben, terwijl ze in eenzelfde
type voertuig in dieselvariant het voertuig met een regulier B-rijbewijs
voor personen-/bestelauto’s mogen besturen.
•
Tot eind 2022 heeft een wettelijk geborgd experiment gelopen,
goedgekeurd door de Europese Commissie, waar onder voorwaarden een
vrijstelling van de vrachtwagenrijbewijsplicht werd gegeven voor ZEvoertuigen bestemd voor goederenvervoer van 3.501 tot 4.250 kg
(formeel een lichte vrachtauto). Hier hebben 28 voertuigen aan
deelgenomen. De evaluatie van dit experiment wordt binnenkort
afgerond.
•
Met behulp van een gedoogconstructie is met het oog op realisatie van
een permanente oplossing in 2023 in december 2022 besloten dat dit
soort voertuigen vanaf 1 januari 2023 tot 1 januari 2024 gedoogd worden
en toch de weg op kunnen, zonder rijbewijs C en zonder tachograaf.
Aangegeven werd dat enkel voertuigen met een tenaamstelling van voor
1 oktober 2023 gedoogd werden, en dat dit niet meer dan 100 voertuigen
zouden omvatten. Echter, nu blijkt dat dit een veel grotere groep
voertuigen inhoudt. De groep die nu meedoet omvat momenteel 450
voertuigen en loopt naar verwachting tot 1 oktober op naar rond de 800.
•
Normaal gesproken wordt elk voertuig boven de 3.500 kg gedefinieerd als
een vrachtwagen – wat betekent dat de chauffeur een rijbewijs C nodig
heeft, zich aan de rij- en rusttijden moet houden, en ook aan alle
verkeersbeperkingen waarmee een vrachtwagen wordt geconfronteerd.
Het behalen van rijbewijs C of C1 met bijbehorende beroepskwalificatie
(code 95) is nodig voor chauffeurs van voertuigen boven de 3.500 kg
omdat chauffeurs daarmee leren om te gaan hoe te rijden met zware
voertuigen en hoe ze beroepsvervoer moeten verrichten. Deze eisen zijn
Europees vastgesteld.
•
Voor aanvang van de proeftuin in 2018 heeft toenmalig minister Van
Nieuwenhuizen aangegeven dat “het uitgangspunt [is] om gebruik te
maken van de mogelijkheden die de Derde Rijbewijsrichtlijn biedt… om
het experiment een structureel vervolg te geven”. Het daarvoor
aangekondigde plan van aanpak is niet opgesteld.
•
De verwachting bij de sector is, dat voor het eind van de gedoogtermijn
onder de Derde Rijbewijsrichtlijn, de permanente vrijstelling van kracht
wordt. Op basis daarvan, met de invoering van Zero Emissiezones vanaf
2025 in zicht, hebben ondernemers geïnvesteerd in honderden ZEvoertuigen.
•
Bij de uitwerking van de regelgeving stuiten we echter op praktische en
juridische problemen. Daarnaast is ook de gedoogsituatie niet volledig
juridisch en uitvoeringstechnisch geborgd.

Datum
12 september 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/246758
Opgesteld door
Bestuurskern
De Directeur-Generaal
Mobilieit
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

Problemen met de huidige gedoogconstructie
•
Onder de huidige Derde rijbewijsrichtlijn is de uitzondering voor het
besturen met rijbewijs B van alternatief aangedreven voertuigen tot 4.250
kg vanuit Europese regelgeving mogelijk, waar dit normaal maar tot
3.500 kg kan. Het verschil in gewicht moet voortkomen uit de alternatieve

Pagina 2 van 7

•

•

•

•

•

aandrijving en dit moet ook worden aangetoond. In de praktijk blijkt deze
eis moeilijk handhaafbaar (o.a. omdat de zwaarte van het accupakket niet
als apart onderdeel in het kentekenregister wordt opgenomen).
Volgens de richtlijn kan deze vrijstelling niet alleen gaan om ZEvoertuigen, maar ook allerlei andere alternatief aangedreven (hybride)
voertuigen. Onze huidige gedoogconstructie wijkt ook hier af van de
voorstellen uit Europa.
Bij de uitwerking van de vrijstelling onder de Derde Rijbewijsrichtlijn is
niet te voorzien hoe het zit met aansprakelijkheid als een voertuig van
boven de 3.500 kg dat zonder wettelijke grondslag door iemand wordt
bestuurd met een rijbewijs B een ongeluk veroorzaakt. De
verkeersveiligheid van de uitzondering is namelijk niet voldoende
onderzocht en aanpalende regels zoals aansprakelijkheid en
verzekeringen zijn niet afgedekt. Dit kan vergelijkbare problemen
veroorzaken als bij de Stint.
Op dit moment is nog niet de benodigde beslisinformatie beschikbaar om
een gedegen advies te geven over de mogelijkheden en wenselijkheid
voor het al dan niet invoeren van deze wettelijke vrijstelling van het
vrachtautorijbewijs onder de huidige derde richtlijn en tachograafplicht.
Het is niet duidelijk of deze problemen kunnen worden opgelost en
negatieve effecten voor de verkeersveiligheid, uitvoering en
handhaafbaarheid kunnen worden voorkomen. Daarom is het advies de
gedoogsituatie niet te verlengen en/of uit te breiden.
Dit kan slechts anders zijn indien u van mening bent dat de belangen die
zijn gediend met het Zero-Emissiebeleid en de beperking van CO2 als
gevolg van de gedoogsituatie zwaarder wegen dan deze juridische risico’s.

Datum
12 september 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/246758
Opgesteld door
Bestuurskern
De Directeur-Generaal
Mobilieit
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

Volgende stappen:
•
Momenteel is een voorstel voor een Vierde rijbewijsrichtlijn in procedure
met ook een nieuw voorstel voor dit specifieke onderwerp. In deze Vierde
rijbewijsrichtlijn is de uitzondering voor het besturen met rijbewijs B van
alternatief aangedreven voertuigen tot 4.250 kg vanuit Europese
regelgeving ook opgenomen in het voorstel – niet langer optioneel zoals
bij de Derde Rijbewijsrichtlijn. De Vierde rijbewijsrichtlijn kan tijdens de
onderhandelingen wijzigingen ondergaan en wordt waarschijnlijk eind
2024 vastgesteld. Daarna kan de overheid de voorgestelde uitzondering
indien die tijdens de onderhandelingen overeind blijft, implementeren met
behulp van een Algemene maatregel van Bestuurd (AMvB), op zijn
vroegst ca. twee jaar na vaststelling van de richtlijn.
•
Gevolg van het stoppen van de gedoogsituatie is dat de voertuigen tussen
de 3.500 en 4.250 kg tachograafplichtig worden en de bestuurder
daarnaast rijbewijs C1 of C nodig heeft met de beroepskwalificatie (code
95). Dit blijft de situatie tot er een mogelijke nieuwe uitzondering uit de
Vierde rijbewijsrichtlijn volgt.
•
Voorstelbaar is dat bedrijven gebruik zullen maken van de huidige
mogelijkheid om bij de RDW het gewicht van het voertuig administratief
te verlagen (terugkeuren). Het administratief verlagen van het gewicht is
eerder in de Tweede Kamer besproken. U heeft de Kamer (het lid
Koerhuis) toegezegd de mogelijkheid van het afschaffen van deze
procedure te onderzoeken. In een eerdere nota bent u akkoord gegaan
met het voorstel van DGMo om de aanpak van de KEP-sector in eerste
instantie te richten op het aanpassen van de terugkeurprocedure (in

Pagina 3 van 7

•

•

•

plaats van het verlagen van de vergunningsgrens) en hierover in gesprek
te gaan met het RDW (IENW/BSK-2022/232590). De uitvoeringstoets van
de RDW is inmiddels opgeleverd en de brede stakeholderanalyse is vrijwel
afgerond. U wordt hierover separaat per nota geïnformeerd.
Onderzoek moet uitgevoerd worden dat evalueert in hoeverre deze
voertuigen, zonder tachograaf, zonder rijbewijs C, kunnen leiden tot
verkeersonveilige situaties. Daar kan verder gebouwd worden op de tot
op heden niet afgewerkte evaluatie van de proeftuin.
Als ministerie kunnen we samen met het CBR bezien hoe we de
bestuurders van de voertuigen waarvan besturing met rijbewijs B niet
langer gedoogd wordt (nog beter) kunnen faciliteren en stimuleren om
een vrachtwagenrijbewijs te behalen.
Tijdens de lopende onderhandelingen over het voorstel voor de Vierde
Richtlijn bestaat er ruimte om de Commissie en het voorzitterschap te
vragen rekening te houden met bovenstaande effecten en hiervoor een
passende oplossing te vinden. De zero emissiezones worden vanaf 1
januari 2025 ook ingevoerd. Doel moet zijn om de beleidsmatige afweging
midden 2024 uitgewerkt te hebben, met bijhorende wettelijke borging
ontwikkeld.

Datum
12 september 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/246758
Opgesteld door
Bestuurskern
De Directeur-Generaal
Mobilieit
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

Reactie Sector:
•
Het stoppen met de gedoogsituatie zónder zicht op het snel invoeren van
een wettelijk geborgde vrijstelling zal naar verwachting veel ophef bij de
grote supermarkten en pakketbezorgers en in de media veroorzaken. Het
uitgangspunt is steeds geweest en gecommuniceerd, dat de
gedoogstelling zou overgaan in een permanente vrijstelling.
•
Het lid Van Ginneken (D66) heeft Kamervragen gesteld naar aanleiding
van publiekscommunicatie over de afloop van de gedoogconstructie
(bijlage 1). Dit is voorafgegaan door negatieve reacties uit de
transportbranche. Eerdere toezeggingen aan de Kamer uit 2018 over het
opstellen van een Plan van aanpak voor de permanente implementatie
van de vrijstelling (in 2021) 3 en het versturen van een evaluatie van de
proeftuin 4 zijn niet ingevuld, dus zullen verder ontwikkeld moeten
worden.
•
Er is een tekort aan Chauffeurs met een C-rijbewijs. Het laten halen van
C1-rijbewijs en code 95 kost meer geld en tijd/administratieve lasten,
hoger loon in andere CAO en tachograaf inbouwkosten. Als gevolg hiervan
bestaat het risico dat de ingroei van dit type ZE-voertuigen stil komt te
staan. Aan de andere kant worden hiermee de staande wettelijke eisen
aan voertuigen en hun bestuurders, met verkeersveiligheid als doel,
geborgd.
Krachtenveld
•
RDW is gevraagd scenario’s te bestuderen hoe de verklaring over het
meergewicht van het voertuig onder de huidige richtlijn eruit kan zien. Zij
komen binnenkort met een reactie. Op ambtelijk niveau is aangegeven
dat RDW de voorkeur heeft om dit nu niet onder de huidige richtlijn in te
passen. Dit wordt nog nader besproken met de RDW.
•
Handhavende partijen (denk aan de ILT die moet controleren of mensen
over de juiste papieren beschikken om te rijden) en JenV zijn nog niet
3
4

Kamerstuk 29398, nr. 632
Staatsblad 2019, 211
Pagina 4 van 7

•

betrokken bij de uitwerking van de vrijstelling onder de Derde
Rijbewijsrichtlijn.
Het ministerie van SZW is eerder niet betrokken bij deze wijzigingen. Dit
moet nu wel gebeuren, gelet op de arbeidstijdenwet en de
tachograafplicht.

Toelichting
Internationale/Europese context
•
De uitzondering uit de huidige Derde Rijbewijsrichtlijn biedt de
mogelijkheid voor alternatief aangedreven (bedrijfs)voertuigen tot 4.250
kg met rijbewijs B te kunnen worden bestuurd. Het bijkomende gewicht
moet te wijten zijn aan het alternatieve aandrijvingssysteem.
•
13 lidstaten maken van deze mogelijkheid gebruik.
•
Op 13 september 2023 is er een gesprek geweest met de Europese
Commissie om mogelijkheden te verkennen. Commissie erkende op
informele wijze deze problematiek.
•
Het niet goed invoeren van de huidige uitzonderingsmogelijkheid kan
leiden tot een infractie.

Datum
12 september 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/246758
Opgesteld door
Bestuurskern
De Directeur-Generaal
Mobilieit
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

Politieke context
De huidige gedoogconstructie is destijds niet aan de Tweede Kamer of de Minister
van JenV voorgelegd. Bij verlenging van de gedoogsituatie zal de Staten-Generaal
moeten worden geïnformeerd. Volgens de aanwijzingen inzake de rijksinspecties
wordt een dergelijke aanwijzing door de minister onverwijld aan de StatenGeneraal gezonden.
Financiële overwegingen
De financiële gevolgen zijn nog niet bekend. Als de gedoogsituatie wordt gestopt
moeten bedrijven hun chauffeurs van de rond de 800 ZE-voertuigen een C(1)
rijbewijs met beroepskwalificatie code 95 laten halen. Daarnaast dient een
tachograaf ingebouwd te worden en dienen de chauffeurs geïnstrueerd te worden
over het gebruik en administratie daarvan. Opleiding en tachograaf kosten de
ondernemers geld.
Uitvoering en gevolgen voor de maatschappij
Er zijn verschillende aandachtspunten die moeten worden opgelost en uitgezocht
voordat de uitzondering (wettelijk) kan worden ingevoerd. Deze worden
meegenomen in de besprekingen omtrent de Vierde Rijbewijsrichtlijn om zo een
goede Europees brede implementatie te kunnen waarborgen, dit is conform BNCfiche dat eerder aan de Kamer is toegezonden.
Verkeersveiligheid en rijbewijzen
1. Verkeersveiligheid. De voorlopige evaluatie van de pilot maakt
onvoldoende duidelijk of bestuurders met rijbewijs B voldoende rijvaardig
zijn om deze groep voertuigen te kunnen besturen. Omdat een zwaarder
voertuig meer schade oplevert bij een botsing is dit een relevant aspect.
2. Omdat de gedoogsituatie nog niet binnen de huidige Europese kaders
past, kan het een infractie opleveren, dit omdat we de uitzondering nu
alleen op elektrische voertuigen toepassen en het volgens de richtlijn op
alle alternatieve aandrijvingen van toepassing zou moeten zijn.

Pagina 5 van 7

3.

4.

5.

De uitvoerbaarheid van de oplossing voor wie op welke manier bepaalt
hoe zwaar het voertuig is, en of dit door de alternatieve aandrijving komt,
is nog niet uitgewerkt door RDW. In de huidige gedoogsituatie kunnen
burgers met een verklaring aangeven dat ze aan de eisen voldoen. Dit is
niet conform de staande praktijk voor wat betreft keuringen van
voertuigen en bepaling van voertuiggewicht.
Dit heeft ook gevolgen voor de handhaving. Nu kunnen handhavers niet
controleren of iemand aan de eisen voldoet en dus legitiem een voertuig
bestuurt van zwaarder dan 3.500 kg met rijbewijs B.
Aansprakelijkheid en verzekeringen zijn onduidelijk vastgelegd.

Datum
12 september 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/246758
Opgesteld door
Bestuurskern
De Directeur-Generaal
Mobilieit
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

Definitie van vrachtwagen
6. Het is niet zeker of betreffende voertuigen ook in andere context moeten
worden gezien als vrachtwagen.
7. Ook is niet duidelijk of zij de APK moeten betalen van een vrachtwagen.
8. Of ze zich aan verkeersregels voor vrachtwagens moeten houden is niet
duidelijk (en bijvoorbeeld niet mogen rijden op wegen die geen zware
voertuigen aankunnen).
9. Of ze verzekerd moeten zijn als vrachtwagen is niet duidelijk.
Chauffeur en bedrijven
10. Bedrijven zijn in de veronderstelling dat de uitzondering wettelijk wordt
vastgelegd en niet meer wordt gewijzigd, de mogelijkheden voor een
vrijstelling onder de Derde Rijbewijsrichtlijn binnen de juridische kaders
moeten nog nader worden uitgezocht. Nu iets wijzigen en daarna weer is
daarom niet wenselijk.
11. Het is belangrijk nu volledige duidelijkheid voor de sector te scheppen
met een duidelijk plan en alternatieve oplossingen (zoals het behalen van
rijbewijs C).
12. Chauffeurs moeten aan rij- en rusttijden voldoen en dit wordt geborgd
met een tachograaf in een vrachtwagen. Om goed uitgeruste chauffeurs
te hebben in zware voertuigen is dit daarom van belang. Momenteel kan
hier geen uitvoerbare uitzondering op worden gemaakt. SZW vindt dit ook
een belangrijk argument, omdat daarmee wordt voorkomen dat
chauffeurs in een zwaar voertuig veel te veel uren maken.
13. Indien gedogen gestopt wordt en onder de Vierde Richtlijn mogelijk
wordt, ontstaat er een periode waarin ondernemers die voorop lopen in de
transitie naar ZE mobiliteit tijdelijk extra lasten moeten dragen om de
reeds aangeschafte ZE voertuigen te blijven gebruiken.
Communicatie
Er zal een communicatieplan moeten worden opgesteld hoe dit met bedrijven te
communiceren. Hierbij moeten we ons realiseren dat het perspectief is dat ze
moeten wachten tot wettelijke verankering na vaststelling van de richtlijn niet
positief wordt ontvangen.
Voorgaande ontwikkelingen en alternatieven
Eind 2022 werd voorgelegd aan de Minister dat deze voertuigen tijdelijk gedoogd
moesten worden tot eind 2023, voor alle voertuigen met een tenaamstelling van
voor oktober 2023. Toen werd aangegeven dat dit maximaal 100 voertuigen
omvatte. Inmiddels wordt ingeschat dat dit rond 800 voertuigen inhoudt.

Pagina 6 van 7

Duurzaamheid
ZE Zones
Marktpartijen verwachten dat er in 2023 een permanente vrijstelling voor Crijbewijs voor deze voertuigen komt. Er spelen zoveel vragen over uitwerking
daarvan, dat wordt geadviseerd het gedogen niet te verlengen en/of uit te
breiden. Als wordt gekozen voor het stoppen met gedogen, kan worden gekeken
hoe de eigenaren van de groep van circa 800 ZE-voertuigen gesteund kunnen
worden, zodat deze gebruikt kunnen blijven worden (rijopleiding chauffeurs en
inbouw tachograaf). De Vierde Richtlijn verplicht ons zoals het voorstel nu is
ingestoken om na de vaststelling van de richtlijn dit voorstel in te voeren, onder
voorbehoud van de afloop van de onderhandelingen hierover. Dit kan na
vaststelling op zijn vroegst ca. twee jaar naar vaststelling van de richtlijn.

Datum
12 september 2023
Onze referentie
IENW/BSK-2023/246758
Opgesteld door
Bestuurskern
De Directeur-Generaal
Mobilieit
Aan
Minister en Staatssecretaris
Bijlage(n)
2

Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing
Bijlagen
Volgnummer

Naam

Informatie

1

Beslisnota gedoogsituatie

Beslisnota aan M om voertuigen
te gedogen eind 2022

2.

Kamerbrief uitstelbrief

Gestelde kamervragen Kamerlid
Van Ginneken, en bevestiging
van uitstel

Pagina 7 van 7

1

TER BESLISSING
Datum
20 december 2022

Aan

minister
cc: staatssecretaris

Beslisnota Niet-handhaven Rijbewijs C-plicht ZEbestelvoertuigen

Onze referentie
IENW/BSK-2022/305827
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobilite t
Unit Algemeen Beleid
Beslistermijn
22-12-2022
Bijlage(n)
3

Aanleiding
Op 31 december dit jaar eindigt de proeftuin vrijstelling rijbewijs C voor
chauffeurs voor volledig elektrisch aangedreven bedrijfsvoertuigen die door het
batterijpakket het maximum toegestane gewicht van 3.500 kg tot maximaal
4.250 kg mogen overschrijden. Het wijzigingstraject om de vrijstelling permanent
te verankeren is gestart, maar vertraagd in verband met moeilijk handhaafbare
voorwaarde uit de Richtlijn Rijbewijzen.
Na afstemming met de handhavende partijen en de Europese Commissie is
gekomen tot een oplossing die inhoudt dat ILT onder voorwaarden niet
handhavend optreedt tegen bovengenoemde chauffeurs. Op deze manier hoeven
de chauffeurs van deze elektrische voertuigen niet een rijbewijs C te bezitten om
deze voertuigen te mogen besturen.
Geadviseerd besluit

U wordt geadviseerd akkoord te gaan met een constructie waarbij,
vooruitlopend op een wijzigingstraject van het Reglement rijbewijzen, de ILT
wordt verzocht niet te handhaven op het bezit van een rijbewijs C bij
chauffeurs van ZE-bestelvoertuigen met een tenaamstelling van voor 1
oktober 2023. Het gaat naar verwachting om maximaal 100 voertuigen.

Uiterlijk vrijdag 23 december uw akkoord om de bijgevoegde brief te
versturen waarin u de ILT verzoekt tot een periode van niet-handhaven.
Kernpunten

In de proeftuin mogen chauffeurs met rijbewijs B een volledig elektrisch
aangedreven bedrijfsvoertuig besturen dat door het batterijpakket zwaarder is
dan de toegestane 3.500 kg (tot een maximum van 4.250 kg).

Een van de voorwaarden uit de Derde Rijbewijsrichtlijn1 is dat het extra
gewicht boven 3.500 kg volledig toe te wijzen moet zijn aan het
batterijpakket. Dit extra gewicht komt echter niet naar voren bij de Europese
Typegoedkeuring van de voertuigen en staat ook niet als zodanig bij de RDW
geregistreerd.
1

Richtlijn (EU) 2018/645 van het Europees Parlement en de Raad van 18 april 2018 tot
wijziging van Richtlijn 2003/59/EG betreffende de vakbekwaamheid en de opleiding en
nascholing van bestuurders van bepaalde voor goederen- en personenvervoer over de weg
bestemde voertuigen en Richtlijn 2006/126/EG betreffende het rijbewijs .

Pagina 1 van 4















Omdat derhalve niet voldaan kon worden aan de handhaving van de
voorwaarde leek het proces van de invoering van de permanente vrijstelling
vast te lopen. Als gevolg hiervan zouden de chauffeurs van de naar
verwachting maximaal 100 voertuigen die een tenaamstelling hebben van
voor 1 oktober 2023 een rijbewijs C moeten bezitten om deze voertuigen te
kunnen besturen, ondanks de toezegging van uw voorganger dat de
permanente vrijstelling er zou komen.2
Pas vorige week is in overleg met de Werkgroep Rijbewijzen van de Europese
Commissie en daarna met de Politie, ILT en RDW, een pragmatische oplossing
gevonden om de proeftuin om te zetten in permanente regelgeving.
De Europese Commissie en de Nederlandse handhavers zijn akkoord met een
document dat vanuit de voertuigproducent en/of batterijleverancier wordt
verstrekt waarop het gewicht van het batterijpakket vermeld wordt. Dit
document wordt in het voertuig gehouden. Het document heeft weliswaar
geen juridische status, maar wordt als zodanig erkend ten behoeve van de
handhaving.
Het wetgevingsproces voor het permanent maken van de vrijstelling kan nu
vervolgd worden. Gezien de doorlooptijd van het wetgevingsproces is de
inschatting dat de vrijstelling over 9 tot 12 maanden permanent gemaakt zal
zijn.
Om te voorkomen dat de zero emissiebestelvoertuigen met een
tenaamstelling van voor 1 oktober 2023 niet kunnen worden ingezet met
chauffeurs met rijbewijs B, verzoekt u de ILT voor een overbruggingsperiode
niet handhavend op te treden in deze situatie.
We vragen u uiterlijk vrijdag 23 december een brief te doen laten sturen aan
de ILT met daarin een verzoek tot het gedogen, zodat zij op de hoogte zijn
vóór 31 december. Het beleid van niet-handhaven houdt in dat, onder de
voorwaarden van de Derde Richtlijn, de chauffeurs vrijgesteld zijn van
rijbewijs C-plicht en de tachograafplicht voor voertuigen tot maximaal 4.250
kg.
De collega's van directie WenV, HBJZ, de ILT, de Politie, het OM en het
ministerie van JenV hebben aangegeven zich te kunnen vinden in deze
oplossing.

Datum
20 december 2022
Onze referentie
IENW/BSK-2022/305827
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobil te t
Unit Algemeen Beleid
Aan
minister van IenW
Bijlage(n)
3

Krachtenveld
In afstemming met de verzekeraars, JenV, RDW, ILT, politie, OM en de Europese
Commissie is een oplossing gevonden voor de handhaving van de voorwaarde uit
de Richtlijn. Dit betreft de combinatie van tijdelijk niet handhavend optreden en
parallel het permanent maken van de vrijstelling. Hierbij blijft het belang van
verkeersveiligheid een belangrijke rol spelen.
Toelichting
Op 31 december dit jaar eindigt de proeftuin vrijstelling rijbewijs C. In deze
proeftuin zijn chauffeurs vrijgesteld van het rijbewijs C voor volledig elektrisch
aangedreven bedrijfsvoertuigen die door het batterijpakket het maximum
toegestane gewicht van 3.500 kg tot maximaal 4.250 kg mogen overschrijden
(voor voertuigen zwaarder dan 3.500 kg heb je een rijbewijs C nodig). Chauffeurs
van deze voertuigen hebben voldoende aan een rijbewijs B.
De proeftuin had tot doel de introductie van het elektrisch aangedreven
bestelvoertuig te stimuleren met het oog op de verduurzaming van logistiek,
2

Kamerstukken II 2018-2019, 29398 nr. 632.

-Pagina 2 van 4

specifiek voor de invoering van de zero-emissiezones in 30 tot 40 grote steden
zoals afgesproken in het Klimaatakkoord.
Een periode van niet-handhaving voorkomt dat de voertuigen uit de proeftuin en
ook de reeds bestelde voertuigen met het oog op het permanent worden van de
vrijstelling tijdelijk niet ingezet kunnen worden als chauffeurs van deze voertuigen
niet over rijbewijs C beschikken.
In de bijgevoegde brief verzoekt u de ILT, als handhaver van beroepstransport en
daarmee bestelvoertuigen, om niet handhavend op te treden tegen chauffeurs
met een rijbewijs B die een ZE-bestelvoertuig besturen tot max. 4.250 kg mits zij,
middels een document dat bij de auto gehouden wordt, kunnen aantonen wat het
gewicht van het batterijpakket is en dat het voertuig een tenaamstelling heeft van
voor 1 oktober 2023.3 Op deze manier hoeven de chauffeurs van de naar
verwachting maximaal 100 voertuigen met een tenaamstelling van voor 1 oktober
2023 niet een rijbewijs C te bezitten om deze voertuigen te kunnen besturen.

Datum
20 december 2022
Onze referentie
IENW/BSK-2022/305827
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobil te t
Unit Algemeen Beleid
Aan
minister van IenW
Bijlage(n)
3

Politieke context
De vorige minister heeft op 16 november 2018 richting de Kamer aangekondigd
het uitgangspunt te hebben om deze vrijstelling permanent te willen maken op
basis van de Derde Rijbewijsrichtlijn.4 Daarvoor is een wijzigingstraject gestart
van het Reglement rijbewijzen, om de vrijstelling van rijbewijs C op permanente
wijze in de regelgeving te kunnen verankeren.
Juridische overwegingen
Het wetgevingstraject om de vrijstelling permanent te regelen heeft flinke
vertraging opgelopen door de moeilijk handhaafbare voorwaarde uit de Richtlijn
dat het extra gewicht boven de 3.500 kg volledig moet toe te wijzen zijn aan het
batterijpakket. Het gewicht van het batterijpakket wordt bij de Europese Type
Goedkeuring (ETG) niet geregistreerd, waardoor het moeilijk is vast te stellen of
het extra gewicht boven de 3.500 kg inderdaad is toe te schrijven aan het
batterijpakket. In de data van de RDW wordt het gewicht van het batterijpakket
evenmin specifiek vermeld. De inschatting van de doorlooptijd van het
wetgevingsproces is 9 tot 12 maanden.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.
Volgnummer

Naam

1

Brief ILT – Niet-handhaven
rijbewijs C-plicht ZEbedrijfsvoertuigen

Informatie

3

Datum op basis van geschatte maximale levertijd van reeds bestelde voertuigen in 2022
waarbij naar verwachting het om niet meer dan 100 voertuigen in totaal zal gaan.
4
Kamerstukken II 2018-2019, 29398 nr. 632 en Richtlijn (EU) 2018/645 van het Europees
Parlement en de Raad van 18 april 2018 tot wijziging van Richtlijn 2003/59/EG betreffende
de vakbekwaamheid en de opleiding en nascholing van bestuurders van bepaalde voor
goederen- en personenvervoer over de weg bestemde voertuigen en Richtlijn 2006/126/EG
betreffende het rijbewijs
Pagina 3 van 4

2

3

Derde Rijbewijs Richtlijn

Verslag van het schriftelijk
overleg op 16 november 2018

Zie artikel 6 lid 4 aanhef en sub
c voor de voorwaarden om de
vrijstelling permanent te
maken.
Zie bovenaan twee pagina voor
de toezegging van uw
voorganger als uitgangspunt te
hebben om deze vrijstelling
permanent te willen maken via
wetgeving gebaseerd op de
Derde Rijbewijsrichtlijn.

Datum
20 december 2022
Onze referentie
IENW/BSK-2022/305827
Opgesteld door
Bestuurskern
Prog.dir. Duurzame Mobil te t
Unit Algemeen Beleid
Aan
minister van IenW
Bijlage(n)
3

Pagina 4 van 4