Rondetafelgesprek, 9 juni 2022, over de Wet kansspelen op afstand, blok 4 “Verslaving en
Preventie II” door Marcel van Kleij (bestuursvoorzitter RvKS, Raad voor de Kansspelspelers)

Goed preventiebeleid begint met bewustwording!
De RvKS (Raad voor de kansspelspelers) geeft al enige jaren, gevraagd en ongevraagd, advies aan overheid,
aanbieders en spelers over (kansspel)verslaving en preventie. Vanuit een onafhankelijke positie probeert de
RvKS, middels (ervarings-)deskundigheid, op constructieve wijze zaken te verhelderen.
Helaas zien wij nog veel discrepantie in hoe de betrokken partijen kijken naar essentiële zaken, waardoor
theorie en praktijk niet of moeilijk op elkaar aansluiten. De eerste preventieve uitdaging ligt in het bijdragen
aan bredere maatschappelijke bewustwording over de risico’s van gokken.
Het kansspelpreventiebeleid moet dus gericht zijn op het proberen (vooraf) te voorkomen van grote negatieve
gevolgen van gokken. Maar als mensen onbewust zijn van de mogelijke gevaren van kansspelen, zal men ook
niet de gevolgen op langere termijn kunnen inschatten en wordt preventie vaak gezien als betutteling, met een
averechts effect.
Alleen mensen die bewust zijn kunnen preventief handelen!
De kern en oplossing ligt in bewustwording van mogelijke problemen/gevaren, waardoor elke partij in dit
dossier erkent, en dus niet meer kan ontkennen, waarover het gaat. Potentiële problemen/gevaren liggen op
het gebied van ziekte (verslaving), het normaliseren van een zeer risicovol product, brede maatschappelijke
problemen zoals: criminaliteit, gezondheidszorg en schuldenproblematiek. Gedeelde definities zorgen ervoor
dat de klokken gelijk lopen en dezelfde taal wordt gesproken.
Wanneer iemand die verslaafd is, of dreigt te worden, nog in een ontkennende fase verkeerd, zal deze niet in
staat zijn de ziekte, gevaren en machteloosheid te erkennen. Het zelfde geldt voor een aanbieder die zich niet
bewust is van de gevaren/gevolgen van (kansspel)verslaving, deze zal dat dan ook niet kunnen (h)erkennen,
laat staan passend preventiebeleid hierover kunnen formuleren. Bij de overheid, die uiteindelijk
verantwoordelijk is, ziet de RvKS helaas ook veel te weinig bewustwording, waardoor zaken niet preventief,
maar reactief worden benaderd/behandeld. Bewustwording zorgt voor een beter moreel/ethisch kompas en
zal eerder leiden tot inzichten, wenselijke veranderingen en het nemen van verantwoordelijkheid.
Kansspelverslaving heeft dezelfde ingrijpende gevolgen als een GHB-, cocaïne- of alcoholverslaving, of welke
andere verslaving dan ook!
“Verslaving is een toestand waarin een persoon fysiek en/of mentaal van een gewoonte en/of stof afhankelijk
is; zodanig dat de persoon in kwestie dit niet of nauwelijks zonder hulp kan loslaten. Als het lichaam deze stof of
gewoonte dan toch moet loslaten, kunnen er ernstige ontwenningsverschijnselen en/of cross addictions
ontstaan”.
Om überhaupt tot passend preventiebeleid te komen, is één van de meest essentiële zaken, een eenduidige,
door alle partijen erkende definitie van kansspelverslaving. Helaas ziet de RvKS nog steeds, dat er veel
(voor)oordelen zijn over gokverslaving. Het stigma rondom gokverslaving zorgt ervoor dat deze, soms
levensbedreigende, ziekte met diepgaande gevolgen voor individu, omgeving en maatschappij, onvoldoende
wordt erkend.
De RvKS beschouwt verslaving als ziekte en het gevolg van een biologische kwetsbaarheid. Verschillende
factoren op biologisch, psychologisch en/of sociaal gebied kunnen deze kwetsbaarheid voor de
verslavingsziekte bloot leggen en de ziekte activeren. Dit leidt tot verlies van autonomie op het gebied van
emoties, denken en handelen en heeft (blijvende) negatieve gevolgen op de persoonlijke ontwikkeling en
mentale stabiliteit.

1

RvKS juni 2022

Zolang het merendeel van de mensen, binnen of buiten dit dossier, een gokverslaving/gokverslaafde zien als
iemand die even iets te veel geld verspeeld en gewoon wat minder moet vergokken, zijn we nog heel ver weg
van doeltreffende preventie. De geldelijke verliezen en financiële catastrofes zijn, binnen de
kansspelverslaving, misschien nog wel het minst relevant.
De huidige situatie en ontwikkelingen op de online markt zal leiden tot zeer grote maatschappelijke
problemen!
Er zijn legio paralellen te trekken met de problemen en preventie omtrent roken. Het destijds normaliseren van
roken, veelal door de tabaksindustrie ingezet, heeft eraan bijgedragen dat het, +/- 25 jaar geleden, raar was om
niet te roken. Pas decennia later, toen de gevaren steeds breder werden erkend, kon er passend
preventiebeleid worden gemaakt. Toch is deze geest nog steeds niet terug in de fles en laten we er alstublieft,
met deze opgedane kennis, voor zorgen dat dit niet met gokken ook zo gaat lopen.
Nu ziet de RvKS een soortgelijk probleem binnen de gokbranche ontstaan en worden vooral jonge
mensen/kinderen reeds geïndoctrineerd. De chocoladesigaretten zijn vervangen door middel van algoritme
gestuurde advertenties, triggers, loot boxes en gratis speeltegoeden, die ervoor zorgen dat kinderen en
volwassenen worden verleid tot mateloos en ongeremd speelgedrag. Sporthelden/rolmodellen die, in het shirt
van het sponserende gokbedrijf , het gokken (onbewust) meehelpen te normaliseren.
Gelukkig zal niet iedere speler een gokverslaving ontwikkelen, maar onbewust speelgedrag, verleidingen en
normalisatie, zullen de verslavingsrisico’s wel vergroten. Daarnaast zal, door het gigantisch grote online en
offline bereik, ook de wet van de grote aantallen gaan gelden en bijdragen aan grotere aantallen
gokverslaafden. Bijna iedereen van boven de 14 jaar heeft, in de vorm van een telefoon, een mobiel 24/7
casino op zak. Het gemak en de anonimiteit zullen personen op kwetsbare momenten, eerder en langer, aan
verslavingsrisico’s blootstellen.
Laten we beginnen met kansspelen gewoon gokken te noemen, want gokken is geen (behendigheids-)spelletje
met gelijke kansen, het is een risicovol product met zeer verslavende eigenschappen en serieuze gevolgen.
Wanneer een gokaanbieder zijn spellen alleen aanbiedt voor vermaak/plezier en “als leuke gelegenheid om uit
te gaan”, en winst alleen om de eer zou gaan, dan zullen er weinig mensen meer komen. Dit maakt dat gokken
ook iets anders is dan een spelletje, en zal verlies van geld vaak leiden tot het willen terugwinnen van deze
verliezen. Hierdoor kan een vicieuze cirkel ontstaan, die vooral bij jeugdigen en kwetsbare personen het
verslavingscomponent kan activeren. Preventie tegen overmatig spelen en gokverslaving is daarom ook enorm
belangrijk en behoeft serieus beleid en handhaving. Als, voor goede en werkende preventie,
wetswijzigingen/aanvullingen nodig zijn, moet het ministerie en kabinet dit niet uit de weg gaan.
Samenwerken is meer dan oeverloos overleggen, samenwerken is bedenken, knopen doorhakken en
uitvoeren!
De RvKS is reeds langere tijd betrokken bij diverse overlegstructuren op het gebied van preventie, maar missen
bij nagenoeg alle partijen bewustwording, urgentie en daadkracht. Mede door de maatschappelijke discussie
over de gokreclames is dit onderwerp nu nog actueel, maar zal dit ergens, weer een keer, naar de achtergrond
verdwijnen. De RvKS verwacht dat ook na deze rondetafelgesprekken, er met meer necessiteit, aan dit dossier
en het concretiseren van preventiebeleid wordt gewerkt. Waar het wenselijk is willen wij graag onze expertise
en inzichten blijven delen maar verwachten dat, anders dan voorheen, er meer met onze adviezen wordt
gedaan.
Laten we hoopvol blijven dat opbouwende kritiek en inzichten leidt tot vooruitstrevend preventiebeleid en
innovatieve samenwerking.
Met dank en vriendelijke groet,
Marcel van Kleij
Bestuursvoorzitter RvKS

2

RvKS juni 2022