Bijlage 10 – Toelichting bij de aanvullende maatregelen t.a.v. de vereenvoudiging van de
bekostiging van het primair onderwijs
In mijn brief van 19 december 20181 heb ik uw Kamer geïnformeerd over mijn voornemen om de
bekostiging in het primair onderwijs te vereenvoudigen. Dit doe ik naar aanleiding van het
vereenvoudigingsvoorstel van de PO-Raad. In dezelfde kamerbrief heb ik aangegeven samen met
het veld te verkennen of de bekostigingssystematiek op nog meer onderdelen vereenvoudigd kan
worden, dan de onderdelen die de PO-Raad al in haar voorstel heeft gedaan. Hierover heb ik ook
gesprekken gevoerd met de vakbonden. Samen met de Raden (PO en VO) en vertegenwoordigers
vanuit samenwerkingsverbanden, besturen uit het speciaal basisonderwijs (sbo) en (voortgezet)
speciaal onderwijs ((v)so), heb ik vier aanvullende maatregelen uitgewerkt om de bekostiging
verder budgetneutraal te vereenvoudigen. Hiervan wil ik u graag op de hoogte brengen.
De bekostigingssystematiek van het sbo vereenvoudigen en gelijktrekken met de systematiek van
het (v)so
In de huidige systematiek ontvangen sbo-scholen wettelijk verplichte ondersteuningsbekostiging
via twee geldstromen, namelijk via DUO en de samenwerkingsverbanden. Ze ontvangen via DUO
ondersteuningsbekostiging voor 2% van het aantal (speciale) basisschoolleerlingen in het
samenwerkingsverband, ongeacht hoeveel leerlingen er op het sbo zitten. Hierdoor ontvangen de
sbo-scholen soms voor te veel en soms voor te weinig leerlingen bekostiging vanuit DUO. Indien ze
voor te weinig leerlingen direct bekostiging ontvangen van DUO, dan is het samenwerkingsverband
verplicht dit aan te vullen. Indien de sbo-scholen voor te veel leerlingen direct vanuit DUO
bekostiging ontvangen, dan zijn ze niet wettelijk verplicht dit over te dragen aan het
samenwerkingsverband. Het is wel gebruikelijk dat er gezamenlijk afspraken worden gemaakt over
deze middelen. Het samenwerkingsverband verdeelt het restant van de ondersteuningsbekostiging
op basis van haar eigen beleid.
Ik wil deze systematiek vereenvoudigen door voortaan de sbo-scholen via DUO te bekostigen op
basis van het feitelijk aantal ingeschreven leerlingen op de speciale basisschool. Dit vereenvoudigt
de geldstromen, aangezien de sbo-scholen de bekostiging voor alle leerlingen volledig via DUO
ontvangen. De systematiek wordt hiermee hetzelfde als de bekostigingssystematiek voor het (v)so.
Deze aanpassing heeft alleen een financieel effect als sbo-scholen, die nu via DUO voor meer
leerlingen bekostiging ontvangen dan dat er zitten, het surplus niet doorgeven aan het
samenwerkingsverband. In dat geval zullen de betreffende sbo-schoen minder bekostiging
ontvangen, maar heeft het samenwerkingsverband meer middelen te verdelen.
Om DUO hiertoe in staat te stellen, zullen voortaan de toelaatbaarheidsverklaringen (tlv’s) van de
leerlingen in het sbo in BRON vastgelegd moeten worden. Dit leidt niet tot meer, maar tot minder
administratieve lasten. De tlv’s zijn namelijk al opgenomen in de leerlingenadministratie van de
sbo-scholen. Een groot voordeel is dat bij een verhuizing van een leerling niet opnieuw vastgesteld
hoeft te worden of die thuishoort in het sbo. De tlv geeft een landelijke dekking, waardoor scholen,
samenwerkingsverbanden en ouders met minder rompslomp te maken krijgen. Daarnaast kan DUO
automatisch de verrekening van de kosten tussen de betrokken samenwerkingsverbanden bij
verhuizingen (het zogenaamde grensverkeer) regelen.
Alleen instellingen verplichten om mee te betalen aan de overschrijding van het budget van de
samenwerkingsverbanden als ze met doorverwijzingen dit konden beïnvloeden.
Indien een samenwerkingsverband meer uitgaven heeft dan ze aan bekostiging ontvangt, dan
betalen de deelnemende besturen hiervoor. Dit is op dit moment verschillend geregeld voor de
samenwerkingsverbanden po en vo, terwijl hier geen reden toe is. Daarnaast betaalt het (v)so nu
ook mee, terwijl zij weinig invloed hebben op de doorverwijzingen naar hun scholen. Ik heb
daarom het voornemen de regelgeving aan te passen zodat scholen alleen meebetalen aan de
overschrijding als ze leerlingen konden doorverwijzen. Alleen deze scholen hadden immers invloed
op de uitputting van de middelen van het samenwerkingsverband voor de lichte en/of zware
ondersteuning. Dit betekent dat het (v)so in geen geval hoeft mee te betalen en sbo-scholen en
1

Kamerstuk 31 293, nr. 426

praktijkscholen alleen hoeven mee te betalen indien het budget voor de zware ondersteuning wordt
overschreden. Reguliere scholen betalen mee bij zowel de overschrijding van het budget voor de
lichte als de zware ondersteuning.
De groeiregeling in het sbo en (v)so afschaffen
Ik heb u eerder geïnformeerd over mijn voornemen om voortaan 1 februari uit het voorgaande jaar
te hanteren als de teldatum. Dit gebeurt nu al deels in het sbo en (v)so. Samenwerkingsverbanden
zijn namelijk verplicht deze scholen aanvullend te bekostigen indien hun aantal leerlingen is
toegenomen tussen 1 oktober en 1 februari in hetzelfde schooljaar. Deze zogenaamde
groeiregeling komt te vervallen, doordat voortaan 1 februari als teldatum wordt gehanteerd. Daar
zit de eventuele groei in de periode tussen 1 oktober en 1 februari al in.
Er bestaat een kans dat hierdoor een gedragseffect ontstaat, omdat reguliere scholen mogelijk
wachten met het doorverwijzen van een leerling tot na 1 februari. In dat geval ontvangt de
reguliere school nog wel bekostiging voor deze leerling, terwijl de speciale basisschool geen
bekostiging ontvangt maar wel de kosten maakt. Ik vertrouw erop dat scholen vanuit het belang
van het kind handelen en niet vanuit financieel gewin. Maar om deze perverse prikkel in te perken,
zal ik het samenwerkingsverband verplichten beleid te vormen voor het geval deze situatie zich
toch voordoet.
Het aantal vaste bedragen per school van 31 naar 4 verminderen in het (v)so
In mijn vorige Kamerbrief heb ik aangegeven voortaan zoveel mogelijk één basisbedrag per school
te hanteren. Dit basisbedrag ligt hoger in het (v)so om tegemoet te komen aan de hogere kosten
vanwege de extra ondersteuning die zij bieden. Op dit moment zijn er echter 31 verschillende
vaste bedragen per school. Hierbij wordt onderscheid gemaakt naar de grootte van de school en de
verschillende onderwijssoorten (bijvoorbeeld voor lichamelijk gehandicapten), die sinds de
invoering van passend onderwijs niet meer als zodanig worden beschouwd. Ook wordt er rekening
mee gehouden of de scholen so, vso of beide aanbieden. Ik wil dit vereenvoudigen en voortaan vier
verschillende bedragen hanteren. Het onderscheid tussen so en vso blijft bestaan om tegemoet te
komen aan de verschillen tussen primair en voortgezet onderwijs. Een school die zowel so als vso
aanbiedt, ontvangt de optelsom van deze twee bedragen. Het onderscheid tussen grote en kleine
scholen blijft bestaan om grote scholen in staat te stellen een adjunct-directeur in dienst te
hebben. Het verminderen van het aantal vaste bedragen leidt, in tegenstelling tot de andere drie
maatregelen, tot herverdeeleffecten. Ik zal hier goed op letten en deze bezien in de totale
herverdeeleffecten als gevolg van de vereenvoudiging van de bekostiging.
Ik ga deze maatregelen, tezamen met de aangekondigde maatregelen in de Kamerbrief van 19
december 2018, verder uitwerken in mijn wetsvoorstel om de bekostiging te vereenvoudigen. Ik
verwacht dit wetsvoorstel in 2020 naar uw Kamer te sturen.