Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 736

Wijziging van de Zorgverzekeringswet, de Wet
op de zorgtoeslag en enige andere wetten,
houdende maatregelen om ook wanbetalers
voor hun zorgverzekering te laten betalen
(structurele maatregelen wanbetalers
zorgverzekering)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ALGEMEEN
1. Inleiding
Dit wetsvoorstel heeft ten doel aan zorgverzekeraars en hun verzekeringnemers mogelijkheden te bieden om in gevallen waarbij het betalen van
de nominale zorgverzekeringspremie door de verzekeringnemer niet of
niet meer regelmatig plaatsvindt, het betaalgedrag weer tot een regelmatig patroon terug te brengen.
Het wetsvoorstel voorziet hiertoe in de eerste plaats in het versterken van
de mogelijkheden die zorgverzekeraars en hun verzekeringnemers hebben
om onderling, in het kader van een door de zorgverzekeraar aan te bieden
betaalregeling, in de situatie waarbij een verzekeringnemer in de omstandigheid is komen te verkeren dat hij de nominale zorgverzekeringspremie
niet of niet meer geheel binnen de gestelde termijn kan voldoen, het
verstoorde betaalpatroon weer te herstellen. Van deze betaalregeling
maakt het geven van een machtiging door de verzekeringnemer aan zijn
zorgverzekeraar tot automatische incasso van de in de toekomst te
vervallen premietermijnen, verplicht deel uit.
Voor die gevallen waarin een verzekeringnemer niet wil betalen of anderszins niet meewerkt aan de door de zorgverzekeraar aangeboden betaalregeling, voorziet het wetsvoorstel in de mogelijkheid dat de zorgverzekeraar de betreffende verzekeringnemer aanmeldt bij het College
voor zorgverzekeringen (CVZ) dat vervolgens de premierelatie van de
zorgverzekeraar overneemt. Daarbij heft het CVZ bij de verzekeringnemer
een hogere, bestuursrechtelijke premie en houdt die in op inkomensbronnen van de verzekeringnemer. Tot deze inkomensbronnen behoort
ook de eventuele zorgtoeslag.
De Zorgverzekeringswet (Zvw) maakt deel uit van het geheel van de
Nederlandse sociale verzekeringen. Aan de bekostiging van deze verzekeringen wordt door de betrokkenen naar draagkracht bijgedragen. Voor de
Zvw heeft deze wijze van financiering aldus vorm gekregen dat van het
totaal van de kosten van de uitvoering van de Zvw ongeveer de helft
gedekt wordt door een inkomensgerelateerde bijdrage, die geïnd wordt
door de Belastingdienst. De andere helft van de kosten wordt gedekt door

KST123156
0809tkkst31736-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

1

een vast bedrag dat voor verzekerden van 18 jaar en ouder aan de zorgverzekeraar moet worden betaald, de zogeheten (nominale) premie. Verzekerden met een relatief laag inkomen worden financieel tegemoet
gekomen met een uitkering op grond van de Wet op de zorgtoeslag (Wzt).
Gebleken is dat een aantal verzekeringnemers niet voldoet aan hun
verplichting tot betalen van de nominale premie. In totaal ging het op
31 december 2007 om ruim 240 000 verzekerden. Het is geen nieuw
verschijnsel dat verzekeringnemers nalatig zijn met het betalen van de
verschuldigde premie. Dat was ook al het geval bij de voormalige
ziekenfondsverzekering en bij de vroegere particuliere ziektekostenverzekeringen. Ook toen ging het zoals nu om een kleine 2% van het
verzekerdenbestand.
Op mijn verzoek heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onderzoek gedaan naar de samenstelling van de groep mensen die niet of niet
meer volledig hun verschuldigde nominale zorgpremie betalen. In een
rapportage van 14 mei 2008 heeft het CBS aangegeven dat er op
31 december 2007 (gecorrigeerd voor dubbele inschrijvingen en inschrijving in het GBA) 240 250 verzekerden waren met een premie-achterstand
van zes of meer maandpremies. Ontvangers van een uitkering, eenoudergezinnen, ongehuwde stellen met kinderen en allochtonen zijn relatief
vaker wanbetaler. Van de groep wanbetalers zijn ruim 130 000 wanbetalers tussen de 20 en 40 jaar oud. Ruim 100 000 wanbetalers hebben een
allochtone achtergrond. Ruim 50 000 wanbetalers hebben een uitkering.
Het CBS is verzocht om een nadere analyse te maken, waarmee beter
inzicht wordt verkregen in de inkomstenbronnen van de wanbetalers. Op
basis van het gedane onderzoek kan wel al worden gesteld dat ruim 60%
van de wanbetalers inkomsten verwerft uit een baan en 20% uit een uitkering. Van de resterende 20% van de wanbetalers is de bron van inkomsten
bij het CBS niet bekend. Bijvoorbeeld zelfstandigen behoren tot deze
laatste groep. Het CBS heeft ook gekeken naar het aantal zorgtoeslagen
onder de groep wanbetalers. Van de groep zorgtoeslagontvangers is 2,5%
(bijna 120 000) wanbetaler. Van de gemiddelde Nederlandse ingezetenen
is dat ongeveer 1,9%.
Uit de cijfers kan ook worden afgeleid dat, hoewel mensen in kwetsbaarder groepen vaker wanbetalers zijn, het behoren tot een kwetsbaardere groep op zich niets zegt over wanbetaling.
De regering vindt het gewenst dat maatregelen worden getroffen om het
aantal mensen dat niet of niet tijdig voldoet aan de verplichting tot het
betalen van de nominale zorgverzekeringspremie, terug te dringen. Allereerst omdat eventuele zorgkosten van wanbetalende verzekeringnemers
op de schouders komen van de wel betalende verzekeringnemers,
waarmee de solidariteit die ten grondslag ligt aan het stelsel van sociale
verzekering wordt aangetast. Daarnaast omdat betrokkenen vanwege het
niet betalen van de premie door hun zorgverzekeraar geroyeerd kunnen
worden en daardoor zonder zorgverzekering kunnen komen. Wanneer zij
in die situatie toch zorg behoeven kan dat zeer ongewenste consequenties
hebben. Voor de betrokkenen zelf uiteraard wanneer zij geconfronteerd
worden met aanzienlijke zorgkosten, voor de zorgaanbieders die te maken
krijgen met de lasten van incassoprocedures en mogelijk voor de volksgezondheid wanneer wordt afgezien van noodzakelijke zorg. Een geroyeerde
wanbetaler kan ook bij een andere verzekeraar een nieuwe zorgverzekering sluiten, er is immers acceptatieplicht, maar de kans is groot
dat hij ook bij zijn nieuwe verzekeraar een schuld opbouwt. Ook daar
wordt hij vervolgens dan weer geroyeerd dan wel wordt (de dekking van)
de verzekering geschorst. Enzovoort. Dit levert voor verzekeraars een
hoop administratieve lasten en geen premie-inkomsten op (carrousel van
wanbetalers) en zou uiteindelijk de wettelijke acceptatieplicht onder druk
kunnen zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

2

Omdat het primair gaat om het nakomen van de verzekeringsovereenkomst tussen de zorgverzekeraar en zijn verzekeringnemer, dienen
de maatregelen tot het tegengaan van betalingsachterstand naar de
mening van de regering primair getroffen te worden in de relatie tussen
de zorgverzekeraar en zijn verzekeringnemer. Omdat royement en het
vervolgens weren uit de verzekering van een wanbetaler als ultieme
sanctie voor het niet nakomen van de verplichtingen uit de zorgverzekeringsovereenkomst, voor de zorgverzekeringssector als geheel op
publiekrechtelijke basis terzijde is gesteld door de acceptatieplicht in de
Zvw, is de regering van mening dat eveneens dient te worden voorzien in
een publiekrechtelijk sluitstuk voor de wanbetalersproblematiek in die
gevallen waarin maatregelen tussen de zorgverzekeraar en de
wanbetalende verzekeringnemer niet meer werken door de opstelling van
de verzekeringnemer. Dit geldt temeer omdat de in dit verband voorziene
bronheffing, waarbij de door het CVZ te heffen bestuursrechtelijke premie
zoveel mogelijk wordt ingehouden op inkomensbronnen van de
verzekeringnemer, niet in het kader van de privaatrechtelijke zorgverzekeringsovereenkomst kan worden opgelegd.
Het voorliggende wetsvoorstel voorziet in de tweezijdige benadering van
de wanbetalers-problematiek waar de Tweede kamer bij de behandeling
van het wetsvoorstel tot Wijziging van de Zorgverzekeringswet en andere
wetten met het oog op het verzwaren van het premie-incassoregiem
(Kamerstukken II, 2006/07,30 918; Stb. 2007, 540) meerdere malen om
heeft gevraagd. Tijdens de plenaire behandeling van voormeld wetsvoorstel op 20 juni 2007 en met de brief van 12 november 2007 (Kamerstukken
II, 2006/07, 30 918) heb ik de hoofdlijnen van deze structurele aanpak van
de wanbetalingsproblematiek aan de Kamer geschetst.
De voorgestelde benadering bestaat uit vier fasen:

1

Waar in het hiernavolgende wordt
gesproken van «medeverzekerden» of over
«bijgeschreven andere verzekerden» worden
bedoeld verzekerden die niet tevens
verzekeringnemer zijn. Veelal gaat het hier om
situaties waarin een gezinshoofd de andere,
meerderjarig gezinsleden heeft verzekerd.
Hoewel dit juridisch gezien onjuist is – iedere
verzekerde krijgt ingevolge de Zvw zijn eigen
zorgverzekering – schrijven de
zorgverzekeraars deze verzekerden in de
praktijk vaak op de zorgpolis van de
verzekeringnemer («de hoofdverzekerde») bij,
waarna dergelijke verzekerden worden
aangeduid met «medeverzekerden». Voor de
leesbaarheid is in het algemene deel van deze
toelichting bij dit taalgebruik aangesloten.

Fase 1: Bij het ontstaan van een betalingsachterstand ter grootte van twee
maandpremies informeert de zorgverzekeraar de verzekeringnemer over
deze constatering en biedt hem een betaalregeling aan. Onderdeel van
deze betaalregeling – naast afspraken over de afbetaling van de inmiddels
opgebouwde schuld – is een machtiging van de verzekeringnemer tot
automatische incasso van de in de toekomst te vervallen premietermijnen.
De zorgverzekeraar geeft hierbij ook aan wat de consequenties zijn van
het niet betalen van de achterstallige premie of het niet meewerken aan
de aangeboden betaalregeling (incasso en op termijn publiekrechtelijke
premie). De zorgverzekeraar wijst de verzekeringnemer hierbij op de
mogelijkheid van hulpverlening bij betalingsproblemen. Een verzekeringnemer die meewerkt aan de aangeboden betaalregeling zal zo de schuld
beperkt houden en de grens van zes maanden premieschuld niet overschrijden en niet in de bronheffing terecht komen. Om de omvang van de
schuldlast voor de verzekeringnemer overzichtelijk en beheersbaar te
maken, wordt tevens bepaald dat de zorgverzekeraars de verplichting
krijgen om de verzekeringnemer aan te bieden dat eventuele medeverzekerden1 een eigen polis nemen en zelf verzekeringnemer worden.
Voor de «oude» verzekeringnemer blijft de schuld dan beperkt tot de
schuld die is opgebouwd voor zichzelf en voor medeverzekerden op de
oude polis. Vanaf het moment dat de medeverzekerden een eigen zorgverzekering hebben, is hij alleen premie verschuldigd voor zichzelf. De
«oude» medeverzekerden krijgen het aanbod om een eigen zorgverzekering af te sluiten zonder premieachterstand. Ze kunnen dus met
een schone lei beginnen.
Fase 2: Gaat de verzekeringnemer niet in op bovenbedoeld aanbod, en
gaat hij ook niet op andere wijze betalen, dan ontvangt hij nadat de schuld
tot vier maandpremies is gestegen, een waarschuwing van zijn verzeke-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

3

raar dat de door hem gesloten zorgverzekering(en) voor het bestuursrechtelijke premieregiem zullen worden aangemeld zodra de schuld (per
verzekering) tot zes maandpremies is gestegen. De zorgverzekeraar meldt
hierbij tevens hoe de verzekeringnemer de voorgenomen melding –
bijvoorbeeld omdat hij van mening is dat hij in het geheel geen of een
veel lagere premie-achterstand heeft – kan betwisten.

Fase 3: Indien een verzekeringnemer de achterstallige premie dan nog niet
voldoet, meldt de zorgverzekeraar de betreffende zorgverzekeringnemer
(en eventueel bijgeschreven verzekerden) aan bij het CVZ zodra de betaalachterstand de grens van zes-maandpremies heeft overschreden. Vanaf
dat moment is de verzekeringnemer voor zijn zorgverzekering, die
gewoon doorloopt bij zijn zorgverzekeraar, geen premie meer verschuldigd aan zijn zorgverzekeraar maar moet hij voor zichzelf (en eventueel
medeverzekerden) een bestuursrechtelijke premie betalen aan het CVZ.
Tevens moet hij zijn achterstallige premie nog aan zijn zorgverzekeraar
voldoen. Ter compensatie van de (verdere) premiederving ontvangt de
zorgverzekeraar een bijdrage uit het Zorgverzekeringsfonds.
Zodra de aanmelding is ontvangen door het CVZ gaat het over tot heffing
en inning van de bestuursrechtelijke premie bij de wanbetaler. Deze
bestuursrechtelijke premie is aanmerkelijk hoger dan de gemiddelde
nominale premie die een verzekeringnemer aan een zorgverzekeraar
verschuldigd zou zijn. Het CVZ int de premie door deze door een werkgever, pensioenfonds of uitkeringsinstantie op het loon, het pensioen of
de uitkering in te laten houden en aan zich te laten afdragen (bronheffing),
door de zorgtoeslag naar zich te laten afdragen en/of door beslaglegging
als door de verzekeringnemer niet op een acceptgiro wordt betaald. Dit
laatste in het geval dat de bron(nen) ontoereikend of niet benaderbaar
zijn. De opbrengst van de inning stort het CVZ in het Zorgverzekeringsfonds.

Fase 4: Indien de wanbetaler zijn schuld bij de zorgverzekeraar heeft
voldaan, meldt de zorgverzekeraar dit bij het CVZ. De betrokkene is vervolgens geen publiekrechtelijke premie meer verschuldigd en dient weer de
gewone nominale premie aan zijn zorgverzekeraar te betalen.
In hoofdstuk 2 van deze algemene toelichting beschrijf ik de maatregelen
die al zijn genomen om de betaling van de nominale premie mogelijk te
maken. In hoofdstuk 3 beschrijf ik de andere getroffen maatregelen om
onverzekerdheid en wanbetaling te voorkomen. In hoofdstuk 4 geef ik een
beschrijving van het resterende probleem. In hoofdstuk 5 wordt de inhoud
van het wetsvoorstel nader toegelicht. In de hoofdstukken 6, 7, 8, 9 en 10
beschrijf ik via welke procedure het wetsvoorstel tot stand is gekomen
(hoofdstuk 6), wat de kosten van de uitvoering zijn voor het Rijk (hoofdstuk 7), wat de kosten zijn voor andere betrokkenen en hoe wordt voldaan
aan de privacyverplichtingen (hoofdstuk 8), de invulling van de behoefte
aan beleidsevaluatie (hoofdstuk 9) en de inwerkingtreding en voorlichting
daarover (hoofdstuk 10).
2. Getroffen maatregelen in relatie tot de betaalbaarheid van de
nominale zorgverzekeringspremie
De regelgeving in Nederland is zodanig, dat in beginsel iedereen in staat
zou moeten zijn de nominale premie voor zijn zorgverzekering te betalen.
Het sociaal minimum is daarop afgestemd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

4

a. Compenserende maatregelen bij de invoering van de Zvw
Met de inwerkingtreding van de Zvw heeft de overheid diverse maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat de zorgverzekering voor iedereen
betaalbaar blijft. De voornaamste daarvan is de zorgtoeslag (een financiële tegemoetkoming voor de nominale premie van de zorgverzekering).
Daarnaast heeft de overheid een aantal fiscale maatregelen getroffen. De
belangrijkste aanvullende fiscale maatregelen die het kabinet heeft
genomen zijn:
– verlaging AWBZ-premie met 0,9%-punt (van 13,45% naar 12,55%);
– verlaging werknemerspremie Algemeen werkloosheidsfonds (Awf)
met 0,65%;
– verhoging algemene heffingskorting met € 86;
– veranderingen in de ouderenkorting die ertoe leiden dat ouderen
gebruik kunnen maken van een hogere korting.
Zorgtoeslag en aanvullende fiscale maatregelen zorgen er samen voor dat
de nominale premie betaalbaar blijft.
b. Verzekeringnemer in de wettelijke schuldsanering (WSNP)
Indien op iemand met schulden de wettelijke schuldsaneringsregeling van
toepassing is verklaard, vallen zijn bezittingen en inkomsten in principe in
de boedel waaruit de bewindvoerder zijn schulden betaalt. Omdat degene
op wie de schuldsaneringsregeling van toepassing is natuurlijk ook moet
kunnen voorzien in zijn levensonderhoud, wordt hierbij een bedrag vrijgelaten, dat is bepaald op 90 procent van de toepasselijke bijstandsnorm. Dit
wordt ook wel de beslagvrije voet of het vrij te laten bedrag genoemd. De
bijstandsnormen worden zo vastgesteld, dat ze hoog genoeg zijn om er –
tezamen met de zorgtoeslag waar bijstandsgerechtigden recht op hebben
– de nominale premie van een zorgverzekering, almede de premie voor
een aanvullende verzekering uit te voldoen.
c. Gedwongen opgegenomen patiënten
Door middel van een recente wijziging van de Wet werk en bijstand
(WWB; zie voor de wijziging Stb. 2008, 87) wordt de mogelijkheid opengesteld om bijzondere bijstand te verlenen aan personen die rechtens
gedwongen zijn opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis op grond van
de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen. Met deze
structurele maatregel wordt voorkomen dat een gedwongen opname in
een psychiatrisch ziekenhuis leidt tot onverzekerdheid, schulden of
dakloosheid door het wegvallen van inkomsten.
d. Overige maatregelen
In de praktijk worden er nog andere mogelijkheden benut om betalingsproblemen hanteerbaar te maken. Als iemand door omstandigheden
tijdelijk niet zou kunnen betalen, dan kan een zorgverzekeraar bijvoorbeeld een betalingsregeling met die persoon treffen of afspraken maken
over automatische incasso. In veel gevallen nemen ook gemeenten hun
verantwoordelijkheid voor bepaalde groepen van sociale minima, waaronder dak- en thuislozen. Als deze personen een bijstandsuitkering
ontvangen, kan op vrijwillige en verplichte basis de betaling van de
premie met de gemeente geregeld worden (artikel 57 WWB).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

5

3. Overige getroffen maatregelen ter voorkoming van
onverzekerdheid en wanbetaling
Zoals hiervoor gesteld is het uitgangspunt dat lonen en uitkeringen
zodanig hoog zijn, iedereen zijn zorgpremie moet kunnen betalen. Toch
zijn er mensen bij wie het misgaat. Mensen die geconfronteerd worden
met plotseling hoge kosten, mensen die niet met geld kunnen omgaan en
mensen die simpelweg niet willen betalen. Om die reden zijn de volgende
maatregelen getroffen om onverzekerdheid en betalingsachterstand te
voorkomen.
a. Om het aantal onverzekerden terug te dringen wordt
doelgroepgerichte voorlichting ontwikkeld of geïntensiveerd
Zoals ik in mijn brief van 3 maart 2008 (Kamerstukken ll 2007/08, 29 689,
nr. 180) heb gemeld, is om onverzekerdheid te voorkomen al een groot
aantal maatregelen in de voorlichtingssfeer getroffen. Vóór de invoering
van de Zvw hebben grootscheepse voorlichtingscampagnes plaatsgevonden. Daarnaast zijn in het kader van het rapport «Zorg Verzekerd»
(13 december 2005 aangeboden aan beide Kamers) diverse maatregelen
getroffen, zoals het bevorderen van collectieve (aanvullende) verzekeringen voor bijstandsgerechtigden en andere sociale minima, signalering
van betalingsachterstanden bij bijstandsgerechtigden en subsidies aan
belangenorganisaties van moeilijk bereikbare groepen.
Om het aantal onverzekerden nog verder terug te brengen worden in
eerste instantie verdergaande voorlichtingsactiviteiten ingezet die gericht
zijn op specifieke groepen. Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel
tot wijziging van de Zorgverzekeringswet en andere wetten met het oog
op het verzwaren van het premie-incassoregime en andere maatregelen
om de werking van het met die wet en de Wet op zorgtoeslag in het leven
geroepen stelsel te optimaliseren (verzwaren incassoregime premie en
andere maatregelen zorgverzekering; inmiddels geplaatst in Stb. 2007,
540) heb ik toegezegd dat doelgroepgerichte voorlichting zal worden
ontwikkeld of zal worden geïntensiveerd voor reeds in beeld zijnde
groepen en voor specifieke groepen onverzekerden op basis van een
nadere analyse door het CBS. Het gaat daarbij om doelgroepgerichte
voorlichting aan allochtonen, gezinnen met kinderen, jongeren die de
leeftijd van 18 jaar bereiken, dak- en thuislozen, nieuwe ingezetenen,
gedetineerden, ex-asielzoekers en rechthebbenden op generaal pardon.
Voor mensen die zich in Nederland vestigen is een brochure verschenen
die beschikbaar is bij inschrijfbalies van gemeenten.
b. De actieve opsporing van onverzekerden
De regering heeft de mogelijkheid bezien om alle mensen zonder zorgverzekering via bestandskoppeling individueel te benaderen om zich te
verzekeren. Het «plan van aanpak inzake het terugdringen van onverzekerden», dat hieruit is voortgekomen, staat beschreven in de hiervoor
genoemde brief van 3 maart 2008.
c. Protocol incassotraject wanbetalers Zorgverzekeringswet
Zorgverzekeraars en de minister van VWS hebben vanaf de ingangsdatum
van de Zvw (op 1 januari 2006) een aantal maatregelen afgesproken om
het aantal onverzekerden wegens royement (en het aantal mensen zonder
dekking wegens schorsing van de dekking) als reactie op een betalingsachterstand zo klein mogelijk te houden respectievelijk om te voorkomen
dat verzekeringsplichtigen zich bij de ene na de andere verzekeraar,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

6

telkens met achterlating van een premieschuld, verzekeren (wanbetalerscarrousel).
De afspraken hadden oorspronkelijk betrekking op de periode 1 januari
2006 tot en met 1 juli 2007, maar zijn in het perspectief van voorliggend
wetsontwerp, verlengd tot 1 januari 2009. Het gaat om de volgende
afspraken:
– wanbetalers worden niet geroyeerd, noch wordt de dekking van hun
verzekering geschorst;
– verzekeraars spannen zich in tot incasso van de nominale premies. De
eerste prikkel die wanbetalers moet stimuleren tot tijdige betaling is
dat ze te maken krijgen met een incassotraject dat in zwaarte oploopt.
De mogelijkheden die verbonden zijn aan een incassoprocedure (deurwaarder, beslag, executoriale verkoop) zijn dusdanig, dat weinig
mensen dit lichtvaardig zullen opvatten;
– de zorgverzekeraar loopt voor een bedrag gelijk aan zes maandpremies zelf het volledige betalingsrisico. Neemt de schuld verder toe,
dan wordt de zorgverzekeraar daarvoor gecompenseerd vanuit het
Zorgverzekeringsfonds. De compensatie is gelijk aan de rekenpremie
en wordt alleen verleend als de verzekeraar de wanbetaler gedurende
een heel kalenderjaar verzekerd houdt en zijn incasso-inspanningen
blijft leveren. Als ondersteuning van deze afspraak wordt in de Zvw
geregeld (inmiddels is dat geregeld; zie paragraaf 3.d van deze toelichting) dat een verzekeringnemer met betalingsachterstand zijn zorgverzekering niet kan opzeggen en de incasso-inspanningen van de
verzekeraar niet kan ontlopen. De vraag of het incassoprotocol is
gevolgd dan wel vergelijkbare incasso-inspanningen zijn verricht,
wordt door de Nederlandse zorgautoriteit (NZa) per verzekeraar beoordeeld. De compensatiesystematiek is geregeld in het Besluit zorgverzekering en de Regeling zorgverzekering.
d. Wettelijke maatregel ter voorkoming van beëindiging
zorgverzekeringsovereenkomst door de verzekeringnemer met
betalingsachterstanden
In de wetswijzing van de Zorgverzekeringswet en andere wetten met het
oog op het verzwaren van het premie-incassoregiem en andere maatregelen om de werking van het met die wet en de Wet op de zorgtoeslag in
het leven geroepen stelsel te optimaliseren (verzwaren incassoregime
premie en andere maatregelen zorgverzekering, Stb. 2007, 540) is in een
nieuw artikel (artikel 8a) van de Zvw geregeld dat een verzekeringnemer
de zorgverzekering niet kan opzeggen nadat hij eenmaal is aangemaand
tot betaling van de premie voor de zorgverzekering. Deze wetswijziging is
vanaf 21 december 2007 van kracht. Het incassobeleid van zorgverzekeraars in combinatie met het opzegverbod bewerkstelligt dat de
verzekeringnemer die een zorgverzekering met een andere zorgverzekeraar wil sluiten, geprikkeld wordt eerst zijn achterstallige verplichtingen na te komen. Het mes snijdt daarbij aan twee kanten. Het stimuleert de verzekeringnemer om aan zijn betalingsverplichting te voldoen,
maar voorkomt ook dat zorgverzekeraars te maken krijgen met veel
verzekeringnemers die van verzekeraar naar verzekeraar overstappen
zonder hun verplichtingen te zijn nagekomen.
e. Zorgtoeslag rechtstreeks overmaken aan de zorgverzekeraar of
aan de gemeente
De zorgtoeslag automatisch inhouden en rechtstreeks naar de zorgverzekeraar of gemeente overmaken kan nu alleen op basis van vrijwilligheid. De verzekerde geeft dan zelf aan naar welke rekening de zorgtoeslag
moet worden overgemaakt. Het is op dit moment niet mogelijk om bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

7

betalingsachterstanden de zorgtoeslag zonder instemming van de wanbetaler rechtstreeks naar de zorgverzekeraar over te laten maken. De huidige
wetgeving en het automatiseringssysteem van de Belastingdienst maken
dat onmogelijk. Het recht op zorgtoeslag is immers gekoppeld aan
inschrijving bij een zorgverzekeraar en niet aan het betalen van de premie.
Het automatiserings-systeem van de Belastingsdienst is nog ingericht op
betaling aan de aanvrager. De zorgverze-keraar kan wel beslag laten
leggen op de zorgtoeslag. Het voorliggende wetsvoorstel regelt dat de
zorgtoeslag zonder toestemming van de verzekerde als bron kan dienen
voor de inning van de bestuursrechtelijke premie. De systemen van de
Belastingdienst worden zodanig aangepast dat de zorgtoeslag straks kan
worden omgeleid naar het CVZ.
f. Data-base verzekerden met betalingsachterstand
Daarnaast hebben zorgverzekeraars een landelijk dekkend bestand van
verzekeringnemers met een betalingsachterstand ingericht op wie het
opzeggingsbeletsel ingevolge artikel 8a Zvw van toepassing is. Verzekeraars kunnen daarin opzoeken of aspirant-verzekeringnemers een premieschuld hebben en dus niet mogen opzeggen bij hun huidige verzekeraar.
g. Signalering van betalingsachterstand bij bijstandgerechtigden
via Inlichtingenbureau aan gemeenten
Om wanbetaling te voorkomen, is een snelle signalering van betalingsachterstanden en een zo vroeg mogelijk ingrijpen wenselijk. In verband
met onder meer de toepassing van artikel 57 WWB is het voor gemeenten
van belang om zo vroeg mogelijk te beschikken over informatie over
betalingsachterstand van bijstandsgerechtigden. De gemeente kan dan
met deze bijstandsgerechtigden afspraken maken over het oplossen van
de betalingsachterstand. Daarbij kan eventueel gebruik worden gemaakt
van artikel 57 WWB (budgetbeheer). De gemeente kan uiteraard ook
kiezen voor een minder zwaar instrument zoals «een goed gesprek» of
budgetbegeleiding.
Er was al afgesproken dat individuele zorgverzekeraars betalingsachterstanden van bijstandsgerechtigden via het Inlichtingenbureau aan
gemeenten melden. Gemeenten melden vervolgens aan verzekeraars
terug wat zij met de melding hebben gedaan. Deze werkwijze levert al
resultaat op, zodat schuldtoename wordt voorkomen en bestaande schuld
wordt gesaneerd. Het gebruik van deze maatregel kan echter intensiever
en effectiever. Daarom zijn er nieuwe afspraken gemaakt tussen
gemeenten en zorgverzekeraars; hierbij wordt de landelijke database van
verzekeraars met gegevens over betalingsachterstanden bij hun verzekerden toegankelijk gemaakt voor het Inlichtingenbureau. Het Inlichtingenbureau koppelt de gegevens van zorgverzekeraars met de gegevens
van de bijstandsgerechtigden en levert de «match» aan gemeenten.
h. Bevorderen collectieve verzekeringen voor bijstandsgerechtigden en andere sociale minima en het bevorderen van
automatische incasso
Op dit moment hebben een kleine 400 gemeenten een collectieve verzekering (inclusief aanvullende verzekering) voor hun bijstandgerechtigden en
andere sociale minima gesloten. Geschat wordt dat 75% van de bijstandsgerechtigden en 20% van de overige minima in een dergelijk collectief
contract van de gemeente participeert. Deze collectieve contracten zijn
vooral bedoeld om het voor mensen met lage inkomens gemakkelijk te
maken zich tegen zorgkosten te verzekeren. In enkele gevallen wordt de
nominale premie rechtstreeks ingehouden op de uitkering. Dit gebeurt
echter niet vaak. Veel gemeenten zijn van mening dat dit indruist tegen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

8

eigen verantwoordelijkheid van de bijstandsgerechtigden. Indien de
premie niet door de gemeenten op de bijstandsuitkering wordt ingehouden, is een collectief contract geen sluitende oplossing voor het
wanbetalersprobleem.
4. Resterende problematiek
4.1 Karakter van de zorgverzekering
De zorgverzekering is een bijzondere vorm van een privaatrechtelijke
verzekeringsovereenkomst, zoals geregeld in titel 7.17 van het Burgerlijk
Wetboek (BW). Op de zorgverzekering zijn dan ook de bepalingen van het
BW van toepassing, voor zover daarvan niet bij of krachtens de Zvw is
afgeweken. De privaatrechtelijke overeenkomst van zorgverzekering (zoals
vastgelegd in de zorgpolis) verplicht de verzekeringnemer een nominale
premie te betalen voor de verzekerde in de overeenkomst, tenzij deze
jonger dan achttien jaar is. Voor de betaling van premie ontvangt de
verzekerde – indien nodig – zorg. Verzekeringnemers die niet betalen
komen hun overeenkomst niet na en kunnen dan door de zorgverzekeraar
worden geroyeerd. Ook is het mogelijk dat de verzekeraar de dekking van
de verzekering beperkt.

1

Dit heeft consequenties voor de hoogte van
de inkomensafhankelijke bijdrage. Via de
50/50-regeling stijgt het percentage van de
inkomensafhankelijke bijdrage en wordt een
deel van het probleem afgewenteld op de
werkgevers en werknemers.

Verzekeringnemers kunnen zich niet volledig onttrekken aan de, aan de
zorgverzekering ten grondslag liggende, solidariteitsgedachte. Als ze een
inkomen hebben wordt hierop immers een inkomensafhankelijke bijdrage
ingehouden, of ze zich nu verzekerd hebben of niet en of ze nu hun nominale premie betaald hebben of niet. De verzekeringnemer die zijn premieverplichting niet nakomt doet echter wel afbreuk aan de solidariteit binnen
de portefeuille van de verzekeraar waarmee hij een verzekeringsovereenkomst heeft. De hoogte van de nominale premie van die verzekeraar is er op gebaseerd dat beide partijen hun betalingsverplichtingen
nakomen. Als een verzekeringnemer niet betaalt, wentelt hij de van hem
verwachte betaling af op andere verzekeringnemers. Als hij daarnaast ook
nog zorgkosten heeft, wentelt hij ook de vergoeding van die zorgkosten af.
Een verzekeraar kan er voor kiezen dit gedrag te accepteren en de premies
van zijn wel betalende verzekeringnemers laten stijgen1. Hij kan ook
proberen via incasso-inspanningen zijn verlies, en daarmee premiestijging, te beperken. Hij kan ten slotte premiestijging voorkomen door de
overeenkomst met de verzekeringnemer (en eventueel bijgeschreven
verzekerden) met een betalingsachterstand zo snel mogelijk op te zeggen
(royeren) of (de dekking van) de verzekering te beperken (dat wil zeggen:
te schorsen of op te schorten). De eerste twee gedragskeuzen hebben
consequenties voor zijn marktpositie. Een verzekeraar die slecht betaalgedrag van zijn verzekeringnemers accepteert of veel moet uitgeven aan
incasso, prijst zichzelf uit de markt.
Een probleem voor de verzekeraar, en voor de overheid als systeemverantwoordelijke, is dat er geen negatieve sanctie is voor een
verzekeringnemer die zijn nominale premie niet betaalt. Dat ligt anders bij
een huurschuld of een schuld bij het energiebedrijf waar huisuitzetting en
afsluiting effectieve reacties zijn op slecht betaalgedrag. Onverzekerd zijn
ten gevolge van royement heeft geen consequenties zolang je gezond
bent. En als je zorg nodig hebt kun je je alsnog verzekeren, er is immers
acceptatieplicht, of de zorgaanbieder, die altijd zal helpen als het nodig is,
met een onbetaalde rekening laten zitten. Dit is ook de reden waarom er in
de Zvw niet alleen een acceptatie- en een zorgplicht voor de verzekeraar is
geregeld, maar ook een verzekeringsplicht voor de burger.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

9

4.2 Analyse van de wanbetalerspopulatie
Met de analyses die het Centraal Bureau voor de Statistiek op de
bestanden van de zorgverzekeraars heeft uitgevoerd is er enig inzicht
ontstaan in de groep wanbetalers. Er blijkt duidelijk sprake te zijn van
concentratie bij deelgroepen. De leeftijdscategorie tussen 20 en 40 jaar,
allochtonen (vooral Antilianen en Arubanen, en Surinamers), uitkeringsgerechtigden (vooral ontvangers van bijstand), eenoudergezinnen en
ongehuwde stellen met kinderen. Ook geografisch is concentratie van
wanbetalers meetbaar. In de «aandachtswijken» is het percentage wanbetalers gestegen van gemiddeld 3,6% in 2006 naar gemiddeld 5,0% in 2007.
Rotterdam/Oud Zuid en Zuidelijke Tuinsteden en Amsterdam/Bijlmer staan
hierbij bovenaan met wanbetalers van resp. 7,9%, 7,0% en 7,8%.
Door het CBS is ook gekeken naar inkomens en het al dan niet ontvangen
van een zorgtoeslag. Hieruit blijkt dat 80% van de wanbetalers beschikt
over een periodiek inkomen; ongeveer 60% heeft een baan en 20% heeft
een uitkering. Van de resterende 20% zijn de inkomensbronnen bij het
CBS niet bekend. Bijvoorbeeld zelfstandigen vallen in deze categorie.
Een kleine helft van de wanbetalers ontvangt zorgtoeslag. Voor de grote
meerderheid van de wanbetalers zou het betalen van de zorgpremie geen
probleem mogen opleveren tenzij hun uitgavenpatroon niet op hun
inkomen is afgestemd.
4.3 Problemen bij de incasso
Gezien het gestelde in de hoofdstukken 2 en 3, is het vreemd dat de
premiebetaling en, als daar achterstanden bij ontstaan, de incasso van
schulden in een aanzienlijk aantal gevallen niet lukt. Hoe is het mogelijk
dat het aantal verzekerden met een betalingsachterstand van meer dan
zes maandpremies in 2007 ten opzichte van 2006 met 26% is toegenomen
ondanks de incasso-inspanningen van verzekeraars? En dan ook nog
vooral bij die deelgroepen die er toch al uitsprongen. Hoe komt het dat
het probleem groter wordt in plaats van kleiner?
Uit de vergelijking die het CBS heeft gemaakt tussen de cijfers van 2007
en 2006 blijkt dat het aantal van 240 250 wanbetalers bestaat uit een harde
kern van 122 250 verzekerden en een instroom van 118 000 nieuwe
wanbetalers. Hiertegenover staan 67 870 verzekerden die hun schuld
hebben afgelost en in 2007 weer met premie betalen zijn begonnen. De
incasso-inspanningen van zorgverzekeraars en de ondersteuning die ze
daarbij van gemeenten krijgen werken dus wel, maar het resultaat wordt
ruimschoots overtroffen door het aantal nieuwe premiemijders. Een groot
aantal wanbetalers wordt kennelijk niet bereikt. Met zorgverzekeraars en
gemeenten is besproken welke problematiek aan de problemen ten
grondslag ligt. Dit tegen de achtergrond van het feit dat het zowel voor de
zorgverzekeraar als voor de gemeente nog om een relatief beperkt
probleem gaat; ultimo 2007 1,9% van de verzekerden respectievelijk 7,0%
van de bijstandsgerechtigden.
Het grootste probleem voor de incassopraktijk is dat een effectieve sanctie
bij het achterblijven van de betaling ontbreekt doordat verzekeraars met
de Minister hebben afgesproken dat ze bij betalingsachterstand niet
royeren en ook de dekking van de polis niet beperken. De overeenkomst
zal dus niet beëindigd worden. Dit weet de wanbetaler. Incasso en dwangvordering is een duur en tijdrovend proces, dat zonder preferentie ten
opzichte van andere schuldeisers vaak weinig oplevert. De mate van inzet
van incassomiddelen wordt dan ook bepaald door een inschatting van de
kans op succes. Bovendien is de schuldtoename elke maand gering, zodat
eerst gewacht tot er een redelijk bedrag is ontstaan voordat een deurwaarder of een rechter wordt ingeschakeld. Door het wachten neemt de
kans op succesvolle inning af omdat ook andere, qua bedrag vaak grotere,
schulden zijn toegenomen. Een belangrijke belemmering voor succes is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

10

ook dat dwangmaatregelen vaak betrekking hebben op een bestaande
schuld, terwijl er tijdens de pogingen om die te mogen innen, in de vorm
van niet betaalde premies, weer een nieuwe schuld wordt opgebouwd.
Een mogelijk instrument als automatische incasso is vrijwillig en dus niet
hanteerbaar bij wanbetalers die niet willen betalen.
Voor de gemeenten is de eigen verantwoordelijkheid van de burgers
terecht een belangrijk uitgangspunt. Zij zullen pas in actie komen als
mensen er blijk van geven dat ze hun verantwoordelijkheid niet
aankunnen. De meeste gemeenten hebben een collectieve zorgverzekering voor hun minima gesloten met een of meerdere zorgverzekeraars. Deelname is echter vrijwillig en inning van de premie door
de gemeente is zelden een voorwaarde voor deelname. Huurschulden en
schulden bij energiebedrijven worden door sociale diensten als meer
bedreigend gezien dan een schuld aan een zorgverzekeraar. Temeer
omdat het beëindigen van de verzekeringsovereenkomst niet aan de orde
is.
4.4 Ontwikkelingen
Intussen komen er wel steeds meer initiatieven tot stand waarbij
gemeenten en zorgverzekeraars in het kader van een collectieve zorgverzekering mogelijkheden vinden om elkaars belangen te ondersteunen.
Hierbij gaat het om informatie over betalingsachterstanden, ondersteuning van administratieve processen, bevordering van het afgeven van
machtigingen tot automatische incasso, (schuld)hulpverlening etc. Ook op
landelijk/koepel niveau worden activiteiten ontplooid om elkaar te ondersteunen. Effectuering van intenties in administratieve processen en werkvormen kost echter tijd en er is een bestendig gevoel van een gezamenlijk
belang nodig. Van effecten is dan ook weinig meetbaar.
Met de aanpak van de wanbetalersproblematiek is nu ruim twee jaar
ervaring opgebouwd. De problematiek is nog relatief beperkt, maar neemt
(snel) toe. Zorgverzekeraars zijn zonder het instrument van royement,
schorsing of opschorting, niet in staat het wanbetalersprobleem volledig
op te lossen. Ze moeten bij het innen van premies voor een klein deel van
de verzekerden ondersteund worden. Voor verzekeringnemers die
betalingsproblemen hebben kan die steun het beste georganiseerd
worden tussen zorgverzekeraars en de lokale overheid. De verplichting
om bij betalingsachterstand een betalingsregeling aan te bieden en te
wijzen op mogelijkheden van (schuld)hulpverlening helpt hierbij. Voor
verzekeringnemers die om andere redenen weigeren de premie te betalen
is een bestuursrechtelijk instrument nodig om de betaling af te dwingen.
Dit instrument is de bestuursrechtelijke premie.
5. Inhoud voorliggend wetsvoorstel
5.1 Hoofdlijnen
De in het kader van de afspraken met zorgverzekeraars getroffen maatregelen en de maatregelen die, onder meer door gemeenten in het kader
van de sociale zekerheid, zijn getroffen, hebben zeker bijgedragen aan het
verminderen van de wanbetalersproblematiek. Dit valt ook af te leiden uit
het feit dat het aantal wanbetalers in 2006 daalde ten opzichte van de
eerste ramingen.
Met deze maatregelen alleen blijkt het probleem echter niet opgelost te
kunnen worden. Het aantal wanbetalers is nog steeds hoog en is eind
2007 opgelopen tot 240 000. Uit de vergelijking die het CBS heeft gemaakt
van de in- en uitstroom van het bestand wanbetalers blijkt dat 122 000
wanbetalers eind 2006 al een betalingsachterstand van meer dan zes
maandpremies had, er 118 000 nieuwe wanbetalers zijn bijgekomen en er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

11

67 870 verzekerden hun schuld (deels) hebben afgelost en daardoor geen
of in ieder geval minder dan zes maandpremies betalingsachterstand
hebben.
Uit deze cijfers valt af te leiden dat inspanningen van zorgverzekeraars en
gemeenten effect hebben (uitstroom van 67 870 wanbetalers). Er is echter
ook een harde kern en een nieuwe instroom. Personen die zich kennelijk
weinig hoeven aan te trekken van de incassomaatregelen van hun zorgverzekeraar en die in wezen een gratis zorgverzekering hebben. Bovendien is de kans dat het aantal wanbetalers (snel) toeneemt groot als, door
de afspraak om niet te royeren en de dekking van de zorgverzekering niet
te beperken, de indruk algemeen wordt, dat het goed mogelijk is om een
zorgverzekering te hebben zonder er voor te betalen. De toename in 2007
zou hiervoor een indicatie kunnen zijn.
In de opvatting van de regering kan de verantwoordelijkheid voor de
benadering van de wanbetalersproblematiek niet volledig worden gelaten
in de sfeer van de verzekeringsovereenkomst tussen de verzekeringnemer
en zijn zorgverzekeraar. Door de acceptatieplicht voor de Zvw is namelijk
aan de zorgverzekeringssector in zijn geheel de ultieme sanctie ontnomen
om wanbetalers te royeren en hen vervolgens uit de verzekering te weren.
Royement van een individuele verzekeringnemer door een individuele
verzekeraar, waarbij een verzekeraar van zijn probleem af is, blijft echter
mogelijk. De acceptatieplicht is een van de kernpunten van de Zvw en de
regering wenst die dan ook als zodanig niet ter discussie te stellen. Dat
brengt dan wel met zich dat in de publiekrechtelijke sfeer een antwoord
moet worden gegeven op de problematiek van de wanbetalers.
De regering heeft daarbij onder ogen gezien dat het niet betalen van de
premie meerdere oorzaken kan hebben. Enerzijds zijn er verzekeringnemers die de premie zonder veel problemen kunnen betalen, maar het
geld liever aan iets ander uitgeven. In het advies van de Raad van State
worden deze mensen de «onwilligen» genoemd. En er zijn verzekeringnemers die, hoewel zij gezien de geldende Nederlandse regelgeving over
het minimumloon en de socialezekerheidsuitkeringen in theorie de nominale premie kunnen betalen, dit in de praktijk toch niet kunnen, bijvoorbeeld omdat zij niet met geld om kunnen gaan, schulden hebben gemaakt
en die schulden trachten af te betalen met geld dat zij eigenlijk voor de
betaling van de nominale premie hadden moeten reserveren. Dergelijke
mensen noemt de Raad van State in zijn advies de «onmachtigen».
Doel van het wetsvoorstel is de onwilligen tot het betalen van de nominale premie aan hun zorgverzekeraar te bewegen door hen indien de
wanbetaling voortduurt een hogere, bestuursrechtelijke premie in het
vooruitzicht te stellen, die bovendien direct op het inkomen zal worden
geïnd. Doel van het wetsvoorstel is voorts onmachtigen zo snel mogelijk
nadat een premie-achterstand is ontstaan bij de hand te laten nemen,
opdat zij hun – op dat moment nog beperkte – schuld aan de zorgverzekeraar kunnen afbetalen alsmede nieuw opkomende premietermijnen kunnen betalen. Daarmee wordt dan voorkomen dat zij het
duurdere, bestuursrechtelijke regiem terechtkomen.
Hiertoe voorziet dit wetsvoorstel in een aantal maatregelen. In de eerste
plaats wordt zorgverzekeraars en hun verzekeringnemers de mogelijkheid
geboden om samen, in het geval een verzekeringnemer in de situatie is
gekomen dat hij zijn zorgpremie niet meer of niet meer volledig voldoet,
het verstoorde betaalpatroon te herstellen. De zorgverzekeraar wordt
verplicht om de verzekeringnemer bij een premieachterstand van twee
maanden – dus al voordat de schuld aan de zorgverzekeraar tot een lastig
af te betalen bedrag is opgelopen – een betalingsregeling aan te bieden.
Van deze regeling vormt automatische incasso voor toekomstig verval-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

12

lende premietermijnen en de garantie dat de zorgverzekering doorloopt
zolang de betalingsregeling door de verzekeringnemer wordt nagekomen,
een verplicht onderdeel. Nadrukkelijk wordt de mogelijkheid van hulp
door derden (gemeenten, schuldhulpverleners) hierbij in beeld gebracht.
Met dit verplichte aanbod van de verzekeraar wordt onmachtigen de
mogelijkheid geboden te voorkomen dat de betalingsachterstand uitgroeit
tot een betalingsprobleem. Accepteert de wanbetaler de aangeboden
regeling, dan zal geen betalingsachterstand van zes maandpremies
ontstaan en zal hij buiten het duurdere, bestuursrechtelijke premieregiem
kunnen blijven. Om de omvang van de schuldlast voor de verzekeringnemer overzichtelijk en beheersbaar te maken, wordt tevens bepaald dat
de zorgverzekeraars de verplichting krijgen om de verzekeringnemer aan
te bieden dat medeverzekerden een eigen polis nemen en zelf verzekeringnemer worden. Wordt dat aanbod geaccepteerd en verzekeren de
medeverzekerden zichzelf daadwerkelijk, dan mag de «oude» verzekeringnemer de verzekeringen die hij voor zijn medeverzekerden had gesloten,
in weerwil van artikel 8a Zvw, opzeggen. Voor de «oude» verzekeringnemer blijft de schuld dan beperkt tot de schuld die in twee maanden is
opgebouwd voor zichzelf en de medeverzekerden op de oude polis. Vanaf
dat moment is hij alleen premie verschuldigd voor zichzelf. De «oude»
medeverzekerden hebben een nieuwe, eigen zorgverzekering en kunnen
zonder premieachterstand – dus met een schone lei – beginnen.
Het aanbieden van de betalingsregeling kan in wezen worden beschouwd
als een middel om de onmachtigen van de onwilligen te scheiden. Als de
verzekeringnemer met betalingsachterstand de betalingsregeling afwijst
of de afgesproken regeling niet nakomt en ook niet op andere wijze de
premie gaat betalen, hebben we te maken met onwilligen. Hun schuld zal
verder toenemen. De zorgverzekeraar zal in dat geval zijn zwaardere
incasso-instrumenten inzetten en de verzekeringnemer na vier maanden
wijzen op de gevolgen van verdere toename van de betalingsachterstand,
te weten dat hij, naast de incasso van de zorgverzekeraar, te maken zal
krijgen met de hogere, bestuursrechtelijke premie, die bovendien zo
mogelijk direct op het inkomen zal worden ingehouden. De verzekeraar zal
hem in deze waarschuwing wijzen op de geschillenprocedure. Deze is van
belang voor het geval de verzekeringnemer van mening is dat er geen of
minder premie-achterstand is dan zijn zorgverzekeraar aanneemt. Als de
waarschuwing onvoldoende soelaas biedt zal de verzekeraar betrokkene
bij het bereiken van zes maanden premie-achterstand uiteindelijk
aanmelden voor het bestuursrechtelijke regiem.
Aanmelding voor het bestuursrechtelijke regiem betekent dat de verplichting tot het betalen van de nominale premie aan de zorgverzekeraar wordt
omgezet in de plicht om een bestuursrechtelijke premie aan het CVZ te
betalen. Het CVZ heft vanaf dat moment een vervangende premie, die
hoger is dan de hoogste nominale premie. Het CVZ geeft aan werkgevers,
uitkeringsinstanties en pensioenfondsen opdracht de vervangende premie
in te houden op het loon, uitkering of pensioen. Daarnaast kan het CVZ de
Belastingdienst/Toeslagen (BD/T) vragen de zorgtoeslag van de wanbetaler naar zich te laten overmaken. Deze wordt dan gebruikt ter (gedeeltelijke) betaling van de bestuursrechtelijke premie. Voorts kan het CVZ uiteraard ook een acceptgiro voor (het restant van) de bestuursrechtelijke
premie sturen of de wanbetaler vragen een automatische machtiging tot
incasso te tekenen, waarna het CVZ, na aanmaning en dwangbevel,
beslag op de bankrekening of de goederen van de schuldenaar kan laten
leggen indien deze niet reageert.
De zorgverzekeraars blijven net als bij de tijdelijke oplossing voor de
wanbetalersproblematiek een compensatiebijdrage ontvangen vanaf het
moment dat de premieschuld zes maandpremies bedraagt. De compen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

13

satie verandert echter enigszins van karakter. De bijdrage wordt gegeven,
omdat de zorgverzekeraar gedurende de periode dat de bestuursrechtelijke premie wordt geheven het recht verliest om een nominale
zorgpremie te innen en toch de verzekering uitvoert. Het CVZ stort de
geïnde bestuursrechtelijke premies in het Zorgverzekeringsfonds. Hierdoor ontstaat dekking voor de bijdrage aan de zorgverzekeraars voor het
verzekerd houden van deze wanbetalers.
De premieschuld jegens de zorgverzekeraar blijft beperkt tot rond de 1000
euro (zes maandpremies, wettelijke rente, incassokosten) per verzekerde.
Om uit het bestuursrechtelijk premieregiem te komen moet een wanbetaler zijn uit zijn zorgverzekering voortvloeiende schuld aan de zorgverzekeraar voldoen. Dat kan door deze in een keer af te betalen, maar ook
door een schuldsaneringstraject te doorlopen of – met betrokkenheid van
een schuldhulpverlener – (alsnog) een regeling tot afbetaling van de
inmiddels opgebouwde schuld te treffen. Als hij naast de premieschuld
geen schuld aan zijn verzekeraar heeft voor niet voldane eigen betalingen1, is de schuld aan zijn zorgverzekeraar te overzien. Daarmee heeft hij
perspectief om weer uit het voor hem duurdere, bestuursrechtelijke
premieregiem te geraken.
Natuurlijk heeft de wanbetaler, zolang hij nog in het bestuursrechtelijke
regiem verblijft, wél last van het feit dat de bestuursrechtelijke premie
aanzienlijk meer bedraagt dan de premie die aan een verzekeraar moet
worden betaald. Er is bewust gekozen voor een hoge bestuursrechtelijke
premie om het onaantrekkelijk te maken in dit regiem terecht te komen.
Het moet aantrekkelijker zijn om, zoals het hoort, een nominale premie
aan de verzekeraar te betalen.
5.2 Uitwerking enige deelonderwerpen
a. Medeverzekerden
Artikel 8a Zvw bepaalt dat zorgverzekeringen ten aanzien waarvan een
premie-achterstand is ontstaan, in principe niet door de verzekeringnemer
kunnen worden opgezegd. Om de problematiek van het voldoen van de
zorgpremie bij een verzekeringnemer die daar kennelijk moeite mee heeft
zo overzichtelijk en beheersbaar mogelijk te maken, voorziet het wetsvoorstel in een uitzondering op dat artikel voor eventueel op dezelfde polis
bijgeschreven medeverzekerden. De zorgverzekeraar zal de verzekeringnemer in de gelegenheid stellen hun zorgverzekering op te zeggen, onder
de voorwaarde dat zij een eigen verzekering sluiten en, indien die verzekering bij dezelfde zorgverzekeraar gaat lopen, een machtiging tot automatische incasso van de premie afgeven. Dit laatste om zoveel mogelijk te
voorkomen dat gezinsleden van een wanbetaler ook zelf onmiddellijk
weer wanbetaler worden.
b. Start bestuursrechtelijk premieregiem

1

Het gaat dan om «eigen betalingen», zoals
bijbetaling verzekerde natura-polis indien de
verzekerde niet-gecontracteerde zorg gebruikt
(artikel 13 Zvw), een verplicht eigen risico
(artikel 18a Zvw) of een eventueel vrijwillige
eigen risico (artikel 19 Zvw).

Het bestuursrechtelijke premieregiem start bij een premieschuld ter
hoogte van zes maanden nominale premie. Op dat moment wordt een
wanbetaler door zijn verzekeraar aangemeld voor het bestuursrechtelijk
regiem. Kosten van rente, incasso en kosten als gevolg van eigen betalingen tellen hiervoor niet mee.
Het gaat bij de start van het bestuursrechtelijk premieregiem dus om de
netto premieschuld. Hiervoor is gekozen, omdat:
1. eigen betalingen, anders dan de premie, afhankelijk zijn van de
gezondheidstoestand van de verzekerde en de meting afhankelijk is
van het moment waarop zorg wordt gebruikt en van het moment
waarop de rekening door zorgaanbieder of verzekerde wordt inge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

14

diend. Dit belemmert de voorgenomen eenduidige en daarmee voor
iedereen heldere procedure waarlangs iemand in het bestuurlijke
premieregiem terechtkomt;
2. zo voorkomen wordt dat een wanbetaler met veel zorgkosten of met
een zorgverzekeraar die veel incassokosten maakt veel sneller in het
(nadeliger) bestuursrechtelijk premieregiem terecht zou komen dan
andere wanbetalers.
c. Einde bestuursrechtelijk premieregiem
Eenmaal in het bestuursrechtelijk premieregiem terechtgekomen, kan de
netto-premieschuld jegens de zorgverzekeraar niet meer stijgen. De totale
schuld kan wel stijgen, omdat over de schuld de wettelijke rente verschuldigd blijft, en voorts kan de zorgverzekeraar kosten blijven maken om de
premie en rente alsnog te incasseren.
Daarnaast kan de verzekeringnemer schulden hebben wegens niet aan de
zorgverzekeraar voldane eigen betalingen. Ook over die schulden kan
wettelijke rente lopen, en ook ter zake van die schulden kan de zorgverzekeraar incassokosten hebben gemaakt. Anders dan voor de aanvang
van het bestuursrechtelijk regiem waarvoor slechts de netto-premieschuld
van belang is, is er voor gekozen om het bestuursrechtelijk premieregiem
pas te beëindigen na aflossing van alle uit de zorgverzekering voortvloeiende schulden van de verzekerde bij de verzekeraar:
1. zodat verzekeringnemer en verzekeraar weer met een «schone lei»
kunnen beginnen en/of de verzekeringnemer kan overstappen naar een
andere verzekeraar;
2. omdat het niet praktisch is om een onderscheid te maken tussen de
verschillende zorgverzekeringsschulden aan de verzekeraar. In zo’n geval
zou de verzekeraar voor de verschillende schulden ook een gesplitste
schuldenadministratie of gesplitste incasso-inspanning moeten
aanhouden. Het wettelijk vastleggen van een dergelijke verplichting zou
bovendien dwingen tot ingewikkelde wetgeving die de vrijheid van verzekeraars onnodig beperkt.
d. Hoogte bestuursrechtelijke premie
De bestuursrechtelijke premie dient op een zo hoog bedrag te worden
vastgesteld, dat het voor de verzekeringnemer aantrekkelijk blijft buiten
het bestuursrechtelijk premieregiem te blijven. Dat wil zeggen: om zijn
nominale premie aan zijn zorgverzekeraar te voldoen. Dat betekent dat de
vervangende premie hoger moet zijn dan de nominale premie bij de
duurste zorgverzekeraar. Dit wordt bereikt door de bestuursrechtelijke
premie te stellen op 130% van de standaardpremie, bedoeld in de Wzt. De
standaardpremie in de zin van de Wzt is een bedrag dat bestaat uit de in
de markt gemeten premie gecorrigeerd voor het verplicht eigen risico. De
standaardpremie wordt ook gebruikt bij de berekening van de bijdrage
voor verdragsgerechtigden. Het percentage van 130 sluit aan op het
boetepercentage dat geldt indien iemand zich te laat verzekert (artikel 96
Zvw) dan wel zich te laat als verdragsgerechtigde meldt (artikel 69 Zvw).
Het feit dat voor de bestuursrechtelijke premie eenzelfde percentage is
gekozen als voor de boete, laat overigens onverlet dat de bestuursrechtelijke premie geen boete is.
De bestuursrechtelijke premie zorgt er voor dat in het Zorgverzekeringsfonds ook inkomsten binnenkomen, die de last van de compensatie aan
verzekeraars vanwege de door hen gederfde premie dempen. Ook de
kosten van de uitvoering van het bestuursrechtelijk regiem worden zoveel
mogelijk op de wanbetaler verhaald.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

15

e. Rechtsbescherming
Zoals in het voorgaande reeds is aangegeven, dient voor een zorgverzekering ter zake waarvan een premieschuld ter hoogte van zes
maandpremies is ontstaan, in plaats van de normale, nominale premie,
een bestuursrechtelijke premie ter hoogte van 130% van de standaardpremie te worden geheven. Hiertoe meldt een zorgverzekeraar de zorgverzekering bij het CVZ aan. In dit verband is de vraag opgekomen hoe
een verzekeringnemer die van mening is dat hij geen premie-achterstand
heeft (dan wel een premie-achterstand van minder dan zes maandpremies) kan voorkomen, dat hem ten onrechte de bestuursrechtelijke
premie in rekening wordt gebracht. In theorie zijn daar twee mogelijkheden voor: er wordt voorzien bestuursrechtelijke rechtsbescherming of
er wordt voorzien in privaatrechtelijke rechtsbescherming. Bestuursrechtelijke rechtsbescherming zou inhouden dat het CVZ, alvorens de
bestuursrechtelijke premie te heffen, nagaat of ten aanzien van een aangemelde premie daadwerkelijke een premie-achterstand van zes maandpremies bestaat. Is dat het geval, dan heft het CVZ de bestuursrechtelijke
premie. De verzekeringnemer die van mening is dat het CVZ ten onrechte
tot het bestaan van de eerderbedoelde premie-achterstand heeft geconcludeerd, kan vervolgens tegen de heffingsbeschikking in bezwaar komen
bij het CVZ, en kan tegen de beslissing op bezwaar in beroep komen bij de
bestuursrechter. Voor deze wijze van rechtsbescherming is niet gekozen.
Zij impliceert namelijk dat het CVZ zich voor iedere aangemelde zorgverzekering mengt in een in wezen privaatrechtelijke aangelegenheid, te
weten de vraag of er nu wel of geen premie aan de zorgverzekeraar is
betaald en zo ja, hoeveel (niet). Niet alleen is het CVZ hiertoe niet in staat,
ook principieel acht de regering dit onwenselijk: de vraag of een privaatrechtelijke premie in een privaatrechtelijke situatie al dan niet is betaald,
dient in de privaatrechtelijke sfeer te worden beantwoord.
Daarom is voorzien in civielrechtelijke rechtsbescherming: de zorgverzekeraars worden krachtens voorliggend wetsvoorstel verplicht voorafgaande aan de aanmelding van een zorgverzekering voor het bestuursrechtelijke regiem, een procedure te volgen die de verzekeringnemer in de
gelegenheid stelt eventuele verschillen van mening over het al dan niet
hebben voldaan van de nominale premie, aan de civiele rechter voor te
leggen. Deze voorprocedure behelst het volgende. De verzekeraar mag
iemand pas als wanbetaler aanmelden bij het CVZ als hij, nadat een
premie-achterstand van vier maandpremies is ontstaan, het voornemen
daartoe aan de verzekeringnemer kenbaar heeft gemaakt («vierdemaandsmededeling») en hem een termijn van vier weken heeft gegeven om daartegen te protesteren. Protesteert de verzekeringnemer niet, en gaat hij ook
niet betalen, dan meldt de zorgverzekeraar hem na die termijn aan bij het
CVZ. Protesteert de als wanbetaler aangemerkte verzekeringnemer wel,
dan dient hij zich eerst te wenden tot de verzekeraar. Als de kwestie niet
wordt opgelost, kan de verzekeringnemer zich binnen een termijn van vier
weken na ontvangst van de afwijzende herbeoordeling van de zorgverzekeraar, wenden tot – naar eigen keuze – de Stichting Klachten en
Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ) of tot de burgerlijke rechter. In dat
geval zal de verzekeraar de zorgverzekering pas mogen aanmelden bij het
CVZ als hij onherroepelijk van de SKGZ of de rechter gelijk heeft
gekregen. De wanbetalende verzekeringnemer komt dus pas in het
bestuursrechtelijk regiem terecht nadat, na de vierdemaandsmededeling,
de termijn om het bestaan van de premie-achterstand te betwisten, ongebruikt is verlopen, dan wel betrokkene onherroepelijk in het ongelijk is
gesteld. Van het met terugwerkende kracht heffen en innen van de
bestuursrechtelijke premie, is derhalve geen sprake. Aldus wordt benadrukt dat het bij onenigheid tussen verzekeraar en verzekeringnemer over
de vraag óf er sprake is van een betalingsachterstand van zes maand-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

16

premies gaat om een privaat geschil, waarbij de verzekeringnemer als
zwakkere partij rechtsbescherming verdient.
Is een zorgverzekering eenmaal bij het CVZ aangemeld, dan is het CVZ
verplicht de bestuursrechtelijke premie te heffen. Het CVZ heeft dus in
dezen geen beleidsvrijheid. Aldus wordt voorkomen dat het CVZ alsnog
wordt belast met de taak om na te gaan, of daadwerkelijk van een premieachterstand van zes maanden sprake is (wat op zijn beurt dan ook weer
het ongewenste gevolg zou hebben dat er van dubbele rechtsbescherming sprake zou zijn: civielrechtelijke zowel als bestuursrechtelijke). Het
voorgaande lijdt slechts uitzondering als een marginale toets van het CVZ
aantoont dat de melding niet juist kàn zijn. Dat zal vooral het geval zijn als
een zorgverzekeraar een zorgverzekering van een minderjarig kind heeft
aangemeld (die zijn immers premievrij). Onderdeel van de aanmelding
van een zorgverzekering voor het bestuursrechtelijke regiem dient overigens te vormen een verklaring van de zorgverzekeraar, dat hij de voorprocedure in acht heeft genomen. Ontbreekt de verklaring, dan is geen
sprake van een rechtsgeldige melding en zal het CVZ niet tot de heffing
van de bestuursrechtelijke premie overgaan.
Met de hiervoor beschreven procedure is naar de mening van de regering
voorzien in afdoende, aan artikel 6 van het Europees Verdrag voor de
rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) rechtsbescherming tegen onterechte aanmeldingen voor het bestuursrechtelijke
regiem.
De regering realiseert zich dat er verzekeringnemers kunnen zijn die
misbruik maken van de hier geregelde rechtsbescherming door een
procedure te starten met als enig doel het startmoment van de heffing en
inning van de bestuursrechtelijke premie en daarmee van de bronheffing
uit te stellen. Alles tegen elkaar afwegend is zij echter van mening dat het
belang van verzekeringnemers die werkelijk van mening zijn dat zij geen
wanbetaler zijn (of dat zij een lagere schuld hebben dan hun verzekeraar
aanneemt) zwaarder weegt dan het belang van de verzekeraars om
iedereen die volgens hun eigen administratie een premieschuld van zes
maanden heeft via een aanmelding bij het CVZ in het bestuursrechtelijke
premieregiem op te laten nemen. Vandaar de privaatrechtelijke rechtsbescherming met opschortende werking zolang niet onherroepelijk is beslist.
De verzekeraars kunnen protesten van kwaadwillende wanbetalers, dat wil
zeggen protesten louter om nog even buiten het bestuurlijke premieregiem te blijven, overigens binnen de perken houden door in een vroeg
stadium van betalingsachterstand de verzekeringnemer te waarschuwen
en door vroeg in het traject te starten met de inzet van incassoinstrumenten. Ook kunnen zij zorgen voor een snelle afhandeling van de
interne heroverwegingsprocedure, kunnen zij een spoedprocedure bij de
SKGZ (helpen) inrichten en kunnen zij voor een spoedige afhandeling van
zaken door de burgerlijke rechter zorg dragen door de aan hen gevraagde
stukken snel te leveren.
De compensatie aan de verzekeraar vindt overigens wel met terugwerkende kracht plaats. Hiermee wordt enerzijds de verzekeraars een prikkel
gegeven om geschillen over de vraag of iemand nu wel of niet een
premieschuld van zes maanden heeft, snel af te (helpen) doen. Immers,
zolang er geen onherroepelijke beslissing is, mag er niet bij het CVZ
worden aangemeld, en zolang er geen aanmelding is, is er geen compensatie. Anderzijds worden verzekeraars, door middel van de terugwerkende
kracht, wel gecompenseerd voor de opschortende werking van de privaatrechtelijke procedures indien later blijkt dat zij het altijd bij het rechte eind
hebben gehad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

17

f. Protocol incassotraject Zorgverzekeringswet
Het huidige incasso-protocol loopt af op 1 januari 2009. Als de wet later
dan dit moment van kracht wordt, zal het protocol opnieuw moeten
worden verlengd. Ook al zijn een aantal onderdelen uit het incassoprotocol nu in de wet opgenomen, de behoefte aan afspraken blijft ook na
de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel relevant. Met zorgverzekeraars
worden nieuwe afspraken gemaakt. Het gaat daarbij vooral over het
leggen van het zwaartepunt van de incasso-inspanning in de eerste zes
maanden betalingsachterstand en het niet royeren van verzekeringnemers
(en eventueel bijgeschreven verzekerden) met betalingsachterstand. In dit
nieuwe protocol worden ook afspraken gemaakt over het tijdig informeren
van verzekeringnemers met betalingsachterstand over de consequenties
van hun gedrag – in de vorm van incasso en beslag, bekend worden van
wanbetalingsgedrag bij werkgever (op het moment dat de broninhouding
van de bestuursrechtelijke premie start) – en over de rechtsbescherming
die ze daarbij hebben. Ook als verzekeringnemers in het bestuursrechtelijke premieregiem zitten moet de zorgverzekeraar zich ervoor
blijven inspannen dat de schuld wordt voldaan. Net als met het huidig
incasso-protocol vormt het naleven van het «wanbetalersprotocol» een
voorwaarde voor het door de verzekeraar ontvangen van een compensatie voor premiederving uit het Zorgverzekeringsfonds. Op deze manier
wordt, in aanvulling op de verplichting om bij premie-achterstand een
betalingsregeling met onder andere automatisch incasso aan te bieden,
zoveel mogelijk van de betalingsproblemen in de particuliere sfeer afgehandeld en kan het aantal aanmeldingen voor de bestuursrechtelijke
premie zo beperkt mogelijk worden gehouden. De klachten- en geschillenprocedures die gehanteerd worden, zijn overigens al in de verzekeringspolis opgenomen.
g. Inningwijzen bestuursrechtelijke premie

1

Het gaat hierbij om de Algemene Ouderdomswet, de Algemene nabestaandenwet, de
Tijdelijke wet beperking inkomensgevolgen
arbeidsongeschiktheidscriteria, de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicapten, de Toeslagenwet, de Wet
werk en bijstand of de Wet werk en inkomen
kunstenaars, of op een vervolguitkering van
de WGA-uitkering als bedoeld in de Wet werk
en inkomen naar arbeidsvermogen.

Het inhouden van de vervangende premie zal plaatsvinden op periodiek
inkomen (als loon, uitkeringen en pensioen). Dat gebeurt via de werkgever
of uitkerende instantie vanuit het netto-loon. Vaak zal het periodieke
inkomen van de verzekeringnemer voldoende zijn om de bestuursrechtelijke premie uit te betalen. Zeker is dit echter niet. In de gevallen dat
de periodieke inkomsten ontoereikend zijn om de vervangende premie op
in te houden, zal het CVZ op andere wijze de 130% moeten zien binnen te
krijgen. Om die reden is bepaald dat de BD/T op verzoek van het CVZ een
(voorschot op een) zorgtoeslag aan dat college overmaakt. Geregeld
wordt dat de zorgtoeslag – in bepaalde gevallen – niet meer aan een
verzekeringnemer maar aan het CVZ wordt uitbetaald indien deze een
premieschuld van meer dan zes maandpremies heeft. De zorgtoeslag kan
worden benut voor het betalen van – een deel van – de bestuursrechtelijke
premie.
Bij personen met een minimumgerelateerde uitkering, waar de 130%
publiekrechtelijke premie betekent dat ze onder het bestaansminimum
komen, wordt slechts de standaardpremie aan de bron geïnd. Deze uitkeringen zullen in de Regeling zorgverzekering worden aangewezen1. De
niet via bronheffing geïnde opslag van 30% wordt als schuld aan het CVZ
geboekt en kan via incasso en beslag worden geïnd.
Dit wetsvoorstel maakt het voorts mogelijk dat het CVZ zonder tussenkomst van de rechter tot beslaglegging overgaat, of dit opdraagt aan een
gespecialiseerde incasso-organisatie. Dit kan aan de orde zijn in die
gevallen waarbij de wanbetaler niet beschikt over periodieke inkomensbronnen (zoals bij ondernemers) of zorgtoeslag, of als bronnen er wel zijn
maar niet of moeilijk te benaderen zijn (zoals buitenlands inkomen). Wel
zal het CVZ natuurlijk voordat het tot beslaglegging en verkoop van het
beslagene overgaat de bestuursrechtelijke premie op normale wijze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

18

hebben moeten proberen te incasseren (verzending acceptgiro, verzoek
tot machtiging automatische incasso, en aanmaning als daar niet op
wordt gereageerd). Het CVZ zal in beleidsregels vastleggen hoe het
omgaat met bovengenoemde instrumenten.
h. Wat te doen met restschuld jegens CVZ indien
verzekeringnemer schuld jegens verzekeraar voldoet?
Een verzekeringnemer komt weer in het privaatrechtelijke premieregiem
terecht indien hij de uit de zorgverzekering voortvloeiende schulden
jegens de zorgverzekeraar heeft voldaan. Eventuele schuldopbouw bij het
CVZ vormt hierbij geen drempel. Deze schuld blijft staan en zal na vijf jaar
verjaren, tenzij het CVZ door gaat met invorderingsactiviteiten. Dit is de
normale, in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) opgenomen verjaringsregeling voor bestuurlijke premieschulden.
Er is echter voor gekozen niet door te gaan met pogingen tot broninhouding en het blijven gebruiken van de zorgtoeslag voor het binnenhalen van de restschuld. Dit ligt namelijk minder voor de hand nu de
verzekeringnemer ook weer de nominale premie aan zijn verzekeraar
moet betalen. Die heeft daar zijn geld immers voor nodig, wil hij niet
opnieuw bij het CVZ in het bestuursrechtelijk regiem komen. Om die
reden wordt bepaald dat het CVZ niet meer aan broninhouding doet of de
zorgtoeslag naar zich laat overmaken, zodra iemand weer in het privaatrechtelijke premiesysteem is teruggekeerd. De mogelijkheid van beslaglegging voor het CVZ om de nog resterende schuld voldaan te kunnen
krijgen, staat echter wel open. Het is immers mogelijk dat de financiële
situatie van de schuldenaar aanzienlijk beter wordt.
In de wet wordt daarnaast een mogelijkheid van kwijtschelding door het
CVZ opgenomen voor deze restschuld. Het CVZ zal in beleidsregels
moeten aangeven hoe en in welke gevallen hiermee om te gaan.
i. Toezicht

1

Uit onderdeel e van deze paragraaf zal
duidelijk zijn geworden dat daarnaast de
verzekeringnemer afdoende mogelijkheden
heeft om te protesteren indien zijn
zorgverzekeraar naar zijn mening ten onrechte
van plan is zijn zorgverzekering voor het
bestuursrechtelijke premieregiem aan te
melden. Aldus is als het ware reeds op het
niveau van de individuele verzekeringnemer
(micro-niveau) voorzien in toezicht op de
rechtmatigheid van de aanmeldingen van de
verzekeraar. Het toezicht van de Nza speelt
zich af op een hoger aggregatieniveau.

De NZa houdt toezicht op de rechtmatige uitvoering door de zorgverzekeraars van hetgeen bij en krachtens de Zvw geregeld is (artikel 16
van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg)). Dat betekent dat de
NZa er op toeziet dat zorgverzekeraars verzekeringnemers niet ten
onrechte voor het bestuursrechtelijk premieregiem aanmelden1, en ook
dat zij bij aflossing van de schulden jegens hen, onverwijld een afmelding
aan het CVZ sturen. Indien een zorgverzekeraar deze meldingen ten
onrechte of, wat betreft de afmelding, niet of te laat verricht kan de NZa
de zorgverzekeraar op grond van artikel 80 Wmg een aanwijzing geven en
bij het niet opvolgen van die aanwijzing publiceren dat de verzekeraar zich
niet aan zijn meldingsplichten houdt. Daarnaast kan de NZa het CVZ dan
melden dat de zorgverzekeraar niet aan de voorwaarden voor het recht op
een bijdrage voldoet.
Overigens ziet de NZa er ook op toe dat de zorgverzekeraar zich houdt aan
de overige voorwaarden om recht te hebben op een bijdrage uit het Zorgverzekeringsfonds. Deze voorwaarden worden uit het Besluit zorgverzekering overgeheveld naar artikel 34a Zvw (in de verzekering houden
van de wanbetaler, effectieve incasso-inspanningen verrichten, enz.).
j. Bestaande groep wanbetalers
De bestaande groep wanbetalers zal met ingang van inwerkingtreding van
dit wetsvoorstel ruimschoots een premie-achterstand ter hoogte van zes
maandpremies hebben opgebouwd.
De heffing en inning van de bestuursrechtelijke premie is echter pas
mogelijk ná inwerkingtreding van deze wet. In de wet wordt de procedure
beschreven die aan een aanmelding voor bronheffing vooraf moet gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

19

Ook de bestaande groep wanbetalers krijgt de gelegenheid om een
betalingsregeling te treffen, terwijl daarnaast de mogelijkheid moet
worden gegeven het bestaan van de schuld bij de zorgverzekeraar aan te
vechten.
Verzekeringnemers kunnen naast zichzelf ook anderen verzekerd hebben
en ook voor de verzekering van die anderen de premie niet hebben
betaald. In de wet wordt voorgesteld dat de hier bedoelde verzekerden,
tegelijk met het aanbod van de betalingsregeling aan de verzekeringnemer, een aanbod van hun zorgverzekeraar krijgen om zelf verzekeringnemer van een eigen, nieuwe zorgverzekering te worden. Wordt dat
aanvaard, dan zegt de zorgverzekeraar de verzekering die de
wanbetalende verzekeringnemer voor ze heeft gesloten, op. Het aanbod
aan de medeverzekerden geldt als door hen geaccepteerd, als het niet
actief wordt verworpen (bij de inwerkingtreding van de Zvw is ook een
dergelijke constructie gehanteerd). Wil dit kunnen werken, dan moet de
wet in werking zijn. In de praktijk betekent dit dat de inning van de
bestuursrechtelijke premie 3 á 4 maanden na de inwerkingtreding van
deze wet zal beginnen.
De toepassing van het publiekrechtelijke premieregiem maakt het moeilijker voor de bestaande groep wanbetalers om weer uit dit regiem te
komen, omdat hun schuld al tot meer dan zes maandpremies is opgelopen – sommigen hebben vanaf 1 januari 2006 niet betaald – en omdat ze
meteen geconfronteerd worden met een publiekrechtelijke premie die
130% van de standaardpremie bedraagt. Daar staat tegenover dat het niet
rechtvaardig zou zijn om de schuld bij deze categorie wanbetalers (tot
bijvoorbeeld ten hoogste zes maanden premieachterstand) kwijt te
schelden. De betalende verzekeringnemers en nieuw instromende wanbetalers betalen daarvoor dan de prijs (afwenteling).
6. Consultatie en advies
Bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel zijn Zorgverzekeraars Nederland, het CVZ, de NZa, Divosa (belangenvereniging voor gemeentelijke
sociale diensten), de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet en de
Vereniging Nederlandse Gemeenten betrokken.
Voor dit wetsvoorstel is advies gevraagd aan het College bescherming
persoonsgegevens, de Algemene Rekenkamer, de Raad voor de Rechtspraak en het Adviescollege toetsing administratieve lasten.1
Het wetsvoorstel is tevens voor een uitvoeringstoets voorgelegd aan het
CVZ en via hen aan de Belastingdienst, het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) en de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Het
CVZ heeft aangegeven bereid en in staat te zijn om de uitvoering van de
bronheffing op zich te nemen, maar heeft na overleg met de ketenpartners
Belastingdienst en UWV aangetekend ten aanzien van de inwerkingtreding afhankelijk te zijn van de voortgang van de activiteiten in het kader
van de Samenwerking UWV en Belastingdienst (Walvis/SUB).

Advies Algemene Rekenkamer (ARK)
De ARK heeft, na overleg met het ministerie waarin is afgesproken dat er
in de memorie van toelichting aandacht zal zijn voor monitoring en
evaluatie van de maatregel, aangegeven geen opmerkingen te hebben ten
aanzien van de taakuitbreiding van het CVZ.

Advies van het Adviescollege toetsing administratieve lasten (Actal)
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Actal heeft besloten het wetsvoorstel niet te selecteren voor een advies en
constateert dat een stijging van administratieve lasten elders dient te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

20

worden gecompenseerd. Dit gebeurt doordat zorgverzekeraars door de
bestuursrechtelijke inning in totaal minder incassokosten hoeven te
maken dan nu het geval is. Naar verwachting zal tevens beslaglegging ten
behoeve van verzekeraars als schuldeiser sterk verminderen.

Advies van het College bescherming Persoonsgegevens (CBP)
Het CBP heeft aangegeven positief te zijn over de hoofdlijnen van het
concept wetsvoorstel en heeft een aantal adviezen gegeven ter verbetering.
Het advies om artikel 18c (inmiddels 18f) Zvw en de toelichting aan te
passen naar analogie van de Wet gebruik burgerservicenummer in de
zorg is in het wetsvoorstel verwerkt.
Het CBP is verder van oordeel dat artikel 18a, eerste lid (inmiddels 18c,
eerste lid,) Zvw zonder nadere invulling onvoldoende specifiek is met
betrekking tot de melding door de zorgverzekeraar aan het CVZ van de
«voor de uitvoering van dit artikel noodzakelijke persoonsgegevens» en
adviseert in wet of onderliggende regelgeving op te nemen welke gegevens het betreft.
De regering is van oordeel dat nadere invulling overbodig is en heeft het
advies op dit onderdeel niet gevolgd. Artikel 18c bepaalt dat zorgverzekeraars aan het CVZ melden welke personen een premieschuld van
zes of meer maandpremies hebben, onder vermelding van de voor de
uitvoering van dit artikel noodzakelijke persoonsgegevens van de
verzekeringnemer en de verzekerde. Zoals het CBP terecht veronderstelt,
gaat het hierbij om persoonsgegevens die moeten garanderen dat het
bronheffingsregiem op de juiste persoon betrekking heeft. Onverminderd
de mogelijkheid van gegevensverwerking op basis van de artikelen 88 en
89 Zvw, kan artikel 18a, eerste lid, dan ook niet dienen als grondslag voor
verstrekking van persoonsgegevens die buiten dat kader vallen. De noodzakelijke persoongegevens bevatten geen bijzondere persoonsgegevens
als bedoeld in artikel 16 van de Wet bescherming persoonsgegevens
(Wbp).
Het CBP maakt een aantal opmerkingen over het Zorgverzekeringsfonds,
die zijn ingegeven door de veronderstelling dat voor het beheer en de
administratie van het Zorgverzekeringsfonds persoonsgegevens worden
verwerkt. Deze aanname is echter niet juist. Het CVZ maakt bij het beheer
van het Zorgverzekeringsfonds geen gebruik van persoonsgegevens.
Met betrekking tot de wenselijkheid van een database wanbetalers merkt
het CBP onder verwijzing naar het advies van 12 december 2005, uitgebracht naar aanleiding van het rapport «Zorg verzekerd», op dat het
daarvan geen voorstander is. De inrichting van de in paragraaf 3.f van
deze memorie genoemde database is echter een uitvloeisel van de invoering van artikel 8a Zvw in 2007, en is als zodanig niet op bezwaren van het
CBP gestuit. In paragraaf 3.f, waarin wordt gesproken over de database
van verzekeringsnemers met een betalingsachterstand, is verduidelijkt dat
het hier gaat om verzekeringnemers op wie het opzeggingsbeletsel ingevolge artikel 8a Zvw van toepassing is.
Het advies van het CBP om de informatieplicht en incasso-inspanning
vooraf te laten gaan aan de aanmelding als wanbetaler, is verwerkt in de
wet en de toelichting.

Advies Raad voor de Rechtspraak (RvR)
De RvR heeft opgemerkt dat de memorie van toelichting niet consistent is
waar het gaat om de beleidsvrijheid die het CVZ toekomt bij de acceptatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

21

van de aanmelding van de zorgverzekeraar waarmee de toegang tot het
bestuursrechtelijke premieregiem wordt verkregen. Enerzijds wordt
aangegeven dat het CVZ geen enkele beleidsvrijheid heeft, anderzijds dat
het CVZ de aanmelding van de zorgverzekeraar wel marginaal toetst.
Indien deze toets in enigerlei mate inhoudelijk is, dient het wetsvoorstel
naar het oordeel van de Raad te voorzien in de mogelijkheid van bezwaar
en vervolgens van beroep op de bestuursrechter. De RvR adviseert duidelijkheid te geven over de reikwijdte van deze marginale toets.
In het wetsvoorstel is geregeld dat het CVZ ervan uit dient te gaan dat een
door een zorgverzekeraar voor het bestuursrechtelijke premieregiem
aangemelde wanbetaler, ook werkelijk een wanbetaler met een premieachterstand van (ten minste) zes maandpremies is. Het CVZ is derhalve
niet bevoegd na te gaan of een aangemelde verzekeringnemer ook werkelijk een premie-achterstand van ten minste zes maandpremies heeft, laat
staan dat er op dat punt beleidsvrijheid bestaat. Een wanbetaler die zich,
na ontvangst van de heffingsbeschikking, bij het CVZ vervoegt met de
mededeling helemaal geen (structurele) wanbetaler te zijn, zal erop
worden gewezen dat hij met die stelling bij het CVZ aan het verkeerde
adres is en dat hij dit in de voorprocedure bij zijn zorgverzekeraar (en
vervolgens zonodig bij de SKGZ of de civiele rechter) aan de orde had
moeten stellen. Het CVZ zal de bestuursrechtelijke premie in dit geval dus
gewoon blijven heffen. Aangezien het CVZ gehouden is zonder enig
tussenliggend beleidsoordeel van alle aangemelde verzekeringnemers de
bestuursrechtelijke premie te heffen, staat tegen deze heffing geen
bezwaar of beroep op de bestuursrechter open.
Het voorgaande laat onverlet dat het CVZ verplicht is de meldingen van de
zorgverzekeraar marginaal te toetsen. Dat volgt uit de uitspraak van de
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 16 februari 2005,
AB Rechtspraak bestuursrecht 2005, nr. 266. De marginale toets houdt in
dat het CVZ van evident ten onrechte voor het bestuursrechtelijke regiem
aangemelde personen geen bestuursrechtelijke premie heft. Dat betreft
vooral kinderen, die in het geheel geen premie verschuldigd zijn en
derhalve ook nooit een premieachterstand zullen kunnen hebben. De
marginale toets gaat echter niet in op de vraag of iemand die op zich een
premieschuld bij zijn verzekeraar kan hebben, ook daadwerkelijk een
schuld van (ten minste) zes maandpremies heeft. Toetsing van die vraag
zou leiden tot een inhoudelijke, volle toets, waarvoor het CVZ de noodzakelijke gegevens ontbeert en waarvan de regering vindt dat deze in het
voortraject dient te geschieden. Samengevat kan worden gesteld dat de
marginale toets van het CVZ zich in wezen zal beperken tot de vraag of
iemand überhaupt een premieschuld (ter hoogte van zes maandpremies)
kan hebben. Zij is erop gericht kennelijke missers op dit terrein «er uit te
zeven». De reikwijdte van de marginale toets is dan ook beperkt. De volle
toets zou zien op de vraag of de verzekeringnemer ook daadwerkelijk een
premie-achterstand van (ten minste) zes maanden heeft. Deze volle toets
wordt niet door het CVZ, maar in het voortraject bij (en, in geval van adiëring van de SKGZ of de civiele rechter: tegen) de zorgverzekeraar verricht.

1

Zelfs al zou het artikel hier van toepassing
zijn, dan kan het heffen van de bestuursrechtelijke premie overigens eenvoudig
gerechtvaardigd worden met een beroep op
het algemeen belang: een reactie op wanbetaling is nodig, wil het op solidariteit
gebaseerde zorgverzekeringsstelsel in stand
kunnen blijven.

De RvR adviseert in de memorie van toelichting een passage op te nemen
waarin wordt uitgelegd hoe het opleggen van een bestuursrechtelijke
premie ter hoogte van 130% van de standaardpremie, bedoeld in de Wet
op de zorgtoeslag, zich verhoudt tot artikel 1 van het Eerste EVRM. Ik heb
dit advies niet overgenomen. De bestuursrechtelijke premie wordt
geheven van mensen die ondanks aanmaningen en andere incassoinspanningen van hun zorgverzekeraar hun premies niet betalen en niet
dan nadat een zorgvuldige voorprocedure heeft plaatsgevonden. Van
inmenging in het «ongestoord genot van het eigendom» in de zin van
laatstgenoemd artikel, is naar mijn mening dan ook geen sprake1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

22

Aan de opmerking van de RvR dat de verhouding tot de schuldsaneringsregeling nog niet goed is geregeld, is tegemoet gekomen. Het wetsvoorstel is zo aangepast, dat het van toepassing worden van deze regeling
voor de schuldenaar leidt tot de beëindiging van het bestuursrechtelijke
premieregiem.
Een aantal wetstechnische opmerkingen van de RvR is verwerkt in de
wetstekst.
7. Financiële gevolgen voor het rijk
Volgens berekeningen van het CVZ (Jaarstaat Risicoverevening, 1e voorlopige afrekening 2006, 30 augustus 2007) is het totale bedrag aan openstaande premievorderingen ruim € 196 miljoen. In 2006 is € 82 miljoen
uitgekeerd aan verzekeraars ter compensatie voor de premiederving en
het verzekerd houden van wanbetalers. In 2007 zou dat twee keer zo veel
kunnen zijn (immers een heel jaar). De cijfers zijn echter pas in 2009 definitief bekend; de incasso-inkomsten van verzekeraars worden verrekend
met de compensatie voor premiederving. De maatregelen in dit wetsvoorstel beogen afname van het aantal wanbetalers en dekking van het bedrag
dat wordt uitgekeerd ter compensatie.
Vooruitlopend op de parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel
werkt het CVZ aan het opzetten van de uitvoeringsorganisatie. In januari
2008 heeft het CVZ de eenmalige kosten van voorbereiding voor het
opzetten van de uitvoeringsorganisatie (werkorganisatie, ICT, gegevensuitwisseling, procedures en dergelijke) geraamd op € 4 miljoen in 2008.
Voor de uitvoeringskosten bij het CVZ wordt uitgegaan van € 7,2 miljoen
in 2009 aflopend naar € 2,6 miljoen in 2013 en verder. De dekking van
deze kosten is voorzien in de hoogte van de bestuursrechtelijke premie.
Voor incasso-activiteiten naast of in plaats van bronheffing gaat het CVZ
gebruik maken van een professionele incasso-organisatie. Hoe die
incasso-activiteiten er precies uit komen te zien is nog onderwerp van
overleg. Waarschijnlijk gaan de incasso-activiteiten méér kosten dan in
januari 2008 is voorzien, omdat sindsdien is besloten dat incasso en
beslag niet alleen van toepassing zal zijn voor personen zonder (regelmatig periodiek) inkomen, maar ook voor het resterende bedrag van de
bestuursrechtelijke premie bij personen met een minimumuitkering
waarbij slechts de standaardpremie op het inkomen wordt ingehouden.
Hoe hoog deze extra kosten zullen zijn, is nog niet bekend.
In het advies van de Raad voor de Rechtspraak wordt de werklast voor de
rechterlijke macht als gevolg van dit wetsvoorstel geschat op een verhoging met € 6,9 miljoen in het eerste jaar, € 2,2 miljoen in het 2e jaar en
€ 1,0 miljoen in het 3e jaar. Vanaf het 4e jaar verwacht de Raad een structurele afname van de werklast met € 0,25 miljoen per jaar.
Ik verschil van mening met de Raad over de in hun raming gehanteerde
zwaarte van de beroepsprocedures. Bovendien heb ik naar aanleiding van
de werklastschatting aan het CVZ gevraagd om een werkwijze te
bedenken waarin het beroep op de rechtspraak kan worden beperkt. Over
deze verschillende inzichten over de zwaarte van de zaken, evenals de
CVZ-werkwijze bij beroep en de consequenties hiervan voor de werklastramingen is nog overleg met de Raad en het ministerie van Justitie.
8. Uitvoeringsaspecten
a. Administratieve- en uitvoeringslasten
Voor de start van de bronheffing wordt gebruik gemaakt van een bestaand
bestand met betalingsachterstanden dat is ingericht om te kunnen zien op
wie het opzeggingsbeletsel ingevolge artikel 8a Zvw van toepassing is. Dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

23

bestand is ook de basis voor de gegevensuitwisseling die zorgverzekeraars via het Inlichtingenbureau hebben met gemeenten. Deze
uitwisseling is een uitwerking van een intentieverklaring1. De gegevens uit
dit bestand worden door de zorgverzekeraars tevens als basis gebruikt
voor de aanmelding voor de compensatieregeling.
Nieuw in het proces is het vaststellen van de inkomensbron met behulp
van de polisadministratie, de opdracht tot inhouding, de broninhouding
zelf (door de bronverschaffer) en registratie van de inhoudingen en eventuele navorderingen. Een groot deel van de nieuwe activiteiten komen
voor rekening van het CVZ en andere overheidsorganisaties (UWV, Belastingdienst e.d.).
De administratieve lasten voor bedrijven worden geschat op ca. € 2,25
miljoen voor het eerste jaar en worden in vier jaar afgebouwd naar ca.
€ 0,5 mln op jaarbasis. De kosten van de overheid als bronheffende werkgever worden op een derde van deze bedragen geraamd.
Deze bedragen zijn gebaseerd op het aantal wanbetalers en de werkzaamheden die moeten worden verricht om achterstallige premies in te
houden. Deze werkzaamheden worden geschat op een half uur per bronheffing, tegen het laagste administratief tarief.
De verwachting is dat de bronheffing een preventieve werking zal hebben
en dat het aantal wanbetalers en daarmee de administratieve lasten zullen
afnemen. In het volgende schema is de afbouw opgenomen.
Verwacht aantal wanbetalers

Jaar 1
Jaar 2
Jaar 3
Jaar 4 e.v.

Totaal
A

Overheid
B

Bedrijfsleven
C

Tijdsbesteding
in uren D

Loonkosten
E

AL
(C * D * E)

200 000
150 000
100 000
50 000

50 000
37 500
25 000
12 500

150 000
112 500
75 000
37 500

0,5
0,5
0,5
0,5

30
30
30
30

2 250 000
1 687 500
1 125 000
562 500

Er is nog overwogen om de zorgtoeslag als primaire bron voor de inhouding te beschouwen. Deze optie is verlaten omdat dit tot gevolg zou
hebben dat op elk loon of elke uitkering een ander bedrag ingehouden zou
moeten worden. De zorgtoeslag is immers niet voor iedereen gelijk en
meer dan de helft van de wanbetalers ontvangt geen zorgtoeslag. De
wisselende hoogte van het in te houden bedrag zou tot meer administratieve lasten voor bedrijven leiden.
Actal heeft besloten het wetsvoorstel niet te selecteren voor een advies en
constateert dat een stijging van administratieve lasten elders dient te
worden gecompenseerd. Dit gebeurt doordat zorgverzekeraars door de
bestuursrechtelijke inning in totaal minder incassokosten hoeven te
maken dan nu het geval is. Naar verwachting zal ook de last als gevolg
van beslaglegging ten behoeve van verzekeraars als schuldeiser sterk
verminderen. Deze twee lastenverlagingen zijn niet verwerkt in bovenstaande tabel.
b. Gegevensverstrekking

1

De Intentieverklaring ter voorkoming van
problematische schulden die in december
2006 is ondertekend door het Ministerie van
SZW, ZN, VNG, Divosa, Ministerie van VROM,
Aedes en EnergieNet.

In deze paragraaf wordt het verloop beschreven van de uitwisseling van
persoonsgegevens waartoe het wetsvoorstel leidt. Daarbij staat de rol van
het CVZ, dat ten behoeve van de uitvoering van de bronheffing de
beschikking krijgt over persoonsgegevens, centraal. De Wbp verzet zich
niet tegen deze wettelijke opdracht aan het CVZ, en de toedeling ervan
ontmoet evenmin bezwaren vanuit de andere taken die het CVZ verricht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

24

Op grond van het voorgestelde artikel 18f Zvw wordt het CVZ voor de
heffing en inning van de bestuursrechtelijke premie bevoegd tot het
gebruik van het burgerservicenummer van personen die door zorgverzekeraars bij het CVZ zijn gemeld als wanbetalers. Daarmee wordt het
reguliere regiem van gegevensverstrekking in de Zvw van toepassing op
zorgverzekeraars. Dat houdt in dat bij gegevensuitwisseling tussen zorgverzekeraars, CVZ, broninhouders (art. 18e Zvw) en (andere) in artikel 88
en 89 Zvw genoemde personen en instanties het burgerservicenummer
wordt gebruikt, voor zover betrokkenen tot het gebruik daarvan bevoegd
zijn.
Op grond van artikel 89 Zvw verstrekken die instanties, waarvan hier in
het bijzonder de Belastingdienst en het UWV worden genoemd, aan het
CVZ de persoonsgegevens die het CVZ voor de uitvoering van de wettelijke taak nodig heeft. Voorts is op grond van artikel 88 Zvw een ieder
verplicht tot verstrekking van noodzakelijke persoonsgegevens.

Heffing en inning bestuursrechtelijke premie
Zoals hiervoor is aangegeven, verstrekken de zorgverzekeraars aan het
CVZ per zorgverzekering de volgende persoonsgegevens van verzekeringnemer (en eventueel bijgeschreven verzekerden) met een betalingsachterstand van zes maandpremies of meer: naw-gegevens, burgerservicenummer, geslacht, geboortedatum en verzekeraar, alsmede, met het
oog op de eventuele terugwerkende kracht van de verstrekking van de
bijdrage, bedoeld in art. 34a, Zvw de datum waarop de premieachterstand zes maandpremies had bereikt. Op basis van deze gegevens
vraagt het CVZ bij UWV en BD/T op over welke inkomensbron(nen)/
werkgever(s) de wanbetaler beschikt, wat de omvang van die bron(nen) is
en welke het loonheffingsnummer is. Op basis van deze gegevens heft en
int het CVZ de premie bij de bron, die op grond van artikel 88 verplicht is
tot gegevensverstrekking en tot de medewerking die het CVZ voor de
uitvoering van de wettelijke taak behoeft.
De geïnde bestuursrechtelijke premies worden gestort in het Zorgverzekeringsfonds. Ten behoeve van het beheer daarvan en de bevoegdheid tot kwijtschelding van premies die niet zijn voldaan (het voorgestelde
artikel 18e, tweede lid) administreert het CVZ van elke wanbetaler de
naw-gegevens, het burgerservicenummer, geslacht, geboortedatum,
verzekeraar, heffing en opbrengst per bron, en loonheffingsnummer.
De verwerking van persoonsgegevens door het CVZ voor het genoemde
doel voldoet aan de Wbp. Het CVZ verwerkt persoonsgegevens slechts
voor zover dat noodzakelijk is voor de goede vervulling van de publiekrechtelijke taak (artikel 8, onderdeel e, Wbp). Voorts worden door het CVZ
niet meer persoonsgegevens verwerkt dan voor het uitvoeren van die taak
nodig is (artikel 11, eerste lid, Wbp). Er worden tussen zorgverzekeraars
en CVZ geen persoonsgegevens uitgewisseld waarop artikel 16 van de
Wbp van toepassing is.
De gegevens die voor de bepaling van de bijdrage betreffen het aantal
verzekerden per verzekeraar waar een bestuursrechtelijke premie wordt
geheven; inclusief de maand waarin het recht op de bijdrage ontstaat.
9. Evaluatiebepaling ten behoeve van de nieuwe taak van het
CVZ
Overwogen is een afzonderlijke evaluatiebepaling voor de nieuwe taak
van het CVZ in onderhavig wetsvoorstel op te nemen. Hiervoor is niet
gekozen.
Zowel de Zvw (artikel 125 van de Zvw) als de Wzt bevatten een evaluatiebepaling. De evaluatie van de Zvw wordt uiterlijk vijf jaar na het in
werking treden van de Zvw aan de Tweede Kamer toegestuurd. Dit is dus
uiterlijk 2011. Voor wat betreft de evaluatie van de Wzt geldt een termijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

25

van vier jaar na inwerkingtreding van de Wzt, en vervolgens telkens na
vier jaar. De doeltreffendheid en effecten van onderhavig wetsvoorstel
zullen in genoemde evaluaties worden meegenomen. Voor tussentijdse
evaluatie wordt aangesloten bij de jaarlijkse verantwoordingscyclus van
het CVZ (artikel 73 en verder van de Zvw). In dit kader richt het CVZ een
monitoringprogramma in dat inzicht geeft in onder meer (de mutatie van)
de omvang en samenstelling van de populatie, de omvang en het verloop
van de vorderingen en betalingen. Op basis van de monitor adviseert het
CVZ de Minister van VWS met betrekking tot mogelijke verbeterpunten in
de maatregelen tot het terugdringen van het aantal wanbetalers Daarnaast informeer ik het parlement via de Verzekerdenmonitor over een
aantal specifieke aandachtsgroepen, waaronder de ontwikkelingen
rondom de wanbetalers.
10. Inwerkingtreding en voorlichting
De voorgenomen inwerkingtredingdatum van de wetswijziging is zo
spoedig mogelijk na goedkeuring door het parlement. Het tijdstip wordt
bij koninklijk besluit bepaald.
VWS, CVZ en ZN stemmen voorlichting en communicatie op hoofdlijnen
af. VWS heeft hierbij het voortouw bij de algemene publieksvoorlichting.
Het CVZ heeft het voortouw bij het informeren van werkgevers, uitkeringsinstanties en personen die in de bronheffing terecht zijn gekomen. ZN
heeft het voortouw richting verzekeraars. Voorafgaand aan de inwerkingtreding zal in de jaarlijkse zorgverzekeringcampagne aandacht worden
besteed aan deze wetswijziging.
Los van deze algemene voorlichting worden de (potentiële) wanbetalers
persoonlijk door verzekeraars geïnformeerd in de procedure die vooraf
gaat aan de aanmelding voor de bronheffing.

ARTIKELSGEWIJS

ARTIKEL I
Onderdeel A
Zorgverzekeringen zijn privaatrechtelijke verzekeringen, waarvoor volwassenen een privaatrechtelijke (nominale) premie aan de zorgverzekeraar
verschuldigd zijn. Voorliggend wetsvoorstel introduceert een bestuursrechtelijke premie, die verzekeringnemers met een betalingsachterstand
ter hoogte van zes of meer maandpremies (verder ook «structurele
wanbetalers» genoemd) in plaats van de privaatrechtelijke premie voor
hun zorgverzekering verschuldigd zijn, en wel aan het CVZ. Beide zijn
«premies». Zonder een nadere regeling zou, daar waar in de Zvw naar «de
premie(s)» wordt verwezen, ook de bestuursrechtelijke premie worden
bedoeld. Dat is niet de bedoeling. Daarom wordt voorgesteld een onderdeel x aan artikel 1 Zvw toe te voegen, waarin wordt geregeld dat in de
Zvw en de daaronder vallende regelgeving met «premie» de privaatrechtelijke premie wordt bedoeld, tenzij uitdrukkelijk anders is geregeld. Er
had ook besloten kunnen worden om, waar de privaatrechtelijke premie
wordt bedoeld, telkens het woord «privaatrechtelijke» aan het woord
«premie» toe te voegen. Daarmee zouden echter de privaatrechtelijke en
de bestuursrechtelijke premie meer nevengeschikt lijken, terwijl de
privaatrechtelijke premie de regel is, en de bestuursrechtelijke, gecreëerd
om structurele wanbetalers alsnog voor hun zorgverzekering te laten
betalen, slechts een uitzondering. In het nieuwe onderdeel y van artikel 1
Zvw wordt de bestuursrechtelijke premie gedefinieerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

26

Onderdeel B
Sinds 1 januari 2008 kan een verzekeringnemer die van zijn zorgverzekeraar een aanmaning tot het betalen van de premie heeft
ontvangen, totdat hij zijn premieschuld heeft voldaan de zorgverzekering
niet meer opzeggen, tenzij de verzekeraar de dekking van de verzekering
heeft geschorst of de verzekeraar in de opzegging bewilligt (art. 8a Zvw).
Aldus wordt voorkomen dat verzekeringnemers met een betalingsachterstand de verzekering op een moment dat dat gezien de rest van de
Zvw of de zorgpolis zou zijn toegestaan opzegt, zich vervolgens elders
verzekert en ook daar de premie niet betaalt (wanbetalerscarrousel). Het
opzegverbod vervalt, zo volgt uit artikel 8a, eerste lid, Zvw, zodra de
premieschuld en eventuele incassokosten zijn voldaan. Voorliggende
wijziging van artikel 8a, eerste lid, is slechts bedoeld om enkele kleine
omissies in het artikellid te herstellen en de bewoordingen van het artikel
daarmee beter te laten aansluiten op de overige artikelen van voorliggend
wetsvoorstel en van artikel 7:934 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Ten
eerste wordt aan de voorwaarde dat niet kan worden opgezegd zolang de
achterstallige premies en de incassokosten niet zijn voldaan, toegevoegd
dat dit ook geldt indien de rente niet is voldaan. Ten tweede wordt geregeld dat de wanbetaler niet alleen wél mag opzeggen als de verzekeraar
de dekking van de zorgverzekering heeft geschorst, maar ook als hij de
verzekering heeft geschorst, dan wel de verzekering of de dekking heeft
opgeschort. Zowel bij schorsing als bij opschorting komt de verzekeraar
zijn eigen verplichtingen (i.c. het leveren of vergoeden van zorg) niet na
zolang de verzekeringnemer zijn premies niet heeft betaald, maar bij
schorsing gebeurt dat ook niet nadat de premies alsnog zijn betaald,
terwijl bij opschorting de verzekeraar zijn deel van de verplichtingen
alsnog nakomt. De dekking herleeft dan als het ware met terugwerkende
kracht.

Onderdeel C
Zoals in het algemene deel van deze toelichting en in de toelichting op
onderdeel A is aangegeven, wordt met voorliggend wetsvoorstel naast de
normale, privaatrechtelijke premie voor de zorgverzekering, die op dit
moment in paragraaf 3.3 van de Zvw is geregeld, voor structurele wanbetalers een bestuursrechtelijke premie geïntroduceerd. De zorgverzekering
blijft echter ook voor structurele wanbetalers een privaatrechtelijke verzekering: de verzekeringsovereenkomst tussen zorgverzekeraar en
wanbetalende verzekeringnemer blijft immers in stand, en de zorgverzekeraar blijft het verzekeringsrisico lopen. Om die reden is besloten
ook de regels over de bestuursrechtelijke premie in paragraaf 3.3 te op te
nemen. Dat betekent echter wel dat die paragraaf een ander opschrift
moet krijgen en moet worden gesplitst in twee afdelingen. Dat geschiedt
in de onderdelen C en F.

Onderdeel D
Eén van de kenmerken van een privaatrechtelijke verzekering is, dat de
verzekeringnemer zich jegens de verzekeraar krachtens de overeenkomst
tot verzekering verbindt tot het betalen van premie (zie artikel 7:925 van
het BW). De zorgverzekering is een privaatrechtelijke schadeverzekering.
Artikel 16, eerste lid, Zvw, bepaalt dan ook dat de verzekeringnemer krachtens de zorgverzekering premie verschuldigd is.
Hierop is in het tweede lid van artikel 16 een uitzondering gemaakt voor
verzekerden jonger dan achttien jaar. Voor hun zorgverzekering is geen
premie verschuldigd. Onderdeel D voegt hier een uitzondering aan toe. In
de toekomst zal ook geen privaatrechtelijke premie verschuldigd zijn voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

27

zorgverzekeringen van verzekerden van achttien jaar of ouder waarvoor,
wegens een premie-achterstand van zes maandpremies of meer, de
bestuursrechtelijke premie van artikel 18d Zvw aan het CVZ verschuldigd
is.
De voorwaarden waaronder deze plicht tot betaling van bestuursrechtelijke premie onstaat en daarmee de plicht tot betaling van de nominale premie jegens de zorgverzekeraar eindigt, zijn opgenomen in de
artikelen 18b en 18c Zvw (zie artikel I, onderdeel F).

Onderdelen E, G, L en M
De regels over de bestuursrechtelijke premie worden opgenomen in een
nieuwe afdeling 3.3.2, onmiddellijk na de paragraaf over de privaatrechtelijke premie, die eindigt met artikel 18 Zvw (collectiviteitskorting). Zonder
nadere maatregelen is het niet mogelijk de nieuwe afdeling te beginnen
met een artikel 18a Zvw, aangezien sinds 1 januari 2008 de paragraaf over
het eigen risico (paragraaf 3.4) al met een artikel 18a begint. Aangezien op
diezelfde datum artikel 22, waarin de no-claimteruggave was geregeld, is
komen te vervallen, is besloten de artikelen van paragraaf 3.4 (18a tot en
met 21) te vernummeren tot 19 tot en met 22 en afdeling 3.3.2, de afdeling
waarin de bestuursrechtelijke premie wordt geregeld, alsnog met artikel
18a te laten beginnen. Voorliggende onderdelen bevatten technische
wijzigingen die hier in voorzien.

Onderdeel F
Algemeen
Dit onderdeel voegt een nieuwe afdeling aan de Zvw toe. In deze afdeling
wordt geregeld welke gevolgen het niet betalen van de (nominale) premie
aan de zorgverzekeraar in ieder geval zal hebben. Samengevat gaat het
om het volgende.
Nadat er twee maanden niet is betaald, doet de zorgverzekeraar een
aanbod tot het treffen van een betalingsregeling: tegenover het afgeven
van een incassomachtiging voor nieuw opkomende premietermijnen en
afbetalingsafspraken over de reeds opgebouwde schuld, staat de toezegging van de verzekeraar, de verzekering niet te beëindigen en de dekking
ervan niet te schorsen. Heeft de verzekeringnemer anderen verzekerd en
de premie voor hun verzekering niet betaald, dan krijgt de verzekeringnemer voorts de mogelijkheid deze verzekeringen op te zeggen, mits de
verzekerden zichzelf voordien hebben verzekerd en, indien dezen dezelfde
zorgverzekeraar kiezen, een incassomachtiging afgeven. Deze verzekerden
worden hiermee verzekeringnemer ten aanzien van hun eigen verzekering, en daarmee worden zij zelf premieplichtig. Bij het aanbod geeft de
zorgverzekeraar ook aan welke gevolgen weigering zal hebben, indien
althans voortgegaan wordt met het niet betalen van de premie.
Gaat de verzekeringnemer niet op dit aanbod in en blijft hij de premie niet
betalen, dan zal hij, nadat de premieschuld is opgelopen tot vier maandpremies, een mededeling van zijn zorgverzekeraar ontvangen, inhoudende dat deze van plan is de door hem gesloten verzekering(en) bij het
CVZ voor het heffen van bestuursrechtelijke premie aan te melden, zodra
de premieschuld zes maanden zal bedragen. De verzekeringnemer die van
mening is dat hij geen premieachterstand heeft dan wel dat de premieachterstand minder dan vier maanden (per verzekering) bedraagt, kan dat
eerst bij zijn zorgverzekeraar en, als deze bij zijn standpunt blijft, vervolgens bij de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen (SKGZ)
aankaarten. Gebeurt dat, dan mag de zorgverzekeraar betrokkene niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

28

melden zolang hierover geen onherroepelijk oordeel (inhoudende dat er
wel degelijk premieachterstand is) is gegeven.
Wordt een zorgverzekering, omdat de premie-achterstand tot zes of meer
maandpremies is opgelopen, door de zorgverzekeraar bij het CVZ gemeld,
dan is de verzekeringnemer vanaf de eerste dag van de maand volgende
op de maand waarin de melding heeft plaatsgevonden, jegens dat college
een hogere, bestuursrechtelijke premie verschuldigd. Vanaf de dag
waarop het bestuursrechtelijke premieregiem gaat gelden, is de
verzekeringnemer geen nominale premie meer verschuldigd aan zijn
zorgverzekeraar. De zorgverzekering blijft voor het overige echter gewoon
jegens zijn zorgverzekeraar in stand, wat bijvoorbeeld wil zeggen dat de
verzekerde jegens zijn zorgverzekeraar recht heeft op verzekerde zorg
indien hij daarop is aangewezen. De zorgverzekeraar blijft derhalve het
risico van de door de structurele wanbetaler gesloten verzekering(en)
dragen, en de verzekeringen blijven ook «meedraaien» in de risicoverevening. Voor het feit dat de verzekeringnemer vanaf het moment
waarop hij een premieachterstand van zes maandpremies heeft, geen
nominale premie meer aan zijn zorgverzekeraar hoeft te betalen terwijl de
zorgverzekeraar de dekking van de verzekering wel in stand laat, wordt
zijn verzekeraar gecompenseerd door middel van een door het CVZ aan
hem te betalen (en uit het Zorgverzekeringsfonds gefinancierde) bijdrage.
Het CVZ heft en int de bestuursrechtelijke premie. Omdat het CVZ, anders
dan de zorgverzekeraars bij de uitvoering van hun zorgverzekeringen, een
zelfstandig bestuursorgaan is, is het mogelijk het CVZ ten behoeve van de
inning enkele instrumenten in handen te geven, die de kans van slagen
van de inning vergroten:
– het CVZ kan werkgevers, pensioenfondsen en uitkeringsinstanties
opdragen de bestuursrechtelijke premie op hun loon, pensioen of
uitkering in te houden en aan het CVZ af te dragen (broninhouding);
– het CVZ kan de BD/T vragen ter (gedeeltelijke) betaling van de
bestuursrechtelijke premie (een voorschot op) de zorgtoeslag van een
structurele wanbetaler (en zijn eventuele partner) naar zich over te
laten maken;
– het CVZ zal beslag op de saldi van bankrekeningen of op de goederen
van een structurele wanbetaler kunnen leggen zonder dat het daarvoor
een vonnis van de kantonrechter nodig heeft.
Het bestuursrechtelijke premieregiem komt ten einde zodra de
verzekeringnemer zijn uit de zorgverzekering jegens zijn zorgverzekeraar
opgebouwde schulden heeft voldaan, dan wel de door de rechter opgelegde schuldsaneringsregeling of een minnelijk schuldhulpverlenings- of
afbetalingstraject voor hem is gaan gelden. Vanaf dat moment dient hij
aan zijn zorgverzekeraar weer de gewone, privaatrechtelijke, in zijn zorgpolis geregelde nominale premie te betalen.
Ingevolge artikel 16 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg)
houdt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) toezicht op de rechtmatige
uitvoering door de zorgverzekeraars van hetgeen bij en krachtens de Zvw
geregeld is. Dat betekent dat de NZa er op toeziet dat zorgverzekeraars
verzekeringnemers niet ten onrechte voor het bestuursrechtelijke premieregiem aanmelden, en ook dat zij bij aflossing van de bij hen opgebouwde
schulden, onverwijld een afmelding aan het CVZ zenden. Indien een zorgverzekeraar deze meldingen ten onrechte of, wat betreft de afmelding, niet
of te laat verricht, kan de NZa de zorgverzekeraar op grond van artikel 80
Wmg een aanwijzing geven en bij het niet opvolgen van die aanwijzing
publiceren dat de verzekeraar zich niet aan zijn meldingsplichten houdt.
Voorts kan dit leiden tot weigering of verlaging van de eerdergenoemde
bijdage die de verzekeraar ontvangt voor het verzekerd houden van struc-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

29

turele wanbetalers. Overigens voorziet het wetsvoorstel, zoals uit het
hiernavolgende zal blijken, uiteraard ook in rechtsbescherming van de
individuele verzekeringnemer tegen te vroeg aanmelden of te laat
afmelden door de verzekeraar.

Artikel 18a Zvw
De Zvw gaat ervan uit dat verzekeringsplichtigen zich tegen het risico van
behoefte aan geneeskundige zorg verzekeren door middel van het sluiten
van privaatrechtelijke zorgverzekeringsovereenkomsten met privaatrechtelijke zorgverzekeraars. Personen van achttien jaar of ouder zijn voor hun
zorgverzekering een (nominale) premie aan hun zorgverzekeraar verschuldigd (art. 16 Zvw). Wordt die premie niet betaald, dan ligt het, gegeven de
keuze voor een privaatrechtelijk verzekeringssysteem, in de rede dat de
zorgverzekeraar gebruikt maakt van de incasso-instrumenten die ieder
private partij bij wanbetaling van zijn wederpartij ter beschikking staan, en
die voor zover nodig in het burgerlijk (proces)recht zijn geregeld. Zo kan
de zorgverzekeraar een betalingsregeling aanbieden, kan hij de schuldenaar verzoeken een machtiging tot automatische incasso te geven, kan hij
aanmaningen sturen of betrokkenen laten opbellen, kan hij de opgebouwde schuld verhogen met rente en incassokosten, kan hij de deurwaarder inschakelen en kan hij na een vonnis van de burgerlijke rechter,
beslag laten leggen op de goederen van de wanbetaler, om uit de
opbrengst daarvan de schuld te voldoen.
Voorliggend wetsvoorstel beoogt geenszins beperkingen aan te brengen
(in het gebruik van) deze privaatrechtelijke mogelijkheden. Integendeel,
mede naar aanleiding van het RvS-advies inhoudende dat het bestaande
privaatrechtelijke incasso-instrumentarium voor verzekeraars waarschijnlijk niet ontoereikend is, maar dat zij, gegeven de beperkte periode waarover zij het incassorisico zullen dragen, onvoldoende prikkels zullen
ervaren tot het daadwerkelijk inzetten ervan, is besloten zorgverzekeraars
het gebruik van een aantal privaatrechtelijke incasso-instrumenten wettelijk op te leggen. Dat geschiedt in het voorgestelde artikel 18a Zvw. Doel
van deze verplichtingen is, om het probleem van wanbetaling zo vroeg
mogelijk en, zoals ook de Raad wenselijk acht, «aan de privaatrechtelijke
kant» (dus door de zorgverzekeraars) te laten aanpakken en daarmee te
bereiken dat het bestuursrechtelijke premieregiem op zo min mogelijk
zorgverzekeringen van toepassing wordt. Dat is niet alleen wenselijk voor
de wanbetaler, wiens schuld niet onnodig oploopt en die aldus buiten het
duurdere bestuursrechtelijke regiem kan blijven, maar ook voor de zorgverzekeraar, die meer zekerheid op afbetaling van de schuld en betaling
van opkomende premietermijnen krijgt. Daarnaast is het wenselijk met het
oog op het instandhouden van de privaatrechtelijke basisgedachte van het
zorgverzekeringssysteem: problemen worden zoveel mogelijk in de
privaatrechtelijke sfeer opgelost.

eerste en tweede lid
Deze leden verplichten de zorgverzekeraar uiterlijk tien dagen nadat hij
heeft geconstateerd dat er ter zake van een zorgverzekering een premieachterstand van twee maandpremies is, de verzekeringnemer een
betalingsregeling aan te bieden, die ten minste uit de volgende elementen
bestaat:
a. afgifte, door de verzekeringnemer, van een machtiging aan de verzekeraar om de door hem verschuldigde, toekomstige premie(s) automatisch van een rekening te incasseren dan wel, afgifte, door die
verzekeringnemer, van een opdracht aan zijn werkgever, pensioenfonds of uitkeringsinstantie (of een ander die hem periodieke betalingen doet), om de verschuldigde premie(s) op zijn loon, pensioen of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

30

uitkering (of op die andere periodieke betalingen) in te houden en
direct aan de zorgverzekeraar over te maken;
b. afspraken over de wijze van afbetaling van de uit de zorgverzekering
voortvloeiende schulden, inclusief rente en incassokosten. Voor een
verzekeringnemer die al direct de eerste twee maandpremies niet heeft
voldaan, zal de schuld zich doorgaans tot die twee premies (per verzekering) beperken. De schuld kan echter ook achterstallig betalingen
aan eigen risico betreffen;
c. een toezegging van de verzekeraar dat hij de zorgverzekering of de
dekking ervan niet om reden van de premieachterstand zal beëindigen,
schorsen of opschorten, zolang de verzekeringnemer de machtiging of
de opdracht, bedoeld in onderdeel a, niet intrekt en zijn betaalafspraken om de reeds opgebouwde schuld in te lossen, nakomt.
Beëindiging van de zorgverzekering indien de verzekeringnemer of de
verzekerde fraudeert, kan dus nog wel.

derde lid
Het is mogelijk dat een verzekeringnemer (waarschijnlijk: naast zichzelf)
andere volwassenen heeft verzekerd. Dat zal in gezinssituaties waarschijnlijk vaak voorkomen: een man verzekert bijvoorbeeld niet alleen zichzelf,
maar ook zijn partner en zijn thuiswonende, meerderjarige kinderen.
Aangezien in het private verzekeringsrecht de verzekeringnemer altijd
premieplichtig is, zal in dit geval de man de premies voor alle door hem
gesloten verzekeringen verschuldigd zijn. Betaalt de man de premies niet,
dan zal de zorgverzekeraar zodra de premie-achterstand per verzekering
twee maanden bedraagt, het in het eerste en tweede lid bedoelde aanbod
doen. Het aanbod bevat in dit geval echter een extra element.
Op grond van artikel 8a Zvw kan een verzekeringnemer die een aanmaning tot betaling van de premie van zijn zorgverzekeraar heeft gekregen,
de zorgverzekering niet opzeggen, tenzij de zorgverzekeraar de dekking
heeft geschorst of geschorst (wat hij, gezien de gemaakte afspraken, in
principe niet zal doen) of de zorgverzekeraar in de opzegging heeft bewilligd. Heeft een verzekeringnemer ook op de zorgverzekeringen die hij ten
behoeve van anderen heeft gesloten, premie-achterstand opgelopen, dan
betreft het extra element in het aanbod aan de verzekeringnemer het
volgende: zijn zorgverzekeraar biedt hem aan in opzegging van die verzekeringen te bewilligen, indien de verzekerden zelf een zorgverzekering
hebben gesloten en zij ook zelf een machtiging tot automatische incasso
van de premie afgeven, dan wel een opdracht aan hun werkgever,
pensioenfonds of uitkeringsinstantie, om de premie op hun loon,
pensioen of uitkering in te houden en op de rekening van de zorgverzekeraar over te maken. Dit laatste geldt overigens slechts indien de
verzekerden hun nieuwe verzekering bij dezelfde zorgverzekeraar
afsluiten. Een zorgverzekeraar kan immers niet als voorwaarde voor
opzegging van hun verzekering stellen, dat zij, indien zij elders een nieuwe
zorgverzekering sluiten, de andere zorgverzekeraar machtigen tot automatische incasso.
Het voordeel dat de verzekeringnemer aan het accepteren van dit deel van
het aanbod ontleent, is dat hij in de toekomst geen premie meer verschuldigd zal zijn voor zorgverzekeringen van die anderen, die besluiten zelf
een zorgverzekering te sluiten. Het voordeel voor de verzekerden die
besluiten zelf verzekeringnemer te worden is, dat zij, door de premie voor
hun zorgverzekering te gaan betalen, kunnen voorkomen dat er een
premie-achterstand ontstaat, met alle gevolgen van dien. Het voordeel
voor de zorgverzekeraar is, dat, zeker indien de nieuwe verzekeringnemers
periodiek inkomen genieten, de kans dat nieuw opkomende premietermijnen betaald worden, groter is. Voor zover dat onverhoopt niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

31

gebeurt, ten slotte, is het voordeel voor het CVZ, dat de bestuursrechtelijke premie doorgaans gemakkelijker geïnd zal kunnen worden:
gezien de wens bij de broninhouding rekening te houden met het
bestaansminimum van de verzekeringnemer, zal het, althans indien ook
de nieuwe verzekeringnemers een inkomensbron hebben, gemakkelijker
zijn eenmaal de bestuursrechtelijke premie per verzekeringnemer te
innen, dan bij de oude verzekeringnemer meerdere malen de bestuursrechtelijke premie te innen.
De verzekeringnemer krijgt vier weken om het aanbod te aanvaarden
(vierde lid, zie ook hierna). Van aanvaarding is slechts sprake indien de
gehele betalingsregeling (tweede lid) wordt geaccepteerd, dat wil zeggen
dat de verzekerde zowel de incassomachtiging of de opdracht aan zijn
werkgever, pensioenfonds of uitkeringsinstantie afgeeft, als akkoord gaat
met de regeling ter afbetaling van de reeds opgebouwde schuld.
Daarnaast is het niet mogelijk om het in het derde lid neergelegde aanbod
te aanvaarden zonder de betalingsregeling te aanvaarden. Dat blijkt uit de
formulering van het derde lid: de daar bedoelde opzegging wordt van
kracht met ingang van de dag waarop de in het tweede lid bedoelde
betalingsregeling van kracht wordt, en de in het derde lid bedoelde verzekerden moeten voordien een eigen verzekering hebben gesloten en,
indien men bij dezelfde verzekeraar blijft, de in dat lid bedoelde machtiging tot automatische incasso of opdracht aan de werkgever, het
pensioenfonds of de uitkeringsinstantie hebben gegeven.
Wordt het in het derde lid geregelde deel van het aanbod geaccepeerd,
dan betekent dat dat degenen die eerder door de verzekeringnemer verzekerd waren, zelf verzekeringnemer van een nieuwe, eigen zorgverzekering
worden. Dat betekent dat zij vanaf het moment waarop die verzekering
gaat lopen, zelf de (nominale) premie aan hun zorgverzekeraar verschuldigd worden. Betalen ook zij de (nominale) premie niet – het risico daarop
verkleint dit wetsvoorstel door aan het aanbod de voorwaarde van een
incassomachtiging of een betalingsopdracht aan een werkgever,
pensioenfonds of uitkeringsinstantie te koppelen indien men bij dezelfde
zorgverzekeraar blijft – dan zullen ook zij na twee maanden achterstand
een betalingsregeling als bedoeld in het eerste en tweede lid aangeboden
krijgen en zullen zij uiteindelijk, als zij de betalingsregeling afslaan en
blijven wanbetalen, na zes maanden wanbetaling in het bestuursrechtelijke premieregiem terechtkomen. Omdat de voormalig door de
verzekeringnemer verzekerden een nieuwe, eigen zorgverzekering sluiten,
nemen ze de ten aanzien van hun oude zorgverzekering opgebouwde
premieschuld niet mee. De oude verzekeringnemer blijft derhalve
gehouden deze schuld te voldoen. Deze wordt, indien hij de betalingsregeling accepteert, meegenomen in de afspraken over de afbetaling van
de reeds opgebouwde schulden.
Ten slotte: wordt het in het derde lid geregelde deel van het aanbod niet
geaccepteerd (bijvoorbeeld omdat de verzekerden weigeren zichzelf te
verzekeren), dan laat dat onverlet dat de verzekeringnemer de betalingsregeling van het tweede lid wèl kan accepteren. In dat geval zal de zorgverzekeraar voor iedere door de verzekeringnemer gesloten zorgverzekering ten aanzien waarvan premieplicht bestaat de premie naar zich
laten overschrijven, dan wel zal de opdracht en de machtiging aan de
werkgever, het pensioenfonds of de uitkeringsinstantie moeten zijn, dat
maandelijks een bedrag ter hoogte van meerdere maandpremies aan de
zorgverzekeraar wordt overgemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

32

vierde lid
Tegelijk met het aanbod deelt de zorgverzekeraar de verzekeringnemer
mee wat de gevolgen zijn als de verzekeraar het niet aanvaardt en bovendien in het wanbetalen persisteert: nadat de schuld tot zes maandpremies
(per zorgverzekering) zal zijn opgelopen, zal hij, totdat hij alle schulden
aan zijn zorgverzekeraar zal hebben voldaan, aan het CVZ de hogere,
bestuursrechtelijke premie moeten betalen, welke premie in principe in
opdracht van het CVZ op zijn periodieke inkomen zal worden ingehouden
en aan het CVZ zal worden overgedragen. Voorts wijst de zorgverzekeraar
in zijn aanbod op de mogelijkheid van schuldhulpverlening. Dit zal vooral
een goede oplossing zijn indien de verzekeringnemer ook bij anderen dan
de zorgverzekeraar schulden heeft.
De verzekeringnemer heeft vier weken om het aanbod te aanvaarden. Laat
hij hij in die vier weken niets van zich horen, dan geldt het als verworpen.
Ten slotte nog het volgende. Een verzekeringnemer die van mening is dat
zijn zorgverzekeraar hem het aanbod ten onrechte doet, omdat hij helemaal geen premieachterstand van twee maanden (per zorgverzekering)
heeft, kan en zal dat aan zijn zorgverzekeraar melden. Deze zal dan nagaan
of er een fout in de administratie is gemaakt. Zo niet, dan zal de verzekeraar de verzekeringnemer melden toch echt te weinig premie te hebben
ontvangen. Blijft de verzekeringnemer van mening dat hij wel voldoende
betaald heeft, dan zal hij een geschil hierover kunnen voorleggen aan de
SKGZ of aan de burgerlijke rechter. Een en ander zal al ten algemene –
d.w.z. voor welk verschil van mening dat iemand met een zorgverzekeraar
kan hebben dan ook – in de zorgpolissen of de daarbij behorende stukken
zijn verwoord. Het is aan de zorgverzekeraar of hij ter gelegenheid van het
in dit artikel bedoelde aanbod, expliciet op de hier bedoelde betwistingsmogelijkheden wenst te wijzen. Een reden om dat niet te doen, zou
kunnen zijn dat dit in geval van voortgaande wanbetaling op grond van
het voorgestelde artikel 18b Zvw in ieder geval dient te geschieden nadat
de premieschuld tot vier maandpremies is opgelopen.

vijfde lid
Indien een verzekeringnemer derden heeft verzekerd en niet aan zijn
premieverplichtingen voldoet, zullen de zorgverzekeraars de schuld evenredig over alle zorgverzekeringen waarvoor premieplicht bestaat,
verdelen. Het in dit artikel bedoelde aanbod volgt dan zodra er per zorgverzekeraar een achterstand van twee maandpremies is ontstaan. Heeft
een verzekeringnemer dus zowel zichzelf als twee volwassen gezinsleden
verzekerd, dan krijgt hij het in artikel 18a bedoelde aanbod zodra hij in
totaal een schuld ter hoogte van zes maandpremies heeft. Het vijfde lid
regelt dat in zo’n geval de gezinsleden een afschrift wordt gezonden van
al hetgeen op grond van de eerdere leden van dit artikel aan de
verzekeringnemer is verzonden. Aldus wordt de verzekerde ervan op de
hoogte gesteld dat er ten aanzien van zijn zorgverzekering een premieachterstand is ontstaan. Hij kan er dan bij de verzekeringnemer op
aandringen de verschuldigde premies alsnog te voldoen (en hem daar
zonodig de gelden voor ter beschikking te stellen), of hij kan besluiten zelf
een zorgverzekering te sluiten, waarna de oorspronkelijke verzekeringnemer de voor hem gesloten verzekering kan opzeggen (derde lid).

Artikel 18b, 18c, 18d, eerste lid, en 18e, eerste lid, Zvw
Wordt de betalingsregeling, bedoeld in artikel 18a, eerste en tweede lid,
niet geaccepteerd en gaat de verzekeringnemer ook uit zichzelf niet alsnog
betalen, dan zal de premieschuld blijven groeien. Nadat de premieschuld,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

33

de kosten van rente en incassokosten buiten beschouwing latend, een
bedrag ter hoogte van zes maandpremies (per zorgverzekering) heeft
bereikt, zal de zorgverzekeraar de zorgverzekering bij het CVZ melden,
opdat deze van de verzekeringnemer de bestuursrechtelijke premie kan
heffen (art.18c, 18d en 18e Zvw).
De premie-achterstand kan ontstaan in zes maanden, indien de
verzekeringnemer in het geheel geen premie betaalt, of over een periode
van meer dan zes maanden, indien hij althans nog zijn premie gedeeltelijk
betaalt. Slechts niet voldane premies voor de zorgverzekering mogen bij
het beantwoorden van de vraag of de achterstand een bedrag ter hoogte
van zes maandpremies heeft bereikt, meetellen. De rente en de incassokosten daarover, alsmede niet voldane eigen betalingen en de rente en
incassokosten daar weer over, blijven derhalve buiten beschouwing. Is
eerder niet ingegaan op het aanbod, bedoeld in artikel 18a, derde lid, dan
zal de verzekeraar de totale premie-achterstand delen door het aantal door
de verzekeringnemer gesloten zorgverzekeringen waarvoor premieplicht
bestaat. De verzekeringen zullen dan gemeld worden zodra een achterstand van zes maanden per verzekering bestaat.
De zorgverzekeraar vermeldt bij zijn melding die persoonsgegevens van
de verzekeringnemer en van de verzekerde, die voor het CVZ noodzakelijk
zijn om de bestuursrechtelijke premie te kunnen heffen en om verzekeraars de bijdrage, bedoeld in het voorgestelde artikel 34a Zvw, te kunnen
verstrekken. Aangezien het CVZ noch voor de heffing, noch voor de
verstrekking van deze bijdrage, bijzondere persoongegevens als bedoeld
in artikel 16 van de Wet bescherming persoonsgegevens nodig heeft,
zullen de verzekeraars, voor zover zij überaupt al over dergelijke gegevens
beschikken, deze niet bij de in artikel 18c, eerste lid, bedoelde melding aan
het CVZ mogen leveren. Daar staat het noodzakelijkheidsvereiste aan in
de weg. De melding geschiedt op basis van het burgerservicenummer
(art. 86, vierde lid, Zvw, in verbinding met het voorgestelde art. 18c, eerste
en tweede lid, Zvw). De zorgverzekeraar verzendt een afschrift van de
melding aan de verzekeringnemer en, indien dit een ander is dan de
verzekeringnemer, aan de verzekerde. De verzekeringnemer komt er aldus
van op de hoogte dat hij premieplichtig is geworden jegens het CVZ in
plaats van jegens zijn zorgverzekeraar. Het belang van de melding aan de
verzekerde ligt vooral in het feit dat zorgtoeslagen aan verzekerden in
plaats van aan verzekeringnemers worden uitbetaald. In een huishouden
kan dat de verzekerde zijn die door zijn – structureel wanbetalende –
partner verzekerd is. Ten gevolge van voorliggend wetsvoorstel kan het
voorkomen dat de BD/T in opdracht van het CVZ de zorgtoeslag (als tegemoetkoming in de bestuursrechtelijke premie) aan het CVZ in plaats van
aan de verzekerde gaat overmaken.
Voorkomen moet worden dat het CVZ bij het nemen van beschikkingen tot
heffing van de bestuursrechtelijke premie, telkens moet onderzoeken of
ten aanzien van de betrokken zorgverzekering werkelijk sprake is van een
premieachterstand van ten minste zes maandpremies. Het CVZ beschikt
immers niet over de informatie om een oordeel te geven over de vraag of
de verzekeringnemer werkelijk wanbetaler was en zo ja, of de premieschuld inmiddels ten minste zes maanden bedraagt. Tevens moet zoveel
mogelijk worden voorkomen dat het CVZ betrokken raakt in geschillen
hierover. Dat is een zaak tussen verzekeringnemer en verzekeraar. Daarom
is in het eerste lid van artikel 18d Zvw geregeld, dat de premieplicht
jegens het CVZ ontstaat met ingang van de eerste dag van de maand
volgende op de maand waarin deze de melding van de verzekeraar,
bedoeld in het eerste lid, heeft ontvangen. Vanaf dat moment heft en int
het CVZ de bestuursrechtelijke premie (artikel 18e). Het CVZ kan dus in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

34

principe afgaan op de melding van de verzekeraar en hoeft niet te onderzoeken of de gemelde verzekeringnemer werkelijk een structurele wanbetaler is.
De bescherming van de verzekeringnemer tegen ten onrechte door zijn
verzekeraar gedane meldingen, is opgenomen in de artikelen 18b en 18c
Zvw. De zorgverzekeraar mag de melding namelijk pas verrichten indien
hij de verzekeringnemer en, indien deze een ander is dan de verzekeringnemer, de verzekerde heeft gewaarschuwd dat hij van plan is bij verder
oplopen van de premieschuld betrokkene aan te melden voor het
bestuursrechtelijke regiem, en nadat hij, te rekenen vanaf die waarschuwing, betrokkenen een termijn van ten minste vier weken heeft gegeven
om de juistheid van de melding te bewisten (dan wel, uiteraard, om de
premieschuld en bijkomende kosten alsnog te voldoen).
Hoort de zorgverzekeraar binnen de door hem gestelde termijn van ten
minste vier weken niets, dan mag hij ervan uitgaan dat de verzekeringnemer c.q. de verzekerde de juistheid van het standpunt van de zorgverzekeraar niet betwist. Hij kan de zorgverzekering vervolgens, nadat de
schuld daadwerkelijk tot zes maandpremies (per zorgverzekering) is opgelopen, bij het CVZ melden. Betwist de verzekeringnemer of de verzekerde
wèl tijdig het bestaan van de schuld of de hoogte ervan, dan zal de zorgverzekeraar een heronderzoek van het betalingsgedrag moeten verrichten.
Blijft hij vervolgens bij zijn standpunt dat sprake is van een premieachterstand die bovendien op afzienbare termijn een bedrag van zes
maandpremies heeft bereikt, dan zal hij dat aan de verzekeringnemer (en,
als dat een ander is, de verzekerde) meedelen, onder de melding dat hij,
nadat de premieschuld tot zes maanden (per zorgverzekering) zal zijn
opgelopen, de zorgverzekering alsnog bij het CVZ zal melden, tenzij
binnen vier weken een geschil aan de SKGZ of aan de burgerlijke rechter
is voorgelegd. Gebeurt dat vervolgens inderdaad tijdig, dan gaat de zorgverzekeraar pas tot melding aan het CVZ over nadat de verzekeringnemer
of verzekerde onherroepelijk in het ongelijk is gesteld (of zich alsnog bij
het (bijna) zijn van structurele wanbetaler neerlegt). Gebeurt dat niet, dan
kan de zorgverzekeraar ervan uitgaan dat de verzekeringnemer of de
verzekerde zich bij het resultaat van zijn heroverweging neerlegt en de
zorgverzekering derhalve bij het CVZ melden nadat de premieschuld tot
zes maandpremies is opgelopen.
Kortom, de zorgverzekeraar mag een zorgverzekering pas melden nadat
de premieschuld (exclusief rente en incassokosten) voor die verzekering
tot een bedrag ter hoogte van zes maandpremies is opgelopen, de mededeling bedoeld in artikel 18b is gedaan en:
– een termijn van vier weken om hierover bij de zorgverzekeraar in het
geweer te komen, ongebruikt is verlopen, of
– tijdig bij de zorgverzekeraar is geprotesteerd, en de zaak niet binnen
vier weken nadat de zorgverzekeraar na heroverweging de mededeling
heeft verzonden dat hij bij de juistheid van zijn mededeling blijft, aan
de SKGZ of de burgerlijke rechter is voorgelegd, of
– na een onherroepelijke beslissing, indien de zaak tijdig aan de SKGZ of
de burgerlijke rechter is voorgelegd.
Heeft een verzekeringnemer of verzekerde reeds naar aanleiding van het
aanbod, bedoeld in artikel 18a Zvw, het bestaan van de premieschuld of
de (toenmalige) hoogte ervan betwist, dan geldt dat, tenzij er inmiddels
een voor hem negatief uitvallende herbeoordeling heeft plaatsgevonden,
overigens tevens als betwisting van de vierdemaandswaarschuwing. Dat
volgt uit de redactie van artikel 18b, eerste lid, dat zegt dat de verzekeringnemer of de verzekerde de verzekeraar uiterlijk vier weken na ontvangst
van de vierdemaandsmelding moet laten weten dat hij het bestaan of de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

35

hoogte van de schuld betwist. Die formulering laat de mogelijkheid open,
dat dergelijke betwisting reeds voor ontvangst van de vierdemaandsmelding (bijvoorbeeld naar aanleiding van het tweedemaandsaanbod)
heeft plaatsgevonden. Aldus wordt voorkomen dat een verzekeringnemer
of verzekerde die zijn zorgverzekeraar al direct na het tweedemaandsaanbod heeft laten weten dat er volgens hem helemaal geen premieachterstand is en die daarop nog geen reactie heeft ontvangen, dat nog
eens moet doen naar aanleiding van de vierdemaandsmelding.
Betrokkene blijft tot het moment van melding bij het CVZ in het privaatrechtelijke premieregiem. Dat wil zeggen: hij blijft nominale premie
verschuldigd aan zijn zorgverzekeraar. De zorgverzekeraar komt ingevolge
het voorgestelde artikel 34a Zvw pas voor een financiële bijdrage in
aanmerking zodra het bestuursrechtelijke premieregiem gaat gelden (met
dien verstande dat de bijdrage wel met terugwerkende kracht zal kunnen
worden verstrekt, zie hierna).
Voor de hierboven beschreven systematiek is allereerst gekozen met het
oog op de rechtsbescherming van de verzekeringnemer. Voorkomen moet
worden, dat hij ten onrechte voor het bestuursrechtelijke regiem wordt
aangemeld, nu de bestuursrechtelijke premie hoger is dan de hoogste
nominale premie, en deze bovendien zo mogelijk direct op het inkomen
wordt ingehouden (wat de bestedingsvrijheid van de verzekeringnemer
beperkt). Daarnaast is hiervoor gekozen om te voorkomen dat het CVZ
alsnog in geschillen over het al dan niet werkelijk zijn van structurele
wanbetaler wordt betrokken. Zou het CVZ ook van die verzekeringnemers
een bestuursrechtelijke premie moeten gaan heffen, die op het moment
van aanmelding over de juistheid van die aanmelding een procedure bij
(heroverweging) of tegen (SKGZ, civiele rechter) de verzekeraar hebben
lopen, dan ontstaat er een groot risico dat het CVZ alsnog veelvuldig
betrokken raakt in geschillen over de juistheid van het zijn van structurele
wanbetaler. Dat wenst het kabinet om bovengenoemde redenen te voorkomen. Voorts leidt de gekozen systematiek ertoe dat de zorgverzekeraar
een prikkel krijgt om verzekeringnemers die hun premie niet hebben
betaald zo snel mogelijk nadat de premieschuld vier maandpremies heeft
bereikt te waarschuwen, om naar aanleiding daarvan tijdig ontvangen
betwistingen (betrokkene stelt geen wanbetaler te zijn of een lagere
schuld te hebben dan zijn zorgverzekeraar aanneemt) snel af te doen, en
om de SKGZ dan wel de civiele rechter snel de stukken ter beschikking te
stellen op grond waarvan deze kan beoordelen of er wel of niet sprake is
van wanbetaling.
Men kan zich afvragen of het gekozen systeem niet teveel uitlokt dat
wanbetalers die wel degelijk – tenzij zij hun betalingsgedrag veranderen –
op korte termijn structurele wanbetalers zullen worden, de voorgenomen
melding aan het CVZ in grote getalen zullen aanvechten en de procedure
zo lang mogelijk zullen rekken. Immers, de bestuursrechtelijke premie is
hoger dan de nominale premie, en wanbetalers die naar aanleiding van de
waarschuwing van hun verzekeraars tijdig protesteren, kunnen pas voor
het bestuursrechtelijke regiem worden aangemeld indien onherroepelijk
vaststaat dat zij inderdaad wanbetaler zijn en dat zij inderdaad op korte
termijn een premieachterstand van zes maanden zullen hebben (of, waarschijnlijker in dit geval: dat deze achterstand inmiddels al hoger is
geworden). Met een procedure voor de civiele rechter, en daarna hoger
beroep, zou men de aanmelding bij het CVZ jaren kunnen traineren.
Inderdaad valt dit niet geheel uit te sluiten. Het alternatief, te weten dat
een zorgverzekeraar een verzekeringnemer die volgens zijn administratie
wanbetaler is mag melden zodra volgens die administratie een premieachterstand van zes maanden is bereikt, óók als op dat moment nog een
procedure loopt waarin de verzekeringnemer dit betwist, zou echter leiden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

36

tot een te beperkte rechtsbescherming van de verzekeringnemer, alsmede
tot het hierboven beschreven risico dat het CVZ te vaak in zaken over het
al dan niet zijn van structurele wanbetaler wordt betrokken. Bovendien
zou daarmee de in de vorige alinea beschreven prikkel voor de zorgverzekeraar, om gevallen waarin de verzekeringnemer de voorgenomen
melding tijdig betwist, zo snel mogelijk af te handelen, verminderen.
Alles tegen elkaar afwegend, is besloten te regelen dat de melding, indien
door de verzekeringnemer tijdig betwist, pas mag worden gedaan nadat
de verzekeringnemer onherroepelijk in het ongelijk is gesteld en dat deze
niet terugwerkt. Daarbij is in aanmerking genomen dat de verzekeringnemer over deze periode in ieder geval wel de nominale premie jegens
zijn zorgverzekeraar verschuldigd blijft. Zorgverzekeraars Nederland (ZN)
en de SKGZ zouden bovendien de procedure voor de geschillencommissie zo kunnen inrichten dat eerderbedoelde procedures zo snel mogelijk worden afgedaan.
Er zal gemonitord worden hoe de gekozen systematiek in de praktijk
werkt. Mocht blijken dat wanbetalers de hun geboden rechtsbescherming
op enige schaal in bovenbedoelde zin misbruiken, dan zal de systematiek
worden aangepast.
Om te voorkomen dat de zorgverzekeraars onevenredig nadeel ondervinden van het feit dat het bestuursrechtelijk regiem voor die wanbetalers,
die tijdig maar naar later blijkt ten onrechte tegen een voorgenomen
melding opkomen, later ingaat dan de maand volgende op de maand
waarin een premieachterstand van zes maanden is bereikt, zullen de zorgverzekeraars met terugwerkende kracht (tot en met de datum waarop de
premie-achterstand zes maanden bedroeg) een bijdrage krijgen indien het
niet aan hen te wijten is dat de mededeling aan het CVZ uiteindelijk later
dan die datum is verricht. Immers, de wanbetaler is gedurende de looptijd
van de procedure weliswaar nominale premie aan de zorgverzekeraar
verschuldigd gebleven, maar zal deze, gezien het feit dat het naar later
blijkt inderdaad om een wanbetaler gaat, vaak niet hebben betaald.
Voor zorgverzekeraars die de premie over maand t niet voorafgaande aan
die maand, maar in die maand heffen, kunnen de in artikel 18a geregelde
termijnen ertoe leiden, dat de daar bedoelde betalingsregeling pas met
ingang van de eerste dag van de vijfde maand ingaat. In dat geval zal de
eerste premietermijn die automatisch geïncasseerd kan worden (of die de
werkgever enz. in opdracht van de verzekeringnemer naar de zorgverzekeraar overmaakt), die over de vijfde maand zijn. Zonder nadere
bepaling zou dat betekenen, dat deze verzekeraars ook aan mensen die de
betalingsregeling accepteren, steeds de in artikel 18b, eerste lid, bedoelde
mededeling moeten verzenden. Niet alleen is dat, ervan uitgaande dat de
verzekeringnemer de betalingsregeling blijft nakomen, zinloos (er zal
immers geen premie-achterstand van zes maanden worden bereikt), maar
ook zou dat bij de verzekeringnemer tot verwarring leiden. Daarom is in
het derde lid van artikel 18b bepaald, dat de in het eerste lid van dat artikel
bedoelde melding niet verzonden dient te worden als de betaalregeling is
geaccepteerd, althans zolang, vanaf de ingangsdatum van die regeling, de
nieuwe premietermijnen worden betaald.

Artikel 18d Zvw
eerste lid
Nadat een verzekeraar de melding, bedoeld in artikel 18c, heeft verricht,
zal het CVZ de verzekeringnemer een beschikking zenden waarin staat dat
en vanaf wanneer deze de bestuursrechtelijke premie verschuldigd is en,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

37

indien hij ook anderen heeft verzekerd, voor welke verzekeringen, hoe
hoog deze is, en hoe het CVZ deze zal innen. Aangezien er voldoende
civielrechtelijke rechtsbescherming tegen een onterechte melding door
een zorgverzekeraar bij het CVZ is (zie de artikelen 18b en 18c), is het
onwenselijk om daarnaast voor die verzekeringnemers, die van mening
zijn dat zij geen premieachterstand van zes maanden hebben en dus
buiten het bestuursrechtelijke regiem zouden moeten worden gehouden,
nog bestuursrechtelijke rechtsbescherming te regelen. Hetzelfde geldt
overigens voor de vaststelling van de hoogte van de bestuursrechtelijke
premie. Deze premie wordt immers voor alle structurele wanbetalers
gefixeerd op 130% van de standaardpremie. Het CVZ heeft hier geen
beleidsvrijheid. Om die redenen wordt voorgesteld die onderdelen van de
beschikking waarmee het CVZ de bestuursrechtelijke premie heft en int,
die zien op de vaststelling dat iemand die premie verschuldigd is, vanaf
wanneer dat het geval is, alsmede de hoogte daarvan, uit te zonderen van
de mogelijkheid van bezwaar en beroep. Dit wordt geregeld in artikel III.
Een en ander betekent overigens niet dat het CVZ in alle gevallen blindelings op de juistheid van de meldingen van de zorgverzekeraar af kan
gaan. Het CVZ zal wel in een marginale toetsing moeten voorzien. Aldus
kan bij evident onjuiste meldingen (bijvoorbeeld aanmelding van een kind
van twaalf jaar) oplegging van de bestuursrechtelijke premie worden
voorkomen doordat het CVZ contact opneemt met de verzekeraar en hem
vraagt zijn melding teniet te doen. Daarnaast zal het CVZ de zaak aan de
zorgverzekeraar terugzenden en dus niet tot heffing van de bestuursrechtelijke premie overgaan indien de verklaring, bedoeld in artikel 18c,
derde lid, ontbreekt. In dat geval is immers niet duidelijk of de verzekeraar
de verzekeringnemer en, indien dit andere personen zijn, de verzekerden
voor de melding heeft gewaarschuwd en hen voldoende gelegenheid
heeft gegeven het bestaan van de premie-achterstand of de hoogte ervan
te betwisten.
Het CVZ zal echter niet hoeven in te gaan op klachten van verzekeringnemers die eerder hadden kunnen klagen bij hun verzekeraar, de SKGZ of
de civiele rechter, maar die toen hun beurt voorbij hebben laten gaan of
onherroepelijk in het ongelijk zijn gesteld.

tweede lid
De bestuursrechtelijke premie dient zo hoog te zijn, dat het voor de
verzekeringnemer aantrekkelijk is om buiten het bestuursrechtelijke
premieregiem te blijven, dat wil zeggen zijn schulden aan de zorgverzekeraar te voldoen voordat deze tot de melding, bedoeld in het eerste
lid, overgaat. Dat betekent dat de bestuursrechtelijke premie hoger moet
zijn dan de nominale premie bij de duurste zorgverzekeraar. Dit wordt
bereikt door de bestuursrechtelijke premie te stellen op 130% van de
standaardpremie, bedoeld in de Wet op de zorgtoeslag (Wzt). De
standaardpremie in de zin van de Wzt is te zien als het bedrag dat de
overheid een redelijk bedrag voor een zorgverzekering vindt. (De zorgtoeslag bedraagt dan ook de standaardpremie minus de normpremie,
waarbij de normpremie gelijk is aan het bedrag dat de verzekerde, gezien
zijn inkomen en dat van zijn eventuele partner, zelf voor een zorgverzekering geacht wordt te kunnen betalen) Bij het bepalen van het
percentage is aangesloten bij het boetepercentage dat geldt indien
iemand zich te laat verzekert (art. 96 Zvw) dan wel zich te laat als
verdragsgerechtigde meldt (art. 69 Zvw). De reden daarvoor was dat enerzijds 130% van de standaardpremie op een hoger bedrag uitkomt dan de
hoogste werkelijke nominale premie (hetgeen wenselijk is, zie boven),
anderzijds dat er voor het overige geen goede argumenten zijn om een
ander percentage (bijvoorbeeld 150) te hanteren dan geldt voor het zich te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

38

laat verzekeren of het zich te laat als verdragsverzekerde aan te melden.
Integendeel, een behoorlijk verschil tussen de hoogte van de boete enerzijds en de hoogte van de bestuursrechtelijke premie anderzijds zou ertoe
leiden dat mensen die zich eigenlijk niet willen verzekeren een ongewenste afweging gaan maken tussen het zich niet verzekeren of het zich
wel verzekeren maar de premie niet betalen. Het feit dat voor de bestuursrechtelijke premie een zelfde percentage is gekozen als voor de boete bij
te laat verzekeren of het zich te laat als verdragsverzekerde aanmelden,
laat overigens onverlet dat de bestuursrechtelijke premie geen boete is.

derde lid
De plicht om bestuursrechtelijke premie te betalen eindigt (art. 18d, eerste
lid, Zvw) en de plicht om weer nominale premie aan de zorgverzekeraar te
betalen herleeft (art. 16 Zvw) met ingang van de eerste dag van de maand
volgende op de maand waarin:
a. de schuld die ter zake van de zorgverzekering bestaat volledig is
voldaan of waarin deze schuld tenietgaat,
b. de rechter de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen als
bedoeld in de Faillissementwet op de verzekeringnemer van toepassing heeft verklaard, of
c. de verzekeringnemer gaat deelnemen aan een minnelijke, door tussenkomst van een professionele schuldhulpverlener tot stand gekomen
schuld(sanerings)regeling, waaraan ten minste ook zijn zorgverzekeraar deelneemt.

ad a
Wat betreft het tenietgaan kan worden gedacht aan gevallen waarin de
verzekeringnemer en zijn zorgverzekeraar een schikking of een
afbetalingsregeling hebben getroffen en de verzekeringnemer het in de
schikking overeengekomen bedrag heeft betaald respectievelijk het overeengekomen bedrag heeft afbetaald. Ook kan gedacht worden aan de
situatie waarin de verzekeringnemer na een aantal jaren schuldhulpverlening schuldenvrij wordt verklaard.
Het gaat bij het einde van het bestuursrechtelijke regiem wegens aflossen
of tenietgaan van de schulden overigens niet alleen om aflossen of tenietgaan van de premieschulden die voorafgaande aan de ingang van het
bestuursrechtelijke regiem waren ontstaan, maar om de aflossing van alle
schulden die ten aanzien van de zorgverzekering (maar dus niet ten
aanzien van aanvullende verzekeringen) jegens de verzekeraar zijn opgebouwd. Dus bijvoorbeeld ook om een schuld ten aanzien van de rente en
door de verzekeraar gemaakte incassokosten op de premieschuld of een
schuld wegens niet voldane eigen betalingen (waaronder onder het
verplicht of onder een vrijwillig eigen risico vallende betalingen), de rente
daarover en de incassokosten daarvan. Aldus zal de verzekeringnemer
weer met een «schone lei» bij de zorgverzekeraar beginnen, terwijl deze
op zijn beurt niet met openstaande vorderingen blijft zitten. Voorts
speelde bij deze keuze een rol dat de artikelen 6:43 en 6:44 van het BW
anders tot ingewikkelde, aan de zorgverzekeraars gerichte, toerekeningsregels zouden nopen. Dat past niet goed bij een Zvw die verzekeraars,
zeker wat betreft administratieve procedures, zoveel mogelijk beleidsvrijheid wil laten.
Ingevolge artikel 6:44 van het BW is de zorgverzekeraar overigens
bevoegd van de verzekeringnemer binnenkomende gelden eerst in mindering te brengen op de incassokosten, dan op opeisbare rente en pas
daarna op de premieschuld (en de lopende rente).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

39

Vanaf de eerste dag van de maand volgende op de dag waarop dat
volgens een afmelding van de verzekeraar het geval is, gaat de plicht de
nominale premie aan de verzekeraar te betalen, weer lopen (artikel 18d,
eerste lid, juncto artikel 16, tweede lid, onderdeel b, Zvw). In het Besluit
zorgverzekering zal bovendien worden bepaald dat vanaf dat moment de
zorgverzekeraar geen recht meer heeft op de financiële bijdrage. De zorgverzekeraar dient het CVZ, de verzekeringnemer en, als deze een ander is
dan de verzekeringnemer, de verzekerde de dag waarop de schuld is afgelost te melden. Net als bij de aanmelding geldt, kan het CVZ ervan uitgaan
dat de afmelding juist is, zij het dat de afmelding, anders dan de melding,
zonodig terugwerkt tot en met de in de afmelding genoemde datum. De
reden hiervoor is dat de zorgverzekeraar er – gezien de groep waar het om
gaat – om goede reden toe kan besluiten de afmelding pas te doen nadat
hij zich ervan heeft vergewist dat de schuld aan hem ook daadwerkelijk
volledig is voldaan.
Indien een verzekeringnemer of verzekerde van mening is dat zijn zorgverzekeraar hem ten onrechte (nog) niet bij het CVZ heeft afgemeld of
meent zijn schuld eerder te hebben afgelost dan in de afmelding is
vermeld, dient hij zijn zorgverzekeraar en niet het CVZ daar op aan te
spreken. Het CVZ heeft immers geen inzicht in de totale omvang van de
privaatrechtelijke zorgverzekeringsschulden, noch ook in de vraag of en
met ingang van welke datum deze geheel zijn gedelgd. Ook hier kan de
verzekeringnemer of de verzekerde weer na een interne procedure bij de
zorgverzekeraar een geschil bij de SKGZ of een procedure bij de civiele
rechter instellen. Krijgt hij gelijk en is er nog geen afmelding, dan zal hij
alsnog door zijn zorgverzekeraar bij het CVZ moeten worden afgemeld,
waarbij de in deze melding te noemen datum de dag zal moeten zijn,
waarop de verzekeringnemer zijn schulden jegens zijn verzekeraar had
voldaan of deze schulden zijn tenietgegaan. Onder omstandigheden kan
dit ertoe leiden, dat het CVZ over een aanzienlijke periode reeds geïnde
bestuursrechtelijke premie aan de verzekeringnemer zal moeten terugbetalen, dat over dezelfde periode de in het voorgestelde artikel 34a Zvw
bedoelde bijdrage aan de verzekeraar zal moeten worden teruggevorderd
(in de praktijk zal overigens verrekend worden) en dat de verzekeraar over
die periode alsnog van de verzekerde nominale premie zal moeten
vragen. Met name dit laatste zal de verzekeraar een prikkel geven,
verzekeringnemers die niet meer in het bestuursrechtelijke regiem thuishoren, zo snel mogelijk bij het CVZ te melden. Overigens kan een
verzekeringnemer in dit geval het CVZ vragen de aan hem terug te betalen
bestuursrechtelijke premie tot aan het bedrag dat de zorgverzekeraar van
hem tegoed heeft, ter voldoening van zijn privaatrechtelijke premieschuld
aan de zorgverzekeraar over te maken (en de rest aan hem). Aldus komt
de verzekeringnemer minder snel in de verleiding het van het CVZ terug te
ontvangen geld geheel aan iets anders te besteden en zijn nieuwe schuld
aan zijn zorgverzekeraar niet te voldoen (wat hem vervolgens weer in het
bestuursrechtelijke regiem zou kunnen doen belanden).
Vervoegt een verzekeringnemer of verzekerde zich bij het CVZ met het
verzoek de heffing van de bestuursrechtelijke premie stop te zetten omdat
de schuld aan de zorgverzekeraar geheel voldaan is, dan kan het CVZ in
geval van ontbreken van de afmelding door de zorgverzekeraar dit
verzoek zonder onderzoek afwijzen en betrokkene naar de zorgverzekeraar
doorverwijzen. Slechts indien de verzekeringnemer of verzekerde (of een
nabestaande) aantoont dat de verzekeraar evident onjuist heeft gehandeld
door niet af te melden, zal het CVZ indien een marginale toets aan de
juistheid van het uitblijven van een afmelding of van de in een afmelding
genoemde datum doet twijfelen, contact dienen op te nemen met de
verzekeraar. Het zal echter niet gemakkelijk zijn om bij het CVZ aan te
tonen dat ten onrechte niet is afgemeld. Overlegging – aan het CVZ – van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

40

acceptgiro’s waaruit blijkt dat een bepaald bedrag aan de zorgverzekeraar
is betaald, volstaat niet. Dat een bepaald bedrag is afbetaald, wil immers
niet zeggen dat de gehele zorgverzekeringsschuld aan de zorgverzekeraar
– waarvan de hoogte bij het CVZ niet bekend is – is afbetaald. Het voorgaande geldt mutatis mutandis ook als er weliswaar een afmelding is,
maar de verzekeringnemer of verzekerde stellen dat deze in een eerdere
maand gedaan had moeten worden. Kortom, het is verstandiger hierover
met de zorgverzekeraar in discussie te gaan.
Omdat ook hier voldoende rechtsbescherming aan de civielrechtelijke
kant bestaat, en het CVZ niet in staat is om na te gaan of ten onrechte niet
of te laat is afgemeld, is in artikel III van dit wetsvoorstel geregeld dat
tegen beschikkingen van het CVZ over het einde van de heffing van de
bestuurlijke premie geen administratieve rechtsgang en daarmee ook
geen bezwaar open staat.

ad b
Op grond van titel III van de Faillissementswet kan de rechter op verzoek
van een schuldenaar de zogenoemde «schuldsaneringsregeling natuurlijke personen» op een schuldenaar van toepassing verklaren. Deze regeling duurt drie tot vijf jaar, gedurende welke een door de rechter aangewezen bewindvoerder uit de periodieke inkomsten van de schuldenaar
alsmede, indien aanwezig, uit de opbrengst van de verkoop van zijn bezittingen, de opkomende periodieke verplichtingen van de schuldenaar,
alsmede zijn bestaande schulden zoveel mogelijk voldoet. Gedurende
deze periode dient de schuldenaar voor zijn levensbehoeften genoegen te
nemen met het sociale minimum. Schuldeisers kunnen worden verplicht
hun schulden in deze regeling in te brengen. Nadat de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen regulier is beëindigd, is de schuldenaar
schuldenvrij, zelfs als niet alle schulden zijn afbetaald.
Om structurele wanbetalers wier schulden zo hoog zijn opgelopen, dat
aflossing van de schulden aan de zorgverzekeraar niet te verwachten valt,
toch perspectief te geven op het einde van het bestuursrechtelijke regiem,
wordt in onderdeel b (juncto het eerste lid) bepaald dat dat regiem eindigt
met ingang van de eerste dag van de maand waarin de hierboven
beschreven schuldsaneringsregeling ingaat. Vanaf dat moment wordt de
verzekeringnemer derhalve weer nominale premie aan zijn zorgverzekeraar verschuldigd. De bewindvoerder zal er gedurende de looptijd
van de regeling voor zorgen dat opkomende premies worden voldaan,
zodat de zorgverzekeraar in ieder geval enkele jaren van premiebetaling
verzekerd is. Daarnaast heeft hij perspectief op aflossing van een deel van
de schuld die reeds bij hem was opgebouwd voordat de toepassing van
de regeling werd uitgesproken.

ad c
Een structurele wanbetaler kan ook besluiten het niet zo ver als een rechterlijk vonnis tot toepassing van de schuldsaneringsregeling natuurlijke
personen te laten komen, en zelf een (derhalve: minnelijke)
schuldsanerings- of afbetalingsregeling met zijn schuldeisers overeen te
komen. Dergelijk initiatief valt te prijzen, en ook wanbetalers die zo’n
regeling met hun zorgverzekeraar en eventuele andere schuldeisers
afspreken, dient het perspectief op het einde van het bestuursrechtelijke
regiem te worden geboden. Wel dient daarbij dan enige zekerheid te
bestaan dat de met de zorgverzekeraar afgesproken afbetalingsregeling
van de opgebouwde schulden wordt nagekomen, en bovendien dat de
verzekeringnemer zijn alsdan weer opkomende zorgverzekeringspremies
aan de zorgverzekeraar voldoet. Anders zou een kwaadwillende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

41

verzekeringnemer zich eenvoudig aan het bestuursrechtelijke premieregiem kunnen onttrekken door een afbetalingsafspraak met de verzekeraar te maken, en zich daar vervolgens onmiddellijk niet aan te houden of
al de eerste opkomende premie weer niet aan zijn verzekeraar te betalen.
Met het oog hierop is bepaald dat alleen een minnelijke schuldregeling
die door tussenkomst van een (professionele) schuldhulpverlener als
bedoeld in artikel 48 van de Wet op het consumentenkrediet tot stand is
gekomen, aanleiding kan zijn voor het einde van het bestuursrechtelijke
systeem. De schuldhulpverlener zal er doorgaans voor zorgen, dat de
opkomende premies worden voldaan, en de afspraken over de afbetaling
van de schulden worden nagekomen. Aan de minnelijke schuldregeling
dient uiteraard in ieder geval de zorgverzekeraar deel te nemen.

vierde lid
Op grond van artikel 18d, derde lid kan een structurele wanbetaler niet
alleen uit het bestuursrechtelijke premieregiem komen als hij al zijn uit de
zorgverzekering voortvloeiende schulden jegens zijn zorgverzekeraar heeft
voldaan, dan wel deze schulden tenietgegaan zijn (derde lid, onderdeel a),
maar ook als er alleen nog maar een vooruitzicht op (gedeeltelijke) afbetaling is (derde lid, onderdelen b en c). Weliswaar bevatten laatstgenoemde
onderdelen voorwaarden die erop gericht zijn dat er ook daadwerkelijk
volgens de afspraken (derhalve mogelijk slechts gedeeltelijk) afbetaald
wordt (en dat bovendien de nieuw opkomende premies aan de zorgverzekeraar worden voldaan), maar een garantie daarop geven die voorwaarden niet. Dat blijkt ook wel uit het feit dat de rechter een opgelegde
schuldsaneringsregeling soms moet beëindigen om reden van (dreigende) onvoldoende medewerking van de schuldenaar1 (zie art. 350,
eerste lid en derde lid, onderdelen c tot en met g, van de Faillissementswet; FW) en uit het feit dat de uitvoering van een minnelijke schuld(sanerings)regeling regelmatig om deze reden moet worden stopgezet.
Het is uiteraard de bedoeling dat zo’n schuldenaar zo snel mogelijk weer
in het bestuursrechtelijke premieregiem terechtkomt. Het vierde lid van
artikel 18d bewerkstelligt dit. Aangezien in het geval, bedoeld in het vierde
lid, onderdeel a, sprake is van een beëindigingsvonnis van de rechtbank,
waartegen de schuldenaar zonodig in hoger beroep kan komen (art. 351
Fw), is het niet nodig ook nog bij het CVZ (bestuursrechtelijke) rechtsbescherming te regelen tegen het feit dat betrokkene opnieuw in het
bestuursrechtelijke premieregime terechtkomt (zie dan ook artikel III). Ook
tegen het wederom van toepassing worden van het bestuursrechtelijke
premieregime op basis van een mededeling van een zorgverzekeraar, dat
de schuldenaar zich aan de afspraken van een minnelijke regeling heeft
onttrokken, is geen rechtsbescherming bij het CVZ mogelijk (zie artikel III).
De bescherming van de verzekeringnemer tegen een onterechte wederaanmelding van de zorgverzekeraar (dat wil zeggen: de verzekeringnemer
stelt zich jegens zijn zorgverzekeraar op het standpunt dat hij wel degelijk
aan de overeengekomen betalingsafspraken heeft voldaan en nog steeds
voldoet), wordt hier gevonden in het feit dat de schuldhulpverlener deze
melding mede moet ondertekenen.

Ten slotte

1

Voorbeelden: de schuldenaar zegt zijn baan
op, zodat de bron van waaruit de bewindvoerder de schulden kan voldoen, opdroogt,
of de schuldenaar blijft dure dingen kopen,
waardoor hij steeds nieuwe schulden
maakt.

Na afmelding zal de naam van de verzekeringnemer worden verwijderd
uit het zorgverzekeraarsregister van personen met betalingsachterstand.
Immers, betrokkene heeft al zijn schulden aan zijn zorgverzekeraar
voldaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

42

Artikel 18e Zvw
eerste lid
Het eerste lid van artikel 18b bepaalt dat het CVZ de bestuursrechtelijke
premie heft en int. Dit geschiedt bij de verzekeringnemer. Het CVZ brengt
hiertoe een beschikking aan de verzekeringnemer uit, waarin staat dat
bestuursrechtelijke premie wordt geheven, hoe hoog deze is en, indien de
verzekeringnemer meerdere verzekerden heeft verzekerd, voor welke
verzekeringen de bestuursrechtelijke premie wordt geheven. Tegen het
feit dat voor een zorgverzekering vanaf een bepaalde datum de bestuursrechtelijke premie wordt opgelegd – wat in wezen wil zeggen: dat er
sprake is van structurele wanbetaling – kan jegens het CVZ geen bezwaar
of beroep worden ingesteld (zie artikel III). Een verzekeringnemer die van
mening is dat zijn zorgverzekering(en) ten onrechte bij het CVZ is (zijn)
gemeld, had daarover immers bij zijn verzekeraar en vervolgens bij de
SKGZ of de burgerlijke rechter in het geweer kunnen komen (zie de
toelichting op de artt. 18b en 18c). Tegen de hoogte van de bestuursrechtelijke premie kan ook niet worden opgekomen, nu deze bij de wet
gefixeerd is op 130% van de standaardpremie Wzt per aangemelde zorgverzekering, en het CVZ derhalve in dezen geen beleidsvrijheid heeft.

tweede lid
Het CVZ wordt in het eerste lid niet alleen belast met de heffing van de
bestuursrechtelijke premie, maar ook met de inning daarvan. Doorgaans
bestaat de inning uit het verrichten van feitelijke handelingen, die erop
gericht zijn de geheven premie ook daadwerkelijk binnen te krijgen. De
meest gebruikelijke inningswijze is verzending van een acceptgiro of
automatische incasso nadat de schuldenaar daartoe een machtiging heeft
afgegeven. Op grond van het tweede lid krijgt het CVZ echter daarnaast
de bevoegdheid de bestuursrechtelijke premie (mede) door inhoudingsplichtigen te laten innen, door deze de opdracht te geven de premie of een
door het CVZ aan te geven deel daarvan op het loon in de zin van de Wet
op de loonbelasting 1964 te laten inhouden en aan zich te laten afdragen.
Dit wordt in het kader van voorliggend wetsvoorstel ook wel «broninhouding» genoemd. Het zal hierbij vooral gaan om inhouding op het
loon (inhouding en afdracht door werkgevers), op uitkeringen ingevolge
de sociale zekerheid (inhouding en afdracht door uitkeringsinstanties) of
op aanvullend pensioenen (inhouding en afdracht door pensioenfondsen).
Voorkomen moet worden dat verzekeringnemers met een periodiek
inkomen tot net boven het voor hun gezin geldende sociale minimum, ten
gevolge van de bronheffing beneden dat minimum geraken. In de ministeriële regeling, bedoeld in het voorgestelde artikel 18f, vierde lid, Zvw, zal
worden geregeld dat het CVZ in dergelijke gevallen – voor zover zij voor
het CVZ traceerbaar zijn – slechts maximaal 100% van de standaardpremie
laat inhouden en dat het CVZ ook de zorgtoeslag niet naar zich zal laten
overmaken (zie voor het overmaken van de zorgtoeslag de toelichting op
het vijfde lid). Het sociaal minimum wordt immers zo vastgesteld, dat
iedereen uit zijn loon of uitkering, in combinatie met de zorgtoeslag, ten
minste de standaardpremie moet kunnen betalen. Het verschil tussen de
bestuursrechtelijke premie en het ingehouden bedrag zal het CVZ (doorgaans 30% van de standaardpremie) dan op andere manier proberen te
innen, bijvoorbeeld door deze bedragen over een aantal maanden te laten
cumuleren, en daarvoor vervolgens een acceptgiro te sturen, met de
mogelijkheid van dwangbevel en beslag na aanmaning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

43

derde lid
Doorgaans worden op loon in de zin van de Wet op de loonbelasting 1964
loonbelasting, premies sociale verzekeringen en de inkomensafhankelijke
bijdrage Zvw ingehouden en aan de Belastingdienst afgedragen. Vervolgens worden veelal ook andere uit een (collectieve) arbeidsovereenkomst
voortvloeiende premies afgedragen, zoals voor aanvullende pensioenen
en bovenwettelijke uitkeringen. De bestuursrechtelijke premie zal op het
loon, de uitkering of het aanvullende pensioen moeten worden ingehouden nadat daarvan de bedragen zijn ingehouden die een werkgever op
grond van een wettelijk voorschrift of een (collectieve) arbeidsovereenkomst dient in te houden. Zou ervoor zijn gekozen de bestuursrechtelijke
premie na de loonbelasting, de premies sociale verzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage, maar voor de premies aanvullende
pensioenen en aanvullende verzekeringen te laten innen (waar op zich wel
wat voor zou zijn te zeggen, nu de bestuursrechtelijke premie een premie
voor een sociale verzekering is), dan zou dat betekenen dat werkgevers
hun loonadministraties moeten aanpassen. Gezien het naar verwachting
relatief kleine aantal structurele wanbetalers per werkgever, zou dat voor
werkgevers tot een disproportionele belasting leiden.
De bestuursrechtelijke premie zal derhalve moeten worden ingehouden
op wat in het spraakgebruik het netto-loon, de netto-uitkering of het nettopensioen wordt genoemd. De bestuursrechtelijke premie zal wel als eerste
op dit netto-inkomen worden ingehouden. Het socialeverzekeringskarakter
van de zorgverzekering rechtvaardigt dit. De inhouding geschiedt dus
vóór vorderingen die derden op het netto-loon kunnen hebben. Daarbij
kan gedacht worden aan een maandelijkse afdracht aan een personeelsvereniging of de bedrijfs-fitnessclub (tenzij dit in de arbeidsovereenkomst
is opgenomen), maar óók aan bedragen die ingevolge een beslag van
derden (waaronder de Belastingdienst, bijvoorbeeld wegens een niet
voldane aanslag inkomstenbelasting) aan die derden moeten worden
gestort. Artikel 475a, tweede lid, van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) leidt ertoe dat beoogde bronheffing voorgaat op dergelijke
beslagen.

vierde lid
Dit lid bevat de sanctie op broninhouders die niet aan de broninhouding
meewerken: zij dienen nog steeds het door het CVZ aan te geven bedrag
aan dat college af te dragen, en moeten dat dan uit eigen middelen financieren.

vijfde lid
Naast het verzenden van acceptgiro’s en het laten inhouden van de
bestuursrechtelijke premie op loon, uitkering of aanvullend pensioen,
krijgt het CVZ ook de mogelijkheid om de BD/T op te dragen een (voorschot op een) zorgtoeslag aan dat college over te maken. Dat verrekent
het CVZ dan met de bestuursrechtelijke premie die de structurele wanbetaler jegens hem verschuldigd is. Op zich is zorgtoeslag te beschouwen
als bron bij uitstek voor de betaling van een premie voor een zorgverzekering (zie ook de definitie van zorgtoeslag in artikel 1, onderdeel d,
Wzt: een zorgtoeslag is een tegemoetkoming in de premie voor een zorgverzekering). Het zou derhalve conceptueel logisch zijn, dat het CVZ de
zorgtoeslag altijd naar zich over zou laten maken. Daarmee zou bovendien
het in de beeldvorming hinderlijke idee dat wanbetalers zorgtoeslag
blijven ontvangen, tot het verleden gaan behoren. Desondanks wordt in
dit wetsvoorstel niet geregeld dat de bestuursrechtelijke premie eerst uit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

44

de zorgtoeslag en pas voor zover dat niet kan, via broninhouding of via
betaling op een acceptgiro wordt voldaan. Daar zijn twee redenen voor.
De eerste reden is, dat de bestuursrechtelijke premie doorgaans hoger is
dan de zorgtoeslag. Naast de overmaking van de zorgtoeslag door de
BD/T zou derhalve vaak nog een andere actie van het CVZ nodig zijn: een
werkgever, uitkeringsinstantie of pensioenfonds zou verzocht moeten
worden het restant over te maken, dan wel er zou voor het restant een
acceptgiro aan de wanbetaler moeten worden gezonden, met een aanmaning, dwangbevel en beslag indien – wat gezien de groep waar het hier
om gaat te verwachten is – deze die acceptgiro vervolgens niet betaalt
(meer over een dergelijk beslag in de toelichting op het derde lid).
De tweede reden is, dat het voor werkgevers, uitkeringsinstanties en
pensioenfondsen eenvoudiger is om een vast bedrag – te weten 130% van
de standaardpremie of, in bijzondere gevallen (zie de toelichting op het
tweede lid) 100% daarvan – op het loon of de uitkering (of de andere
periodiek uit te keren bedragen) in te houden, dan een bedrag dat per
structurele wanbetaler verschilt. Omdat de zorgtoeslag afhankelijk is van
het huishoudeninkomen, zou van dat laatste sprake zijn indien de broninhouders gevraagd zou moeten worden het verschil tussen de verschuldigde bestuursrechtelijke premie en de zorgtoeslag in te houden en af te
dragen.
Al met al zal het meestal het best zijn de bestuursrechtelijke premie zoveel
mogelijk via broninhouding te laten inhouden, en slechts indien er geen
bron is dan wel de bron onvoldoende is om er de bestuursrechtelijke
premie op in te houden, de BD/T de zorgtoeslag over te laten maken.
Doet het CVZ inderdaad een verzoek om de toeslag aan hem over te
maken, dan geldt het volgende. De over te maken toeslag betreft in principe het totale bedrag dat aan de verzekerde of zijn partner aan zorgtoeslag is toegekend, dat wil zeggen, in geval van een partnerhuishouden,
de zorgtoeslag voor het gehele huishouden. Dit geldt zelfs in het – overigens waarschijnlijk vooral theoretische geval – waarin binnen een toeslaggerechtigd huishouden de ene verzekeringnemer zijn nominale premie
wel heeft betaald (en dus niet in het bestuursrechtelijke regiem is terechtgekomen), en zijn partner niet. De zorgtoeslag voor twee partners binnen
een huishouden is immers een ondeelbare aanspraak (zie artikel 2, eerste
lid, Wzt), die wordt toegekend aan de partner die deze heeft aangevraagd
(zie artikel 14 van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen).
Overigens zal de automatisering van de BD/T het ook niet mogelijk maken
slechts een de helft of een door het CVZ aan te geven ander gedeelte van
de uit te betalen zorgtoeslag van een geheel huishouden over te maken.
Een uitzondering op het geheel overmaken van de huishoudenstoeslag
geldt slechts dan, indien op de toegekende zorgtoeslag door de BD/T een
bedrag wordt ingehouden wegens eerder door BD/T gedane onverschuldigde betalingen. In dat geval wordt op verzoek van het CVZ de
huishoudenstoeslag overgemaakt die de BD/T aan de verzekeringnemer of
partner zou hebben uitbetaald indien het CVZ niet om overmaking op zijn
rekening zou hebben verzocht. Dat wil zeggen: het over te maken bedrag
is het bedrag van de toegekende zorgtoeslag minus het wegens een
eerdere onverschuldigde betaling (van zorgtoeslag of van andere door
BD/T uit te keren toeslagen) door BD/T daarop ingehouden bedrag.
Het CVZ zal dat deel van de ontvangen zorgtoeslag afhouden, dat nodig is
om de bestuursrechtelijke premie te voldoen en zal een restant alsnog aan
de verzekeringnemer overmaken. Dit laatste zal bij ministeriële regeling
worden geregeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

45

Het is derhalve het CVZ dat voor iedere wanbetaler beslist of tot broninhouding wordt overgegaan dan wel de zorgtoeslag moet worden overgemaakt dan wel beide instrumenten moeten worden ingezet en in welke
volgorde. Hier is één uitzondering op: indien het CVZ broninhouders heeft
opgedragen slechts 100% van de standaardpremie in te houden en af te
dragen, omdat het inkomen van de wanbetaler anders onder het sociaal
minimum zou komen, zal het CVZ tevens af moeten zien van een opdracht
aan BD/T om de zorgtoeslag over te maken. Het sociaal minimum wordt
namelijk, zoals ook hiervoor al is aangegeven, zodanig vastgesteld, dat
dat minimum tezamen met de zorgtoeslag voldoende is om de standaardpremie te betalen. Zou het CVZ in het hier bedoelde geval de zorgtoeslag
naar zich over laten maken, dan zou (het gezin van) de wanbetaler alsnog
beneden het sociaal minimum belanden.
Besluit het CVZ te innen door middel van een opdracht tot broninhouding
en/of tot het naar zich laten overmaken van de zorgtoeslag, dan is dat een
op rechtsgevolg gericht besluit en daarmee een beschikking van het CVZ,
waartegen de verzekeringnemer in bezwaar (bij het CVZ) en beroep kan
komen. De broninhouders en BD/T hebben geen beslissingbevoegdheid
en zijn in dezen dan ook slechts te zien als uitvoerders van de beschikking
van het CVZ, inhoudende dat zij een bepaalde som op het loon of de uitkering moeten inhouden en afdragen of dat zij de zorgtoeslag moeten overmaken.

zesde lid
Een andere mogelijkheid voor het CVZ om de bestuursrechtelijke premie
geïnd te krijgen, betreft het leggen van beslag op de saldi van bankrekeningen, op het loon of een uitkering, of op goederen van de structurele
wanbetaler, waarna de schuld uit het saldo dan wel uit de executoriale
verkoop van die goederen wordt voldaan. Het CVZ kan dit instrument
zowel toepassen gedurende de periode waarin iemand in het bestuursrechtelijke premieregiem zit, als nadat iemand, met achterlating van een
restschuld ten aanzien van de bestuursrechtelijke premie, ten gevolge van
afbetaling van zijn schulden aan zijn zorgverzekeraar in het privaatrechtelijke premieregiem is teruggekeerd.
Anders dan niet-bestuursorganen (zoals de zorgverzekeraars voor zover zij
zorgverzekeringen aanbieden en uitvoeren), hebben bestuursorganen,
indien dit althans bij de wet geregeld is, geen vonnis van de kantonrechter
nodig, willen zij tot een dergelijk beslag kunnen overgaan. Met het oog
daarop is in het derde lid van artikel 18b Zvw geregeld, dat het CVZ de
bestuursrechtelijke premie bij dwangbevel kan invorderen. Dat dwangbevel levert, zo zal de Awb na inwerkingtreding van het wetvoorstel
Vierde tranche van de Algemene wet bestuursrecht (Kamerstukken I
2006/07, 29 702, A) bepalen, een executoriale titel op als bedoeld in het
tweede boek van het Rv. De voorwaarden waaronder het dwangbevel
wordt uitgebracht, zullen met bovengenoemde vierde tranche ook in de
Awb te vinden zijn.
Kort gezegd, komen deze voorwaarden op het volgende neer. Nadat een
bestuursorgaan een beschikking tot betaling heeft uitgebracht waarin
staat dat een geldsom aan dat orgaan moet worden betaald en in dat
verband een acceptgiro heeft verzonden, heeft de schuldenaar zes weken
om die geldsom te voldoen. Is binnen die termijn niet betaald, dan dient
het bestuursorgaan de schuldenaar een aanmaning te sturen, waarin staat
dat deze twee weken, gerekend vanaf de datum waarop de aanmaning is
toegezonden, heeft om alsnog te betalen en waarin bovendien staat dat
bij niet betalen betaling kan worden afgedwongen door op kosten van de
schuldenaar uit te voeren invorderingsmaatregelen. Is na deze twee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

46

weken nog niet betaald, dan zal, indien dat bij wet is geregeld, een
dwangbevel kunnen worden uitgebracht. Dat dwangbevel levert vervolgens een executoriale titel op, die met toepassing van de voorschriften
van het Rv ten uitvoer kan worden gelegd.
Gezien deze voorwaarden, is te verwachten, dat het CVZ slechts van de
mogelijkheid van beslaglegging gebruik maakt, voor zover de bestuursrechtelijke premie niet via broninhouding of uit de zorgtoeslag kan
worden voldaan. Evenzo is te verwachten dat het CVZ eerder een
opdracht tot broninhouding op het loon zal geven, dan tot loonbeslag zal
overgaan. Het CVZ bepaalt echter zelf welke inningsinstrumenten het voor
de bestuursrechtelijke premie gebruikt en in welke volgorde. De enige
uitzondering daarop vormen de nog in de ministeriële regeling op te
nemen bepalingen ter zake van de broninhouding op inkomens rond het
sociale minimum en het niet laten overmaken van de zorgtoeslag van de
desbetreffende wanbetalers (zie boven).
Ten slotte wordt hier nog opgemerkt dat het CVZ de via broninhouding te
innen premie met een dwangbevel bij de broninhouder zal kunnen invorderen, indien deze het door het CVZ aan te geven bedrag niet of niet
geheel op de bron heeft ingehouden en afgedragen.

zevende lid
Komt de bestuursrechtelijke premie met behulp van broninhouding niet
(geheel) binnen, dan heeft het CVZ een (restant)vordering. Het zesde lid
zorgt ervoor dat deze vordering het CVZ een voorrecht geeft op alle
goederen van de structurele wanbetaler, welk voorrecht onmiddellijk na
het voorrecht, bedoeld in artikel 21 van de Invorderingswet, uitgeoefend
kan worden. Dit betekent dat een aantal in het BW genoemde voorrechten, alsmede de vorderingen ter zake van de belastingen (art. 21
Invorderingswet 1990), de premies sociale verzekeringen (art. 60 Wet
financiering sociale verzekeringen juncto art. 21 Invorderingswet 1990) en
de inkomensafhankelijke bijdrage (art. 52 Zvw juncto art. 21 Invorderingswet 1990) voorgaan op het voorrecht dat het CVZ ter zake van de
bestuursrechtelijke premie heeft, maar vorderingen van private partijen –
enkele gevallen van voorrechten op bepaalde goederen daargelaten –
niet. Legt het CVZ dus bijvoorbeeld beslag op een auto van een structurele wanbetaler en blijken ook de Belastingdienst en een postorderbedrijf
beslag te hebben gelegd, dan wordt, na verkoop van de auto, eerst de
vordering van de Belastingdienst uit de opbrengst voldaan, vervolgens de
vordering van het CVZ en dan pas de vordering van het postorderbedrijf.
Ook hier volgt de hoge rang van het voorrecht van het CVZ (onmiddellijk
na dat van de Belastingdienst voor de inning van belastingen, premies
(overige) sociale verzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage) uit
het feit dat de zorgverzekering een sociale verzekering is die behoort tot
de Nederlandse sociale zekerheid.
Artikel 18e, zevende lid, leidt er overigens ook toe, dat het verzoek van het
CVZ aan de BD/T om de zorgtoeslag over te maken (art. 18d, vierde lid),
voorgaat op een door de zorgverzekeraar op de zorgtoeslag gelegd
beslag. Beslagen van de zorgverzekeraar die reeds op de zorgtoeslag
liggen op het moment dat het CVZ zijn verzoek aan de BD/T doet, kunnen
vanaf dat moment derhalve niet worden geëffectueerd. De in dit onderdeel geregelde volgorde ligt in de rede, nu ook de bestuursrechtelijke
premie een door een bestuursorgaan geheven premie voor een sociale
verzekering is.
Ten slotte wordt opgemerkt dat de Commissie Insolventierecht
(Commissie Kortmann) heeft geadviseerd het insolventierecht te herzien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

47

en in dat verband ook het stelsel van voorrechten te wijzigen. In het kader
van een nieuwe Insolventiewet zal zonodig ook het hier gecreëerde voorrecht voor het CVZ kunnen worden heroverwogen.

artikel 18f Zvw
eerste en tweede lid
Op grond van artikel 24 van de Wet bescherming persoonsgegevens
(Wbp) is gebruik van een persoonsidentificerend nummer, zoals het
burgerservicenummer of het sociaal-fiscaalnummer, slechts toegestaan
indien dat bij de wet (of bij de amvb, bedoeld in het tweede lid artikel 24,
Wbp) is bepaald. Het eerste lid regelt dat het CVZ eerdergenoemde
nummers bij de uitvoering van zijn taken inzake de bestuursrechtelijke
premie gebruikt. De redactie van deze bepaling is afgestemd op artikel 86,
derde lid, Zvw.
Ook de zorgverzekeraars en de personen en instanties, bedoeld in het
tweede en vijfde lid van artikel 18e, dienen deze nummers te gebruiken bij
de uitvoering van hun taken. Artikel 18f, tweede lid, regelt dat zij de
persoonsgegevens die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van afdeling
3.3.2, op basis van het voor de betreffende verzekeringnemer of verzekerde geldende nummer met elkaar uitwisselen.

derde lid
Indien een zorgverzekeraar het CVZ meldt dat de verzekeringnemer de
jegens die zorgverzekeraar opgebouwde schuld heeft voldaan (of de zorgverzekeraar deze kwijtscheldt), is de verzekeringnemer geen bestuursrechtelijke premie meer verschuldigd. Het is mogelijk dat bij het einde van
het bestuursrechtelijke premieregiem een restschuld bij het CVZ
(bestuursrechtelijke premie, rente daarop, door of namens CVZ gemaakte
incassokosten) resteert. Ingevolge de Awb zoals deze na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel vierde tranche Awb zal komen te luiden, verjaart een
dergelijke schuld – als het CVZ geen handelingen verricht die de verjaring
stuiten – na vijf jaar. Gedurende deze periode dient het CVZ in principe
pogingen te ondernemen deze restschuld te innen. Het voornemen is
overigens, in de ministeriële regeling, bedoeld in het vierde lid (zie hierna)
te bepalen dat een restschuld niet met behulp van nog enige tijd voortgaande broninhouding of overmaking van de zorgtoeslag zal kunnen
worden geïnd. De reden daarvoor is dat een verzekeringnemer die weer in
het privaatrechtelijke premieregiem is terechtgekomen, zijn inkomen en
zorgtoeslag nodig zal hebben om de nominale premie aan zijn zorgverzekeraar te voldoen. Voorkomen moet worden dat iemand ten gevolge
van voorrang van delging van een restschuld bij het CVZ zijn nominale
premie weer niet kan voldoen en derhalve na korte tijd wederom in het
bestuursrechtelijke regiem terechtkomt. Het CVZ zal de restschuld
derhalve kunnen proberen te innen door een acceptgiro te zenden dan wel
– nadat de acceptgiro niet is betaald, onverrichter zake is aangemaand en
een dwangbevel is uitgebracht – door beslag te leggen op goederen van
de verzekeringnemer. Op grond van het voorgestelde artikel 18f, derde lid,
krijgt het CVZ echter ook de mogelijkheid de schuld kwijt te schelden. Het
CVZ zal hiertoe beleidsregels dienen te ontwikkelen. Het artikellid is zo
opgesteld dat kwijtschelding niet alleen mogelijk is indien de betrokken
verzekeringnemer weer in het normale, privaatrechtelijke premieregiem
terechtkomt, maar ook indien er na het einde van het bestuursrechtelijke
regiem, bijvoorbeeld wegens emigratie of overlijden, in het geheel geen
zorgverzekering meer zal zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

48

vierde lid
Bij ministeriële regeling worden nadere regels gesteld over de wijze
waarop het CVZ de bestuursrechtelijke premie int. Daarbij gaat het naast
het onderwerp, genoemd in de toelichting op artikel 18e, tweede en vijfde
lid, bijvoorbeeld om de wijze waarop het CVZ eventueel teveel ontvangen
zorgtoeslag aan de rechthebbenden uitbetaalt en om de wijze waarop een
restschuld wordt geïnd. Voortgaan met broninhouding of het naar zich
laten overmaken van de zorgtoeslag liggen namelijk niet voor de hand
indien een verzekeringnemer zijn inkomensbron en zorgtoeslag nodig
heeft om aan zijn hernieuwde premieplicht jegens zijn zorgverzekeraar te
voldoen.

Onderdelen H en I
Zoals uitgebreid aan de orde is gekomen tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel tot Wijziging van de Zorgverzekeringswet en
andere wetten met het oog op het verzwaren van het premie-incassoregime en andere maatregelen om de werking van het met die wet en de
Wet op de zorgtoeslag in het leven geroepen stelsel te optimaliseren
(verzwaren incassoregime premie en nadere maatregelen zorgverzekering; Kamerstukken 2006/07, 30 918) werd het ook toen al wenselijk geacht
dat zorgverzekeraars de (dekking van) zorgverzekeringen van wanbetalers
niet beëindigden of beperkten. In dat verband is toen onder meer met de
zorgverzekeraars afgesproken, dat zij in ruil voor het onverminderd verzekerd houden van wanbetalers, ten laste van het Zorgverzekeringsfonds
een compensatiebijdrage zouden ontvangen vanaf het moment waarop
de premieschuld zes maanden bedroeg. Voorwaarde daarvoor was wel,
dat de verzekeraars voldoende incasso-inspanningen verrichten (dat wil
zeggen, zich aan het door ZN opgestelde «Protocol incassotraject wanbetalers Zorgverzekeringswet» houden of gelijkwaardige incassoinspanningen verrichten) en dat zij, nadat de schuld van zes maanden
eenmaal was ontstaan, betrokkenen gedurende ten minste de rest van het
kalenderjaar (onverminderd) verzekerd hielden. Een en ander was in de
paragraaf respectievelijk het hoofdstuk over de vereveningsbijdragen in
het Besluit zorgverzekering respectievelijk de Regeling zorgverzekering
geregeld.
Nu voorliggend wetsvoorstel de structurele maatregelen om wanbetaling
aan te pakken bevat, ligt het in de rede de hier bedoelde bijdrage voor het
onverminderd verzekerd houden van structurele wanbetalers een basis in
de wet zelf te geven. Daartoe wordt voorgesteld in paragraaf 4.2 Zvw een
artikel 34a toe te voegen (onderdeel I). Aangezien de bijdrage geen vereveningsbijdrage is, wordt in onderdeel H tevens voorgesteld het opschrift
van paragraaf 4.2 («De vereveningsbijdrage») te wijzigen («De vereveningsbijdrage en de bijdrage voor het verzekerd houden van wanbetalers»)

Artikel 34a Zvw
eerste lid
Artikel 34a, eerste lid, Zvw stipuleert dat zorgverzekeraars voor zorgverzekeringen ten aanzien waarvan bestuursrechtelijke premie verschuldigd is, jegens het CVZ recht hebben op een bijdrage zolang zij de dekking
van die verzekeringen niet hebben beperkt. Dat wil zeggen: zolang zij de
desbetreffende zorgverzekeringen of de dekking daarvan niet hebben
ontbonden, opgezegd, geschorst, opgeschort of anderszins beperkt. De
bijdrage voor het jaar t wordt na het jaar t, op basis van het aantal zorg-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

49

verzekeringen waar de hier bedoelde premie-achterstand zich daadwerkelijk heeft voorgedaan, verstrekt.

tweede lid
Dit lid bevat de voorwaarden waaraan de zorgverzekeraar voorts moet
voldoen, wil hij voor de bijdrage in aanmerking komen:
a. hij moet tijdig het aanbod, bedoeld in artikel 18a, hebben gedaan, hij
moet de mededeling, bedoeld in 18b hebben verzonden, en hij moet
zich hebben gehouden aan de voorwaarde dat een zorgverzekering
niet bij het CVZ mag worden aangemeld zolang de verzekeringnemer
(of, indien dit een ander is, ook de verzekerde) nog tegen de voorgenomen melding bij het CVZ op kan komen dan wel tijdig tegen die
melding opgekomen is en daar nog niet onherroepelijk op is beslist.
Overigens zal de verzekeraar zich daarnaast moeten hebben gehouden
aan artikel 18c, eerste lid, Zvw maar dat volgt al uit het eerste lid van
artikel 34a: zonder de melding aan het CVZ, bedoeld in artikel 18c,
eerste lid, kan een zorgverzekering immers niet onder het bestuursrechtelijke regiem vallen;
b. de zorgverzekeraar moet daarnaast ook voldoende andere op incasso
gerichte inspanningen hebben verricht, dat wil zeggen, zich hebben
gehouden aan het nieuwe wanbetalersprotocol, dan wel gelijkwaardige inspanningen hebben verricht;
c. de zorgverzekeraar moet een verzekeringnemer die zijn schulden
jegens hem heeft afbetaald tijdig bij het CVZ afmelden en pogingen
van de verzekeringnemer of derden – bijvoorbeeld een schuldhulpverlener – om dergelijke schulden jegens hem af te betalen, ondersteunen.
Het is de NZa, die zal moeten bepalen of de zorgverzekeraar voldoende
aan bovenstaande voorwaarden heeft voldaan (met uitzondering van de
vraag of de melding, bedoeld in artikel 18b gedaan is: bij het ontbreken
van de verklaring, bedoeld in artikel 18c, zal het CVZ immers in het geheel
niet overgaan tot heffing van de bestuursrechtelijke premie omdat er geen
geldige aanmelding voor de bestuursrechtelijke premie is gedaan, in welk
geval er voor de desbetreffende verzekering, ingevolge het eerste lid, ook
geen recht op een bijdrage bestaat). Is dat naar haar mening niet het
geval, dan zal zij dat aan het CVZ kunnen melden, dat een zorgverzekeraar
in een bepaald jaar niet aan de voorwaarden, bedoeld in het tweede lid,
heeft voldaan, waarna het CVZ zal besluiten de bijdrage niet te
verstrekken.

derde en vierde lid
De hoogte van de bijdrage en de periode waarover deze zal worden
verstrekt, zal in de Regeling zorgverzekering worden bepaald. Wat betreft
dat laatste: in principe bestaat recht op de bijdrage zolang op een zorgverzekering het bestuursrechtelijke regiem van toepassing is. Indien
echter het bestuursrechtelijke regiem later ingaat dan het moment waarop
de premieschuld zes maandpremies is gaan bedragen en dit niet aan de
zorgverzekeraar ligt, zal wat betreft de bijdrage voorzien worden in terugwerkende kracht tot de maand waarin de premieschuld zes maandpremies
bereikte. Dit zal bijvoorbeeld het geval kunnen zijn als de verzekeringnemer naar aanleiding van een melding als bedoeld in artikel 18b, zijn
geschil aan de burgerlijke rechter heeft voorgelegd en onherroepelijk in
het ongelijk wordt gesteld.
Ook de wijze waarop de bijdrage wordt verstrekt, zal in de Regeling zorgverzekering worden neergelegd. Het is goed mogelijk dat er bij de vaststelling van de bijdrage of bij de betaling daarvan samenloop ontstaat met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

50

de vaststelling en uitbetaling van de vereveningsbijdrage. Omdat dat
efficiënt kan zijn, bepaalt het vierde lid dat het CVZ bevoegd is tot verrekening met terug te vorderen vereveningsbijdragen.

Onderdeel J
Deze wijziging zorgt ervoor dat het CVZ de ontvangen bestuursrechtelijke
premies aan het Zorgverzekeringsfonds toevoegt (eerste onderdeel). Aan
de andere kant zullen ook de aan de verzekeraars te betalen bijdragen uit
dat fonds worden gefinancierd (tweede onderdeel). Dat laatste is nu ook al
het geval, maar op dit moment wordt het verstrekken van de bijdrage
beschouwd als onderdeel van de vaststelling van de risicovereveningsbijdrage, waarvoor op grond van de verwijzing, in artikel 39, derde lid,
onderdeel a, Zvw naar artikel 34 Zvw een basis bestaat. Doordat het
verstrekken van de bijdrage na inwerkingtreding van voorliggend wetsvoorstel geen onderdeel meer uitmaakt van de risicoverevening, was
verwijzing in laatstgenoemd onderdeel, naar het nieuwe artikel 34a Zvw
nodig.

Onderdeel K en artikel IV
Net zoals dat geldt voor andere zaken waarin het CVZ op grond van de
Zvw beschikkingen jegens burgers neemt, wordt met voorliggende wijzigingen bereikt dat tegen de beschikkingen inzake de heffing en de inning
van de bestuursrechtelijke premie en beschikkingen over het kwijtschelden van restschulden daarvan nadat een verzekeringnemer weer in
het privaatrechtelijke premieregiem terecht is gekomen, geen beroep
openstaat bij de Afdeling bestuursrechtspraak bij de Raad van State, maar
bij de rechtbank. Hoger beroep kan worden ingesteld bij de Centrale Raad
van Beroep. Beroep bij de rechtbank en hoger beroep bij de Centrale Raad
van Beroep zijn echter slechts mogelijk voor zover dat op grond van de
artikelen III en IV niet is uitgesloten.

Artikel II
Onderdeel A
De zorgtoeslag is gelijk aan het verschil tussen de standaardpremie en de
normpremie, bedoeld in de Wzt. De standaardpremie is gelijk aan de
geraamde gemiddelde premie voor een zorgverzekering, vermeerderd
met het geraamde gemiddelde bedrag dat een verzekerde die geen recht
heeft op een compensatie als bedoeld in artikel 118a Zvw, als verplicht
eigen risico betaalt. Zoals eerder uiteengezet, bedraagt de bestuursrechtelijke premie 130% van het bedrag van de standaardpremie. Onderdeel A voorziet in enkele technische wijzigingen van artikel 1 Wzt, die
ertoe strekken helder te regelen dat bij de berekening van de standaardpremie slechts naar de geraamde gemiddelde aan de zorgverzekeraar
verschuldigde (privaatrechtelijke) premie wordt gekeken. Er wordt dus
geen rekening gehouden met de (30% hogere) bestuursrechtelijke premie.
Zou dat wel worden gedaan, dan zouden structurele wanbetalers die recht
hebben op een zorgtoeslag, de in de bestuursrechtelijke premie besloten
liggende verhoging gedeeltelijk via de zorgtoeslag gecompenseerd
krijgen. Dat is uiteraard niet de bedoeling. Bovendien zouden ook andere
verzekerden door het meenemen van de bestuursrechtelijke premie in het
bedrag van de standaardpremie een hogere zorgtoeslag krijgen. Daar is
geen aanleiding voor.

Onderdeel B
Dit onderdeel verplicht de BD/T in opdracht van het CVZ, een (voorschot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

51

op) de zorgtoeslag aan het CVZ over te maken. Uiteraard zullen dan wel
eerst de regels, bedoeld in artikel 18b, tweede lid, onderdeel b, Zvw
getroffen moeten zijn. De BD/T handelt wat dit betreft in opdracht van het
CVZ, dat wil zeggen heeft geen beleidsvrijheid. Het in opdracht van het
CVZ overmaken van de zorgtoeslag impliceert dan ook geen beschikking
van de BD/T.

Onderdeel C
Deze wijziging is nodig nu het artikel over het verplicht eigen risico in de
Zvw, artikel 18a, vernummerd wordt tot artikel 19.

Artikel III
Op grond van artikel 8:1 Awb staat tegen besluiten beroep open bij de
rechtbank. Zonder nadere regelgeving geldt dit ook voor beschikkingen
van het CVZ, inhoudende dat iemand een bestuursrechtelijke premie
verschuldigd is of juist niet meer verschuldigd is, en met ingang van
welke datum dat het geval is. Zoals in de toelichting op artikel I, onderdeel
F uitvoerig is betoogd, heeft het CVZ wat betreft de verschuldigdheid van
de bestuursrechtelijke premie geen beleidsvrijheid: het moet die premie
gaan heffen vanaf de eerste dag van de maand volgende op de maand
waarin hij de melding, bedoeld in artikel 18c, krijgt. Hetzelfde geldt voor
het einde van het bestuursrechtelijke regiem: het CVZ moet met premieheffing stoppen als hij een afmelding krijgt. Omdat tegen onjuistheid van
deze meldingen voldoende rechtsbeschermingsmogelijkheden tegen de
zorgverzekeraar zijn geregeld en omdat bovendien het CVZ niet in staat is
telkens na te gaan of een gemelde verzekeringnemer werkelijk structurele
wanbetaler is, respectievelijk of aan artikel 18d, derde lid, onderdelen a, b
of c, Zvw is voldaan, wordt in artikel III een beroep op de administratieve
rechter tegen CVZ-beschikkingen, inhoudende dat iemand (met ingang
van een bepaalde datum) bestuursrechtelijke premie is verschuldigd of
juist niet meer is verschuldigd, uitgesloten. Hoewel het, nu de hoogte van
de bestuursrechtelijke premie een gefixeerd bedrag is (130% van de
standaardpremie) niet strikt noodzakelijk is dit te bepalen, is voor de overzichtelijkheid ook geregeld dat geen beroep open staat tegen de hoogte
van de opgelegde bestuursrechtelijke premie.
De uitsluiting van het beroep geschiedt door bovenbedoelde beschikkingen te plaatsen op de bijlage bij de Awb, bedoeld in artikel 8:5 van die
wet. Dit laat onverlet de mogelijkheid van een verzekeringnemer of een
verzekerde het CVZ bij de civiele rechter te dagen (artikel 6 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens). Zoals in de toelichting op
artikel I, onderdeel F, is gesteld, kan het CVZ dit zoveel mogelijk voorkomen door kennelijke misslagen in meldingen van de verzekeraar,
bovengekomen na marginale toetsing, bij die verzekeraar te melden,
opdat deze zijn melding kan intrekken of wijzigen.
Aangezien artikel 7:1 van de Awb regelt dat tegen beschikkingen waartegen beroep op de administratieve rechter open staat eerst bezwaar
moet worden gemaakt, wordt hiermee tegelijkertijd de bezwaarprocedure
voor deze beschikkingen buiten werking gesteld.
Ten slotte nog het volgende. Indien het CVZ in één beschikking opneemt
dat iemand (a) met ingang van een bepaalde datum bestuursrechtelijke
premie verschuldigd is omdat hij door zijn zorgverzekeraar bij het CVZ als
structurele wanbetaler is gemeld, (b) dat die premie 130% van de
standaardpremie bedraagt, en (c) op welke wijze deze geïnd zal worden
(zie art. 18e, tweede lid), is wel bezwaar en beroep mogelijk tegen het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

52

door het CVZ voorgenomen inhoudingsbesluit (c), niet tegen de heffingsbesluiten (a) en (b).

Artikel V
Privaatrechtelijke en publiekrechtelijke schuldeisers kunnen onder meer
beslag leggen op periodieke inkomsten van de schuldenaar, zoals loon,
uitkeringen, pensioenen en alimentatie. Gebeurt dat, dan geldt ingevolge
het Rv dat de schuldeiser een bedrag vrij van beslag moet laten, de zogenoemde «beslagvrije voet». Met dit bedrag kan de schuldenaar in zijn
noodzakelijke levensbehoeften voorzien. De beslagvrije voet is gelijk aan
90% van de bijstandsnorm die voor de schuldenaar zou hebben gegolden
indien deze voor zijn levensonderhoud volledig op bijstand zou zijn
aangewezen, met dien verstande dat deze norm nog kan worden
verhoogd met enkele posten. Eén van die posten zijn de premies voor een
door de schuldenaren gesloten zorgverzekering en een aanvullende ziektekostenverzekering (art. 475a, vijfde lid, onderdeel a, Rv). Aangezien er bij
het vaststellen van de bijstandsnorm al rekening mee wordt gehouden dat
de bijstandsgerechtigde uit zijn bijstand, in combinatie met de zorgtoeslag, zijn premie aan zijn zorgverzekeraar moet kunnen betalen, is in
laatstgenoemd artikelonderdeel vervolgens weer geregeld dat van de
bijtelling voor het kunnen betalen van de premies voor een ziektekostenverzekering (waaronder de zorgverzekering valt) het in de bijstandsnorm
voor die premiebetaling besloten bedrag alsmede door de schuldenaar
ontvangen zorgtoeslag, worden afgetrokken. Samengevat is de bijtelling
beperkt tot de premie voor een aanvullende ziektekostenverzekering plus
het verschil tussen de werkelijk verschuldigde premie voor een zorgverzekering enerzijds (dit is voor structurele wanbetalers derhalve de
bestuursrechtelijke premie) en het in de bijstandsnorm besloten bedrag
alsmede, indien de verzekerde deze ontvangt, de zorgtoeslag anderzijds.
Toch laat zelfs deze beperkte bijtelling de schuldenaar teveel vrij besteedbaar geld, indien de bestuursrechtelijke premie voor een zorgverzekering
reeds door middel van bronheffing is ingehouden. In dat geval is er bij het
– later komend – beslag immers geen reden om nog een bedrag vrij te
houden voor het kunnen betalen van die premie. Daarom wordt voorgesteld artikel 475d, vijfde lid, onderdeel a, Rv zodanig te herformuleren, dat
de bijtelpost ten aanzien van (een deel van) de premie voor een zorgverzekering niet geldt, indien deze premie al op grond van afdeling 3.3.2
van de Zvw is ingehouden.

Artikelen VI en VII
De wijzigingen in de Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940–
1945 en in de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940–1945 zijn van
louter technische aard. Zij zijn noodzakelijk ten gevolge van het invoegen
van een onderdeel d aan artikel 1, eerste lid, Wzt (zie artikel II, onderdeel
A).

Artikel VIII
Verwezen wordt naar de toelichting op artikel I, onderdelen E, G, M en N.

Artikel IX
Dit artikel bevat het overgangsrecht. Zoals in het algemene deel van deze
toelichting is aangegeven, waren er op 31 december 2007 rond de 240 000
zorgverzekeringen ten aanzien waarvan de premie niet was voldaan.
Derhalve zullen er bij de inwerkingtreding van deze wet zeer veel
verzekeringnemers zijn, die gedurende (zeer) lange tijd hun premie niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

53

hebben betaald en derhalve bij hun zorgverzekeraar ruimschoots een
premie-achterstand ter hoogte van zes maandpremies hebben opgebouwd. Het is van belang hun zorgverzekeringen zo snel mogelijk aan te
melden voor het bestuursrechtelijke regiem. Aan de andere kant dienen
ook zij de gelegenheid te krijgen een betalingsregeling te treffen en, voor
zover verzekerden door een wanbetalende verzekeringnemer zijn verzekerd, zichzelf te verzekeren, terwijl daarnaast de mogelijkheid moet
worden gegeven het bestaan van de schuld bij de zorgverzekeraar aan te
vechten. Voorliggend artikel voorziet hierin.

eerste lid
Op grond van dit lid biedt de zorgverzekeraar wanbetalers die volgens de
administratie van de zorgverzekeraar bij inwerkingtreding van deze wet al
een premie-achterstand van twee of meer maandpremies zullen hebben,
uiterlijk tien werkdagen na inwerkingtreding van voorliggend wetsvoorstel
een betalingsregeling als bedoeld in artikel 18a aan. De formulering
«uiterlijk tien dagen na inwerkingtreding van deze wet» geeft de zorgverzekeraar de mogelijkheid, om het aanbod zelfs voor de datum van
inwerkingtreding van deze wet te doen.

tweede en derde lid
Is sprake van een verzekeringnemer die anderen heeft verzekerd en ook
voor hen de premie niet heeft voldaan, dan geldt krachtens artikel 18a,
derde lid, Zvw in de structurele situatie, dat hij die verzekeringnemer in de
gelegenheid stelt de desbetreffende zorgverzekeringen op te zeggen,
onder de voorwaarde dat deze verzekerden zichzelf verzekeren en, indien
dit bij dezelfde zorgverzekeraar gebeurt, een machtiging tot automatische
incasso afgeven dan wel een opdracht aan een werkgever, pensioenfonds
of uitkeringsinstantie, om de verschuldigde premie maandelijks aan de
zorgverzekeraar over te maken. Zelfs als de verzekeringnemer hen hiervan
niet op de hoogte stelt, komen de verzekerden hiervan op de hoogte
doordat de zorgverzekeraar hen een kopie van het aanbod zendt (art. 18a,
vijfde lid, Zvw). Verzekerden die dachten dat hun vezekeringnemer netjes
de premie voor hun zorgverzekering betaalde, kunnen dan alsnog
besluiten zichzelf te verzekeren. Deze mogelijkheid vloeit reeds uit de Zvw
voort en geldt zelfs indien de verzekeringnemer geen gebruik maakt van
het aanbod van zijn zorgverzekeraar om de zorgverzekering die hij voor
dezelfde verzekerden heeft, op te zeggen. (Maakt de verzekerde gebruik
van het aanbod en de verzekeringnemer niet, dan zal de verzekerde tweemaal verzekerd zijn, waarbij hij zelf – als verzekeringnemer op zijn eigen,
nieuwe polis – de premie voor de door hem gesloten verzekering
verschuldigd is, terwijl de oude verzekeringnemer de premie voor de niet
opgezegde zorgverzekering verschuldigd blijft. Indien die laatste premie
niet betaald wordt, heeft de verzekerde daar geen last van.)
In het overgangsrecht is voor een enigszins afwijkende constructie
gekozen. In plaats van de verzekeringnemer, krijgen zijn verzekerden
direct van de zorgverzekeraar het aanbod om zelf een zorgverzekering te
sluiten (tweede lid, onderdeel b). Verwerpen zij dit niet voor de eerste van
de maand, volgende op de maand waarin het aanbod is gedaan, dan geldt
het als geaccepteerd (derde lid). In dezen is voor dezelfde constructie
gekozen als bij de invoering van de Zvw: toen gold dat iedereen die bij
een voormalig ziekenfonds of een voormalige particuliere ziektekostenverzekeraar verzekerd was, een aanbod van hun rechtsopvolger (zorgverzekeraar in de zin van de Zvw) ontving en volgens dat aanbod verzekerd raakte, indien het niet voor een bepaalde termijn verworpen was (zie
art. 2.5.1 Invoerings- en aanpassingswet Zorgverzekeringswet). Blijft
tijdige verwerping achterwege en raakt de verzekerde derhalve met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

54

ingang van de eerste dag van de tweede maand volgende op de maand
waarin hem het aanbod is gedaan zelf op een nieuwe zorgverzekering als
verzekeringnemer verzekerd, dan zal de zorgverzekeraar met ingang van
dezelfde dag de door de oorspronkelijke verzekeringnemer voor die verzekerde gesloten verzekering beëindigen (tweede lid, onderdeel c). Aangezien de verzekerde zelf, als verzekeringnemer, een nieuwe zorgverzekering
krijgt, is er geen sprake van schuldovername. De nieuwe verzekeringnemer kan «met een schone lei» beginnen. Betaalt ook hij de premie niet,
dan krijgt hij na twee maanden het aanbod, bedoeld in artikel 18a, Zvw en
na vier maanden de mededeling, bedoeld in artikel 18b, Zvw waarna bij
voortgezette wanbetaling (tenzij hij de juistheid van de mededeling van
zijn zorgverzekeraar tijdig heeft betwist) na zes maanden de melding aan
het CVZ, bedoeld in artikel 18c. eerste lid, ZVw in zal gaan en het bestuursrechtelijke premieregiem op hem van toepassing zal worden. De schuld
die de oude verzekeringnemer ten aanzien van de eerdere verzekering van
de verzekerde heeft opgebouwd, blijft bij die verzekeringnemer. Hij zal
meegenomen worden in de afbetalingsregeling die deze verzekeringnemer ingevolge het eerste lid juncto artikel 18b, tweede lid, onderdeel b,
Zvw met de zorgverzekeraar zal kunnen sluiten.
Willen verzekerden die niet op het aanbod van hun verzekeraar reageren
slechts op basis van de wet (derde lid) toch verzekeringnemer bij een
eigen, nieuwe verzekering kunnen worden, dan zal eerst het derde lid in
werking moeten zijn getreden. Gezien de termijn die een verzekerde heeft
om het aanbod van zijn verzekeraar te aanvaarden, betekent dat, dat de
verzekeraar het aanbod op zijn vroegst in de tweede maand voorafgaande
aan de maand van inwerkingtreding van deze wet kan doen. Dit in tegenstelling tot het aanbod tot het treffen van een betalingsregeling aan
verzekeringnemers die alleen zichzelf verzekerd hebben, dat al eerder kan
worden gedaan.

vierde lid
Reageert de verzekeringnemer niet binnen vier weken op het aanbod tot
het treffen van een betalingsregeling als bedoeld in het eerste lid juncto
artikel 18a, tweede lid, Zvw dan zal zijn zorgverzekeraar hem, indien de
schuld volgens zijn administratie vier of meer maandpremies beslaat,
direct de melding, bedoeld in artikel 18b Zvw doen. Hetzelfde geldt als het
aanbod wel is aanvaard en een machtiging tot automatische incasso is
gegeven voor een rekening waar zo weinig geld op staat, dat de nieuwe
opkomende premietermijn er niet van kan worden afgeschreven.

Artikel X
Zelfs als artikel IX juncto het in artikel 18a Zvw bedoelde aanbod ertoe
leidt dat een fors aantal zorgverzekeringen buiten het bestuursrechtelijke
regiem blijft, zal er naar verwachting nog een aanzienlijk aantal zorgverzekeringen overblijven dat in het eerste halfjaar na inwerkingtreding
van voorliggend wetsvoorstel wél voor het bestuursrechtelijke regiem zal
worden aangemeld. Deze toevloed van aanmeldingen, zal, zo leert de
ervaring, naar verwachting ook leiden tot een – zij het kleinere – toevloed
van bezwaarschriften. Te verwachten is dat een aanzienlijk deel van deze
bezwaarschriften gericht zal zijn tegen de heffing van de bestuursrechtelijke premie an sich of de hoogte daarvan. Dergelijke bezwaarschriften zal het CVZ simpelweg niet-ontvankelijk kunnen verklaren (zie
art. III en de toelichting daarop). Echter, er zullen ook bezwaarschriften zijn
tegen de wijze van inning en – later in het jaar en in het jaar daarop –
inzake kwijtschelding van restschulden. In de structurele situatie, als de
aanmeldingen van de overgangsgevallen volledig verwerkt zijn, moet het
CVZ in staat worden geacht dergelijke bezwaren binnen de in artikel 7:10,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

55

eerste lid, Awb genoemde termijn van zes weken (eventueel met
verdaging van enkele weken), af te doen. Het CVZ zal echter wegens
capaciteitsgebrek naar verwachting niet in staat zijn de in het kader van
het overgangsrecht te verwachten bezwaarschriften binnen zes weken af
te doen. Dit knelt te meer vanaf het moment waarop de Wet dwangsom
bij niet tijdig beslissen (Kamerstukken I 2005/2006, 29 934, A) in werking
treedt, aangezien dat zou betekenen dat het CVZ voor iedere dag waarop
het zijn beslissing op bezwaar te laat heeft gegeven (doch voor ten
hoogste 42 dagen) een dwangsom aan de structurele wanbetaler zou
verbeuren. Met het oog hierop wordt de termijn voor het geven van een
beslissing op bezwaar voor bezwaarschriften, bij het CVZ ingediend
binnen twee jaar na de datum van inwerkingtreding van deze wet, in
artikel X op twaalf weken gesteld. Voor bezwaarschriften die daarna bij
het CVZ binnenkomen – wanneer de structurele situatie zal zijn ingetreden
en de overgangsgevallen zullen zijn verwerkt – zullen de alsdan in artikel
7:10 Awb geregelde termijnen gelden. Omdat artikel X dan niet meer
nodig is, regelt het tweede lid van dat artikel dat het met ingang van het
derde jaar na inwerkingtreding van deze wet vervalt.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 736, nr. 3

56