Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van

Nr. 7

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 oktober 2022
Met deze brief geef ik uitvoering aan de toezegging die de Minister voor
Rechtsbescherming aan het lid Van Baarle (DENK) heeft gedaan tijdens
het Vragenuur van 22 februari 2022 (Handelingen II 2021/22, nr. 53, item
2). De toezegging betreft het uitvoeren van een evaluatie naar de inzet van
de betrokken organisaties bij de voorbereiding op en gebeurtenissen
tijdens de storm Eunice.
Ik heb het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) gevraagd om de
evaluatie uit te voeren. Het NIPV heeft hierbij de evaluaties betrokken die
de verschillende organisaties zelf hebben uitgevoerd. Het NIPV heeft zijn
rapport op 4 juli jl. aangeboden aan mijn ministerie. Het rapport «De
storm Eunice van 18 februari 2022 – Een onderzoek naar de risico- en
crisiscommunicatie, de overbelasting van de meldkamers en de
afstemming» heb ik met deze brief meegestuurd. Gezien de afrondingsdatum van het rapport heb ik uw Kamer voor het zomerreces een
uitstelbericht voor deze beleidsreactie gestuurd1.
De storm Eunice en de inzet van hulpverleners
De storm Eunice trok op 18 februari 2022 over Nederland. Zoals het NIPV
aangeeft in het rapport, was het de zwaarste in een reeks van stormen.
Heel Nederland kreeg te maken met schade en hinder. Vier mensen
kwamen helaas te overlijden als gevolg van de storm.
Graag wil ik mijn grote waardering uitspreken voor de inzet van de
medewerkers van de hulpdiensten, veiligheidsregio’s en meldkamers
tijdens deze storm. Ik acht het van groot belang om te leren van de
gebeurtenissen bij de storm Eunice, zodat overbelasting van 112 bij

1

kst-36200-VI-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 35 925 VI, nr. 157.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 7

1

toekomstige stormen en andere incidenten zoveel mogelijk kan worden
voorkomen.
Veel bellers 112 voor niet-urgente situaties
In voorbereiding op de storm was gezorgd voor een maximale bezetting
van de landelijke 112-centrale, inclusief de uitwijklocatie. Ook de regionale
meldkamers waren maximaal bezet. Toch raakten de landelijke
112-centrale en de regionale meldkamers overbelast. Hierdoor kon het
voorkomen dat bellers het alarmnummer 112 niet konden bereiken. Van
de bellers die wel contact kregen met de landelijke 112-centrale kon een
aantal bellers niet worden doorverbonden met de regionale meldkamers,
omdat die ook overbelast waren. Pas na het uitzenden van een NL-Alert
waarin werd opgeroepen om 112 alleen te bellen bij levensgevaarlijke
situaties, nam het aantal oproepen naar de landelijke 112-centrale af, en
daarmee ook de wachtrij voor de regionale meldkamers.
Het alarmnummer 112 is bedoeld voor situaties waarin spoedeisende hulp
is vereist. De onderzoekers constateren dat de overbelasting met name
werd veroorzaakt door het grote aantal mensen dat tegelijkertijd met 112
belde voor situaties waarvoor spoedeisende hulp niet noodzakelijk was.
Door deze overbelasting was 112 ook niet meer bereikbaar voor bellers
met levensbedreigende situaties. De onbereikbaarheid van 112 heeft
gelukkig niet geleid tot slachtoffers.
Bevindingen op hoofdlijnen
Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid doet in zijn evaluatierapport
diverse aanbevelingen om de inzet en samenwerking van de betrokken
organisaties bij situaties als storm Eunice te verbeteren. Ik zal dit rapport
en de lessen die hierin beschreven staan dan ook onder de aandacht
brengen van de betreffende organisaties en besturen. Ik neem de lessen
zelf ook mee bij de lopende versterking van het stelsel van crisisbeheersing en brandweerzorg. Denk daarbij aan onder meer aan de
versterking van het informatiemanagement en de aanpak van bovenregionale crises in nauwe samenwerking tussen Rijk en veiligheidsregio’s,
veiligheidsregio’s onderling en met andere crisispartners.
Aanbeveling: inzet risicocommunicatie
Voor het verbeteren van risicocommunicatie doen de onderzoekers
verschillende aanbevelingen. Risicocommunicatie betreft de voorlichting
en communicatie over risico’s aan de bevolking vóórdat een ramp of crisis
zich voordoet. Het NIPV beveelt aan dat de betrokken organisaties
onderling afstemmen wanneer risicocommunicatie wel en niet wordt
toegepast. Daarbij dient ook te worden gekeken naar de uniformiteit in de
communicatie richting de bevolking door de betrokken organisaties.
Reactie
Inmiddels hebben de betrokken organisaties afgesproken voortaan alleen
de infographic van de veiligheidsregio’s te gebruiken, en dus niet meer
eigen infographics te ontwikkelen. Dit zie ik als een mooie eerste stap in
het uniformeren van de publiekscommunicatie door deze organisaties. De
lessen worden ook meegenomen bij de lopende versterking van het
stelsel van crisisbeheersing en brandweerzorg op het terrein van
communicatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 7

2

Aanbeveling: inzet NL-Alert
De inzet van NL-Alert tijdens de storm was adequaat en effectief: na
uitzending ervan, tijdens de piek van de storm, nam het aantal oproepen
naar 112 evenals de overbelasting van de meldkamers snel af. Het NIPV
beveelt de betrokken organisaties aan om een discussie te starten over
hoe breed of smal het gebruik van NL-Alert zou moeten c.q. mogen zijn.
Denk daarbij aan het idee van sommige deelnemers aan het onderzoek
om NL-Alert vroeg in te zetten om zo te voorkomen dat de meldkamers
overbelast raken. Ook beveelt het NIPV aan om te verkennen hoe het
administratieve proces van het uitzenden van een NL-Alert vanuit het
Nationaal Crisiscentrum (NCC) versneld kan worden.
Reactie
Ik neem het initiatief deze aanbevelingen samen met de betrokken
organisaties uit te werken.
Aanbeveling: nader bezien opschaling kleurcodes
Het NIPV beveelt het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat aan om
de opschaling van kleurcode oranje naar kleurcode rood, zoals nu wordt
gebruikt door het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut, nader te
bezien. Daarbij moet worden nagegaan of de criteria zelf aangepast
moeten worden, of dat aan zowel betrokken organisaties als de samenleving duidelijker gemaakt moet worden wat het verschil in kleurcodes
precies betekent. De eerste opschalingen zijn gebaseerd op de weersomstandigheden, maar bij gebruik van kleurcode rood staat de maatschappelijke impact centraal. Hoewel dat beleidsmatig logisch en verstandig is, zal
dat niet altijd door de burger worden begrepen. Het NIPV geeft aan het
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ook ter overweging om een
verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden om aan de kleurcodes
een specifieker handelingsperspectief te koppelen.
Reactie
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat geeft aan dat het verfijnen en
verbeteren van de weerwaarschuwingen en impactinschatting de
continue aandacht heeft van het KNMI, het Departementaal Coördinatiecentrum Crisisbeheersing van het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat en de partners van het Weer Impact Team. Voorbeeld hiervan
is het opzetten van een Early Warning Centre bij het KNMI2, waarmee het
KNMI burgers ook advies gaat geven over hoe zij zich kunnen voorbereiden op gevaarlijk weer. Het is de wettelijke taak van het KNMI om de
samenleving te adviseren en te waarschuwen om risico’s op het gebied
van extreem weer terug te dringen en schade en letsel te beperken. Uit
peilingen van het KNMI blijkt dat de burger over het algemeen positief is
over de manier van waarschuwen bij extreem weer.
Aanbeveling: samenwerking calamiteitencoördinatoren
Het NIPV beveelt aan dat de calamiteitencoördinatoren van de verschillende meldkamers regelmatig met elkaar afstemmen en dat deze
afstemming een vast onderdeel van hun taak wordt. Het NIPV beveelt de
betrokken organisaties aan de discussie aan te gaan over de noodzaak van
en de behoefte aan een gestructureerd overleg tussen de calamiteitencoördinatoren en wat ervoor nodig is om daar invulling aan te geven. Door
een gestructureerd overleg tussen calamiteitencoördinatoren kan in
2

https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/early-warning-centre.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 7

3

situaties als de storm Eunice vooraf en gedurende de storm met elkaar
informatie worden gedeeld. Zo ontstaat een totaalbeeld van de situatie en
inzicht in de te verwachten consequenties die alle veiligheidsregio’s raken.
Een gezamenlijke (zij het niet noodzakelijk een gelijke) aanpak kan
meerwaarde hebben.
Niet verwonderlijk is de hoeveelheid werk tijdens de storm voor de
veiligheidsregio’s en brandweer. Dat is bij iedere storm het geval. Volgens
het NIPV laat de storm Eunice echter zien dat er voor de veiligheidsregio’s,
naast de hoeveelheid werk die zich tijdens een dergelijke gebeurtenis
ontvouwt, een bovenregionale en vooral operationele lacune ontstaat in
kennisdeling en afstemming. Die lacune zou kunnen worden ingevuld
door een landelijk operationeel leider die in een dergelijke, kortdurende
crisissituatie een landelijk operationele rol speelt. Het NIPV adviseert de
veiligheidsregio’s dan ook werk te gaan maken van de functie van
landelijk operationeel leider.
Reactie
Beide onderwerpen en aanbevelingen kunnen aan adequate samenwerking en informatiedeling bij incidenten en crises die een bovenregionaal karakter hebben, bijdragen. Zoals gezegd zal ik het rapport onder de
aandacht brengen van de betrokken partijen. Met de inzichten uit deze
evaluatie kunnen wij samen het stelsel van crisisbeheersing en brandweerzorg doorontwikkelen, ook daar waar het gaat om een bovenregionale aanpak.
Aanbeveling: inzet brandweer
Aan de brandweer beveelt het NIPV aan om de discussie te blijven voeren
over de eigen inzet tijdens stormen, waarbij in de discussie ook de risico’s
voor veiligheid van de brandweer zelf worden betrokken.
Reactie
Ik onderschrijf deze aanbeveling. Een deel van de niet-prioritaire
werkzaamheden had namelijk ook na de storm kunnen worden verricht
door dakbedekkers, hoveniers en bosbeheerders.
Aanbeveling: hulpvragen bij niet-spoedsituaties
De afsluitende aanbevelingen van het NIPV zijn gericht op de brandweer
en de Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS). Wanneer voorzien
wordt dat het druk wordt op de meldkamers door een grote hoeveelheid
meldingen, kan volgens het NIPV mogelijk meer en beter gebruikgemaakt
worden van telefoonnummers voor niet-spoed-meldingen. Het NIPV
beveelt de brandweer aan om te overwegen een werkwijze te ontwikkelen
waarbij burgers bij niet-spoedsituaties hun hulpvragen voor de brandweer
centraal of regionaal kunnen melden, zonder dat dit de capaciteit van de
reguliere meldkamer belast. Ook beveelt het NIPV aan om de ideeën voor
het digitaliseren van meldingen multidisciplinair nader uit te werken.
Reactie
Ik zal de aanbevelingen omtrent het doen van niet-spoedmeldingen en het
digitaliseren van meldingen bij de relevante partijen onder de aandacht
brengen.
De LMS kan in voorkomende gevallen hierin een ondersteunende rol
spelen. Meldingen van niet-spoedsituaties zijn immers geen directe
verantwoordelijkheid van de LMS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 7

4

Tot slot
Het is belangrijk dat de betrokken organisaties leren van gebeurtenissen
als storm Eunice, zodat ze steviger voorbereid zijn op toekomstige
crisissituaties. De aanbevelingen uit het evaluatierapport van het NIPV
vormen hiervoor een belangrijke bijdrage. Vanuit mijn stelselverantwoordelijkheid voor de crisisbeheersing en rampenbestrijding blijf ik het
gesprek aangaan met de betrokken organisaties over verbeteringen, en ik
zal de aandachtspunten en lessen uit de evaluatie onder hun aandacht
brengen.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 7

5