Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 659

Wijziging van de Wet gemeenschappelijke
regelingen en enkele andere wetten in verband
met de afschaffing van de plusregio’s

Nr. 23

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 27 november 2014
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft een aantal nadere
vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu over het verslag van een schriftelijk overleg van
9 oktober 2014 over het Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit
personenvervoer 2000 en andere besluiten in verband met de Wet
afschaffing plusregio’s en over de verlenging van de voorhangtermijn van
het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 en
andere besluiten in verband met de Wet afschaffing plusregio’s
(Kamerstuk 33 659, nr. 22).
De vragen en opmerkingen zijn op 7 november 2014 aan de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu voorgelegd. Bij brief van 21 november
2014 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Berndsen-Jansen
De waarnemend griffier van de commissie,
Hendrickx

kst-33659-23
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

1

I Vragen en opmerkingen van uit de fracties
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.

Inleiding
Bestuurlijke hoofdstructuur
Vormgeving vervoerregio
Conflictbeslechting
De vervoerregio’s

2
2
3
4
5

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie danken de regering voor de gegeven
antwoorden op de gestelde vragen met betrekking tot het ontwerpbesluit
tot wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 in verband met de
afschaffing van de plusregio’s. Graag willen zij de regering nog een aantal
verduidelijkende vragen stellen.
De leden van de SP-fractie hebben kennis genomen van het schriftelijk
overleg over het Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit personenvervoer 2000. Genoemde leden danken de regering voor het beantwoorden van de gestelde vragen maar constateren tegelijkertijd dat een
groot deel van de gestelde vragen niet of slechts gedeeltelijk beantwoord
is. Zij verzoeken de regering dit alsnog te doen.
Genoemde leden vragen of de regering inmiddels het advies van de Raad
van State heeft ontvangen en of dit advies de regering aanleiding geeft
om tot aanpassing in de voorgehangen AMvB over te gaan. Voorts willen
deze leden nogmaals naar voren brengen dat het verstandig zou zijn om
de behandeling van het wetsvoorstel in twee delen op te splitsen.
Enerzijds het opheffen van de Wgr-plus, waar de leden van de SP-fractie
voorstander van zijn, en anderzijds de introductie van een nieuwe
bestuurlijke exoot in de vorm van de twee vervoersregio’s.
De leden van de D66-fractie hebben kennis genomen van de antwoorden
van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu en de Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het verslag van het
schriftelijk overleg van 18 september 2014 over het Ontwerpbesluit tot
wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 en andere besluiten in
verband met de Wet afschaffing plusregio’s (Kamerstuk 33 659 nr. 20).
Enkele vragen zijn echter nog niet naar tevredenheid beantwoord. Deze
leden hebben voorts kennis genomen van de brief van de provincie
Zuid-Holland1 waarin gesteld wordt dat in de beantwoording een
verkeerde voorstelling van zaken is gegeven. Zij hebben daarom nadere
vragen.
2. Bestuurlijke hoofdstructuur
De leden van de VVD-fractie is het opgevallen dat de tekst en de
toelichting van de ontwerpAMvB een ruimere uitleg lijkt te geven aan de
omvang en de taakomschrijving van het openbaar lichaam, dat zich met
verkeer en vervoer zal bezighouden, dan de wet heeft beoogd. Hoe kijkt de
regering daar tegen aan? Hoe kan dat worden opgelost? Waarom is
overigens gekozen voor de vormvereisten «Metropoolregio» en «Stadsregio Amsterdam»? In hoeverre volgt deze noodzaak uit de tekst van de
wet? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de
regering. Zoals hiervoor dus geschetst hebben de leden van de
1

brief van de provincie Zuid-Holland aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, d.d. 17 oktober 2014, kenmerk PZH-2014–492767517

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

2

VVD-fractie de indruk dat de inhoud van de ontwerpAMvB verder gaat dan
de wet aangeeft. In de tekst van het wetsvoorstel wordt namelijk
gesproken over «aan te wijzen gebieden», terwijl in de ontwerpAMvB
wordt gesproken over respectievelijk de «Gemeenschappelijke regeling
Metropoolregio Rotterdam Den Haag» en de «Gemeenschappelijke
Regeling Stadsregio Amsterdam». De leden van de VVD-fractie vragen de
regering daar op in te gaan.
De leden van de SP-fractie sommen een aantal vragen op waarop geen
antwoord is gegeven. Zo vroegen zij of de regering kan uitsluiten dat de
voorgestelde vervoersregio misbruikt wordt om andere zaken te regelen
dan sec het organiseren van het openbaar vervoer. Voorts spreken deze
leden hun verbazing uit dat, ondanks de bronvermelding, de vraag of de
regering de mening deelt van de burgemeester van Den Haag (Het
Financieële Dagblad van 13 september) dat er in een hedendaags huis van
Thorbecke enkel plaats zou zijn voor Europa, het Rijk en gemeenten niet is
beantwoord. De leden van de SP-fractie vragen de regering toe te zeggen
dat de vervoersregio enkel dient om het openbaar vervoer te organiseren.
Zij vragen of de regering of zij bereid is het ontwerpbesluit hierop aan te
passen. Ook vragen zij de regering hoe de vrijheid van gemeenten is
gewaarborgd om zelfstandig te kunnen beslissen over deelname aan de
vervoersregio.
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering geen voorstander
is van een evaluatie van het aanwijzen van vervoerregio’s. Dat bevreemdt
hen. Het lijkt hen tot een normale gang van zaken te behoren en een
beginsel van fatsoenlijk bestuur om tot stand gekomen wetgeving en
ingezet beleid te evalueren op hun effecten, en de mate waarin hiermee
de voorgenomen doelen worden bereikt. Aanvullend op hetgeen reeds
tijdens de plenaire behandeling gezegd is, verwachten zij daarom nadere
motivatie voor dit standpunt.
Naar de mening van de leden van de ChristenUnie-fractie is de vervoerregio nadrukkelijk beargumenteerd als een specifieke uitzonderingssituatie gezien de complexe verwevenheid van bereikbaarheidsopgaven.
Deelt de regering de mening dat bij de metropoolregio Den HaagRotterdam feitelijk sprake is van een bredere regeling die materieel
neerkomt op de voortzetting van de plusregio? In het voorgaande
schriftelijke overleg stelt de regering dat gemeenten vrij zijn om op basis
van de WGR tot samenwerking over te gaan. Genoemde leden onderschrijven dit principe, maar wat betekent dit in dit concrete geval voor de
positie van de provincie? Hoe kan de provincie nog haar bovenregionale
afstemmingsrol spelen als zij tevens zitting heeft in het bestuur van de
metropoolregio, zo vragen deze leden. Zij vragen waarom er niet voor is
gekozen om de taak van de vervoerregio onder te brengen in een apart
bestuur los van de andere taken van de metropoolregio zodat de provincie
minder snel terecht komt in dit belangenconflict.
3. Vormgeving vervoerregio
In antwoord op vragen van de leden van de VVD-fractie wordt aangegeven dat de regering niet heeft overwogen om de regeling zo vorm te
geven dat de in te stellen vervoerregio’s als autoriteit een gemeenschappelijke regeling sluiten met de provincie in plaats van dat als vormvoorschrift de Metropoolregio dan wel de vervoerregio Amsterdam geldt.
Wordt met de suggestie van de leden van de VVD-fractie niet meer recht
gedaan aan de positie van de provincies? Kunnen die op die manier niet
beter een «betekenisvolle» positie krijgen? De leden van de VVD-fractie
vragen de regering haar standpunt in dezen nader toe te lichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

3

In hoeverre is de provincie betrokken bij de totstandkoming van de
gemeenschappelijke regeling die over andere beleidsterreinen dan
verkeer en vervoer gaat? Hoe krijgt de provincie een «betekenisvolle»
positie?
Hoe kan de provincie haar bovenregionale afstemmingsrol vervullen als
zij deelneemt aan één van de WGR-regelingen in de provincie? Gaarne
krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering.
De leden van de SP-fractie herhalen eveneens de vraag of er al voorbereidingen zijn getroffen voor het in het leven roepen van de twee vervoersregio’s. Zij vragen concreet in te gaan op de vraag welke voorbereidingen
dit zijn. Voorts stellen genoemde leden nogmaals de vraag of al bekend is
uit welke gemeenten de bestuursleden afkomstig zijn en of hierbij
dominantie is waar te nemen van de grotere gemeenten in de twee
regio’s. Ook vragen zij welke plek en stemaandeel de betreffende
provincies hebben.
De leden van de D66-fractie vroegen eerder al naar de mate waarin de
provincie haar toezichthoudende rol kan uitoefenen over de vervoerregio’s die aangewezen worden vanuit het Rijk, en specifiek het toezicht op
de financiële risico’s van het samenwerkingsverband. Die vraag is naar
mening van deze leden nog niet afdoende beantwoord. Graag verkrijgen
zij alsnog antwoord.
4. Conflictbeslechting
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering in de brief aangeeft dat
als in de vervoerregio geen besluit tot stand komt omdat er zodanige
verschillen van mening zijn dat de besluitvorming stagneert, onder
omstandigheden door middel van interbestuurlijk toezicht kan worden
ingegrepen. Betekent dit dat het Rijk dan uiteindelijk zou kunnen ingrijpen,
zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Even verderop in deze paragraaf stelt de regering dat als aanvankelijk
wordt gekozen voor een lichtere vorm van samenwerking dan formele
deelname aan een gemeenschappelijke regeling, de regering een
dergelijke aanpak kan billijken. Wat moet worden verstaan onder een
«lichtere vorm van samenwerking»? Wat zijn dan de spelregels? In
hoeverre wordt aan de wettelijke regels voldaan als er sprake is van een
«lichtere vorm van samenwerking»? Hoe verhoudt dit zich tot het gestelde
dat er een openbaar lichaam moet worden aangewezen teneinde
duidelijkheid te verschaffen aan welk orgaan de bevoegdheden van artikel
20, lid 2 van de Wet personenvervoer 2000 toekomen en aan welk orgaan
de BDU-middelen als bedoeld in de Wet BDU verkeer en vervoer worden
verstrekt? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de
regering.
In het antwoord op de vragen in het vorige schriftelijke overleg lezen de
leden van de ChristenUnie-fractie dat de regering stelt dat de provincies
Noord-Holland en Zuid-Holland en de gemeenten van de huidige plusregio’s tot op heden nog geen stappen hebben gezet om tot overeenstemming te komen over de inrichting van de samenwerking. Genoemde
leden vragen deze stelling te onderbouwen. Klopt het dat er wel
veelvuldig overleg is geweest maar dat de gemeenten niet over andere
varianten willen praten waarin de positie van de provincie anders is
geregeld. Is er in deze kwestie vanuit de regering bemiddeld aangezien
vanuit de regering is bepaald dat er twee vervoerregio’s moeten komen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

4

5. De vervoerregio’s
Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH)
De leden van de VVD-fractie vroegen de regering hoe de Metropoolregio
Rotterdam – Den Haag zich verhoudt tot de vervoerregio. De regering
antwoordde daarop: «De samenwerkingsregeling, die voorligt bij de
betrokken gemeenten, incorporeert de vervoerregio in de Metropoolsamenwerking. Verkeer en vervoer zal in de Metropoolsamenwerking
voorlopig de hoofdmoot van activiteiten vormen». De leden van de
VVD-fractie vragen hoe de regering die incorporatie voor zich ziet. De
gemeenten in de Metropoolregio vormen een gemeenschappelijke
regeling op een aantal beleidsterreinen. Dit gebeurt op vrijwillige basis.
Bij het beleidsterrein verkeer en vervoer daarentegen is geen sprake van
vrijwilligheid. Hoe past de provincie in dat geheel van die combinatie van
«vrijwillige» en «verplichte samenwerking»? Kortom, wat is de positie van
de provincie daarin? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een
reactie van de regering.
Hoe kan worden bereikt dat binnen de WGR-regeling Metropoolregio
Rotterdam Den Haag de besluitvorming over verkeer en vervoer separaat
plaatsvindt van de besluitvorming over de andere beleidsterreinen, zodat
de besluitvorming over verkeer en vervoer geen onderdeel wordt van de
andere besluitvorming? Wat zou daarbij de rol van het Rijk kunnen zijn om
er voor te zorgen dat dat ook zo vorm krijgt? Gaarne krijgen de leden van
de VVD-fractie een reactie van de regering.
Wat wordt overigens bedoeld met de zin dat «verkeer en vervoer» in de
Metropoolsamenwerking «voorlopig» de hoofdmoot van activiteiten
vormen? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de
regering.
Hebben inmiddels alle 24 gemeenten in de Metropoolregio RotterdamDen Haag ingestemd met het voorstel voor de gemeenschappelijke
regeling, zo vragen de leden van de VVD-fractie. In hoeverre ligt er nu een
gemeenschappelijke voorstel van de gemeenten en de provincie
Zuid-Holland over de wijze waarop er invulling wordt gegeven aan de
vervoerregio. Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van
de regering.
De leden van de SP-fractie vragen een reactie van de regering op het
gegeven dat in het ontwerpbesluit het dagelijks bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) in oprichting wordt aangewezen
als beoogd openbaar lichaam voor het grondgebied van de AMvB terwijl
hier niet in is voorzien in het wetsvoorstel. Onderschrijft de regering de
constatering dat zij met deze keuze op de stoel gaat zitten van diegenen
die de vervoersregio vorm moeten geven?
De leden van de D66-fractie lezen dat in het ontwerpbesluit nog steeds het
dagelijks bestuur van de MRDH i.o. als bevoegd openbaar lichaam wordt
aangewezen. In het wetsvoorstel wordt gesteld dat de AMvB zich beperkt
tot het aanwijzen van het gebied van de vervoerregio en dat het aan de
gemeenten en provincie is om de vervoerregio verder vorm te geven. D66
wil dat het besluit in die zin gewijzigd wordt. Zijn de bewindspersonen
bereid het ontwerpbesluit op dit punt te wijzigen? Zo ja, wanneer kunnen
we de wijziging tegemoet zien? Zo nee, hoe weegt u de argumenten van
de Provincie Zuid-Holland dat zij niet kunnen deelnemen aan een
vervoerregio die is ondergebracht bij een brede gemeenschappelijke
regeling?
De leden van de D66-fractie vragen zich – gegeven de huidige aanwijzing
van het dagelijks bestuur van de MRDH i.o. als beoogd openbaar lichaam
voor het grondgebied van de AMvB – hoe de beide bewindspersonen
oordelen over het feit dat de belangrijkste taak van de vervoerregio is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

5

ondergebracht bij een bestuurscommissie van het openbaar lichaam in
plaats van bij het dagelijks bestuur ervan? Welke visie hebben zij op de
democratische legitimering van een bestuurscommissie binnen een
openbaar lichaam die jaarlijks oordeelt over de besteding van ruim € 600
miljoen doeluitkering?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom de regering er voor
kiest om het dagelijks bestuur van de metropoolregio Den HaagRotterdam in oprichting aan te wijzen als beoogd openbaar lichaam van
het grondgebied zoals aangegeven in de AMvB. Deze leden vragen hoe dit
zich verhoudt tot de stelling dat de aan de decentrale overheden de
vormgeving van de vervoerregio zal worden overgelaten. Voorts vragen
deze leden wat de wettelijke grondslag is voor deze aanwijzing.
Genoemde leden constateren dat de provincie Zuid-Holland het niet eens
is met deze aanwijzing. Genoemde leden vragen of er hiermee nog wel
draagvlak is voor de vorming van een vervoerregio aangezien het
uitgangspunt juist was dat de decentrale overheden, provincie én
gemeenten samen de vervoerregio zouden vormen. In het eerdere
schriftelijk overleg stelt de regering ook een vervoerregio zonder
deelname van de provincie te billijken. Genoemde leden vragen dit nader
toe te lichten.
Genoemde leden vragen voorts een reactie op de stelling van de provincie
Zuid-Holland dat in het huidige voorstel de provincie geen betekenisvolle
rol heeft zoals beoogd in het wetsvoorstel.
Vervoerregio Amsterdam
Als het gaat om de vervoersregio Amsterdam vragen de leden van de
VVD-fractie in hoeverre de provincie Noord-Holland daar nu aan meedoet.
Voorts vragen de leden van de VVD-fractie de regering nader in te gaan op
de toekomstige aansluiting van de gemeenten Almere, Lelystad en de
provincie Flevoland bij de stadsregio Amsterdam, zijnde de vervoersautoriteit. In hoeverre kan zonder wijziging van de onderhavige AMvB deze
aansluiting plaatsvinden? De leden van de VVD-fractie krijgen de indruk
dat straks nog meer gemeenten zich kunnen aansluiten en dat er langs
deze weg een steeds grotere vervoersregio ontstaat dan wel kan ontstaan.
Kunnen ook andere gemeenten zich aansluiten? Zo ja, hoe wordt dat
formeel geregeld? Hoe gaat dat? In hoeverre is het mogelijk dat de
Wgr-regeling met betrekking tot de stadsregio Amsterdam straks ook
bepaalt dat deze regio over andere beleidsterreinen dan verkeer en
vervoer gaat? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van
de regering op de hier gestelde vragen.
Overigens vragen de leden van de VVD-fractie zich af in hoeverre er nu
een gemeenschappelijk voorstel van de gemeenten en de provincie
Noord-Holland ligt over de wijze waarop invulling aan de vervoerregio
wordt gegeven.
II Reactie van de Staatssecretaris
Bij brief van 7 november 2014 heeft de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken enkele vragen gesteld naar aanleiding van de antwoorden in
mijn brief van 8 oktober 2014 over het ontwerpbesluit tot wijziging van het
Besluit personenvervoer 2000 en andere besluiten in verband met de Wet
afschaffing plusregio’s2.
Met belangstelling heb ik van de door de leden van de VVD-fractie, de
SP-fractie, D66-fractie en CU-fractie gestelde vragen kennisgenomen die ik
hierna mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijks2

Kamerstuk 33 659, nr. 22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

6

relaties zal beantwoorden. Daarbij zal ik allereerst ingaan op de vragen die
zijn gesteld over de taakomvang van de vervoerregio’s.
Het wetsvoorstel afschaffing plusregio’s beoogt een einde te maken aan
de verplichte samenwerking op een aantal door de wetgever verplichte
taakvelden in de bestaande plusregio’s. In de memorie van toelichting
(Kamerstuk 33 659, nr. 3) bij dat wetsvoorstel is uiteengezet dat de aan de
plusregio’s in de Wet personenvervoer 2000 (hierna Wp 2000) en andere
wetten op het terrein van verkeer en vervoer toegekende taken als
hoofdregel worden toebedeeld aan de provincies. Een uitzondering wordt
gemaakt voor de verkeer- en vervoertaken, waaronder het verlenen van
concessies voor het verrichten van openbaar vervoer (Wp 2000), en de
middelen die verstrekt worden op basis van de Wet BDU verkeer en
vervoer van de plusregio’s Amsterdam, Haaglanden en Rotterdam,
vanwege de daar bestaande grootstedelijke problematiek op het gebied
van verkeer en vervoer. Daartoe dienen de overheden vrijwillig een
samenwerkingsregeling aan te gaan, waaraan de uitvoering van deze
taken wordt opgedragen. Dit samenwerkingsverband wordt ook wel
aangeduid met de term vervoerregio.
Op basis van het wetsvoorstel afschaffing plusregio’s kunnen de
bevoegdheden tot het verlenen van concessies voor openbaar vervoer,
bedoeld in artikel 20, tweede lid, van de Wp 2000 bij algemene maatregel
van bestuur worden belegd bij het dagelijks bestuur van een openbaar
lichaam, dat bij gemeenschappelijke regeling door de betrokken
overheden is ingesteld. Daarbij wordt tevens aangegeven voor welk
gebied de beoogde uitzondering geldt. Op grond van het wetsvoorstel
afschaffing plusregio’s komen dan ook de andere hiervoor genoemde
taken, verantwoordelijkheden en middelen met betrekking tot verkeer en
vervoer toe aan dat dagelijks bestuur, zodat duidelijk is welk openbaar
lichaam de desbetreffende bevoegdheden in deze gebieden uitoefent. In
de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel alsmede de overige
parlementaire stukken is uitgebreid ingegaan op de redenen waarom voor
deze systematiek is gekozen.
In vervolg op de brief van de Minister van BZK van 1 maart 20123 is aan
de betrokken overheden (gemeenten en provincies) gevraagd de
inrichting van de samenwerking ter hand te nemen en te komen tot de
instelling van twee openbare lichamen op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen, die in de Noordvleugel en de Zuidvleugel als
vervoerregio kunnen optreden. Daarbij is aangegeven dat de twee in te
richten openbare lichamen zouden moeten kunnen functioneren vanaf het
moment waarop de Wet afschaffing plusregio’s in werking treedt, zodat de
taakuitoefening en dan met name de aansturing en het beheer van het
grootstedelijk openbaar vervoer onbelemmerd kan voortgaan. Met
gebruikmaking van de delegatiemogelijkheid van artikel 20, derde lid, van
de Wp 2000 zou – zo was de gedachtegang – bij algemene maatregel van
bestuur het parallel aan het wetgevingsproces tot stand gebrachte
resultaat van het regionaal proces, te weten twee functionerende
openbare lichamen, als vervoerregio’s kunnen gaan functioneren en bij
AMvB als zodanig worden aangewezen. Sinds 2012 zijn de betrokken
overheden in gesprek om in het voetspoor van de ontwikkelde samenwerking in de plusregio’s en in aansluiting op andere initiatieven ter
versterking van bovenlokale en regionale samenwerking, te komen tot de
gevraagde openbare lichamen op basis van een gemeenschappelijke
regeling. De te verwachten uitkomst van dat regionaal proces is
neergelegd in het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit Personenvervoer 2000, zoals dat op grond van het voorgestelde artikel 20, vijfde lid,
3

Kamerstuk 33 047, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

7

van de Wp 2000 bij brief van 14 juli 2014 aan beide kamers der StatenGeneraal is overgelegd4. Met de vaste commissie voor Binnenlandse
Zaken van de Tweede Kamer heeft een schriftelijk overleg plaatsgevonden
over het ontwerpbesluit5. Voorts hebben de vaste commissies voor
Binnenlandse Zaken en de Hoge Colleges van Staat/Algemene Zaken en
Huis van de Koning en voor Infrastructuur van de Eerste Kamer in het
voorlopig verslag over het wetsvoorstel eveneens vragen gesteld met
betrekking tot het ontwerpbesluit.
Uit de door de leden van de Tweede Kamer gestelde vragen en uit het
voorlopig verslag van de Eerste Kamer is gebleken dat er in beide Kamers
een breed gevoelen bestaat dat de invulling die de overheden thans aan
de samenwerking willen geven, te breed van opzet is en dat de gekozen
samenwerking voor meer taken dan alleen verkeer en vervoer zich
moeilijk verdraagt met het hoofddoel van het wetsvoorstel, namelijk
herstel van de bestuurlijke hoofdstructuur. De bredere invulling zou
bovendien een reële betrokkenheid van de provincies bij de vervoerregio
bemoeilijken. De gekozen invulling voor de twee vervoerregio’s stond
blijkens de door beide kamers gestelde vragen en opmerkingen, te ver af
van de oorspronkelijke gedachte achter de vervoerregio, namelijk het
bieden van een praktische oplossing voor het onderbrengen van de
vrijvallende plustaken en middelen voor verkeer en vervoer in deze
gebieden, zodanig dat de bestaande samenwerking van gemeenten op het
terrein van verkeer en vervoer in stand blijft en gekomen kan worden tot
versterking van de provinciale rol. Besloten is om tegemoet te komen aan
deze bij het parlement breed gevoelde bezwaren door het ontwerpbesluit
aan te passen.
In het aangepaste ontwerpbesluit wordt de bevoegdheid, genoemd in
artikel 20, derde lid, van de WP 2000, in eerste instantie toebedeeld aan de
dagelijkse besturen die de gemeenten daartoe hebben opgericht. Beoogd
wordt de toedeling van bevoegdheden aan deze openbare lichamen
slechts tijdelijk te laten zijn, omdat deze door de betrokken gemeenten
vastgestelde samenwerkingsregelingen op dit moment voor wat betreft
de omvang van het werkterrein nog niet voldoen aan de gewenste
eindsituatie, waarbij de taken zijn beperkt tot alleen verkeer en vervoer. In
het ontwerpbesluit wordt voorts bepaald dat zodra de betrokken
overheden een samenwerkingsregeling hebben getroffen met als enig
belang de behartiging van taken op het terrein van verkeer en vervoer, de
concessiebevoegdheid overgaat naar het dagelijks bestuur van die
samenwerkingsregeling.
De betrokken overheden dient enige tijd te worden geboden om de
desbetreffende gemeenschappelijke regelingen aan de nieuwe situatie
aan te passen of nieuwe regelingen in te richten en die voor te leggen aan
de deelnemende overheden. Op basis van die aangepaste of nieuwe
regelingen kunnen openbare lichamen worden ingesteld, die uitsluitend
de verkeer- en vervoertaken van de hiervoor genoemde openbare
lichamen overnemen. In de betrokken AMvB wordt een voorziening
getroffen, die ertoe leidt dat als het inhoudelijke werkterrein van het
openbaar lichaam wordt beperkt tot verkeer- en vervoertaken, dat
openbaar lichaam de bevoegdheden krijgt. De geografische aanduiding
houdt in dat de bevoegdheden van de vervoerregio’s zich tot het in de
bijlagen omschreven gebieden beperken en alleen voor die gebieden
bevoegdheden, taken en middelen ontvangen. Voor die taken kan er
natuurlijk wel worden samengewerkt met het omliggende gebied. Een
dergelijke samenwerking maakt de vervoerregio juridisch echter niet
4
5

Kamerstuk 33 659, nr. 20 en Kamerstuk 33 659, B
Kamerstuk 33 659, nrs. 20, 21 en 23.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

8

groter en heeft dus geen gevolgen voor de bevoegdheden van de
provincie.
Het gewijzigde ontwerpbesluit, waarin de hiervoor beschreven beperking
tot verkeer- en vervoertaken is opgenomen, heb ik aan de Afdeling
advisering van de Raad van State voorgelegd teneinde de inwerkingtreding van het wetsvoorstel en het ontwerpbesluit met ingang van
1 januari 2015 mogelijk te maken.
Met het vorenstaande is een belangrijk deel van de gestelde vragen
beantwoord. Hierna beantwoord ik de overige vragen.
Inleiding
De leden van de SP-fractie brengen naar voren dat het verstandig zou zijn
om de behandeling van het wetsvoorstel in twee delen te splitsen.
Met het afschaffen van de plusregio’s zal in alle gevallen tevens een
besluit moeten zijn genomen welk orgaan de verantwoordelijkheid voor
de wettelijk taken van de plusregio’s overneemt, ook in het geval van de
uitzondering voor de twee vervoerregio’s. De benodigde wettelijke
voorzieningen moeten zijn getroffen voor deze taakoverdracht. Op het
moment dat de plusregio’s worden afgeschaft dient immers duidelijk te
zijn welk orgaan de verantwoordelijkheid voor de wettelijke taken van de
plusregio’s van de plusregio’s overneemt. Daarom is het noodzakelijk de
afschaffing van de plusregio’s en de herverdeling van de wettelijke taken
van de plusregio’s in één wetsvoorstel te regelen.
Bestuurlijke hoofdstructuur
De leden van de VVD-fractie hebben de indruk dat de inhoud van de
ontwerp AMvB verder gaat dan de wet aangeeft.
In artikel 20, derde lid, van de Wp 2000 wordt geregeld, dat bij algemene
maatregel van bestuur kan worden bepaald dat het dagelijks bestuur van
een bij gemeenschappelijke regeling ingesteld openbaar lichaam bevoegd
is tot het verlenen, wijzigen of intrekken van de in het tweede lid bedoelde
concessies in het bij die maatregel aan te wijzen gebieden. Dat betekent
dat de AMvB duidelijkheid moet verschaffen aan welk openbaar lichaam
de taken op het terrein van verkeer en vervoer worden opgedragen. Die
duidelijkheid is ook geboden omdat aan het aangewezen bestuursorgaan
tevens de voor de uitoefening van die bevoegdheden bestemde
BDU-middelen moeten worden verstrekt.
Het kabinet gaat daarmee niet op de stoel zitten van diegenen die de
vervoerregio moeten vormgeven, zoals de leden van de Spaaractie
vragen. Het is aan de betrokken overheden overgelaten om bij gemeenschappelijke regeling een openbaar lichaam op te richten waaraan de
verkeer- en vervoertaken kunnen worden opgedragen. Het is vervolgens
aan de Kroon om de daarvoor in aanmerking komende openbare
lichamen aan te wijzen, zodat de bevoegdheden daarop overgaan en
daaraan de BDU-middelen kunnen worden verstrekt.
De leden van de SP-fractie vragen nogmaals of de regering de mening
deelt van de burgemeester van Den Haag (Het Financieële Dagblad van
13 september) dat er in een hedendaags huis van Thorbecke enkel plaats
zou zijn voor Europa, het Rijk en gemeenten niet is beantwoord.
Nee, de regering deelt de mening van de burgemeester van Den Haag
niet. In het huis van Thorbecke bestaan drie bestuurslagen: Rijk,
provincies en gemeenten. Dat staat voor het kabinet niet ter discussie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

9

Tevens vragen de leden van de SP-fractie hoe de vrijheid van gemeenten
is gewaarborgd om zelfstandig te kunnen beslissen over deelname aan de
vervoerregio.
Het betreft een vrijwillige samenwerking en het is aan de gemeenten om
deel te nemen aan een vrijwillige gemeenschappelijke regeling.
De leden van de D66-fractie zien graag een nadere toelichting waarom de
regering geen voorstander is van een evaluatie van het aanwijzen van
vervoerregio’s.
Zoals ook besproken tijdens de plenaire behandeling van het wetsvoorstel, is de regering geen voorstander van een evaluatie van het aanwijzen
van de vervoerregio’s Het gaat in de vervoerregio’s om concessies, die zijn
verleend voor een lange periode. Voor het openbaar vervoer is het
daarom buitengewoon onwenselijk om op voorhand te zeggen dat over
een aantal jaren nog eens gekeken gaat worden of men het op deze
manier wil voortzetten. Dat komt de continuïteit in het openbaar vervoer
niet ten goede.
De leden van de verschillende fracties vragen zich af hoe de rol van de
provincie zal zijn bij een bredere regeling, waarin meer taken dan alleen
verkeer- en vervoertaken zijn ondergebracht en die materieel lijkt neer te
komen op voortzetting van de plusregio en hoe de provincie dan haar
bovenregionale afstemmingsrol kan spelen.
Met de aan het begin van deze brief beschreven wijzigingen in het
ontwerpbesluit zijn naar mijn mening de genoemde bedenkingen niet
meer aan de orde. Ik ga er van uit dat het hiermee provincies en
gemeenten mogelijk wordt gemaakt in gezamenlijk overleg tot een
passende vorm van samenwerking te komen. Wij verwachten dat in de
komende periode, waarin de overheden de samenwerkingsregelingen
zullen vervangen door samenwerkingsregelingen, die zich beperken tot
verkeer en vervoer, het overleg tot resultaat zal leiden. Omtrent een
«betekenisvolle rol» voor provincies gaven wij al eerder aan dat een
succesvolle samenwerking alleen kan ontstaan als gemeenten en
provincies oog hebben voor elkaars belangen, maatwerk betrachten in de
uiteindelijke vorm waarin de samenwerking gestalte zal krijgen en elkaar
positie gunnen in de samenwerking. De vorm is daarbij wat het kabinet
betreft minder van belang dan de inhoud en het doel van de samenwerking, namelijk de zorg voor een goed functionerend verkeer- en
vervoersysteem dat een goede bereikbaarheid verzekert.
Vormgeving vervoerregio
De leden van de D66-fractie vragen een verduidelijking van de mate
waarin de provincie haar toezichthoudende rol kan uitoefenen over de
vervoerregio’s die aangewezen worden vanuit het Rijk, en specifiek het
toezicht op de financiële risico’s van het samenwerkingsverband.
In het gewijzigde ontwerpbesluit kan geen onduidelijkheid bestaan over
de mate waarin de provincie haar toezichthoudende rol, bestuurlijk en
financieel kan uitoefenen, omdat de situatie voorlopig blijft zoals die thans
is. Wat daarna gebeurt, is een zaak van de betrokken overheden.
Conflictbeslechting
De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering in de brief aangeeft dat
als in de vervoerregio geen besluit tot stand komt omdat er zodanige
verschillen van mening zijn dat de besluitvorming stagneert, onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

10

omstandigheden door middel van interbestuurlijk toezicht kan worden
ingegrepen. Betekent dit dat het Rijk dan uiteindelijk zou kunnen ingrijpen,
zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Dat zou inderdaad het geval kunnen zijn indien er een concrete wettelijke
verplichting niet wordt nageleefd.
Vervoerregio’s
De leden van de VVD-fractie vragen de regering nader in te gaan op de
toekomstige aansluiting van de gemeenten Almere, Lelystad en de
provincie Flevoland bij de stadsregio Amsterdam, zijnde de vervoersautoriteit. In hoeverre kan zonder wijziging van de onderhavige AMvB deze
aansluiting plaatsvinden? De leden van de VVD-fractie krijgen de indruk
dat straks nog meer gemeenten zich kunnen aansluiten en dat er langs
deze weg een steeds grotere vervoersregio ontstaat dan wel kan ontstaan.
Kunnen ook andere gemeenten zich aansluiten? Zo ja, hoe wordt dat
formeel geregeld? Hoe gaat dat? In hoeverre is het mogelijk dat de
Wgr-regeling met betrekking tot de stadsregio Amsterdam straks ook
bepaalt dat deze regio over andere beleidsterreinen dan verkeer en
vervoer gaat? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van
de regering op de hier gestelde vragen.
Het kabinet is niet van plan om het in de algemene maatregel van bestuur
aan te wijzen gebied voor de vervoerregio in de Noordvleugel, dat in het
ontwerpbesluit is beperkt tot het gebied van de plusregio Amsterdam, uit
te breiden. Een dergelijke uitbreiding zou immers een verschuiving
betekenen van de bevoegdheden van provincie naar vervoerregio,
hetgeen het kabinet niet beoogt.
Het staat gemeenten vrij de mogelijkheid samenwerking te zoeken met de
Stadsregio Amsterdam. Als daarbij bijvoorbeeld ook besluiten rond het
aanbestede openbaar vervoer aan de orde zijn, dan is en blijft de
provincie Noord-Holland daarvoor het bevoegd gezag.
Het feit dat de gemeente Almere in een andere provincie ligt belemmert
niet de samenwerking met de vervoerregio Amsterdam – Almere. Almere
wordt nu reeds door Flevoland in staat gesteld zelf het openbaar vervoer
in Almere te regelen en werkt daarvoor al samen met de Stadsregio
Amsterdam. Die situatie kan vrijwillig, met alle betrokken partijen, worden
gecontinueerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 659, nr. 23

11