Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1696

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2013
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vijf fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Horizon 2020 investeringspakket onderzoek en innovatie
(Kamerstuk 22 112, nr. 1692)
Fiche 2: Mededeling internationalisering van hoger onderwijs (Kamerstuk
22 112, nr. 1693)
Fiche 3: Mededeling De blauwe gordel, naar een scheepvaartruimte
zonder grenzen (Kamerstuk 22 112, nr. 1694)
Fiche 4: Mededeling en richtlijn pakketreizen en geassisteerde reisarrangementen (Kamerstuk 22 112, nr. 1695)
Fiche 5: Wijziging verordening overbrenging afvalstoffen (EVOA)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1696
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1696

1

Fiche: Wijziging Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA)
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van
Verordening (EG) nr. 1013/2006 betreffende de overbrenging van
afvalstoffen (EVOA)
Datum ontvangst Commissiedocument
11-07-2013
Nr. Commissiedocument
COM (2013) 516
Prelex
http://ec.Europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosID=1041077
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board
SWD(2013) 268
http://eur-lex.Europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=SWD:2013:0268:FIN:EN:PDF
Behandelingstraject Raad
Milieuraad
Eerstverantwoordelijk Ministerie
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis
Artikel 192 van het Verdrag betreffende de werking van de EU.
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
Gewone wetgevingsprocedure, gekwalificeerde meerderheid in de
Raad en medebeslissing Europees Parlement.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Artikel 59 van het voorstel geeft de Commissie de bevoegdheid om
gedelegeerde handelingen vast te stellen met betrekking tot technische
en organisatorische eisen voor de praktische uitvoering van elektronische gegevensuitwisseling.
2. Samenvatting BNC-fiche
• Korte inhoud voorstel
Dit wetgevingsvoorstel inzake controles van afvaltransporten beoogt een
meer uniforme handhaving van de EVOA door overal in de EU minimumvereisten inzake controles vast te stellen, waarbij vooral aandacht aan
problematische afvalstromen wordt geschonken.
Een uniforme en doeltreffende handhaving van de voorschriften en
efficiënte controles van afvaltransporten zouden niet alleen ernstige
gevolgen voor het milieu en de gezondheid als gevolg van illegale
afvaltransporten helpen voorkomen en op den duur ook tot aanzienlijke
kostenbesparingen leiden en tot directe economische voordelen voor de
lidstaten en het bedrijfsleven opleveren.
Verder stelt de Commissie voor om aan EVOA artikel 26 een vijfde lid toe
te voegen waarin de Commissie wordt gemachtigd om overeenkomstig
het ook nieuw voorgestelde artikel 59 gedelegeerde handelingen vast te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1696

2

stellen met betrekking tot technische en organisatorische eisen voor de
praktische uitvoering van elektronische gegevensuitwisseling.
• Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Artikel 192 van het Verdrag betreffende de werking van de EU. Het betreft
een gedeelde bevoegdheid. Nederland is hiermee akkoord. Zowel het
subsidiariteits-oordeel als het proportionaliteitsoordeel worden door
Nederland als positief beoordeeld.
• Implicaties/risico’s/kansen
Voor de Nederlandse toezichthouder (Inspectie voor de Leefomgevingen
Transport – ILT) heeft het voorstel op zich weinig consequenties omdat de
ILT al werkt met risicoanalyses en planningen. Op termijn zouden de
voorgestelde wijzigingen voor Nederland zelfs kunnen leiden tot
kostenbesparing.
In EVOA artikel 50, lid 4, wordt de zinsnede «in gevallen van verdachte
illegale overbrenging» opgenomen. Voor Nederland kan deze zinsnede de
handhaving bemoeilijken, omdat de inspectie in voorkomende gevallen
eerst moet bewijzen dat er sprake is van verdenking van illegale export
van afvalstoffen.
In EVOA artikel 50, lid 2, wordt de openbaarmaking van jaarplannen
opgenomen. In geval deze informatie te gedetailleerd is, kan het voor
exporteurs makkelijk worden controles te omzeilen.
• Nederlandse positie
Nederland is over het algemeen positief over het voorstel omdat lidstaten
door dit voorstel aangezet worden tot het verbeteren van de handhaving
van de EVOA. Dit is van belang omdat Nederland een belangrijk
doorvoerland is voor afvalstoffen tussen lidstaten en tussen lidstaten en
derde landen. Nederland ervaart negatieve gevolgen van onvoldoende
handhaving van de EVOA in andere lidstaten.
Nederland vindt de zinsnede «in gevallen van verdachte illegale
overbrenging» in het voorgestelde artikel 50 lid 4bis en 4 ter EVOA
onjuist. Nederland vindt dat de vereisten niet alleen dienen te gelden
binnen de sfeer van het strafrecht, maar juist ook op het terrein van
toezicht op / controle van mogelijke afvalstoffen. Nederland zal daarom
het voorstel doen om de woorden «verdachte» en «illegale» uit de
zinsnede te schrappen.
Nederland mist in dit voorstel andere verbeteringen voor de handhaving
van de EVOA, zoals bijvoorbeeld hoe om te gaan met interpretatiekwesties en minimum normen voor verontreiniging als onderdeel van de
discussie over het gelijke speelveld en zal dit inbrengen. Sommige
bedrijven maken handig gebruik van de onduidelijkheid van de EVOA op
gebied van interpretaties.
3. Samenvatting voorstel
• Inhoud voorstel
Dit wetgevingsvoorstel inzake controles van afvaltransporten beoogt een
meer uniforme handhaving van de EVOA door overal in de EU minimumvereisten inzake controles vast te stellen, waarbij vooral aandacht aan
problematische afvalstromen wordt geschonken.
Een uniforme en doeltreffende handhaving van de voorschriften en
efficiënte controles van afvaltransporten zouden niet alleen ernstige
gevolgen voor het milieu en de gezondheid als gevolg van illegale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1696

3

afvaltransporten helpen voorkomen, maar ook tot aanzienlijke kostenbesparingen leiden en directe economische voordelen voor de lidstaten en
het bedrijfsleven opleveren.
Voorgesteld wordt dat de lidstaten risicobeoordelingen van specifieke
afvalstromen en bronnen van illegaal transport uitvoeren waarbij rekening
wordt gehouden met afspraken over de wijze waarop omgegaan wordt
met vertrouwelijke informatie, zoals politieonderzoeken en analyses van
criminele activiteiten. Elk jaar moeten op basis van deze risicobeoordelingen controleprioriteiten worden vastgesteld en in de jaarlijkse
controleplannen worden bekendgemaakt. Deze plannen moeten openbaar
worden gemaakt. De controleurs moeten rekening houden met de
controleplannen en kunnen informatie eisen van exporteurs van afval
overeenkomstig de desbetreffende bepalingen van het voorstel.
Verder stelt de Commissie voor om aan EVOA artikel 26 een vijfde lid toe
te voegen waarin de Commissie wordt gemachtigd om overeenkomstig
het ook nieuw voorgestelde artikel 59 gedelegeerde handelingen vast te
stellen met betrekking tot technische en organisatorische eisen voor de
praktische uitvoering van elektronische gegevensuitwisseling.
EVOA artikel 59 en 59 bis worden vervangen door een hierboven
aangehaald nieuw artikel 59. Hierin wordt de uitoefening van delegatie
geregeld.
• Impact assessment Commissie
In de beoordeling is geconcludeerd dat een combinatie van wettelijke
verplichtingen en richtsnoeren de meest doeltreffende optie is om de
problemen met betrekking tot illegale afvaltransporten aan te pakken.
Deze optie zou ook de laagste netto kosten meebrengen en de meest
positieve economische, sociale en ecologische effecten hebben. De optie
zou tot aanzienlijk minder kosten voor saneringen en repatriëringen leiden
en indirecte kostenbesparingen opleveren voor lidstaten waar doorvoer
van afval plaatsvindt. De industrie zou ook baat hebben bij een harmonisatie van de wetgeving. Grotere hoeveelheden legaal vervoerd afval
zouden leiden tot geoptimaliseerde processen, betere sorteertechnieken
en een betere afvalkwaliteit. Een wettelijke verplichting om de controles
aan te scherpen zou nieuwe banen kunnen opleveren en de verplaatsing
van banen naar derde landen helpen voorkomen.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
Artikel 192 van het Verdrag betreffende de werking van de EU. Het
betreft een gedeelde bevoegdheid. Nederland is hiermee akkoord.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
De subsidiariteit wordt door Nederland als positief beoordeeld. Het
voorstel zal het gelijke speelveld voor afvaltransporten in de gehele EU
versterken en daarom is het gewenst dat dit vanuit de EU wordt
geregeld.
De proportionaliteit wordt door Nederland als positief beoordeeld. De
inhoud van het voorstel beoogt een meer uniforme handhaving van de
EVOA en past binnen de wijze van handhaving in Nederland.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Nederland kan zich vinden in het bij de Commissie neerleggen van de
bevoegdheid voor het vaststellen van handelingen over technische en
organisatorische eisen voor de praktische uitvoering van elektronische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1696

4

gegevensuitwisseling voor het indienen van documenten en informatie, die betrekking hebben op de kennisgevingsprocedure.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
Geen
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Geen en op termijn mogelijk kostenbesparing. Eventuele budgettaire
gevolgen worden ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform de regels van budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Geen
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Omdat Nederland al werkt met risicogericht toezicht worden hier geen
gevolgen verwacht.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Geen
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen)
met commentaar t.a.v. haalbaarheid
Er zit minstens 6 maanden tussen het in werking treden en het van
toepassing zijn van de wijzigingen. Dat is voldoende.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
In het voorstel is geen evaluatiebepaling opgenomen. Het is wenselijk
na een vastgestelde periode na te gaan of de aanpassingen hebben
gezorgd voor een meer gelijk speelveld in de EU met betrekking tot de
handhaving van de EVOA.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Voor de Nederlandse toezichthouder (ILT) heeft het voorstel op zich
weinig consequenties omdat de ILT al werkt met risicoanalyses,
planningen, etc. Op termijn zouden de voorgestelde wijzigingen voor
Nederland zelfs kunnen leiden tot kostenbesparing.
De voorgestelde toevoeging in artikel 1, lid 3c, (aan EVOA artikel 50, lid
4 bis en 4ter) waarin de zinsnede «in gevallen van verdachte illegale
overbrenging» is opgenomen kan de toepassing van de verordening
echter ernstig beperken. Deze vertaling van «suspected illegal
shipment» lijkt onjuist.
Het gebruik van het woord «verdachte» brengt het in de sfeer van het
strafrecht met al haar waarborgen zoals het beginsel dat je niet hoeft
mee te werken (aan je eigen veroordeling). Dit in tegenstelling tot de
controlesfeer (toezicht) waarbij men wel verplicht is om mee te
werken.
Deze zinsnede is mogelijk opgenomen vanwege het feit dat er
uiteenlopende regels binnen de EU bestaan met betrekking tot de
mogelijkheid van de bevoegde autoriteiten in de lidstaten om
informatie van afvalexporteurs te eisen om de legaliteit van transporten te controleren. Zo staat in de toelichting dat uit de effectbeoordeling bleek dat de op één na belangrijkste maatregel eruit bestaat de
bevoegde autoriteiten in de lidstaten de mogelijkheid te geven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1696

5

informatie van «suspected» exporteurs van illegaal afval te eisen om
de legaliteit van transporten te controleren. Het gaat hier dus om
controleren (toezicht) en niet om opsporing. Door het «verdachte» te
noemen kan het er voor Nederland toe leiden dat de ILT in voorkomende gevallen eerst moet gaan bewijzen dat er een verdenking is van
illegale overbrenging alvorens informatie te mogen eisen. In Nederland zijn toezichthouders bevoegd om in redelijkheid controles uit te
oefenen op het gebied waarvoor ze zijn aangewezen. Ook als er nog
geen sprake is van een verdenking van illegale overbrenging mag de
inspectie informatie opvragen. Of er sprake is van een verdenking wil
men dan juist gaan onderzoeken bij de controle. Voor Nederland voegt
deze zinsnede dus niets toe, in tegenstelling juist, het kan de handhaving bemoeilijken.
b) Handhaafbaarheid
Artikel 1, lid 3b, voegt aan EVOA artikel 50 lid, 2bis, toe dat de
inspectieplannen openbaar moeten worden gemaakt conform Richtlijn
2003/4/EG van het Europees Parlement en de Raad van 28 januari 2003
inzake de toegang van het publiek tot milieuinformatie. Openheid van
de plannen van de inspecties is goed teneinde de druk op lidstaten om
te handhaven te vergroten. Maar het risico is dat publicatie van
gedetailleerde informatie over prioriteiten en controles kan leiden tot
port-hopping. Exporteurs zouden bij te gedetailleerde informatie over
prioriteiten eenvoudig kunnen bepalen waar de kans op controle op
een bepaalde afvalstof het kleinst is.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Een groot deel van de illegale afvaltransporten vanuit de EU heeft als
bestemming landen in Afrika en Azië. Door betere controles zal er minder
illegaal afval in ontwikkelingslanden terecht komen, hetgeen goed is voor
het milieu en de volksgezondheid. Wel kan het verminderde aanbod
gevolgen hebben voor de werkgelegenheid in deze landen.
9. Nederlandse positie
Nederland is over het algemeen positief over het voorstel omdat lidstaten
door dit voorstel aangezet worden tot het verbeteren van de handhaving
van de EVOA. Dit is van belang omdat Nederland een belangrijk
doorvoerland is voor afvalstoffen tussen lidstaten en tussen lidstaten en
derde landen. Nederland ervaart negatieve gevolgen van onvoldoende
handhaving van de EVOA in andere lidstaten.
Verder sluit het voorstel goed aan bij het Nederlandse Position Paper over
toezicht zoals dat in het kader van het 7e Milieu Actie Programma is
ingebracht en bij de huidige werkwijze van de ILT. Het voorstel laat
enerzijds ruimte voor risicogericht toezicht zoals dat in Nederland wordt
uitgeoefend, maar vereist anderzijds dat lidstaten kunnen aantonen dat ze
de EVOA handhaven. Nederland verwacht dat het voorstel zal leiden tot
een meer gelijke handhavingsdruk in Europa hetgeen Nederland toejuicht.
Nederland vindt samenwerking tussen lidstaten voor handhaving van de
EVOA van groot belang. Daarvoor is er in de EVOA een verplichting tot
samenwerking opgenomen. ILT vult deze verplichting in door participatie
in diverse internationale netwerken zoals IMPEL. Enkele lidstaten
participeren echter niet in dergelijke netwerken en met die lidstaten
verlopen bilaterale contacten ook moeizaam. Voorgesteld wordt de wijze
waarop een lidstaat invulling geeft aan de verplichting tot internationale
samenwerking op te nemen in het jaarplan dat aan de Commissie
gezonden moet worden.
Nederland vindt de zinsnede «in gevallen van verdachte illegale
overbrenging» in het voorgestelde artikel 50 lid 4bis en 4ter EVOA onjuist.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1696

6

Nederland vindt dat de vereisten niet alleen dienen te gelden binnen de
sfeer van het strafrecht, maar juist ook op het terrein van toezicht op /
controle van mogelijke afvalstoffen. Nederland zal daarom het voorstel
doen om de woorden «verdachte» en «illegale» uit de zinsnede te
schrappen.
Verder zal Nederland aandringen op een evaluatiebepaling, zodat kan
worden beoordeeld of de aanpassingen hebben gezorgd voor een meer
gelijk speelveld.
Nederland mist in dit voorstel andere verbeteringen voor de handhaving
van de EVOA, zoals bijvoorbeeld hoe om te gaan met interpretatiekwesties en minimum normen voor verontreiniging als onderdeel van de
discussie over het gelijke speelveld en zal dit inbrengen. Sommige
bedrijven maken namelijk handig gebruik van de onduidelijkheid van de
EVOA op gebied van interpretaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1696

7