Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

28 684

Naar een veiliger samenleving

Nr. 460

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES EN VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 januari 2016
Hierbij bieden wij u de monitor Veilige Publieke Taak 2015 en de halfjaarlijkse voortgangsrapportage van het programma Veilige Publieke Taak
aan1.
Resultaten monitor Veilige Publieke Taak 2015
Aard en omvang slachtofferschap
Uit de monitor Veilige Publieke Taak 20152 blijkt dat het totale percentage
slachtoffers van agressie en geweld door derden nagenoeg gelijk is
gebleven in de periode van 2007 tot 2014. In 2014 heeft ruim één op de
drie werknemers met een publieke taak te maken met agressie en geweld
door derden. Van alle vormen van agressie en geweld komt intimidatie
veruit het meest voor.
Effecten van agressie en geweld
Slachtoffers van agressie en geweld kampen vaker met gezondheidsproblemen, verzuimen vaker en langduriger en zijn minder tevreden met het
werk en de arbeidsomstandigheden.
Op basis van cijfers van 2012 zijn de bijbehorende kosten van bijvoorbeeld ziekteverzuim als gevolg van agressie en geweld op het werk
berekend. Deze zijn naar schatting meer dan 350 miljoen euro per jaar.
Beleid tegen agressie en geweld
In 2014 geeft ongeveer een kwart van de werknemers aan dat zij willen dat
hun werkgever (meer) maatregelen treft tegen agressie en geweld.
1
2

kst-28684-460
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
De Monitor Veilige Publieke Taak 2015 is gebaseerd op de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden die in 2014 is uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 460

1

Slachtoffers van agressie en geweld geven in de periode van 2008 tot
2014 vaker aan dat er in hun organisatie voldoende maatregelen zijn
getroffen.
Reactie op de resultaten van de monitor
De uitkomsten van de monitor geven alle reden om te blijven inzetten op
een daling van het aantal slachtoffers van agressie en geweld. Het
percentage slachtofferschap is onveranderd hoog, de negatieve impact op
slachtoffers is groot en de kosten als gevolg van agressie en geweld zijn
omvangrijk.
Het is bemoedigend dat steeds meer slachtoffers aangeven dat er in hun
organisatie voldoende maatregelen zijn getroffen. Daaruit is te concluderen dat werkgevers hun (arbo)verantwoordelijkheid nemen waar het
gaat om het waarborgen van een veilige werkplek voor hun werknemers.
Om er zorg voor te dragen dat het beleid nog een stap verder komt en
indaalt tot op de werkvloer, is het noodzakelijk dat agressie en geweld nog
meer bespreekbaar wordt gemaakt binnen alle lagen van de organisatie
en er melding wordt gemaakt als de grens van (on)acceptabel gedrag
wordt overschreden. In een aantal organisaties betekent dit dat het taboe
rondom agressie en geweld nog moet worden doorbroken en een
cultuurverandering moet worden ingezet.
Om werkgevers te ondersteunen bij het agenderen en het bespreekbaar
maken van agressie en geweld op de werkvloer is afgelopen najaar vanuit
het programma Veilige Publieke Taak de campagne «Wees duidelijk over
agressie» gelanceerd, in samenwerking met het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Het gaat hier om de gelijknamige campagne
die eerder – in opdracht van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport – succesvol in de zorgsector is gevoerd. Deze campagne is onder
meer uitgebreid naar andere sectoren met een publieke taak zoals
openbaar bestuur, veiligheid, onderwijs, sociale zekerheid en openbaar
vervoer. Werkgevers kunnen gebruik maken van allerlei campagnemateriaal en diverse hulpmiddelen om werknemers ervan bewust te maken dat
agressie en geweld op de werkvloer onacceptabel is. Dit jaar vindt nog
een aantal landelijke en regionale bijeenkomsten plaats.
Al het materiaal is terug te vinden op de nieuwe website www.agressievrijwerk.nl waar werkgevers ook terecht kunnen voor instrumenten die de
toepassing van de acht VPT-maatregelen3 ondersteunen. De website biedt
op een toegankelijke wijze praktische informatie, instrumenten en goede
voorbeelden over de aanpak van agressie en geweld, waarmee
werkgevers en werknemers hun voordeel kunnen doen.
In de verdere implementatie van het beleid spelen de zogenaamde
VPT-regio’s een belangrijke rol. In deze regio’s wisselen werkgevers met
een publieke taak ervaringen uit over de implementatie van VPT-beleid.
Bovendien maken zij afspraken met de politie en het Openbaar Ministerie
over aangifte, opsporing en vervolging. De voortgang van de VPT-regio’s
wordt nauwgezet gevolgd.

3

Het VPT-beleid voorziet in acht maatregelen: een norm stellen, melden van agressie en geweld,
registreren van incidenten, voorlichting en training aan medewerkers, een duidelijk signaal aan
daders, het bevorderen van aangifte bij de politie, het verhalen van schade en het bieden van
opvang en nazorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 460

2

Voortgangsrapportage Veilige Publieke Taak
In de voortgangsrapportage wordt ingegaan op de inspanningen die in de
eerste helft van 2015 zijn verricht en de voortgang die is geboekt op de
hoofdlijnen van het programma: de lokale bestuurlijke aanpak, het
ondersteunen van werkgevers en werknemers (o.a. via de VPT-regio’s),
het doorontwikkelen van de preventieve aanpak van agressie en geweld
en het implementeren van de dadergerichte aanpak.
Nieuwe beleidsinzet
Zoals onlangs aan u gecommuniceerd4, gaat de aanpak van agressie en
geweld door derden tegen werknemers met een publieke taak en politieke
ambtsdragers ook de komende jaren door. Binnen het nieuwe programma
Bestuur en Veiligheid van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties wordt de aanpak van agressie van derden tegen
politieke ambtsdragers verbonden aan de beleidsinzet op het terrein van
integriteit en ondermijning. Deze aanpak wordt daarmee versterkt, gericht
en geborgd. Wat betreft werknemers in de sector openbaar bestuur wordt
de aanpak nadrukkelijker dan voorheen gekoppeld aan thema’s als
vakmanschap, professionalisering en integriteit. In de volgende voortgangsrapportage – die eind 2016 wordt opgesteld – wordt u nader over
deze ontwikkelingen geïnformeerd. Daarbij zal ook aandacht zijn voor de
evaluaties van onder andere de VPT-regio’s en het Expertisecentrum
Veilige Publieke Taak die dit jaar plaatsvinden.
Toezegging
Tijdens het Algemeen Overleg op 3 juli 2014 heeft de Minister van
Veiligheid en Justitie de Kamer toegezegd te bezien of het mogelijk is zicht
te krijgen op de strafeis van het OM daar waar het jaarwisseling gerelateerde VPT zaken betreft5. De Kamer is per brief van 13 maart 2015
«Algeheel beeld jaarwisseling 2014–2015» reeds geïnformeerd over de
strafeisen van het OM in VPT gerelateerde jaarwisselingszaken die via
supersnelrecht zijn behandeld6. In bijgevoegde voortgangsrapportage
wordt zicht gegeven op de strafeisen van het OM in de overige VPT
gerelateerde jaarwisselingszaken 2014–2015, die niet via supersnelrecht
zijn afgedaan. Met deze informatie wordt voldaan aan bovengenoemde
toezegging.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

4

Kamerstuk 28 684, nr. 455
Kamerstuk 33 750 VI, nr. 136
6
Kamerstuk 28 684, nr. 437
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 28 684, nr. 460

3