Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 317

JBZ-Raad

Nr. 205

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN
VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 januari 2014
Hierbij bieden wij, mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, u de geannoteerde agenda van de informele bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 23 en 24 januari
2014 in Athene aan.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

kst-32317-205
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 205

1

Geannoteerde agenda van de informele bijeenkomst van de Raad
Justitie en Binnenlandse Zaken, 23–24 januari 2014 te Athene
I. Veiligheid en Justitie, Grondrechten en Burgerschap
1. Toekomstige ontwikkeling van de JBZ-ruimte
Op aandringen van een aantal lidstaten, waaronder Nederland, heeft
tijdens de JBZ-Raad van 6-7 december 2013 een eerste inhoudelijke
bespreking plaats gevonden over de toekomstige JBZ-samenwerking. Er
was brede steun van lidstaten voor focus op consolidatie, implementatie
en kostenefficiëntie, zoals ook benadrukt in de gezamenlijke brief van acht
lidstaten op initiatief van Nederland, Zweden en Finland (Kamerstuk
32 317, nr. 200). Tijdens deze informele JBZ-Raad zal er verder van
gedachten gewisseld worden over de uitgangspunten en prioriteiten voor
het JBZ-meerjarenbeleid vanaf 2015, in aanloop naar de vaststelling door
de Europese Raad, ingevolge artikel 68 VWEU, van de strategische
richtsnoeren voor de JBZ-samenwerking in juni 2014.
Nederland zet actief in op beïnvloeding van het toekomstige
JBZ-meerjarenbeleidskader. Met het oog op de beïnvloeding is een
kabinetsstandpunt voorbereid dat met uw Kamer is gedeeld. Het behelst
een visie op hoofdlijnen ten aanzien van de richting waarin het JBZ-beleid
zich vanaf 2015 volgens het kabinet moet ontwikkelen (Kamerstuk 32 317,
nr. 196). Het kabinetsstandpunt dient als een referentiekader, op basis
waarvan de Nederlandse inzet systematisch zal worden uitgedragen, zo
ook tijdens de informele JBZ-Raad.
2. Procedurele rechten voor kwetsbare verdachten en veroordeelden, de
onschuldpresumptie en rechtsbijstand
De Commissie zal een discussie inleiden over de op 27 november 2013
gepresenteerde richtlijnen over procedurele waarborgen voor kinderen
die verdachte of beklaagde zijn in een strafprocedure, over versterking
van het vermoeden van onschuld en over voorlopige rechtsbijstand voor
verdachten en beklaagden wie de vrijheid is ontnomen en rechtsbijstand
in procedures ter uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel.1
De richtlijn over waarborgen voor kinderen die verdachte of beklaagde
zijn in een strafprocedure, vloeit voort uit de resolutie van de Raad van
30 november 2009 over een routekaart ter versterking van de procedurele
rechten van verdachten en beklaagden in strafprocedures. Het voorstel
heeft betrekking op minderjarigen die worden verdacht van een strafbaar
feit. Het beoogt de positie van minderjarigen te beschermen vanaf het
moment waarop een verdenking ontstaat tot het moment waarop de
berechting eindigt. Ter verwezenlijking van het recht op een eerlijk proces
wordt aan de minderjarige een aantal rechten toegekend. Naast deze
rechten krijgen de minderjarigen bescherming doordat verhoren
audiovisueel worden geregistreerd en hebben zij recht op medische
bijstand.
Ook het voorstel over voorlopige rechtsbijstand volgt uit de genoemde
routekaart. Het bevat de verplichting voor lidstaten om te voorzien in
gefinancierde voorlopige rechtsbijstand voor verdachten die van hun
vrijheid zijn beroofd. Tevens bevat het voorstel de verplichting voor
uitvoerende lidstaten om in overleveringszaken te voorzien in voorlopige
rechtsbijstand voor opgeëiste personen die op grond van een Europees
aanhoudingsbevel (EAB) in zo’n lidstaat zijn aangehouden. In beide
1

COM (2013) 821, 822, 824.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 205

2

gevallen gaat het om rechtsbijstand vanaf de aanhouding tot aan de
definitieve beslissing inzake het al dan niet toewijzen van rechtsbijstand.
Daarnaast bevat het voorstel met betrekking tot overleveringszaken de
verplichting voor de lidstaat die een EAB heeft uitgevaardigd, om te
voorzien in (de mogelijkheid van) rechtsbijstand wanneer de opgeëiste
persoon heeft aangegeven in die lidstaat een raadsman te willen
aanwijzen.
De derde richtlijn wil het recht van personen om voor onschuldig te
worden gehouden totdat zij schuldig zijn bevonden aan het plegen van
een strafbaar feit – vaak ook aangeduid als de «onschuldpresumptie» –
versterken. Het recht op het vermoeden van onschuld wordt vervolgens
geconcretiseerd in een aantal bepalingen. Autoriteiten dienen zich te
onthouden van uitingen over verdachten als zouden zij reeds veroordeeld
zijn. Voorts dient de bewijslast in strafzaken te rusten op het openbaar
ministerie. Verder zijn verdachten niet verplicht om voor zichzelf belastende verklaringen af te leggen noch om medewerking te verlenen aan
een strafrechtelijk onderzoek waarin zij als verdachte gelden. Verdachten
komt bovendien een zwijgrecht toe; zij dienen hierop door middel van een
cautie te worden gewezen. Ten slotte wil de richtlijn het recht van de
verdachte om aanwezig te zijn bij de berechting versterken. Het gaat in dit
verband om algemene uitgangspunten voor wat doorgaans wordt
aangeduid als de verstekregeling. Dit laatste onderdeel van de richtlijn
staat in beginsel los van het recht op het vermoeden van onschuld.
De kabinetsreactie op deze voorstellen is neergelegd in de gebruikelijke
BNC-fiches, die op korte termijn aan beide Kamers der Staten-Generaal
zullen worden aangeboden.
3. Grensoverschrijdende uitvoering van geringe vorderingen
Tijdens de informele Raad spreken de lidstaten over het voorstel tot
wijziging van Verordening (EG) nr. 861/2007 van het Europees Parlement
en de Raad van 11 juli 2007 tot vaststelling van een Europese procedure
voor geringe vorderingen en Verordening (EG) nr. 1896/2006 van het
Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 tot invoering van
een Europees betalingsbevelprocedure. De kabinetsreactie op dit voorstel
is neergelegd in een BNC-fiche dat reeds aan beide Kamers der StatenGeneraal is aangeboden (Kamerstuk 22 112, nr. 1758).
Voorgesteld wordt om de verordening inzake de Europese procedure voor
geringe vorderingen te herzien. Daarbij wordt onder meer het toepassingsbereik van de verordening verruimd tot vorderingen tot € 10.000 en
moet het mogelijk worden om in de procedure elektronische (tele)communicatiemiddelen te gebruiken, alsmede om de gerechtskosten online te
betalen. Ook wordt een plafond (maximumbedrag) vastgesteld voor de
gerechtskosten die voor de procedure in rekening worden gebracht.
Nederland is positief over de uitbreiding van het toepassingsbereik van de
verordening tot vorderingen tot € 10.000, nu dit de toegang tot de rechter
voor zowel consumenten als ondernemers voor de beslechting van
grensoverschrijdende geschillen betreffende geringe vorderingen kan
verbeteren.
Nederland staat in beginsel ook positief tegenover de introductie in de
procedure van elektronische (tele)communicatiemiddelen. Daarbij is het
wel van belang dat de lidstaten niet worden verplicht om een afzonderlijk
digitaliseringstraject in te richten specifiek voor de Europese procedure
voor geringe vorderingen. Dit zou immers betekenen dat grote kosten
zouden moeten worden gemaakt voor een beperkt aantal zaken. Over een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 205

3

dergelijk voorstel zou Nederland om die reden een negatief proportionaliteitsoordeel hebben. Naar het oordeel van Nederland zou het een
passender oplossing zijn wanneer de lidstaten worden aangemoedigd om
het gebruik van elektronische (tele)communicatiemiddelen mogelijk te
maken. Bestaan deze middelen reeds in nationale procedures, dan zouden
de lidstaten het gebruik daarvan in de Europese procedure voor geringe
vorderingen toe moeten staan.
Nederland oordeelt negatief over het voorstel tot vaststelling van een
plafond voor de griffierechten. Dit voorstel zou ertoe leiden dat wij de
tarieven die nu op basis van de Wet griffierechten burgerlijke zaken
worden geheven, zullen moeten aanpassen en in veel gevallen fors zullen
moeten verlagen. Daarmee zou dit voorstel aanzienlijke consequenties
kunnen hebben voor het stelsel van financiering van de rechtelijke macht.
Bovendien is Nederland van oordeel dat artikel 81 VWEU, de verdragsbepaling waarop de verordening gebaseerd is, de Europese wetgever niet de
bevoegdheid geeft tot het nemen van een dergelijke maatregel. De
onderhandelingen over het voorstel zijn nog niet begonnen.
4. Internationale aspecten van de algemene verordening gegevensbescherming
Het Voorzitterschap heeft aangegeven tijdens deze Informele Raad te
willen spreken over de bepalingen in hoofdstuk V van de algemene
verordening gegevensbescherming inzake de overdracht van persoonsgegevens naar derde landen of internationale organisaties. Tijdens het
vorige Voorzitterschap is ook al over dit hoofdstuk gesproken en het
Voorzitterschap wil graag de discussie verder brengen. Het Voorzitterschap is op dit moment bezig met het opstellen van een discussiestuk. De
inhoud van dit discussiestuk is nog onbekend. De discussie zal
waarschijnlijk mede in het licht worden gevoerd van recente ontwikkelingen, zoals de mededeling van de Commissie over het herstel van
vertrouwen in EU-VS gegevensstromen en de evaluatie van het Safe
Harbour regime door de Commissie. De kabinetsreactie op deze
voorstellen is neergelegd in de gebruikelijke BNC-fiches, die op korte
termijn aan beide Kamers der Staten-Generaal zullen worden aangeboden.
Nederland vindt het van groot belang dat de verordening een goede basis
biedt voor overdracht van persoonsgegevens naar derde landen voor
zowel de publieke als private sector en tevens een antwoord geeft op de
uitdagingen van deze tijd, zoals cloud computing. Daarbij streeft
Nederland naar een evenwichtige benadering tussen de belangen van de
bescherming van burgers en de positie van het bedrijfsleven dat soms
met conflicterende verplichtingen uit verschillende jurisdicties wordt
geconfronteerd. Bijzondere aandacht zal Nederland laten blijven uitgaan
naar een zo hoog mogelijke bescherming van de gegevens van Nederlandse burgers die door de overheid worden verwerkt.
5. Presentatie door de Commissie Mededeling over preventie van
radicalisering naar terrorisme en gewelddadig extremisme
De Commissie zal de Mededeling over preventie van radicalisering naar
terrorisme en gewelddadig extremisme presenteren. De Mededeling
vormt een bijdrage aan de revisie van de EU-radicaliseringsstrategie, die
de Europese Contraterrorisme Coördinator dit jaar zal uitvoeren. Een
definitieve versie van de Mededeling is op dit moment nog niet
beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 205

4

II. Immigratie en Asiel
6. Terrorisme en grensbewaking
– Discussie
Het Griekse Voorzitterschap heeft op het gebied van terrorisme het
onderwerp «terrorisme en grensbewaking» geagendeerd voor de
JBZ-Raad. Er is nog weinig bekend over de voornemens van het Griekse
Voorzitterschap op het gebied van terrorisme en de agendering van dit
onderwerp. Op het moment van schrijven is het discussiedocument nog
niet beschikbaar.
7. Toekomstige ontwikkeling van de JBZ-ruimte
Zie onder punt 1 van Veiligheid en Justitie, Grondrechten en Burgerschap.
8. Bulgarije en de Dublinverordening
Tijdens de informele Raad zal op instigatie van de Europese Commissie
ook gesproken worden over de asielinstroom in Bulgarije die vanaf de
zomer van 2013 substantieel is toegenomen. Deze toegenomen instroom
heeft als gevolg dat de opvangvoorzieningen in Bulgarije onder druk zijn
komen te staan. Dit stelt de Bulgaarse regering voor flinke uitdagingen. De
Bulgaarse regering werkt samen met onder meer de UNHCR en de EASO
aan verbeteringen van het stelsel. In het algemeen overleg van
4 december 2013 is uw Kamer geïnformeerd dat de situatie in Bulgarije
voor de Nederlandse regering aanleiding is om in Bulgaarse Dublinzaken
ruimhartig invulling te geven aan de soevereiniteitsclausule uit de
Dublinverordening, indien de individuele omstandigheden van de
vreemdeling daar aanleiding toe geven. Dit signaal zal de Nederlandse
regering ook uitdragen in de informele JBZ-Raad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 317, nr. 205

5