Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 804

Wijziging van de Mediawet 200. in verband met
onder meer de erkenning en de financiering van
de publieke omroep

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 17 oktober
2008 en het nader rapport d.d. 5 december 2008, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het advies van de
Raad van State is cursief afgedrukt.

Bij Kabinetsmissive van 14 juli 2008, no.08.002112, heeft Uwe Majesteit, op
voordracht van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, bij de Raad
van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot
wijziging van de Mediawet 200. in verband met onder meer de erkenning en de
financiering van de publieke omroep, met memorie van toelichting.
Het voorstel bevat enkele wijzigingen van de Mediawet 200. die ertoe dienen
om de legitimatie en pluriformiteit van de publieke omroep op een modernere
leest te schoeien. De A- en B-status, relevant voor de financiering van
individuele omroepen, maken plaats voor een glijdende schaal. Het
programmaversterkingsbudget krijgt een multimediale bestemming en wordt
verhoogd met een bedrag dat tot nu toe is gereserveerd voor neventaken. De
regels inzake toetreding tot het publieke bestel worden gewijzigd en de
mogelijkheid van uittreding wordt geregeld. Het radio- en televisiedeel van de
NOS wordt losgemaakt van de raad van bestuur.
De Raad van State maakt naar aanleiding van het wetsvoorstel opmerkingen
over onder meer de toelating van nieuwe omroepen, het schrappen van de
doelen van het programmaversterkingsbudget, de positie van de NOS RTV, de
bestuurlijke organisatie van de taakorganisaties, negatieve evaluaties als
grond voor uittreding en de verplichting tot terugbetaling van de verenigingsreserve. Hij is van oordeel dat het voorstel in verband daarmee deels nader
dient te worden overwogen.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 14 juli 2008, nr.
08.002112, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies inzake het
bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 17 oktober 2008, nr. W05.08.0297/I, bied ik U hierbij aan.

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.

KST125770
0809tkkst31804-4
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet aan de
Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden dan nadat met de opmerkingen
van de Raad rekening is gehouden. Hieronder ga ik in op de opmerkingen van
de Raad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

1

1. De toelating van nieuwe omroepen

Het voorstel brengt een aantal wijzigingen aan met betrekking tot kandidaatomroepen. Wil een omroep een voorlopige erkenning verkrijgen, dan zal deze
zich krachtens artikel 2.26, onderdeel d (nieuw), naar stroming en naar
voorgenomen media-aanbod, wat betreft genre, inhoud en doelgroepen
zodanig dienen te onderscheiden van de reeds erkende omroepverenigingen,
dat de verscheidenheid van het media-aanbod van de landelijke publieke
mediadienst wordt vergroot en een vernieuwende bijdrage wordt geleverd aan
de uitvoering van de publieke mediaopdracht op landelijk niveau. De
voorlopige erkenning geldt voor de duur van drie jaar.1 Hierover maakt de
Raad de volgende opmerkingen.
a. Ontwikkelingen betreffende de pluriformiteit
In de toelichting worden vier ontwikkelingen beschreven die de pluriformiteit
van de Nederlandse publieke omroep (NPO) en het bestaansrecht van de
organisaties daarin raken en aanleiding vormen voor het voorstel.2 Ten eerste
krimpen de ledenbestanden van veel omroepverenigingen en is de optelsom
daarvan niet representatief meer voor de Nederlandse bevolking. Ten tweede
ontlenen omroepen hun bestaansrecht niet meer alleen aan een bepaalde
overtuiging en hun ledental, maar evenzeer aan programmatische keuzes en
kwaliteiten. Ten derde zijn de taakorganisaties niet louter meer een aanvulling
op wat de omroepverenigingen niet (zouden) kunnen of willen.3 Ten vierde
verwordt de openheid tot versnippering en komt de grens van werkbare
verhoudingen in zicht.
De Raad merkt met betrekking tot de tweede en derde ontwikkeling op dat het
hier niet gaat om op zichzelf staande ontwikkelingen die zich nu eenmaal ten
aanzien van de publieke omroep voordoen. Deze ontwikkelingen hangen nauw
samen met beleidsinhoudelijke keuzen die door regering en Staten-Generaal
eerder zijn gemaakt inzake de inrichting van het omroepbestel. Het voorstel
bouwt hierop voort en geeft hieraan invulling. Dit zijn politieke keuzes die om
een nadere motivering vragen. Er zijn immers ook andere keuzes mogelijk.
In dit verband vraagt de Raad aandacht voor het volgende. Doordat reeds
erkende omroepverenigingen ook programma’s uitzenden die zich op andere
doelgroepen dan hun eigen maatschappelijke stroming richten, kan – zoals
hierna nader aan de orde komt – de erkenning van nieuwe omroepverenigingen met bepaalde programmatische keuzes worden bemoeilijkt.
Daarnaast kan de bestaansgrond van de taakorganisaties ter discussie komen
te staan indien de omroepverenigingen de interne pluriformiteit van de
publieke omroep tot hun taak zouden rekenen. Tot slot lijkt het (externe)
pluriforme karakter van het Nederlandse omroepbestel deels te worden
verlaten in de richting van een meer gecentraliseerde overheidsomroep, indien
de taak van taakorganisaties niet meer als complementair wordt beschouwd
aan hetgeen omroepverenigingen kunnen bieden.
De Raad adviseert in de toelichting op het vorenstaande in te gaan.
b. De toegevoegde waarde van de kandidaat-omroep

1

Voorgestelde artikel 2.29, tweede lid.
Paragraaf 3.3 van de memorie van
toelichting.
3
In de paragraaf 3.2 van de memorie van
toelichting wordt opgemerkt dat deze organisaties – NOS RTV, NPS, RVU en Teleac (samen
Educom) – zijn opgericht in aanvulling op de
omroepverenigingen, omdat bepaalde
programmatische taken zich daarvoor
leenden, maar zich inmiddels hebben
ontwikkeld tot zelfstandige, gespecialiseerde
omroeporganisaties.
2

Uit de toelichting bij vorengenoemd artikel 2.26, onderdeel d, blijkt dat met dit
voorschrift is beoogd om de bestaande wettelijke eis dat een nieuwe omroep
naar «inhoud en strekking» iets moet toevoegen aan het media-aanbod van de
reeds erkende omroepverenigingen te verhelderen. De toegevoegde waarde
van de nieuwe omroep zal moeten blijken uit drie elementen: de maatschappelijke stroming die hij wil vertegenwoordigen, het type programma dat hij wil
maken en het publiek dat hij daarmee wil bereiken. Deze criteria gelden, aldus
de toelichting, cumulatief. Of hieraan wordt voldaan zal bij de procedure tot
voorlopige erkenning én daarna bij de erkenningprocedure worden getoetst.
Deze nieuwe invulling van het criterium «toegevoegde waarde» doet vanwege
het feit dat de drie eisen cumulatief zijn, de vraag rijzen in welke mate reeds
erkende omroepverenigingen of taakorganisaties, al dan niet gebruikmakend
van het programmaversterkingsbudget, door het aanbieden van bepaalde
programma’s en door het kiezen van bepaalde doelgroepen eraan in de weg
kunnen staan dat een kandidaat-omroep die een maatschappelijke stroming
wil vertegenwoordigen die op dat moment niet vertegenwoordigd is, en in dat
kader bepaalde programma’s voor een bepaalde doelgroep wil maken, een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

2

voorlopige of definitieve erkenning verkrijgt. De Raad is, gelet op de wenselijke
openheid en pluriformiteit van het omroepbestel, van oordeel dat de programmatische keuzen van de reeds erkende omroepverenigingen en
taakorganisaties, er niet aan in de weg mogen staan dat een kandidaatomroepen die een nog niet vertegenwoordigde maatschappelijke stroming
representeert, tot het omroepbestel toetreedt.
De Raad adviseert het voorstel zodanig aan te passen dat de maatschappelijke
stroming een doorslaggevend element vormt bij de beoordeling van de
toegevoegde waarde van kandidaat-omroepen.
c. De duur van de voorlopige erkenning
Het voorstel regelt dat de voorlopige erkenningstermijn drie in plaats van vijf
jaar duurt. In die verkorte periode dient de kandidaatomroep te groeien naar
150 000 leden en zich programmatisch te bewijzen.
De Raad onderschrijft dat de openheid van het publieke omroepbestel niet
mag verworden tot onwerkbare versnippering en dat er in dat licht reden is de
toetredingseisen tot het publieke bestel te herzien. Het valt de Raad echter op
dat er niet voor wordt gekozen het benodigde ledental te verhogen, maar dat
kandidaatomroepen sneller dan voorheen aan de erkenningseisen wat betreft
ledenaantal en programmering zullen moeten voldoen. Een toelichting op die
keuze ontbreekt. Daarbij wijst de Raad erop dat deze keuze inhoudt dat in een
concessietermijn van vijf jaar de eerste drie jaar bestemd zijn om een
kandidaatomroep tot volle wasdom te laten komen en de laatste twee jaar om
als erkende omroep te functioneren. Uit het wetsvoorstel is niet duidelijk of
voor de erkenning van twee jaar een nieuwe volwaardige procedure moet
worden doorlopen dan wel sprake is van een automatisme wanneer een
omroep na drie jaar aan alle criteria blijkt te voldoen. Indien voor de erkenning
van twee jaar een volwaardige procedure moet worden doorlopen, betekent
dit dat een nieuwe omroep in een periode van ruim vijf jaar drie procedures
moet doorlopen. De Raad merkt op dat dit veel bureaucratie meebrengt.
Voor wat betreft de erkenning van een nieuwe omroep voor een periode van
twee jaar merkt de Raad op dat de nieuw erkende omroep dan voldoet aan
dezelfde eisen als de overige omroepen, maar niet de middelen en zendtijd
van een erkende omroep krijgt toegewezen. De Raad acht dit verschil in
behandeling niet te rechtvaardigen en is, mede gelet op het feit dat door de
nieuw erkende omroep binnen twee jaar opnieuw erkenning moet worden
aangevraagd, van oordeel dat deze omroep dezelfde mogelijkheden als andere
omroepen moet hebben om zijn waarde aan te tonen.
De Raad adviseert het voorstel wat betreft de voorgestelde duur van de
voorlopige erkenning en de rechtspositie van omroepen die voor een periode
van twee jaar zijn erkend, nader te bezien.
1. Toelating van nieuwe omroepen
Het wetsvoorstel scherpt de eisen aan voor nieuwe omroepen die willen
toetreden tot het omroepbestel. Ten eerste omschrijft het wetsvoorstel
duidelijker dan voorheen dat een voorlopige erkenning (voor een aspirantomroep) alleen wordt verleend, wanneer een gegadigde iets nieuws toevoegt
aan de publieke omroep. Ten tweede duurt een voorlopige erkenning in het
wetsvoorstel, zoals aan de Raad van State voorgelegd, geen vijf maar drie jaar;
in die tijd moet een aspirant-omroep doorgroeien van 50 000 naar 150 000
leden en zijn toegevoegde waarde in de praktijk bewijzen.

1a. Ontwikkelingen betreffende pluriformiteit
Ik erken dat er uiteraard sprake is van een wisselwerking tussen maatschappelijke ontwikkelingen, keuzes en werkwijzen in Hilversum en politieke beslissingen in Den Haag. Per saldo heeft dit ertoe geleid dat pluriformiteit van het
publieke aanbod tegenwoordig via twee wegen tot stand komt: door de missie
van omroepverenigingen, waarvoor maatschappelijke steun nodig is, en door
programmatische inspanningen van zowel omroepverenigingen als
taakorganisaties in het belang van het grotere geheel. Het wetsvoorstel beoogt
deze situatie te consolideren en bovendien alle omroepen de kans te geven
zich ook in de toekomst langs deze twee lijnen te ontwikkelen. Anders gezegd,
ik handhaaf bewust een mix van interne en externe pluriformiteit, zoals ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

3

opgemerkt door de Raad van State. Deze politieke keuze heeft ook consequenties voor toetreding van nieuwe omroepen, waarover hieronder meer.
Op grond van het bovenstaande levert wijziging of aanvulling van de memorie
van toelichting naar mijn mening geen verbetering op.

1b. Toegevoegde waarde van de kandidaat-omroep
Met de voorgestelde wetswijziging krijgt het criterium «toegevoegde waarde»,
dat in het verleden is uitgehold, een nieuwe invulling. De toegevoegde waarde
van de kandidaat-omroep dient te blijken uit drie gelijkwaardige elementen: de
maatschappelijke stroming die de aspirant-omroep wil vertegenwoordigen, het
type programma dat hij wil maken en het publiek dat hij wil bereiken. Ik erken
dat dit betekent dat nieuwe stromingen niet tot het omroepbestel kunnen
toetreden, wanneer bestaande omroepen hetzelfde type programma’s (gaan)
maken en voor dezelfde doelgroepen als de aspirant-omroep voor ogen heeft.
Ik begrijp de zorg van de Raad van State over de openheid van het publieke
omroepbestel, maar ik wil niet tornen aan het criterium «toegevoegde waarde»
door het stromingsbeginsel doorslaggevend te laten zijn. Dat zou raken aan
het hart van het wetsvoorstel, dat de versnippering van zendtijd en middelen
een halt wil toeroepen en daarmee werkbare verhoudingen in Hilversum wil
verzekeren. Een beroep op schaarse publieke zendtijd en middelen moet echt
gerechtvaardigd zijn, anders bezwijkt het bestel uiteindelijk onder zijn eigen
openheid. Als bestaande omroepen alle onderwerpen en doelgroepen al in
hun programmering bestrijken en bereiken, dan is er geen reden om de
nieuwe omroep toe te laten, zelfs al vertegenwoordigt deze wel een andere
maatschappelijke stroming. Sterker nog, het wetsvoorstel moedigt omroepen
aan om programma’s te (blijven) maken die andere interessegebieden en
doelgroepen bestrijken dan de eigen achterban. Daar komt bij dat het
stromingsbeginsel zich als zelfstandig criterium lastiger laat toetsen en wegen
dan programmatype en doelgroep.
Ik heb op basis van deze afwegingen besloten het wetsvoorstel op dit punt niet
aan te passen.

1c. Duur van de voorlopige erkenning
Aspirant-omroepen krijgen in het wetsvoorstel, zoals aan de Raad van State
voorgelegd, voortaan geen vijf maar drie jaar om zich te bewijzen. Dit verhoogt
de drempel voor een definitieve erkenning en gaat dus versnippering tegen.
Daartegenover krijgen succesvolle aspiranten eerder zekerheid over hun
status. Ik zie nog steeds deze voordelen maar onderken ook de nadelen die de
Raad signaleert, in het bijzonder de extra administratieve lasten. In het
wetsvoorstel is daarom de duur van een voorlopige erkenning weer teruggebracht naar vijf jaar.
Nu de nieuwe omroepen en bestaande omroepen daardoor weer op hetzelfde
moment beoordeeld zullen worden, na vijf jaar, blijft echter het gevaar bestaan
dat adviseurs en bewindslieden nieuwe en bestaande omroepen «gelijk»
willen behandelen in plaats van scherp te letten op de toegevoegde waarde
van nieuwkomers. Een van de adviseurs is de evaluatiecommissie die elke vijf
jaar alle omroepen evalueert en het functioneren van het geheel tegen het licht
houdt. Bij de instelling van de huidige evaluatiecommissie, die in 2009
rapporteert, heeft de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (hierna:
Minister van OCW) haar in een brief verzocht speciale aandacht te schenken
aan de toegevoegde waarde van nieuwkomers. Een wettelijke opdracht biedt
echter meer garanties. Het wetsvoorstel is daarom zodanig aangepast dat de
toetsing van nieuwe omroepen op toegevoegde waarde een onderdeel wordt
van de wettelijke opdracht aan de evaluatiecommissie.
2. Het schrappen van de doelen van het programmaversterkingsbudget

1

Artikel I, onderdeel SS, van het
wetsvoorstel.

Door het wetsvoorstel wordt de uitgebreide wettelijke opsomming van doelen
van het programmaversterkingsbudget geschrapt.1 Daarvoor in de plaats komt
de meer algemene doelstelling dat het programmaversterkingsbudget de
pluriformiteit van het media-aanbod dient te versterken, waarbij het budget
geoormerkt kan worden voor het invullen van bepaalde witte vlekken in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

4

programmering voor het stimuleren van vernieuwing. Het schrappen van de
doelen van het programmaversterkingsbudget, zoals deze thans zijn geformuleerd, wordt naar het oordeel van de Raad niet toereikend gemotiveerd. De
Raad wijst er bovendien op dat, naarmate de wijze van besteding van
programmaversterkingsbudget binnen de programmering minder goed
herkenbaar is, het bij het ontbreken van specifieke criteria lastiger wordt de
rechtmatigheid en effectiviteit van de besteding van het programmaversterkingsbudget vast te stellen. Zo zal minder duidelijk zijn waarom voor
bepaalde programma’s middelen uit het programmaversterkingsbudget zijn
ingezet en niet uitsluitend gebruik is gemaakt van de reguliere budgetten voor
omroepverenigingen en taakorganisaties. De Raad is dan ook van oordeel dat,
juist indien gebruik van het programmaversterkingsbudget minder specifiek is
gericht op bepaalde programma’s buiten de reguliere programmering, het
noodzakelijk is om heldere criteria te hebben om besteding van dat budget te
kunnen verantwoorden.
De Raad adviseert het schrappen van de doelen van het programmaversterkingsbudget alsnog dragend te motiveren.
2. Schrappen van de doelen van het programmaversterkingsbudget
Het wetsvoorstel schrapt specifieke bestemmingen voor het programmaversterkingsbudget. Dit is bedoeld om de bestaande praktijk binnen de
publieke omroep te codificeren. Tegenwoordig leggen namelijk zowel de
omroepen als de raad van bestuur al «hun» geld op schema. Deze werkwijze is
toegelicht in de brief van de Minister van OCW van 5 oktober 2007 over de
publieke omroep1. Ik beschouw de nieuwe werkwijze als een verbetering. Zij
combineert namelijk sturing op 100% (in plaats van 30%) van het programmabudget met de beschikbaarheid van «vrij» geld dat ten goede komt aan
omroepen die een extra inspanning willen en kunnen leveren ten behoeve van
een gebalanceerd aanbod en publieksbereik. Afhankelijk van intekening op en
besluitvorming over het programmaschema kunnen sommige omroepen
uitkomen op de minimumnorm van 70% van het budget, terwijl andere
omroepen bijvoorbeeld 130% behalen.
Strikt genomen zou het niet nodig zijn de Mediawet aan te passen om een
dergelijke verdeling van het programmaversterkingsbudget via «geld op
schema» toe te staan. Hoewel niet meer direct zichtbaar is aan welke
afzonderlijke programma’s het programmaversterkingsbudget ten goede komt,
wordt het immers gewoon aangewend voor de wettelijke doeleinden: het
verzorgen van het media-aanbod van de publieke omroep. De benoeming van
enkele specifieke genres (cultuur) en doelgroepen (jeugd) in de Mediawet wekt
onbedoeld de indruk dat het programmaversterkingsbudget een apart fonds
moet vormen. Dit wetsvoorstel schrapt daarom de opsomming van specifieke
doelen. In plaats daarvan benadrukt het wetsvoorstel dat het programmaversterkingsbudget een instrument is ter bevordering van de pluriformiteit.
3. De positie van de NOS RTV

1

Kamerstukken II 2007–2008, 31 200 VIII, nr.
14 herdruk.
Het deel van de NOS dat het continue
aanbod van nieuws, sport, parlementaire
verslaglegging en de verslaglegging van
nationale en internationale gebeurtenissen
verslaat.

2

Het voorstel maakt van NOS RTV2 een zelfstandige stichting met een wettelijke
programmataak. Hoofdreden hiervoor is, aldus de toelichting, dat de programmering door NOS RTV de raad van bestuur van de NOS kan hinderen in zijn
coördinerende functie; er kan een schijn worden gewekt van bevoordeling
door de «eigen» raad van bestuur. De Raad merkt in dit kader het volgende op.
De NPO kent enerzijds omroepverenigingen die toegelaten worden omdat zij
mede gezien hun missie en ledental een bepaalde maatschappelijke stroming
vertegenwoordigen, en anderzijds omroeporganisaties met een wettelijke
omschreven taak. De wettelijke taak van de NOS betreffende het mediaaanbod is thans omschreven in artikel 19a van de Mediawet, alsmede in het
voorgestelde artikel 2.34a. Gelet op het feit dat het media-aanbod van de NOS
RTV een specifiek karakter draagt, behoeft het naar het oordeel van de Raad
nadere motivering waarom uitvoering van deze taak binnen de NOS onder
verantwoordelijkheid van de programmadirecteur tot wrijving zou leiden met
andere taken van de NOS, die in de voorgestelde constellatie niet zou kunnen
optreden. Immers de NOS RTV zal op aanwijzing van de raad van bestuur van
de NOS te allen tijde belast zijn met gezamenlijk verzorging van programma’s.
Het is de Raad zonder nadere motivering niet duidelijk waarom de onafhankelijkheid of onpartijdigheid van het NOS-bestuur thans ter discussie staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

5

Tevens acht de Raad van belang uiteen te zetten welke Europeesrechtelijke
randvoorwaarden bij de organisatie van het media-aanbod van NOS RTV een
rol spelen.
De Raad adviseert de noodzaak van de voorgenomen splitsing tussen de NPO
en de NOS alsnog dragend te motiveren, of anders het voorstel aan te passen.
3. Positie van NOS RTV
Op dit moment heeft de raad van bestuur van de publieke omroep (NPO)
volgens de Mediawet de dagelijkse leiding over NOS RTV. Ik kies ervoor NOS
RTV meer organisatorische zelfstandigheid te geven. Hiervoor zijn drie
redenen. Ten eerste heeft de raad van bestuur nu een dubbelfunctie. Hij is
coördinator van het geheel en beslist over de verdeling van geld en de
plaatsing van het media-aanbod van de omroepen op de aanbodkanalen.
Tegelijk geeft de raad van bestuur leiding aan de grootste omroep. Dat is geen
ideale positie voor een orgaan dat de belangen van alle omroepen moet
afwegen en het strookt niet met hedendaagse inzichten over scheiding van
functies. Een tweede motief voor verzelfstandiging van NOS RTV is de
onafhankelijkheid van de programmering. Er behoort gepaste afstand te zijn
tussen het bestuur en de dagelijkse programmaverzorging. Om die reden laat
de raad van bestuur de programmatische strategie ook nu al in hoge mate in
handen van de programmadirectie van NOS RTV. Formele verzelfstandiging is
dan een logisch vervolg. Een derde reden voor verzelfstandiging is gelegen in
de rol van taakorganisaties binnen het bestel. NOS RTV, de NPS en Educom
zijn gespecialiseerde omroeporganisaties geworden die een volwaardige
bijdrage aan het geheel leveren. Zij vormen samen met de omroepverenigingen de pijlers onder een gevarieerd en compleet publiek media-aanbod.
Ik vind dat taakorganisaties en omroepverenigingen daarom ook zoveel
mogelijk onder gelijkwaardige condities moeten functioneren, inclusief hun
verhouding tot de raad van bestuur.
Inmiddels hebben de raad van bestuur en de raad van toezicht van de publieke
omroep onder eigen verantwoordelijkheid besloten om per 1 januari 2009 de
programmataak van de NOS organisatorisch te verzelfstandigen in een aparte
stichting. Op dit moment worden de voorbereidingen daarvoor getroffen. In
gesprekken en correspondentie daarover met zowel de raad van bestuur als de
raad van toezicht van de NOS is duidelijk geworden dat het niet goed is als
door de verzelfstandiging NOS RTV te ver van de raad van bestuur afdrijft. Het
belang van de NOS-programmering voor de gezamenlijke taakopdracht van de
publieke omroep als geheel is groot. Ook de omvang van de zendtijd en het
budget van NOS RTV rechtvaardigen dat de raad van bestuur hierop enige
invloed houdt. Er moet dus een goede verbinding blijven tussen de
programmastrategie van NOS RTV en de strategie van de publieke omroep als
geheel. In goed overleg heb ik er daarom mee ingestemd dat de raad van
bestuur als raad van toezicht betrokken blijft bij NOS RTV. Ik acht dit een goede
middenweg voor verzelfstandiging van NOS RTV. NOS RTV neemt als
zelfstandige omroeporganisatie een vergelijkbare positie in het bestel in als de
andere zelfstandige taakorganisaties en zal ook op die basis meedraaien in de
programmerings- en bekostigingsprocessen. De raad van bestuur is niet langer
direct verantwoordelijk voor de NOS-programmering, maar staat als toezichthouder meer op afstand.
Er zijn geen bijzondere Europeesrechtelijke aspecten verbonden aan de
verzelfstandiging. Het betreft hier een organisatorische maatregel. Op grond
van het interpretatieve protocol over de publieke omroep dat gehecht is aan
het Verdrag van Amsterdam, is de organisatie van de publieke omroep de
bevoegdheid van de lidstaten. Uiteraard zal ik de Europese Commissie in
kennis stellen van de maatregelen in dit wetsvoorstel.
De memorie van toelichting is op grond van het vorenstaande aangevuld.
4. Bestuurlijke organisatie van de taakorganisaties

1

Artikel I, onderdeel U, respectievelijk artikel
I, onderdeel W tot en met BB, van
het wetsvoorstel.

In het voorstel wordt de bestuurlijke organisatie van de NOS geregeld en
worden wijzigingen aangebracht in de bestuurlijke organisatie van de
Nederlandse programmastichting (NPS).1 De Raad maakt hierbij de volgende
opmerkingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

6

a. Door het voorstel worden de bestuurlijke organisaties van de NOS en de
NPS ingericht volgens het «raad van toezicht»-model. De regering meent dat
hiermee recht wordt gedaan aan de eisen van goed bestuur en acht verdere
inmenging van de wetgever of overheid niet wenselijk. Als sluitstuk is er, aldus
de toelichting, de ministeriële verantwoordelijkheid om in te grijpen, wanneer
de desbetreffende organisaties hun taken niet naar behoren zouden uitvoeren;
die verantwoordelijkheid is goed gewaarborgd via de benoeming van de raden
van toezicht.1
De Raad merkt op dat de benoeming en in het bijzonder de schorsing en het
ontslag van leden van de raad van toezicht van de NOS en de NPS buiten de
situatie van de artikelen 2.34d, vierde lid, en 2.37, vierde lid, enkel kan
plaatsvinden op voordracht van de raad van toezicht.2 Dit impliceert dat de
minister om te kunnen handelen afhankelijk is van een voordracht. Daardoor
zal de effectuering van de ministeriële verantwoordelijkheid, in het bijzonder
bij een geschil tussen de minister en de raad van toezicht, lastig kunnen zijn.
De Raad adviseert het voorstel aan te passen.
b. Voorts merkt de Raad op dat de samenstelling van de adviesraad van de
NPS niet meer zal worden gereguleerd.3 De toelichting geeft aan dat bestuur
en programmaraad van de NPS hebben geconstateerd dat er behoefte is aan
een programmaraad die op basis van expertise en professionele deskundigheid op het gebied van de kerntaken van de NPS kan adviseren. Dit
impliceert dat de programmaraad qua ledenaantal zal worden teruggebracht
en de leden niet meer zullen worden benoemd door maatschappelijke en
culturele organisaties die door de minister zijn aangewezen. Uit de toelichting
wordt niet duidelijk op welke wijze de pluriformiteit van het aanbod van de
NPS zal worden gewaarborgd. Dit klemt te meer nu ook bij de samenstelling
van de raad van toezicht niet de pluriformiteit, maar de deskundigheid
vooropstaat.4
De Raad adviseert de toelichting op dit punt aan te vullen.
4. Bestuurlijke organisatie van de taakorganisaties

4a. Raad van toezicht-model
Rechtstreekse benoeming door de Minister van OCW – zonder voordracht –
van de leden van de raad van toezicht van NOS RTV en de NPS heeft als
nadeel dat de politiek daardoor via benoemingen invloed kan uitoefenen op de
inhoud van de programmering van deze taakorganisaties. Met name bij NOS
RTV als nieuwsorganisatie ligt dit precair. Niettemin kan aan de opmerkingen
van de Raad van State over rechtstreekse schorsing en ontslag op gepaste
wijze tegemoet gekomen worden. Zoals ik hiervoor onder punt 3 heb vermeld,
wordt de toezichtstructuur bij de verzelfstandigde NOS RTV gewijzigd. De raad
van bestuur wordt toezichthouder. Hij wordt benoemd en gecontroleerd door
de raad van toezicht van de NPO, waarvan de leden op hun beurt weer bij
koninklijk besluit worden benoemd en ontslagen op voordracht van de
minister. De minister kan dus in het uiterste geval de leden van de raad van
toezicht van de NPO voordragen voor schorsing of ontslag. De ministeriële
verantwoordelijkheid is dus afdoende geregeld.
De voordracht tot schorsing en ontslag van de leden van de raad van toezicht
van de NPS kan komen te vervallen. Daardoor krijgt de minister overigens
dezelfde directe bevoegdheid tot ingrijpen als hij nu op grond van de huidige
wet ten opzichte van het bestuur van de NPS heeft. Omdat het NPS-bestuur
echter wordt omgevormd tot een raad van toezicht die op afstand staat van de
dagelijkse programmeringspraktijk, is dat minder problematisch dan nu het
geval is.
Het wetsvoorstel is naar aanleiding hiervan aangepast.

4b. Pluriformiteit van het aanbod van de NPS

1

Toelichting op artikel I, onderdeel U.
Artikelen 2.34c en 2.36.
3
Als gevolg van de wijziging van artikel 2.38.
4
Artikel 2.36, vierde lid.
2

De zorg voor de pluriformiteit van het aanbod van de NPS zal als volgt worden
gewaarborgd. De raad van toezicht van de NPS krijgt via het voorgestelde
artikel 2.37a, eerste lid, de wettelijke taak toe te zien op de pluriformiteit van
het media-aanbod van de NPS. In de raad van toezicht is deskundigheid
aanwezig op de terreinen die relevant zijn voor het media-aanbod dat de NPS
verzorgt, net zo als dat overigens in de huidige situatie voor het bestuur geldt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

7

De opdracht aan de raad van toezicht zal verdere uitwerking krijgen in de
statuten en reglementen van de NPS en de werkafspraken binnen die
organisatie. Daarin komen de instrumenten te staan waarmee de raad van
toezicht en het bestuur van de NPS de pluriformiteit handen en voeten geven.
Een van die instrumenten is de adviesraad die in de plaats komt van de
huidige programmaraad. De adviesraad wordt wettelijk geregeld in het
voorgestelde artikel 2.38. Op grond van de evaluatie van het functioneren van
de huidige programmaraad heeft de NPS meer behoefte aan een onafhankelijke klankbordfunctie. Ondersteuning vanuit organisaties die direct aansluiten
bij de kerntaken van de NPS (kunst en cultuur, journalistiek en informatie,
jeugd en minderheden) en bij onderwerpen die structureel voor de NPS van
belang zijn (zoals crossmedialiteit), draagt beter bij aan een onafhankelijke
klankbordfunctie en maatschappelijke verankering dan een programmaraad
die is samengesteld uit vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties. Als taken voor de adviesraad ziet de NPS: adviseur, klankbord en
connector, dat wil zeggen dat de leden via hun netwerken een spinnenweb aan
relevante contacten vormen. De adviesraad zal regelmatig met de directie
bijeenkomen om te adviseren over het programmabeleid. Een en ander zal
nadere uitwerking krijgen in de statuten en reglementen van de NPS. De NPS
voorziet verder in een werkwijze waarbij geregeld bijeenkomsten met externe
deskundigen worden georganiseerd. De resultaten daarvan slaan uiteindelijk
neer in adviezen van de adviesraad over het programmabeleid. Verder zal de
NPS de publieke verantwoording en transparantie van het beleid en het
media-aanbod vergroten door onder meer publiekspresentaties en zal
daarvoor actieplannen opstellen. In dat kader worden ook criteria geformuleerd voor interne pluriformiteit en toetsing daarvan tussen directie en
adviesraad, onder toezicht van de raad van toezicht. Het opstellen van
zodanige criteria zal statutair aan de directie worden opgedragen.
De zorg voor interne pluriformiteit wordt dus zowel in formele zin via
bestuurlijke en statutaire inbedding als in praktische zin in de werkwijze van de
NPS verankerd.
De toelichting is op grond van het vorenstaande aangevuld.
5. Negatieve evaluaties als grond voor uittreding

Erkende omroepen worden op grond van titel 2.7 van het voorstel Mediawet
200. geëvalueerd. Door de voorgestelde wijziging van artikel 32 zal de
evaluatie een rol spelen bij de vijfjaarlijkse erkenning en zal deze ertoe kunnen
leiden dat een omroepvereniging het publieke omroepbestel moet verlaten. De
minister kan een aanvraag tot erkenning afwijzen indien in twee achtereenvolgende evaluatierapporten is vastgesteld dat de aanvrager door de wijze
waarop hij uitvoering heeft gegeven aan zijn publieke taak, onvoldoende heeft
bijgedragen aan de uitvoering van de publieke mediaopdracht op landelijk
niveau. De Raad mist een nadere motivering van dit criterium.
De Raad adviseert de toelichting aan te vullen.
5. Negatieve evaluaties als grond voor uittreding
Nieuwe omroepverenigingen worden voordat zij als aspirant toetreden en voor
de verlening van een gewone erkenning na vijf jaar, getoetst op ledental en
toegevoegde waarde. Bij omroepverenigingen die eenmaal erkend zijn, telt in
de praktijk alleen nog het ledental. Weliswaar spreken de evaluatiecommissie,
de Raad voor cultuur en het Commissariaat voor de Media zich uit over de
programmatische bijdrage van omroepverenigingen, maar de Mediawet biedt
de Minister van OCW onvoldoende grondslag om deze oordelen te betrekken
in zijn besluit over verlening van een erkenning. Het wetsvoorstel biedt die
grondslag nu wel. Dat past bij mijn bedoeling om meer gewicht te leggen op
de programmatische prestaties van omroepen en de versnippering van het
bestel tegen te gaan. Uiteraard dient een besluit om een bestaande omroep
geen erkenning meer te verlenen te stoelen op een zorgvuldige procedure en
onderbouwing. Het wetsvoorstel regelt daarom dat deze sanctie pas mogelijk
is nadat twee opvolgende evaluatiecommissies een negatief oordeel hebben
uitgesproken. Omroepen worden daarmee ook in staat gesteld om in een
periode van vijf jaar orde op zaken te stellen.
De toelichting is overeenkomstig het vorenstaande aangevuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

8

6. Terugbetaling verenigingsreserve

De verenigingsreserve behelst dat deel van het eigen vermogen van een
omroep dat is opgebouwd door ledencontributie, verenigingsactiviteiten en
nevenactiviteiten. De huidige Mediawet staat niet toe dat omroepen die na
1992 zijn toegetreden, een verenigingsreserve hebben. Het voorgestelde artikel
2.138, tweede lid, bepaalt dat omroepverenigingen die een erkenning of
voorlopige erkenning hebben verkregen, de netto inkomsten uit contributies,
verenigingsactiviteiten en nevenactiviteiten tot een bij algemene maatregel
van bestuur te bepalen bedrag kunnen gebruiken voor verenigingsactiviteiten.1
Indien de omroep het bestel verlaat, dient de toename van de verenigingsreserve te worden betaald aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap.2
Het is de Raad niet duidelijk waarom een reserve die afkomstig is van
ledencontributie, verenigingsactiviteiten en nevenactiviteiten, en derhalve niet
bestaat uit publieke middelen en bovendien uitsluitend is bestemd voor
verenigingsactiviteiten, zou moeten worden overgedragen aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
De Raad adviseert het voorstel op dit punt aan te passen.
6. Terugbetaling van verenigingsreserves
Als een omroep het bestel verlaat, kan hij de eventueel aanwezige verenigingsreserve meenemen. Voor zover een omroep nog een verenigingsreserve van
voor 1992 heeft, kan hij deze ook meenemen. Jongere omroepen, van na 1992,
hebben nooit vermogen mogen opbouwen. Na inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel mogen alle omroepen slechts een beperkte verenigingsreserve
tot een bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen niveau opbouwen.
Omdat deze reserve alleen kan worden opgebouwd met verenigingsgeld en
niet met overheidsgeld, mag een omroep bij uittreding deze toename in de
verenigingsreserve tot aan het hiervoor bedoelde niveau meenemen.
Het wetsvoorstel is op dit punt aangepast.
7. De juridische status van de gedragscode

Op grond van artikel 2.144a, eerste lid, zullen de landelijke publieke mediainstellingen en de instellingen die door Onze Minister zijn aangewezen voor
het in stand houden van een aantal voorzieningen, hun bestuurlijke organisatie
zodanig moeten inrichten dat er een helder onderscheid is tussen het dagelijks
bestuur en het onafhankelijk toezicht daarop. Daarbij volgen de publieke
media-instellingen ingevolge artikel 144a, tweede lid, zoveel als mogelijk
aanbevelingen uit de gedragscode, bedoeld in artikel 2.3, tweede lid.
Naar het oordeel van de Raad is deze nieuwe verplichting door het gebruik van
de woorden «zoveel als mogelijk» onvoldoende helder. Voor zover hier
aansluiting is gezocht bij het «pas toe of leg uit»-principe, zoals dat op grond
van het Vaststellingsbesluit nadere voorschriften omtrent de inhoud van het
jaarverslag met betrekking tot de «Nederlandse corporate governance code»
wordt gehanteerd,3 constateert de Raad dat artikel 2.144a, tweede lid, een
sterkere gebondenheid aan de gedragscode voorschrijft dan het «pas toe of
leg uit»-principe. De Nederlandse corporate governance code behoeft
krachtens artikel 3 van genoemd besluit niet «zoveel als mogelijk» te worden
nageleefd; er dient slechts mededeling te worden gedaan in hoeverre de code
wordt nageleefd terwijl, als dit niet wordt gedaan, dient te worden gemotiveerd waarom dit niet gebeurt.
De Raad adviseert artikel 2.144a, tweede lid, in het licht van het vorenstaande
te verduidelijken.
7. Juridische status van de gedragscode

1

Artikel 2.138. Artikel I, onderdeel DDD, van
het wetsvoorstel introduceert bovendien een
nieuw artikel 176a, dat – abusievelijk eenzelfde
regeling kent.
2
Artikel 2 140a, derde lid, onder a.
3
Stb. 2004, 747.

Door het opnemen van artikel 2.144a, eerste lid, in het wetsvoorstel
(vernummerd tot artikel 2.142a) ontstaat een wettelijke verplichting voor de
daaronder vallende organisaties om de bestuurlijke organisatie zodanig in te
richten dat er een helder onderscheid is tussen het dagelijks bestuur en het
onafhankelijk toezicht daarop. Daar kan niet van worden afgeweken. Op grond
van de vigerende aanbevelingen uit de richtlijn Goed bestuur en toezicht kan
volgens het principe «pas toe of leg uit» nu nog worden afgeweken van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

9

door de raad van bestuur voorgestane scheiding tussen bestuur en toezicht.
Dit is straks dus niet langer mogelijk. De genoemde richtlijn bevat vervolgens
aanbevelingen om aan deze verplichting tot een heldere scheiding verder
invulling te geven. Volgens het tweede lid van genoemd artikel dienen de
landelijke publieke media-instellingen zoveel als mogelijk de aanbevelingen uit
de genoemde gedragscode te volgen. De aanbevelingen laten echter
voldoende ruimte om daar op een eigen wijze invulling aan te geven1. Het niet
volgen van bepaalde aanbevelingen kan er toe leiden dat niet aan de
verplichting wordt voldaan om tot een helder onderscheid te komen tussen
dagelijks bestuur en onafhankelijk toezicht daarop. Vandaar dat in het tweede
lid van genoemd artikel is opgenomen dat zoveel als mogelijk de aanbevelingen worden gevolgd.
In de toelichting is de door de Raad van State geadviseerde verduidelijking
opgenomen.
8. Overige opmerkingen

Voorgesteld wordt de concessie aan de NPO te verkorten tot vijf jaar in plaats
van 10 jaar.2 Dit wordt slechts gemotiveerd door een verwijzing naar het
Coalitieakkoord. Een dergelijke motivering bevat echter geen inhoudelijke
argumenten. Daarom adviseert de Raad de toelichting aan te vullen.
8. Duur van de concessie aan de NPO
Een concessie van tien jaar heeft geen meerwaarde boven een concessie van
vijf jaar. Een concessietermijn van vijf jaar heeft wel als voordeel dat hij in de
pas loopt met de verlening van de erkenningen en dus op een logischer
manier in het Hilversumse ritme past.
De toelichting is overeenkomstig het advies van de Raad van State aangevuld.
9.

Artikel 2.21a biedt een grondslag voor experimenten die plaatsvinden zonder
voorafgaande goedkeuring. Het artikel bepaalt echter niet de maximale duur
van het uit te voeren experiment. Volgens de toelichting gaat het hier om een
periode van waarschijnlijk een halfjaar en hoogstens een jaar.
De Raad adviseert in genoemd artikel, overeenkomstig aanwijzing 10b, eerste
lid, van de Aanwijzingen voor de regelgeving, de maximale geldingsduur van
het experiment op te nemen.
9. Maximale duur van experimenten
Ik heb er bewust voor gekozen de voorwaarden voor experimentele activiteiten
van de publieke omroep te regelen in een algemene maatregel van bestuur.
Enige flexibiliteit is nodig omdat de techniek zich snel ontwikkelt en de variëteit
aan mogelijke nieuwe diensten en distributietechnieken toeneemt. Ik wil
voorkomen dat in de wet een tijdsduur wordt vastgelegd die mogelijk te kort,
maar ook te ruim kan zijn. In overleg met het Commissariaat voor de Media en
de publieke omroep zal een termijn worden bepaald. Ik merk overigens op dat
aanwijzing 10b, eerste lid, van de Aanwijzingen voor de regelgeving ziet op
experimentele regelgeving of beleidsinstrumenten met het oog op eventuele
wijziging van de wet. Dat is hier niet aan de orde. Het voorgestelde artikel
2.21a bevat een bestendige regeling die het de publieke omroep mogelijk
maakt onder voorwaarden experimenten uit te voeren zonder dat vooraf
goedkeuring nodig is.
In de toelichting is een korte aanvulling opgenomen.
1

De Commissie Integriteit Publieke Omroep
(CIPO), die toeziet op de naleving van de
gedragscodes van de publieke omroep, geeft
in haar rapport Dubbelfuncties bij de landelijke publieke omroepen, Scheiding van
uitvoerende en toezichthoudende taken ook
aan dat er ruimte is voor eigen invulling. CIPO
heeft op voorhand geen voorkeur voor een
bepaald model mits wordt voldaan aan de
scheiding van uitvoering en toezicht.
2
Artikel I, onderdeel L, van het wetsvoorstel.

10.

Nu het media-aanbod van de NOS in artikel 2.34a, eerste lid, wordt toegespitst
op het gebied van nieuws, sport en evenementen, is niet duidelijk wat nog is
beoogd te regelen met de grondslag van artikel 2.34a, derde lid.
De Raad adviseert de toelichting aan te vullen of het voorstel aan te passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

10

10. Verzorging van media-aanbod door NOS RTV
NOS RTV houdt zijn huidige bijzondere taakopdracht: de verzorging van
media-aanbod dat zich bij uitstek leent voor gezamenlijke verzorging. De
hoofdgenres daarvan, nieuws, sport en evenementen, zijn nu als onderdeel
van de algemene taakbeschrijving in de wet genoemd. NOS RTV maakt daarin
zijn eigen programmatische keuzes. Een aantal belangrijke zaken, zoals de
dagelijkse nieuwsvoorziening, parlementaire verslaggeving en actuele sport, is
echter vooraf als vast onderdeel van de nieuwstaak van NOS aangewezen in
het Mediabesluit. In 2001 is de verslaggeving over Europese parlementaire
zaken daaraan toegevoegd. De mogelijkheid van een algemene maatregel van
bestuur blijft wenselijk omdat de wet deze flexibiliteit niet biedt.
De toelichting is op grond van het vorenstaande aangevuld.
11.

Voorgesteld wordt het tweede lid van artikel 2.97 te laten vervallen.1 Dit artikel
bepaalt thans met betrekking tot het media-aanbod van publieke mediadiensten dat in programma’s ten hoogste eenmaal per 45 minuten voor
televisie en ten hoogste eenmaal per 30 minuten voor radio reclame- of
televisieboodschappen worden opgenomen.
Naar het oordeel van de Raad wordt deze wijziging niet dragend gemotiveerd.
Door het schrappen van deze bepaling kunnen er immers, mits het desbetreffende evenement daartoe, gelet op de daarin voorkomende gebruikelijke
pauzes of zelfstandige onderdelen, ruimte biedt, vaker dan eenmaal per 45
respectievelijk 30 minuten reclame- of telewinkelboodschappen worden
opgenomen.
De Raad adviseert in de toelichting alsnog een dragende motivering op te
nemen, of het voorstel aan te passen.
11. Reclameboodschappen
Bij de publieke omroep worden programma’s niet onderbroken door reclame.
Daar wordt in artikel 2.97, eerste lid, slechts één uitzondering op gemaakt,
namelijk voor programma’s die bestaan uit de integrale uitzending van
evenementen. En zelfs dan mag het alleen als het programma langer dan
anderhalf uur duurt, de onderbreking in de gebruikelijke pauzes of zelfstandige
onderdelen van het uitgezonden evenement plaatsvindt en de onderbrekingen
de integriteit, het karakter of de samenhang van het programma niet
aantasten. Daarnaast gelden nog de algemene reclamebeperkingen voor de
publieke omroep: per uur niet meer dan 12 minuten, per dag niet meer dan 15
procent van de totale duur van de uitzendingen op een programmakanaal en
per jaar niet meer dan 10 procent van de totale duur van de uitzendingen.
Verder moeten reclames in blokken van minimaal één minuut worden
uitgezonden. Deze voorwaarden zorgen er voor dat programmaonderbrekende
reclame bij de publieke omroep zeer beperkt is. Door de 45-minutenregel
beperkt zich dat in de praktijk tot voetbalwedstrijden en daar was de bepaling
ook op geschreven. De publieke omroep, in het bijzonder de NOS, heeft echter
een taak ten aanzien van sport in brede zin (zowel populaire als minder
populaire sporten). Iets meer flexibiliteit is dan wenselijk, ook met het oog op
de verwerving van de rechten op uitzending. Het kan in sommige gevallen
inderdaad leiden tot wat meer onderbrekingen. Maar dat beperkt zich alleen tot
die evenementen die meerdere natuurlijke pauzes bevatten. Het Commissariaat voor de Media zal bij de beoordeling uitgaan van hetgeen volgens de
spelregels van de betreffende sport als werkelijke pauze tussen gebruikelijke
zelfstandige onderdelen wordt beschouwd. In dit verband kunnen worden
genoemd pauzes tussen sets bij volleybalwedstrijden en dweilpauzes tijdens
schaatswedstrijden. En de totale hoeveelheid reclame neemt vanwege de
genoemde beperkingen niet toe.
De toelichting is met het vorenstaande aangevuld.
12.

1

Artikel I, onderdeel KK, van het
wetsvoorstel.

Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij het advies
behorende bijlage.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

11

12. Redactionele opmerkingen
Ik neem de redactionele kanttekeningen van de Raad van State over. Over het
voorgestelde artikel 2.114a, derde lid (bedoeld zal zijn artikel 2.144a;
vernummerd tot artikel 2.142a) merk ik het volgende op. Kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag kunnen de verzorging van hun
media-aanbod zelf doen, maar zij kunnen er ook voor kiezen om hiervoor een
aparte rechtspersoon op te richten. Een dergelijke rechtspersoon heeft geen
kerkelijke doelstelling maar een omroepdoelstelling en is dus vergelijkbaar met
een omroepinstelling. De verplichtingen van artikel 2.144a (vernummerd tot
artikel 2.142a) richten zich tot die rechtspersoon en treden dus niet in de
kerkelijke organisatie.
De tekst is op dit punt verduidelijkt.
13. Nadere wijzigingen
Van de gelegenheid maak ik gebruik om nog enkele wijzigingen van inhoudelijke aard in het wetsvoorstel aan te brengen.
In de eerste plaats wordt de regeling van het verplichte percentage Europees
onafhankelijk product voor de landelijk publieke omroep, voor zover die
uitgaat boven de minimumeis van de Europese richtlijn inzake de audiovisuele
diensten, omgezet naar een percentage van het totale budget dat is bestemd
voor het maken van media-aanbod. Hiermee geef ik uitvoering aan de
toezegging aan de Tweede Kamer, gedaan in de nota naar aanleiding van het
verslag met betrekking tot het voorstel voor de Mediawet 20..1.
In de tweede plaats wordt de regeling van de gedragscode ter bevordering van
goed bestuur en integriteit bij de landelijke publieke media-instellingen
aangepast. Het beloningskader dat nu nog onderdeel is van het
aanbevelingendeel van de gedragscode, krijgt een bindend karakter. Voor
zover die code betrekking heeft op de honorering van medewerkers buiten de
geldende cao om, is goedkeuring van de Minister van OCW nodig. De
overweging hierbij is het in de brief van de Minister van OCW van 30 juni 2008
opgenomen besluit om voor andere functionarissen dan bestuurders
werkzaam bij de publieke omroep, waaronder presentatoren en deejays, het
regime van een beloningscode van toepassing te verklaren2.
In de derde plaats wordt de regeling over het toezicht op het beleid van de
directie van NOS RTV zodanig gewijzigd dat dat toezicht wordt opgedragen
aan de raad van bestuur van de NPO. Voor de reden hiervan verwijs ik naar
punt 3 van dit nader rapport.
De memorie van toelichting is in dit verband waar nodig aangevuld.
Van de gelegenheid maak ik verder gebruik om nog enige wijzigingen van
technische en redactionele aard in het wetsvoorstel aan te brengen.

De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande
rekening zal zijn gehouden.
De Vice-President van de Raad van State,
H. D. Tjeenk Willink
Daartoe gemachtigd door de Ministerraad moge ik U verzoeken het hierbij
gevoegde gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde memorie van
toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R. H. A. Plasterk

1

Kamerstukken II 2007–2008, 31 356, nr. 7,
blz. 38.
2
Kamerstukken II, 2007–2008, 31 200 VIII,
nr. 197.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

12

Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no.
W05.080297/I met redactionele kanttekeningen die de Raad in
overweging geeft.
–
–
–
–

De wijzigingen afstemmen op Kamerstukken I 2007/08, 31 356, A, en niet op
Kamerstukken II 31 356, nr. 2.
Artikel 2.25 zodanig wijzigen dat ook omroepverenigingen met een
voorlopige erkenning voor erkenning in aanmerking komen.
In artikel 2.140a, derde lid, onderdeel c, «bedoeld in onderdeel a,»
vervangen door: bedoeld in onderdeel b,.
Gelet op artikel 2:2 van het Burgerlijk Wetboek is artikel 2.114a, derde lid,
niet specifiek genoeg geformuleerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 804, nr. 4

13