Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1863
Vragen van het lid Eerdmans (JA21) aan de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties over de aanbevelingen uit het rapport «Gender Election
Observation Mission The Netherlands 2021» van Gender Concerns
International (ingezonden 24 december 2021).
Antwoord van Minister Bruins Slot (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties) (ontvangen 24 februari 2022). Zie ook Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 1361.
Vraag 1
Klopt het dat u, zoals u op 11 oktober aan de Kamer schreef, de aanbevelingen uit het rapport «Gender Election Observation Mission The Netherlands
2021» van Gender Concerns International onder de aandacht heeft gebracht
bij «de departementen wier aandachtsgebied het betreft»?1
Antwoord 1
Ik heb het rapport «Gender Election Observation Mission The Netherlands
2021» van Gender Concerns International in zijn geheel in december ter
informatie onder de aandacht gebracht bij het Interdepartementaal Overleg
Artikel 1 (IDOA).
Vraag 2
Bent u als verantwoordelijk Minister voor de Kieswet en het organiseren van
de Tweede Kamerverkiezingen eindverantwoordelijk voor het al dan niet
implementeren van de aanbevelingen uit dit rapport? Zo nee, wie dan wel?
Antwoord 2
Ik ben verantwoordelijk voor o.a. de Kieswet- en regelgeving en samen met
gemeenten en de Kiesraad voor een goed verloop van de organisatie van de
Tweede Kamerverkiezing. De aanbevelingen uit het rapport hebben betrekking op een breder scala aan onderwerpen. Deze zijn ter kennis gebracht bij
de leden van het eerdergenoemde IDOA: de Ministeries van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Justitie & Veiligheid en
Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het doorgeleiden van informatie gebeurt
als deze informatie relevant is voor een beleidsterrein dat onder een ander
departement valt.

1

ah-tk-20212022-1863
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

35 165 nr. 42

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welke aanbevelingen heeft u onder de aandacht van welke departementen
gebracht?
Antwoord 3
Het rapport is in zijn geheel ter kennis gebracht bij de leden van het IDOA: de
Ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, Justitie & Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Vraag 4
Op welke wijze, wanneer en richting wie gaan de betreffende departementen
inhoudelijk reageren op de aanbevelingen die u bij hen onder de aandacht
heeft gebracht?
Antwoord 4
De keuze om op de aanbevelingen te reageren en deze bij de beleidsvorming
te betrekken ligt bij de betreffende departementen. Indien een van deze
departementen beleidskeuzes maakt naar aanleiding van een aanbeveling, zal
de verantwoordelijke bewindspersoon de Kamer hierover informeren.
Vraag 5
Wat gaat u vervolgens doen met deze reacties?
Antwoord 5
De keuze om op de aanbevelingen te reageren en deze bij de beleidsvorming
te betrekken ligt bij de betreffende departementen. Over eventuele beleidskeuzes naar aanleiding van een aanbeveling zal de verantwoordelijke
bewindspersoon de Kamer informeren. Hier ligt geen coördinerende rol voor
mij.
Vraag 6
Kan iedere organisatie u zomaar rapporten met zeer verregaande, controversiële en radicale aanbevelingen toesturen die u vervolgens één op één
doorzet naar departementen? Zo nee, waarom heeft u er in dit geval voor
gekozen om dat wel te doen?
Antwoord 6
Gender Concerns International is, samen met diverse andere organisaties
(waaronder bijvoorbeeld de OVSE) op basis van art. J 39 van de Kieswet
geaccrediteerd om als waarnemer getuige te zijn van het verloop van de
afgelopen Tweede Kamerverkiezing. Het staat waarnemingsorganisaties vrij
om rapporten over hun bevindingen te sturen. Het doorgeleiden daarvan,
mits deze informatie relevant is voor een beleidsterrein dat onder een ander
departement valt, behoort tot de verantwoordelijkheden die ik als Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heb voor het verkiezingsproces.
Vraag 7
Vindt u dat er een systeemwijziging nodig is die leidt tot een strikte 1:1 man/
vrouw-verhouding met betrekking tot campagnemedewerkers, mediaaandacht voor kandidaten en op kandidatenlijsten?2 Zo ja, waarom? Zo nee,
waarom heeft u deze aanbeveling dan doorgeleid naar het betreffende
departement?
Antwoord 7
In algemene zin ben ik voorstander van gelijke kansen en van diversiteit
binnen organisaties. De wijze van en criteria voor werving van campagnemedewerkers is echter aan politieke partijen. Voor media geldt de vrijheid van
meningsuiting en persvrijheid, waarbij terughoudendheid van de overheid
past.

2

Aanbeveling 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 8
Vindt u dat de regering en gemeenten budgetten moeten vrijmaken om de
bevolking te onderwijzen in het belang van «intersectionele politieke
vertegenwoordiging»?3 Zo ja, waarom? Zo nee, waarom heeft u deze
aanbeveling dan doorgeleid naar het betreffende departement?
Antwoord 8
De beleidsverantwoordelijkheid voor onderwijs ligt bij de bewindspersonen
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Zij kunnen uw
Kamer hier nader over informeren (zie ook de antwoorden op vraag 2 en 6).
Vraag 9
Vindt u dat er een adviesraad moet komen die media ertoe moet gaan
bewegen om een «gezonde publieke opinie» te creëren met als doel het
invoeren van een kiesstelsel met een strikte 1:1 man/vrouw-verhouding?4 Zo
ja, waarom? Zo nee, waarom heeft u deze aanbeveling dan doorgeleid naar
het betreffende departement?
Antwoord 9
De beleidsverantwoordelijkheid voor media ligt bij de bewindspersonen van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Zij kunnen uw Kamer
hier nader over informeren (zie ook de antwoorden op vraag 2 en 6).
Vraag 10
Wat is een «gezonde publieke opinie»? Wie bepaalt dat?
Antwoord 10
Naar mijn mening bestaat hiervoor geen eenduidige definitie. Gender
Concerns International ziet het creëren van een «gezonde publieke opinie» als
middel om gendergelijkheid te bevorderen.
Vraag 11
Vindt u dat er een «mindset transformation» nodig is inzake «intersectionaliteit» en dat hierop gefocust moet gaan worden in syllabi op scholen?5 Zo ja,
waarom en welke «mindset transformation» inzake «intersectionaliteit» wilt u
precies dat kinderen gaan doormaken? Zo nee, waarom heeft u deze
aanbeveling dan doorgeleid naar het betreffende departement?
Antwoord 11
De beleidsverantwoordelijkheid voor onderwijs ligt bij de bewindspersonen
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Zij kunnen uw
Kamer hier nader over informeren (zie ook de antwoorden op vraag 2 en 6).
Vraag 12
Vindt u dat de Kiesraad in meerderheid uit vrouwen moet bestaan?6 Zo ja,
welke concrete voordelen gaan kiezers hiervan ervaren wanneer ze naar het
stemhokje gaan? Zo nee, waarom heeft u deze aanbeveling dan doorgeleid
naar het betreffende departement?
Antwoord 12
Ik onderschrijf het belang van een evenredige deelneming van vrouwen en
personen behorende tot etnische of culturele minderheidsgroepen aan de
Kiesraad en andere adviescolleges.
– Op grond van artikel 12, derde lid, van de Kaderwet adviescolleges wordt
hier rekening mee gehouden bij de werving van leden van adviescolleges.
Dit hoeft niet te betekenen dat de meerderheid van de Kiesraad uit
vrouwen moet bestaan.

3

Aanbeveling 2
Aanbeveling 3
5
Aanbeveling 7
6
Aanbeveling 8
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

–
–

De Adviesgroep Vinkenburg heeft het kabinet geadviseerd wat het kan
doen om een evenredige deelneming van vrouwen in adviescolleges te
bevorderen7.
Het kabinet zal zijn reactie op dit advies in het voorjaar van 2022 naar de
Tweede Kamer verzenden.

Vraag 13
Vindt u dat van alle direct en indirect betrokkenen bij het organiseren van
lokale, regionale en landelijke verkiezingen verplicht moet worden bijgehouden of het mannen of vrouwen betreft?8 Zo ja, waarom? Zo nee, waarom
heeft u deze aanbeveling dan doorgeleid naar het betreffende departement?
Antwoord 13
Aanbeveling 9, lijkt zich te richten tot de Kiesraad, de «Electoral Management
Body» in Nederland. De Kiesraad is niet belast met het organiseren van
verkiezingen – dat zijn de gemeenten en, in Caribisch Nederland, de openbare
lichamen. Ik zie geen aanleiding om mij op grond van deze aanbeveling te
mengen in of uit te spreken over het personeelsbeleid van de Kiesraad.
Vraag 14
Vindt u dat verkiezingsmaterialen via politieke partijen, lokale en religieuze
organisaties aan kiezers beschikbaar moeten worden gesteld in diverse talen
waaronder Turks, Arabisch, Engels, Frans en Spaans? Zo ja, waarom? Zo nee,
waarom heeft u deze aanbeveling dan doorgeleid naar het betreffende
departement?9
Antwoord 14
Het deel van aanbeveling 16 dat gaat over dit onderwerp, houdt in dat
informatiemateriaal over verkiezingen, indien nodig, in verschillende talen
beschikbaar zou moeten worden gesteld aan diverse kiezersgroepen «via
politieke partijen, religieuze en lokale organisaties», waaronder Engels, Frans,
Spaans naast Arabisch en Turks. De rijksoverheid stelt verkiezingsinformatie
over het algemeen alleen beschikbaar in het Nederlands en, ten behoeve van
Caribisch Nederland, in het Engels en Papiaments. Er zijn uitzonderingen,
zoals informatie voor kiesgerechtigde EU-burgers die in Nederland wonen bij
de gemeenteraadsverkiezingen en de verkiezingen voor het Europees
Parlement. Zie daarvoor ook het recent aan uw Kamer gestuurde fiche over
de Europese richtlijnen op dit terrein10. Ik zie geen bezwaar als gemeenten,
indien daar in verband met de lokale situatie aanleiding voor is, bepaalde
verkiezingsinformatie ook in andere talen beschikbaar stellen. In het
algemeen zie ik hier geen rol weggelegd voor politieke partijen of religieuze
organisaties, maar uiteraard staat het hun vrij om desgewenst bepaalde
verkiezingsinformatie vertaald ter beschikking te stellen.
Vraag 15
Vindt u dat partijen verplicht evenveel mannen als vrouwen op hun kandidatenlijsten zouden moeten zetten? Vindt u ook dat het een optie is om dit
middels wetgeving te bereiken?11 Zo ja, waarom? Zo nee, waarom heeft u
deze aanbeveling dan doorgeleid naar het betreffende departement?
Antwoord 15
Het kabinet hecht waarde aan de vrijheid van vereniging en de daaruit
voortvloeiende onafhankelijke positie van politieke partijen. Het is aan de
politieke partijen zelf om hun kandidatenlijst samen te stellen en te bepalen
hoe zij in dit proces omgaan met genderbalans. Ik zou tegelijkertijd graag zien
dat partijen zich landelijk en lokaal inzetten voor een evenredige vertegenwoordiging van vrouwen en mannen op de kandidatenlijsten12,. Het kabinet

7

Kamerstuk 30 420, Nr. 354
Aanbeveling 9
Aanbeveling 16
10
Kamerstuk 22 112, Nr. 3266
11
Aanbeveling 18
12
Bijlage «Reactie op aanbevelingen OVSE» bij kamerstuk 35 165, nr. 42
8
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

steunt het vergroten van de transparantie over de genderbalans binnen
politieke partijen13.
Vraag 16
Vindt u dat er bij partijen op aangedrongen moet worden om «gediscrimineerde gemeenschappen en groepen» op hun kandidatenlijsten te zetten?14
Zo ja, door wie en wat zijn in uw ogen «gediscrimineerde gemeenschappen
en groepen»? Zo nee, waarom heeft u deze aanbeveling dan doorgeleid naar
het betreffende departement?
Antwoord 16
Hier moet een afweging worden gemaakt tussen het uitgangspunt van gelijke
kansen en de autonome positie van politieke partijen in het Nederlandse
stelsel. Ik onderschrijf het belang van een evenredige deelneming van alle
groepen en gemeenschappen in de samenleving, zodat eenieder zich
vertegenwoordigd kan voelen.
Vraag 17
Vindt u dat «gender equality»-journalisten en maatschappelijke vrouwenorganisaties samen moeten werken om een gemeenschappelijk doel te bereiken
en dat mediaberichtgeving in de aanloop naar verkiezingen hiertoe gemonitord moet worden?15 Zo ja, waarom, hoe en door wie? Zo nee, waarom heeft
u deze aanbeveling dan doorgeleid naar het betreffende departement?
Antwoord 17
De beleidsverantwoordelijkheid voor media ligt bij de bewindspersonen van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Zij kunnen uw Kamer
hier nader over informeren (zie ook de antwoorden op vraag 2 en 6).
Vraag 18
Vindt u dat mediaberichtgeving over vrouwelijke politici gemonitord moeten
worden op stereotypes en biases?16 Zo ja, waarom, hoe en door wie? Zo nee,
waarom heeft u deze aanbeveling dan doorgeleid naar het betreffende
departement?
Antwoord 18
De beleidsverantwoordelijkheid voor media ligt bij de bewindspersonen van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Zij kunnen uw Kamer
hier nader over informeren (zie ook de antwoorden op vraag 2 en 6).
Vraag 19
Wilt u iedere vraag afzonderlijk en inhoudelijk beantwoorden?
Daar waar de vragen mijn beleidsverantwoordelijkheid betreffen, heb ik ze
inhoudelijk beantwoord.

13

Kamerstuk 22 112, nr. 3263
Aanbeveling 19
15
Aanbeveling 25
16
Aanbeveling 27
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5