Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 156

Monumentenzorg

Nr. 108

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 april 2021
De Commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) ontving
onlangs een brief van Erfgoedvereniging Heemschut te Amsterdam
(hierna: Heemschut) over de openbare inschrijving van het Ensemble
Veenhuizen. Hierop heeft uw commissie op 15 januari jl. een brief
gestuurd aan de Minister van OCW en de Minister van BZK waarin wordt
gevraagd om een reactie op deze brief te geven. Mede namens de
Minister OCW reageer ik op de brief van Heemschut.
Een zorgvuldig proces
Heemschut gaat in haar brief in op het verkoopproces. Verder schrijft
Heemschut dat het verkoopproces van het Ensemble Veenhuizen om
zorgvuldigheid vraagt, waarbij de cultuurhistorische waarden leidend
dienen te zijn. Ik onderschrijf dat. Deze uitgangspunten heb ik eerder
onderkend. Bij het verkoopproces van het Ensemble Veenhuizen heeft het
Rijksvastgoedbedrijf in de voorbereiding nauw samengewerkt met het
Ministerie van Justitie en Veiligheid, de provincie Drenthe en de gemeente
Noordenveld. Tevens vond afstemming plaats met de Rijksdienst voor het
Cultureel Erfgoed (RCE). Sinds 2015 zet het Rijksvastgoedbedrijf zich in
om het verkoopproces zorgvuldig en transparant te laten verlopen en om
de monumentale waarde van dit Ensemble op de juiste wijze te borgen.
Graag geef ik een toelichting op hoofdlijnen van deze procedure van de
vervreemding van Veenhuizen.
De voorbereiding tot vervreemding begon zes jaar geleden met besprekingen tussen het Rijksvastgoedbedrijf, het Ministerie van Justitie en
Veiligheid, de RCE, de provincie Drenthe en de gemeente Noordenveld
over de toekomst van Veenhuizen. In deze gesprekken stond toen, en nu
nog steeds het belang van het behoud van het integrale karakter van
Veenhuizen centraal. Daarom besloot het Rijksvastgoedbedrijf om
Veenhuizen als ensemble te vervreemden en daarmee de samenhang te

kst-32156-108
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 156, nr. 108

1

behouden. Dit gebeurde mede op basis van eerder opgedane ervaringen
met marktpartijen die erfgoed zorgvuldig beheren en een toekomst te
geven.
Publicatie
In het najaar van 2016 toonde een consortium met ruime ervaring met
behoud, beheer en exploitatie van erfgoed al vroegtijdig belangstelling
voor het ensemble.
Vooruitlopend op het vervreemdingsproces stelde Steenhuis Meurs, een
toonaangevend bureau voor erfgoed en betrokken bij de UNESCOnominatie van Veenhuizen, een omvangrijke Nota van Uitgangspunten op.
In de Nota van Uitgangspunten, opgeleverd in juni 2019, worden de
historie, de monumentale waarden, kwaliteitsuitgangspunten en
mogelijkheden binnen de vigerende ruimtelijke ordeningskaders
beschreven. Daarbij is ook het toekomstige UNESCO-dossier, waaraan
ook Heemschut refereert, betrokken. Een nieuwe eigenaar van Veenhuizen
zal hieraan moeten voldoen.
Vanwege het bijzondere karakter van Veenhuizen publiceerde het
Rijksvastgoedbedrijf in de zomer van 2019 de Nota van Uitgangspunten,
andere relevante informatie, het voornemen om in gesprek te gaan met
dit consortium en de procedure die wordt gevolgd als er belangstelling
van meerdere partijen bestaat. Tevens stond in deze publicatie dat het
vervreemdingsproces een gesloten karakter heeft ter bescherming van de
belangen en hun plannen door de biedende partijen. Eveneens stond
daarbij aangegeven dat alle contacten voor iedere fase door tussenkomst
van de notaris verlopen. De plannen zijn beoordeeld door een onafhankelijke externe beoordelingscommissie van deskundigen op het gebied van
onder andere erfgoed, architectuur en financiën die bekend zijn met
dergelijke processen. De leden van de beoordelingscommissie zijn
afkomstig van buiten het Rijksvastgoedbedrijf als extra waarborg voor
zorgvuldigheid, onafhankelijkheid en kwaliteit. Van deze beoordelingscommissie was één lid voorgedragen door de provincie Drenthe en de
gemeente Noordenveld. Na deze publicatie werd door meerdere partijen
belangstelling getoond en zoals aangekondigd werd overgegaan tot een
openbaar inschrijvingsproces dat op 21 november 2019 startte. Belangstellenden konden zich toen formeel melden. Dit was vooraf kenbaar
gemaakt met publicaties in de media. Meerdere partijen ontvingen na
inschrijving het biedboek met daarin informatie over het Ensemble
Veenhuizen, de beschrijving van het vervreemdingsproces, de Nota van
Uitgangspunten en overige beoordelingskaders.
Selectie
In de eerste fase van dit vervreemdingsproces moesten partijen onomstotelijk hun ervaring met erfgoed aantonen. Daarnaast werd gevraagd om
hun visie met daarin de programmatische ambities, ruimtelijke uitgangspunten, consequenties met betrekking tot de investering, beheer en
omgevingsmanagement uiteen te zetten. Dit alles werd aan de hand van
de Nota van Uitgangspunten beoordeeld door de hiervoor genoemde
beoordelingscommissie.
Na deze beoordeling volgde de tweede fase en dienden de belangstellende partijen hun visie verder uit te werken, ondersteund door voorbeelduitwerkingen die passen binnen de gestelde voorwaarden. Ook dit werd
getoetst door dezelfde beoordelingscommissie. Deze fase van het
vervreemdingsproces van Veenhuizen is onlangs afgerond. Vanwege het
gesloten karakter van deze vervreemdingsprocedure wordt noch door een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 156, nr. 108

2

notaris, noch door het Rijksvastgoedbedrijf gecommuniceerd over wie de
belangstellende partijen zijn en wat hun visie is met betrekking tot de
toekomst van Veenhuizen.
Gunning
Op dit moment (fase 3) kunnen de overgebleven partijen overgaan tot een
bieding gebaseerd op de beoordeelde uitgewerkte visie. Deze fase loopt
tot en met het eerste kwartaal van 2021. Vervolgens kan het Rijkvastgoedbedrijf na afstemming met de provincie Drenthe en de gemeente
Noordenveld overgaan tot gunning medio april 2021 aan de partij met de
meest aanvaardbare bieding. Het Ensemble Veenhuizen wordt gegund
aan een partij die een zorgvuldig en kwalitatief goed plan heeft passend
binnen de kaders van de Nota van Uitgangspunten en financieel verantwoord, met als doel als goed rentmeester dit erfgoed voor de korte en de
lange termijn te behouden dan wel te verstevigen.
Door gebruik te maken van op maat gesneden verkoopprocedures met
bijvoorbeeld in dit geval uitgebreide kwalitatieve voorselectie, zorgt het
Rijksvastgoedbedrijf ervoor dat bijzonder rijksvastgoed zorgvuldig en op
een maatschappelijke verantwoorde wijze in de samenleving landt.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 156, nr. 108

3