Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 499

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 november 2018
Op 6 december aanstaande vindt de Raad WSBVC te Brussel plaats.
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor deze Raad toe.
Conform de vastgestelde afspraken1 informeer ik uw Kamer middels de
Geannoteerde Agenda tevens over de voortgang van de onderhandelingen inzake de onderhandelingen over de herziening van de Coördinatie
verordening Sociale Zekerheid, de onderhandelingen over het richtlijnvoorstel Evenwicht tussen Werk en Privéleven en de onderhandelingen
over het voorstel tot oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit. Ook
informeer ik u met deze Geannoteerde Agenda over het bereikte trilogenakkoord op de tweede batch met grenswaarden voor kankerverwekkende
stoffen in het kader van de aanpassing van de carcinogenenrichtlijn.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

1

kst-21501-31-499
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 34 439, nr. 3, van 14 april 2016, Kamerstuk 34 655, nr. 2, van 13 februari 2017, de
brief van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Kamerstuk en
Kamerstuk 34 924, nr. 5 van 16 mei 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

1

GEANNOTEERDE AGENDA RAAD WERKGELEGENHEID EN
SOCIAAL BELEID (WSBVC) 6 DECEMBER 2018
Voortgangsrapportage Wijziging coördinatieverordening sociale
zekerheidsstelsels
Op 20 november zal het Europees Parlement stemmen over haar positie
ten aanzien van dit voorstel. In de Raad hebben er op dit dossier geen
noemenswaardige ontwikkelingen voorgedaan sinds de kwartaalrapportage EU voorstellen welke uw Kamer begin november ontving.2
Voortgangsrapportage Richtlijn betreffende het evenwicht tussen
werk en privéleven voor ouders en mantelzorgers
Sinds 8 oktober zijn de triloogonderhandelingen tussen de Raad van
Ministers, het Europees Parlement en de Europese Commissie over het
richtlijnvoorstel, gaande. Zoals bekend lopen de standpunten van de drie
onderhandelingspartijen sterk uiteen. Uitgangspunt voor de Raad van
Ministers in deze onderhandelingen is de algemene oriëntatie die is
bereikt op 21 juni 2018.3 Zoals bekend stemden Nederland en
Denemarken niet in met de algemene oriëntatie, Hongarije en Polen
onthielden zich van stemming. Deze algemene oriëntatie geldt als
mandaat voor het Oostenrijkse voorzitterschap dat namens de Raad de
onderhandelingen voert.
Op 14 november jl. zijn de lidstaten overeengekomen om het Oostenrijks
voorzitterschap een ruimer mandaat te geven ten aanzien van de betaling
van het vaderschapsverlof. Een betaling tijdens het vaderschapsverlof op
het niveau van wat men bij ziekte zou krijgen zou dan voor de Raad van
Ministers aanvaardbaar zijn. Nederland draagt conform de motie Wiersma
c.s. uit dat de richtlijn geen inbreuk mag plegen op de Nederlandse
sociale zekerheid, hetgeen o.a. impliceert dat de richtlijn geen betalingsvereisten mag bevatten.4 Nederland zet ook in deze fase van de onderhandelingen in op een zo beperkt mogelijke impact voor het Nederlandse
stelsel. In de praktijk heeft dit nieuwe mandaat voor Nederland geen
gevolgen, omdat dit past binnen het betalingsvereiste van de WIEG.5 De
lidstaten hebben op 14 november jl. tevens besloten om het mandaat (6
weken betaald ouderschapsverlof waarbij de hoogte van de betaling
wordt bepaald door de lidstaten) ten aanzien van het ouderschapsverlof
níet te verruimen. Daarnaast is besloten tot een beperkte verruiming van
het mandaat met betrekking tot zorgverlof. De Raad zou kunnen
instemmen met 5 dagen zorgverlof. In Nederland geldt kortdurend
zorgverlof voor 2 weken. Ook deze verruiming van het mandaat heeft
geen gevolgen voor Nederland. Aan de hand van dit mandaat zal er de
komende periode verder onderhandeld worden.
Politiek akkoord tweede batch aanpassing carcinogenenrichtlijn
Tijdens de triloogonderhandelingen is overeenstemming bereikt over de
tweede wijziging van de carcinogenenrichtlijn (Richtlijn 2004/32/EG, 2e
batch). Laatste struikelblok werd gevormd door de wens van het Europees
Parlement om een grenswaarde voor dieselmotoremissies toe te voegen
aan het voorstel. Nederland ondersteunde deze wens van het Europees
Parlement en heeft hier ook actief voor gepleit. In het huidige door de drie
2

Kwartaalrapportage lopende EU-wetgevingsdossiers op het terrein van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, bijlage bij Kamerstuk 21 501-31, nr. 498.
Kamerstuk 21 501-31, nr. 491.
4
Kamerstuk 34 719, nr. 6.
5
Kamerstuk 34 967, nr. 2.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

2

partijen akkoord bevonden compromis is nu een grenswaarde vastgesteld
op 0,05 mg/m3. Voor Nederland vormt dit een goede eerste stap. Op de
langere termijn wordt wat Nederland betreft onderhandeld over een
verdere aanscherping van deze grenswaarde.
Er is een overgangstermijn met betrekking tot dieselmotoremissies
overeengekomen voor alle sectoren van 2 jaar en voor de tunnel- en
mijnsector van 5 jaar. Voor Nederland waren deze termijnen niet
noodzakelijk, maar in het kader van het compromis is hiermee ingestemd.
Naast de grenswaarde voor diesel voorziet het akkoord in het onder de
werking van de carcinogenenrichtlijn brengen van het proces waarbij
sprake is van blootstelling aan minerale oliën die gebruikt zijn in interne
verbrandingsmotoren of die zijn gebruikt om bewegende delen in
motoren te smeren of af te koelen. Het omvat verder toevoeging van 5
stoffen met grenswaarden. Aan deze stoffen wordt ook een huidnotatie6
toegevoegd. De grenswaarden voor deze stoffen zijn gebaseerd op
opinies van het tripartiete (sociale partners en overheden) Europese
Raadgevend Comité voor veiligheid en gezondheid op de werkplek.
De vastgestelde grenswaarden zijn zogenaamde Binding Occupational
Exposure Limits (BOELs). Dat betekent dat lidstaten verplicht worden voor
deze stoffen een grenswaarde vast te stellen. De grenswaarde mag wel
strenger, maar niet soepeler zijn dan de waarde van de BOEL.
Door het akkoord wordt de bescherming van de gezondheid van
werknemers verbeterd: de blootstelling aan carcinogene stoffen op de
werkplek vermindert. In de tweede plaats wordt meer duidelijkheid
verschaft aan werkgevers en werknemers en het Europese speelveld voor
het bedrijfsleven gelijker gemaakt.
Het politiek akkoord zal nu vervat worden in een definitieve tekst.
Agendapunt: Europese Arbeidsautoriteit
Doel Raadsbehandeling/soort agendapunt/procesbeschrijving/verwijzing
naar EU-extranetnummer
Afhankelijk van de discussie op ambtelijk niveau wordt dit dossier
geagendeerd als een voortgangsrapportage of een algemene oriëntatie. Ik
zal u gedurende het Algemeen Overleg op 27 november aanstaande een
laatste stand van zaken geven.
Inhoud/achtergrond/tijdpad onderhandelingen
De bespreking bevinden zich in de fase waarin toegewerkt wordt naar een
algemene oriëntatie op ambtelijk niveau. De verwachting is dat deze op
6 december in de raad behaald zou moeten kunnen worden, waarna de
triloogfase met het Europees Parlement start.
Daarnaast is het voorstel onderwerp van gesprek in een ambtelijke ELA
adviesgroep. De adviesgroep haalt ten behoeve van de verschillende
taken van de ELA best practices op, zodat de ELA daarmee een vliegende
start kan maken. De groep beperkt zich tot het geven van adviezen aan de
Commissie.

6

Een indicatie dat een substantieel deel van de interne belasting van het lichaam veroorzaakt
wordt door huidblootstelling, en dat daarom bescherming van de huid noodzakelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

3

Inhoud voorstel
De Europese Commissie heeft op 14 maart 2018 een voorstel tot
oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit uitgebracht. De ELA beoogt
een samenwerkingsverband te zijn van de lidstaten, waarin de samenwerking op de handhavende activiteiten van de nationale (arbeids)inspecties wordt gefaciliteerd. De Autoriteit richt zich op het brede terrein
van de Europese arbeidsmarkt en sociale politiek, specifiek gericht op
grensoverschrijdende aspecten zoals vrij verkeer en detachering van
werknemers en mobiele dienstverlening. De ELA zal een aantal bestaande
platforms en comités gaan opnemen, wat de synergie en bureaucratie kan
verminderen.
De Arbeidsautoriteit heeft de volgende kenmerken en taken:
• Het ondersteunen van de lidstaten en de Commissie in zaken gerelateerd aan eerlijke grensoverschrijdende arbeidsmobiliteit en sociale
zekerheid.
• Het bevorderen van toegang voor individuele burgers en werkgever tot
informatie over hun rechten en plichten bij grensoverschrijdende
arbeidsmobiliteit;
• Het ondersteunen van de samenwerking tussen lidstaten bij de
grensoverschrijdende handhaving van de Europese regels, en het
faciliteren van gezamenlijke inspecties.
• Het verrichten van risicoanalyses en capacity building van inspecties
op grensoverschrijdend gebied, het verbeteren van informatiesystemen en gegevensuitwisseling tussen nationale autoriteiten.
• Het bemiddelen bij twistpunten tussen nationale autoriteiten, op
vrijwillige basis.
Inzet Nederland
Nederland staat positief tegenover dit initiatief, aangezien het aansluit bij
de inzet van het kabinet in het Regeerakkoord, waarin het belang van
goede internationale afspraken over handhaving wordt benadrukt.
Van een zelfstandige Europese structuur die samenwerking bij de
handhaving van grensoverschrijdende regelingen zal ondersteunen gaat
een krachtig signaal uit dat fraudebestrijding serieus wordt aangepakt.
De inzet van nationale handhavende instellingen blijft een primaire
bevoegdheid van de lidstaten. Door de positionering van de Arbeidsautoriteit zal deze op grensoverschrijdende arbeid meer kunnen bereiken dan
nationale instanties apart. De Arbeidsautoriteit onderneemt alleen acties
op basis van verzoeken van één of meer lidstaten en de lidstaten zijn niet
verplicht daaraan mee te doen. Nederland heeft de subsidiariteit en
proportionaliteit van het voorstel positief beoordeeld.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees Parlement
Op dit moment wordt nog op ambtelijk niveau onderhandeld over een
algemene oriëntatie. Alle lidstaten ondersteunen het voorstel op
hoofdlijnen. Op onderdelen moet een compromis gevonden worden,
alvorens aan de triloogfase met het Europees Parlement begonnen kan
worden. Het lijkt erop dat op het niveau van de Raad geen wezenlijke
wijzigingen ten aanzien van het voorstel zullen worden aangebracht. Er
zijn met name verduidelijkingen aangebracht in artikelen die nog niet
voldoende helderheid gaven. Verder is kritisch gekeken naar de toegevoegde waarde van de verschillende aspecten van de toekomstige ELA.
Voor een aantal specifieke punten verwijs ik u naar de antwoorden op de
gemaakte informatieafspraken hieronder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

4

Het Europees Parlement zal op 20 november stemmen over hun onderhandelingsmandaat. De verwachting is dat ook het Europees Parlement
geen ingrijpende voorstellen zal doen die het karakter en doel van het
voorstel zouden schaden. Dat geeft hoop op een snelle afwikkeling van de
triloogfase.
Aanvullende informatie conform informatie afspraken
•
•
•

•

•

Het mandaat en het takenpakket van de Europese Arbeidsautoriteit en
het gewicht dat de verschillende taken krijgen;
Het karakter van de Europese Arbeidsautoriteit als uitvoerend orgaan;
In het kader van het takenpakket, de bevoegdheden die de Europese
Arbeidsautoriteit krijgt in relatie tot de lidstaten en hun nationale
arbeidsinspecties;
De meerderheid van lidstaten voorstander is van een focus van het
agentschap op handhaving. Daarbij is ook brede consensus dat
eenduidige informatievoorziening richting werknemers van belang is
om mensen op de hoogte te stellen van hun rechten en plichten. Het
karakter van de ELA is uitvoerend en wordt een agentschap dat aan de
behoeftes van lidstaten moet gaan voldoen. Lidstaten zitten in het
bestuur van het agentschap en zien toe op het mandaat en het
takenpakket van het agentschap.
Het budget en de stafcapaciteit van de Europese Arbeidsautoriteit;
Er is meer duidelijk geworden over de budgettaire invulling van de
ELA. De Commissie heeft aangegeven de middelen voor de ELA te
vinden in de huidige begroting van het Directoraat-Generaal voor
Employment, waarbij het budget van de bestaande organen die
opgaan in de ELA ook zijn meegenomen. Dit is in lijn met de wens van
het kabinet dat het opzetten van het agentschap moet gebeuren door
het gebruik van al bestaande middelen.
De administratieve verplichtingen die voortvloeien uit invoering van de
Europese Arbeidsautoriteit;
De inschatting is dat deze minimaal zullen zijn. De activiteiten van het
agentschap worden veelal uitgevoerd wanneer een lidstaat hierom
vraagt. Vaak in het licht van de noodzaak van betere handhaving. Dat
betekent dat lidstaten zelf de administratieve verplichtingen in de hand
kunnen houden.

Agendapunt: Voorstel voor het Europees Globaliseringsfonds
(EGF)
Doel Raadsbehandeling/soort agendapunt/procesbeschrijving/verwijzing
naar EU-extranetnummer
Aanhoren voortgangsrapportage/2018/0202 (COD)
Inhoud/achtergrond/tijdpad onderhandelingen
De Raad zal kennis nemen van de voortgangsrapportage van het
Oostenrijkse voorzitterschap. Momenteel wordt het voorstel op ambtelijk
niveau door de Raad besproken. De discussies gaan met name over de
uitbreiding van de doelstelling van het EGF, het verlagen van de
minimumdrempel van het aantal ontslagen en het beperkt houden van de
administratieve lasten van lidstaten.
Inhoud voorstel
De Europese Commissie heeft eind mei 2018 een voorstel uitgebracht
voor het EGF voor na 2021. Hoewel het EGF buiten de plafonds van het
Meerjarig Financieel Kader (MFK) staat, moet dit voorstel wel worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

5

bezien in de context van de onderhandelingen over een nieuw MFK. Het
EGF is oorspronkelijk opgericht om de EU een instrument te verschaffen
om steun te verlenen aan werknemers die werkloos zijn geworden als
gevolg van de door de globalisering veroorzaakte grote structurele
veranderingen en van wie gedwongen ontslagen een significant negatief
effect hebben op de regionale of lokale economie. Deze doelstelling is,
naar aanleiding van de financiële en economische crisis, vervolgens
uitgebreid met het verlenen van steun bij onverwachte crises die tot
ernstige ontwrichting van de lokale, regionale of nationale economie
leiden. Voor de periode 2021–2027 stelt de Commissie voor om deze
doelstelling te verbreden naar het verlenen van steun wanneer een
herstructurering een zeer grote impact heeft. Tegelijkertijd stelt de
Europese Commissie voor om de minimumdrempel voor aanvragen te
verlagen van 500 ontslagen werknemers naar 250 ontslagen werknemers.
Inzet Nederland
Nederland zal de voortgangsrapportage aanhoren. In de ambtelijke
onderhandelingen heeft Nederland haar negatieve oordeel ten aanzien
van de subsidiariteit van het voorstel geuit. Ook heeft Nederland vragen
gesteld ten aanzien van de verbreding van de doelstelling en het verlagen
van de minimumdrempel. Door het uitbreiden van de scope van het EGF
bestaat er veel overlap met het ESF+ en er bestaat al een uitzonderingsbepaling in de huidige verordening waardoor aanvragen mogelijk zijn bij
minder dan 500 ontslagen werknemers als deze een grote impact op de
regio hebben.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees Parlement
Over het algemeen kan worden gesteld dat het merendeel van de
lidstaten positief is over de voorgestelde wijzigingen in het EGF. De
lidstaten die, net als Nederland, kritisch zijn, lijken op dit moment in de
minderheid te zijn.
Agendapunt: Aanpassing van de Carcinogenenrichtlijn (derde
batch met grenswaarden voor kankerverwekkende stoffen)
Doel Raadsbehandeling/soort agendapunt/procesbeschrijving/verwijzing
naar EU-extranetnummer
Algemene oriëntatie/voortgangsrapportage
Inhoud/achtergrond/tijdpad onderhandelingen
In de Raad zal een algemene oriëntatie worden aangenomen over de
derde uitbreidingsset met grenswaarden voor stoffen in het kader van de
Carcinogenenrichtlijn. Daarna zullen de triloogonderhandelingen tussen
Raad, Commissie en Europees Parlement van start gaan.
Inhoud voorstel
Het doel van het wijzigingsvoorstel is tweeledig. In de eerste plaats wordt
de blootstelling aan carcinogene stoffen op de werkplek verminderd. In de
tweede plaats geeft het voorstel werkgevers meer duidelijkheid over
veiligheidseisen ten aanzien van carcinogene stoffen op de werkplek en
leidt het tot een gelijker Europees speelveld voor het bedrijfsleven.
Het huidige voorstel omvat de toevoeging van vijf stoffen met grenswaarden en stelt een huidnotatie vast voor 4,4»-methyleen-bis(2-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

6

chlooraniline («MOCA») en een notatie voor sensibilisatie7 voor formaldehyde en beryllium. Voor cadmium en beryllium (alle sectoren) en
arseen in de kopersmeltsector worden overgangstermijnen voorgesteld
van respectievelijk 7, 5 en 2 jaar.
Op dit moment vinden nog besprekingen plaats over de grenswaarde
voor cadmium. Nederland is met een groep andere lidstaten voorstander
van het vaststellen van 2 grenswaarden voor cadmium in plaats van 1. Dit
is tevens conform het advies van het Europees Wetenschappelijk Comité
grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling aan chemische agentia
(SCOEL) en het Europees Raadgevend Comité voor veiligheid en
gezondheid op de werkplek.
Inzet Nederland
Nederland is voorstander van dit voorstel en heeft de afgelopen jaren,
samen met andere lidstaten en Nederlandse werkgevers- en werknemersvertegenwoordiging, herhaaldelijk verzocht om een substantiële
uitbreiding van het aantal stoffen met grenswaarden in de richtlijn.
De inzet is, wat betreft cadmium, erop gericht om opties voor 2 grenswaarden vastgesteld te krijgen met daarbij de nodige flexibiliteit in de
implementatiewijze voor de lidstaten. Er is echter een meerderheid van de
lidstaten voor het huidige voorzitterschapsvoorstel dat voorziet in 1
grenswaarde voor cadmium.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees Parlement
Het voorstel voor 2 grenswaarden voor cadmium kan vooralsnog niet
rekenen op een meerderheid in de Raad. Het voorzitterschapsvoorstel
wordt gesteund door een meerderheid van de lidstaten.
Het Europees Parlement is voorstander van uitbreiding van het aantal
stoffen met grenswaarden in deze richtlijn. Ten aanzien van cadmium is
haar positie vooralsnog onbekend.
Agendapunt: Richtlijn gelijke behandeling buiten arbeid
Doel Raadsbehandeling/soort agendapunt/procesbeschrijving/verwijzing
naar EU-extranetnummer
Voortgangsrapportage/COM (2008) 426
Inhoud/achtergrond/tijdpad onderhandelingen
De Raad zal kennis nemen van de voortgangsrapportage van het
Oostenrijks voorzitterschap over het voorstel. Om de richtlijn tot stand te
brengen is unanimiteit vereist. Omdat enkele lidstaten (principieel) tegen
het richtlijnvoorstel zijn om redenen van subsidiariteit, ligt het voorstel
geblokkeerd. Tijdens het Oostenrijks voorzitterschap is er geen verandering gekomen in de opstelling van betreffende lidstaten.
Inhoud voorstel
Op 2 juli 2008 heeft de Europese Commissie dit richtlijnvoorstel gepubliceerd voor gelijke behandeling van personen ongeacht godsdienst of
levensovertuiging, handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid. De richtlijn is
van toepassing buiten de arbeid. Het voorstel schept een kader voor het
7

Een indicatie dat de stof overgevoeligheid kan veroorzaken van de huid en/of de luchtwegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

7

verbod van discriminatie op de hierboven genoemde gronden. Het vormt
een aanvulling op het sinds 2000 bestaande communautaire rechtskader
dat discriminatie op grond van godsdienst of levensovertuiging, handicap,
leeftijd en seksuele gerichtheid verbiedt in arbeid, beroep en beroepsopleiding. Voor de gronden ras en geslacht bestaat het communautair
rechtskader voor zowel binnen als buiten arbeid reeds sinds 2000,
respectievelijk 2004. Het onderhavige richtlijnvoorstel wordt dan ook
beschouwd als het sluitstuk van de EU-gelijkebehandelingswetgeving. Het
voorstel bevat een verbod op discriminatie in zowel de overheidssector
als in de particuliere sector ten aanzien van sociale bescherming (met
inbegrip van sociale zekerheid en gezondheidszorg), sociale voordelen,
onderwijs en toegang tot en het aanbod van goederen en diensten die
voor het publiek beschikbaar zijn, met inbegrip van huisvesting. Voor
privépersonen geldt de richtlijn uitsluitend voor zover zij een professionele of commerciële activiteit uitoefenen.
Inzet Nederland
Nederland zal de voortgangsrapportage aanhoren. Nederland heeft een
positieve grondhouding ten aanzien van de totstandkoming van een
richtlijnvoorstel op dit gebied. Nederland hecht grote waarde aan de
bescherming van fundamentele rechten, waaronder het recht op gelijke
behandeling. Het oorspronkelijke Commissievoorstel voor de richtlijn
bevat echter veel onduidelijkheden, met name met betrekking tot de
reikwijdte, de terminologie en de financiële en administratieve lasten.
Nederland heeft sinds de ratificatie van het VN-verdrag Handicap
(UNCRPD) in 2016 nagenoeg alle onderwerpen van het richtlijnvoorstel al
op nationaal niveau geregeld. Nederland wil de richtlijn daarom zo veel
mogelijk laten aansluiten op de nationale beleidskeuzen en, daar waar dat
niet mogelijk is, voldoende ruimte creëren voor lidstaten om eigen
afwegingen te maken bij de wijze waarop de verplichtingen uit de richtlijn
worden geïmplementeerd. Daarbij is in het bijzonder een juiste
verhouding tussen de verplichtingen uit het richtlijnvoorstel en het
VN-Verdrag Handicap (UNCRPD) voor Nederland van belang. Voorts pleit
Nederland voor een expliciete en duidelijke afbakening van de werkingssfeer van de richtlijn met inachtneming van de bevoegdheidsverdeling
tussen de lidstaten en de EU, alsmede voor een verduidelijking van de
gehanteerde terminologie en de financiële en administratieve impact.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees Parlement
Verschillende lidstaten hebben bezwaren tegen het voorstel vanwege de
subsidiariteit. Omdat voor het voorstel unanimiteit van de Raad is vereist,
kan het voorstel niet worden aangenomen. De meerderheid van het
Europees Parlement is voorstander van de richtlijn en heeft de Raad in
2015 opgeroepen voortgang te boeken op dit dossier.
Agendapunt: Europees Semester 2019
De stukken ten aanzien van het Europees Semester 2019 zijn ten tijde van
het schrijven van deze geannoteerde agenda nog niet verspreid, derhalve
kan er niet op worden gereflecteerd.
Agendapunt: Raadsaanbeveling «Toegang tot sociale
bescherming voor werknemers en zelfstandigen»
Doel Raadsbehandeling/soort agendapunt/procesbeschrijving/verwijzing
naar EU-extranetnummer
Politieke overeenstemming/EU-extranetnummer 13705/18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

8

Inhoud/achtergrond/tijdpad onderhandelingen
De Raad zal streven naar het aannemen van de aanbeveling op basis van
unanimiteit.
De Europese Commissie heeft op 13 maart 2018 een voorstel gedaan voor
een Raadsaanbeveling «Toegang tot sociale bescherming voor
werknemers en zelfstandigen». De aanbeveling is onder Oostenrijks
voorzitterschap besproken op ambtelijk niveau. De onderhandelingen zijn
ingewikkeld en lijken in een impasse te zitten omdat lidstaten zeer
verschillende sociale zekerheidsstelsels hebben en van daaruit onderhandelen. Het Oostenrijks voorzitterschap heeft ervoor gekozen om de
aanbeveling te agenderen voor deze Raad ten einde tot een doorbraak te
komen. Tot de Raad zal er op ambtelijk niveau worden door onderhandeld.
Inhoud voorstel
Het voorstel voor de Raadsaanbeveling heeft als doel naast werknemers
ook alle zelfstandigen en niet-standaard werknemers8 te beschermen die,
vanwege hun contract of arbeidsmarktstatus, niet voldoende beschermd
zijn door socialezekerheidsregelingen. Het gaat hierbij om bescherming
m.b.t. werkloosheid, ziekte, moederschap of vaderschap, arbeidsongevallen en beroepsziekten, invaliditeit en ouderdom.
Het voorstel roept lidstaten op om zeker te stellen dat minimumnormen
worden vastgesteld voor deze groepen en wil daarmee het volgende
waarborgen voor werknemers en zelfstandigen: formele dekking van
sociale bescherming; effectieve dekking, adequaatheid en overdraagbaarheid van sociale bescherming; transparantie van rechten op sociale
bescherming. Een Raadsaanbeveling is een niet-bindende gezamenlijke
verklaring van de Raad.
Inzet Nederland
Nederland is kritisch over het voorstel. Onder andere omdat het voorstel
volgens Nederland verder gaat dan noodzakelijk en lidstaten onvoldoende
ruimte geeft om zaken zo te regelen dat het voor hen het beste past.
Daarbij betwijfelt Nederland of het voorstel niet in gaat tegen Artikel 153
(4) VWEU waarin staat dat het recht van de lidstaten om fundamentele
beginselen van hun sociale zekerheidsstelsel vast te stellen, onverlet
wordt gelaten.
Zo kent Nederland de regeling dienstverlening aan huis. Mensen die
werken onder deze regeling vallen niet onder de werknemersverzekeringen. Nederland zet daarom in op aanpassing van het artikel
waarin staat dat alle werkenden toegang zouden moeten krijgen tot
bepaalde verzekeringen. Daarnaast heeft Nederland geen verplichte
verzekeringen voor zelfstandigen. Nederland heeft de verantwoordelijkheid voor het regelen van aanvullende sociale bescherming (dus naast
de Volksverzekeringen en Bijstand) bij zelfstandigen zelf neergelegd.
Ook heeft Nederland problemen met de eisen in het voorstel rondom het
behoud, de accumulatie en de overdraagbaarheid van rechten. Dit heeft
8

Tijdelijke of kortlopende contracten, deeltijd- en on demand-werkzaamheden, evenals
arbeidsbetrekkingen tussen meer dan twee partijen worden doorgaans beschouwd als
niet-standaard of atypische vormen van werkgelegenheid. Een standaard arbeidsrelatie,
daarentegen, verwijst naar voltijdwerk op basis van een vast contract. Een vast contract is een
contract voor onbepaalde tijd. Zelfstandigen vallen niet onder één van deze twee groepen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

9

voornamelijk te maken met het onderscheid in Nederland tussen
werknemers en zelfstandigen, maar ook met het feit dat pensioen niet
overdraagbaar is van de tweede naar de derde pijler en vice versa.
In de onderhandelingen heeft Nederland bovenstaande bezwaren
ingebracht en zal dat in de aanloop naar de Raad blijven doen.
Indicatie krachtenveld Raad en Europees Parlement
Het krachtenveld is verdeeld. Belangrijkste reden is dat lidstaten verschillende sociale zekerheidssystemen hebben en daarmee andere posities in
de discussie. Een deel van de lidstaten is zeer tevreden met dit voorstel en
wil zoveel mogelijk ambitie. Een ander deel van de lidstaten is kritischer
en vindt het voorstel juist te ambitieus. Op verschillende onderdelen van
de aanbeveling hebben zich verschillende coalities van lidstaten gevormd.
Agendapunt: Raadsconclusies «gender, jeugd en digitalisering»
Doel Raadsbehandeling/soort agendapunt/procesbeschrijving/verwijzing
naar EU-extranetnummer
Aanname van Raadsconclusies/13859/18
Inhoud/achtergrond/tijdpad onderhandelingen
Tijdens de Raad zullen naar verwachting Raadsconclusies worden
aangenomen over de relatie tussen gender, jeugd en digitalisering9 naar
aanleiding van een rapport van EIGE, het Europese Instituut voor
Gendergelijkheid.
Inhoud voorstel
In de Trio Presidency Declararation van Estland, Bulgarije en Oostenrijk is
gendergelijkheid binnen alle beleidsterreinen als prioriteit benoemd. Op
verzoek van het Oostenrijks voorzitterschap heeft EIGE een rapport
uitgebracht over gendergelijkheid, jeugd en de kansen en risico’s van
digitalisering.
In de concept-Raadsconclusies is opgenomen dat digitalisering geen
genderneutraal proces is en dat, hoewel digitalisering veel kansen brengt,
het ook risico’s voor de jeugd met zich mee brengt, met name voor
meisjes. Digitalisering kan genderongelijkheid en stereotypen bestendigen. Daarnaast hebben meisjes en jonge vrouwen de neiging om
minder vertrouwen in hun digitale vaardigheden te hebben wat het
minder waarschijnlijk maakt dat ze voor een digitale baan kiezen. De
concept-Raadsconclusies roepen, onder andere, op tot het ondersteunen
van een inclusieve, veilige en niet-discriminerende online omgeving voor
iedereen door het bevorderen van digitale competenties van de jeugd,
met name kwetsbare jongeren.
Inzet Nederland
Nederland kan instemmen met de ontwerp Raadsconclusies. Nederland
vindt het positief dat de concept-Raadsconclusies expliciet spreken over
de rol van NGO’s en het maatschappelijk middenveld, dat aandacht voor
LGTBIQ specifiek wordt benoemd en het belang van een intersectorale
aanpak wordt benadrukt.
9

Processen gerelateerd aan innovaties als robotisering, kunstmatige intelligentie, automatisering en «industrie 4.0».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

10

Indicatie krachtenveld Raad en Europees Parlement
De concept-Raadsconclusies worden door een meerderheid van de
lidstaten positief ontvangen en zullen naar verwachting worden aangenomen. Enkele lidstaten hebben nog bezwaren tegen de conceptRaadsconclusies, over deze bezwaren zal komende periode worden
gesproken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-31, nr. 499

11