Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 468

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 6 november 2012
De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de ministers van Defensie, van Buitenlandse Zaken, van Veiligheid en
Justitie en aan de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken over de brief
van 17 oktober 2012 inzake de stand van zaken politietrainingsmissie
Afghanistan (Kamerstuk 27 925, nr. 467).
De ministers en de staatssecretaris hebben deze vragen beantwoord bij
brief van 1 november 2012. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
De Rouwe
De adjunct-griffier van de commissie,
Dekker

kst-27925-468
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

1

1
Kan de minister toelichten hoe Nederland bijdraagt aan de
verdere versterking van de International Police Coordination
Board (IPCB)?
2
Wanneer zullen de drie werkgroepen hun aanbevelingen ten
aanzien van de hervorming van het ministerie van Binnenlandse
Zaken, professionalisering van de Afghaanse politie (ANP) en
verbetering van de samenwerking tussen politie en het Openbaar
Ministerie (OM) presenteren? Op welke wijze draagt Nederland bij
aan dit proces?
3
Wie zitten er in de werkgroepen van de IPCB?
Nederland versterkt de International Police Coordination Board (IPCB)
door zowel het beschikbaar stellen van personeel aan het IPCB secretariaat via EUPOL als door het delen van beleidsinhoudelijke kennis in de
discussies over de toekomst van de Afghaanse politie in de werkgroepen.
Nederland draagt bij aan de versterking van IPCB via politiefunctionarissen en civiele experts werkzaam via EUPOL.
De IPCB wordt voorgezeten door de Afghaanse minister van Binnenlandse
Zaken en wordt ondersteund door een secretariaat dat geleid wordt door
een Engelse diplomate en haar Nederlandse plaatsvervanger. Het
personeel van het secretariaat wordt geleverd door verschillende
internationale organisaties zoals EUPOL en NTM-A en bilaterale partners
zoals Australië en Frankrijk.
De werkgroepen bestaan uit Afghaanse ambtenaren en politiefunctionarissen, diplomaten en internationale politie- en justitie experts. In alle
werkgroepen is Nederland vertegenwoordigd via EUPOL, NTM-A en de
ambassade. Een van de werkgroepen wordt mede voorgezeten door een
Nederlander werkzaam bij EUPOL.
In november zullen onder auspiciën van de Afghaanse minister van
Binnenlandse Zaken tijdens een IPCB board de uitkomsten van de
werkgroepen worden besproken. Recent heeft de minister ook een vierde
werkgroep over community policing in het leven geroepen. Ook in die
werkgroep is Nederland met verschillende experts vertegenwoordigd.
4
Kan de minister toelichten hoe de overgang verloopt van
bevoegd- en verantwoordelijkheden aan de Afghaanse overheid
op het gebied van wederopbouw en versterking van civiele
structuren?
Op het gebied van wederopbouw en civiele structuren heeft de Afghaanse
regering reeds een leidende, uitvoerende rol. In die zin is de term transitie
minder van toepassing op het gebied van wederopbouw en civiele
structuren dan op het terrein van veiligheid waar de internationale
gemeenschap de uitvoerende rol heeft vervuld in de afgelopen jaren. Het
gaat er met betrekking tot de civiele structuren dus niet om dat de
internationale gemeenschap verantwoordelijkheid overdraagt, maar dat
de Afghaanse regering toenemend leiderschap en ownership toont om de
ingezette verbetering en versterking van de civiele structuren verder vorm
en richting te geven. De capaciteit van het bestuur, de kwaliteit van de
rechtsstaat, de mate van sociaaleconomische ontwikkeling zijn immers
ook essentiële aspecten voor de duurzaamheid van de veiligheidstransitie.
Hier is in de afgelopen tien jaar al veel bereikt door de Afghaanse
autoriteiten met steun van internationale partners, maar er moet nog altijd
veel gebeuren om ook op civiel terrein een voldoende stevig fundament te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

2

leggen om de verdere politieke en economische ontwikkeling van
Afghanistan op te bouwen. De Afghaanse regering heeft dit jaar belangrijke stappen gezet. Het is duidelijk dat de versterking van bijvoorbeeld
goed bestuur en de rechtsstaat investeringen zijn die tijd vergen. Dat is de
reden dat de internationale strategie in dit kader spreekt van een proces
van transformatie waaraan een periode van tien jaar verdere internationale ondersteuning gekoppeld is (2015–2024). Aan deze steun van de
internationale gemeenschap zijn afspraken verbonden over door de
Afghaanse regering uit te voeren hervormingen die bij moeten dragen
aan de transformatie en de verdere versterking van civiele structuren met
het oog op de uiteindelijke politieke en financiële zelfredzaamheid van
Afghanistan. De eerste stappen zijn gezet, het komt nu aan op de
uitvoering van de afspraken, die door Nederland en andere internationale
partners nauwlettend zal worden gevolgd.
5
Welke informatie kunt u de Kamer sturen over de voortgang van
corruptiebestrijding in Afghanistan in het algemeen en in Kunduz
in het bijzonder?
Corruptie is nog altijd een groot probleem in Afghanistan. De internationale gemeenschap, waaronder Nederland, dringt al langere tijd aan op
een steviger anti-corruptiebeleid. Tijdens het onderhoud van de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en zijn Duitse collega Niebel met de
Afghaanse President Karzai deze zomer in Kabul is het belang van
effectieve corruptiebestrijding door alle partijen onderkend. De Afghaanse
regering heeft zich onlangs tijdens de Tokio conferentie opnieuw verplicht
aan afspraken om corruptie effectiever aan te pakken. Hiertoe zijn
concrete doelstellingen en indicatoren vastgelegd op het gebied van
onder meer goed (financieel) bestuur en corruptiebestrijding, die op dit
moment door de Afghaanse autoriteiten samen met de internationale
gemeenschap nog verder worden uitgewerkt. Zo committeerde de
Afghaanse regering zich aan het verbeteren van het financieel beheer, het
verhogen van de transparantie, de uitvoering en handhaving van het
wettelijk anti-corruptie raamwerk en de jaarlijkse vermogensaangifte door
hoge functionarissen. De afgesproken maatregelen stemmen positief en
ook de daadkracht waarmee de Afghaanse regering de uitwerking in
implementatieplannen ter hand heeft genomen is bemoedigend.
Ook in Kunduz is merkbaar dat corruptie en machtsmisbruik de effectiviteit van bestuur belemmeren. Dit speelt eveneens binnen de politie en
het rechtssysteem. Bovenstaande wet- en regelgeving zal nationaal
worden doorgevoerd en zal dus ook in Kunduz gelding hebben. Het
Transparency and Accountability Committee (TAC) binnen het Afghaanse
ministerie van Binnenlandse Zaken heeft een mandaat om lagere
politiefunctionarissen die strafbare feiten plegen over te kunnen dragen
aan het Afghaanse Openbaar Ministerie. Het comité kan het ministerie ook
adviseren over disciplinaire maatregelen. De provinciale politiecommandant in Kunduz is goed doordrongen van het belang van integriteit
van het politieapparaat en zet zich hiervoor actief in. De geïntegreerde
politietrainingsmissie steunt hem hierbij, door hem te adviseren bij
personeelsaangelegenheden en door in de trainingen aandacht te
besteden aan integriteit en corruptie.
Het is nog te vroeg om een oordeel te vellen over voortgang in de
uitvoering van de afspraken over corruptiebestrijding, zowel nationaal als
in Kunduz. Nederland zal de vorderingen nauwlettend in de gaten houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

3

6
Op welke wijze worden de afspraken die de internationale
gemeenschap heeft gemaakt met betrekking tot het vergroten
van de effectiviteit van hulpgelden verder uitgewerkt? Welk land
neemt het voortouw in deze en wanneer kunnen de resultaten
hiervan worden verwacht?
De tijdens de Tokio conferentie gemaakte afspraken over het vergroten
van de effectiviteit van de hulp aan Afghanistan zijn vastgelegd in het
Tokyo Mutual Accountability Framework (TMAF). Deze worden op dit
moment door de Afghaanse regering en internationale donoren, met
ondersteuning van de VN, in Kaboel verder uitgewerkt in implementatieplannen. Hierin worden ook de eind 2011 in Busan overeengekomen
principes voor effectieve besteding van hulp in fragiele staten meegenomen (New Deal for Engagement in Fragile States). Het vergroten van de
effectiviteit van de hulpgelden is al langer een belangrijke prioriteit in
Afghanistan, zowel voor de Afghaanse regering als voor de donorgemeenschap. De gemaakte afspraken bouwen dan ook voort op eerdere
maatregelen op het gebied van beleidsvorming en coördinatie in
Afghanistan, zoals het Afghanistan Reconstruction Trust Fund (ARTF), dat
op dit moment het voornaamste instrument voor donorharmonisatie is en
wordt beheerd door de Wereldbank.
Hoewel alle donoren betrokken zijn bij de uitwerking van de Tokio
afspraken, is er een groot verschil in hoeverre de landen reeds aan de
vastgestelde principes voldoen. Dit kan invloed hebben op de discussie
over de uitwerking van de afspraken, evenals op de uitvoering en het
moment waarop aan de verplichtingen zal zijn voldaan. De door donoren
aangegane verplichtingen op het terrein van het vergroten van de
effectiviteit van hulpgelden zullen ook vallen onder het monitoringsmechanisme zoals overeengekomen in Tokio (zie ook het antwoord op vraag
7).
7
Hoe worden de afspraken van de Tokio conferentie gecontroleerd? Wie ziet toe op de besteding van de hulpgelden?
Tijdens de Tokio conferentie is een monitoringsmechanisme overeengekomen dat toeziet op de naleving van de door de Afghaanse overheid en
de donorgemeenschap gemaakte afspraken. Vastgelegd is dat ieder jaar
de Afghaanse regering en de internationale gemeenschap bijeen zullen
komen om samen de vooruitgang op de afgesproken doelstellingen en
indicatoren onder de loep te nemen. Iedere twee jaar gebeurt deze
beoordeling op het niveau van ministers en de tussenliggende jaren op
hoogambtelijk niveau. Op basis hiervan zal ook worden bekeken of de
indicatoren aanpassing of aanvulling behoeven en wat de eventuele
consequenties zijn op het moment dat de voortgang onvoldoende is. Niet
alleen wordt gekeken naar de verplichtingen die de Afghaanse regering is
aangegaan, maar ook naar de financiële en inhoudelijke toezeggingen van
donoren. Onder leiding van de Afghaanse autoriteiten en in nauwe
samenwerking met donoren worden de wederzijdse afspraken tussen de
Afghaanse regering en de internationale gemeenschap op dit moment in
meer detail uitgewerkt, wat verder bij zal dragen aan het inzichtelijk
maken van de geboekte vooruitgang. Voor deze verdere uitwerking, de
uitvoering en de dagelijkse monitoring van de afspraken in Afghanistan
zelf, worden in Kaboel twee comités opgericht: een technische werkgroep
en een meer op algemene beleidsdialoog gerichte stuurgroep. Over de
precieze details en samenstelling van deze comités wordt op dit moment
gesproken in Kabul. Deze comités zullen de voortgang in de uitvoering
van de afspraken gedurende het jaar in kaart brengen, als input voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

4

jaarlijkse review. Daarnaast heeft uiteraard ook het Afghaanse ministerie
van Financiën een belangrijke rol in het toezicht op de besteding van de
hulpgelden, waarin het wordt ondersteund door de Wereldbank.
8
Waar liggen de belemmeringen bij het politieke vredesproces?
9
Kunt u uitgebreid motiveren waarom in het politieke vredesproces in de afgelopen periode geen zichtbare vooruitgang is
geboekt?
10
Wat is of zijn de oorzaak/oorzaken van het uitblijven van
vooruitgang in het politieke vredesproces? Is de aanpassing van
de inzet gericht op het bevorderen van een politieke oplossing nu
met de huidige inzet geen zichtbare vooruitgang wordt geboekt?
Het starten van een vredesproces door middel van politieke dialoog is een
gevoelig en lastig proces. Het zal altijd een zaak van lange adem zijn, die
gepaard gaat met vallen en opstaan, zeker in deze eerste aftastende fase.
Uiteindelijk zullen de Afghanen zelf tot een oplossing moeten komen. De
internationale gemeenschap speelt hierbij een ondersteunende rol.
In deze fragiele fase draait het om het opbouwen van vertrouwen. Dit
vertrouwen is belangrijk om een volgende stap te kunnen maken, maar is
zeker niet vanzelfsprekend voor partijen die al zo lang in strijd zijn met
elkaar, wat ook blijkt uit de vooralsnog afwachtende houding van de
opstandelingen. Dit zal tijd vergen en geen continue vooruitgang laten
zien. Momenten van tijdelijke impasse of terugval zullen hier onvermijdelijk deel van uit maken.
11
Op welke wijze draagt het door Nederland gefinancierde project
«Building Peace Locally in Kunduz» bij aan het versterken van
capaciteit om zelf lokale conflicten op te lossen?
12
Hoeveel bedraagt de Nederlandse financiering aan het project
«Building Peace Locally in Kunduz»? Welke Afghaanse bevolkingsgroepen zijn betrokken bij dit project?
Het «Building Peace Locally» project wordt uitgevoerd door de Afghaanse
organisatie Cooperation for Peace and Unity (CPAU) en is gericht op het
versterken van capaciteit op dorpsniveau om conflicten op vreedzame
wijze op te lossen. In de districten van Kunduz faciliteert CPAU de
oprichting en ondersteuning van peace councils, gebaseerd op het
traditionele Afghaanse systeem van shura’s waar dorpsoudsten samenkomen om conflicten te beslechten. CPAU ondersteunt deze peace
councils met workshops en training in conflictonderhandelingen en
bemiddeling op basis van formeel recht. Op deze wijze wordt aansluiting
en samenwerking met het formele rechtssysteem in Afghanistan
gestimuleerd.
Inmiddels zijn in de provincie Kunduz 73 peace councils actief, gericht op
alle in Kunduz aanwezige bevolkingsgroepen. De Nederlandse financiering bedraagt 1,5 miljoen dollar voor de periode 2011–2014.
13
Welke landen hebben reeds aangekondigd eerder dan 2014 te
beginnen met de redeployment?
De transitie maakt de redeployment mogelijk. De redeployment is een
complexe operatie die gecoördineerd moet verlopen om de internationale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

5

troepenmacht eind 2014 weg te hebben. De gecoördineerde aanpak is
bevestigd tijdens de NAVO Ministeriele van 10 oktober jl.. De Verenigde
Staten hebben in de loop van 2013 de extra troepen weer teruggetrokken
die na het aantreden van president Obama naar Afghanistan zijn
gestuurd. In enkele delen van Afghanistan zijn de civiele Provinciale
Reconstructie Teams (PRT’s) reeds gesloten al dan niet met het beëindigen
van de militaire presentie in het betreffende gebied. In de noordelijke
sector waar de Nederlandse troepen actief zijn, hebben Noorwegen en
Duitsland in respectievelijk Fayrab en Badakshan hun aanwezigheid
beëindigd.
14
Wat staat er in de NATO Initiating Directive (NID) over de
invulling van de NAVO missie na 2014? Is deze tekst openbaar?
15
Is het uitgesloten dat de NAVO na 2014 bij de verdere invulling
van de missie gevechtstaken zal uitvoeren? In welke situaties na
2014 zullen nog steeds gevechtstaken worden uitgevoerd?
Het NAC Initiating Directive (NID) behelst de uitwerking van het NATO
Strategic Plan for Afghanistan (NSPA) dat in mei 2012 in Chicago is
aangenomen en geeft opdracht tot het opstellen van een Concept of
Operations en uiteindelijk een Operations Plan. Het NID bevestigt de
taakomschrijving voor de missie na 2014: het trainen, adviseren en
bijstaan van het Afghaanse veiligheidsapparaat. Expliciet is opgenomen
dat het geen gevechtsmissie is. Het document is niet openbaar.
16
Wat betekent het terugtrekken van Duitse en Amerikaanse
troepen voor de feitelijke inzet van militairen ter beveiliging van
onze trainers? Zijn daarover afspraken vastgelegd met andere
landen?
80
Zijn de Duitsers van plan zich eerder terug te trekken uit Kunduz
dan voorzien? Blijft voorzien worden in voldoende bescherming
van de Nederlandse eenheden door de NAVO tot eind 2014?
Nederland is voor de uitvoering van haar missie afhankelijk van de steun
van Duitsland en andere partners. Voor februari 2013 zal het Duitse
parlement zich uitspreken over de verlenging van het mandaat voor de
Duitse aanwezigheid in Afghanistan. Met Duitsland wordt nauw contact
onderhouden over de redeployment, zowel tussen de hoofdsteden als in
Afghanistan. Bovendien heeft de Minister van Defensie opnieuw tijdens
de NAVO Defensie Ministeriële 9 en 10 oktober van zijn Duitse collega de
verzekering gekregen dat de Nederlanders hun werk veilig kunnen blijven
doen. Verder hebben de NAVO ministers van Defensie tijdens diezelfde
bijeenkomst afgesproken dat zij hun troepen gezamenlijk en gecoördineerd zullen terugtrekken. De Kamer wordt op de hoogte gehouden van
de ontwikkelingen en eventuele aanpassingen in de missie.
17
Wat zijn de exacte financiële toezeggingen van de internationale
gemeenschap voor de ondersteuning van de Afghaanse veiligheidstroepen (ANSF) na 2014?
Op dit moment zijn de volgende toezeggingen voor een jaarlijks bedrag in
de periode 2015 – 2017 ter ondersteuning van de ANSF bij het kabinet
bekend:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

6

Duitsland: EUR 150 miljoen
Italië: EUR 120 miljoen
Verenigd Koninkrijk: GBP 70 miljoen
Canada: USD 110 miljoen
Australië: USD 100 miljoen
Noorwegen: USD 25 miljoen
Denemarken: USD 20 miljoen
Turkije: USD 20 miljoen
België: EUR 12 miljoen
Oostenrijk: EUR 6 miljoen
Luxemburg: USD 5 miljoen
Pakistan: USD 5 miljoen
Nieuw-Zeeland: USD 2 miljoen
Letland: USD 0.5 miljoen
Estland: USD 0.5 miljoen
Hongarije: USD 0.5 miljoen
Nederland: EUR 30 miljoen
18
Kan de verhouding tussen de op de Chicago-top toegezegde
steun aan het Afghaanse leger en politie tussen 2015 en 2017
nog worden gewijzigd, indien er zich nieuwe ontwikkelingen
voordoen die daar aanleiding toe geven?
Zoals gemeld aan uw Kamer in de brief van 11 mei 2012, Kamerstuk
28 676, nr. 160, zal Nederland in de periode 2015–2017 jaarlijks EUR
30 mln bijdragen aan de financiering van de ANSF. Het grootste deel
hiervan (EUR 25 mln – ODA) zal worden ingezet op ondersteuning van de
civiele politie, in lijn met de focus van de huidige geïntegreerde politietrainingsmissie. Daarnaast acht het kabinet het van belang verantwoordelijkheid te blijven nemen voor de ondersteuning van het leger, dat de
basisveiligheid moet bieden om verdere opbouw van een civiele
veiligheidsstructuur mogelijk te maken. Het resterende bedrag van EUR
5 mln (non-ODA) zal hiervoor worden aangewend uit de begroting van
Buitenlandse Zaken.
Het kabinet wil niet spreken over mogelijke ontwikkelingen die thans niet
aan de orde zijn.
19
Kunt u aangeven hoeveel Nederlands belastinggeld in de
afgelopen jaren is besteed aan LOFTA en welk deel hiervan
mogelijkerwijs betrokken is bij de frauduleuze handelingen?
20
Is het mogelijk om het interim rapport van het OAI naar de
oorzaak en omvang van de fraude, dat mogelijk in oktober
uitkomt, nog voor het komende algemene overleg over de
voortgangsrapportage Afghanistan naar de Kamer te sturen?
59
In hoeverre heeft de fraude bij LOFTA betrekking op het elektronische salarisbetalingssysteem (EPS), dat momenteel wordt
gebruikt om alle informatie boven tafel te krijgen over de
plaatsing van de door Nederland opgeleide onderofficieren en
agenten buiten Kunduz?
In de periode 2009 tot en met 2011 is 40 miljoen euro bijgedragen aan
LOTFA. De Nederlandse bijdrage is voornamelijk naar salarisbetalingen
gegaan. Het onderzoek binnen LOTFA richt zich op het aanbestedingsbudget van het programma, een klein onderdeel van het totale budget van
LOTFA. Hier zijn aanwijzingen voor onregelmatigheden voor de periode
2005–2012. Het betreft volgens een mondelinge tussenrapportage van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

7

OAI overpricing bij contracten met een totale waarde van tussen de zeven
en acht miljoen dollar. Welk geld van donoren precies is gegaan naar
aanbesteding is niet te zeggen. Het onderzoeksteam heeft geen aanleiding
gezien om het gehele systeem van salarisbetalingen (EPS) te onderzoeken. Rapporten van het OAI zijn vertrouwelijk en worden door OAI niet
publiek gemaakt.
Het kabinet erkent de ernst van dergelijke fraudezaken en onderhoudt via
de Nederlandse ambassade in Kabul en de Permanente Vertegenwoordiging in New York nauw contact met UNDP over deze kwestie.
21
Kunt u een overzicht sturen van het aantal insider threats in 2012
en de voorgaande jaren in Afghanistan?
22
Kan de minister toelichten in hoeverre het aantal incidenten door
insider threats de afgelopen jaren is toegenomen?
In 2012 zijn de insider threats en daarmee verband houdende greenon-blue incidenten, waarbij ISAF-militairen door elementen van de Afghan
National Security Forces (ANSF) worden aangevallen, fors toegenomen.
Tussen 2007 en 2010 werden 34 ISAF-militairen bij green-on-blue
incidenten gedood. In 2011 waren er 35 ISAF-slachtoffers. Tot dusverre
hebben zich dit jaar 38 green-on blue incidenten voorgedaan, waarbij 57
militairen omkwamen.
23
Kan de minister een inschatting geven van waar de oorzaak ligt
van het toegenomen gevaar van insider threats; worden er
bijvoorbeeld minder strikte eisen gesteld aan rekruten?
Gezien het feit dat veel daders omkomen of weten te ontkomen bij een
green-on-blue incident, is het veelal niet mogelijk het motief vast te
stellen. In gevallen waarin dat wel mogelijk was, bleek de helft van de
daders betrokken te zijn bij de insurgency, zowel door coöptatie als
infiltratie. Succesvolle infiltratie van het Afghaanse leger en politie is
landelijk echter zelden bevestigd en blijft moeilijk te ontdekken. In de
andere helft van de geregistreerde gevallen was de drijfveer persoonlijk,
dat wil zeggen stress, uit de hand gelopen conflicten of religieuze
motieven. Ook is er een verband tussen green-on-blue incidenten en
religieuze incidenten zoals de koranverbrandingen afgelopen jaar.
De screening van alle nieuwe rekruten is aangescherpt, al blijft de
betrouwbaarheid daarvan in een land zonder bevolkingsregister een bron
van zorg en blijft het gehele proces gevoelig voor corruptie.
24
Hoe lang blijven de extra veiligheidsmaatregelen van ISAF naar
aanleiding van de insider threats van toepassing?
De maatregelen zullen van kracht blijven zolang de verantwoordelijke
ISAF commandanten dat noodzakelijk achten.
25
Kunt u duidelijker toelichten hoe de extra veiligheidsmaatregelen
van ISAF naar aanleiding van de insider threats gevolgen hebben
voor de doelstellingen en strategie van ISAF tot 2014 en daarna?
De extra veiligheidsmaatregelen waarmee personeel van de Nederlandse
missie wordt geconfronteerd zijn niet dermate restrictief dat uitvoering
van de taken wordt belemmerd. De doelstellingen en strategie van ISAF
zijn niet gewijzigd. In de bredere context zouden de extra maatregelen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

8

werkrelatie tussen ISAF en Afghanen negatief kunnen beïnvloeden, wat
negatief zou kunnen uitwerken op het transitieproces. Indien het ISAF
personeel zich niet vrij zou kunnen bewegen, zou het immers minder
begeleiding en mentoring kunnen geven aan de ANSF.
26
Kan de minister toelichten waarom de voorgenomen extra
beveiligingsmaatregelen om het gevaar van insider threats te
beteugelen niet eerder zijn genomen met het oog op het evidente
gevaar hiervan?
De extra veiligheidsmaatregelen die de ISAF-commandant heeft
afgekondigd zijn ingegeven door de situatie en de bijbehorende dreigingsanalyse op de plaatsen waar de aanslagen zijn gepleegd. Het Nederlandse
optreden kenmerkt zich door een hoge mate van veiligheidsbewustzijn.
Op het moment dat de maatregelen zijn afgekondigd, heeft het Nederlandse personeel zich voor zover dat nodig was, daaraan geconformeerd.
27
Kunt u concreet toelichten wat «het vergroten van het culturele
bewustzijn bij ISAF-militairen» betekent als extra veiligheidsmaatregel om insider threats te voorkomen?
Uit analyses van de incidenten komt naar voren dat persoonlijke kwesties
en grieven ten grondslag lagen aan een aantal van de incidenten.
Onbekendheid met lokale gebruiken, religieuze zaken en andere culturele
verschillen vormen daarbij vaak een bron van ergernis en frustraties. Door
zowel tijdens de voorbereiding op een missie als periodiek tijdens de
missie het eigen personeel bewust te maken van dit soort zaken wordt het
risico van ergernissen tussen ISAF en Afghanen kleiner en daarmee ook
het risico van verdere escalatie. Nederlands personeel wordt hierin
uitgebreid onderwezen.
28
Welke veiligheidsmaatregelen tegen insider threats zouden wel
leiden tot beperkingen voor de geïntegreerde politietrainingsmissie?
Alleen maatregelen die de bewegingsvrijheid van de Nederlandse missie
zouden verkleinen, zouden de effectiviteit negatief beïnvloeden. Op dit
moment zijn dit soort maatregelen voor Nederland niet van kracht.
29
Klopt het dat etnische groepen zich aan het herbewapenen zijn
om voorbereid te zijn op het machtsvacuüm na het vertrek van de
NAVO?
Er zijn aanwijzingen dat sommige lokale krijgsheren in het noorden van
Afghanistan zich op beperkte schaal herbewapenen. Deze lichte herbewapening vindt niet uitsluitend plaats langs etnische lijnen. Door te
investeren in de Afghaanse veiligheidstroepen en de Afghaanse autoriteiten kunnen deze ook na het vertrek van ISAF in 2014 voorkomen dat er
een machtsvacuüm ontstaat. De NAVO blijft de Afghanen overigens ook
na 2014 steunen.
30
Hoeveel vrouwen nemen deel aan de eerste specifieke opleiding
voor vrouwelijke agenten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

9

De missie heeft zich nadrukkelijk gericht op de positie van de vrouwen bij
de Afghaanse civiele politie. Vanuit dat perspectief zijn er in eerste
instantie verschillende maatwerktrajecten gerealiseerd, gericht op
individuele vrouwelijke agenten. Inmiddels heeft de eerste groep
vrouwelijke agenten de basisopleiding voltooid; tien vrouwelijke agenten
hebben op 24 oktober 2012 hun diploma ontvangen. Binnenkort start de
tweede lichting met de basisopleiding en begin volgend jaar een derde.
31
Betekent opereren in Aliabad en Imam Sahib dat er nieuwe of
grotere veiligheidsrisico’s optreden?
32
Welke veiligheidsrisico’s zijn verbonden aan de uitbreiding van de
missie naar Aliabad en Imam Sahib?
Het opereren in de districten Aliabad en Imam Saheb zorgt niet voor
nieuwe of grotere veiligheidsrisico’s. Voor beide districten geldt dat de
opstandelingen er niet erg actief is. De Afghaanse veiligheidstroepen,
gesteund door ISAF, zijn in staat om de veiligheid te handhaven. In
Aliabad bevindt de verzwakte insurgency zich hoofdzakelijk in het
westelijke deel van het district. Het districtscentrum van de politie in
Aliabad bevindt zich juist in het relatief veilige oostelijke deel dat door een
rivier wordt gescheiden van het westelijke deel. In de stad Imam Saheb
waar zich het politie-districtscentrum bevindt, zijn de Afghaanse veiligheidstroepen goed in staat de insurgency te weren.
33
Welke percentage van de AUP wordt in de provincie Kunduz
begeleid?
De POMLTs begeleiden momenteel zestig procent van de agenten die op
de politieposten en bureaus zijn geplaatst. Daarnaast begeleidt (dat wil
zeggen training, mentoring en advisering) EUPOL het midden en hoger
kader van de AUP (een relatief klein percentage van de totale AUP) in
Kunduz-stad, Aliabad en Khanabad.
34
Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot de nazorg
voor de politie? Is aansluiting bij het Defensiemodel voldoende
om een goede nazorg voor de politie te realiseren? In hoeverre
maakt men gebruik van de geboden nazorg?
De nazorg voor uitgezonden politiefunctionarissen is goed geregeld.
Uitgezonden politiefunctionarissen worden opgevangen bij thuiskomst.
Zij krijgen een psychosociale debriefing, een medische uitkeuring en een
tactische debriefing. Daarnaast worden politiefunctionarissen begeleid bij
hun terugkeer in hun korps. Wanneer zij weer in hun korps werkzaam zijn,
wordt de eerste lijn zorg, wanneer nodig, geregeld door gespecialiseerde
personen binnen de reguliere zorglijn politie in de eigen organisatie.
Wanneer daar behoefte aan is, wordt in de tweede lijn gebruik gemaakt
van de gespecialiseerde zorginstantie Psychosociale Diagnostische
Centrum van de Nederlandse politie. Voor zover bekend is geen gebruik
gemaakt van tweede lijn zorg. Tot terugkeer in hun korps is de geboden
nazorg verplicht, daarna wordt noodzakelijke nazorg geboden in de
reguliere politie zorgstructuren.
Zoals aan de Kamer is toegezegd is de nazorg van de politie gecentraliseerd bij de uitzendorganisatie van het KLPD en wordt waar nodig en
mogelijk aansluiting voor het hele zorgsysteem gezocht bij Defensie; dit
uit zich voornamelijk in kennisoverdracht. Het hiervoor beschreven model

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

10

sluit aan op de Defensiepraktijk. Afhankelijk van de specifieke lokale
omstandigheden in Kunduz, Kaboel of bij voorbeeld Zuid-Soedan, wordt
gebruik gemaakt van de aanwezige Defensie infrastructuur voor acute
medische zorg voor zover deze niet reeds wordt voorzien door (bijvoorbeeld) de EUPOL missie zelf, die daartoe overigens uitstekend voor
uitgerust blijkt.
Tevens wordt in Nederland, met het oog op de vorming van de Nationale
Politie, aansluiting gezocht bij het Programma weerbaarheid. Een
voorbeeld daarvan is aansluiting bij het gecentraliseerde nationale
zorgloket Nederlandse Politie, waar uitgezonden politiefunctionarissen na
terugkeer in het korps terecht kunnen. Goede nazorg wordt op deze
manier gerealiseerd.
35
Zijn er voldoende vrijwilligers voor de personele vulling van het
politiedeel van de missie?
Ja.
36
Is er sprake van een structurele vorm van terugkomdagen, zoals
toegezegd door het kabinet bij het aangaan van deze missie?
De terugkomdagen zullen beginnen zodra de eerste politie-eenheden
volledig zijn opgeleid. Op dit moment is dat nog niet het geval. De
commandanten van de eenheden kunnen slechts een deel van de agenten
gelijktijdig de aanvullende opleiding tijdens de praktijkbegeleiding laten
volgen. Daarom duurt het enige tijd voordat de eenheden volledig zijn
opgeleid.
37
Kan de minister toelichten hoe het is gesteld met het transitieproces waarbij Police Mentoring and Liaison Teams (POMLTs)
worden vervangen door Police Advisory Teams (PATs)?
38
Is de bedoeling dat PATs in Kunduz alle POMLTs vervangen? Op
welke termijn wordt deze verandering voorzien?
39
Op welke wijze wordt door de vervanging van POMLTs met PATs
de samenstelling van de eenheid in Kunduz aangepast?
40
Wat zijn de specifieke verschillen van de POMLTs en PATs? Wat
zijn de voordelen van PATs ten opzichte van POMLTs?
De ISAF missie is overgegaan op het Security Force Assistance concept
waarbij onder meer de POMLTs worden vervangen door Police Advisory
Teams (PATs). Het PAT concept richt zich meer op de processen in en
rondom politiebureaus terwijl de POMLTs zich richten op de individuele
vaardigheden van agenten op straat. De Nederlandse aanpak hoefde niet
ingrijpend te worden aangepast omdat het PAT concept al sterk leek op de
werkwijze van de Nederlandse POMLTs. Nederland heeft waar nodig vier
specialisten aan de POMLTs toegevoegd die daardoor volledig kunnen
optreden als PAT. Deze toevoeging heeft door compensatie in het overige
personeelsbestand niet geleid tot extra inzet van personeel in het
missiegebied. Op deze wijze voldoet Nederland aan het verzoek van de
NAVO om PATs te leveren en blijft de missie in staat om de praktijkbegeleiding en aanvullende opleiding te geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

11

41
Kan de minister toelichten hoeveel onvolkomenheden het
agentvolgsysteem voor onderofficieren en agenten vertoont?
42
Hoeveel onderofficieren en hoeveel agenten die de Nederlandse
basisopleiding hebben gevolgd zijn er buiten Kunduz geplaatst?
43
Hoe zijn de onvolkomenheden in het plaatsingsproces van het
agentvolgsysteem aan het licht gekomen? Heeft Nederland zelf
deze onvolkomenheid in het agentvolgsysteem geconstateerd of
heeft de Afghaanse overheid Nederland hierop gewezen?
44
Kan de minister een inschatting maken of het bij de onvolkomenheden van het agentvolgsysteem om een structurele tekortkoming van het systeem gaat, om een incident, of om fouten in
de uitvoering?
45
Tot wanneer gaan de onvolkomenheden in het plaatsingsproces
van het agentvolgsysteem terug?
46
Zijn er nog andere onvolkomenheden in het agentvolgsysteem
dan plaatsing buiten Kunduz aan het licht gekomen?
58
Hoe wordt concreet gecontroleerd of door Nederland opgeleide
Afghaanse agenten zich houden aan de met de Kamer overeengekomen voorwaarden?
Met uw Kamer is bij de start van de missie afgesproken dat de door
Nederland op te leiden agenten niet voor offensieve doeleinden mogen
worden ingezet. Deze afspraken zijn schriftelijk bevestigd door onder meer
het Afghaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken. Om de inzet van de
agenten te kunnen volgen is destijds een agentvolgsysteem opgezet.
Het agentvolgsysteem stelt de missie in staat periodiek en bij incidenten
specifieke controles uit te voeren op plaatsingslocatie en inzet van door
KMar-trainers opgeleide agenten en onderofficieren. Tot voor kort waren
er geen aanwijzingen van plaatsingen buiten Kunduz. Na een signaal dat
een lichting onderofficieren die in juli jl. was afgestudeerd niet in Kunduz
zou zijn geplaatst, is specifiek onderzoek gedaan. Daaruit bleek inderdaad
dat een groot deel buiten Kunduz te werk was gesteld. Daarop is een
volledige controle begonnen, die tot nu toe heeft uitgewezen dat tientallen
onderofficieren en in mindere mate agenten buiten Kunduz zijn geplaatst.
Daaronder waren agenten die reeds begin dit jaar hun opleiding hadden
voltooid. Momenteel wordt samen met de Afghaanse autoriteiten
samengewerkt om de exacte plaatsingslocatie vast te stellen.
Zodra het beeld compleet is, wordt de Kamer spoedig nader geïnformeerd.
De Afghaanse autoriteiten zijn verantwoordelijk voor de plaatsing. Voor de
agenten is dat de regionale commandant van de veiligheidstroepen in
Mazar-e-Sharif en voor de onderofficieren is dat het ministerie van
Binnenlandse Zaken in Kabul. Informatie over de plaatsing na de
opleiding van de agenten en onderofficieren, wordt opgenomen in het
agentvolgsysteem. Samen met de contactgegevens stelt dat de missie in
staat de controles uit te voeren waaruit nu blijkt dat de plaatsingsgegevens niet in alle gevallen kloppen. Daarnaast is gebleken dat een aantal
personen is overleden, de dienst heeft verlaten, of een plaatsing buiten de
provincie Kunduz heeft geweigerd. Bovendien konden tientallen personen
niet worden bereikt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

12

Als zich incidenten voordoen in de provincie Kunduz waarbij de AUP
betrokken is, wordt er geverifieerd welke agenten het betrof, of zij door
Nederland zijn opgeleid en wat zij hebben gedaan. Daarnaast wordt, waar
nodig, navraag gedaan bij de desbetreffende politiecommandanten.
Aangezien de actieve verificatie door de Nederlandse missie zelf buiten de
provincie Kunduz niet mogelijk is, is Nederland hiervoor afhankelijk van
informatie van het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken. Die
informatie is opgevraagd bij de Afghaanse autoriteiten (zie verder vraag
56).
47
Welk deel van de trainingen is geschorst door het niet nakomen
van afspraken door de Afghaanse overheid?
48
Welk deel van de trainingstaken in Kunduz is precies opgeschort?
In hoeverre heeft dit invloed op de huidige trainingsmissie?
49
Is de Nederlandse betrokkenheid bij de huidige onderofficiersopleiding opgeschort?
De klas van de onderofficiersopleiding die 6 oktober is begonnen, en die
door de Nederlandse trainers zou worden gementord, wordt nu
gementord door Duitse trainers.
De basisopleiding voor onderofficieren die ten tijde van het verschijnen
van de stand van zaken brief nog liep, is inmiddels voltooid.
50
Leiden Nederlandse trainers of door Nederland opgeleide
Afghaanse trainers momenteel agenten op die vallen in de
categorie(ën) agenten waarvoor in het agentvolgsysteem onvolkomenheden zijn vastgesteld?
51
Geven de door Nederland opgeleide Afghaanse trainers ook les
aan agenten die buiten Kunduz worden ingezet?
52
Leiden de door Nederland opgeleide Afghaanse trainers ook
agenten van de semi-militaire grenspolitie op?
53
Gelden voor Afghaanse agenten die door Nederland getrainde
Afghaanse trainers zijn opgeleid dezelfde met de Kamer overeengekomen voorwaarden voor inzet als voor agenten die door
Nederlandse trainers zijn opgeleid?
54
Worden de agenten die door Nederland getrainde Afghaanse
trainers zijn opgeleid op dezelfde manier gevolgd als de direct
door Nederland opgeleide agenten? Zo nee, wat zijn de
verschillen?
In het licht van de transitie nemen de Afghanen op het Duitse trainingscentrum steeds meer zelf de opleidingstaak op zich. Nederland geeft op
dit moment dus niet meer zelf de basisopleiding aan rekruten en
onderofficieren. De KMar-trainers mentoren Afghaanse trainers die les
geven aan agenten en onderofficieren van de civiele politie (AUP) die
worden geplaatst in de provincie Kunduz. Deze agenten en onderofficieren worden ook opgenomen in het agentvolgsysteem. De door
KMar-trainers opgeleide Afghaanse trainers worden, net als de door
Nederlandse EUPOL-trainers opgeleide Afghaanse trainers, door de
Afghanen aangestuurd, en kunnen breed worden ingezet voor opleidingstaken. De Afghaanse trainers die lesgeven aan deze Kunduz klassen
zijn niet in alle gevallen opgeleid door Nederlandse trainers en worden op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

13

het opleidingscentrum ook ingezet voor andere klassen. De door de
Afghaanse trainers opgeleide agenten waar geen Nederlandse
KMar-trainers bij betrokken zijn, worden niet opgenomen in het
agent-volgsysteem.
55
In hoeverre veranderen de toezeggingen die u aan de Kamer heeft
gedaan (welke u in tabelvorm heeft gezet in de bijlage van de
beantwoording van de feitelijke vragen op 22 april 2011 Kamerstuknummer 27 925, nr. 426) nu onderofficieren en agenten die
de Nederlandse basisopleiding hebben gevolgd zich buiten de
regio Kunduz hebben geplaatst? Kunt u per toezegging- wederom
in tabelvorm- toelichten wat er precies is veranderd?
De afspraken en toezeggingen die het kabinet met de Kamer heeft
gemaakt, zijn niet veranderd en blijven relevant. Er zijn dus geen
veranderingen toe te lichten.
56
Welke opheldering hebben de Afghaanse autoriteiten gegeven
over het schenden van de afspraken?
De Nederlandse ambassadeur in Kaboel heeft opheldering gevraagd aan
de plaatsvervangend minister van Binnenlandse Zaken, Rahman, wiens
ministerie verantwoordelijk is voor de plaatsing van agenten inclusief
onderofficieren. Onderminister Rahman onderkende het probleem van
door Nederland opgeleide agenten die buiten Kunduz zijn geplaatst. Hij
herbevestigde de met Nederland gemaakte afspraken ten aanzien van
plaatsing binnen Kunduz en het niet inzetten van door Nederland
getrainde agenten voor offensieve militaire acties. Hij zoekt uit waar de
buiten Kunduz geplaatste agenten zich bevinden en Nederland hierover
informeren. Ook gaat hij na hoe het is gekomen dat agenten buiten
Kunduz zijn geplaatst. Ook op regionaal en provinciaal niveau hebben
gesprekken plaatsgevonden. De regionale Afghaanse plaatsingsautoriteit
voor agenten in het Noorden heeft toegezegd alle samenwerking te
verlenen om de kwestie op te lossen en de plaatsing te achterhalen van de
agenten van wie dit nog niet bekend is. In de toegezegde brief met het
volledige beeld van de plaatsingen buiten Kunduz zult u nader worden
geïnformeerd over de reacties van de Afghaanse autoriteiten.
57
Welke maatregelen worden getroffen om te voorkomen dat
binnen de huidige onderofficiersopleiding agenten buiten Kunduz
worden geplaatst?
De KMar-trainers zijn niet meer betrokken bij de klas van de onderofficiersopleiding.
60
Hoeveel Nederlandse trainers zijn er nu in Kunduz en hoeveel van
de Nederlandse trainers in Kunduz trainen momenteel geen
Afghanen? In hoeverre wijkt de huidige trainingscapaciteit af ten
opzichte van de aanvankelijk verwachte capaciteit?
De tien KMar-trainers op het Police Training Center worden ingezet voor
de diverse opleidingen waaraan Nederland bijdragen levert. Na de
reductie van twintig naar tien instructeurs zijn geen verdere reducties
meer overwogen. De trainers van de POMLTs doen dagelijks hun werk in
de provincie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

14

61
Hoe vaak zijn door Nederland opgeleide agenten in Kunduz sinds
het begin van de politietrainingsmissie betrokken geraakt bij
militaire acties? Hoe vaak hadden deze acties een offensief
karakter?
62
Hoe vaak zijn Afghaanse agenten, die door Nederland getrainde
Afghaanse agenten zijn opgeleid, sinds het begin van de politietrainingsmissie betrokken geraakt bij militaire acties? Hoe vaak
hadden deze acties een offensief karakter?
Bij berichten over de inzet van AUP in de provincie Kunduz bij operaties
met een mogelijk offensief karakter is specifiek onderzoek gedaan. Daarbij
is steeds vastgesteld dat de door Nederland opgeleide agenten en
onderofficieren van de AUP niet betrokken waren bij offensieve acties.
63
Wat is de concrete progressie op vlak van het rechtstaatontwikkelingprogramma wat betreft positie vrouwen en minderheden
(resultaten)?
Nederland verleent ondersteuning bij de werving en selectie van vrouwen
voor de AUP. Mede als gevolg hiervan zijn in 2012 zeven nieuwe vrouwelijke agenten aangenomen. Daarnaast werkt de geïntegreerde politietrainingsmissie aan het behoud en de professionalisering van reeds
aanwezige vrouwen. Tien vrouwelijke AUP agenten hebben recent met
goed gevolg een door Nederlandse trainers gegeven basisopleiding
afgerond. Nederlandse vrouwelijke politiefunctionarissen werkzaam
binnen EUPOL verzorgen hiernaast geregeld gevorderde cursussen voor
vrouwelijke agenten in Kunduz en Kaboel. Wekelijks worden tien tot
vijftien vrouwelijke agenten gementord door het genderteam in Kunduz.
Nederland besteedt ook aandacht aan de werkomstandigheden voor
vrouwelijke politieagenten; zo is er gezorgd voor adequate uitrusting voor
vrouwen en wordt binnenkort op Nederlands initiatief een vertrouwenspersoon voor vrouwelijke agenten aangesteld.
Nederland steunt voorts de Afghan International Bar Association (AIBA),
die werkt aan de certificering van advocaten in Kunduz, wat het vooral
voor vrouwelijke aankomende advocaten makkelijker moet maken om hun
certificaat te halen. Met steun van Nederland organiseert het Gesellschaft
fur Internationale Zusammenarbeit (GIZ)workshops voor vrouwelijke
rechtenstudenten, om hun positie op de arbeidsmarkt te verbeteren. Op
dit moment zijn er vier vrouwelijke advocaten; een verbetering ten
opzichte van 2011, toen er nog geen vrouwelijke advocaten waren.
Bovendien is met Nederlandse financiële steun in de provinciale gevangenis van Kunduz een gespreksruimte gecreëerd waar vrouwelijke
gevangenen met hun advocaat kunnen overleggen.
Daarnaast werkt de missie aan vergroting van het bewustzijn onder de
bevolking over het Afghaanse rechtssysteem en de positie van vrouwen.
Met twee NGO’s wordt gewerkt aan radio programma’s en maatschappelijk theater over de positie van vrouwen bij thema’s als huiszoeking,
check points en patrouilles en geschillen op het gebied van het familierecht. De missie bezoekt geregeld scholen en geeft voorlichting over
onder meer vrouwenrechten. Ook organiseert de missie bijeenkomsten
voor vrouwen over rechtsbijstand, shelters en de rol van de politie en
wordt op dorpsniveau gewerkt aan de bewustwording over vrouwenrechten volgens de Islam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

15

Aan de positie van minderheden wordt aandacht besteed via het
mensenrechtenonderdeel van het opleidingsprogramma van de AUP
agenten. Ook de trainingen voor ambtenaren binnen het Openbaar
Ministerie, de huqooq en de rechterlijke macht gaan uitgebreid in op dit
onderwerp.
De positie van vrouwen en minderheden blijft een onderwerp dat zorg
behoeft. Het is in dit stadium van de missie moeilijk aan te geven of reeds
gesproken kan worden van een verbetering van de positie van vrouwen
en minderheden in het algemeen.
64
Hoe wordt er door de Afghaanse overheid gereageerd op de
speciale Nederlandse en Europese aandacht voor de bescherming
van vrouwen en religieuze minderheden, behalve dat het een
gevoelig onderwerp blijft? Zijn aanbevelingen bijvoorbeeld
omgezet in beleid?
65
Aan welke grondwettelijke verantwoordelijkheden voldoet de
Afghaanse overheid niet als het gaat om de bescherming van
religieuze minderheden en vrouwen?
66
Is er binnen de afgelopen rapportageperiode ook aandacht voor
seksuele minderheden geweest?
Afghanistan heeft de belangrijkste internationale mensenrechtenverdragen geratificeerd en mensenrechten, inclusief gelijke rechten voor
mannen en vrouwen en godsdienstvrijheid, zijn verankerd in de grondwet
en nationale wetgeving. De naleving en uitvoering zijn echter zwak. Hier
zijn de zwakke rechtsstaat, de beperkte kennis onder de bevolking van hun
rechten, alsook de rol van conservatieve krachten in de maatschappij en
het bestaan van een parallel, informeel rechtssysteem dat niet op dezelfde
fundamenten gestoeld is, mede debet aan. Nederland, en ook de EU,
spreekt de Afghaanse regering regelmatig aan op de lacunes in de
naleving en handhaving van eigen wetgeving. Hierbij zijn seksuele
minderheden niet specifiek besproken. Nederland werkt tegelijkertijd aan
het versterken van de rechtsstaat, bijvoorbeeld door het faciliteren van
rechtsbijstand aan vrouwelijke gevangenen in Kunduz, en het vergroten
van bewustwording onder de bevolking van hun rechten. Tevens
ondersteunt Nederland de beleidsvorming van een nationaal actieplan
1325 in Afghanistan, onder leiding van Finland.
De Afghaanse regering staat open voor deze kritiek, maar geeft tegelijkertijd aan dat, zeker waar het cultureel gevoelige kwesties betreft,
verandering van de lokale perceptie altijd eerder een zaak van evolutie
dan van revolutie zal zijn. Nederland kiest er bewust voor een geleidelijke
verandering te helpen vormgeven via een open dialoog, met respect voor
lokale waarden. Dit gebeurt door een actieve inzet op het verbeteren van
de rechtsstaat op zowel nationaal als lokaal niveau, alsmede door een
actieve bemiddelende rol in voorkomende individuele gevallen.
67
Waaruit en door wie blijkt dat de missie steeds meer erkenning
krijgt?
De aanpak van de geïntegreerde politietrainingsmissie wordt door
partners erkend en gewaardeerd, zoals onder meer duidelijk is geworden
tijdens uitwisselingen van ervaringen met ISAF (w.o. commandant ISAF
en commandanten binnen Regional Command North), bezoeken van het
hoofd van de EUPOL missie, Karl Åke Roghe, en het hoofd van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

16

secretariaat van het International Police Coordination Board (IPCB),
Catherine Royle. Ook de Afghaanse minister van Binnenlandse Zaken,
Generaal Mushtaba Patang, heeft meermalen zijn waardering voor de
specifieke aanpak van de geïntegreerde politietrainingsmissie uitgesproken. Hij bezocht de Nederlandse missie vlak voor zijn aantreden als
Minister van Binnenlandse Zaken. Ook tijdens het gezamenlijke bezoek
van de Nederlandse Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en zijn
Duitse collega deze zomer aan Afghanistan werd van Duitse zijde
herhaaldelijk met lof gesproken over, en interesse getoond in, de
geïntegreerde aanpak van Nederland.
De Nederlandse benadering wordt door deze partners geroemd voor haar
geïntegreerde aanpak («justice in a box»), waarbij de gehele rechtsketen
en alle niveaus van de politie in samenhang worden getraind en ondersteund. Ook is er waardering voor de diepte-investering in kwaliteit, die
tot uiting komt in een uitgebreidere opleiding en intensieve begeleiding
op de werkplek.
68
Welke ontwikkelingen kunt u de Kamer melden met betrekking
tot de Iraanse invloed op bevolkingsgroepen in Afghanistan?
Ontwikkelingen in Afghanistan zijn een belangrijk thema in de Iraanse
buitenlandse politiek. Dit is vooral ingegeven door redenen van nationale
veiligheid. Iran heeft te kampen met de gevolgen van de instabiliteit in
Afghanistan zoals drugshandel en grote aantallen Afghaanse vluchtelingen. Destabilisering in Afghanistan zou ook een gevaar voor Iran zijn.
Het land onderhoudt nauwe historische banden met de Sjiitische
Hazara-gemeenschap in onder meer Centraal-Afghanistan. Daarnaast
heeft Iran van oudsher een sterke invloed in de gebieden in Afghanistan
grenzend aan Iran. Het land is een belangrijke economische speler in deze
provincies, alsmede een bron van wederopbouwsteun en heeft op die
wijze ook invloed in die regio’s.
69
Waar bestaan de meeste geweldsincidenten uit?
De meeste geweldsincidenten in Afghanistan waarbij ISAF en het
Afghaanse leger en politie (ANSF) betrokken zijn, betreffen directe
gevechtscontacten. Vooral de ANSF heeft te maken met korte beschietingen met (hand)vuurwapens. Op de tweede plaats komen aanslagen
met bermbommen. Voor geweldsincidenten waarbij uitsluitend ISAF
betrokken is, komen bermbommen op de eerste plaats, gevolgd door
green-on-blue incidenten.
70
Kan een overzicht gegeven worden van het aantal geweldsincidenten in Afghanistan? Hoeveel van deze geweldsincidenten
vonden plaats in het district Kunduz?
Het totale aantal geweldsincidenten in Afghanistan bedroeg ongeveer
30 000. Dit bestaat uit direct vuur, indirect vuur, IED’s die geëxplodeerd
zijn, IED’s die gevonden zijn en zelfmoordaanslagen. In de provincie
Kunduz vonden dit jaar tot en met september 250 incidenten plaats, de
vondsten van bermbommen meegerekend. In het district Kunduz vonden
het afgelopen jaar ongeveer 80 incidenten plaats.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

17

71
Hoe verhoudt het huidige aantal en de intensiteit van de
geweldsincidenten van de kant van de Taliban zich tot het aantal
en de intensiteit van de geweldsincidenten door de Taliban in
2009?
In vergelijking met 2009 is er in heel Afghanistan in 2012 sprake van een
stijging met ruim een kwart van het totale aantal geweldsincidenten.
Hoewel vooral in het zuiden en oosten van Afghanistan de druk op de
coalitie hoog blijft, is ISAF niet langer het primaire doelwit van insurgents.
De Afghaanse veiligheidstroepen krijgen verreweg het meeste geweld te
verduren. De omvang van de ANSF neemt toe en dat geldt ook voor het
aantal incidenten waarbij zij betrokken raken. Overigens opereert de ANSF
in de gevaarlijkste gebieden in het land.
72
Gaat het alleen om de Taliban of ook andere groeperingen? Indien
het laatste het geval is, om welke andere groeperingen gaat het?
Onder de opstandelingen in Afghanistan is de Taliban verreweg de
belangrijkste insurgency-beweging. De Taliban werkt nauw samen met
andere kleinere groeperingen, zoals het Haqqani-netwerk dat verantwoordelijk is voor enkele zware aanslagen in de hoofdstad Kabul. De Islamic
Movement of Uzbekistan, die aanslagen ondersteunt en de Taliban met
kennis en deskundigheid bij staat, verdient eveneens vermelding.
73
Op welke manier is de Taliban verzwakt? Hoe wordt dit gemeten?
De Taliban hebben de afgelopen jaren zware verliezen geleden, vooral in
Zuid-Afghanistan ten tijde van de militaire surge. Desondanks kunnen zij
onder delen van de bevolking nog steeds op steun rekenen en weten zij
kennelijk nog steeds nieuwe rekruten te werven. Ondanks verliezen blijft
deze veerkrachtige beweging dan ook een belangrijke machtsfactor,
vooral in het zuiden en oosten van Afghanistan.
74
Hoe groot zijn momenteel de gewapende strijdkrachten van de
Taliban in Afghanistan? Hoe groot was de omvang van de
gewapende strijdkrachten van de Taliban in 2009?
Er bestaan geen betrouwbare schattingen van het aantal Talibanstrijders
in Afghanistan.
75
Welke concrete maatregelen neemt Nederland om de veiligheid
van alle door Nederland uitgezonden medewerkers te garanderen?
Details over de exacte maatregelen kunnen om veiligheidsredenen niet
openbaar worden gemaakt. In het algemeen kan worden gesteld dat een
combinatie van opleiding, materieel en de beschermingsgraad van
locaties voor voldoende veiligheid zorgt.
76
Hoeveel drone aanvallen vinden er in Afghanistan plaats? Wie
voert ze uit? Vinden ze plaats onder bevel van ISAF?
De regering doet om veiligheidsredenen geen mededelingen over de inzet
van verschillende wapensystemen door ISAF partners.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

18

77
Over hoeveel gewapende troepen beschikken krijgsheren en
andere lokale leiders in Kunduz? Hoeveel gewapende troepen
vallen in Kunduz buiten het Afghaanse overheidsgezag?
Het aantal irreguliere militieleden dat in Kunduz onder leiding staat van
lokale krijgsheren en stamleiders is moeilijk vast te stellen, maar wordt
geschat op ongeveer 1000 man. Sommige van deze leden vallen kennelijk
onder het gezag van lokale powerbrokers. Het formele militieprogramma
van de Afghan Local Police, dat onder het gezag van de Afghaanse
overheid valt, telt momenteel 1125 leden.
78
Onder wiens bevel staan de lokale veiligheidstroepen?
De Afghan Local Police (ALP) valt onder het Afghaanse ministerie van
Binnenlandse Zaken. Lokaal legt de ALP-commandant verantwoording af
aan de districtscommandant van de Afghaanse politie. De meer autonoom
optredende irreguliere milities van lokale krijgsheren en stamleiders
vallen niet onder verantwoordelijkheid van de Afghaanse overheid.
79
Kunt u ingaan op de arrestatie van de schaduw-gouverneur van
de Taliban voor Kunduz? Klopt het dat deze Taliban-leider banden
had met het Haqqani-netwerk?
De schaduwgouverneur van Kunduz, Abdul Rahman, is onlangs gearresteerd bij een actie van het Afghaanse leger met ondersteuning van Duitse
ISAF-troepen. Er is vooralsnog geen reden om aan te nemen dat deze
Taliban-commandant banden had met het Haqqani-netwerk.
81
Is het aantal aanvallen op de Afghaanse politie en/of de Nederlandse begeleiders in Kunduz toegenomen sinds de overdracht
van het commando van Duitsland aan de Afghaanse overheid?
Er is geen relatie vastgesteld tussen de overdracht van het commando
van Duitsland aan de Afghaanse overheden en het aantal aanvallen op de
Afghaanse politie of Nederlandse begeleiders in Kunduz. Wel zijn
Afghaanse veiligheidstroepen primair doelwit geworden van insurgents,
terwijl ISAF gelegenheidsdoelwit is geworden. De Afghaanse politie in
Kunduz, in het bijzonder de Afghan Local Police (ALP), krijgt van alle
Afghaanse veiligheidstroepen in de provincie het meeste geweld te
verduren.
Nederlands personeel is tot op heden niet betrokken geweest bij een
geweldsincident in de provincie.
82
Hoe beoordeelt u de berichtgeving in de Volkskrant van
24 oktober 2012 dat zowel inwoners van Kunduz als krijgsheren
vrezen dat de provincie Kunduz dreigt af te glijden naar een
burgeroorlog wanneer de Nederlanders, Duitsers en Amerikanen
na 2014 uit Kunduz vertrokken zijn?
Hoewel de situatie in Afghanistan zorgelijk is, lijkt een burgeroorlog op
korte termijn niet het meest waarschijnlijke scenario. De internationale
gemeenschap werkt samen met de Afghanen om het land klaar te maken
om op eigen benen te staan. ISAF is nog meer dan twee jaar actief om de
Afghaanse veiligheidstroepen te verbeteren en geleidelijk de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in het land aan deze troepen over te dragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

19

Ook na 2014 blijft de internationale gemeenschap Afghanistan ondersteunen. Financiering van de Afghaanse veiligheidstroepen is voor
meerdere jaren toegezegd en waarschijnlijk blijft de NAVO actief in
Afghanistan met een nieuwe missie.
83
Klopt de berichtgeving in de Volkskrant van 24 oktober jl. dat er
afgelopen maand september in Kunduz onder burgers meer dan
honderd doden en gewonden zijn gevallen? Hoe beoordeelt u
deze berichtgeving?
Er is geen informatie beschikbaar die dergelijke aantallen gewonden en
doden onder burgers in Kunduz bevestigen.
84
Hoe beoordeelt u de berichtgeving in de Volkskrant van
24 oktober jl. dat lokale journalisten schatten dat de krijgsheer
Mir Alam rondom Kunduz-Stad minstens 4000 gewapende
strijders heeft rondlopen»: twee keer zoveel als de hele politiemacht van Kunduz bij elkaar?
De militiecommandant Mir Alam speelt in de districten Kunduz en
Khanabad een belangrijke rol, onder meer door de aansturing van enkele
lokale militiecommandanten. Hij beschikt echter, volgens de ons ter
beschikking staande informatie, over een aanzienlijk beperkter aantal
strijders dan het artikel van de Volkskrant stelt.
85
Hoe beoordeelt u de berichtgeving in de Volkskrant van
24 oktober jl. dat «de 2000 politieagenten een muis zijn in
vergelijking met de 10 000 bendeleden die de krijgsheren in
Kunduz hebben?»
Het kabinet deelt de ernstige zorgen over de macht en invloed van
milities, ook in Kunduz. Deze groeperingen hebben in delen van de
provincie voor een verbetering van de veiligheidssituatie gezorgd maar
kunnen ook een destabiliserende invloed uitoefenen mede omdat zij nog
te veel hun eigen gang gaan. De verantwoordelijkheid voor orde en
veiligheid hoort volledig te liggen bij de Afghaanse veiligheidstroepen. De
bevolking moet kunnen vertrouwen op een veiligheidsapparaat van de
overheid. Hierom is het van belang de reguliere structuren te versterken,
waardoor de invloed van milities kan afnemen. De geïntegreerde
politietrainingsmissie levert hieraan een bijdrage door te investeren in de
politiecapaciteit en in de rest van de justitiële keten.
86
Kunt u nader ingaan op hetgeen bedoeld wordt met lokale
veiligheidstroepen? Vallen hier ook krijgsheren onder?
De term «lokale veiligheidstroepen» verwijst naar irreguliere milities en
eenheden binnen formele militieprogramma’s, waarvan het Afghan Local
Police (ALP) programma momenteel de belangrijkste is. Het
ALP-programma beoogt in de verbetering van de veiligheidssituatie in de
afgelegen gebieden waar reguliere eenheden van het Afghaanse leger en
de politie weinig komen. De ALP valt onder het ministerie van Binnenlandse Zaken. Lokaal legt de ALP-commandant verantwoording af aan de
districtscommandant van de ANP. Irreguliere milities van lokale krijgsheren vallen niet onder het ALP-programma.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

20

87
Door wie worden de leden van het Afghaanse Lokale Politie
programma (ALP) betaald?
Het ALP-programma valt onder het Afghaanse ministerie van Binnenlandse Zaken en wordt op nationaal niveau uitgevoerd. De Verenigde
Staten betalen de ALP uit het Afghan Security and Stability Fund.
88
Welke rol spelen de Amerikaanse strijdkrachten in Kunduz?
Hoeveel Amerikaanse strijdkrachten zijn er aanwezig in Kunduz?
Tot welke legeronderdelen behoren deze troepen?
Het Amerikaanse bataljon vervult taken die vergelijkbaar zijn met die van
de Nederlandse troepen in Kunduz. Zij richten zich echter niet alleen op de
politie maar ook op het Afghaanse leger. Over andere operaties die
Amerikaanse eenheden uitvoeren is geen informatie beschikbaar.
89
Hoe behandelt u bescherming van burgers in gewapend conflict
in deze specifieke missie?
90
Welke maatregelen worden getroffen om de bescherming van
burgers onderdeel te laten vormen van politietrainingsmissie in
Kunduz?
De bescherming van burgers in conflictgebieden is voor Nederland een
intrinsiek onderdeel van elke missie waaraan wordt deelgenomen.
Immers, zonder de bescherming van burgers zijn duurzame vrede en
gedegen wederopbouw denkbeeldig.
In de artikel 100 brieven over de geïntegreerde politietrainingsmissie is de
nadruk gelegd op het opleiden van de civiele politie in Afghanistan, zodat
zij zelf voor de bescherming van de bevolking in Afghanistan kunnen
zorgen. Ook in deze missie staat de bescherming van burgers voorop.
91
Heeft het geweld bij Kanam geleid tot een vervolging van de
daders?
De Afghaanse overheid heeft naar aanleiding van het geweld in Kanam
vanuit Kabul een onderzoekscommissie naar het gebied gestuurd. De
commissie heeft met de betrokken partijen gesproken. Ook is met de
gouverneur en de provinciale politiecommandant besproken hoe zij
leiding hebben gegeven aan de reactie op het geweld. De commissie heeft
medio oktober haar conclusies en aanbevelingen gepresenteerd aan
president Karzai. Het rapport is niet openbaar gemaakt en niet gedeeld
met de internationale gemeenschap. Twee personen zijn inmiddels
gearresteerd in verband met het incident. Andere verdachten zijn nog
voortvluchtig. De verdachten die in hechtenis zitten, zijn nog niet berecht.
92
Welke aanbevelingen ten aanzien van bescherming van burgers
onderstreept de UNAMA in haar rapport?
De halfjaarlijkse rapportage van UNAMA over de bescherming van
burgers in conflictgebieden bevat aanbevelingen voor de opstandelingen,
de Afghaanse regering en de internationale troepenmacht in Afghanistan.
De aanbevelingen roepen onder meer op tot het respecteren van het
humanitaire oorlogsrecht, het toelaten van humanitaire organisaties tot
getroffen gemeenschappen, het verbeteren van mechanismen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

21

procedures om civiele slachtoffers te voorkomen en het verbeteren van
transparantie en accountability. De volledige lijst met aanbevelingen is te
vinden op pagina’s 10 en 11 van het rapport.1
93
Bent u bereid om, naast de uitkomsten, ook het volledige
onderzoeksrapport van de onafhankelijke evaluatie van het
Afghanistan Peace and Reintegration Program (APRP), wanneer
deze wordt gepubliceerd, met de Kamer te delen?
94
Wat is de verklaring voor het feit dat het APRP beter loopt in het
noorden en westen dan in het zuiden en oosten?
95
Hoeveel van de ruim vijf duizend re-integranten die het APRP
hebben doorlopen behoorden tot de Taliban? Kunt u toelichten bij
welke Talibanfactie de re-integranten hoorden?
Het feit dat het Afghanistan Peace and Reintegration Program (APRP)
meer re-integranten aantrekt in de genoemde gebieden heeft te maken
met het lagere geweldsniveau. Ook het feit dat er nog geen politieke
oplossing is, speelt een rol. Re-integranten geven aan zich vooral zorgen
te maken over hun veiligheid op het moment dat zij er openlijk voor
kiezen de wapens neer te leggen en zich aan te sluiten bij het
re-integratieprogramma. Hier speelt de angst voor represailles van nog
actieve strijders een voorname rol. De kans dat zij hier het slachtoffer van
worden is kleiner in gebieden waar de bewegingsruimte en invloedsfeer
van actieve opstandelingen beperkter is.
De achtergronden van de huidige deelnemers aan het APRP zijn bij het
kabinet niet bekend. De onafhankelijke evaluatie van het APRP zal hier
naar verwachting meer licht op werpen. Het is echter niet waarschijnlijk
dat deze informatie zich tot op het detailniveau van facties zal toespitsen.
Zoals gezegd zal het kabinet de uitkomsten van de evaluatie met de
Kamer delen. Uiteraard zal het rapport in zijn geheel met de Kamer
kunnen worden gedeeld als het publiek is.
96
Met hoeveel is het aantal grensoverschrijdende beschietingen
vanuit Pakistan gestegen? Van waaruit vinden deze beschietingen
voornamelijk plaats, en hoe wordt hier tegen opgetreden?
Grensbeschietingen vanuit Pakistan op Afghaans grondgebied vinden al
jaren plaats. Hoewel er begin dit jaar sprake lijkt van een toename, zijn
exacte cijfers niet bekend. De beschietingen vonden plaats vanuit de
Federally Administrated Tribal Areas (FATA) en de provincie Khyber
Paktunwa. De Afghaanse regering heeft in reactie uit voorzorg meer
legereenheden in de betreffende gebieden gestationeerd, maar heeft
verder bewust gekozen voor een diplomatieke oplossing voor de situatie
en geen militaire. Dit past in de aanpak van dialoog en toenadering en het
versterken van regionale samenwerking die de Afghaanse regering al
langere tijd hanteert richting Pakistan en andere buurlanden.
97
Wat zijn de in de praktijk geconstateerde behoeften m.b.t. de
maatwerkopleidingen verzorgd voor AUP Highway agenten en
vrouwelijke agenten?
1
‘Afghanistan Mid-year Report 2012,
Protection of Civilians in Armed Conflict’
http://unama.unmissions.org/
LinkClick.aspx?fileticket=-_vDVBQY1OA
%3d&tabid=12254&language=en-US

De op dit moment bij de AUP Highway ingedeelde agenten uit de
provincie Kunduz krijgen geen tienweekse aanvullende opleiding.
Commandanten van die eenheden hebben de missie verzocht of enkele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

22

delen van de vervolgopleiding aan hun agenten konden worden gegeven.
Het ging hierbij onder meer om checkpoints, surveillance en administratie.
Voor de opleiding van vrouwelijke AUP agenten gold een aantal beperkingen. Overnachten op het trainingscentrum en getraind worden door
mannelijke instructeurs ligt voor Afghaanse vrouwen gevoelig. Het was
initieel daarom lastig deze vrouwen de gehele basisopleiding te geven.
Vandaar dat zij eerst gedeeltes van de basisopleiding hebben kregen, met
speciale aandacht voor onder meer boeien, zelfverdediging en surveillance. Door de missie zijn de praktische problemen opgelost zodat de
vrouwen nu de volledige basisopleiding kunnen volgen.
98
Welk deel van de cursisten is nu werkzaam als AUP-agent? Welke
criteria worden gehanteerd om toegelaten te worden tot een
basisopleiding? Welke criteria worden gehanteerd om toegelaten
te worden tot een vervolgopleiding?
Van de agenten in de nu lopende basisopleiding is een derde reeds
werkzaam als agent; tweederde is rekruut. Van de nu lopende vervolgopleiding zijn alle deelnemers werkzaam als agent.
De basisopleiding is toegankelijk voor rekruten die agent bij de AUP gaan
worden en voor reeds bij de AUP werkzame agenten. Rekruten worden
door de Afghaanse autoriteiten geworven en gescreend. Bij aankomst op
het opleidingscentrum worden de cursisten aan een drugstest onderworpen en worden hun biometrische gegevens geregistreerd.
Om in aanmerking te komen voor de aanvullende opleiding dient een
agent een basisopleiding te hebben afgerond. Dat kan de basisopleiding
zijn die door KMar-trainers of Duitse trainers is gegeven, maar ook een
basisopleiding die is gevolgd bij een andere coalitiepartner.
99
Hoeveel ANP agenten, hoeveel ALP agenten en hoeveel
Afghaanse militairen zijn er momenteel actief in Kunduz? Hoeveel
ANP agenten, hoeveel ALP agenten en hoeveel Afghaanse
militairen zijn er in Kunduz nodig volgens de NAVO, volgens
afzonderlijke lidstaten en volgens de Afghaanse regering?
Er zijn ongeveer 4425 ANP agenten actief in Kunduz. Daarvan behoren er
ongeveer 2300 tot de AUP. Verder zijn er ongeveer 450 ANCOP in Kunduz
aanwezig. De ABP telt ruwweg 550 agenten in Kunduz verdeeld over het
district Imam Saheb, de grenspost bij Shir Khan Bander en het vliegveld
van Kunduz. De omvang van de ALP bedraagt ongeveer 1125 personen.
Verder zijn er ongeveer 2000 Afghaanse militairen in Kunduz gestationeerd. De vraag hoeveel personeel er zou moeten zijn is niet te beantwoorden. De organisatiestructuren in Afghanistan zijn onafgebroken in
beweging en worden op grond van nationale afwegingen aangepast aan
de situatie. De NAVO kan daarbij alleen adviseren.
100
Kan de minister toelichten in hoeverre de opgeleide vrouwelijke
agenten eenzelfde takenpakket krijgen als hun mannelijke
collega’s, en waar dit takenpakket mogelijk verschilt van elkaar?
101
Welke taken gaat de eerste lichting van vrouwelijke agenten in
Kunduz specifiek vervullen?
In essentie hebben de vrouwelijke agenten dezelfde opleiding ontvangen
als hun mannelijke collega’s en kunnen zij dezelfde taken uitvoeren. De
praktijk leert dat zij vooral taken vervullen op de diverse politiebureaus en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

23

bij checkpoints in een ondersteunende rol en minder in een uitvoerende
rol. De vrouwelijke agenten worden ook ingezet voor het controleren van
vrouwen op de checkpoints en bij huiszoekingen.
102
Wie mentort de AUP op de overige 30% van de politiebureaus?
Deze politiebureaus liggen in de drie districten waar de Nederlandse
POMLTs nog geen activiteiten hebben ontplooid.
103
Welke andere relevantie provincies worden besproken door
lidstaten bij de besprekingen over de verlenging van het EUPOL
mandaat tot en met 2014?
Het is op dit moment nog niet duidelijk in welke provincies EUPOL actief
blijft na 2013. Een potentiële inzet op een beperkt aantal (centrale) locaties
buiten Kaboel is afhankelijk van een aantal factoren waarover op dit
moment nog geen duidelijkheid is: ten eerste de (militaire) aanwezigheid
van internationale partners in de provincies en ten tweede de daar
aanwezige force protection die EUPOL in de gelegenheid stelt om haar
taken op een verantwoorde manier uit te voeren. Ten derde gaat het om
het besluit rondom eventuele regionalisering van Afghaanse politiecentra.
104
Welke kwesties komen allemaal aan bod in de cursus Intelligence
Led Policing? Wat zijn de belangrijkste doelen van ILP?
105
Wordt voor Intelligence Led Policing samengewerkt met inlichtingendiensten? Zo ja, welke?
Doordat het woord Intelligence bij de Afghanen verwarring heeft
opgeroepen is door EUPOL recent gekozen om voortaan Information Led
Policing te gebruiken. Hiermee wordt voorkomen dat ILP een connectie
heeft met het werk van inlichtingendiensten: dat is niet het geval.
Information Led Policing (ILP) is een essentiële basis voor de uitvoering
van Community Policing. ILP heeft als doel het vaststellen van de
veiligheidsbehoefte van de lokale bevolking, op een open wijze, en zo het
concept Community Policing, veelvuldige interactie met de lokale
bevolking, te versterken. ILP verschaft methoden voor het verzamelen,
delen en sturen op informatie die uit interactie met de bevolking komt.
Een aantal kwesties dat daarin aan bod komt is: de briefing en debriefing
cyclus, rapportagevormen, het verzamelen en analyseren van informatie
en behoeften van de lokale bevolking, de interactie met de lokale
bevolking en aandacht voor mensenrechten en gender.
106
Wordt er geweld toegepast in het verkrijgen van bekentenissen?
Hoe wordt dit gecontroleerd?
Uit onder andere rapporten van UNAMA en de Afghan Independent
Human Rights Commission uit 2011 en 2012 blijkt dat het verkrijgen van
bekentenissen door geweld helaas nog steeds voorkomt. De internationale gemeenschap volgt niet alleen nauwgezet de inspanningen van de
Afghaanse overheid om deze schendingen van de mensenrechten uit te
bannen, maar draagt ook bij aan de benodigde capaciteitsversterking van
het justitiële apparaat. Hierbij gaat het met name om de opbouw van
forensische capaciteit waardoor men tot een veroordeling komt op basis
van legitiem verzamelde bewijslast in plaats van een (veelal door geweld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

24

afgedwongen) bekentenis. In het Nederlandse Rule of Law programma in
Kunduz is ook specifieke aandacht voor het opbouwen van forensische
capaciteit en voor rechtsbijstand van onder andere gedetineerden.
107
Worden arrestanten direct naar de gevangenis gebracht of op
andere locaties vastgehouden in voor-arrest? Zo ja, wie heeft op
die locaties bevelsbevoegdheid?
In de provincie Kunduz worden verdachten bij ontdekking van een
strafbaar feit op heterdaad in de regel allereerst in een cel op het
politiebureau in het district of de wijk vastgehouden, om vervolgens
binnen een dag overgebracht te worden naar het cellencomplex van het
politiehoofdkwartier in Kunduz stad.
Buiten een heterdaad situatie worden verdachten op last van de openbare
aanklager of de rechter aangehouden en doorgaans direct overgebracht
naar het cellencomplex in Kunduz stad.
Binnen 72 uur moet de aangehouden verdachte worden voorgeleid aan de
openbare aanklager. De openbare aanklager heeft vervolgens maximaal
twee keer vijftien dagen de tijd om zijn onderzoek te doen voordat de
rechtszitting aanvangt. Op enig moment in de onderzoeksperiode van de
aanklager wordt de verdachte op last van de openbare aanklager naar de
gevangenis overgebracht.
Over de vrijheidsbeneming tijdens dit voorarrest gaan de openbare
aanklager en de rechter. De directeur van de gevangenis is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken en de handhaving van de interne
orde. Het opsporingsonderzoek, waaronder begrepen het verhoor van de
verdachte, gaat in de gevangenis door.
108
Is sinds de aanvang van de Nederlandse trainingsmissie in
Kunduz het gebruik van Talibanrechtbanken dan wel andere
rechtbanken door burgers, buiten rechtbanken van de Afghaanse
autoriteiten om, afgenomen?
Eind 2011 is met Nederlandse financiering in de provincie Kunduz een
nulmeting gehouden naar de staat van de Afghaanse politie en de staat
van de formele en informele justitie instellingen in Kunduz. In de eerste
jaarlijkse voortgangsmeting zal aandacht worden besteed aan deze vraag.
De resultaten zullen begin 2013 bekend zijn en met de Kamer worden
gedeeld.
109
Kan de minister toelichten waarom het moeilijk is voor de
POMLTs en EUPOL om de AUP en CID te monitoren op de plaats
delict?
Het doel van het monitoren is tweeledig. Enerzijds om de impact van de
trainingen en mentoringsactiviteiten te bepalen, anderzijds om de verdere
opleidings- en ontwikkelingsbehoefte vast te stellen. Er is een geïntegreerd proces ingericht dat het mogelijk maakt om in een aantal gevallen
toch op een plaats delict te monitoren, waarbinnen zowel een afweging
met betrekking tot de veiligheidssituatie ter plekke wordt gemaakt, als een
inhoudelijke afweging met betrekking tot de Afghaanse behoefte.
De reguliere inzet van de eenheden van de missie worden vooraf gepland,
waarbij ook alle aspecten van de veiligheid worden meegenomen. Dat
gebeurt op basis van informatie waarmee de missie een compleet
veiligheidsbeeld kan genereren.
Als Afghaanse agenten naar een plaats delict worden gestuurd, zou het
POMLT direct en onvoorbereid moeten aansluiten om de agenten ter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

25

plaatse te kunnen monitoren; dat is in verband met de veiligheid van het
Nederlandse personeel onwenselijk.
Deze veiligheidsredenen laten daarom niet altijd toe dat gespecialiseerd
EUPOL personeel en POMLTs op een plaats delict aanwezig kunnen zijn.
110
Kunt u voorbeelden geven van «morele misdaden» die door
vrouwen worden «gepleegd» en daarvoor in de Afghaanse
gevangenis komen?
Voorbeelden van «morele misdaden» zijn overspel, verzet tegen uithuwelijking, weglopen van huis of seksueel contact buiten het huwelijk. In
praktijk blijkt het een verzamelbegrip voor gedrag van vrouwen dat in de
Afghaanse cultuur niet wordt geaccepteerd.
111
Hoe kan Defensie op een adequate wijze en in een helder
overzicht de effectiviteit en de resultaten van deze politietrainingsmissie in 2012 meten aan de hand van het bedrag van 110
miljoen euro dat in 2012 voor deze missie is geraamd?
Aan het eind van de missie zal in overeenstemming met het Toetsingskader een eindevaluatie worden uitgevoerd. In 2013 volgt een tussentijdse
evaluatie over 2011 en 2012. De resultaten en de gemaakte kosten zullen
hierbij worden meegenomen.
112
Wat zijn de twee gevallen waar wapeninzet door F-16’s
plaatsvond? Wat was de aanleiding en hoeveel doden en
gewonden vielen er?
De inzet in juli en augustus kwam in beide gevallen voort uit steunaanvragen van coalitiepartners ter bescherming van eigen troepen in het
kader van zelfverdediging. In het eerste geval is niet met zekerheid vast
komen te staan dat er slachtoffers zijn gevallen. In het tweede geval is
door de grondeenheid bevestigd dat er drie tegenstanders zijn gedood.
113
Zijn er concrete knelpunten bij het beslag van de missie op
voorraden en personeel gelet op de reorganisatie? Klopt het
bijvoorbeeld dat er minder ervaren piloten worden ingezet door
een gebrek aan ervaren personeel?
Defensie kent geen knelpunten bij de personele vulling van de missie.
Defensie beschikt over voldoende geschikt en gemotiveerd personeel dat
voldoet aan de aan de relevante ervarings- en opleidingseisen. Alle
vliegers zijn voor uitzending gekwalificeerd en volledig in staat missies uit
te voeren. Ook bij de voorraden voor de missie zijn geen knelpunten.
114
Klopt het, zoals het weekblad Elsevier van 13 oktober 2012 stelt,
dat F-16 vliegers niet het vuur mogen openen op strijders die
bermbommen leggen, maar slechts een waarschuwing mogen
doorgeven en hopen dat het noodsignaal de patrouilles van
ISAF-eenheden tijdig bereikt? Zo ja, welke mogelijkheden ziet u
om de Rules of Engagement uit te breiden?
115
Klopt het, zoals het weekblad Elsevier van 13 oktober 2012 stelt,
dat NAVO-bondgenoten dezelfde geweldsinstructies hebben als
de Nederlandse F-16’s, maar deze ruimer interpreteren? Zo ja,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

26

welke mogelijkheden ziet u om aan te sluiten bij de geweldsinstructies van deze bondgenoten?
116
Heeft u begrip voor de uitspraken van commandant Traas in
Elsevier van 13 oktober 2012, die zegt zich soms machteloos te
voelen door de Nederlandse voorbehouden. «Je wilt helpen in een
bedreigende situatie, maar mag dat pas doen als de situatie uit de
hand is gelopen.»? Welke mogelijkheden ziet u om de zelfbeperkingen te verruimen om aan de kritiek van commandant Traas
tegemoet te komen?
117
Hoe beoordeelt u de uitspraak van generaal Schnitger in Elsevier
van 13 oktober 2012, die de noodzaak van de-escalerend
optreden onderschrijft, maar ook stelt dat er «in de Afghaanse
praktijk ook risico’s kleven aan terughoudend wapengebruik»?
Lopen Nederlandse militairen en politietrainers meer risico door
de opgelegde zelfbeperkingen?
118
Klopt het, zoals het weekblad Elsevier van 13 oktober 2012 stelt,
dat Nederlandse F-16 vliegers pas mogen optreden als «de
Taliban hun wapen hebben geladen en hun vinger aan de trekker
houden of op een andere manier onmiddellijk kunnen aanvallen»?
Hoe is zo’n geweldsinstructie in de praktijk uit te voeren? Leidt
zo’n caveat in de praktijk niet tot veel twijfelgevallen en zeer
terughoudend optreden?
De geweldsinstructie voor de Nederlandse F16’s is geclassificeerd en over
de inhoud daarvan kan dan ook geen nadere informatie worden verstrekt.
De geweldsinstructie is duidelijk en in overeenstemming met wat hierover
in de artikel 100 brief voor de geïntegreerde politietrainingsmissie is
gesteld, inclusief de daarin genoemde restricties. Hierover hebben
regering en Kamer van gedachten gewisseld in het algemeen overleg naar
aanleiding van de artikel 100 brief. Het kabinet ziet geen aanleiding
daarvan af te wijken.
Zoals betoogd in de artikel 100 brief is het van belang dat het Nederlandse
personeel in het kader van het recht op zelfverdediging onder alle
omstandigheden over eigen luchtsteun kan beschikken. Om een beroep te
kunnen doen op zelfverdediging moet er sprake zijn van een aanval of een
onmiddellijk verwachtbare aanval. Een algemene dreiging volstaat niet.
De ISAF Rules of Engagement zijn hetzelfde voor alle deelnemende
eenheden. Deelnemende landen kunnen daarop nationale beperkingen
aanbrengen, zoals voor de Nederlandse F16’s is gedaan in overeenstemming met de artikel 100 brief voor de geïntegreerde politietrainingsmissie. Voor eenheden van andere nationaliteiten die aan ISAF
deelnemen, gelden de Nederlandse restricties uiteraard niet. Zij maken
gebruik van de ISAF Rules of Engagement binnen de eigen nationale
kaders of beperkingen. De regering doet daarover geen uitspraken.
119
Hoe komt het dat er nog steeds vertraging optreedt in het
transport van Nederlands materieel van Kandahar naar
Nederland, ondanks dat de grens tussen Afghanistan en Pakistan
inmiddels is open gesteld?
Voor de in- en uitvoer van materieel tussen Pakistan en Afghanistan
hebben de Verenigde Staten en Pakistan 31 juli jl. een Memorandum of
Understanding getekend. Op basis daarvan heeft de NAVO voor de
overige troepen leverende ISAF-partners een Exchange of Letters
opgesteld. Pakistan heeft deze echter nog niet getekend, waardoor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

27

grensovergang tussen Pakistan en Afghanistan momenteel gesloten is
voor de afvoer van Nederlands materieel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 27 925, nr. 468

28