Directie Financiële
Markten

Plenaire vergadering FATF oktober 2019

Aanwezig

Vertegenwoordigers van het ministerie van Financiën,
het ministerie van Justitie en Veiligheid, De
Nederlandsche Bank, de Autoriteit Financiële Markten,
de Financial Intelligence Unit en het Openbaar
Ministerie

Strategische herziening
In juni heeft de plenaire vergadering besloten tot een strategische herziening van
de huidige werkwijze en procedures om te waarborgen dat de FATF efficiënt en
effectief blijft. Het oogmerk is om te bepalen hoe de FAFT zijn activiteiten voorzet
na afloop van de huidige – vierde – evaluatieronde in 2022. De uitgangspunten
en opzet van de herziening zijn tijdens de afgelopen plenaire vergadering op
hoofdlijnen vastgesteld. Er zal bijzondere aandacht zijn voor de omgang met
jurisdicties met verhoogde risico’s. De herziening zal in juni 2021 worden
afgerond.
Methodologie m.b.t. Virtual assets en integriteitsrisicos van ‘stablecoins’
De FATF heeft het afgelopen jaar de standaarden met bijbehorende toelichting
aangepast om te verduidelijken hoe deze moeten worden toepast op activiteiten
rond ‘virtual assets’1. Vervolgens heeft de FATF deze vergadering de
methodologie waarmee landen worden geëvalueerd aangepast. Met deze
verduidelijking beoogt de FATF een wereldwijd consistente regulering van en
toezicht op virtual assets en op ‘virtual assets service providers’ (VASP’s) voor
wat betreft AML/CFT2-regelgeving vast te stellen. De aanpassingen aan de
methodologie betekenen dat landen vanaf nu in de landenevaluaties ook worden
geëvalueerd op het integriteitsbeleid ten aanzien van virtual assets3. De FATF zal
nauw contact blijven onderhouden met de sector over de implementatie van de
nieuwe standaarden en in juni 2020 de voortgang evalueren.
Verder is er gesproken over de integriteitsrisico’s die zogenaamde ‘stablecoins’
met zich meebrengen. Stablecoins zijn virtual assets waarvan de waarde is
FATF gebruikt de term ‘virtual assets’ in plaats van ‘virtual currencies’ of ‘crypto
currencies’. Dit om te voorkomen dat de indruk ontstaat dat sprake is van een wettig
betaalmiddel.
2
AML/CFT = Anti-Money Laundering /Combating Financing of Terrorism, ofwel antiwitwassen en tegengaan van terrorismefinanciering.
3
De toepassing van de FATF-aanbevelingen op virtual assets impliceert geen regulering
voor prudentiële doeleinden of met het oog op bescherming van consumenten of
investeerders.
1

Pagina 1 van 4

gekoppeld aan een of meerdere andere valuta’s en waarvan geclaimd wordt dat
ze waardevaster zouden zijn dan andere crypto’s. Een bekend voorbeeld van een
stablecoin is de Libra. Deze stablecoins vallen in de regel onder de FATFstandaarden, ofwel omdat het gaat om (gereguleerde) financiële instellingen,
ofwel om virtual assets. Komende periode zal de FATF verder onderzoeken wat de
risico’s van stablecoins zijn voor witwassen en terrorismefinanciering. Nederland
zal hier een actieve bijdrage aan leveren.
Onderzoek naar digitale identificatie- en verificatiemiddelen
De FATF bevordert financiële innovatie die niet misbruikt kan worden voor illegale
doeleinden. In dit kader onderzoekt de FATF de mogelijkheden van nieuwe
elektronische identificatie- en verificatiemiddelen (eID) voor cliëntenonderzoek.
Ten behoeve hiervan publiceert de FATF een concept leidraad, ter consultatie van
belanghebbenden. Beoogd wordt de finale versie van de leidraad eind februari
2020 te publiceren.
Wederzijdse evaluatie van jurisdicties
De evaluatierapporten van Rusland en Turkije zijn besproken. Door middel van
peer reviews is beoordeeld of de nationale AML/CFT-wet- en regelgeving van
beide jurisdicties technisch voldoen aan de FATF-standaarden en in hoeverre deze
regimes effectief zijn in het beschermen van de integriteit van het financiële
systeem. De rapporten worden naar verwachting in december 2019 gepubliceerd
op de website van de FATF.4
Jurisdicties met verhoogde risico’s
De FATF publiceert twee lijsten waarop jurisdicties staan met strategische
tekortkomingen in hun nationale beleid ter voorkoming en bestrijding van
witwassen en terrorismefinanciering. De eerste lijst is het zogeheten public
statement en bevat jurisdicties die geen betrokkenheid tonen om verbeteringen
door te voeren of onvoldoende voortgang hebben gemaakt in het terugdringen
van hun strategische tekortkomingen en die een bedreiging kunnen vormen voor
het internationale financiële systeem.5
In het public statement van 18 oktober jl. staat Noord-Korea weer vermeld met
de oproep van de FATF aan alle leden en jurisdicties om effectieve
tegenmaatregelen te nemen ter bescherming van het internationale financiële
systeem.
Ook Iran wordt genoemd in het public statement. Sinds juni 2016 is de oproep
van de FATF om tegenmaatregelen tegen Iran te nemen opgeschort. Iran is toen
begonnen de strategische tekortkomingen in nationale AML/CFT-wetten weg te
nemen op basis van een met de FATF overeengekomen actieplan. De einddatum
voor het voltooien van dit actieplan verstreek op 31 januari 2018, zonder dat Iran
4

Zie http://www.fatfgafi.org/publications/mutualevaluations/?hf=10&b=0&s=desc(fatf_releasedate). Van de 39
FATF leden zijn tot nu geëvalueerd Australië, België, Canada, China, Denemarken, Finland,
Griekenland, Hong Kong, Ierland, Israël, Italië, IJsland, Maleisië, Mexico, Noorwegen,
Oostenrijk, Portugal, Rusland, Saudi Arabië, Singapore, Spanje, Turkije, het Verenigd
Koninkrijk, de Verenigde Staten, Zweden en Zwitserland. In het gehele FATF netwerk zijn
inmiddels ruim tachtig landen en jurisdicties geëvalueerd. De evaluatie van Nederland staat
gepland voor de periode 2020-2021.
5
Zie http:\\www.fatf-gafi.org\\publications\\high-risk-and-other-monitoredjurisdictions\\documents\\public-statement-october-2019.html
Pagina 2 van 4

alle tekortkomingen had geadresseerd. Iran laat echter nog wel enige
vorderingen zien in het wetgevingsproces. De FATF heeft wederom zijn
teleurstelling uitgesproken over het feit dat het actieplan nog niet voltooid is.
Omdat de voortgang op de punten uit het actieplan onvoldoende werd geacht
werd in juni een extra maatregel tegen Iran genomen. Dit betrof verscherpt
toezicht op bijkantoren en dochtermaatschappijen van banken gevestigd in Iran.
Ook werd in de openbare verklaring van juni aangekondigd dat twee andere
maatregelen zouden volgen in oktober, als het land niet aan de uitdrukkelijke
voorwaarde voldoet om twee VN-conventies te ratificeren.
Iran heeft de noodzakelijke wetgeving in oktober helaas nog niet in werking laten
treden. Daarom vraagt FATF alle landen en jurisdicties sinds 18 oktober om
aangescherpte rapportageverplichtingen voor financiële transacties met Iran te
introduceren en om hogere eisen te stellen aan de verplichtingen voor externe
audits van financiële groepen met bijkantoren en dochtermaatschappijen
gevestigd in Iran. Deze twee nieuwe maatregelen komen bovenop de bestaande.
Het doel hiervan is bescherming tegen de risico’s die volgen uit de
tekortkomingen in het Iraanse AML/CFT-regime.
Indien Iran in februari 2020 het VN-verdrag tegen transnationale georganiseerde
misdaad (Palermo Conventie) en het VN-verdrag ter bestrijding van financiering
van terrorisme niet heeft geratificeerd in lijn met de FATF-standaarden, dan zal
de FATF de opschorting van tegenmaatregelen beëindigen. Dit zal als gevolg
hebben dat alle jurisdicties effectieve tegenmaatregelen tegen Iran moeten
nemen. Het land krijgt hiermee een laatste kans om de betreffende VN-verdragen
van kracht te laten worden. In de tussentijd blijft Iran op het public statement
staan met de oproep om verscherpt cliëntenonderzoek te verrichten bij zakelijke
relaties en transacties met personen of entiteiten uit Iran. De tekst van het public
statement is te vinden op de website van de FATF.6
De tweede lijst die de FATF publiceert is getiteld Improving global AML/CFT
compliance.7 Deze lijst bevat landen die strategische tekortkomingen hebben in
hun nationale regimes ter voorkoming en bestrijding van witwassen en
terrorismefinanciering en die gecommitteerd zijn om deze tekortkomingen aan te
pakken. Tijdens afgelopen plenaire vergadering zijn IJsland, Mongolië en
Zimbabwe aan de lijst toegevoegd, vanwege de strategische tekortkomingen in
het nationale AML/CFT-regime van deze jurisdicties. Zij hebben zich politiek
gecommitteerd aan een FATF-actieplan om die tekortkomingen te adresseren.
Tunesië, Ethiopië en Sri Lanka hebben hun actieplan succesvol afgerond en
maken geen onderdeel meer uit van deze lijst. In totaal staan twaalf landen op de
lijst.8
De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten publiceren na elke
plenaire vergadering een bericht op hun websites, met verwijzingen naar de
nieuwe lijsten. Op diezelfde websites wordt toegelicht welke (aanvullende)
maatregelen Nederlandse financiële instellingen dienen te nemen in het kader van
de naleving van de Wwft, om het verhoogde risico ten aanzien van relaties met
Zie voetnoot 5.
Zie http://www.fatf-gafi.org/publications/high-risk-and-other-monitoredjurisdictions/documents/fatf-compliance-october-2019.html
8
De Bahama’s, Botswana, Cambodja, Ghana, IJsland, Jemen, Mongolië, Pakistan, Panama,
Syrië, Trinidad en Tobago en Zimbabwe.
6

7

Pagina 3 van 4

ingezetenen van deze landen en het uitvoeren van transacties van of naar deze
landen te mitigeren.
Rapport over transparantie m.b.t. uiteindelijk belanghebbenden van
juridische entiteiten
Deze plenaire vergadering heeft de FATF een rapport met Best Practices on
Beneficial Ownership for Legal Persons aangenomen. Dit paper is gepubliceerd op
de website van de FATF9. In het paper wordt geconcludeerd dat transparantie
over de uiteindelijk belanghebbenden essentieel is voor effectief AML/CTF beleid.
Project over illegale handel in wilde dieren
Sinds 1 juli 2019 heeft China de Verenigde Staten opgevolgd als voorzitter van de
FATF. Een van de prioriteiten van het Chinese voorzitterschap is om financiële
middelen voortkomend uit illegale handel in wilde dieren tegen te gaan. Het
beoogde doel van dit project is om veelgebruikte leveringsketens en
betalingsmethoden in beeld te brengen. Ook zal worden ingegaan op publiekprivate en internationale samenwerking. Het streven is het project in juni 2020 af
te ronden.

9

Zie: https://www.fatf-gafi.org/publications/fatfrecommendations/documents/bestpractices-beneficial-ownership-legal-persons.html
Pagina 4 van 4