5
Vragenuur: Vragen Sjoerdsma
Vragen van het lid Sjoerdsma aan de minister van Economische Zaken, bij afwezigheid van de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, over het
bericht "Hulp aan Afrika om migratie te stoppen".
De voorzitter:
De minister voor Buitenlandse Handel is hier niet aanwezig
omdat ze op dit moment precies over dit onderwerp in
Brussel praat met de Europese Raad.

De heer Sjoerdsma (D66):
Voorzitter. Op de voorpagina van de Volkskrant van vandaag
staat dat het kabinet 50 miljoen euro uittrekt voor Afrika
om migratie te stoppen. Dat klinkt daadkrachtig en de foto
daarnaast van minister Ploumen met de armen over elkaar
straalt dat ook uit.
Maar hoewel de gedachte niet onsympathiek is, is het de
vraag of dit voorstel meer is dan slechts een lege huls. Ik
zou kunnen sneren dat de 50 miljoen van de minister niet
meer is dan een druppel op de gloeiende plaat, maar dat
zou flauw zijn, want dat weet de minister ook wel. Ik zou
kunnen vragen of deze 50 miljoen euro extra is, bovenop
de begroting, maar dat is tegen beter weten in, want het
geld komt uit het Dutch Good Growth Fund, uit een
bestaand potje. Het is dus geen nieuw geld. Ik zou kunnen
wijzen op het feit dat de minister migratie wil tegengaan,
maar vervolgens investeert in Ghana, Senegal en Tunesië,
landen waar het perspectief voor de lokale bevolking nu
juist heel erg goed is.
Laat ik dan vragen of ik het goed samenvat als ik zeg dat
minister Ploumen 50 miljoen euro, die in haar begroting
gereserveerd was voor Nederlandse ondernemers in ontwikkelingslanden, nu ook daadwerkelijk gaat besteden aan
Nederlandse ondernemers in ontwikkelingslanden en dat
zij hoopt dat dit vervolgens bijdraagt tegen migratie.
Met andere woorden, kan de minister uitleggen wat er
nieuw is aan dit voorstel en op welke wijze dit plan daadwerkelijk gaat bijdragen aan "meer perspectief in Afrika"?
Tot slot, mag ik vragen waarom minister Ploumen nu in
Brussel zit om deze 50 miljoen groots aan te kondigen, terwijl zij daarover afgelopen donderdag, toen de Kamer
hierover debatteerde, met geen enkel woord repte?
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de minister van Economische Zaken
voor zijn beantwoording van deze vragen.

Minister Kamp:
Voorzitter. De heer Sjoerdsma is selectief in zijn vragen, zo
maakt hij ons duidelijk. Dat is ook omdat hij zich natuurlijk
realiseert dat we hier met een zeer hardnekkig probleem te
maken hebben, dat niet zomaar op te lossen is. Het pro-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Sjoerdsma

bleem is dat de mensen uit Afrika met wrakke bootjes naar
Europa komen en in grote aantallen het leven verliezen op
zee. Maar wat daarachter ligt, is natuurlijk het gebrek aan
perspectief in een groot deel van Afrika en het gebrek aan
een behoorlijk leefklimaat voor de mensen die daar wonen.
Het grote verschil tussen Afrika en Europa is de drijvende
kracht achter het proces dat gaande is.
Natuurlijk kun je dan proberen om met zorgvuldige individuele asielprocedures een bijdrage aan te leveren aan het
oplossen van dat probleem. Natuurlijk kun je kijken wat je
daar ook gewapenderhand kunt doen om te zorgen dat de
ernstigste misstanden worden rechtgezet en kun je, waar
dat op grond van een Veiligheidsraadsresolutie mogelijk
zou zijn, proberen om preventief op te treden. Natuurlijk
kun je werken aan noodhulp, maar je moet ook werken aan
het achterliggende probleem. Dat is, zoals ik net formuleerde, het verschil in perspectief, het verschil in leefklimaat.
Daarvoor hebben we de begroting voor Ontwikkelingssamenwerking, die op allerlei manieren is toegedeeld. Maar
als zich zoiets voordoet, geef je daaraan een extra accent,
zoals de minister nu ook heeft gedaan. Je kijkt binnen je
begroting hoe je middelen beschikbaar kunt stellen om
voor dit doel iets extra's te doen. Je kunt dat als Nederland
niet alleen, er zijn nog 27 andere landen in de Europese
Unie en ook heel veel andere landen in de wereld die daar
ook aan kunnen bijdragen. Met zijn allen zul je toch geleidelijk aan moeten zorgen dat het onderliggende probleem
wordt weggenomen. Dat heeft de collega ook hiermee op
gang willen zetten.
Wat is er nieuw aan? Het is niet zo, zoals de heer Sjoerdsma
zegt, dat dit geld allemaal uit het Dutch Good Growth Fund
komt. Het komt voor de helft uit dat fonds en voor de andere
helft komt het uit het begrotingsartikel voor de ontwikkeling
van de private sector; allebei 25 miljoen. Wat wij dus proberen is om Nederlandse ondernemers en lokale ondernemers, die daar goede dingen kunnen doen, maar ook
maatschappelijke organisaties en sociale ondernemers in
het gebied in de gelegenheid te stellen, met plannen en
voorstellen te komen die wij kunnen honoreren, om op die
manier een bijdrage te leveren aan een structurele oplossing
voor het probleem waarmee de wereld wordt geconfronteerd.
De heer Sjoerdsma (D66):
Waar minister Ploumen vanochtend op de voorpagina van
de Volkskrant aankondigde dat deze 50 miljoen perspectief
zou gaan bieden aan Noord-Afrika, zegt minister Kamp nu:
het is een extra accent. Dat plaatst het al in een wat relativerender perspectief. Minister Kamp zegt ook: wij moeten
dit probleem bij de oorzaak aanpakken. Ik ben dat hartgrondig met hem eens. Alleen symptoombestrijding, alleen
maar het beschieten van bootjes in de Middellandse Zee
of het bombarderen van smokkelroutes zal niet genoeg zijn.
We zullen ook moeten kijken naar de grondoorzaak en ik
ben blij dat minister Kamp hier warme woorden spreekt
over het nut van ontwikkelingssamenwerking. Dat is voor
een VVD-minister te prijzen.
Toch is dit symboolpolitiek, want minister Kamp bevestigt
dat het geld uit bestaande potjes komt. Het geld wordt
besteed aan waar het voor was bedoeld. Er is dus geen
nieuw voorstel en er is geen nieuw plan, tenzij de minister
nu zegt: "dat is er wel en het ziet er zo uit". Ik hoor hem dat

26 mei 2015
TK 87

87-5-1

helaas niet zeggen. Ik zou het hem graag horen zeggen.
Mijn fractie heeft serieuze voorstellen gedaan om bijvoorbeeld duurzame opvang in de regio voor elkaar te boksen,
een voorstel om bijvoorbeeld Jordanië en Libanon te helpen
bij het structureel opvangen van miljoenen vluchtelingen.
Toen ik dat voorstel deed, zeiden kabinet en coalitie nee.
Een groot deel van de Kamer zei ja. Ik wil minister Kamp
vragen om dat plan te heroverwegen. Besteed de 50 miljoen
die het kabinet nu uittrekt, daaraan! Besteed het aan de
regeringen die het echt nodig hebben!

van de beleidskaders van het Dutch Good Growth Fund.
Dat bestond al. Ik zou het kabinet graag, ook met het oog
op het debat van donderdag, willen uitdagen om met een
veel omvattender antwoord te komen op de uitdaging waar
wij bij onze zuidgrens voor staan. Hoe gaan wij ons buitenlandsbeleid, ons ontwikkelingsbeleid en misschien ook wel
ons economische beleid in het buitenland aanpassen aan
die veranderende realiteit? Ik hoop dat daar in ieder geval
donderdag een adequaat antwoord op komt.

Tot slot. De minister ging niet in op het feit dat minister
Ploumen vorige week met ons hierover debatteerde, maar
dit niet noemde. Wellicht kan hij dat alsnog doen, want het
is niet de eerste keer dat minister Ploumen daags na het
debat iets aankondigt. Ik noem bijvoorbeeld de Karel
Doorman na het eboladebat. Waarom is de Kamer hierover
niet geïnformeerd afgelopen donderdag? Kan de minister
garanderen dat het niet nog een keer zo gaat?

Minister Kamp:
Op de opmerking over het oplepelen ga ik verder niet in. Ik
denk dat wij het eens zijn over een bredere, meeromvattende aanpak. Er moet in dat gebied meer gebeuren. Bij
alles wat je doet om te proberen om de problemen op korte
termijn op te lossen, moet je ook kijken naar het onderliggende probleem. Dat doet de minister ook. Op deze wijze
heeft zij dit terecht een accent gegeven.

Minister Kamp:
Symbolen zijn niet verkeerd. Als je 4 miljard per jaar
beschikbaar hebt voor ontwikkelingssamenwerking, dan
doe je echt wat in de wereld. Ik wou dat alle landen in de
wereld het zo deden. Dat je binnen dat budget afhankelijk
bent van de ontwikkelingen die zich in de wereld voordoen
en dat je probeert adequaat te reageren en daar ook een
voorbeeld mee wilt stellen, lijkt mij heel verstandig.

Mevrouw Agnes Mulder (CDA):
Wordt deze hulp uiteindelijk ook gekoppeld aan de terugname van azielzoekers en opvang in de regio? Met andere
woorden: gaat het hier om een totaalpakket van maatregelen? Horen die randvoorwaarden daarbij? Of zegt de
minister dat wij hier iets doen wat daar los van staat?

Het gaat niet alleen om het beschikbaar stellen van een
bedrag. Het is wel degelijk zo dat daar drie doelen mee
bereikt moeten worden. Het eerste is dat we Nederlandse
ondernemers met belangstelling voor de landen waar het
probleem is, in de gelegenheid stellen om daar goede dingen te doen. In de tweede plaats helpen we jonge ondernemers in het gebied bij de financiering, maar ook bij het
opstellen van businessplannen, bij de logistiek en bij het
vinden van een afzetmarkt. Het derde wat we ermee willen
doen, is mensen met realistische ideeën, maatschappelijke
organisaties en sociale ondernemers in de gelegenheid
stellen om hun initiatieven te realiseren. Met name wordt
dan gekeken naar initiatieven voor groepen mensen die in
onveilige gebieden wonen en voor etnisch kwetsbare
groepen. Dat is het plan dat daar achter zit.
Het lijkt mij heel goed dat je als verantwoordelijke
bewindspersoon adequaat reageert op wat zich in de actualiteit voordoet. Op welk moment je dat precies kunt communiceren, hangt ervan af op welk moment je ermee klaar
bent. Natuurlijk zijn er iedere week Kamerdebatten. Gelukkig. Natuurlijk wordt er ook iedere week over een onderwerp
als dit in de ministerraad gesproken, maar dat neemt niet
weg dat de minister ook zelf, binnen het eigen budget,
binnen de marges die zij gekregen heeft van de Kamer, haar
beslissingen kan nemen en daarover met de Kamer van
gedachten kan wisselen. De minister zal de Kamer daartoe
in staat stellen. Nog deze week komt er een brief over dit
onderwerp naar de Kamer toe. Als de Kamer daarover van
gedachten wil wisselen, dan zijn wij daar natuurlijk graag
toe bereid.

Minister Kamp:
Er zijn afspraken gemaakt over projecten en extra investeringen in landen waardoor de landen gemotiveerd kunnen
worden om iets extra's te doen aan het terugnemen van
afgewezen asielzoekers en hier illegaal verblijvende personen. Een mooi voorbeeld hiervan is wat wij op dit moment
in Somalië doen. Daar wordt een extra project voor grensbewaking gefinancierd. Somalië stelt daar een door ons
gewenste tegenprestatie tegenover. Dit geldt breed voor
alle betrokken landen. Dit is vast beleid dat iedere keer als
dat mogelijk is, zal worden toegepast.
De heer Teeven (VVD):
Ik dank de minister voor zijn uitleg dat het bedrag van 50
miljoen in de Volkskrant waar wij vanmorgen mee wakker
werden, maar voor 50%, dus 25 miljoen, uit het fonds komt.
Vorig jaar is 18 miljoen in dat fonds blijven hangen. Dat is
op de plank blijven liggen omdat de minister het niet heeft
uitgegeven. Begrijp ik goed dat de 25 miljoen uit het fonds
beschikbaar is voor Nederlandse ondernemers die in Afrika
actief zijn? Of is dat bedrag beschikbaar voor Afrikaanse
ondernemers of voor een combinatie van beide? Hoe moet
ik dat zien? Uit het bericht in de Volkskrant kreeg ik even
het idee dat die 50 miljoen geheel voor Afrikaanse ondernemers was, maar dat lijkt mij niet helemaal de bedoeling.

De heer Sjoerdsma (D66):
Dank voor de toezegging van die brief. Ik moet wel constateren dat de minister niet verder komt dan het oplepelen

Minister Kamp:
Het zou heel mooi zijn als er zo veel mogelijkheden waren
in Afrika voor ondernemers met realistische plannen dat
wij bedragen in deze orde van grootte ter ondersteuning
konden uitgeven. Ik noem de cijfers waar het om gaat. In
2015 hebben wij een bedrag van 150 miljoen voor het Dutch
Good Growth Fund beschikbaar. Dat kan in een jaar worden
uitgegeven. Vorig jaar was er 100 miljoen beschikbaar dat
in een halfjaar een bestemming moest krijgen. Dat is voor

Tweede Kamer

26 mei 2015
TK 87

Vragenuur: Vragen Sjoerdsma

87-5-2

82 miljoen gelukt. Dat betekent dat er een zeer goede start
met dit fonds is gemaakt. Voor de 25 miljoen die wij uit het
fonds halen voor dit doel, volgen wij de lijn van de oorspronkelijke opzet van het fonds. Voor een deel wordt dit bedrag
gebruikt voor Nederlandse ondernemers die daar activiteiten ontplooien. Voor een deel is het geld bestemd voor
Afrikaanse ondernemers die daar activiteiten ontplooien.
De mate waarin Nederlandse ondernemers van dit geld
gebruik kunnen maken, hangt vooral af van de initiatieven
waar zij mee komen. Wij staan open voor ieder goed initiatief, ieder goed voorstel van de Nederlandse ondernemers
gericht op de Afrikaanse landen waar wij hier over spreken.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Ik wil meer duidelijkheid over de bestedingen. Zoals de heer
Sjoerdsma ook zegt, is het wat teleurstellend dat wij, nadat
wij drie uur bij elkaar hebben gezeten, de plannen uiteindelijk in de Volkskrant moeten lezen. Dan hadden wij dus geen
drie uur bij elkaar hoeven zitten. Ik steun het pleidooi om
die voorstellen vooral met de Kamer te delen voordat zij
naar de media gaan.
Ik heb een concrete vraag. Als de minister die nu niet kan
beantwoorden, hoop ik dat dit wel in de brief kan. Wat is
nu het nieuwe aan dit voorstel? Wij hebben het Dutch Good
Growth Fund waar nog 750 miljoen in zit. Wordt dit bedrag
uit dit fonds gehaald? Wordt dit speciaal geoormerkt voor
Noord-Afrikaanse landen die nu met migratie te maken
hebben? Blijft het een onderdeel van dit fonds? Wat gebeurt
er met de 25 miljoen uit de private sector? Wordt dit een
apart fonds en wordt dit geld ook geoormerkt? Of zijn dit
de reguliere kanalen waar bedrijven uit Nederland en Afrika
uit kunnen putten?

en de ontwikkeling helder zichtbaar. Kan hij bevestigen dat
het niet alleen besteed wordt in de landen die tot nu toe
genoemd zijn — Tunesië, Ghana en nog een land — maar
dat er veel meer landen zijn die in aanmerking komen voor
deze gelden?
Minister Kamp:
Het gaat er altijd om dat het geld wordt aangewend in de
landen waar dat het meest nodig is. Dat moeten echter ook
landen zijn waar er een verantwoorde bestemming aan kan
worden gegeven. Over die combinatie van het meest nodig
zijn en een verantwoorde bestemming eraan kunnen geven,
moet een afweging gemaakt worden. Het is zaak voor mijn
collega Ploumen om daarover de juiste beslissing te nemen.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw antwoord en dank voor uw komst naar
de Kamer. Wij zien de brief die u hebt toegezegd tegemoet.
De heer Voordewind (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik heb een punt van orde. Donderdagavond is
het debat, ook hierover. Misschien kan de brief voor donderdag naar de Kamer worden gestuurd.
De voorzitter:
Ik zal het stenogram van dit gedeelte van de vergadering
doorgeleiden naar het kabinet.

Minister Kamp:
25 miljoen komt uit het begrotingsartikel dat gericht is op
de ontwikkeling van de private sector. Daar zit geen fonds
tussen want dat is een begrotingsartikel dat wordt benut
voor het doel waarvoor het in het leven is geroepen. Uit
het Dutch Good Growth Fund wordt 25 miljoen voor dit
doel gereserveerd. Dat is een fonds waaruit je 125 miljoen
per jaar tot besteding kunt brengen. Van die 125 miljoen
wordt 25 miljoen gebruikt voor dit doel. Het is een aanwending van het beschikbare bedrag uit dit fonds.
Dan het wisselen van informatie met de Kamer. Ik denk dat
een minister altijd in staat moet zijn om eigen beleidsbeslissingen te nemen binnen de marges die voor hem of haar
gelden. Vervolgens wordt dat gecommuniceerd. De Kamer
krijgt dan de gelegenheid om daarover met de bewindspersoon van gedachten te wisselen, in dit geval aan de hand
van een brief die deze week nog gestuurd wordt. Bij
gebleken voldoende steun kan de minister zijn of haar
voornemens ook tot uitvoering brengen.
De heer Van Laar (PvdA):
De PvdA is blij met dit voorstel. Wij hebben juist een halfjaar
geleden met een motie gevraagd om kansen te creëren
voor jongeren in ontwikkelingslanden die willen ondernemen maar echt tegen drempels aanlopen. Dit komt daaraan
tegemoet. Mag ik de minister vragen of dit geld ook juist
wordt besteed in de landen waar de meeste migrantenjongeren vandaan komen? Zo wordt de link tussen de migratie

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Sjoerdsma

26 mei 2015
TK 87

87-5-3