Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 302

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 27 juni 2017
De algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst heeft op 7 juni 2017
overleg gevoerd met de heer Plasterk, Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, over:
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 7 juni 2017 met de reactie op het verzoek van
het lid Beckerman, gedaan tijdens de regeling van werkzaamheden van 6 juni 2017, over exorbitante vertrekpremies bij
woningcorporaties als Portaal (Kamerstuk 29 453, nr. 441);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 6 juni 2017 met de reactie op het verzoek van
het lid Kops, gedaan tijdens de regeling van werkzaamheden
van 23 mei 2017, over ontevreden statushouders die een eigen
huis eisen (Kamerstuk 19 637, nr. 2331);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 6 juni 2017 met de antwoorden op vragen van
de commissie over de voortgang inzake het voorstel van de
Europese Commissie tot aanpassing van de Europese richtlijn
2010/31/EU over de energieprestatie van gebouwen (COM
(2016) 765) (Kamerstuk 22 112, nr. 2337) (Kamerstuk 22 112,
nr. 2350);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 18 april 2017 inzake voortgang Expertteam
Versnellen 2017 (Kamerstuk 32 757, nr. 140);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 23 februari 2017 inzake uitvoering van de
motie van het lid Gesthuizen c.s. over een meldplicht voor
verhuurders die woonruimte voor vakantieverhuur aanbieden
via een online platform (Kamerstuk 24 036, nr. 416);
– de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 21 februari 2017 inzake cijfers omtrent
woningbehoefte, productie en plancapaciteit in woningmarktregio’s (Kamerstuk 32 847, nr. 295);
– de brief van de Minister voor Wonen en Rijksdienst d.d.
4 februari 2016 met de reactie op het verzoek van het lid
Bashir, gedaan tijdens de regeling van werkzaamheden van

kst-32847-302
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

1

–

–

15 december 2015 over overlast door verwarde huurders
(Kamerstuk 29 453, nr. 415);
de brief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties d.d. 3 februari 2017 met de reactie op de motie
van het lid Van der Linde c.s. over voorstellen voor de aanpak
van woonfraude (Kamerstuk 29 453, nr. 437);
de brief van de Minister voor Wonen en Rijksdienst d.d.
22 december 2016 inzake evaluatie verruiming Leegstandwet
(Kamerstuk 33 436, nr. 44).

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De fungerend voorzitter van de algemene commissie voor Wonen en
Rijksdienst,
Geurts
De griffier van de algemene commissie voor Wonen en Rijksdienst,
Van der Leeden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

2

Voorzitter: Ronnes
Griffier: Van der Leeden
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Azarkan, Beckerman, Van
Eijs, Koerhuis, Kops, Ronnes en Voortman,
en de heer Plasterk, Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Aanvang 13.31 uur.
De voorzitter:
Ik heet u allen welkom op het algemeen overleg over woonaangelegenheden. We hebben ongeveer tweeënhalf uur staan voor dit algemeen
overleg. Ik zeg even in de richting van de leden dat we uitgaan van een
spreektijd van vier minuten. Mag ik als eerste het woord geven aan
mevrouw Beckerman? Maar ik doe dat niet voordat ik gezegd heb dat er
waarschijnlijk een korte schorsing zal zijn op het moment dat we
opgeroepen worden tot stemming in de plenaire zaal.
Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. Ik wil graag vier onderwerpen centraal stellen: vertrekpremies,
verwarde personen, woningnood en verhuurplatforms als Airbnb.
Gisteren heb ik om een debat verzocht om over de enorme vertrekpremies
te praten. Hoe kan het dat bij woningcorporaties waar schimmel in huizen
zit en ratten in de tuin lopen, zoals we in het nieuws uit Nijmegen hebben
kunnen horen, een projectleider onderhoud 2,5 ton meekrijgt? We hebben
vandaag een brief ontvangen van de Minister, maar ik wil toch echt een
duidelijk antwoord op de vraag hoe we in ieder geval in de toekomst
kunnen voorkomen dat zulke vertrekpremies worden gegeven. Ik vraag de
Minister ook om mijn schriftelijke vragen hierover snel te beantwoorden,
zodat we hierop kunnen terugkomen.
Ik kom bij mijn tweede onderwerp. Eind vorig jaar maakten de woningcorporaties bekend dat driekwart van alle corporaties een enorme toename
ziet van verwarde personen. De bezuinigingen in onder meer de geestelijke gezondheidszorg maken dat mensen langer thuis moeten wonen met
alle gevolgen van dien. We kennen allemaal de nieuwsberichten over
bijvoorbeeld de ontploffingen in huizen, in mijn provincie, die veel schade
veroorzaken. Dat zijn gelukkig uitzonderingen. Veel vaker gaat het om
kleine vormen van overlast. In 2015 waren er maar liefst 18.000 meldingen
van structurele overlast door verwarde personen en 2.000 ernstige
incidenten. Daar schrok ik wel van. Dat was in 2015. Kan de Minister
inzicht geven in de aantallen van 2017? Wat zijn de laatste cijfers over
huurders en verhuurders die te maken hebben met buurtbewoners die
verward gedrag vertonen?
Om dat verwarde gedrag aan te pakken en de buurtbewoners te helpen is
een sluitende aanpak tussen corporaties, maatschappelijke organisaties
en de gemeente van belang. Mijn voorganger heeft hierover een motie
ingediend die is aangenomen. De vraag is nu wanneer alle gemeenten die
sluitende aanpak zullen hebben. Een sluitende aanpak betekent immers
ook dat er voldoende betaalbare huurwoningen moeten zijn om te kunnen
doorstromen.
Al ruim een jaar geleden luidden Federatie Opvang, de ggz en andere
maatschappelijke organisaties de noodklok: er is woningnood! Waar
kunnen de mensen die uit de maatschappelijke opvang komen terecht?
Waar kunnen ze betaalbaar wonen? We zouden ervoor moeten zorgen dat
mensen geholpen worden met een betaalbaar huis, maar in plaats
daarvan zitten de opvanghuizen overvol en stijgt het aantal daklozen. Dat
is toch wel de wereld op zijn kop. In zes jaar tijd is het aantal daklozen met
74% toegenomen. Er is een toename van 74% van het aantal daklozen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

3

Vorige week heeft ook het Leger des Heils de noodklok geluid. Al een jaar
lang zijn er 10.000 huizen nodig. Wat heeft het kabinet hieraan gedaan? Er
moet nu echt iets gebeuren. Hoe gaat het kabinet zorgen voor meer
goedkope huurwoningen? Is de Minister bereid – ik vraag het nogmaals –
de verhuurderheffing te schrappen, zodat dit geld geïnvesteerd kan
worden in het oplossen van de woningnood?
Met betrekking tot de leegstand heb ik slechts de vraag waarom de
Minister mensen rechteloos laat wonen. In de evaluatie van de
Leegstandswet wordt met geen woord gerept over antikraakcontracten en
deze huurders verdienen een huurcontract. Graag krijg ik een reactie
hierop.
Mijn laatste punt betreft Airbnb. In alle grote steden wereldwijd wordt
steeds meer verhuurd via platforms als Airbnb. Dit gaat gepaard met
overlast en illegale hotelvorming. In New York wordt de roep om een
verbod op Airbnb steeds luider. Vorige week waarschuwde het Rathenau
Instituut dat we niet te naïef moeten zijn en regels moeten opstellen. Mijn
collega Hijink heeft hierover een debat aangevraagd. Deze brede discussie
zal in een andere commissie worden gehouden, maar het minste wat het
kabinet al had moeten doen, is een meldplicht voor verhuurders instellen.
Dat geeft gemeenten inzicht en maakt handhaving gemakkelijker. Het
begint namelijk met weten waar de toeristische verhuur plaatsvindt.
Daartoe riep de motie van mijn voorganger ook op. Waarom legt het
kabinet deze Kameruitspraak naast zich neer?
Het argument van administratieve lasten weegt niet op tegen het
voorkomen en in de kiem smoren van problemen met de informatie die
volgt uit de meldplicht. In de Kamerbrief lees ik over een informatieplicht,
maar die bestaat helemaal niet. Hoe zit dit precies? We vragen dus
nogmaals om een meldplicht in te stellen. Daaraan kan een maximumaantal dagen gekoppeld worden, maar wat ons betreft moet de Minister
de motie hoe dan ook uitvoeren.
De heer Koerhuis (VVD):
Voorzitter. Een eigen huis is voor iedereen belangrijk. Het biedt zekerheid.
Of je het nu koopt of huurt, het is de plek waar je thuiskomt na een dag
hard werken. Het is belangrijk dat je zelf kunt kiezen waar je wilt wonen,
want als je vandaag ergens een baan krijgt, moet je daar morgen kunnen
gaan wonen.
Laten we positief beginnen. In 2013 is op initiatief van de VVD de
verruiming van de Leegstandswet ingevoerd. De evaluatie is positief:
onnodige leegstand is verminderd, huizenbezitters hebben meer
flexibiliteit en huurders hebben meer mogelijkheden voor tijdelijke huur.
Daardoor komt er een betere doorstroom in de krappe woningmarkten.
Iets minder positief is dat de huisvesting van asielzoekers, van duizenden
asielzoekers, de woningmarkt onder druk zet. In 2015 heeft de VVD al
gewerkt aan alternatieve huisvesting en gepleit voor het schrappen van
statushouders als voorrangscategorie. In plaats van één woning voor
iedere alleenstaande statushouder kan een gemeente een woning nu laten
delen. Ik begrijp echter dat de wethouder in Den Haag klagende statushouders tegemoet wil komen. Belachelijk: sociale huurwoningen worden
door ons gesubsidieerd en het kan toch niet zo zijn dat gemeenten die
kosten afwentelen op het Rijk.
De heer Kops (PVV):
Ik hoor de VVD praten over druk op de woningmarkt ten gevolge van
asielzoekers en de huisvesting daarvan en over asielzoekers die klagen.
Daar ga ik het dadelijk ook over hebben. Maar waarom heeft de VVD die
mensen überhaupt allemaal binnengelaten, als het zo’n probleem voor
haar is?
De heer Koerhuis (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

4

We hebben het over de huisvesting, dat de huisvesting van duizenden
asielzoekers de woningmarkt onder druk zet. De VVD heeft hard gewerkt
aan alternatieve huisvesting en het schrappen van statushouders als
voorrangscategorie.
De heer Kops (PVV):
De VVD zoekt nu blijkbaar naar oplossingen voor dit probleem op de
woningmarkt, maar erkent ze dan niet dat ze het probleem zelf heeft
veroorzaakt?
De heer Koerhuis (VVD):
Nogmaals, we hebben het hier over de huisvesting van asielzoekers en de
vraag hoe we de druk op de woningmarkt kunnen verminderen.
Ik begrijp dat de wethouder in Den Haag klagende statushouders
tegemoet wil komen. Belachelijk! Sociale huurwoningen worden door ons
gesubsidieerd. Het kan toch niet zo zijn dat gemeenten die kosten
afwentelen op het Rijk. Graag krijg ik een toezegging van de Minister voor
een brief eind juni over de vraag hoe hij denkt dat te voorkomen.
De VVD is sterk voorstander van het aanpakken van woonfraude en
woonoverlast zoals scheefwonen en illegale onderverhuur. De initiatiefwet
Aanpak woonoverlast van mijn collega Ockje Tellegen is vorig jaar door
de Tweede Kamer aangenomen. Daarmee zijn er al meer mogelijkheden
om woonoverlast aan te pakken, maar wanneer hebben we het eindelijk
geregeld dat overheidsdiensten en woningcorporaties informatie kunnen
delen? Het kan toch niet zo zijn dat privacyregels hier bescherming
bieden. We moeten meer en vaker overheidssystemen koppelen om
woonoverlast en woonfraude aan te pakken. Als er al iemand gepakt
wordt, lijken de straffen te laag. Graag ontvang ik een brief voor eind
augustus, ten eerste over de stappen die we kunnen verwachten om de
informatiedeling te verbeteren en ten tweede over de manier waarop we
bij illegale onderverhuur hogere boetes en eventueel een economisch
delict kunnen invoeren.
De toename van de woningbehoefte betreft voornamelijk koopwoningen.
Voor de komende tien jaar hebben we het dan over zo’n 580.000
woningen. Toch kan er niet in die behoefte worden voorzien. Waar bijt dit
het meest? Ligt dit aan het grondprijsbeleid van gemeenten, de wooncontingenten van provincies of aan het feit dat gemeenten en bouwers te
weinig vakmensen kunnen vinden?
Er is een nieuw systeem voor de berekening van erfpacht in Amsterdam.
Daardoor moeten woningbezitters een stuk meer gaan betalen. De
woningcorporaties vallen echter nog onder het oude regime waardoor er
een groter gat ontstaat tussen de kosten voor sociale huurwoningen en
die voor koopwoningen. En dat in een stad waar al een te groot deel van
de woningen voor sociale huur is. Ook begrijp ik dat sociale huurwoningen bij verkoop automatisch lagere buurtstraatquotes krijgen dan
koopwoningen. Daarmee ontstaat in feite een nieuwe vorm van staatssteun. Het is in eerste instantie een Amsterdamse aangelegenheid, maar
wij hebben staatssteunafspraken gemaakt met de Europese Commissie.
Wij hebben dus de verantwoordelijkheid om ons aan die afspraken te
houden. Hoe zit dit?
Ik begrijp van de Minister dat woningcorporaties de winst op de verkoop
van sociale huurwoningen inderdaad daar moeten houden. Zitten daar
geen grenzen aan? Zou het niet normaal zijn om bij veel winst een deel
van de ontvangen staatssteun terug te laten betalen aan de gemeenten?
Tot slot kom ik op de EU-richtlijn Energieprestatie van gebouwen. De
laadpaalnorm blijft ons een doorn in het oog. Als iemand zijn eigen
woning opknapt en de oprit opnieuw betegelt, krijgt hij opeens met de
verplichting te maken dat er een laadpaal voor elektrische auto’s moet
komen. Ik wil een toezegging van de Minister dat deze norm er niet gaat
komen voor de eigen woning in Nederland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

5

De heer Kops (PVV):
Voorzitter. Op 23 mei jongstleden heb ik een debat aangevraagd over
ontevreden statushouders in nieuwe Vinex-woningen in Ypenburg. Voor
dat verzoek was niet voldoende steun, maar wel voor behandeling in het
eerstvolgende AO. Daar zijn we dan nu. Gisteren hebben we bovendien de
brief ontvangen van de Minister, waarvoor dank. Nu kan ik over deze
kwestie uitweiden zonder dat ik het verwijt krijg offtopic te zijn. Zoals
gezegd hebben statushouders in Ypenburg gloednieuwe Vinex-woningen
tot hun beschikking gekregen. Ze wonen met zijn achten per woning. Alles
is gestoffeerd, de woning is voorzien van een luxe badkamer en een
royale tuin, maar ze zijn niet tevreden. Ze vinden dat de woningen gehorig
zijn en dat ze lijken op een gevangeniscel. Nu eisen ze een grotere en
eigen woning, niet in de laatste plaats omdat ze dan ook huurtoeslag
kunnen krijgen. Zo vertelt de Syriër Khaled in het krantenartikel. Dat er
woningnood is, interesseert hem niet. De woningnood is niet mijn
probleem, zo zegt hij. Kan de Minister hierop reageren? Wat vindt hij
hiervan?
Deze Khaled ziet dus een link tussen de voorrangspositie van statushouders en de daardoor langer wordende wachttijd voor de Nederlanders.
Die link ziet de Minister trouwens niet, zo bleek uit het vorige AO. Daar
kom ik dadelijk op terug. Khaled interesseert het echter niet dat anderen,
in tegenstelling tot hem, lang op een wachtlijst moeten staan. Hij zegt: ik
heb niet gevraagd om te wonen in een stad waar te weinig huizen zijn;
had me dan naar het noorden of het oosten gestuurd, want daar zijn
grotere huizen. Deelt de Minister de mening dat deze Khaled überhaupt
niet is gevraagd om hierheen te komen? Graag krijg ik een reactie.
In zijn brief gaat de Minister totaal voorbij aan de kern van het probleem.
We hebben het over statushouders die hun intrek hebben genomen in
super-de-luxe nieuwbouwwoningen waarvan veel Nederlanders alleen
maar kunnen dromen. Dat ze die woningen krijgen, is natuurlijk al
schandalig, maar helemaal bizar is hun ondankbaarheid, hun ontevredenheid. Ze klagen steen en been. Het is allemaal niet goed genoeg. De
PVV zegt dan ook tegen deze gelukzoekers: ga dan lekker klagen in Syrië
of Eritrea. De vraag is echter wat de Minister hier nu eigenlijk van vindt.
Deelt hij de mening dat dit geklaag te bizar voor woorden is? En wat nog
belangrijker is, gaat hij erop toezien dat in ieder geval de eisen van deze
gelukzoekers op geen enkele wijze worden ingewilligd?
Ik ga terug naar de brief van de Minister. Daarin schrijft hij het volgende:
«Voor de huisvesting in Ypenburg is een beroep gedaan op de door mijn
voorganger ingestelde regeling Tijdelijke Regeling Stimulering
Huisvesting Vergunninghouders». Dat is een pot van 87,5 miljoen euro. In
de betreffende woningen in Ypenburg zijn in totaal 40 statushouders
gehuisvest. Is die subsidieregeling werkelijk op hen van toepassing en is
de subsidie al uitgekeerd? Ik stel deze vragen, omdat er in de lijst van
vragen en antwoorden op het jaarverslag 2016 voor Wonen en Rijksdienst,
die we gisteren ook hebben ontvangen, staat dat het totale aantal tot
1 mei 2017 conform deze regeling gehuisveste statushouders 45 bedraagt.
Dus hoe zit het? Zitten er van deze 45 personen heel toevallig 40 personen
in Ypenburg? Waar zit de rest dan? Waar zitten de overige vijf? Ik heb
twijfels bij deze getallen. Kan de Minister hierop reageren?
Bovendien schrijft de Minister in antwoord op de schriftelijke vragen dat
de subsidieregeling in het leven is geroepen om eenvoudige huisvesting
te realiseren. Hoe verhouden deze woorden zich tot die gloednieuwe
super-de-luxe woningen?
De negatieve berichtgeving houdt niet op. Eergisteren stond er in de krant
een artikel met de titel Toegelaten asielzoekers krijgen sneller een huis.
Daarin staat: de huisvesting van duizenden asielzoekers leidde de
afgelopen maanden tot meer druk op de woningmarkt; de wachttijden
voor andere woningzoekenden liep op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

6

De voorzitter:
Mijnheer Kops, ik kijk even naar de tijd. Wilt u gaan afronden?
De heer Kops (PVV):
Ja, absoluut.
Klopt deze berichtgeving? Dat kan toch haast niet. Het kan toch haast niet,
althans volgens de Minister, dat de wachttijden voor andere woningzoekenden mede door de huisvesting van statushouders zijn opgelopen. Ik
kan me immers nog herinneren wat de Minister in het AO van 18 mei
jongstleden heeft gezegd, namelijk dat er geen oorzakelijk verband is
tussen te huisvesten statushouders en wachtlijsten. Dus wat is er onjuist:
de woorden van de Minister of de berichtgeving?
De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter. Het lijken soms wel verhalen uit de oude Sovjet-Unie, het land
waar het geen uitzondering was om vijftien jaar te moeten wachten op
een nieuwe auto, tv of koelkast. We zien die wachtlijsten van communistische proporties tegenwoordig ook terug op de woningmarkt: 10 of zelfs
14,7 jaar op de wachtlijst staan voor een sociale huurwoning is in
sommige steden de regel in plaats van de uitzondering. Vandaag was er
een interessant bericht van een van de grotere woningbouwcorporaties te
Amsterdam, die aankondigde dat men wil starten met het gedwongen
laten verhuizen naar een andere woning wanneer de situatie van een
woningzoekende wijzigt. Ze noemen dat een «wooncontract» in plaats van
een «huurcontract». DENK is van mening dat huurders niet de dupe
moeten worden van de problemen op de woningmarkt door dwangmiddelen te introduceren. Wat we vooral moeten doen is bijbouwen. Het is
echter wel goed om te bekijken of we de noodkreet van een woningbouwcorporatie serieus kunnen nemen. In hoeverre kan dit systeem werken
met een wellicht vrijwillige pilot waarin mensen – een beetje naar
analogie van het werken, waarbij men geen baangarantie krijgt maar een
werkgarantie – een woongarantie krijgen in plaats van een huisgarantie?
Sinds het ineenstorten van de woningmarkt rond 2008 leven we weer in
tijden van krapte op de woningmarkt. Voor de periode 2015 tot 2019 is een
groei van de woningbehoefte van 73.000 woningen per jaar geraamd. De
groei op de woningvoorraad wordt geraamd op slechts 62.000 woningen
per jaar. Jaarlijks creëren we dus met elkaar een tekort van ongeveer
11.000 woningen, maar volgens het kabinet rekenen we met een bepaalde
mate van woningtekort en is dat wel in orde. In de brief van de Minister
lees ik namelijk dat er wordt uitgegaan van een acceptabel woningtekort
van 1,5% tot 2%. Dat is een interessant gegeven. Ik heb jaren op de
vastgoedmarkt gewerkt. In de kantorenmarkt rekenen we met een
frictieleegstand van 3%. Dus als je een gezonde frictieleegstand wilde
hebben zodat je ook rekening kon houden met mensen die manoeuvreerden, was 3% leegstand de norm. Ik ben misschien wat nieuw op dit
dossier, op de woningen, maar waar komt die 1,5% tot 2% tekort
vandaan? Leidt die niet juist tot schaarste en daarmee tot prijsopdrijving?
Graag krijg ik een reactie hierop.
Vooral in de Randstad en in het middensegment is er sprake van krapte.
Als oplossing hiervoor stelt de Minister in zijn brief voor het bezit van
woningbouwcorporaties te verkopen en bestaande sociale huurwoningen
verder te liberaliseren, terwijl we al te kampen hebben met een enorme
krapte op die voorraad. Volgens de laatste cijfers van het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS) waren er 2,47 miljoen sociale huurwoningen
tegenover 2,63 miljoen hurende huishoudens en daarmee is er dus een
tekort van 160.000 sociale huurwoningen. Ik vraag daarom ook aan de
Minister waarom hij voorstelt te liberaliseren en te verkopen als we een
tekort aan sociale huurwoningen hebben. Is dat niet het probleem aan de
ene kant verkleinen, maar aan de andere kant vergroten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

7

De krapte in de Randstad vraagt van ons dat we ons creatiever opstellen
in plaats van te liberaliseren. Een van de manieren waarop we dit kunnen
doen, is leegstaande kantoorruimten beter benutten. In Utrecht, Den Haag
en Amsterdam staat nog altijd zo’n 10% van de voorraad kantoorruimten
leeg; in Rotterdam zelfs 18%. Wordt de hoeveelheid leegstaande
kantorenvoorraad wel goed benut om de krapte op de woningmarkt in de
Randstad goed te bestrijden? In welke mate draagt de Minister daaraan
bij?
Daarnaast is het van belang, zo geeft ook De Nederlandsche Bank aan, om
met name gemeenten te prikkelen om met middelen te komen om die
segmenten op de woningmarkt te ontwikkelen, met name het middensegment, bijvoorbeeld door het opstellen van prestatieplannen. Wat doet
de Minister hieraan? Graag krijg ik een korte reactie hierop.
Tot slot heb ik een punt over de lage rente. We lezen in de Staat van de
Woningmarkt dat een dergelijke lage rente de investeerders kan stimuleren om te investeren in risicovolle producten om toch rendementen te
behalen. Zo bleek ook eerder in de crisis. Ik wil graag van de Minister
weten hoe hij dit risico monitort en of hij het nodig acht om in het licht
van dit risico alvast extra maatregelen te nemen. Ik begrijp dat hij in het
licht van dit risico maatregelen moet nemen die ervoor zorgen dat
mensen niet te hoge hypotheken afsluiten door de lage rente. Maar de
beperking van de loan-to-value tegenover de income ratio, die deze week
al werd aangekondigd, kan een grote beperking vormen voor met name
starters, zeker als die verder daalt naar 90% Hoe kijkt de Minister
hiertegen aan?
Mevrouw Van Eijs (D66):
Voorzitter. Ik wil het vandaag vooral over twee onderwerpen hebben. Ten
eerste wil ik het hebben over de grote schaarste aan woningen waarmee
veel mensen geconfronteerd worden. Als ik de cijfers van de Minister erbij
pak, stevenen we tot 2025 landelijk af op een nog grotere krapte op de
woningmarkt. Vooral in specifieke regio’s als Utrecht, Amsterdam en
Rotterdam worden er veel minder woningen gepland dan nodig zijn om
aan de toenemende vraag te voldoen. Dat baart mijn fractie veel zorgen,
zeker omdat het bestaan van plannen nog niet betekent dat er ook
daadwerkelijk zoveel woningen gebouwd worden. Het zou bijvoorbeeld
goed kunnen dat bij een volgende crisis veel plannen opnieuw in de
ijskast verdwijnen.
De Minister geeft in zijn brief aan dat, hoewel hij de systeemverantwoordelijke is, de verantwoordelijkheid voor voldoende woningbouw vooral
regionaal en lokaal ligt. Hij geeft aan in gesprek te zijn met woningmarktregio’s. Wanneer kunnen we meer informatie over deze gesprekken
ontvangen? Zijn deze gesprekken inmiddels afgerond? Welke concrete
maatregelen vragen de woningmarktregio’s?
Ikzelf ben ook in gesprek met regionale en lokale partijen. Verschillende
partijen geven aan dat provincies eigenlijk alleen heel zware instrumenten
hebben om gemeenten bij te sturen op het gebied van woningbouw. We
kregen bijvoorbeeld de vraag wat een provincie kan doen als gemeenten
zich lopende de woonvisie niet houden aan de afgesproken productie van
of verdeling tussen sociale huur en koop. Wat kunnen provincies dan
doen? Moet de provincie dan gelijk de gehele woonvisie overdoen? Soms
is een gesprek niet voldoende, maar wil de provincie ook niet gelijk naar
het zwaarste middel grijpen. Wat is dan volgens de Minister de geijkte
weg?
Uit onderzoek blijkt dat er grote regionale verschillen zijn op de woningmarkt. Waar in de ene regio grote krapte is, is in de andere regio nog
steeds een overschot aan woningen. Verschillende cijfers wijzen uit dat de
overschotten vaak samenvallen met gebieden die minder goed bereikbaar
zijn met de auto of het openbaar vervoer (ov). Krapte in bijvoorbeeld
Amsterdam en Utrecht kan maar ten dele worden opgevangen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

8

nieuwbouw in dezelfde steden. Hoe zorgen we ervoor dat andere
gebieden, waar minder sprake is van krapte, een bijdrage kunnen leveren
aan het bestrijden van de krapte op de woningmarkt? Wie kan hierop
sturen? Het gaat immers vaak om woningmarktregio-overschrijdende of
provincie-overschrijdende materie. Ligt hier een verantwoordelijkheid
voor het Rijk?
Ook aan sociale huurwoningen dreigt een gebrek. De wachttijden lopen
op. Daarbij komt dat ook hierbij grote regionale verschillen zijn. Dat geldt
voor zowel de wachttijd als de investeringsopgave; denk bijvoorbeeld aan
verduurzaming. De regionale verschillen gelden echter ook voor de
investeringscapaciteit. Het vervelende is dat investeringsopgave en
investeringscapaciteit in veel gevallen omgekeerd evenredig lijken te zijn.
Corporaties geven aan dat ze niet in andere regio’s kunnen investeren.
Wat kan de overheid hieraan doen?
Ik sluit graag af met een positief punt. Ik heb contact gehad met mijn
collega’s in Amsterdam. Deze geven aan dat er in gezamenlijk overleg
tussen gemeente en ministerie een oplossing is gevonden voor de
problematiek van illegale vakantieverhuur van woningen via digitale
platforms, oftewel Airbnb. Ik ben blij dat er toenadering gevonden is. We
vragen de Minister of hij kort kan toelichten welke oplossing er precies
gevonden is.
De voorzitter:
Ik vraag mevrouw Beckerman even het voorzitterschap over te nemen,
zodat ik mijn inbreng kan leveren.
Voorzitter: Beckerman
De heer Ronnes (CDA):
Voorzitter. Voor dit algemeen overleg speelt een aantal uiteenlopende
onderwerpen. Ik begin met het eerste punt, de plancapaciteit. In de brief
met betrekking tot de woningbehoefte, productie en plancapaciteit geeft
de Minister inzicht in de beschikbare cijfers, maar hoe concreet zijn de
voornemens en de plannen? Corporaties gaan voor 32.000 woningen in
2018, maar hoe hard is dit? Wat zijn harde plannen? Waar zitten aan
zekerheid grenzende bouwmogelijkheden en hoe wordt de realisatie
inzichtelijk gemaakt? Wanneer kunnen we de tussenrapportage van het
platform voor het middensegment verwachten? Wij verwachten eigenlijk
dat die rapportage de commissie inzicht geeft in de concreetheid van de
bestaande plannen.
In de brief maakt de Minister de indicatieve investeringsruimte van
corporaties per woningmarkt inzichtelijk. We hebben die cijfers al eerder
gezien, maar wat als we de cijfers van het Waarborgfonds Sociale
Woningbouw (WSW) gebruiken? Al in een eerder overleg heb ik de
Minister gevraagd of hij het rapport dat het WSW daarover gemaakt heeft,
aan de Kamer ter beschikking wil stellen.
Ik kom bij de toeristische verhuur van woningen. Het item dat Arjan
Lubach over Airbnb in Amsterdam maakte, laat niets te raden over en laat
duidelijk zien wat de problematiek is. Het CDA ziet dat Amsterdam aparte
afspraken met Airbnb maakt. We vinden het een bittere noodzaak dat er
helderheid en voorspelbaarheid komt. Alleen mag dat van ons wat verder
gaan, omdat gemeenten, maar ook instanties als de Belastingdienst, de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), de brandweer en de politie nog steeds niet
weten waar de activiteiten plaatsvinden. Uit oogpunt van consumentenbescherming, brandveiligheid, hygiëne, belastingen, milieuwetgeving,
leefbaarheid et cetera is het van groot belang dat de wet- en regelgeving
goed wordt gecontroleerd en gehandhaafd. We hebben daarover de
volgende vragen. Waar ligt de verantwoordelijkheid van het platform, de
internetbedrijven zelf? Waarom zijn er geen landelijke regels? Hoe zit het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

9

met de handhaving van de 60 dagenregeling en de handhaving van de
overlast die gepaard gaat met Airbnb? Wanneer wordt de Kamer
geïnformeerd over de exercitie die het kabinet met de gemeente
Amsterdam maakt om te bekijken hoe de verplichte informatieverstrekking kan worden vormgegeven?
Ik kom bij het punt van verwarde personen dat door de vorige sprekers
ook al is aangekaart. We zien ook dat een gebrek aan geschikte huurwoningen het uitstromen uit opvang, beschermd wonen of ggz vrijwel
onmogelijk maakt. Zo’n 16.000 mensen verblijven te lang in dit soort
instellingen. Hierdoor ontstaan er wachtlijsten. Aan de andere kant brengt
zelfstandig wonen weer andere effecten met zich mee. Het is niet vreemd
dat met minder beschermd wonen de druk in de wijken toeneemt. Het
onderzoek van Aedes laat daadwerkelijk zien dat er een toename van
overlast is bij de helft van de 174 corporaties die een enquête hebben
ingevuld. Wat gaat de Minister hieraan doen? In zijn brief legt de Minister
de bal vooral bij de gemeenten en de corporaties, maar zijn de regelgeving en de financieringsstromen passend om deze ontwikkelingen het
hoofd te bieden?
Dan kom ik bij het punt van de woonfraude. We ontvingen een lange brief
van de Minister, maar in de motie werd de regering verzocht om
voorstellen te doen voor concrete maatregelen waarmee de woningcorporaties woonfraude kunnen aanpakken. Ik kan niet ontdekken welke
concrete maatregelen nu worden voorgesteld. In het schrijven dat we van
Aedes en de gemeente Amsterdam hebben ontvangen wordt immers
aangegeven dat ze de nodige regelgeving missen. Kan de Minister nog
eens kort en duidelijk samenvatten welke concrete maatregelen worden
voorgesteld?
De voorzitter:
Mijnheer Ronnes, uw spreektijd is bijna om.
De heer Ronnes (CDA):
Dan zal ik heel snel tot een afronding komen.
Op het punt van leegstand is er wel een verbetering, maar we zien geen
oplossing voor de maatschappelijke problemen van leegstand. Het moet
dus een vervolg krijgen. Hoe krijgen we de cijfers over de effecten beter
inzichtelijk? Het rapport laat immers nadrukkelijk zien dat concrete
cijfermatige gegevens om te besluiten hoe verder om te gaan met de
leegstand op dit moment ontbreken.
Ik kom tot een afronding met de richtlijn Energieprestatie van gebouwen.
We hebben kennisgenomen van de reactie van de Minister op de gestelde
vragen over het voorstel van de Europese Commissie tot aanpassing van
de richtlijn Energieprestatie van gebouwen. Gerelateerd aan dit
onderwerp is de beschikbaarheid van materiaal en handjes om alle
ambities die we met elkaar hebben te realiseren. De laatste tijd heb ik
meerdere berichten gelezen over een tekort aan beschikbaarheid van
isolatiemateriaal zoals pur en pir. Ook de beschikbaarheid van vaklui staat
onder druk. Wat denkt de Minister hieraan te kunnen doen? Kunnen we
een reactie ontvangen hoe de Minister deze elementen van de uitdagingen het hoofd biedt en hoe hij probeert om in ieder geval voor de
toekomst te waarborgen dat én materiaal én handjes beschikbaar blijven
om de noodzakelijke huisvesting te realiseren?
Voorzitter: Ronnes
De voorzitter:
Ik kijk heel even naar de Minister. Hoeveel tijd denkt hij nodig te hebben?
Een korte schorsing misschien?
Minister Plasterk:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

10

Ik kan in principe nu beginnen, maar u wilt om 14.00 uur schorsen, dus
dat heeft niet zoveel zin.
De voorzitter:
Ik kijk even naar de griffier. Hoe laat wordt verwacht dat de stemmingen
zijn? Dat is nog niet bekend. Dan stel ik voor dat we gewoon beginnen
met de beantwoording. Het woord is aan de Minister.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Ik durf het bijna niet te vragen, maar zou ik toch nog mijn bijdrage mogen
doen? Ik heb me vergist met de begintijd.
De voorzitter:
Ik denk dat we dit moeten toestaan en Linda Voortman even de
gelegenheid moeten geven om alsnog haar bijdrage in eerste termijn te
leveren.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Voorzitter, ik wil u hartelijk danken, en nogmaals mijn excuses.
Voorzitter. De cijfers over woningbehoeften laten volgens de Minister zien
dat er met name behoefte is aan woningen in de koopsector en de
middeldure huursector. We weten echter ook dat er verschillende steden
zijn waar de wachttijd voor een sociale huurwoning enorm lang is.
Natuurlijk komt dat ook door het gebrek aan doorstroming, door een
tekort aan koop en middeldure huur, maar daaraan kunnen we niet alles
toeschrijven. Ik denk dat er ook genoeg mensen zijn die nu bijvoorbeeld in
een studentenkamer wonen terwijl ze afgestudeerd zijn, die nog bij hun
ouders wonen en graag naar een sociale huurwoning willen, of die graag
naar een andere sociale huurwoning willen verhuizen. Dat er veel mensen
zijn voor wie de betaalbaarheid de afgelopen jaren is afgenomen, weten
we ook. Deze mensen hebben weliswaar een woning, maar een die
eigenlijk te duur voor hen is.
De woningbehoefte is dus divers. Die diversiteit is echter niet uit de cijfers
te halen. Is het mogelijk om bij het volgende onderzoek de tekorten uit te
splitsen naar prijsklasse, zodat te zien is hoe groot het tekort per prijsklasse is? Dat zou meer inzicht geven. De betaalbaarheid van hun woning
is immers voor steeds meer mensen een probleem. Het is een dusdanig
groot probleem dat het College voor de Rechten van de Mens onlangs
concludeerde dat voor arme mensen het recht op huisvesting in
Nederland niet gegarandeerd is, een recht dat wij in de Grondwet en
internationale verdragen hebben vastgelegd. Het College adviseert
daarom dat de beschikbaarheid van voldoende huurwoningen gegarandeerd moet worden, ook voor mensen met specifieke behoeften en
benodigdheden. Het adviseert dat de financiële toegankelijkheid van
huurwoningen gegarandeerd moet worden, dat de oorzaken van
dakloosheid onderzocht moeten worden en dat er maatregelen genomen
moeten worden om die oorzaken te bestrijden.
De Minister is demissionair en ik begrijp natuurlijk dat er nu geen grote
beleidswijzigingen kunnen komen. Als er echter grote beleidswijzigingen
nodig zijn om deze aanbevelingen te kunnen opvolgen, zegt dit eigenlijk
dat dit kabinet de afgelopen jaren de Grondwet niet goed naleefde. Kan de
Minister in ieder geval aangeven wat hij vindt van de conclusies van het
College van de Rechten van de Mens ten aanzien van de stand van zaken
van het grondwettelijk recht op huisvesting?
Dan kom ik bij de situatie rond Airbnb. De verhuur van woningen voor
toeristisch gebruik heeft voor sommigen voordelen, maar zorgt tegelijkertijd voor grote overlast, onder andere in Amsterdam. Belangrijker is
nog dat de prijzen van panden opgedreven worden en dat er woningen
onttrokken worden aan de woningvoorraad. Dat is een onacceptabele
situatie in steden waar al een enorm tekort aan woningen is. In de brief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

11

geeft de Minister aan welke mogelijkheden er nu al zijn om overlast door
platforms als Airbnb tegen te gaan. Als ik de brief goed begrijp, zijn die er
ook best. Denk bijvoorbeeld aan bestemmingsplanwijzigingen of het
stellen van regels in het kader van de Huisvestingswet om schaarste tegen
te gaan. Persoonlijk is het mij dan ook een raadsel waarom een stad als
Amsterdam daar niet voor kiest.
Tegelijkertijd zie ik in een overzicht van regulering van toeristische
verhuur in verschillende Europese steden voorbeelden van afspraken die
deze steden gemaakt hebben met Airbnb. Daarin zitten maatregelen
waarvan ik denk dat daarmee excessieve toeristische verhuur echt
aangepakt wordt. Die zie ik echter niet staan in de overeenkomst die de
gemeente Amsterdam onlangs met Airbnb sloot. Ik denk dan bijvoorbeeld
aan gelijktijdig maximaal twee kamers per appartement verhuren voor
toeristisch gebruik, zoals in Barcelona, of Airbnb de toeristenbelasting
laten innen en betalen aan de gemeente, zoals in Florence et cetera. Zijn
dit voorbeelden van maatregelen die gemeenten in Nederland nu al met
Airbnb zouden kunnen afspreken? Of lopen ze dan tegen nationale
wettelijke belemmeringen aan die wij op landelijk niveau kunnen
wegnemen? Graag krijg ik een reactie.
Tot slot kom ik bij de evaluatie van de Leegstandswet. Volgens de Minister
is deze wet een groot succes. Er is minder leegstand en dat komt ten
goede aan mensen die op zoek zijn naar woonruimte. Tegelijkertijd zorgt
de verruiming ervoor dat de huurbescherming van huurders minder is
geworden. Dat kan nog te rechtvaardigen zijn vanuit het idee dat de
Leegstandswet deel uitmaakt van een pakket aan maatregelen om de
stagnatie op de woningmarkt terug te dringen. Maar moeten we dan, als
dit echt een crisismaatregel was, ook niet zeggen dat deze verruiming
tijdelijk moet zijn of op zijn minst beperkt moet zijn voor specifiekere
situaties, zoals we dat ook met andere maatregelen gedaan hebben,
bijvoorbeeld de lagere btw op verbouwingen? Graag hoor ik de bespiegelingen van de Minister op dit punt.
De voorzitter:
Dan geef ik nu het woord aan de Minister voor zijn beantwoording in
eerste termijn.
Minister Plasterk:
Voorzitter. Dit is met recht een verzamel-AO op het voor mij toch ook
enigszins nieuwe terrein van het wonen. Het is de tweede maal dat ik in
deze commissie mag verschijnen en het overleg gaat echt alle kanten op,
van Airbnb tot en met het bouwen van nieuwbouw en frictie op de
woningmarkt. In mijn beantwoording zal ik er een viertal thema’s uit
lichten die door verschillen sprekers zijn aangestipt. Daarna zal ik in
volgorde van spreker de resterende vragen langslopen.
De vier thema’s zijn Airbnb, waarop bijna alle sprekers zijn ingegaan, de
weigering van statushouders om een woning te accepteren, waarover
door een aantal sprekers is gesproken, de bouwcapaciteit in algemene zin
en het punt van de verwarde personen. Daarna loop ik de afzonderlijke
resterende vragen langs.
Zoals zoveel van dit soort internetactiviteiten is Airbnb oorspronkelijk
gestart als een buitengewoon sympathieke manier van burgers om zonder
inbreng van grote bedrijven of overheden elkaar te kunnen vinden en
onderling elkaar iets te kunnen verhuren, waarbij men zijn oordeel kan
baseren op de reviews van andere klanten op het internet. Airbnb is
uitgegroeid tot een marktmacht om rekening mee te houden. Dat geldt
ook voor Uber en voor meer van dergelijke initiatieven. Dat hoeft op
zichzelf geen slecht nieuws te zijn, maar het kan ook consequenties
hebben die onwenselijk zijn en bijvoorbeeld derden kunnen raken. Zolang
het gaat om twee mensen die elkaar op internet kunnen vinden en een
interactie afspreken, is het tot daaraan toe. Als het echter leidt tot het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

12

veranderen van het karakter van de stad of tot overlast, kan er een
moment komen dat er reden is voor de overheid om er paal en perk aan te
stellen.
Met Airbnb is dit nu het geval. Als we een overzicht maken van de grote
steden en grote toeristische attracties in Europa zien we dat er overal een
behoefte is om op een of andere manier regulerend op te treden. Er werd
net al naar verwezen. Dat is in Nederland ook gebeurd. Ik kan melden dat
ik een aantal maanden geleden een positief constructief gesprek heb
gevoerd met wethouder Ivens van de stad Amsterdam. Op die plek knelt
de situatie toch het meest. Er is daar natuurlijk een interessante politieke
constellatie: een liberale wethouder van VVD-huize, verantwoordelijk voor
de hotelmarkt en alles wat daarmee te maken heeft, en de wethouder van
SP-huize, verantwoordelijk voor de woningmarkt, zoeken gezamenlijk een
oplossing voor dit probleem.
Door BZK (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) was al eerder
gezegd dat wij meenden dat nieuwe wetgeving niet per se nodig was,
mits men de lokaal beschikbare instrumenten goed inzet. Wij hebben ook
expertise bijgedragen aan de wethouder en het college van Amsterdam
om te trachten binnen de wettelijke kaders tot een regulering te komen.
Dat heeft het enorme voordeel dat we dat dan vrij eenvoudig kunnen
doen. Het is een kwestie van een voorstel maken voor de gemeenteraad
en dat vervolgens al dan niet door de gemeenteraad laten vaststellen.
De stand van zaken in Amsterdam is dat men nu afspraken heeft weten te
maken met verreweg de grootste aanbieder, namelijk Airbnb. Dat is
natuurlijk goed nieuws. Op basis daarvan is men gekomen tot een
conceptregeling voor de gemeenteraad die in consultatie is gegeven. De
consultatiefase is nu afgelopen. Het was in de publiciteit; ik vertel dus
niets nieuws als ik zeg dat Airbnb in de consultatiefase kennelijk nog wel
wat kanttekeningen had bij het voorstel. Daarover zei de wethouder dat hij
hier op zich geen moeite mee had. Goed, het gebeurt. Eerlijk gezegd is het
mij ook weleens overkomen dat ik dacht dat ik iets goed had afgestemd,
maar dat er dan in de consultatiefase toch een weerwoord op kwam. Ik
zeg dit er even bij, omdat ik om die reden nog even terughoudend wil zijn
in het nader becommentariëren van de voorstellen die er nu liggen.
Wethouder Ivens heeft dus een voorstel ter tafel gebracht waarvan hij
denkt dat het op dit moment een afdoende oplossing kan bieden voor de
situatie in Amsterdam. Het brengt onder meer met zich mee dat er een
maximum wordt gesteld. Het voorgestelde stelsel behelst dat men altijd
een vergunning moet vragen, tenzij men voldoet aan een aantal
voorwaarden. En een van die voorwaarden is dat men niet meer dan 60
dagen per jaar zijn kamer, etage of huis verhuurt. Daarvoor moet de
gemeente natuurlijk de informatie hebben die nodig is om te kunnen
vaststellen of men dat correct heeft gedaan.
We hebben wel meegedacht, maar het is nadrukkelijk het voorstel van het
college van B&W. Ik stel voor dat we de behandeling van het voorstel in
Amsterdam afwachten, want daar hoort het ook, maar dat ik wel de vinger
aan de pols houd. Ik zeg toe dat ik het de Kamer onmiddellijk schriftelijk
meld als er vervolgens nieuwe ontwikkelingen zijn die nopen tot landelijke
actie, zodat we dat dan hier kunnen signaleren en bekijken wat we op dat
punt kunnen doen.
De voorzitter:
Ik zie een vinger van mevrouw Voortman.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Ik begrijp wel dat de Minister aangeeft dat hij niet specifiek in de
afspraken wil treden, maar ik vond het overzicht van de mogelijkheden in
andere steden, steden buiten Nederland, wel erg interessant. Kijk
bijvoorbeeld naar wat Florence doet: maximaal twee kamers per
appartement et cetera. Daarvan vroeg ik me wel af of dat dingen zijn die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

13

hier niet mogen. Of mogen die hier wel? Als die hier niet mogen vanwege
wettelijke belemmeringen, zou ik het goed vinden om daar eens naar te
kijken.
Minister Plasterk:
Ik heb de internationale vergelijking natuurlijk ook bekeken. Mijn indruk is
dat als in Amsterdam het huidige voorstel doorgaat, men in het middensegment zit qua regulering. Mevrouw Voortman heeft gelijk: Florence gaat
net wat verder. Ik doe het uit het hoofd, maar ik dacht dat juist Parijs en
Londen veel minder reguleren op dit terrein. Ik dacht dat Amsterdam een
redelijke middenpositie inneemt en zelfs een vrij restrictief beleid heeft.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik stel voor dat we even schorsen voor de stemmingen. Zodra
dat gebeurd is, komen we terug.
De vergadering wordt van 14.13 uur tot 14.18 uur geschorst.
De voorzitter:
We hervatten het algemeen overleg. De Minister vervolgt zijn betoog.
Minister Plasterk:
Voorzitter. Ik gaf reeds aan dat ik vier thema’s wat uitvoeriger zal
bespreken en de rest per vraag behandel. Zojuist hebben we gesproken
over Airbnb. Ik ga nu over op het onderwerp huisvesting voor statushouders, waarover de heren Kops en Koerhuis hebben gesproken.
Gemeenten zijn op grond van artikel 28 van de Huisvestingswet 2014
verantwoordelijk voor de huisvesting van statushouders. Zij bepalen zelf
welk type woningen ze beschikbaar stellen. De meeste gemeenten kiezen
voor huisvesting in de reguliere sociale huurvoorraad. Afhankelijk van de
situatie kunnen ze ook andere keuzes maken, zoals huisvesting in speciaal
getransformeerde kantoren of nieuwbouw met gedeelde voorzieningen,
waarbij niet een gehele woning maar alleen een kamer wordt geboden.
Voor dit type eenvoudige huisvesting heeft mijn voorganger de Tijdelijke
regeling stimulering huisvesting vergunninghouders ingesteld. Deze
regeling is ingesteld naar aanleiding van de verhoogde asielinstromen en
is bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij de tijdige uitstroom van
statushouders uit asielzoekerscentra, want Staatssecretaris Dijkhoff dringt
erop aan dat gemeenten ervoor zorgen dat mensen uit azc’s met de status
van erkend vluchteling zo snel mogelijk andere woonruimte krijgen
aangeboden.
De regeling is zodanig vormgegeven dat verdringing op de woningmarkt
wordt tegengegaan. Er moet namelijk woonruimte worden toegevoegd
aan de bestaande voorraad. De kosten voor de samenleving worden zo
veel mogelijk beperkt doordat er geen recht op huurtoeslag bestaat. In de
regeling zijn een maximale huurprijs en de kostendelersnorm als
besparing op het bijstandsbudget opgenomen. Woningen binnen de
sobere vorm van huisvesting dienen geschikt te zijn voor minimaal vier
statushouders. Daarmee wordt voldaan aan de eis van een eenvoudige
maar doelmatige woonoplossing bovenop de bestaande woonvoorraad.
Ik heb nog een paar opmerkingen en dan kom ik op de specifieke vragen
van de heer Kops. Iedere woning die aan een statushouder wordt
toegewezen, wordt niet aan iemand anders toegewezen. Er kan maar één
toewijzing plaatsvinden. In algemene zin nemen de wachtlijsten hierdoor
niet meetbaar toe. Sowieso is de wachttijd een slechte indicator om het
aantal beschikbare woningen te bepalen. Veel mensen wachten immers
heel specifiek op een bepaalde woning en staan liever vijf jaar op de
wachtlijst om deze te krijgen. Als maat hanteren wij het liefst het
percentage woningzoekenden dat binnen een jaar een woning heeft. In
het afgelopen jaar bedroeg het 50%. Dit percentage is ten opzichte van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

14

voorgaande jaren niet toegenomen. We kunnen het ook op een andere
manier bekijken: van de vrijgekomen sociale huurwoningen is het
afgelopen jaar ongeveer 15% toegewezen aan statushouders, dus 85%
niet. Er is geen sprake van een factor zoveel. Nogmaals, elke woning die
aan een statushouder wordt toegewezen, wordt niet aan een ander
toegewezen. Het is echter niet zo dat hierdoor de aanvraagdruk
verdubbelt of iets dergelijks.
Ook ik heb de melding gekregen over het weigeren van een woning. Als
een statushouder niet komt opdagen op de afspraak voor de ondertekening van het huurcontract, is er eigenlijk al sprake van woningweigering. Dit geldt uiteraard ook als iemand wel komt opdagen, maar ter
plaatse meldt dat hij de woning niet wenselijk vindt. In beide gevallen
toetst het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) binnen twee weken
op basis van een zeer limitatieve lijst met weigeringsgronden of de
weigering terecht is. Deze gronden komen in de praktijk nauwelijks voor.
Als iemand zegt dat het uitzicht hem niet aanstaat of dat hij de woning
niet mooi vindt, is dat geen geldige reden. In de persoonlijke sfeer kan
echter sprake zijn van omstandigheden waardoor een weigering niet
onredelijk is. Wordt de weigering door het COA als terecht beoordeeld,
dan koppelt de regievoerder binnen twee weken een nieuwe kandidaat
aan de woning die past bij de aangeboden ruimte. Zodoende zijn de
inspanningen van de gemeente om huisvesting beschikbaar te stellen niet
voor niets geweest. Als er binnen twee weken geen nieuwe kandidaat is,
meldt de gemeente dit aan de regievoerder.
Als de weigering onterecht is, wordt de statushouder een tweede maal in
de gelegenheid gesteld om de woning alsnog te accepteren. Accepteert
de statushouder de woning niet, dan wordt de bemiddeling door het COA
gestopt en moet hij de opvangvoorziening verlaten. Indien de statushouder dit niet vrijwillig doet, wordt bij de rechtbank een ontruimingsbevel aangevraagd en wordt betrokkene onder dwang uit de opvang
verwijderd.
Als geldige redenen voor weigering gelden medische en psychosociale
aspecten. Het is uiteindelijk aan de rechter om te toetsen of een weigering
terecht is. Naar mijn oordeel en dat van mijn voorganger – wij spreken
sowieso met één mond – is dit de juiste aanpak. Hiermee heb ik ook
antwoord gegeven op de vraag wat het voor een gemeente betekent en
wat er met haar taakstelling gebeurt als een statushouder afziet van een
ter beschikking gestelde woning. Zoals ik zojuist al zei, wordt er in dat
geval iemand anders aangedragen.
Er werd specifiek gevraagd naar de situatie in Den Haag.
De voorzitter:
Ik stel voor dat we het blokje afmaken, waarna er gelegenheid is voor het
plegen van interrupties.
Minister Plasterk:
Ik kom op het laatst punt van dit blokje. Alle vergunninghouders in Den
Haag zouden zijn gehuisvest met behulp van subsidie. Bij mijn weten
geldt dit niet voor alle vergunninghouders. Ik ga na of ik de betreffende
informatie boven water kan krijgen en stuur de Kamer bij een volgende
gelegenheid hierover een brief. Mag ik het zo toezeggen?
De heer Koerhuis (VVD):
De Minister gaf antwoord vanuit de statushouder. Ik hoor graag een
antwoord vanuit de gemeenten. Bepaalde gemeenten bekijken hoe zij
kunnen afwijken van het door ons ingezette landelijke beleid om meerdere
statushouders in één woning te plaatsen. Ik heb betoogd dat als een
gemeente van dit beleid afwijkt en statushouders in te ruime of te veel
sociale huurwoningen plaatst, het Rijk hieraan meesubsidieert. Hoe
voorkomen we dat gemeenten statushouders te ruim plaatsen en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

15

kosten deels afwentelen op het Rijk? Gegeven de urgentie en het feit dat
de nieuwe regeling ingaat, ontvang ik graag voor eind juni hierover een
brief van de Minister.
Minister Plasterk:
Het kabinet heeft de verplichting om statushouders urgentie te verlenen
uit de wet geschrapt. Gemeenten zijn derhalve niet langer verplicht om
statushouders voorrang te geven op andere woningzoekenden. Dat wil
niet zeggen dat gemeenten verplicht zijn om statushouders géén voorrang
te geven. Het is een strikt liberaal beleid geworden, waarbij het aan de
gemeenten is om te bepalen wie zij met welke urgentie waar willen
plaatsen. Dat is de huidige stand. Als we het onder een vergrootglas
leggen, zien we inderdaad – dat geef ik de heer Koerhuis toe – dat het
ertoe kan leiden dat gemeenten statushouders alsnog een plek geven op
de lijst of wellicht zelfs voorrang geven op de lijst. Daar grijpen wij niet op
in.
De heer Koerhuis (VVD):
Kan de Minister toezeggen dat hij de mogelijkheden onderzoekt om wél in
te grijpen? Tijdens het voorgaande algemeen overleg heb ik gevraagd of
het technisch mogelijk is om voor bepaalde woningcorporaties niet mee
te tekenen met de achtervang. Wil de Minister bekijken welk effect zo’n
instrument heeft op gemeenten die op kosten van het Rijk statushouders
te ruim huisvesten?
Minister Plasterk:
In een eerder debat heb ik al gezegd dat we met de dag minder demissionair worden. Naarmate de formatie langer duurt, went iedereen aan de
huidige stabiele situatie. Ik had me voorgenomen om me niet te beroepen
op mijn demissionaire status, maar op dit punt is een grens in zicht. Mijn
voorganger die tot voor kort de portefeuille Wonen en Rijksdienst deed,
heeft een belangrijke wijziging in de wet aangebracht. Hij heeft namelijk
de wettelijke voorrang vervangen door een meer liberaal regime, waarbij
gemeenten een en ander zelf mogen bepalen. Het vereist een politieke call
om nog een stap verder te gaan en gemeenten ervan te weerhouden om
voorrang te geven aan statushouders. Dat vraagt om wetgeving. Het gaat
net een stap te ver om toe te zeggen dat ik een en ander zal doen. Ik doe
het niet graag, maar ik moet me beroepen op het feit dat ik de status quo
verdedig, te meer daar deze kortgeleden door oud-minister Blok in gang is
gezet. De verregaande stap om gemeenten ervan te weerhouden urgentie
te verlenen, vraagt om wetgeving en daarover wil ik nu geen standpunt
innemen.
De voorzitter:
De heer Kops wil nog een interruptie plegen op dit blokje.
De heer Kops (PVV):
Ja. Per 1 juli verdwijnt uit de wet de verplichting om voorrang te verlenen
aan statushouders. Wat levert dit in de praktijk op? Aedes en de
Woonbond gaven al aan dat er in de praktijk niets zal veranderen, omdat
de taakstelling blijft. Gemeenten moeten alsnog statushouders
huisvesten. We hebben ook de Wet kostenverhaal huisvesting vergunninghouders, die nog ergens boven hangt, op basis waarvan boetes aan
gemeenten kunnen worden opgelegd ter hoogte van € 1.860 per maand
per te laat geplaatste statushouder. Nogmaals, wat verandert c.q.
verbetert er in de gehele praktijk?
Minister Plasterk:
Een en ander vloeit voort uit de afspraken die aan de regietafel asielzoekers zijn gemaakt. Deze regietafel heb ik voorgezeten. Klaas Dijkhoff,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

16

die verantwoordelijk is voor de asielzoekersstroom, heeft er bij de
gemeenten met enige klem op aangedrongen dat zij ervoor zorgen dat de
azc’s niet verstopt raken met mensen die niet langer vluchteling zijn en
een status hebben gekregen. Er zijn inderdaad afspraken gemaakt dat de
gemeenten verantwoordelijk zijn voor het onderbrengen van de erkende
vluchtelingen in reguliere huisvesting. Hoe ze dit doen, moeten ze zelf
weten. Vanuit het perspectief van het vluchtelingenbeleid is dit een heel
redelijke stap. Ik kan me voorstellen dat de commissieleden zeggen: ja,
maar nu hebben de gemeentebesturen deze verantwoordelijkheid op zich
genomen. Dat is ook zo. Hoe ze deze nader invullen, is aan de gemeenten.
Het is inderdaad niet anders.
De heer Kops (PVV):
De Minister zei dat Klaas Dijkhoff erop aandringt dat statushouders zo snel
mogelijk vanuit een azc in een woning worden geplaatst. Verandert er in
de praktijk dan helemaal niets en vindt er met deze verandering van de
wet per 1 juli eigenlijk alleen maar een verschuiving van verantwoording
plaats? Wordt de verantwoording van het Rijk afgeschoven op de
gemeenten?
Minister Plasterk:
Nee, er is geen sprake van afschuiven. Er is sprake van het wegvallen van
de verplichting om statushouders voorrang te geven. Gemeenten mogen
nu zelf bepalen hoe zij ervoor zorgen dat niemand onder de brug slaapt. In
feite is dat natuurlijk de doelstelling van het beleid. Overigens is er een
groot algemeen belang mee gediend, nog los van het belang voor de
erkende vluchtelingen over wie we het nu hebben.
Ik ga over op een van de actuele grote onderwerpen, dat bijna te groot is
voor een algemeen overleg. Dit onderwerp maakt dat degene die het
geluk heeft om in een volgend kabinet de woonportefeuille te doen, echt
iets belangrijks te doen krijgt. Na jaren van crisis en vastzitten, is er nu de
ruimte, zowel economisch als anderszins, om op grote schaal te gaan
bouwen. Ik kom zo op de bouwcapaciteit, waarover een aantal leden
vragen heeft gesteld. Ik benadruk dat bouwen natuurlijk veel meer is dan
alleen maar aantallen units creëren. In feite maakt men mensenlevens.
Door de bouwvorm creëert men een manier waarop mensen de komende
50 of 100 jaar met elkaar samenleven: of je nu in een portiek woont,
waarin ik ben opgegroeid, of op een galerijflat, waar ik later heb gewoond.
De manier van leven verschilt, omdat je op een andere manier je buren
tegenkomt en op een andere manier met de mensen in je omgeving
samenwerkt. Dit ligt ook aan het type groenvoorziening, de ligging ten
opzichte van het openbaar vervoer en de plek van de auto in de wijk. Er
ligt dus een ongelooflijke kans voor de mensen die nauw betrokken zijn bij
het bouwproces om de komende jaren belangrijke dingen voor Nederland
te doen. Er moeten de komende jaren bijna een miljoen huizen – ik schat
zo’n 760.000 – gebouwd worden. De uitdaging is – nu kom ik specifiek op
de vragen – om ervoor te zorgen dat ze betaalbaar zijn, voor de verschillende inkomensgroepen bereikbaar, duurzaam et cetera. Maar goed, dit is
meer een verzuchting dan een antwoord op een van de vragen. Het is een
mooi onderwerp voor de komende jaren. Het ligt voor een groot deel
natuurlijk bij het lokale bestuur en bij de woningbouwcorporaties. Eerder
is al de vraag naar boven gekomen waarom het zo stokt en stagneert. De
crisis is toch voorbij? Waarom ligt het bouwtempo niet zo hoog als het
plantempo eigenlijk vraagt?
De Minister van BZK heeft inderdaad systeemverantwoordelijkheid. Vanuit
deze verantwoordelijkheid worden de gemeenten ondersteund om een en
ander te doen. We stimuleren de nieuwbouw met heffingsverminderingen. Een verhuurder krijgt een heffingsvermindering van € 10.000 of
€ 20.000 voor de bouw van goedkope huurwoningen. De ladder voor
duurzame verstedelijking wordt vereenvoudigd doordat er treden worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

17

geschrapt en er alleen nog bij het bouwen buiten het stedelijk gebied een
uitgebreide motivering nodig is. De samenwerkingstafel middenhuur is op
1 januari 2017 gestart om lokale partijen te ondersteunen bij het vergroten
van het aanbod van huurwoningen in het middensegment. Er is besloten
tot een wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening, zodat gemeenten in
de bestemmingsplannen, naast de categorieën sociale huur, sociale koop
en particulier opdrachtgeverschap, ook geliberaliseerde woningen voor
middenhuur als een aparte categorie kunnen aanwijzen. Bovendien zijn er
het Expertteam Versnellen – ik kom er zo op terug – ingeval de gebiedsontwikkeling moeizaam verloopt, en het Expertteam Transformatie als het
omzetten van bijvoorbeeld kantoren naar woonruimte niet van de grond
komt.
Om het versnellen beter in beeld te krijgen, voeren we gesprekken met de
woningmarktregio’s. Mevrouw Van Eijs vroeg hiernaar. De gesprekken
heb ik voor een deel zelf gevoerd. Grotendeels worden ze op hoogambtelijk niveau gevoerd. In september vindt het laatste gesprek plaats. In
zestien van de negentien woningregio’s zijn de gesprekken gevoerd. De
Kamer krijgt nog een brief met de uitkomsten. Ik kan al een indruk geven.
De verschillen tussen de regio’s zijn groot. Dat is natuurlijk logisch. Overal
zien we een trek naar de stad. Dit geldt niet alleen in de Randstad. In de
Groningse regio en Twente zien we een trek naar Eindhoven en de stad
Groningen. Het platteland – ik weet niet of deze term tegenwoordig nog
correct is – stroomt leeg en men trekt naar de grote stad. Er heerst een
breed gevoel van urgentie bij alle betrokken partijen. Ik kom eigenlijk
weinig partijen tegen die niet doorhebben dat er wat moet gebeuren. Er
ligt veel nadruk op het onderwerp verduurzaming, dat ook terecht bij de
kabinetsformatie op tafel ligt.
De regionale samenwerking wisselt sterk in intensiteit. Vaak kunnen
partijen elkaar goed vinden, maar op sommige plekken is een extra
inspanning nodig en dan draagt zo’n bezoek vanuit BZK wel bij. Als we
daar aan tafel zitten, kan men moeilijk zeggen dat het voor het eerst is dat
we elkaar spreken. We nemen natuurlijk ook wat boodschappen mee
terug naar Den Haag en bekijken of we nog iets kunnen doen qua
regelgeving of het beperken ervan. Hierop komen we uitgebreid terug in
de brief naar aanleiding van de besprekingen.
Mevrouw Van Eijs vroeg of de provincies nog wat kunnen doen als
gemeenten zich niet aan de afspraken uit de woonvisie houden. De
gemeenten zijn op grond van de Woningwet niet verplicht een woonvisie
op te stellen. Het is wel een eis om tot prestatieafspraken met corporaties
te komen. Een provincie kan middels de provinciale ruimtelijke verordening voorwaarden stellen aan het goedkeuren van bestemmingsplannen, zoals het hebben en uitvoeren van een gemeentelijke woonvisie.
Indirect kan het wel worden gevraagd. Indien het provinciaal belang wordt
geschaad of dreigt te worden geschaad, kan de provincie overgaan tot
een aanwijzing.
Hiermee heb ik de vragen over de bouwcapaciteit beantwoord.
De heer Koerhuis (VVD):
Waar bijt het nu het meest? Ik stel deze vraag met het oog op een
eventuele brief of analyse waarin duidelijk wordt wat we moeten doen.
Ligt het aan het grondprijsbeleid van gemeenten? Ik kan me voorstellen
dat dit remmend werkt op de bouw. Ligt het aan de wooncontingenten
van provincies? Misschien begrijp ik het verkeerd, maar volgens mij gaat
er vooral een remmende factor van uit doordat provincies veelal
aanwijzen waar men níét mag bouwen. Ik hoop dat ik het verkeerd heb
begrepen en dat provincies af en toe ook zeggen: daar wél bouwen. Aan
bouwen is immers een groot tekort. Of kunnen gemeenten en provincies
te weinig vakmensen vinden? Aan welke van de drie factoren ligt het?
Waar bijt het het meest? Het ligt ongetwijfeld aan alle drie, maar wat is de
grootste bottleneck?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

18

Minister Plasterk:
Je kunt het niet helemaal aan één punt ophangen. Vorige week was ik op
de Provada, een grote vastgoedbeurs. Ik heb daar gesproken met een
aantal mensen die ook internationaal bouwen. Vanuit internationaal
perspectief is het moeilijk voor te stellen dat er zulke grote verschillen in
woonwensen zijn binnen een straal van slechts tien minuten met de trein.
Hoe kan het dat mensen in Amsterdam elkaar de tent uit vechten voor een
vierkante meter, dat men in Almere al aardig z’n best moet doen om een
huis te krijgen en dat het één treinstop verder, in Lelystad, echt moeilijk is
om mensen te vinden die daar een huis willen kopen? Begrijp me goed, ik
vat het samen. Ik wil niemand in de wielen rijden die actief is in de
projectontwikkeling in Lelystad. Hoe is het mogelijk dat er op zo’n kleine
afstand zo’n steile curve is van de vraag? Dat vormt een deel van de
problematiek. Het zijn gewoon de wensen van de mensen. Wij dringen er
vanuit de overheid op aan dat we zo veel mogelijk verdichten, dus dat we
zo veel mogelijk binnenstedelijk bouwen en het Groene Hart en de overige
groene ruimte zo veel mogelijk intact laten. Dit leidt natuurlijk tot
langzamer en duurder bouwen. Dat is dus ook een aspect.
Er kan inderdaad ook sprake zijn van krapte in vakmensen. Dat probleem
kunnen wij niet stante pede oplossen. Daarvoor moeten er mensen
worden opgeleid. Er zou ook tijdelijk een krapte in materiaal ontstaan,
maar op een gegeven moment moet de markt zijn werk doen en moeten
de bouwers ervoor zorgen dat ze het materiaal ergens in de wereld
kunnen opsnorren. Daarnaast kunnen de regels in de weg zitten. Als er
signalen zijn over onnodige regels, moeten we deze ophalen en met
elkaar de belemmeringen wegnemen. Het is een amalgaam aan factoren.
We moeten op alle fronten proberen om het tempo te verhogen.
De voorzitter:
De heer Koerhuis heeft geen vervolgvraag. Gezien het feit dat ik als
voorzitter fungeer, zal ik met de Minister geen debat aangaan. Ik heb wel
een feitelijke vraag. Wanneer kan de Kamer de tussenrapportage van het
platform voor het middensegment verwachten? Is dat al bekend?
Minister Plasterk:
Ja, dat is al midden juni. De eindrapportage komt pas begin volgend jaar
of eind dit jaar.
De voorzitter:
Mevrouw Van Eijs heeft nog een interruptie.
Mevrouw Van Eijs (D66):
Het is interessant wat de Minister zei over hetgeen hij heeft opgehaald in
de woningmarktregio’s. Ik snap dat hij niet de gehele brief wil verhalen.
Mede gezien het feit dat de bouw achterblijft, hoor ik echter graag of hij in
de woningmarktregio’s knelpunten heeft ontdekt waarvan hij zegt: op dit
punt kunnen we wellicht regels schrappen; daar valt winst te behalen. Is
er iets naar voren gekomen waarmee we de opgave kleiner kunnen
maken?
Minister Plasterk:
Mevrouw Eijs probeert mij te verleiden tot het geven van een indruk. Het
is moeilijk om een en ander wetenschappelijk helemaal te onderbouwen,
omdat alle regio’s nu eenmaal verschillend zijn. Het zijn er ook zo veel. In
totaal zijn er negentien regio’s, waarvan er zestien worden benoemd. Mijn
indruk is dat de mate waarin provincies, gemeenten en woningbouwcorporaties samenwerken, bijdraagt aan het tempo. Als de samenwerking
goed gaat, komt men een heel eind binnen de bestaande regels. Ik kom op
plekken waar met grote vaart goede dingen worden gebouwd. Het kan
kennelijk wel. Het is ook een logisch gegeven: als de verschillende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

19

overheden en woningbouwcorporaties goed samenwerken, gaat het beter
dan wanneer een ieder zich op zijn eigen positie terugtrekt.
De voorzitter:
De Minister vervolgt zijn betoog.
Minister Plasterk:
Ik kom op mijn laatste, wat algemenere punt: de verwarde personen. De
signalen dat woningcorporaties toenemende overlast hebben van
huurders met verward gedrag zijn mij bekend. Daarnaast ervaren
corporaties bij de uitwisseling van gegevens over deze huurders
knelpunten met de gemeenten, zorgaanbieders, politie en andere
partners. Natuurlijk moet ook de privacy van deze groep gerespecteerd
worden. Om te kunnen acteren, moet er voldoende informatie zijn. Ik ben
voortdurend met Aedes in gesprek om te bekijken of we nog iets kunnen
bijdragen aan het verhelderen van zijn positie. Hoe meer concrete
knelpunten ik krijg aangereikt, des te gemakkelijker kan ik de beste jurist
van BZK inzetten om Aedes goed bij te staan.
De uitkomsten van het aangekondigde onderzoek van Aedes onder de
woningcorporaties over overlast en incidenten neem ik graag mee in mijn
overleg met Aedes.
De privacy heb ik al genoemd. De afgelopen maanden is vanuit meerdere
ministeries een werkgroep aan de slag gegaan om alle ontwikkelingen,
dus de wetgevingstrajecten en de initiatieven op het terrein van informatiedeling, in kaart te brengen en concrete acties te ontwikkelen waarmee
de praktijk kan worden ondersteund. In samenwerking met deze
werkgroep organiseert het Schakelteam personen met verward gedrag op
28 juni een bijeenkomst over informatiedeling, een zogeheten «ontwikkelplein». Aedes is ook uitgenodigd. De bijeenkomst vindt dus over een week
of twee plaats.
Het Aanjaagteam verwarde personen heeft eerder onder leiding van
Liesbeth Spies de problematiek van personen met verward gedrag op de
kaart gezet. Dit gespreksonderwerp vraagt de blijvende inzet van partijen.
Het aanjaagteam is opgevolgd door het schakelteam, dat ik net al
noemde, onder leiding van Onno Hoes. Het uiteindelijke doel van het
schakelteam is dat in oktober van volgend jaar overal in Nederland een
goed werkende aanpak bestaat voor mensen met verward gedrag. De
gezamenlijke inzet is het voorkomen van persoonlijk leed en de hiermee
samenhangende maatschappelijke overlast. Het team richt zich vooral op
het stimuleren en faciliteren van afspraken, verbeteracties en het delen en
verspreiden van oplossingen en goede voorbeelden.
Het is zeer positief dat de Federatie Opvang, de VNG (Vereniging van
Nederlandse Gemeenten), Aedes en het altijd te prijzen Leger des Heils
heel veel doen voor de doelgroep. Samen zijn zij het actieplan Weer
Thuis! gestart om goede voorbeelden te verzamelen en de gemeenten en
corporaties op lokaal en regionaal niveau te ondersteunen bij netwerkvorming. De partijen binnen het programma schatten dat er een tekort is
van 10.000 betaalbare een- en tweekamerwoningen voor mensen die
afkomstig zijn uit de opvang of beschermd wonen. Zij willen extra
huisvesting realiseren in combinatie met de juiste begeleiding. Het
actieprogramma sluit goed aan bij het door BZK en VWS gefinancierde
kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis van Platform31, met
een ondersteuningsprogramma voor de gemeenten. Het is goed dat het
actieprogramma nauw samenwerkt met Platform31. We zijn voortdurend
met de kwestie bezig, ook samen met Aedes. Ik ben blij dat Aedes er in
zijn recente brief nog eens prioriteit aan gaf. Tot zover dit punt.
Ik ga, in volgorde van sprekers, over naar de overige vragen die zijn
gesteld. Mevrouw Beckerman stelde mij een moeilijke vraag over de
vertrekpremies bij woningbouwcorporaties in relatie tot de noden die er
bestaan. Dit is een moeilijke vraag, niet alleen inhoudelijk maar ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

20

procedureel. Mevrouw Beckerman heeft er ook schriftelijke vragen over
gesteld. Deze worden beantwoord. In een brief aan de Kamer heb ik er al
het een en ander over geschreven. Mevrouw Beckerman heeft deze vast
gelezen. De brief bevat de conclusie dat de vraag of de vertrekpremies
rechtmatig zijn toegekend, onderwerp van beoordeling is door de
Autoriteit woningcorporaties (Aw). Ik kan hier derhalve niet zoveel over
zeggen. De Aw moet een oordeel vellen en ik wil haar niet voor de voeten
lopen. Ik kan het wettelijk kader van de WNT (Wet normering topinkomens) nog eens uitgebreid uiteenzetten, maar dat kent de Kamer al.
Mevrouw Beckerman (SP):
Ik begrijp dat er zorgvuldigheid moet worden betracht. Dat is de hoogste
prioriteit. Binnen een zeer korte termijn zijn er echter drie meldingen
binnengekomen. Drie keer betreft het een half miljoen euro. Tegelijkertijd
ontvangen we allerlei berichten over problemen met tekorten. Er ontstaat
dan een heel raar beeld. Ik hoor graag op welke termijn we het oordeel
van de Autoriteit woningcorporaties kunnen verwachten, zodat we
eventuele vervolgstappen kunnen nemen.
Minister Plasterk:
Over de termijn ga ik niet. Ik neem aan dat de Autoriteit woningcorporaties er binnenkort naar kijkt. Als daar iets uit komt wat aanleiding tot
actie geeft, zal ik de Kamer informeren. Ik wil de rollen helder houden. Er
wordt natuurlijk getoetst aan de Wet normering topinkomens. Dit is de
strengste wet die er in de westerse wereld bestaat. Ik ben persoonlijk
verantwoordelijk voor deze wet. Overigens word ik er door deze en gene
ook weleens kritisch op aangesproken. De WNT regelt niet alleen een
maximuminkomensnorm voor bestuurders in de publieke en semipublieke sector, maar ook vertrekpremies. Er zit wel een overgangsregeling
in. Deze overgangsregeling is verplicht en vloeit voort – je zou het niet
zeggen – uit de mensenrechten, namelijk het recht op eigendom. Dit is
een van de fundamentele mensenrechten, dat door de ILO (International
Labour Organization) zo wordt uitgelegd dat men bestaande aanspraken
alleen kan verliezen op basis van een wet – in dit geval is daar sprake van
– en als het voorzienbaar is. Dit laatste betekent dat men het minimaal vier
jaar van tevoren moet hebben zien aankomen. Dit heeft de afgelopen
jaren derhalve geleid tot een overgangssituatie waarmee we feitelijk
moeten dealen. Of de door mevrouw Beckerman aangehaalde kwesties er
allemaal onder vallen, weet ik niet. Deze moet specifiek worden beoordeeld.
Tijdens het wetgevingstraject hebben we de wet verder dichtgeschroeid.
Een aantal Kamerleden was hierbij betrokken. Bijvoorbeeld op het punt
van uitkeringsbedragen is de wet door amendementen strenger geworden
dan die aanvankelijk was. De huidige wet moet worden toegepast en zo
nodig door de Autoriteit woningcorporaties dan wel de rechter worden
getoetst. Als de Kamer of het kabinet vindt dat de wet nog niet streng
genoeg is of nog loopholes toestaat, moet er nieuwe wetgeving komen.
Maar goed, dat kan ik nu niet meer doen. Dat is de feitelijke situatie.
Nogmaals, ik heb alle sympathie voor het beeld dat mevrouw Beckerman
schetst dat sommige dingen moeilijk te begrijpen of moeilijk uit te leggen
zijn. Het is echter ook aan de instanties zelf wanneer ze handelingen
verrichten. Ze hoeven het natuurlijk niet te doen en ze moeten zich
voortdurend afvragen of ze het wel moeten doen en of het past bij de rol
die ze hebben. Of het uiteindelijk wettelijk is toegestaan, moet in dit geval
worden vastgesteld door de Autoriteit woningcorporaties.
Op de overlast van verwarde personen ben ik ingegaan.
Dan kom ik op de situatie wat betreft antikraak. Er is een Keurmerk
Leegstandbeheer (KLB). Recentelijk zijn tijdelijke contracten beschikbaar
gekomen die ter bestrijding van dakloosheid kunnen worden ingezet.
GroenLinks heeft hierover vragen gesteld. Van het College voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

21

Rechten van de Mens is de rapportage «Mensenrechten in Nederland:
armoede, sociale uitsluiting en mensenrechten» verschenen. Ik heb hier
recentelijk kennis van genomen. Er wordt gewerkt aan een kabinetsreactie. Mevrouw Voortman en mevrouw Beckerman vroegen ernaar.
Voldoende en betaalbare huisvesting heeft de volledige aandacht.
Nederland heeft het beste sociale woningstelsel in Europa, dus op zich
doen we er heel veel aan. Huishoudens met een laag inkomen hebben
recht op huurtoeslag. Een groot deel van de huur wordt hierdoor vergoed.
In januari 2016 is het passend toewijzen ingevoerd met als voornaamste
doel het garanderen van de betaalbaarheid voor huishoudens met een
laag inkomen.
Het aantal betaalbare en geschikte woningen voor specifieke doelgroepen
komt voornamelijk tot stand door goede afspraken op lokaal of regionaal
niveau. De prestatieafspraken op regionaal of lokaal niveau en tussen
gemeenten, huurders en woningcorporaties kunnen ook gaan over
woningen voor doelgroepen, waaronder mensen die uit een intramurale
setting komen, zoals een ggz-instelling, daklozenopvang of beschermd
wonen, en ouderen die langer zelfstandig thuis wonen. Het Rijk heeft
hierin een faciliterende en ondersteunende rol. Deze wordt onder meer
ingevuld met een aantal programma’s, zoals het kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis, uitgevoerd door Platform31. Een belangrijke
programmalijn is de huisvesting van mensen uit de ggz en maatschappelijke opvang, waarover ik zojuist al sprak. Wat betreft de conclusie over
daklozen kan ik opmerken dat het aantal huishoudens dat uit huis wordt
gezet al voor het derde jaar op rij is afgenomen. Corporaties werken hard
om te voorkomen dat huurachterstanden oplopen en huishoudens uit hun
huis worden gezet. Tot zover mijn voorlopige antwoord op het rapport van
het College voor de Rechten van de Mens. De Kamer ontvangt nog een
schriftelijke reactie.
De vraag van mevrouw Beckerman over Airbnb heb ik in mijn algemene
deel beantwoord.
De heer Koerhuis heeft nog een aantal vragen gesteld. Over de
huisvesting van statushouders hebben we zojuist gesproken.
De heer Koerhuis stelde ook een belangrijke vraag over woonfraude. Zijn
voorganger, de heer Van der Linde, heeft hiervoor eerder uitgebreid
aandacht gevraagd. Hij vroeg in dat kader naar de informatiedeling.
Overheidsorganisaties hebben in samenwerking met gemeenten de LAA
(Landelijke Aanpak Adreskwaliteit) – bij BZK zijn we gek op afko’s –
ontwikkeld om de adreskwaliteit in de Basisregistratie Personen (BRP) te
verbeteren en adresfraude op te sporen. Dit gebeurt in het bijzonder door
het uitvoeren van huisbezoeken op de zogenaamde risicoadressen en aan
de hand van signalen. Woonfraude, zoals onrechtmatige onderhuur en
overlast, kan op den duur door de verhuurder worden aangepakt, omdat
de huurder de woning dan niet volgens de huurovereenkomst gebruikt.
Het is in principe een zaak tussen huurder en verhuurder en valt dus
onder het privaatrecht. Uitsluitend binnen het strafrecht kan snelrecht
worden toegepast. Aangezien woonfraude en overlast in eerste instantie
via het privaatrecht worden opgelost, is er strikt genomen geen snelrecht
mogelijk. Er kan echter wel snel worden gehandeld.
Ik kom op de bestuurlijke boetes bij woonoverlast. Het Bouwbesluit 2012
bevat voorschriften voor het tegengaan van woonoverlast. De wetgever
stelt bijvoorbeeld dat bouwwerken zich in een zindelijke staat moeten
bevinden en dat ongedierte geen overlast mag veroorzaken et cetera. Bij
een tweede overtreding binnen twee jaar kan een bestuurlijke boete
worden opgelegd. De maximale hoogte bedraagt € 8.200. Bij gevaar voor
de gezondheid of veiligheid of bij bedreiging van de leefbaarheid kan de
boete maximaal € 20.500 bedragen. Vanaf 1 juli 2017 wordt de Gemeentewet gewijzigd, waardoor de burgemeester bij ernstige en herhaaldelijke
woonoverlast een last onder bestuursdwang of een dwangsom kan
opleggen aan de overlastgever. Bij woonfraude in de vorm van illegale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

22

onderhuur zijn er geen bestuurlijke boetes nodig, omdat het, zoals ik al
zei, een kwestie tussen huurder en verhuurder betreft. Er kan echter wel
een bestuurlijke boete worden opgelegd als de gebruiker van een
vergunningplichtige woning niet beschikt over een huisvestingsvergunning. Indien ook de regels omtrent de huurtoeslag worden overtreden,
kan de Belastingdienst het onterecht uitgekeerde bedrag aan huurtoeslag
terugvorderen of een boete opleggen. Er is ook een strafbaarstelling
mogelijk op basis van de Wet op de economische delicten. Geconcludeerd
kan worden dat er allerlei mogelijkheden zijn om woonfraude tegen te
gaan. Via de gebruikelijke kanalen, zoals circulaires, worden de
gemeenten en verhuurders hierop gewezen. Dat is het instrumentarium
dat ik nu kan toepassen, hetgeen ook wel voldoende is.
De heer Koerhuis (VVD):
Ik ontving signalen dat het instrumentarium niet voldoende is. Om die
reden heb ik het punt opgebracht. Vanuit woningcorporaties krijg ik het
signaal dat gemeenten huiverig zijn om systemen te koppelen, om
erachteraan te gaan. Het is ook geen fijn werk. De Minister heeft gelijk dat
het juridisch mogelijk is, maar iets lijkt gemeenten tegen te houden om
het meer en vaker te doen. Ik zou graag zien dat de Minister met de
gemeenten in gesprek gaat om te bekijken op welke wijze de belemmeringen kunnen worden weggenomen. De Minister heeft het over boetes
bij overlast. Ik heb het over boetes bij fraude, in het bijzonder bij illegale
onderverhuur. De Minister noemde geen boetebedragen. Ik krijg signalen
van woningcorporaties dat de boetes veel te laag zijn. De Minister weet
dat illegale onderverhuur een nagenoeg bedrijfsmatige activiteit is, gezien
de hoge winst die men kan behalen op een sociale huurwoning in een
heel krappe woningmarkt. Kunnen de boetes niet fors hoger en kunnen
we er eventueel een economisch delict van maken?
Minister Plasterk:
In mijn volgende bestuurlijke overleg met de VNG en ook met Aedes zal ik
het aan de orde stellen en bezien of mijn indruk dat er voldoende
instrumenten zijn wellicht bijstelling behoeft. Ik zal de Kamer hierover
schriftelijk informeren. Ik moet helder zijn. De conclusie kan zijn dat
sommige gemeenten onvoldoende acteren. In principe moeten dan de
gemeenteraadsleden hun wethouder bij de oren pakken en vragen:
waarom laat u dit nu gebeuren, terwijl u de instrumenten hebt om illegale
onderverhuur tegen te gaan? Ik zeg niet dat we er als wetgever weer
direct in moeten treden. Als de instrumenten er zijn, maar het gemeentebestuur laks blijkt, is het in principe aan de lokale democratie om het
gemeentebestuur tot de orde te roepen. Deze kanttekening laat echter
onverlet dat ik het, conform mijn toezegging van zojuist, in een volgend
bestuurlijk overleg aan de orde stel en er bij de Kamer op terugkom.
De heer Koerhuis (VVD):
Wanneer is het volgende bestuurlijk overleg en wanneer kunnen we de
brief van de Minister verwachten?
Minister Plasterk:
Dat is een agendavraag. Het wordt in ieder geval na de zomer. Dergelijke
vragen over de toekomst kan ik op dit moment lastig beantwoorden.
De heer Koerhuis (VVD):
Mag ik nog één klein puntje maken?
De voorzitter:
Eén klein puntje, en dan sluiten we af.
De heer Koerhuis (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

23

Ik heb nog een laatste punt. Anders ga ik er in tweede termijn op in. Voor
zo’n urgent probleem, waarbij sprake is van zo veel misbruik, is het niet
goed genoeg om tot het najaar te wachten met een overleg.
Minister Plasterk:
Over drie weken is het reces. Ik denk dat we het kort na het reces moeten
inplannen. Ik wil wel proberen om het in de agenda naar voren te halen,
zodat het zo spoedig mogelijk plaatsvindt. Het moet worden voorbereid,
zodat ik nu niet kan toezeggen dat we het over twee weken doen. We
moeten de gesprekspartners aan tafel hebben. Laten we het derhalve kort
na de zomer doen. Hiermee zet ik een stap in de richting van de
VVD-fractie.
Over volume hebben we met elkaar gesproken.
Ik kom op de kwestie van de erfpachtkortingen in Amsterdam. Het is in de
eerste plaats aan het college van Amsterdam om hierop te acteren. Als
inwoner van Amsterdam heb ik de indruk dat het een heikel politiek
onderwerp is. Ik heb zelf eigen grond. Nee, onzin. Ik volg nauwkeurig hoe
het in de lokale politiek wordt besproken. Ik wil alleen maar zeggen dat ik
er zelf geen belang bij heb. De erfpachtkosten werden en worden
gebaseerd op de grondwaarde. De gemeente Amsterdam past de
residuele grondprijsmethode toe voor het bepalen van de grondwaarde.
Als gevolg hiervan is de grondwaarde voor huurwoningen doorgaans
lager dan voor koopwoningen, omdat koopwoningen meer opbrengen.
Een en ander geldt dus niet alleen voor corporaties en er is geen sprake
van staatssteun, omdat, gegeven de bestemming, de grondwaarde
marktconform is. Bij de verkoop van huurwoningen geldt dat de verkoper
– dit kan een corporatie zijn – een erfpachtafdracht aan de gemeente
betaalt voor de bestemmingswijziging naar koopwoning. Hierbij maakt
het niet uit of het een sociale dan wel geliberaliseerde huurwoning betreft
en of de eigenaar van de huurwoning een corporatie is of niet. De omvang
van de afdracht reflecteert het verschil in marktwaarde tussen de
oorspronkelijke bestemming en de nieuwe bestemming.
In tegenstelling tot bezitters van koopwoningen hebben in de gemeente
Amsterdam eigenaren van locaties en gebouwen met bestemming
«sociale huurwoning» geen mogelijkheid om over te stappen naar
eeuwigdurende erfpacht. Omdat deze mogelijkheid niet bestaat voor
sociale huurwoningen, kunnen corporaties geen korting krijgen. De
opbrengst van een bestaande sociale huurwoning die verkocht wordt
vanuit de DAEB (diensten van algemeen economisch belang) blijft in de
DAEB en wordt weer ingezet voor nieuwe DAEB-activiteiten. Indien een
corporatie met behulp van staatssteun een meer dan redelijk rendement
maakt, moet deze staatssteun worden terugbetaald aan het Rijk. Tenzij de
gemeente andere afspraken heeft gemaakt, hoeft een corporatie niet een
deel van de verkoopopbrengst aan de gemeente te betalen. De DAEB is
bedoeld voor het huisvesten van de doelgroep. Omdat op lokaal niveau
het best kan worden beoordeeld hoe groot de te huisvesten doelgroep is,
maken corporaties met gemeenten en huurdersorganisaties prestatieafspraken over onder meer de omvang van de DAEB en de eventuele
verkoop van het bestaande bezit. De verkoop op de markt moet worden
goedgekeurd door de Autoriteit woningcorporaties nadat gemeenten hun
zienswijze erop hebben gegeven. Nieuwbouw van koopwoningen mag
niet in de DAEB. Het is een heel verhaal, maar dat is de feitelijke situatie.
Vallen de woningcorporaties niet onder de nieuwe duurdere berekeningssystematiek? Het college van burgemeester en wethouders van de
gemeente Amsterdam heeft inderdaad 9 mei jl. besloten dat alle locaties
en gebouwen met de bestemming «sociale huurwoning» geen
mogelijkheid hebben om over te stappen naar eeuwigdurende erfpacht.
Dit geldt dus ook voor woningcorporaties.
Hoe verhoudt een en ander zich tot het grondprijsbeleid, want dat is toch
bij uitgifte? De nieuwe duurdere berekeningssystematiek is voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

24

erfpacht op lange termijn. De gemeente Amsterdam past een residuele
grondprijsmethode toe voor het bepalen van de grondwaarde. Met de
voor gemeenten gangbare residuele grondprijsmethode wordt de
grondwaarde bepaald aan de hand van wat er op de grond gerealiseerd is
of zal worden. Hierbij geldt dat de opstalwaarde wordt afgetrokken van de
marktwaarde van de grond om te komen tot de grondwaarde. Ik ben blij
dat ik het schriftelijk heb. Bij de gronduitgifte voor huurwoningen wordt in
de regel een lagere grondwaarde toegekend dan bij de gronduitgifte voor
koopwoningen, omdat de opstalwaarde van een huurhuis in de regel
lager is dan de opstalwaarde van een koopwoning. De erfpachtkosten
worden gebaseerd op de grondwaarde. Tot zover dit punt. Ik heb
mijnerzijds gedaan wat ik kon doen.
Dan kom ik op het punt van de laadpaalnorm. Het blijft een doorn in het
oog van de VVD, zo heb ik begrepen. De heer Koerhuis wil een harde
toezegging dat de laadpaalnorm er niet komt. Laat ik vooropstellen –
uiteindelijk landt het in een toezegging, al weet ik niet of het een harde
toezegging zal zijn – dat het de taak is van BZK om vrij scherp na te gaan
of iets een overheidstaak is of niet. Kunnen mensen het zelf oplossen? Ik
zie een duidelijk collectief belang van de transitie van verbrandingsmotoren naar elektrisch transport. Het bereik is een van de grootste belemmerende factoren. Zoals men kan tanken bij tankstations in het land, wil
men ook ergens kunnen opladen. Er ontstaat een meer dan gemiddelde
stijging van het gebruik van elektrisch transport wanneer men de auto ook
elders kan opladen dan enkel op de plek waar het voertuig normaal staat.
Er is dus een collectief belang bij het entameren van meer oplaadpunten.
Ik begrijp dat de overheid zich hiermee bezighoudt. Ik begrijp zelfs dat
Europa een zekere interesse heeft, omdat we nu eenmaal open grenzen
hebben. Bij de aanschaf van een voertuig wil men – dit geldt in het
bijzonder voor mensen die in de buurt van de grens wonen – de garantie
dat men zich over de grens kan bewegen in de wetenschap dat er aan de
andere kant hetzelfde ondersteuningsniveau voor laadpalen geldt als in
Nederland. Ik zie zeker de meerwaarde in van het feit dat Europa zegt:
laten we vanuit het ondersteunen van de transitie proberen meer
uniformiteit aan te brengen in de hoeveelheid laadpalen, de locaties, de
werkwijze en de toepassing van gelijke stekkers. We moeten echter
oppassen dat we niet doordraven. We willen immers ook de hoeveelheid
regels terugdringen. Landelijke overheden zijn zelf goed in staat om
normen te stellen wat betreft de vraag wie waar en wanneer een laadpaal
moet bouwen en onder welke omstandigheden bij nieuwbouw, verbouw
en monumenten.
Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie luidt dat bij nieuwe
residentiële gebouwen en residentiële gebouwen die ingrijpend worden
gerenoveerd met meer dan tien parkeerplaatsen, de lidstaten ervoor
moeten zorgen dat de parkeerplaatsen vooraf bekabeling bevatten om het
installeren van oplaadpunten mogelijk te maken. De meerderheid van de
Raad wil het voorstel dusdanig aanpassen dat er geen verplichting komt
voor de bekabeling, maar enkel voor het aanleggen van lege buizen, zodat
het aanleggen van oplaadpunten bij woningen niet op Europees niveau
wordt bepaald. Ik verwacht niet dat het voorstel zal worden ingebracht.
Mocht dit wel gebeuren, dan zal Nederland zich ertegen verzetten. Die
toezegging kan ik doen. Vervolgens is het aan onze diplomaten om te
bekijken wat de meest effectieve vorm van verzet is: ofwel absoluut njet
roepen, ofwel met andere like-minded landen zoeken naar de beste
manier om een verstandig voorstel op tafel te krijgen. Dit laatste is echter
vers twee. We trekken in ieder geval aan dezelfde kant van het touw.
Nogmaals, vooropstaat dat ik een groot collectief belang zie in het
realiseren van de transitie van verbrandingsmotoren naar elektrisch
rijden. Hierbij zie ik ook een rol weggelegd voor Europa, maar we moeten
de balans houden. Het oorspronkelijke voorstel gaat te ver en daar maken
we bezwaar tegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

25

Ik ga door naar de vragen van de heer Kops van de PVV. In het algemene
deel hebben we al uitgebreid met elkaar gesproken over de starters en de
vergunninghouders en over hun beklag over de super-de-luxe woningen.
Overigens betreft het juist grotendeels geen super-de-luxe woningen,
maar zelfs onzelfstandige woonruimte. Maar goed, we hebben het
onderwerp feitelijk besproken. Op de andere aspecten uit de vragen van
heer Kops meen ik antwoord te hebben gegeven.
De heer Azarkan stelde een aantal vragen over het verder liberaliseren –
dat woord gebruikte hij ook – en de effecten daarvan. Hiervoor geldt
opnieuw dat ik een joker trek. De vraag of we verder moeten liberaliseren,
hangt ook een beetje af van de hoeveelheid liberaal motorblok die in het
volgende kabinet komt. Daar blijf ik buiten. Ik blijf nu even staan voor de
status quo. Op de opmerkingen van de heer Azarkan die daar betrekking
op hebben, wil ik wel een toelichting geven. Hij vraagt of het frictietekort
van 1,5% niet juist tot prijsopdrijving leidt. In het verleden werd altijd
gestuurd op een frictietekort van ongeveer 1,5% om schuifruimte te
houden. Een hoger tekort leidt tot langere wachttijden. Dit zien we in de
grote steden. Een kleiner tekort zal op termijn kunnen leiden tot
overschotten en leegstand, wat ook onwenselijk is. Ik heb het niet zelf
gemeten, maar ik heb me laten vertellen dat 1,5% een werkbaar
compromis is.
De heer Azarkan (DENK):
Ik dank de Minister voor zijn antwoord. Ik begrijp echter niet hoe een
tekort kan leiden tot een frictie. Frictie betekent dat er sprake is van een
overschot, omdat we te maken hebben met een groep mensen die tijdelijk
dubbele woonruimte nodig heeft. In de kantorenmarkt wordt gerekend
met een gezond overschot van 3%, terwijl we in de woningmarkt rekenen
met een tekort van 1,5% tot 2%. Dat leidt mijns inziens tot problemen.
Minister Plasterk:
Ik ga nu improviseren en dat is altijd riskant. Het verschil tussen de
kantorenmarkt en de woningmarkt is gelegen in het feit dat een kantoor
ergens kantoor moet houden, terwijl veel woningzoekenden vanuit een
gezinssituatie komen of een woonwens hebben die niet overeenkomt met
de woning waar ze op dat moment verblijven. Deze mensen zijn in staat
om hun woonwens nog heel even op te zouten – we zien dit ook gebeuren
– en te wachten totdat ze de woning krijgen waarnaar ze echt op zoek zijn.
Ze willen bijvoorbeeld een tuin of een bepaald uitzicht, of ze willen
zelfstandig wonen. Mensen scheiden soms. Om allerlei redenen kunnen
nieuwe woonwensen ontstaan. Een zekere frictie aan de vraagkant, dus
dat niet onmiddellijk aan iemands woonwensen voldaan kan worden,
wordt algemeen geaccepteerd. Dit kan een verschil zijn met het zakelijk
verkeer. Een garagehouder moet toch ergens de auto’s kunnen repareren.
De heer Azarkan (DENK):
Alle respect voor de improvisatie van de Minister. Is het frictietekort van
1,5% tot 2% echt beleid? Het betreft ongeveer 134.000 tot 150.000
woningen. Het is goed dat mensen tijdelijk bij hun ouders kunnen
intrekken – dit leidt wel tot problemen – of dat ze tijdelijk iets moeten
organiseren bij vrienden. Het is echter buitengewoon vreemd als het
frictietekort standaard overheidsbeleid wordt. Ik ben oprecht geïnteresseerd in de wijze waarop het doorwerkt. Graag hoor hierop een reactie,
wellicht op een later moment.
Minister Plasterk:
Ik had vroeger inderdaad ergens een bordje hangen met de tekst «is dit
beleid of is hierover nagedacht?»
De heer Azarkan (DENK):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

26

Ja, van Schaefer.
Minister Plasterk:
Ik heb net even bij mijn beleidsafdeling geïnformeerd. Het is beleid en er
is ook nog over nagedacht.
De heer Azarkan (DENK):
Waarom?
Minister Plasterk:
Om de reden die ik zojuist gaf. Het betreft geen mensen die opnieuw bij
hun ouders intrekken. Het betreft mensen die bij hun ouders wonen en op
een gegeven moment denken: ik wil zelfstandig wonen, maar alleen als de
woning aan die en die en die wooneisen voldoet; anders houd ik het nog
wel even uit. Er zijn ook mensen die in een flat wonen en eigenlijk wel een
eengezinswoning willen. Deze willen ze liever in de buurt van Almere dan
in de buurt van Amsterdam en dan wachten ze even af wat er komt. Er zit
dus inderdaad wat ruimte. In de praktijk – nogmaals, het is voor mij ook
een vrij nieuwe praktijk – is die 1,5% een acceptabel frictietekort, waarbij
er geen onnodige kosten worden gemaakt doordat er woningen
leegstaan.
De heer Azarkan (DENK):
Ik reageer nog één keer. Misschien kunnen we er op een later moment
over doorpraten. In tijden waarin we problemen ervaren omdat er andere
huisvesting nodig is, is het onlogisch om met een tekort van 1,5% tot 2%
te werken. Op de woningmarkt is geen schuifruimte. Op de kantorenmarkt
is die schuifruimte er wel. Daar is namelijk sprake van een aanbod van
103%. Op dit moment is het aanbod op de kantorenmarkt zelfs 110%,
112% of 115%. Kennelijk gaan we er bij overheidsbeleid echter van uit dat
we zelf een schaarste creëren waardoor mensen heel creatief moeten
worden. Hierdoor ontstaan problemen. Nogmaals, het is een wat nieuw
dossier voor mij onder deze specifieke omstandigheden, maar het feit dat
we standaard rekenen met een aanbod tussen 98% en 98,5% zorgt voor
problemen.
De voorzitter:
De Minister heeft op dit statement al antwoord gegeven.
De heer Koerhuis (VVD):
Wat het frictietekort betreft, is de VVD-fractie het eens met de fractie van
DENK. De Minister gebruikte een paar keer het woord «ruimte». Mijns
inziens moeten we dan naar een frictieoverschot en niet naar een
frictietekort. Het is inderdaad goed om er in een later stadium naar te
kijken.
Minister Plasterk:
Dat laatste wil ik niet weerspreken. Het is evident dat we streven naar
meer woningen. Dat is ook staand beleid van dit kabinet. Ik heb zojuist
uiteengezet dat we proberen om de bouwcapaciteit op allerlei manieren te
versnellen, wat vanzelfsprekend leidt tot meer ruimte op de woningmarkt.
Dat is wat ik er op dit moment over te zeggen heb. Ik ga gauw door.
Mevrouw Van Eijs stelde een aantal vragen over de bouwcapaciteit. Deze
heb ik beantwoord. Ze zei dat de investeringscapaciteit van de corporaties
omgekeerd evenredig lijkt aan de investeringsbehoefte en dat er een
groot verschil is tussen rijke en arme corporaties. Er zijn inderdaad
duidelijke regionale verschillen in de indicatieve bestedingsruimte
woningcorporaties (ibw). Ook in gebieden met een gemiddeld lagere ibw
bestaat nog extra ruimte. Daarom ligt het voor de hand dat de gemeenten,
huurdersorganisaties en corporaties eerst binnen de woningmarktregio

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

27

op zoek gaan naar oplossingen. Dit biedt duidelijkheid over de vraag
welke investeringen in de regio noodzakelijk zijn. Er zou bereidheid
moeten zijn om corporaties ook in nieuwe gemeenten binnen de regio te
laten investeren. Met de invoering van de woningmarktregio is dit ook
toegestaan. Indien de mogelijkheden binnen de gehele woningmarktregio
onvoldoende zijn, kan bijvoorbeeld bekeken worden of andere corporaties
een collegiale lening willen verstrekken. Een alternatief is dat een
corporatie die aantoonbaar meer middelen bezit dan in haar kernwerkgebied doelmatig aangewend kunnen worden, investeert in een gebied
met een evenzo aantoonbaar tekort aan middelen. Een dergelijke
corporatie moet dan wel een ontheffing aanvragen van het verbod om
buiten het eigen kernwerkgebied te opereren. Specifiek voor nieuwbouw
zorgt de aftrekpost in de verhuurderheffing voor de bouw van goedkope
woningen al voor enige herverdeling. Tot zover over de verschillen tussen
rijke en overige woningbouwcorporaties.
Tot slot kom ik op de vragen van de heer Ronnes.
De voorzitter:
Ik zie een vinger van mevrouw Van Eijs.
Mevrouw Van Eijs (D66):
Ik had een vraag gesteld over de regionale verschillen qua druk op de
woningmarkt tussen gebieden die bijvoorbeeld minder goed ontsloten
zijn per openbaar vervoer of per auto. Hoe kunnen we deze druk
verlichten? Valt hierop te sturen en heeft ook het Rijk hierin een
verantwoordelijkheid?
Minister Plasterk:
Ja, sorry. Ik dacht dat ik die vraag bij het stukje over de bouwcapaciteit
had meegepakt, maar dat is niet zo. De vraag is welk spreidingsbeleid we
precies willen: het aanwijzen van grootschalige nieuwbouwlocaties buiten
de steden of het meer spreiden van de vraag over het land. In de
Randstad geldt dat de gehele woningbehoefte waarschijnlijk niet binnen
het bestaande bebouwde gebied gerealiseerd kan worden. Om die reden
worden er nu uitleglocaties nabij de grote steden ontwikkeld, zoals bij
Almere. De vraag is echter in hoeverre daarmee aan de wensen van
woningzoekenden tegemoetgekomen kan worden, bijvoorbeeld qua
locatie, huistype en samenstelling van de buurt. De bereikbaarheid speelt
zeker een belangrijke rol voor de woningzoekende. Ik noemde net al mijn
gesprek van vorige week op de Provada. Hierin kwam ter sprake dat het
verschil tussen Almere en Lelystad opvallend en vanaf een afstand
moeilijk verklaarbaar is, maar bij de woningzoekende kennelijk toch een
rol speelt. Laat mensen Lelystad vooral nog eens overwegen. Het is een
aantrekkelijke plek om te wonen. Er is veel ruimte en er worden mooie
huizen gebouwd. De bereikbaarheid speelt dus een rol. Nogmaals,
Lelystad is uitstekend bereikbaar met het openbaar vervoer, de auto of de
fiets.
Indien het werk niet meeverhuist naar de uitleggebieden, leidt wonen
buiten de stad uiteindelijk tot extra woon-werkverkeer, waardoor mogelijk
het tegenovergestelde effect wordt bereikt. Volgens onderzoek leidt het
bouwen in de uitleg bovendien tot beduidend hogere investeringen in de
infra. Verspreiden over het land heeft in het verleden niet zo gewerkt. Er is
geen reden om aan te nemen dat het nu wel zou werken. Een dergelijk
beleid druist ook in tegen de mondiale trend dat iedereen naar de grote
stad trekt. Ik begeef me zo langzamerhand op het terrein van Infrastructuur en Milieu, het denken over ruimtelijke ordening. Een belangrijke
bijkomstigheid is dat de demografische samenstelling van de Nederlandse bevolking en de samenstelling van de huishoudens sterk veranderen. In de komende jaren nemen vooral het aantal ouderen en het
aantal alleenstaanden sterk toe. In het bijzonder de jongere alleen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

28

staanden kiezen om allerlei redenen voor een meer stedelijke omgeving
en zullen niet snel de overstap maken naar een woning op een uitleglocatie buiten de stad.
We zijn het afgelopen jaar bezig geweest met de Agenda Stad. Ik ben er
zelf ook druk mee. De enkeling die mij op Twitter volgt, heeft wellicht
gezien dat ik vorige week een onderzoekje heb geretweet waaruit blijkt dat
Nederland vergeleken met andere grote bevolkingscentra in de wereld
een dunbevolkte stad is. Op het kaartje is inderdaad een opvallend effect
zichtbaar ten opzichte van bijvoorbeeld de stad Parijs, waar in de regio
eromheen de bevolkingsgraad afneemt. Nederland is eigenlijk één grote
stad met middenin een paar heel grote natuurgebieden. Het is heel anders
geürbaniseerd dan sommige andere grootsteedse gebieden en eigenlijk
willen we het graag zo houden. Daarmee heb ik de vragen van D66
beantwoord.
Ik voer nog een laatste dubbelcheck uit bij GroenLinks. Ik meen het punt
over het College voor de Rechten van de Mens te hebben beantwoord.
Over de woningbehoefte heb ik gesproken. Het woningtekort in de brief
van 21 februari jl. is gebaseerd op het Woononderzoek Nederland (WoON)
van 2015. Het volgende onderzoek verschijnt in 2018. Ik ben bereid te
onderzoeken of het mogelijk is om op basis van beschikbare data een
spanningsindicator naar prijsklasse te ontwikkelen, zodat we meer
specifieke informatie krijgen dan beschikbaar was in WoON 2015.
Over Airbnb hebben we met elkaar gesproken. Wat betreft de
Leegstandwet meen ik reeds te hebben toegezegd dat ik de Kamer
komend najaar nader informeer in de Staat van de Woningmarkt.
Ik kom alsnog op de vragen van de heer Ronnes. Kan er een mogelijkheid
worden gecreëerd om een huurovereenkomst te ontbinden als een
huurder wanprestatie pleegt door illegale bewoning? Ik heb er zojuist al
met de VVD-fractie over gesproken. Het is mogelijk, maar niet automatisch, omdat er altijd een rechterlijke toets nodig is om huurders te
beschermen alvorens hun woonrecht verloren gaat. Uit de jurisprudentie
blijkt dat er gevallen denkbaar zijn waarbij, ondanks het contractuele
verbod van onderhuur, ontbinding van de huurovereenkomst bij
woonfraude niet gerechtvaardigd is. Alle omstandigheden van het geval
worden door de rechter afgewogen. Met andere woorden, niet elke
ontbinding van de huurovereenkomst wegens illegale onderhuur betekent
dat de onderhuurder de woning moet verlaten. In alle gevallen geldt dat
indien een huurder de woning niet verlaat, de verhuurder zich tot de
rechter moet wenden ter verkrijging van een executoriale titel om de
huurder rechtens te dwingen de woning te verlaten. De ontbinding moet
derhalve aan het oordeel van de rechter worden overgelaten, want anders
worden de rechten van de onderhuurders ondermijnd.
Kan de toegang tot de gegevens uit het BRP ontzegd worden indien een
huurder op basis van de Wet bescherming persoonsgegevens aangeeft
dat zijn gegevens niet aan een derde mogen worden verstrekt? Nee, voor
een effectieve aanpak van woonfraude is samenwerking tussen de
gemeenten en woningcorporaties noodzakelijk. Naast het juridisch kader
speelt ook de praktische werkwijze een belangrijke rol bij het voorkomen
en bestrijden van woonfraude. Er is een circulaire BRP en woonfraude van
1 maart 2016. Hierin staat dat de verstrekkingsbeperking van de
BRP-gegevens niet van toepassing is als de verstrekking plaatsvindt op
grond van artikel 3 van de Wet basisregistratie personen aan een andere
afdeling van de gemeente. Denk bijvoorbeeld aan de afdeling bouw- en
woningtoezicht die de gegevens onder het regime van de Wet basisregistratie personen verstrekt aan een woningcorporatie.
Wanneer de gegevens van een woningcorporatie met een willekeurig
extern bestand worden gematcht, is de woningcorporatie dan verplicht
hiervan melding te maken aan de betrokkenen, in dezen de huurders? Hoe
gaan de woningcorporaties om met deze plicht en vormt deze geen
belemmering bij de handhaving van woonfraude? Van belang is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

29

manier waarop wordt gecommuniceerd. Omdat feitelijk alle huurders als
betrokkenen moeten worden beschouwd, is er sprake van een grote groep
betrokkenen. Hierdoor is het mogelijk om alle betrokkenen in een
algemene vorm vooraf te informeren, bijvoorbeeld in de vorm van een
publicatie in het periodieke magazine van de woningcorporatie dat aan
alle huurders wordt toegezonden. Daarnaast vormen de websites van een
woningcorporatie en de gemeente een heel goed communicatiekanaal
richting de inwoners en de huurders. Het kan positief werken als de
gemeente en een woningcorporatie gezamenlijk communiceren over het
belang van het onderwerp in het kader van eerlijke woonruimteverdeling
en daarmee de aanpak van woonfraude.
Wellicht vragen de mensen thuis zich af waarom ik zulke lange teksten
voorlees. Ik beantwoord niet alleen de vragen van de heer Ronnes. Ook
medewerkers van woningcorporaties et cetera kijken mee en zij registreren een en ander als de opvatting van de Minister van BZK. Mijn woord
is weliswaar geen wet, maar het kan wel van belang zijn bij het toepassen
van de wet. Om die reden houd ik me soms letterlijk aan wat teksten.
Kan er bij woonfraude niet worden opgetreden? Dat kan wel. Het
huisbezoek is een belangrijk confrontatiemoment met de eventuele
onderhuurder en een van de belangrijkste momenten voor het verzamelen
van bewijzen. Het afleggen van een huisbezoek heeft gevolgen voor de
privacy van de onderhuurder. Het is een stap. Bij het binnentreden van
een woning moet het recht van de bewoner altijd het uitgangspunt
vormen. Dat uitgangspunt geldt voor iedereen, of het nu een corporatiemedewerker, een ambtenaar, een inspecteur van de gemeente, een
openbaar rechercheur of een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa)
betreft. De boa mag namens de gemeente bevoegd opereren. Hij mag op
locatie een confronterend gesprek aangaan met de onderhuurder en de
woning betreden. Dit zijn forse middelen die hem ten dienste staan, maar
er moet natuurlijk wel een grond voor zijn. Op de suggestie om te bekijken
of de instrumenten voldoende zijn, heb ik al gereageerd.
Mij werd gevraagd of ik de monitoring van tijdelijke verhuur wil voortzetten. Bij brief van 8 juli 2016 heeft het kabinet de Kamer geïnformeerd
over de monitoring ten behoeve van de evaluatie van de Wet
doorstroming huurmarkt 2015. Hierin wordt tijdelijke verhuur op grond
van de Leegstandwet meegenomen. Mijn voorganger heeft dit ook
toegezegd tijdens het algemeen overleg over huuraangelegenheden van
26 oktober 2016.
Ik kom nog even terug op de onderwerpen leegstand en antikraak. De
conclusie van het kabinet is dat de leegstandsector zich positief heeft
ontwikkeld en dat meer leegstandbeheer wordt gecertificeerd. Hoe vaak
vastgoedeigenaren hun leegstandbeheerder inschakelen, is sterk
afhankelijk van de conjunctuur op de woningmarkt. Ik zie geen aanleiding
om de ontwikkeling van het leegstand- en antikraakbeheer verder te
monitoren. Ik blijf vanzelfsprekend wel aangehaakt bij de ontwikkelingen
in de sector.
Er werd gevraagd of ik bereid ben om de regelgeving ter zake aan te
passen, teneinde de maximale termijn van vijf jaar voor vergunningverlening voor tijdelijke verhuur van te koop staande woningen te verlagen of
te verhogen. De termijn van vijf jaar is in mijn ogen reëel. Dit blijkt ook uit
cijfers van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM). Dit vond de
Kamer ook in 2013 bij de behandeling van de wet. De wet is toen
gehandhaafd. De cijfers in het onderzoek van Companen laten zien dat er
sprake is van een daling van het aantal afgegeven vergunningen. De
woningmarkt is dus in herstel en mensen verkopen sneller hun huis. In de
monitoring ten behoeve van de Wet doorstroming huurmarkt 2015 zal ik
de Kamer rapporteren over de wijze waarop de ontwikkeling zich verhoudt
tot het verder aantrekken van de woningmarkt, over eventuele regionale
verschillen die zich hierin voordoen, alsmede over de vraag of de termijn
moeten worden herbezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

30

Over het tekort aan bouwmaterialen en vakmensen heb ik al kort iets
gezegd. Dit is de uiteindelijke consequentie van iets positiefs, namelijk de
toename van de bouw. Niemand had kunnen voorspellen dat we in deze
kabinetsperiode nog een tekort aan heipalen zouden meemaken. Er zijn
heel wat paaltjes geslagen. Dit paaltje viel daar nog niet onder, maar nu
wel. Er is sprake van wereldwijde concurrentie over dergelijk materiaal,
onder meer met China. De markt moet het probleem oplossen.
Wat personeel betreft kan de markt zelf veel doen. Deze kan ervoor zorgen
dat werkenden goed betaald worden en dat het aantrekkelijk wordt om in
de bouw te werken. Maar goed, niemand kan ijzer met handen breken en
het herstel in de markt is natuurlijk snel gegaan. Het zal even krap blijven
op een aantal punten. Wij kunnen van onze kant er alles aan doen om bij
te dragen aan een oplossing. Voor zover het aan de opleidingskant zit, is
er altijd sprake van een zekere «lack of time». Dit noemen we oneerbiedig
het «varkensmarkteffect». Er is altijd wat verschil tussen het ontstaan van
de behoefte en het besluit van mensen om zo’n opleiding te volgen. Ik
hoop dat iedereen zich nu realiseert dat de bouw een goede sector is om
in te werken en dat mensen voor een opleiding in die richting kiezen.
Hiermee heb ik alle vragen beantwoord.
De voorzitter:
De Kamer heeft behoefte aan een tweede termijn. Ik hanteer een korte
spreektijd van twee minuten per fractie.
Mevrouw Beckerman (SP):
Voorzitter. Ik dank de Minister voor zijn antwoorden op de vragen. Mijn
fractie wil graag een VAO aanvragen. Op een aantal onderwerpen
verschillen we duidelijk van mening. Dat wil niet zeggen dat we deze per
se tijdens het VAO willen behandelen. Wat betreft Airbnb willen wij wat
meer actie zien. In eerste termijn noemde ik al het instellen van een
meldplicht voor verhuurders, eventueel gekoppeld aan een maximaal
aantal dagen, juist omdat dit tot hulp of ondersteuning van gemeenten
kan dienen. Amsterdam is inderdaad bezig met het formuleren van een
beleid, wat heel verstandig en slim is. Amsterdam is niet de enige
gemeente die het aangaat en wij kunnen de gemeenten ondersteunen.
Ik heb een aantal dingen gezegd over de aanpak in het kader van
verwarde personen. Ook op dit punt zien we graag meer sturing op de
bouw en een sluitende aanpak tussen corporaties, maatschappelijke
organisaties en de gemeente, zodat de uitstroom uit de opvang versnelt.
Een ander onderwerp dat we tijdens het VAO willen behandelen, is de
woningnood en verhuurderheffing.
De heer Koerhuis (VVD):
Voorzitter. Allereerst kom ik op de huisvesting van statushouders. Of ik
een VAO wil, hangt af van de toezegging die de Minister uiteindelijk zal
doen. Voor alle duidelijkheid, ik wil geen nieuwe wetgeving. Ik wil druk op
gemeenten in krappe woningmarkten, opdat zij niet onze achtervang
gebruiken ten behoeve van te ruime regelingen voor statushouders.
Graag ontvangt de Kamer hierover een brief van de Minister. Gegeven de
urgentie – de nieuwe regels gaan in per 1 juli – vraag ik van de Minister
enkel een brief voor eind juni met daarin de analyse of en hoe we druk
kunnen zetten op gemeenten met een krappe woningmarkt. Als voorbeeld
noemde ik het niet meetekenen met de achtervang. Graag ontvang ik een
uitwerking van de Minister.
Mijn tweede punt – ik deed er al een paar interventies op – betreft de
aanpak van woonfraude en woonoverlast. Ik vroeg de Minister om eind
augustus een brief aan de Kamer te sturen over het verhogen van boetes
en straffen bij in het bijzonder illegale onderverhuur en over de wijze
waarop we de informatiedeling kunnen verbeteren. De Minister zegt toe
dat hij deze brief kort na de zomer stuurt. Ik vroeg eind augustus. Ik snap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

31

dat de Minister reces wil. Misschien is 15 september een mooie datum.
Dan kan de Kamer er namelijk mee aan de slag.
Dan kom ik op de Europese richtlijn Energieprestatie van gebouwen. Als
we spreken over een kantoorgebouw met minimaal tien parkeerplaatsen
begrijp ik het antwoord van de Minister dat hij ruimte nodig heeft in
Europa. Wat andere landen doen, maakt de VVD-fractie niet zoveel uit,
maar een laadpaalnorm voor de eigen woningen in Nederland is wat ons
betreft echt een njet.
Tot slot kom ik op het moeilijke onderwerp erfpacht. Het antwoord dat de
Minister gaf, is eigenlijk een reflectie van het antwoord op mijn Kamervragen. Ik heb nog wat specifieke aanvullende vragen. Woningcorporaties
vallen nu nog onder het oude regime, waardoor er een groter gat ontstaat
tussen de kosten voor sociale huurwoningen en de kosten voor koopwoningen. Ik begrijp dat sociale huurwoningen bij verkoop automatisch
lagere buurtstraatquotes krijgen dan koopwoningen. Dit is in feite een
nieuwe vorm van staatssteun. Hoe verhoudt zich dit tot de staatssteunafspraken die in 2009 zijn gemaakt?
Op mijn laatste vraag over staatssteunafspraken heb ik ook geen
antwoord gehoord. Ik begrijp dat de winst op de verkoop van sociale
huurwoningen in de DAEB-tak moet blijven, maar zit hier geen grens aan?
Zou het niet normaal zijn om bij veel winst een deel van de ontvangen
staatssteun aan de gemeente terug te laten betalen?
De heer Kops (PVV):
Voorzitter. De Minister heeft de Kamer een brief toegezegd over de
Tijdelijke regeling stimulering huisvesting vergunninghouders in relatie
tot Ypenburg. Wanneer kunnen we deze verwachten? Dat is mijn eerste
punt.
Mijn tweede punt heeft betrekking op het weigeren van een woning door
statushouders. Hoe vaak heeft een succesvolle weigering tot op heden
plaatsgevonden? Op welke gronden is dit gebeurd? Kan de Minister een
overzicht verstrekken?
De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter. Ik heb met aandacht kennisgenomen van de antwoorden van
de Minister, waarvoor dank. Ik snap wel dat mensen liever in Amsterdam
willen wonen dan in Lelystad of andersom. Ik ken zelfs mensen die veel
liever in Benoordenhout willen wonen en niet in de Schilderswijk, terwijl
deze locaties toch echt veel dichter bij elkaar liggen. Persoonlijke
voorkeuren zijn er al jaren. Soms zijn deze lastig te doorgronden, maar we
moeten ermee dealen.
Mevrouw Beckerman (SP):
Er zijn zelfs mensen die in Groningen willen wonen.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Er gaat niets boven Groningen.
De heer Azarkan (DENK):
Laten we de discussie beperken om te voorkomen dat we in een regionaal
debat belanden. Het is overigens mijn fout, want ik heb uitgeweid.
In hoeverre wordt er vanuit gemeenten en wellicht in overleg met het Rijk
gestuurd op de benutting van leegstaande kantoren? Het is weleens
becijferd. Op dit moment bedraagt de leegstand zo’n 8,5 tot 9 miljoen
vierkante meters. Een derde leent zich goed voor bewoning, in ieder geval
voor transformatie. De grote problemen op de woningmarkt zitten vooral
in het middensegment. In eerste termijn vroeg ik reeds benieuwd welke
prikkels er vanuit de centrale overheid en het kabinet kunnen worden
gegeven richting gemeenten om een en ander verder te ontwikkelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

32

Mevrouw Van Eijs (D66):
Voorzitter. De Minister deed de mooie uitspraak dat het een grote
uitdaging wordt voor de komende bewindspersoon die zich over de
portefeuille Wonen mag buigen. We zien enerzijds tekorten en druk en
anderzijds een te groot aanbod van woningen die nog onder water staan.
Het is in ieder geval duidelijk dat er op bepaalde plekken meer woningen
bij moeten komen. Het sneller bouwen lijkt erg langzaam te gaan. Het is
nuttig om erachter te komen op welke drempel projecten blijven hangen.
Ik begrijp dat dit heel lastig is, mede vanwege de grote verschillen. We
kijken derhalve uit naar de brieven over de samenwerkingstafel
middenhuur en de uitkomsten van de gesprekken met de woningmarktregio, zodat we hopelijk meer inzicht krijgen in de wijze waarop we de
productie kunnen versnellen. Er lijkt veel animo te zijn om te gaan
bouwen, tenminste bij gemeenten, maar blijkbaar lukt het nog niet altijd.
Als de samenwerking een factor is, zou het mooi zijn om bijvoorbeeld best
practices te verspreiden of in ieder geval goede voorbeelden of manieren
waarop we een en ander kunnen organiseren. Als bouwkundige hoop ik
op meer innovatie van de bouwsector, want ook dat is hoog nodig. Tot
zover.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Voorzitter. Ten aanzien van Airbnb heeft de Minister aangegeven dat hij
niet in de afspraken van Amsterdam wil treden. Dat moet ook niet, want
de ene lokale situatie is de andere niet. We moeten het allemaal niet per
se op die manier aanpakken. Als ik de situatie in andere buitenlandse
steden bekijk, vraag ik mij echter wel af waarom die afspraken niet in
Nederland kunnen worden toegepast. Komt dit wellicht door onze
nationale wetgeving of willen de gemeenten dergelijke afspraken niet
maken? Is de Minister bereid om aan te geven – dit kan eventueel
schriftelijk – of de situaties in Barcelona, Vlaanderen, Berlijn et cetera
juridisch mogelijk zijn in Nederland? Kunnen wij het voor gemeenten
juridisch mogelijk maken om hetzelfde instrumentarium te gebruiken?
Het is heel verstandig dat de Minister het te ver vindt gaan om gemeenten
ervan te weerhouden voorrang te geven aan statushouders. Dat lost het
probleem van de statushouder, de woningzoekende en de gemeente niet
op. Er zijn namelijk ook gemeenten die woningen beschikbaar hebben
voor statushouders, maar vervolgens van het COA te horen krijgen dat er
in hun regio geen statushouders te huisvesten zijn. Vervolgens spreekt de
provincie de gemeenten er wel op aan dat zij hun taakstelling niet zouden
realiseren. Dit speelt onder meer in Brabant en Noord-Holland. Kan de
Minister bij zijn collega van Veiligheid en Justitie informeren hoe dit zit?
Tot slot wil ik de Minister bedanken ...
De heer Koerhuis (VVD):
Ik wil even iets ophelderen richting mevrouw Voortman. Ik wil niet dat de
Minister druk zet op gemeenten met ruime woningmarkten, maar dat hij
druk zet op gemeenten met krappe woningmarkten waar ook statushouders gehuisvest moeten worden. Ik wil dat hij dit bij voorkeur voor
eind juni doet, omdat het beleid per 1 juli ingaat.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
In gemeenten met een krappe woningmarkt lossen we het probleem niet
op door te zeggen dat ze geen voorrang meer mogen verlenen aan
statushouders, want dan hebben we nog steeds het probleem van de
statushouders. Dit drukt ook op de azc’s en dat kost de overheid ook geld,
dus we lossen het probleem er helemaal niet mee op. De denkrichting die
de VVD hier uit, is niet die van GroenLinks.
De heer Koerhuis (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

33

Ik heb het niet over de voorrangsregeling. Als je vier statushouders in één
woning huisvest in plaats van één, scheelt dat natuurlijk wel qua druk op
de woningmarkt.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Voor zover ik heb begrepen, zijn deze mogelijkheden er al en maken
gemeenten hier ook gebruik van. Ik zie niet in waarom het Rijk hier iets
extra’s aan moet doen.
Ik vervolg mijn betoog. Ik dank de Minister voor de toezegging om te
bezien of het mogelijk is om de tekorten op de woningmarkt uit te splitsen
naar prijsklasse. Ik denk dat dit overzicht ons veel informatie kan
verschaffen. Ik ben benieuwd naar de reactie van het kabinet op het
advies van het College voor de Rechten van de Mens ten aanzien van het
recht op huisvesting.
Voorzitter: Beckerman
De heer Ronnes (CDA):
Voorzitter. De woningcorporaties hebben bij de planning van de woningcapaciteit aangegeven dat zij 32.000 tot 34.000 woningen bouwen in 2018.
Hoe hard zijn deze toezeggingen? Hoe worden deze gewogen? Wordt
vanuit het ministerie getoetst of het haalbare aantallen zijn?
Mijn tweede punt is Airbnb. Ik heb gepleit voor een meer nationale, brede
lijn waarin helderheid en voorspelbaarheid wordt gegeven en inzicht
ontstaat over de Airbnb-woningen, zodat ook hulpverlenende instanties
beter kunnen inschatten wat er speelt in de steden waar heel veel
Airbnb-verblijven zijn.
De Minister legt in zijn brief over verwarde personen de bal vooral bij
gemeenten en corporaties, maar de vraag is of de regelgeving en de
financieringsstromen wel passend zijn om de ontwikkelingen die we zien
het hoofd te bieden. Moeten er toch geen aanpassingen in het beleid voor
verwarde personen worden gedaan?
De Minister kwam met een heel uitgebreide beantwoording en reactie op
mijn vragen over de woonfraude. Ik hoorde vooral een opsomming van
de maatregelen die men kan nemen. Het zijn er best veel, dat moet ik
erkennen. In aanloop naar dit algemeen overleg hebben we een brief
gehad van onder andere de gemeente Amsterdam en Aedes, over het feit
dat ze bepaalde regelgeving en gereedschappen missen. Ik heb begrepen
dat de Minister hierover met ze doorpraat. Ik vraag hem uitdrukkelijk om
inzichtelijk te maken wat men mist en of hierop eventueel, volgend op de
motie die ooit door de VVD is ingediend, aanpassingen in de regelgeving
volgen als blijkt dat dit nodig is.
Voorzitter: Ronnes
Minister Plasterk:
Voorzitter. Ik begin er lol in te krijgen, dus wat mij betreft gaan we nog een
tijdje in deze bezetting door. Nog twintig minuten? Nee, ik bedoel ook na
dit overleg.
Mevrouw Beckerman kondigt een VAO aan. Veel mensen denken dat dit
een voortgezet algemeen overleg is, maar het is strikt genomen een
verslag van een algemeen overleg. De commissie doet plenair verslag van
hetgeen ze heeft beleefd in de commissievergadering. Dit kan voor de
Kamer aanleiding zijn om tot uitspraken te komen middels moties. We
gaan het beleven. Ik geloof dat ik er zo en passant drie hoorde, dus het
wordt nog een heel debat.
Ik heb met de commissie mijn standpunt over Airbnb gedeeld. In
Amsterdam ligt het heel politiek. Ik ben blij dat ik met de wethouder, die
zich in een coalitie van divers politiek pluimage bevindt, tot een akkoord
heb kunnen komen, of beter gezegd een suggestie. Hij legt die nu, na de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

34

consultatiefase, aan zijn gemeenteraad voor en denkt dat die op dit
moment een adequate oplossing van het probleem is binnen de
bestaande wettelijke kaders. Ik wil het hier voor nu even bij laten. Met
verdergaande uitspraken zou ik het proces in Amsterdam in de wielen
rijden. We wachten het af. Op dit punt spreken we elkaar plenair verder.
De heer Koerhuis vraagt om een brief over de druk op de gemeenten en
ontvangt deze graag voor eind juni. Dat is binnen twee weken, dus dat zie
ik als een opdracht aan onszelf. We doen ons best; ik zeg dat toe.
Ik kom na de zomer terug op illegale onderverhuur. De heer Koerhuis kan
ermee uit de voeten als we daar 15 september van maken. Dat zeg ik toe.
Ik heb in het standpunt van de VVD over de laadpaalnorm, een njet – daar
is geen woord Europees bij – verstaan en zal dit aan de betrokkenen
doorgeven. Dit ligt wel in het verlengde van het standpunt dat al eerder
door Nederland is ingenomen, met de kanttekening die ik heb geplaatst. Ik
zie wel degelijk subsidiariteit van een zekere actie vanuit Europa, maar
inderdaad niet op de manier waarop men dit nu voor ogen heeft.
Ik heb geprobeerd vrij uitgebreid uiteen te zetten wat de positie van het
kabinet is ten aanzien van de erfpacht in Amsterdam. Het punt van zorg
wordt ondervangen door de residuele waardebenadering die is gekozen.
De VVD zegt dat er een maximum is aan het verkopen en steun via lagere
erfpacht. Die kortingen vloeien terug naar de gemeente als de woningen
van huur naar koop gaan. Daarnaast wordt dit jaar regelgeving van kracht
om overcompensatie van corporaties naar het Rijk terug te laten vloeien.
Ik wil het hier nu even bij laten.
De heer Kops vroeg wanneer de brief over de statushouders komt. Had ik
daar al een datum voor gegeven? Ik kijk even om me heen, zoals collega
Opstelten zou zeggen. Mij valt in dat dit wellicht voor de zomer kan
gebeuren. Ik zeg die brief toe voor het reces.
De heer Kops vroeg naar getallen over weigeringen. Die zijn er. Hoe vaak
is er een woningweigering en hoe vaak wordt die als terecht beschouwd?
Het betreft asielzoekers en statushouders. In 2014 is dit 201 keer gevraagd
en 23 keer als terecht beschouwd. In 2015 is het 200 keer gevraagd en 22
keer als terecht beschouwd en in 2016 is het 448 keer gevraagd en 43 keer
als terecht beschouwd. In 2017 is het tot dusver 248 keer aangevraagd en
28 keer terecht bevonden. Door de bank genomen heeft zo’n weigering
kennelijk grond in iets meer dan 1 op 10 keer. In het overgrote deel van de
aantallen wordt de weigering als niet acceptabel beschouwd.
De heer Kops (PVV):
Wat zijn hier zoal de redenen van? Wat is in zo’n geval gegrond?
Minister Plasterk:
Ik heb in mijn inleiding de categorieën argumenten gegeven en verwijs de
heer Kops daarnaar. Het gaat om sociale of medische argumenten, maar
het kan niet zo zijn dat het keukenblok iemand niet aanstaat of dat het
uitzicht niet bevalt.
De heer Kops (PVV):
Kan de Minister iets concreter zijn? Wat is sociaal en wat is medisch? Dat
kan natuurlijk van alles zijn.
Minister Plasterk:
Dit is de uitkomst van de rechterlijke toets op de algemene begrippen. Dat
heet rechtsvorming. Er wordt een algemeen begrip geïntroduceerd, dat
vervolgens door de rechter wordt toegepast en getoetst. Ik weet niet of wij
hierover meer informatie hebben. Ik zie geknik. Uit die lichaamstaal maak
ik op dat we ons best kunnen doen. Ik zeg toe dat ik in mijn al toegezegde
brief bezie of we specifieker kunnen worden over voorbeelden van
gevallen waarin de weigering is erkend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

35

De heer Azarkan merkt op dat mensen wel vaker locatiegebonden
specifieke wooneisen hebben. Daar zijn we het snel over eens. Het punt
dat ik wilde maken, is dat het in Nederland opvallend is dat de reisbereidheid een vrij steil verloop vertoont. Mensen willen wel op een halfuur
van hun werk wonen, maar als het nog tien kilometer verder is, haken ze
vrij snel af. Anders is het moeilijk te verklaren waarom er krimpgebieden
zijn die relatief dicht in de buurt liggen van gebieden van krapte. Waarom
is Oost-Groningen een krimpgebied, terwijl de stad Groningen heel
gewenst is? In het buitenland heeft deze curve een vlakker verloop. Dat
zegt misschien iets over de Nederlandse bereidheid om te reizen. Ik heb
zelf een tijdje in Londen gewoond en daar vinden mensen het vrij normaal
om een uur onderweg te zijn naar hun werk. Dat vinden wij extreem, maar
deze verschillen bestaan. Daar doelde ik op.
Het is aan gemeenten om beleid te voeren op leegstaande kantoren.
Volgens mij doen ze dat ook. Ik weet niet of er een specifieke vraag achter
zit, waaraan ik tegemoet kan komen? Het was meer een constatering? Dan
houd ik het daarop.
Ik heb uitgebreid gesproken over het middensegment. De heer Van Gijzel
is rapporteur op dit terrein. Er is een actieprogramma gestart, dus het is
ons helder dat hierop actie moet worden ondernomen. Als men Van Gijzel
één keer aan de broek heeft, laat hij niet los. We hebben hier een
vasthoudende rapporteur op gezet. Ik heb grote waardering voor zijn
werk.
Mevrouw Van Eijs benadrukte het belang van tempo in het bouwen. Dit
onderschrijf ik volledig, maar tegelijkertijd biedt mij dit ruimte om eraan
toe te voegen dat de kwaliteit ook heel belangrijk is. Dat zei ik al in mijn
inleiding. Natuurlijk is het belangrijk dat men doorbouwt en daar blijf ik
vanuit het Rijk op drukken. Als we rondkijken in de mooie buurten die in
de jaren dertig zijn gebouwd, met prachtige gebouwen die toen vaak nog
arbeiderswoningen heetten en nu monumentaal worden verklaard, dan
constateren we dat men toen iets goed heeft gedaan. Men heeft destijds
niet alleen op grote schaal gebouwd, maar ook op zo’n manier dat we nu,
80 jaar later, zeggen dat het nooit meer weg mag. Zo mooi is dat toen
gedaan. Dit geldt voor tuinwijken zoals Tuindorp Vreewijk in Rotterdam,
voor wijken met huizen in de stijl van de Amsterdamse School en voor
prachtige buurten in Amersfoort. Ik grijp de gelegenheid aan om te
benadrukken dat tempo belangrijk is, maar dat we ook aandacht moeten
hebben voor het bouwen van mooie dingen voor mensen, waarin het
goed wonen is, zo mogelijk ook esthetisch verantwoord. Ik steun het delen
van best practices. Daarom maken we ook het rondje langs de velden in
de negentien regio’s.
Mevrouw Voortman vroeg of we rond Airbnb alles doen wat juridisch
mogelijk is. Ik heb de indruk van wel, maar «juridisch mogelijk» is een
rekbaar begrip. De ene jurist is de andere niet en er zit een zekere weging
van urgentie in, bijvoorbeeld in de weging van overlast. Ik weet niet of
een jurist in Barcelona daar hetzelfde over denkt als een jurist in
Amsterdam. Ik denk dat het verstandig is om in ieder geval het initiatief
lokaal te laten, omdat veel bezwaren over Airbnb lokaal ervaren worden.
We houden de vinger aan de pols en ik ben beschikbaar als in Amsterdam
blijkt dat men er niet mee uit de voeten kan of als in Utrecht blijkt dat zich
een andere situatie voordoet. Dan moet het Rijk meedenken over een
manier om het lokaal bestuur te ondersteunen. Tegelijkertijd houd ik ook
overeind, en ik denk mevrouw Voortman met mij, dat dit soort initiatieven
niet alleen negatief is. Er ontstaat naast de grote hotelketens een
alternatief circuit van mensen die via het internet de macht in handen
nemen. Dat is op zichzelf goed. We moeten er soms wel paal en perk aan
stellen. Die balans moeten we hierin vinden, maar ook op andere
terreinen met dit soort bottom-upinitiatieven.
De heer Ronnes had een aantal specifieke vragen. Hoe hard zijn de
toezeggingen van de woningbouwcorporaties? Ik weet niet of ik dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

36

toezeggingen zou noemen. Het woord «schattingen» is te zacht, want we
mogen wel wat van ze verwachten. Het zijn geen juridisch harde toezeggingen, maar we moeten het wel als serieuze afspraken beschouwen. Ze
zitten er niet voor niets. Als zij met het Rijk de schatting van hetgeen ze
willen bouwen bespreken, is het een rare toestand als ze er niets van
bakken. In die termen wil ik het vatten.
Ik heb gesproken over de nationaal brede lijn voor Airbnb.
Over de verwarde personen heb ik toegezegd dat we met Aedes in
overleg treden om te bezien of we voldoende doen, ook naar aanleiding
van hun brief. De brief hierover heb ik toegezegd per 15 september. Dit
was ook de vraag van de heer Ronnes.
Hiermee heb ik binnen de tijd alle vragen beantwoord.
De voorzitter:
We zijn aan het einde van de tweede termijn van de zijde van het kabinet.
Ik resumeer de toezeggingen die zijn gedaan. Het zijn er acht:
– Na de zomer komt er een brief over de uitkomsten van de gesprekken
met de woningmarktregio’s over het versnellen van de woningproductie
c.q. woningbouw.
Minister Plasterk:
Die brief komt in het najaar, want in september is het laatste gesprek.
De voorzitter:
– De Kamer ontvangt half juni de tussenrapportage van het platform
voor het middensegment. De eindrapportage volgt eind 2017.
– De Minister stuurt de Kamer zo mogelijk voor de zomer informatie toe
over de subsidieregeling in verband met de huisvesting van statushouders naar aanleiding van de vraag van de heer Kops, inclusief een
aantal voorbeelden van gehonoreerde weigeringsgronden.
– De Kamer wordt geïnformeerd over de uitkomsten van de beoordeling
van de Autoriteit woningcorporaties over de rechtmatigheid van de
vertrekpremies bij een aantal woningcorporaties.
Minister Plasterk:
Hierover zijn ook schriftelijke vragen gesteld. In die zin is het al toegezegd,
omdat we die vragen sowieso moeten beantwoorden.
De voorzitter:
Dat is prima.
– De Kamer ontvangt de kabinetsreactie op het rapport van het College
voor de Rechten van de Mens.
Minister Plasterk:
Dit is geen toezegging. Die reactie ontvangt de Kamer altijd.
De voorzitter:
– De Kamer wordt na de zomer schriftelijk geïnformeerd over de
uitkomsten van het gesprek met de VNG en Aedes over de aanpak van
de woonoverlast door gemeenten. Deze brief komt op 15 september.
– De Kamer wordt in het kader van de Staat van de Woningmarkt
geïnformeerd over de Leegstandswet. Deze brief volgt in het najaar.
– In het Woononderzoek Nederland 2018 worden tekorten op de
woningmarkt met een woningmarktspanningsindicator per prijsklasse
weergegeven.
Dat waren de toezeggingen. Ik concludeer dat de SP een VAO heeft
aangevraagd. Dat is bij dezen genoteerd. Is er nog een vraag?
De heer Koerhuis (VVD):
Misschien heb ik het niet goed gehoord bij de rij toezeggingen, maar
ontvangen we van de Minister voor eind juni de brief hoe we druk kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

37

zetten op gemeenten die statushouders te ruim huisvesten? Die hoorde ik
niet in het rijtje terug. In toezegging zes gaat het over woonoverlast, maar
ik doelde met name op woonfraude. Dat is de brief van 15 september. Ik
heb iets van een toezegging gehoord over de EU-gebouwenrichtlijn. Was
dat geen toezegging? Ik begrijp dat de erfpacht een ingewikkeld dossier is
en hoop op iets van een analyse in het najaar. Ik begrijp dat het moeilijk is.
De voorzitter:
Komt er een brief over erfpacht? Die toezegging is niet gedaan.
Ik dank alle aanwezigen voor hun bijdrage aan dit overleg.
Sluiting 15.57 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 847, nr. 302

38