Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

33 566

Financieel en sociaal-economisch beleid

Nr. 83

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 november 2015
In het sociaal akkoord van 11 april 2013 (Kamerstuk 33 566, nr. 15) zijn
afspraken gemaakt om de Nederlandse arbeidsmarkt toekomstbestendig
te maken. Afgesproken is onder andere om met een actievere aanpak
werkloosheid te voorkomen en mensen van werk naar werk te helpen, het
liefst vóór ze in de WW komen en daar sociale partners nadrukkelijk bij te
betrekken.
Het kabinet heeft 600 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de sectorplannen. In de sectorplannen hebben werkgevers- en werknemersorganisaties in een sector of regio gezamenlijk, onder voorwaarde van
cofinanciering, plannen opgesteld met als doel de arbeidsmarkt op korte
termijn en op middellange termijn te verbeteren. Daarmee is hiervoor een
totaal bedrag van tenminste 1,2 miljard euro beschikbaar gekomen. Naast
maatregelen gericht op structuurverbetering, verbetering van de
(regionale en/of intersectorale) samenwerking, bevatten de sectorplannen
ook maatregelen gericht op het vervullen van vacatures in kansrijke
beroepen en het aan het werk helpen van mensen die met werkloosheid
worden bedreigd of werkloos zijn. Met de derde tranche sectorplannen
wordt beoogd een bijdrage te leveren aan het realiseren van baanwisselingen van met ontslag bedreigde werknemers en werklozen naar andere
werkgevers in een kansrijk beroep in sectoren en regio’s waar juist banen
ontstaan of moeilijk vervulbare vacatures zijn.
De meeste relevante sectoren en regio’s zijn dankzij de sectorplannen aan
de slag gegaan met door sociale partners geconstateerde en met
arbeidsmarktanalyses onderbouwde, knelpunten op de arbeidsmarkt. Op
15 september jl. is de inschrijving voor de derde tranche gesloten. De
beoordeling van de 32 ingediende sectorplannen is in volle gang. Daarbij
is inmiddels duidelijk geworden dat er sprake zal zijn van onderuitputting.
De heer Van Weyenberg vroeg tijdens het Algemeen Overleg van
7 oktober jl. hoeveel geld er over is van de sectorplannen. Naar mijn
inschatting zal, deels door het niet volledige aanvragen van het

kst-33566-83
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 566, nr. 83

1

beschikbare subsidiebedrag voor de derde tranche sectorplannen en deels
door bijstelling van plannen uit vooral de eerste twee tranches, een
bedrag van 150 miljoen euro aan onderbesteding optreden op het
sectorplannenbudget. In de voortgangsbrief sectorplannen die ik deze
maand naar de Kamer zal sturen zal ik dit nader onderbouwen.
Hiervan is 30 miljoen euro geoormerkt ten behoeve van de financiering
van de uitvoering van de motie Kerstens (Kamerstuk 34 000 XV, nr. 27). De
motie vraagt de regering binnen de middelen van de Regeling cofinanciering sectorplannen 30 miljoen euro toe te wijzen voor de herstructurering van bedrijven in de sociale werkvoorziening.
Het resterende bedrag van 120 miljoen euro wil ik inzetten voor ondersteuning van de transities naar nieuw werk. Hierin zit tevens het
onbenutte gedeelte van het landelijke sectorplan zorg, waarover is
afgesproken dat dit beschikbaar blijft voor initiatieven in de langdurige
zorg die in lijn zijn met de doelstelling van de sectorplannen. De Staatssecretaris van VWS heeft dit mede namens mij in voortgangsbrieven over
de hervormingen in de langdurige zorg op 14 april (Kamerstuk 34 104,
nr. 25) en op 3 september jl. (Kamerstuk 34 104, nr. 70) aan uw Kamer
toegezegd.
Op 7 oktober jl. heb ik met uw Kamer gesproken over het arbeidsmarktbeleid. Hierin is gesproken over de stand van zaken en het vervolg van de
sectorplannen. Met deze brief wil ik u op hoofdlijnen informeren over mijn
voornemens om het resterend budget van de sectorplannen in te zetten
voor hetzelfde doel, namelijk van-werk-naar-werk transities bevorderen
om zo de instroom en het verblijf in de WW te verminderen en langdurige
werkloosheid te voorkomen. Ik werk in goed overleg met sociale partners
en de uitvoering, de maatregelen verder uit.
Zoals toegezegd zal ik u voor de begrotingsbehandeling van Sociale
Zaken nader informeren over de stand van zaken rondom de lopende
sectorplannen, de beschikbare middelen, de uitwerking van het pakket
van maatregelen en de verdeling van de middelen over de verschillende
maatregelen.
Ik wil inzetten op initiatieven die zoveel als mogelijk effectief zijn en
aansluiten bij de wensen van werkgevers en werknemers, zoals onder
andere door de Sociaal-Economische Raad (SER) verwoord in het advies
«Werkloosheid voorkomen, beperken en goed verzekeren». De SER neemt
waar dat ondanks eerder opgedane ervaringen, van-werk-naar-werk
transities nog onvoldoende tot stand komen. De Raad adviseert om
– mede in de vorm van pilots – te experimenteren met enerzijds vormen
van dienstverlening aan werkzoekenden en anderzijds met het bevorderen
van de aansluiting van sectorale en regionale initiatieven op het vlak van
van-werk-naar-werk. In die geest streef ik met de extra inzet op van-werknaar-werk er naar om bestaande structuren en initiatieven om
werkloosheid te voorkomen te versterken en te verbinden, onder andere
door voor de groepen die dit het meeste nodig hebben gerichte instrumenten beschikbaar te stellen. De pilots zoals genoemd in het SER-advies
zouden hier goed in passen. Ik zal uw Kamer vóór de begrotingsbehandeling van Sociale Zaken de kabinetsreactie op het genoemde SER-advies
toesturen. Belangrijk is immers dat we maatregelen afspreken, die een
grote kans maken op resultaat. De maatregelen zijn tijdelijk in verband
met het incidentele karakter van het beschikbare budget. Van alle partijen
wordt een bijdrage gevraagd in de vorm van mensen, middelen of kennis.
Een substantieel deel van de middelen zal worden bestemd voor
persoonlijke begeleiding van werkzoekenden met een baan door sociale
partners in de regio, en aan versterking van de netwerkfunctie in de regio.
Daarnaast wil ik geld beschikbaar stellen voor persoonlijke begeleiding
van werklozen en investeer ik in scholingsvouchers en Brug WW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 566, nr. 83

2

Dienstverlening aan werkzoekenden met een baan
Niet alle mensen vinden op eigen kracht weer een nieuwe baan. De
mensen die dat niet lukt zijn vaak kwetsbaar omdat zij bijvoorbeeld laag
opgeleid zijn, ouder zijn, een langdurig eenzijdig arbeidsverleden in
dezelfde bedrijfstak of functie hebben, etc. Deze groep zal zonder
aanvullende ondersteuning een grote kans maken om langdurig werkloos
te worden. Daarbij komt nog dat zij vaak de wegen niet kennen hoe ander
werk te vinden.
Het is daarom van belang dat werknemers die met ontslag worden
bedreigd vroegtijdig worden geholpen bij de doorstart naar een nieuwe
baan. Ik wil sociale partners meer en beter faciliteren. Het is belangrijk om
gebruik te kunnen maken van een netwerk waarin wordt samengewerkt
door betrokken instanties zoals werkgevers, vakbonden en gemeenten,
om met ontslag bedreigde werknemers voor te lichten, waar nodig te
begeleiden en ze te helpen een doorstart te maken naar nieuw werk. Ook
de effectieve regionale en sectorale van werk naar werk aanpakken uit de
lopende sectorplannen kunnen hierbij als voorbeeld dienen.
Daarbij is het van belang om actie te ondernemen op basis van gedegen
arbeidsmarktanalyses en de aansluiting te borgen tussen de activiteiten in
de pré WW-fase, het moment dat WW dreigt en het moment dat iemand
werkzoekende zonder baan is. Zo zorgen we voor de juiste prikkels op
individueel niveau, voorkomen we verspilling en zorgen we dat de
verschillende activiteiten elkaar versterken. Met sociale partners zal ik
afspraken maken over wie verantwoordelijkheid neemt voor het ontwikkelen van welke activiteiten in elk stadium van het traject.
Daarnaast wil ik inzetten op het benutten van de ervaringen uit de
sectorplannen van de zorg gericht op van werk naar werk begeleiding en
scholing voor de met werkloosheid bedreigden in de zorg (o.a. functieniveaus MBO 1 en 2 en medewerkers uit de overhead in de zorg, bijv.
administratie en catering).
Persoonlijke dienstverlening WW
Daarnaast is het van belang dat ook de mensen die in de WW terecht zijn
gekomen, snel weer aan het werk gaan om zo langdurige werkloosheid te
voorkomen. Belangrijk is dat we aansluiten op de inzet van sociale
partners in de pré WW-fase en deze waar mogelijk versterken. Een goede
aansluiting op die inzet is van belang. Door vroegtijdig actie te ondernemen zijn in het verleden goede resultaten behaald, zoals bij Aldel, Zalco
en bij Philip Morris.
De leerwerkloketten (samenwerkingsverbanden van gemeenten, UWV en
opleidingsinstituten; publiek en privaat) bieden daarbij onafhankelijk
advies en informatie over arbeidsmarktgerichte scholing en lerend
werken. Door de samenwerking met de werkgeversservicepunten van
UWV kunnen potentiële kandidaten gericht gewezen worden op mogelijkheden voor leerwerkarrangementen of scholingsprojecten.
Uit onderzoek blijkt verder dat het zo snel mogelijk in contact komen met
werkloze of met werkloosheid bedreigde werknemers en het voeren van
regelmatige (individuele of groeps-) gesprekken de kans op het weer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 566, nr. 83

3

vinden van een andere baan vergroot.1 In het VAO van 4 november 2015
is bovendien in de motie Vermeij/Krol (Kamerstuk 29 544, nr. 656)
gevraagd om meer persoonlijke en effectieve begeleiding van werklozen
door UWV mogelijk te maken.
Ik ben hierover met UWV in gesprek. UWV geeft aan dat op basis van
vroegtijdige diagnose en selectie beoordeeld kan worden welke werkzoekenden een risico lopen op langdurige werkloosheid en wat zij ten minste
nodig hebben om aan de slag te komen. Dit geeft de mogelijkheid om
gerichte dienstverlening in te zetten voor deze groep die varieert in
intensiteit, aangepast aan de persoonlijke behoeften en mogelijkheden
voor deze werkzoekenden. De dienstverlening kan bestaan uit bijvoorbeeld persoonlijke gesprekken, workshops, competentietests, netwerktrainingen en eventueel in combinatie met bij- of omscholing (scholingvouchers). Door geld beschikbaar te stellen aan UWV om deze
dienstverlening te realiseren, geef ik invulling aan de hiervoor bedoelde
motie.
Eerder heb ik met uw Kamer gesproken over de uitdagingen waar de
zorgsector zich voor gesteld ziet. Er zijn veel mensen in de WW
ingestroomd, ondanks de inzet van sociale partners om dat met een
landelijk en 18 regionale sectorplannen te voorkomen. Zoals eerder
aangegeven is een extra inspanning voor deze groep op zijn plaats.
Daarom ben ik met UWV in gesprek om in de arbeidsmarktregio deze
aanvullende dienstverlening ook te organiseren voor medewerkers uit de
zorg, gericht op hun specifieke situatie.
Scholingsvouchers
De arbeidsmarkt heeft een leercultuur nodig, waarin het normaal is dat
iedereen geschoold wordt, niet alleen op school, maar juist ook daarna.
Met de WWZ is op dit punt al een aantal verbeteringen gerealiseerd, zoals
het scholingsrecht en de aftrekbaarheid van scholingskosten voor
werkgevers.
Wanneer een werknemer zich echter wil laten omscholen naar een ander,
meer kansrijk beroep, is het niet altijd gemakkelijk de eigen werkgever, of
het eigen O&O-fonds mee te krijgen. Dat geldt bijvoorbeeld voor
flexwerkers of werkenden die zich willen omscholen naar een andere
sector. Ik wil een voorziening treffen om in die gevallen scholingsvouchers
beschikbaar te stellen via UWV. Daarmee kom ik tevens tegemoet aan de
motie van de leden Anne Mulder/ Vermeij van 4 november 2015
(Kamerstuk 29 544, nr. 664), waarin hierom wordt gevraagd, alsmede aan
de motie van Van Weijenberg c.s. van 27 november 2014 (Kamerstuk
34 000, nr. 32).
De effectiviteit van scholing wordt verhoogd als deze vraaggericht wordt
ingezet. Dat wil zeggen dat de scholing aansluit bij de behoeften van
werkgevers. De scholingstrajecten moeten opleiden tot een erkend
diploma of (deel) certificaat en leiden tot een nieuwe baan. De scholingsvoucher zou dus goed in combinatie met de Brug-WW (zie hierna) kunnen
worden gebruikt.

1

Een goed gesprek werkt (Kosten)effectiviteit van re-integratiedienstverlening UWV voor de
WW-instroompopulatie 2008–2010, SEO, 10 maart 2014 (SEO in opdracht van UWV);
De kosteneffectiviteit van re-integratie van re-integratie van WW’ers, Heyma (SEO), Van der
Heul (UWV), in ESB 26 maart 2015; en daar aangehaalde literatuur Re-integratiedienstverlening
in de WW: Wat werkt en voor wie en wanneer? Kosteneffectiviteit naar klantgroepen en
moment van inzet voor de WW-instroom 2008–2010 SEO oktober 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 566, nr. 83

4

Brug-WW
Als onderdeel van de 3e tranche van de sectorplannen is de Brug-WW
geïntroduceerd. Ik ben voornemens de Brug-WW breed in te zetten los
van de sectorplannen.
De Brug-WW biedt extra ondersteuning om transities met omscholing
mogelijk te maken. Brug-WW is een WW-uitkering waarbij het mogelijk is
om, in combinatie met werken, noodzakelijke omscholing te volgen en
waarbij een aantal vrijstellingen geldt, zoals bijvoorbeeld met betrekking
tot de sollicitatieplicht. De Brug-WW kan ook ingezet worden als de
werknemer op het moment van aanvragen nog niet «in de WW zit», maar
wel rechthebbend zal zijn en bijvoorbeeld als omscholing naar een ander
beroep noodzakelijk is of als bijscholing nodig is om in het eigen beroep
aan de slag te kunnen blijven. Daarmee is het instrument ondersteunend
aan van-werk-naar-werk trajecten.
Van belang bij inzet van Brug-WW is een goede balans tussen aantrekkelijkheid voor werkgever en voor de (potentiële) WW-gerechtigde. Het
stimuleert werkgevers aan de vraagkant te investeren in werkzoekenden
en zich te verbinden aan een baangarantie. Een Brug-WW maakt het voor
werkgevers aantrekkelijker om werkzoekenden in dienst te nemen die nog
geschoold moeten worden. Brug-WW vermindert voor werkgevers de
loonkosten bij scholing. Voor de uren dat scholing noodzakelijk is, houdt
iemand recht op WW-uitkering en hoeft geen loon betaald te worden.
Brug-WW biedt werkzoekenden perspectief op een nieuwe baan: de
nieuwe medewerker ontvangt voor de uren die hij aan scholing besteedt
een WW-uitkering. Voor de overige uren betaalt de werkgever salaris.
Tijdens de duur van de Brug-WW hoeft de medewerker niet te solliciteren.
Om de effectiviteit te waarborgen zal de Brug-WW beperkt moeten zijn tot
ondersteuning van werknemers die een scholing volgen naar een kansrijk
beroep; snel, doelgericht en effectief. UWV hanteert thans een termijn van
3 maanden als standaard richtlijn voor scholing. Indien nodig is binnen dit
kader een langere opleiding mogelijk.
Tot slot
Met deze maatregelen wil ik het belang van de transitie van werk naar
werk en het voorkomen van (langdurige) werkloosheid benadrukken, ook
voor oudere werklozen. Investeren in (om- en bij)scholing van
werknemers is noodzakelijk om te zorgen dat ze aantrekkelijk blijven voor
de arbeidsmarkt en in staat zijn de regie te houden over hun eigen
loopbaan. Het moet standaard worden om gemakkelijk van de ene baan
over te stappen naar de andere. Met de bestaande mogelijkheden, ook
binnen dit pakket, is er veel mogelijk. De WW moet een tijdelijke oplossing
zijn, alleen als het écht nodig is.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 566, nr. 83

5