5
Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Implementatie van richtlijn 2012/29/EU
van het Europees parlement en de Raad van 25 oktober
2012 tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten,
de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van
strafbare feiten, en ter vervanging van Kaderbesluit
2001/220/JBZ (PbEU 2012, L 315) ( 34236 ).
De voorzitter:
Ik heet de minister van Veiligheid en Justitie opnieuw van
harte welkom.
De algemene beraadslaging wordt geopend.

Mevrouw Kooiman (SP):
Voorzitter. We bespreken vandaag de wet die de invoering
regelt van een richtlijn voor de rechten, de ondersteuning
en de bescherming van slachtoffers. In deze wet wordt
enorm veel geregeld. Ik wil er een paar zaken uitlichten.
Slachtoffers hebben straks meer recht op informatie over
de aanvang en de voortgang van de zaak en worden daarbij
meer betrokken. Slachtoffers krijgen het recht op informatie
over de invrijheidstelling of ontsnapping van een verdachte
of veroordeelde. Slachtoffers mogen zich tijdens het voorbereidend onderzoek en de rechtszitting laten bijstaan door
een advocaat. Er wordt ook bekeken of slachtoffers zo nodig
beschermd moeten worden. Ook familieleden van slachtoffers krijgen recht op bescherming van slachtofferhulp.
Medewerkers die met slachtoffers werken worden hierin
geschoold. Dit zijn zomaar een aantal punten uit de richtlijn
die in deze wet staan. De minister kan zijn inleiding straks
misschien overslaan nu ik dit allemaal al opgesomd heb,
maar ik wilde dit graag even benoemen. De minister heeft
er zin in, zie ik, dus we krijgen van hem straks ook nog een
mooie uitleg over deze wet.
De SP is zeer blij met deze wet, maar we hebben ook een
aantal vragen. Dat is ook de reden dat we dit wetsvoorstel
destijds hebben onthamerd. Zoals ik vorige week tijdens
het debat over slachtofferbeleid al zei, kan de zorg aan
slachtoffers eigenlijk altijd beter. Ik heb een aantal punten
waarover ik vragen en suggesties heb. Zo is in Amsterdam
in een pilot onderzoek gedaan naar een manier om de
aangiftebereidheid te laten toenemen om de criminaliteit
te bestrijden. Er is geconstateerd dat illegale vreemdelingen
geen aangifte durven doen, terwijl zij wel recht hebben op
de gewenste ondersteuning en de rechten. Er is toen meer
en beter ingezet op duidelijke communicatie over deze
regeling. Er is meer geïnvesteerd in vertrouwen. Dit resulteerde in een toename van de aangiftes. Het was zo succesvol dat ze dit niet alleen in Amsterdam hebben bekeken,
maar deze pilot ook hebben uitgebreid naar Utrecht en
Eindhoven. Ik vond dat goed nieuws, maar ik ben erg
nieuwsgierig wat hiervan terecht is gekomen, ook in de
andere steden. Wordt het verder uitgebreid? Wanneer
kunnen we daar meer informatie over verwachten?

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

De groep spreekgerechtigden wordt uitgebreid met personen die van het slachtoffer afhankelijk zijn. De SP vindt het
goed dat de groep van spreekgerechtigden wordt uitgebreid. Er is echter een motie van mijn hand aangenomen
over het spreekrecht bij tbs-zittingen. Dit punt zou meegenomen worden in een onderzoek dat begin 2016 klaar zou
zijn. Inmiddels is het begin 2016 en zou het onderzoek klaar
moeten zijn. Maar laten we wel wezen: we hebben eigenlijk
geen onderzoek nodig om een motie die is aangenomen
door de Tweede Kamer gewoon uit te voeren. Eigenlijk is
mijn vraag dus ook niet wanneer dat onderzoek klaar is,
maar wanneer de minister de motie nu eens een keer gaat
uitvoeren.
Sinds begin 2015 is Slachtofferhulp Nederland betrokken
in het werkproces van ZSM. Zo worden slachtoffers nu ook
geholpen bij onder andere het vorderen van de schade.
Sommige slachtoffers werden voorheen soms helemaal
niet gezien door slachtofferhulp, maar omdat ze bij het
werkproces van ZSM worden betrokken, kan dit nu wel. Dat
is goed nieuws, maar de minister stelt in zijn schriftelijke
reactie op dit wetsvoorstel dat niet in alle regio's de
gemaakte werkafspraken nagevolgd zijn. Kortom, niet overal
hebben slachtoffers hulp van slachtofferhulp. Wanneer is
dat dan wel geregeld? Wanneer is dat volledig ingevoerd?
Wil hij ons daarvan op de hoogte houden?
Dan kom ik op het punt van de verhoorstudio's. Momenteel
worden gehandicapte, verstandelijk beperkte en minderjarige slachtoffers onder de 12 jaar verhoord in een gespecialiseerde verhoorstudio door getrainde specialistische
verhoorders van de politie. Ik ben zelf op werkbezoek
geweest bij die verhoorstudio's en was erg onder de indruk.
Je moet je voorstellen dat deze mensen speciaal opgeleid
zijn om te praten met kinderen. Volgens mij is het een training van tweeënhalf jaar. Het is niet altijd even gemakkelijk,
ook omdat de politie vaak doet aan waarheidsvinding. De
vragen kunnen dus behoorlijk rauw op je dak vallen. Als je
net 13 bent, word je niet in zo'n verhoorstudio verhoord
door getrainde professionals, maar juist in een kille, koude
omgeving door de politie zelf. Defence for Children pleit
ervoor om de doelgroep wat breder te maken, zodat ook
kinderen van boven de 12 jaar verhoord kunnen worden in
zo'n verhoorstudio door gespecialiseerde professionals die
er weet van hebben op welke manier dat kan. Kan de
minister hierop ingaan?
In de Kamer behandelen wij geregeld wetsvoorstellen die
ervoor zorgen dat de praktijk veel tijd kwijt is aan nieuwe
taken. Gek genoeg regelt de minister dan niet extra capaciteit. Zo ken ik al heel wat ongedekte wetten van deze
minister. Daar loop ik vandaag weer tegenaan. Het Openbaar Ministerie krijgt bijvoorbeeld een belangrijke rol in de
informatieverplichting aan het slachtoffer. Er komt een
zaakcoördinator die dit goed in de gaten houdt. Ik vind het
goed nieuws dat die zaakcoördinator er is, maar hoeveel
extra tijd is het Openbaar Ministerie daarmee kwijt? Is daar
voldoende capaciteit voor?
Ook hebben wij gevraagd naar de termijnen bij het Openbaar Ministerie. Een slachtoffer moet toch ook op tijd
informatie krijgen over de voortgang van de zaak. Ik hoor
nog geregeld dat slachtoffers erg kort van tevoren op de
hoogte worden gebracht. Dit moeten wij echt zien te voorkomen, niet alleen vanwege het tijdig voegen in een zaak,
maar ook vanwege de impact die dit kan hebben op een
persoon, op het slachtoffer zelf. Het is voor een slachtoffer

17 maart 2016
TK 66

66-5-1

echt wel pittig om weer geconfronteerd te worden met de
verdachte. Dat kan erg heftig zijn, dus tijdige informatie is
zeer belangrijk.
Tot slot ga ik in op de capaciteit bij de politie. De minister
deed de belofte om niet zomaar weer nieuwe prioriteiten
te leggen bij de nationale politie, maar deze wet is stiekem
opnieuw een behoorlijke belasting voor de politie.
Momenteel wordt er een diepgaandere impactanalyse
gehouden over de impact van deze richtlijn op de capaciteit
van de politie. Dat de impact substantieel kan zijn, weet de
minister al. Vooralsnog zie ik geen enkele substantiële verandering in die zin dat de politie er daadwerkelijk capaciteit
bij krijgt. Sterker nog, de minister bezuinigt 2.000 agenten
weg.
De minister zei dat hij daar een diepgaande impactanalyse
over gaat houden. In twee politieregio's wordt er ook een
pilot ingezet om meer inzicht te krijgen in de werklast. Die
zou begin dit jaar gestart zijn. Is daar al iets over te zeggen?
Is de minister bereid om, ongeacht de uitkomst van het
onderzoek, daadwerkelijk ervoor te zorgen dat de politie
voldoende capaciteit heeft om deze belangrijke taak uit te
oefenen? Zorgt hij er in ieder geval voor dat de politie voldoende tijd en middelen heeft om haar taken, zoals het
beschermen van slachtoffers, het tijdig informeren en het
erbij betrekken van slachtoffers, goed te kunnen uitvoeren?
Dat waren een heleboel punten, maar ik heb mijn bijdrage
binnen de tijd afgerond, zo zie ik.
De voorzitter:
Ja, keurig.

Mevrouw Swinkels (D66):
Voorzitter. Het waarborgen van de rechten van de slachtoffers is een vanzelfsprekend onderdeel van onze rechtsstaat.
De Nederlandse wet voldoet al op een aantal punten aan
de minimumnormen van de Europese richtlijn. Ik vraag mij
echter af of de aanpassingen die nog nodig zijn en die de
minister vandaag voorstelt, voldoende zijn.
Een van de eerste punten die ik wil aansnijden, is de individuele beoordeling van slachtoffers waartoe de richtlijn
verplicht in artikel 22. De specifieke beschermingsbehoeften
van een slachtoffer moeten in kaart worden gebracht en
gehonoreerd. Het kan voorkomen dat hij of zij in een speciale ruimte moet worden gehoord of dat juist contact met
de verdachte in de rechtszaal moet worden vermeden. Als
je geen rekening houdt met die specifieke behoefte, schiet
de bescherming tekort. Daarom is het zo belangrijk hoe die
individuele beoordeling in concreto wordt ingevuld. Dat
weten wij nu niet, want dit wordt verder geregeld in een
AMvB. Daarom vraag ik de minister of hij kan toelichten
wat wij straks van die AMvB kunnen verwachten.
Een tweede punt van aandacht is de werklast van de politie.
Ik sluit aan bij het voorgaande, want de praktische uitwerking van die individuele beoordeling en bescherming komt
allereerst op het bordje van de politie te liggen. De politie
heeft al laten weten dat dit 69 tot 104 extra fte's kost en dat
zij kennelijk voor de kosten moet opdraaien. Het is in dit
huis geen geheim dat de politie het financiële water al aan
de lippen staat. Hoe kan de minister deze extra taken bij de

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

politie blijven leggen zonder extra financiële steun, zeker
nu de praktische uitwerking van het voorstel voor individuele behoefte allereerst bij de politie komt te liggen? Met
andere woorden: staan wij straks weer voor een financiële
verrassing bij de politie?
Mijn derde onderwerp heeft betrekking op de familieleden
van het slachtoffer. Dat is een belangrijk punt, want ook
familieleden kunnen het slachtoffer zijn van een strafbaar
feit dat een dierbare is aangedaan. Voor D66 bestaat de
familie van nu uit meer dan alleen bloedverwanten; het
kunnen ook de stiefvader of stiefkinderen zijn. Ik ben
benieuwd hoe de minister dit ziet. Hij schrijft in het wetsvoorstel dat het bij familieleden om de echtgenoot gaat, de
persoon met wie het slachtoffer een vaste intieme relatie
heeft, een gemeenschappelijk huishouden voert en duurzaam en ononderbroken samenwoont. De minister vervolgt
met bloedverwanten en tot slot nog personen die van het
slachtoffer afhankelijk zijn.
Ik vraag in dit kader aandacht voor twee aspecten. In de
eerste plaats de personen die van het slachtoffer afhankelijk
zijn. Wat bedoelt de minister daarmee? Doelt hij dan op
economische of sociale afhankelijkheid of op verzorging?
Hoe moet ik dit interpreteren?
In de tweede plaats de persoon met wie het slachtoffer een
vaste intieme relatie heeft. De minister vertaalt dit in het
wetsvoorstel als de geregistreerde partner of andere
levensgezel van het slachtoffer. Kan de minister uitleggen
of met dit alles ook de stieffamilie wordt bedoeld en dan in
de zin zoals dit eerder in de Kamer aan de orde is geweest
bij de behandeling van het wetsvoorstel over het spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden? De Kamer heeft
dit wetsvoorstel kort geleden aangenomen. Daarin wordt
het spreekrecht wel aan de stieffamilie toebedeeld. De
kernpunten zijn dan de nauwe band die de stieffamilie heeft
en het behoren tot hetzelfde gezin.
In het voorstel dat wij vandaag bespreken gaat het weliswaar om andere rechten dan het spreekrecht, maar het gaat
nog steeds om dezelfde slachtoffers. Daarom is het de vraag
of ik met de definitie van familie die de minister in de
memorie van toelichting geeft, ervan kan uitgaan dat deze
rechten ook voor de stieffamilie gelden. De richtlijn biedt
daarvoor de ruimte. Ik krijg hierop graag een reactie van
de minister.
De richtlijn bepaalt dat ook in Nederland aangifte moet
kunnen worden gedaan als je slachtoffer bent van een
strafbaar feit in een ander land. Dat lijkt mij heldere taal,
maar de minister worstelt hiermee. Hij schrijft dat dit
moeilijk is, omdat Nederland dan geen rechtsmacht heeft
over het verdere verloop van die aangifte omdat de
Nederlandse rechter niet bevoegd zou zijn. Het is nu juist
de bedoeling van de richtlijn om iedereen de gelegenheid
te geven om overal in Europa aangifte te doen. De lidstaten
moeten het dus onderling zo regelen dat het voortaan wel
kan. Zal de minister hierin het voortouw nemen nu hij ook
het voorzitterschap van de EU bekleedt? Zal hij ervoor zorgen dat iedere aangifte in de EU kan worden opgenomen,
ongeacht de vraag in welke lidstaat het delict is gepleegd?
Ik kom nu op het punt van de privacy van het slachtoffer.
De verknochtheid van D66 met privacy is bekend. In
Nederland zijn op dit gebied al veel goede dingen gedaan,
maar ik heb mijn twijfels of wij wel voldoende doen aan de

17 maart 2016
TK 66

66-5-2

opname van gegevens van het slachtoffer in het strafdossier. Bij zedendelicten kan een slachtoffer al verhinderen
dat medische gegevens — dat ligt natuurlijk heel gevoelig
— worden betrokken in het onderzoek. Wat D66 betreft is
het slachtoffer echter altijd de baas over zijn eigen gegevens. Ik denk bijvoorbeeld aan geweldsdelicten en de
noodzaak om secundaire victimisatie, het nog een keer
slachtoffer worden van dezelfde dader, te voorkomen. Ik
kan mij dus heel goed indenken dat het slachtoffer niet wil
dat gevoelige persoonlijke gegevens van hemzelf in het
dossier en via het dossier bij de verdachte terechtkomen.
Een slachtoffer zou daarom niet alleen voor persoonsgegevens, maar ook voor medische of andere gevoelige gegevens instemmingsrecht moeten hebben om zo zelf te kunnen bepalen welke persoonlijke gegevens wel en welke niet
in een dossier komen. Mijn vraag aan de minister is of hij
de mening van D66 deelt dat het aan het slachtoffer is om
zelf te beslissen over het gebruik van zijn of haar gegevens
in het strafdossier.
Bij dit alles gaat het natuurlijk altijd om het bewaren van
de balans, ook die tussen het slachtoffer en de verdachte.
Ook de verdachte kan soms bescherming nodig hebben
tegen het slachtoffer. Het is met dit voorstel niet mogelijk
om het slachtoffer bepaalde informatie over het strafproces
te weigeren. Het Openbaar Ministerie kan het wel uitstellen,
maar kan uiteindelijk niet verhinderen dat het slachtoffer
bijvoorbeeld bij een afrekening in het criminele milieu of
bij liquidaties, zoals wij kort geleden hebben gezien, te
weten komt wie het op hem gemunt heeft. Als het slachtoffer dat te weten komt, kan dit heel ongewenste gevolgen
hebben, vooral als geen vervolging kan plaatsvinden of
geen veroordeling van de verdachte volgt. Juist in die
gevallen kan het nodig zijn om de informatie niet aan het
slachtoffer te geven met het oog op voorkomen van eventuele wraak- of vergeldingsacties. Ik denk dat de minister
dan zegt dat het niet kan op grond van de richtlijn, omdat
de richtlijn niet voorziet in een dergelijke weigeringsgrond.
Ik ben het dan echter niet met hem eens, want in de richtlijn
gaat het om minimumnormen. Je kunt dus altijd iets meer
doen. In dit geval zou het gaan om een aanscherping. Mijn
concrete vraag aan de minister is, of hij mogelijkheden ziet
om het OM in staat te stellen bepaalde informatie aan het
slachtoffer te onthouden als die de veiligheid van de verdachte in gevaar zou brengen. Is de minister bereid om
hiertoe de voorschriften in de Nederlandse wet aan te
scherpen?
Ik rond af. Wat D66 betreft wordt de richtlijn snel uitgevoerd,
maar mijn oordeel over het wetsvoorstel zal afhangen van
de reactie van de minister op de volgende punten:
1. de individuele beoordeling en werklast bij de politie;
2. de rechten van de stieffamilie;
3. de Europese aangifte, die dan ook in Nederland of in
iedere lidstaat mogelijk zou moeten zijn;
4. de privacybescherming van het slachtoffer;
5. de veiligheid van de verdachte.
De voorzitter:
De heer Recourt heeft nog een interruptie aan u; hij stond
er al heel lang.
De heer Recourt (PvdA):
Ja, ik had al heel lang een vraag. Die gaat over punt 4, de
privacy van het slachtoffer. Daarover hebben wij het in het

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

algemeen overleg van twee weken geleden uitgebreid
gehad. Er wordt het maximale gedaan, of er wordt in ieder
geval wat aan gedaan. Nu introduceert D66 iets nieuws,
namelijk toestemming van het slachtoffer zelf om gegevens,
zoals medische gegevens, in het dossier op te nemen en
dus kenbaar te maken aan de verdachte. Dat snap ik niet
helemaal. Het lijkt mij dat je medische gegevens überhaupt
nooit in het strafdossier opneemt als ze niet relevant zijn.
Zodra ze relevant zijn, kun je ze weer moeilijk aan de verdediging onthouden. Kan D66 toelichten hoe men dit ziet?
Mevrouw Swinkels (D66):
De vertrouwelijke gegevens, ook medische, worden wel
degelijk in het dossier opgenomen. Je kunt ze een-op-een
overnemen en dan staat alles erin, zoals de diagnose en
alle onderliggende stukken. Het slachtoffer zelf zou moeten
kunnen zeggen wat wel en niet in het dossier terecht moet
komen. Dat beoogt de weigeringsgrond die ik voorstel of,
hoe je het wilt noemen, het instemmingsrecht. Het kan
gemakkelijk door een parafrase op te nemen, door iets niet
specifiek te benoemen of door sommige delen te anonimiseren, dit alles om recht te doen aan de privacy van het
slachtoffer.
De heer Recourt (PvdA):
Ja, maar volgens mij hebben we als Kamer twee weken
geleden, toen we het hierover hadden, unaniem hierop
gedrukt. We zijn het er dus allemaal over eens dat je zo min
mogelijk privacygevoelige informatie moet geven, maar
het gaat natuurlijk om die gegevens die wel nodig zijn voor
de verdediging. Als je het slachtoffer een bevoegdheid geeft
van "dit niet", zit daarbij dan ook een procedure voor de
verdachte of de advocaat van de verdachte om aan te geven
dat hij de gegevens nodig heeft voor de verdediging? Tuig
je dan geen enorme procedure op terwijl je dit op een veel
praktischer manier kunt regelen?
Mevrouw Swinkels (D66):
Het is aan het Openbaar Ministerie om dit te regelen met
het slachtoffer. Je moet dan beginnen met het slachtoffer
het recht te geven om tegen het Openbaar Ministerie te
zeggen dat hij bepaalde dingen niet in het dossier wil hebben. Als de heer Recourt zegt dat dit algemeen is onderschreven, dan is dat zo. Als daarover vervolgens een probleem ontstaat, is er altijd nog beroep op de rechter
mogelijk.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. De CDA-fractie kan van harte instemmen met
het wetsvoorstel. Een verdere verbetering van de positie
van slachtoffers, zowel in Nederland als daarbuiten, is van
groot belang. Jaren geleden begon Ernst Hirsch Ballin met
de eerste stappen ter versterking van de positie van
slachtoffers, samen met Partij van de Arbeid-staatssecretaris
Albayrak. Dit wordt nu door de VVD verder uitgewerkt. Dat
is goed. Volgens mij zijn we het heel erg met elkaar eens
dat je iedere keer stappen moet zetten om dit te verbeteren.
Indertijd hebben we al tegen elkaar gezegd dat we er heel
dicht bij moeten blijven om te bezien of we er nog verder
in kunnen gaan. Het is heel goed dat de minister daar een
missie van gemaakt heeft.

17 maart 2016
TK 66

66-5-3

Het is heel belangrijk dat we die positie niet alleen in
Nederland, maar zeker ook in Europa versterken. Daarover
heb ik toch nog een soort hartenkreet. Ik kan me nog heel
goed herinneren — dat soort dingen vergeet je nooit — dat
ik ooit in het buitenland slachtoffer werd van een misdrijf.
Toen kwam ik bij de politie en eigenlijk ben ik daar niet
verder gekomen dan het woord "qué". Toen was het afgelopen. Ik kwam er niet door, ik kon er niet over spreken. Ik
dacht: dat is mijn lot, het is jammer, ik heb schade en ik zal
die moeten dragen. Gaat de minister volgen hoe het gaat
wanneer een Nederlandse ingezetene slachtoffer wordt in
het buitenland? Zet hij dit ook op de agenda bij zijn collega
van Buitenlandse Zaken zodat die dit met de ambassades
kan bespreken? Weten de ambassades straks ook wat nu
eigenlijk de bedoeling is, wat de Europese richtlijnen zijn
en wat de verplichtingen van de verschillende lidstaten zijn?
Als een slachtoffer zich meldt en ook alleen het woordje
"qué" kan zeggen, terwijl hij echt dramatisch slachtoffer is
geworden en niet alleen met schade een politiebureau uitliep, dan willen wij graag dat onze ambassades naast onze
slachtoffers gaan staan. Kan de minister dat toezeggen? De
meest dramatische vorm is natuurlijk wanneer een nabestaande het slachtoffer is. Niet in alle landen is een nabestaande gelijkgesteld aan een slachtoffer. Dat is ook een
punt van zorg voor de CDA-fractie. Pakt de minister dit ook
nog op in de JBZ-Raad? We willen dat een nabestaande
overal als volwaardig slachtoffer wordt beschouwd.
In de consultatieronde heeft Slachtofferhulp Nederland een
aantal belangrijke punten opgeworpen. Een basispunt was
het volgende. Op een heleboel plekken zijn de rechten van
slachtoffers wel goed vastgelegd in wetgeving, richtlijnen
of instructienormen voor politie en Openbaar Ministerie,
maar wat als die rechten met voeten worden getreden? Op
heel veel momenten heeft het slachtoffer eigenlijk niets in
handen om zaken af te dwingen. Dat blijft wel een punt van
zorg. Ik denk eigenlijk dat dit niet kan, omdat wij in Nederland een stelsel hebben waarin tijdens een rechtszitting de
verdachte feitelijk centraal staat — het is zijn berechting —
en er een stevige positie voor het slachtoffer is. Toch kun
je soms willen dat de slachtofferrechten kunnen worden
afgedwongen. Kan de minister daar vandaag nog op reageren? Hoe ziet hij dat? Ik wil geen concreet voorstel hiertoe
doen, maar dit moet wel een belangrijke plek krijgen in de
herijking van het Wetboek van Strafvordering. Op welke
momenten vinden wij dat een slachtoffer dit recht heeft,
niet krijgt en wel iets in handen moet hebben om het te
kunnen afdwingen wanneer hij benadeeld is? Ik zei al dat
het een goed wetsvoorstel is waarin belangrijke stappen
worden gezet. Europa doet dus ook duidelijk dingen heel
goed. Nederland kan nog een beetje voortgeduwd worden.
Andere landen hebben echt nog wel een stevig been bij te
trekken en daar is dit allemaal voor bedacht. Op een paar
punten zouden wij het toch nog net een stapje verder willen
brengen en daarom hebben wij daarover amendementen
ingediend.
Het eerste punt betreft de situatie dat er beslag is gelegd,
er spullen in beslag zijn genomen, er uiteindelijk een verdachte, een dader is gepakt en de spullen gevonden zijn.
Waarom zouden we niet gewoon in de wet opnemen dat
die spullen onverwijld naar het slachtoffer terug moeten?
Er staat wel dat de spullen naar het slachtoffer terug moeten, maar wij zijn bang dat het, als je niet heel duidelijk
maakt dat het onverwijld moet, toch een soort puntje wordt
dat op enig moment aan het einde van de zitting moet
worden afgevinkt. Ik geloof echt wel dat officieren van justitie het belang ervan inzien, maar uiteindelijk is het een

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

gewoon proces. Ik denk dat dat vinkje een stap hoger komt
te staan op het lijstje dat een officier van justitie moet
afwerken als je er "onverwijld" in zet. Daarom hebben wij
daarover een amendement ingediend. Ik ben zeer benieuwd
te horen hoe de minister hiernaar kijkt.
Een ander punt is de reiskostenvergoeding. Het is eigenlijk
een heel klein punt, want we hebben al heel erg veel geregeld. Wat hebben we geregeld? We hebben eigenlijk geregeld dat de kosten van een slachtoffer dat verplicht een
bijdrage levert, sneller worden vergoed. Als een slachtoffer
het zelf wil — het spreekrecht is nog niet helemaal duidelijk
— dan krijgt hij de reiskosten eigenlijk niet vergoed. Dat
vind ik jammer, want ik denk dat het belangrijk is dat je
gewoon probeert een slachtoffer zo veel mogelijk te
accommoderen en daar past ook een reiskostenvergoeding
bij, hoe banaal dat misschien ook klinkt. Daarover gaat mijn
tweede amendement. Regel het nu gewoon goed. Slachtoffers maken hoge kosten en waarom zou je ze dan met die
kosten laten zitten?
Het derde punt is zeker interessant, want hierover zijn twee
amendementen ingediend. Het gaat erom dat een slachtoffer moet worden geïnformeerd over zijn proces. Voor de
terechtzitting in eerste aanleg en het hoger beroep hebben
we het inmiddels geregeld: een slachtoffer wordt daarvan
op een goede manier in kennis gesteld. Over de Hoge Raad
bestaat echter nog onduidelijkheid. Er liggen twee amendementen voor. Als ik het heel simpel samenvat, ligt er een
amendement voor dat regelt dat een slachtoffers wordt
geïnformeerd als een zaak naar de Hoge Raad gaat en een
amendement van het CDA dat regelt dat het slachtoffer
wordt geïnformeerd, wanneer de Hoge Raad besluit een
zaak te verwijzen naar het gerechtshof, omdat de zaak dan
weer inhoudelijk wordt behandeld. Wat vindt de minister
eigenlijk het beste? Als we dat weten, moet de Kamer
nagaan wat zij zelf wil. Het CDA heeft er niet voor gekozen
om het per definitie zo te regelen dat iedere gang naar de
Hoge Raad moet worden bericht aan het slachtoffer, omdat
het dan heel vaak niet gaat over iets wat het slachtoffer
aangaat. Moet je het op dat moment doen, dan ontstaat er
eigenlijk alleen maar onrust en ik weet niet of we het
slachtoffer daarmee dienen. Het is wel belangrijk dat du
moment dat de Hoge Raad beslist dat een zaak opnieuw
inhoudelijk moet worden behandeld door een gerechtshof,
het slachtoffer terstond wordt geïnformeerd. Ik heb gehoord
dat er bij de Hoge Raad een systeempje is en dat het vaak
wel gebeurt, maar als het al vaak wel gebeurt en we het
goed hebben geregeld voor de eerste aanleg en het hoger
beroep, dan moeten we het ook in de wet regelen voor het
geval het een uitspraak van de Hoge Raad betreft.
Voorzitter. Dat waren de drie amendementen die de CDAfractie eergisteren heeft ingediend.
De heer Van Oosten (VVD):
Het amendement op stuk nr. 11 ziet op de reiskosten.
Mevrouw Van Toorenburg heeft er goed en kritisch naar
gekeken en ik heb ook sympathie voor de achterliggende
gedachte, maar ik vraag mij wel af of het noodzakelijk is
om het bij wet te regelen. Of is het ook mogelijk — wellicht
kan zij die vraag doorgeleiden naar de minister — dat wat
hiermee wordt beoogd langs een andere weg wordt georganiseerd?

17 maart 2016
TK 66

66-5-4

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Het heeft mijn voorkeur om het bij wet te regelen, omdat
we ook andere kostenvergoedingen bij wet hebben geregeld. Het is een beetje gek om het een wel en het ander niet
zo te regelen, want daardoor kan het slachtoffer wellicht
toch weer met lege handen komen te staan. Als de minister
zegt dat hij het net zo goed op een andere manier kan
regelen, dan vind ik dat best. Het hoeft niet met stoom en
kokend water in de wet opgenomen te worden als het maar
geregeld wordt.
De heer Van Oosten (VVD):
Als u die vraag dan even bij de minister neerlegt, dan …
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik geleid die bij dezen elegant door naar de minister.
De heer Recourt (PvdA):
Ik heb een vraag over het amendement over het kennisgeven aan het slachtoffer van cassatieberoepen bij de Hoge
Raad. Er liggen twee amendementen en ik ben het met u
eens dat we voor het beste amendement moeten kiezen.
Misschien moeten we die amendementen zelfs wel in elkaar
schuiven als blijkt dat ze allebei zinvol zijn.
U zegt over het amendement dat de heer Van Oosten en ik
hebben ingediend dat het eigenlijk niet nodig is, omdat het
heel vaak niet over zaken gaat die het slachtoffer aangaan.
Dus waarom zou je het slachtoffer dan informeren? Is dat
niet een beetje betuttelend? Kan het slachtoffer dat niet
beter zelf bepalen? Allereerst is de zaak door het instellen
van cassatie nog niet onherroepelijk. Het lijkt mij relevant
om dat aan het slachtoffer mee te geven. Ten tweede hebben wij ten aanzien van het spreekrecht en een heel aantal
andere onderwerpen steeds gezegd: wij beslissen als
overheid wel voor het slachtoffer wat wel en wat niet goed
is. Moeten wij niet gewoon zeggen: slachtoffer, dit is er aan
de hand, het is aan u of u wilt komen of dat u niet wilt
komen? Moeten die verantwoordelijkheid en die beslissing
niet gewoon bij het slachtoffer zelf komen te liggen?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Dat is inderdaad een dilemma. Ik ben het helemaal eens
met de heer Recourt dat wij slachtoffers niet moeten
betuttelen en dat wij geen dingen bij ze weg moeten houden, omdat het anders niet goed is voor ze. Ik zie echter
ook dat er bij een cassatieberoep iets bijzonders aan de
hand is. Het gaat dan niet om de feitelijke zaak; er wordt
alleen gekeken of de rechter zijn werk heeft gedaan. Dat
weet de heer Recourt als geen ander. Er zijn heel wat situaties denkbaar waarin het oordeel om heel andere redenen
wordt uitgesproken. Is het dan nodig om tegen een slachtoffer dat op dat moment al de hele voorfase heeft gehad
— de eerste aanleg, het hoger beroep — nog een keer te
zeggen: mind you, er komt nog een uitspraak van de Hoge
Raad aan? Wij weten dat dit soms wel twee of drie jaar kan
duren. Als het twee, drie jaar duurt voordat een zaak wordt
behandeld op een onderdeel dat niets te maken heeft met
de feitelijke behandeling van de zaak, moeten wij dat dan
willen? Dat is een beetje mijn dilemma.

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

De heer Recourt (PvdA):
Ik ben het met u eens dat het vaak niet gaat om iets wat het
slachtoffer van belang vindt, maar het kan er wel mee eindigen — en dan komen we bij uw amendement — dat de
zaak teruggaat naar het hof en alsnog inhoudelijk wordt
bezien. Misschien wordt het wel een vrijspraak. Kortom,
het is wel relevant voor het slachtoffer, ook al heeft hij of
zij niet direct een rol, om te weten dat de zaak naar de Hoge
Raad gaat, dus nog niet onherroepelijk is en in theorie nog
alle kanten op kan. Als je alleen maar rapporteert dat de
zaak weer teruggaat naar het hof, sla je die groep over. Die
denkt dan "de zaak is klaar", maar die zaak is helemaal niet
klaar; die staat nog gewoon open.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Misschien heeft de heer Recourt gelijk. Dat hoor ik dan
graag van de minister. Wat wel heel erg pleit voor de visie
van de minister is dat we vroeger de situatie hadden dat,
omdat een zaak niet onherroepelijk was, een gedetineerde
nog niet werd overgebracht naar de gevangenis. Dat is er
helemaal uit. Ik hoor ook wel dat er veel minder cassatieberoepen zijn en dat die helemaal niet meer zo'n doel dienen.
Misschien heeft de heer Recourt gelijk. Dan hoor ik dat
graag van de minister. Dan gaan we voor jullie amendement, zeg ik tegen de heer Recourt. Als dat echter niet zo
is, dan wil ik graag een amendement achter de hand houden. Misschien moeten we dan met elkaar bezien hoe we
daar met de altijd briljante ondersteuning van het ministerie
van Veiligheid en Justitie iets moois van kunnen maken.
Mevrouw Swinkels (D66):
Heel kort. Is mevrouw Van Toorenburg het met mij eens
dat we het slachtoffer serieus moeten nemen?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Ik vind het een beetje domme vraag, want natuurlijk is dat
zo. Kom op.
Mevrouw Swinkels (D66):
Ik heb altijd geleerd dat domme vragen mogen, vooral als
ze tot iets leiden. Dat is het volgende. Mevrouw Van Toorenburg zei ja op mijn retorische vraag of we het slachtoffer
serieus moeten nemen. Is zij het er dan ook mee eens dat
we de slachtoffers zelf moeten laten nadenken wat zij met
informatie doen? Ik vraag dit juist aansluitend bij wat hier
net is gezegd over cassatie. Dan kun je toch gewoon kort
aan het slachtoffer uitleggen, schriftelijk of mondeling, hoe
het verdergaat, ook in cassatie?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
De fracties van het CDA, de PvdA en de VVD hebben juist
laten zien dat ze de slachtoffers serieus nemen, namelijk
door een amendement in te dienen om ervoor te zorgen
dat de slachtoffers die informatie krijgen. Als D66 dat ook
had gedaan, dan hadden we hier nu drie amendementen
gehad, maar er liggen er maar twee. Dus op de vraag of
we het serieus nemen, zeg ik: ja, maar we willen het wel
op de beste manier doen.

17 maart 2016
TK 66

66-5-5

De voorzitter:
Gaat u verder.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Dat waren de drie amendementen die wij hebben ingediend.
Er zijn nog een paar punten waarop wij wat onduidelijkheid
voelen. Er is een misdrijf gepleegd in een lidstaat en wij
hebben afgesproken dat daarvan in Nederland aangifte zou
kunnen worden gedaan. Op dit moment is het zo geregeld
dat dit eigenlijk alleen maar kan wanneer Nederland op
enige manier ook rechtsmacht heeft. De minister heeft
toegezegd, het Openbaar Ministerie te verzoeken om ernaar
te kijken of die aanwijzing nog in lijn is met het nieuwe
artikel 17 van de richtlijn. Wij willen graag weten wat daarbij
de stand van de dag is.
Ook willen wij graag weten hoe het staat met de aangiftevolgservice. Daarmee kunnen mensen op internet bekijken
hoever de zaak waarin zij slachtoffer zijn op dat moment is
gevorderd. Hoe gaat het daarmee? Is dat al voldoende
neergezet? Die service zou nu eigenlijk al moeten zijn
ingevoerd, in ieder geval in 2016. Hoever zijn wij daarmee?
Een paar dingen kunnen wij niet zo heel goed doorgronden.
Die betreffen vooral de financiën. Andere sprekers voor ons
hebben daar veel over gezegd, dus ik kan er relatief kort
over zijn. Het is onduidelijk wat de impact is. Sterker nog,
wij zijn er gaandeweg achter gekomen dat het ministerie
wel haar best heeft gedaan om een impactanalyse te maken.
De CDA-fractie heeft daarom gevraagd, en tot onze verrassing kwamen wij erachter dat die was gemaakt. Het erge is
dat die impactanalyse uiteindelijk vrij schokkende uitkomsten heeft. Wij willen vandaag graag van de minister weten
wat dit betekent. Betekent dit dat de enorme tekorten bij
de politie misschien nog oplopen omdat dit ook allemaal
geld kost? Wij willen het graag uitgeven, maar hoe gaan
wij dat uiteindelijk met elkaar regelen? Kijk bijvoorbeeld
naar verhoorruimten, kijk naar spreekkamers. Wij hebben
vanmorgen gesproken over de wachtkamers die nog niet
geregeld zijn. Het kan toch niet waar zijn dat wij hierover
weer zeven jaar gaan praten? In het andere debat vroeg de
heer Van Oosten of het zo lang heeft geduurd. Mevrouw
Kooiman knikte volgens mij al. Zo lang heeft het daadwerkelijk geduurd, zei ook mevrouw Helder. Het wordt een
beetje sneu als wij weer eindeloos moeten trekken aan een
dood paard met de argumentatie dat er geen geld voor is.
Wij willen dus echt weten: is hier geld voor? Wanneer is
dat voldoende? Ook het verlies aan operationele capaciteit
bij de politie kan niemand hebben. Er zijn veel mensen ziek
thuis, er is een grote vluchtelingencrisis en uiteindelijk lijden
het reguliere politiewerk en het opsporingswerk daaronder.
Wij hebben wel gelezen dat er door de Europese Unie een
meerjarige subsidie beschikbaar wordt gesteld. Dat is dan
misschien een lichtpuntje. Betekent dit ook dat die subsidie
misschien beschikbaar is voor de nationale politie in de
taakuitoefening ten aanzien van deze versterking van de
positie van het slachtoffer? Ook dat horen wij graag. Ik denk
dat dat heel belangrijk is.
Ik kom tot een afronding, ruim binnen de tijd. Het is mooi
dat wij weer een stap hebben kunnen zetten in de versterking van de positie van slachtoffers. Als wij straks het hele
traject van de versterking van het Wetboek van Strafvorde-

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

ring doorgaan, moeten wij misschien nog bekijken of daarin
nog een aantal zaken moeten worden versterkt. Het is een
continu proces. Er blijkt ook altijd weer een spanning te
zijn. Bij Nederlandse verdachten gaat alles om die persoon,
terwijl het slachtoffer degene is die er heel ongewild bij
betrokken is. Het is ons allen erom te doen om die positie
te versterken en te verbeteren, want alleen zo verzacht je
iets.

De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter. In dit parlement zijn wij inmiddels enige decennia
aan het spreken over de positie van het slachtoffer. Ik kan
me herinneren — ik was toen zelf nog lang geen Kamerlid
— dat Boris Dittrich ooit begon met wat als wij nu terugkijken een heel klein spreekrecht is. Dat werd toen echt als
revolutionair gezien: jongens, jongens, het slachtoffer een
positie geven, dat was wat! Dat vinden wij nu vrij normaal,
maar nog steeds zien wij ontwikkelingen. Iets minder lang
geleden heeft deze minister als Kamerlid samen met mij
een amendement ingediend om dat spreekrecht verder te
verruimen. Dat werd toen verworpen. Inmiddels heeft de
Kamer dat aangenomen en ligt het bij de Eerste Kamer. Ik
hoop dat de Eerste Kamer die langzame stappen ook gaat
zetten, zodat dit ook daar wordt aangenomen.
Zo'n zelfde ontwikkeling zie je in Europa. Nederland is
voorloper waar het gaat om nadenken over de positie van
slachtoffers; daar ben ik eigenlijk wel trots op. Maar Europa
trekt met deze richtlijn een been bij. Voor de partijen die
Europa geen warm hart toedragen: dit lijkt me toch een
mooi voorbeeld dat Europa gewoon goed werk doet. Als
je het dan toch nationalistisch bekijkt: de meeste Nederlanders komen met enige regelmaat ook in andere landen
binnen de EU, en als je beroofd wordt in Spanje — mevrouw
Van Toorenburg gaf het voorbeeld al — heb je er echt baat
bij dat je gewoon goed behandeld wordt.
De richtlijn heeft voor de rest van Europa misschien grotere
gevolgen dan voor ons, maar hij heeft ook voor ons gevolgen. Ik ga ze niet allemaal opnoemen, want dat is keurig
gedaan in de memorie van toelichting en dat zal de minister
zo ook nog wel doen. Ik pik er een paar kleine puntjes uit.
Misschien zijn het wel grotere puntjes.
De richtlijn is niet discriminerend. Dat lijkt een waarheid als
een koe, maar op het moment dat je de consequenties gaat
doordenken, kom je natuurlijk uit bij mensen zonder status
in Nederland: vreemdelingen, vluchtelingen en anderen
zonder status. In de richtlijn wordt dus expliciet geen
onderscheid gemaakt tussen slachtoffers met en zonder
verblijfsstatus. Dat betekent dat alle slachtoffers rechten
kunnen ontlenen aan deze richtlijn. Het slachtofferschap en
de strafprocedure hebben geen opschortende werking. Als
er een beslissing wordt genomen over het verblijfsrecht
van een slachtoffer, kan die illegale vreemdeling worden
uitgezet zonder het strafproces bij te kunnen wonen. Tijdens
de schriftelijke behandeling hebben we gevraagd om een
verruiming van de B8-regeling. Die regeling geldt al voor
slachtoffers van mensenhandel. Zij hebben het recht om
gedurende het strafproces in Nederland te blijven om
mogelijk als getuige op te treden. De minister is niet van
plan om deze regeling te verruimen voor slachtoffers van
zedenmisdrijven of ernstige geweldsmisdrijven, omdat

17 maart 2016
TK 66

66-5-6

volgens de regering het uitbuitingscriterium in deze gevallen ontbreekt.
Het lijkt mij dat de ernst van een misdrijf leidend moet zijn.
Ik wil geen wet van Meden en Perzen die bepaalt dat bij
een heel ernstig misdrijf degene zonder verblijfsstatus altijd
in Nederland moet blijven totdat het proces is afgelopen.
Dat kan jaren duren en dat hoeft ook helemaal niet in het
belang van die vreemdeling te zijn. Maar ik wil wel dat er
maatwerk mogelijk is. Ik kan me voorstellen dat de officier
van justitie hier een belangrijke rol in kan spelen. Op het
moment dat je het slachtoffer gewoon nog nodig hebt als
getuige om die zaak tot een goed einde te brengen, moet
het mogelijk zijn om de verwijdering uit Nederland eventjes
op te schorten tot de zitting geweest is of de proceshandeling gedaan is. Ik zou graag meer ruimte hebben bij die
regeling. Ik wil geen wet van Meden en Perzen. De B8regeling hoeft nu niet op iedereen van toepassing te zijn,
maar ik wil wel de ruimte voor de officier van justitie om
de non-discriminatieclausule die de richtlijn geeft gewoon
in Nederland toe te passen.
Verder lezen we dat de regeling veilige aangifte ongedocumenteerde vreemdelingen in 2016 gefaseerd wordt ingevoerd. Kan de minister daar een toelichting op geven? Kan
de minister aangeven hoe de politie de doelgroep illegale
vreemdelingen gaat benaderen en hoe zij daarmee omgaat
in het kader van deze richtlijn slachtofferschap?
Ik heb een heel lang stuk over minderjarige en kwetsbare
slachtoffers bij verhoor. Collega Kooiman heeft daar ook
wat over gezegd. De Partij van de Arbeid is het in belangrijke mate met de SP eens. Het moet goed geregeld worden,
met gespecialiseerd politiepersoneel in ruimtes die daarvoor
geschikt zijn, met name voor kinderen onder de 12 jaar,
maar het lijkt me dat er ook aandacht voor moet zijn voor
slachtoffers boven de 12 jaar. Ik sluit me dus aan bij de
vragen die mevrouw Kooiman hierover heeft gesteld en ik
wacht het antwoord met belangstelling af.
Ik heb mijn vragen over amendementen in interrupties
gesteld. Dat punt sla ik nu dus over. Ik sluit me ook weer
aan bij de vragen die anderen hebben gesteld over de
impact. Wat doet dit financieel en met de capaciteit van
politie en andere partijen zoals het Openbaar Ministerie en
rechtbanken? Het zijn goede plannen, maar ook goede
plannen kosten geld en tijd. Daarmee ben ik aan het einde
gekomen van deze heel goede richtlijn en de goede implementatie in Nederlandse wetgeving. Op een paar puntjes
kan het nog beter. We gaan naar de minister luisteren.
De voorzitter:
Ik zie dat mevrouw Helder geen behoefte heeft om het
woord te voeren. Dan krijgt de heer Van Oosten van de
VVD-fractie het woord.

weer gelukkig met het feit dat ik bij het kabinet én de collega's proef dat iedereen zich daar op zijn of haar eigen
wijze, op de beste manier voor wil inzetten.
Mevrouw Swinkels bracht het punt van de familieleden al
op. Familieleden kunnen ook verdachten zijn. Er wordt al
wat over gesteld in de stukken die hieraan vooraf zijn
gegaan, maar kan de minister nader duiden hoe de politie
of het Openbaar Ministerie om moet gaan met familieleden
die tevens verdachten zijn, gegeven het feit dat familieleden
volgens dit wetsvoorstel ook worden beschouwd als
slachtoffer? In het bijzonder ben ik ook geïnteresseerd in
de vraag die mevrouw Swinkels neerlegt. De wereld is wel
wat veranderd. Wij kennen tegenwoordig ook gezinnen die
anders zijn samengesteld dan het traditionele gezin. Wij
hebben stiefgezinnen. Wij hebben mensen die misschien
niet getrouwd zijn et cetera. Maar zij hebben op het oog
wel een familierelatie met elkaar. Hoe moet ik dat duiden
in het licht van dit voorstel? Graag krijg ik een nadere
reactie van de minister daarop, zodat daar geen misverstanden over bestaan.
De individuele beoordeling van de politie is een majeur
punt, dat wordt opgebracht. De minister geeft aan in de
memorie van toelichting dat de uitwerking nog een aantal
jaren op zich laat wachten. Althans, dat vergt nog de nodige
aandacht de komende jaren. Dat betekent dat daar nu in
heel precieze zin misschien niet heel veel over te zeggen
valt, maar wat mag ik verwachten? Wordt er nagedacht
over andere beschermingsmaatregelen dan de maatregelen
die nu bekend zijn en die ook genoemd worden, zoals het
locatieverbod, het huisverbod et cetera? Daaraan gekoppeld:
wanneer vindt de aangekondigde evaluatie plaats?
Ik kom op de financiën. Er is een subsidie toegekend vanuit
Europa. Waar hebben wij het dan precies over? Wat wordt
daar dan uit gefinancierd? Zoals ik net al deed bij het VAO
dat hieraan voorafging over de contourennota Wetboek
van Strafvordering, vraag ik opnieuw om oog te houden
voor de implicaties die dat voor uitvoerende organisaties
zal hebben, in het bijzonder voor politie en Openbaar
Ministerie. Hoe voorkomen wij dat de operationele sterkte
hieraan zal inboeten?
Ten slotte, collega Recourt en ik hebben een amendement
ingediend. Laten wij het oordeel van de minister daarover
even afwachten. Ik heb ook het amendement van mevrouw
Van Toorenburg gezien. Wellicht kunnen wij elkaar daarin
vinden.
De voorzitter:
Hiermee zijn wij aan het eind gekomen van de eerste termijn
van de zijde van de Kamer.
De vergadering wordt van 11.54 uur tot 12.11 uur geschorst.

De heer Van Oosten (VVD):
Voorzitter. Ook ik heb relatief weinig spreektijd aangevraagd, omdat ik niet zo gek veel toe te voegen heb aan dit
voorstel, noch vragen daarover heb te stellen aan het
kabinet, in het bijzonder aan de minister van Veiligheid en
Justitie. In de kern zijn het prima voorstellen. Ze versterken
de positie van het slachtoffer, waar wij in feite al de hele
ochtend over spreken in diverse debatten. Ik ben elke keer

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

Minister Van der Steur:
Voorzitter. Ik dank de leden van de verschillende fracties
voor hun inbreng in eerste termijn van dit in mijn ogen
belangrijke wetsvoorstel. Mevrouw Kooiman zei het al: het
wetsvoorstel betreft de implementatie van een Europese
richtlijn met minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare
feiten. Dat is een uitgangspunt dat de Nederlandse regering

17 maart 2016
TK 66

66-5-7

van harte toejuicht. Ik ben blij dat ik eigenlijk bij alle fracties,
behoudens in zekere zin bij die van D66, brede steun voor
het wetsvoorstel hoor. We kunnen dus ervan uitgaan dat
dit wetsvoorstel op grote instemming van deze Kamer kan
rekenen. Ik verheug me daarop, omdat we in het proces
om tot dit wetsvoorstel te komen, uitgebreid met elkaar
van gedachten hebben gewisseld over de richtlijn zelf, die
ons verplicht om haar in Nederland in te voeren.
Zoals bekend is het Europese Kaderbesluit uit 2011 door
middel van de inwerkingtreding van de richtlijn ingetrokken.
Het goede nieuws is dat de positie van slachtoffers van
strafbare feiten in Nederland sinds 2001 enorm is versterkt.
Belangrijke mijlpaal was de inwerkingtreding op 1 januari
2011 van de Wet wijziging van het Wetboek van Strafvordering ter versterking van de positie van het slachtoffer in het
strafproces. Hiermee werden de rechten van slachtoffers
voor het eerst verankerd in het Wetboek van Strafvordering.
Ook daarna zijn de rechten van slachtoffers verder versterkt.
Verschillende leden hebben daarop gewezen.
Sinds 2014 is het mogelijk om beslag te laten leggen op de
goederen van verdachten om zeker te stellen dat er geld
zal zijn voor het betalen van een schadevergoeding aan het
slachtoffer. Momenteel is een wetsvoorstel tot uitbreiding
van het spreekrecht in behandeling in de Eerste Kamer.
Daarin wordt voorzien in een uitbreiding van de werking
van het Schadefonds Geweldsmisdrijven naar nabestaanden
bij dood door schuld bij verkeersmisdrijven. Dat belangrijke
punt is door deze Kamer opgebracht; het is verankerd in
de wet. In de zomer van 2015 is een wetsvoorstel ten aanzien van het vergoeden van affectieschade aan deze Kamer
aangeboden. In het traject ter modernisering van de strafvordering wordt op een aantal punten de positie van de
benadeelde partij verbeterd. De Kamer werd daarover al
geïnformeerd in de contourennota. Eerder vandaag is er
tijdens een VAO over een motie gesproken waarin nog
verder aan de regering wordt gevraagd, op dat punt in de
modernisering de positie van slachtoffers nog verder te
versterken.
Dat betekent dat niet alleen in wetgeving, maar zeker ook
in de praktijk, de positie van slachtoffers in de afgelopen
jaren sterk is verbeterd. Er zijn slachtofferloketten gekomen
waar politie, OM en Slachtofferhulp Nederland samenwerken en slachtoffers terechtkunnen voor informatie en advies.
Nabestaanden en slachtoffers van ernstige gewelds- en
zedenmisdrijven kunnen ondersteuning krijgen van een
professionele case manager van Slachtofferhulp Nederland.
Ook is er een speciale opleiding tot stand gekomen voor
slachtofferadvocaten. Slachtoffers worden in de praktijk
beter geïnformeerd en er wordt vaker rekening gehouden
met hun belangen, bijvoorbeeld bij beslissingen over het
verlof van gedetineerden. In Nederland voldoen we dan
ook aan veel van de minimumnormen die de Europese
richtlijn stelt. Mevrouw Kooiman opende het debat met die
constatering.
Maar er vloeien uit de richtlijn ook nieuwe verplichtingen
voort die in de Nederlandse wetgeving moeten worden
opgenomen en die in de praktijk zullen moeten worden
geborgd. Nieuw is bijvoorbeeld dat de slachtofferdefinitie
wordt uitgebreid. Dit betekent dat meer personen als
slachtoffer rechten krijgen en dat dus ook voor hen voorzieningen moeten worden getroffen. Ook worden slachtoffers
straks bij het eerste contact met de politie geïnformeerd
over hun rechten en beschikbare hulp en krijgen ze recht

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

op meer informatie over de voortgang van de zaak dan tot
op heden het geval is. Verder regelt dit wetsvoorstel dat
slachtoffers die de Nederlandse taal niet of onvoldoende
begrijpen, kunnen vragen om een schriftelijke vertaling van
relevante stukken. Dat betekent ook, zeg ik tegen mevrouw
Van Toorenburg, dat in Nederland het woord "qué" nooit
het einde kan zijn van de bejegening van een slachtoffer
dat de Nederlandse taal niet machtig is. Ook mogen
slachtoffers zich laten bijstaan door een persoon naar keuze,
naast een advocaat, en een wettelijk vertegenwoordiger.
Een ander belangrijk nieuw element is de individuele
beoordeling van slachtoffers. Met dit instrumentarium kan
de politie straks beter beoordelen of een slachtoffer kwetsbaar is en welke maatregelen vervolgens kunnen worden
ingezet om het slachtoffer te beschermen. Ik kom daar nog
op terug, want het is ook een heel belangrijk element ten
aanzien van de verhoormethodes. Ik verwacht dan ook dat
we slachtoffers door de individuele beoordeling een betere
bescherming kunnen bieden. De normen die het strafprocesrecht direct betreffen, staan in het voorstel voor de
implementatiewet. Een aantal instructienormen, gericht op
politie, OM en organisaties voor slachtofferhulp, zullen
worden opgenomen in een Algemene Maatregel van
Bestuur.
Zodra de behandeling van het wetsvoorstel in deze Kamer
is afgerond, zal het ontwerp van die Algemene Maatregel
van Bestuur aan de Raad van State worden voorgelegd
voor advies. Ik ben bereid om, zoals mevrouw Swinkels
verzocht, het concept van het concept van het concept van
deze Algemene Maatregel van Bestuur te gelegener tijd
aan de Kamer toe te sturen, zodat zij daarvan kennis kan
nemen. Het is in ieder geval de bedoeling dat dit wetsvoorstel en de Algemene Maatregel van Bestuur tegelijkertijd
in werking zullen treden; bij voorkeur dit voorjaar al. In de
praktijk worden de nieuwe normen uitgevoerd door de
politie, het Openbaar Ministerie, de rechtspraak, Slachtofferhulp Nederland, de Dienst Justitiële Inrichtingen en de
reclassering. De ketenpartners worden bij de implementatie
ondersteund door het programma "Recht doen aan slachtoffers" van mijn ministerie, waarmee ik de Kamer bekend
acht.
Begrijpelijkerwijs zijn er verscheidene vragen gesteld over
de gevolgen van de nieuwe regeling voor de politie. Ik zal
er even in het algemeen iets over zeggen; daarna kom ik
op individuele vragen op dat punt terug. De zorgen die de
verschillende fracties hebben geuit over de mogelijke
impact van dit wetsvoorstel op de politie, neem ik uiteraard
zeer serieus. In 2014 is een eerste impactanalyse gemaakt
met een voorlopige inschatting van de mogelijke uitvoeringslasten voor de politie. Die heb ik in het najaar van 2015
aan de Kamer gestuurd. Zoals blijkt uit de brief die ik op 2
december 2015 van de korpsleiding ontving, is de landelijke,
structurele impact van de invoering van dit wetsvoorstel
op de politie op dit moment nog niet goed vast te stellen.
Wel is duidelijk dat de implementatie van de richtlijn het
nodige van de politie zal vragen. De politie is natuurlijk de
eerste partij die contact zal hebben met slachtoffers. De
politie speelt dan ook een zeer belangrijke rol bij de informatievoorziening aan slachtoffers en bij de bescherming
van kwetsbare slachtoffers. Met name de invoering van het
instrumentarium voor een individuele beoordeling van
kwetsbare slachtoffers zal gevolgen hebben voor de werklast van de politie. Daar wees een groot aantal van de leden
van de Kamer ook al op.

17 maart 2016
TK 66

66-5-8

Ik vind het dan ook belangrijk dat deze gevolgen stapsgewijs
en in nauw overleg met de politie in kaart worden gebracht.
Dat doe ik onder meer door middel van een pilot met de
politie, het Openbaar Ministerie en Slachtofferhulp Nederland. Die pilot loopt in de eerste helft van 2016. Er wordt
getoetst op welke manier de individuele beoordeling zo
effectief en efficiënt mogelijk kan worden toegepast. Met
het pilotproject kan ook preciezer worden nagegaan wat
de verwachte gevolgen zijn van de invoering van het
instrumentarium voor het werk van de ketenpartners. Ik
vind het van belang dat de individuele beoordeling voldoet
aan de normen die de richtlijn hiervoor stelt en dat zij werkelijk bijdraagt aan de bescherming van slachtoffers.
Tegelijkertijd streef ik naar een instrumentarium waarmee
de praktijk ook goed uit de voeten kan en dat past binnen
de beschikbare middelen. Op basis van de resultaten van
de pilot zal ik in overleg met de ketenpartners besluiten
over de landelijke invoering van dit instrumentarium. Als
daarbij het financiële vraagstuk zal spelen, dan is dat een
onderwerp voor de begroting van 2017 van mijn ministerie.
Zo meteen kom ik even terug op de vragen over de Europese subsidie.
Mevrouw Swinkels heeft gevraagd naar de financiële dekking. Voor de invoering van de richtlijn zijn destijds geen
extra financiële middelen beschikbaar gesteld. Ik ben mij
er echter van bewust dat de invoering van de richtlijn zal
leiden tot structurele kosten voor de partners in de strafrechtketen. De impactanalyse uit 2014 gaf een eerste
inschatting, waaruit duidelijk werd dat de invoering vooral
gevolgen zou hebben voor de politie. Een diepgaandere
analyse van de politie heeft geen eenduidig beeld opgeleverd. Dat de precieze impact op de politie nog niet te
bepalen is, komt vooral doordat het instrumentarium dat
nodig is voor de individuele beoordeling van de kwetsbaarheid van slachtoffers nog niet uitontwikkeld is. Omdat het
instrumentarium nog niet compleet is, is heel moeilijk vast
te stellen wat de gevolgen van de toepassing daarvan zullen
zijn. Daarom is de pilot gestart in twee politieregio's, waar
met die individuele beoordeling wordt gewerkt. In de zomer
van 2016 wordt die pilot afgerond. Ik verwacht dan ook in
de zomer van dit jaar een realistischer beeld te hebben van
de kosten die daarmee gemoeid zijn, zowel van de kosten
van de capaciteit als van de kosten op andere terreinen die
bij de politie terechtkomen. Vervolgens zal ik beslissen hoe
we daarvoor dekking zullen vinden. Dat neem ik mee in de
begroting. Daarin weeg ik wel mee dat Nederland nu al
relatief veel doet aan de bescherming van slachtoffers. In
de praktijk worden namelijk al bijzondere maatregelen
getroffen om kwetsbare slachtoffers te beschermen. Tegelijk
behoeven de signalering en de bescherming van kwetsbare
slachtoffers in de strafrechtketen nog verdere verbetering.
Naast de invoering van de richtlijn zijn er natuurlijk nog
andere opgaven bij slachtofferbeleid die om structurele
middelen vragen. Dat betekent dat ik, hoe dan ook, prioriteiten moet stellen binnen het totaal aan opgaven. Ik heb
ook al in het algemeen overleg over het slachtofferbeleid
aangekondigd dat ik na de zomer een meerjarenprogrammering voor het slachtofferbeleid aan de Kamer zal doen
toekomen. Deze programmering zal duidelijkheid bieden
over welke doelen wanneer zullen zijn gerealiseerd, welke
organisatie de doelen uitvoert en met welke middelen. De
individuele beoordeling, waar we het nu over hebben, is
daar een onderdeel van. Ik zal de Kamer voor de begrotingsbehandeling van V en J voor 2017 daar verder over informeren. Daarmee geef ik ook uitvoering aan de motie-Van
der Staaij, waarin wordt gevraagd om de Tweede Kamer

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

te informeren over hoe slachtoffergericht werken structureel
en financieel wordt geborgd.
Er werd naar de Europese subsidie gevraagd. Het goede
nieuws is dat die inderdaad verstrekt is. Als het goed is,
komt de subsidie in twee tranches. Alles bij elkaar beloopt
het bedrag naar verwachting 8 miljoen euro. Dit bedrag is
beschikbaar voor incidentele kosten die worden gemaakt
ten behoeve van de invoering van de richtlijn. Daarbij moet
de Kamer denken aan de kosten die gemoeid zijn met het
opleiden van mensen om de individuele beoordeling te
kunnen maken en dat soort zaken. Europa zal niet voorzien
in een subsidie voor structurele kosten. Die zal ik dus
moeten dekken in mijn eigen begroting.
Mevrouw Kooiman en mevrouw Swinkels hebben gevraagd
naar de stand van zaken van de pilot. Ik moet oppassen dat
ik niet in herhaling val, maar ik denk dat het wel van belang
is om te zeggen wat die pilot oplevert: een inventarisatie
van het bestaande instrumentarium binnen de politie voor
risicotaxatie van slachtoffers, een impactanalyse van de
ICT-gevolgen voor de politie, een rekenmodel voor het
capaciteitsbeslag en de benodigde financiën en een privacyimpactanalyse, die natuurlijk noodzakelijk is. De pilot wordt
in de zomer afgerond en draait nu in de politie-eenheden
Arnhem en Maastricht. Het uitgangspunt is dat dit in ieder
geval pragmatisch en realistisch moet zijn en dat dit met
de juiste, bij voorkeur natuurlijk zo klein mogelijke, capaciteit op een goede manier kan worden uitgevoerd. Om die
reden heb ik besloten dat de implementatie door de politie
een looptijd zal hebben tot in ieder geval 1 januari 2019,
omdat de veranderingen op dit terrein zodanig van aard
zijn dat je ze zorgvuldig en met de juiste fasering moet
invullen.
Mevrouw Swinkels (D66):
De minister praat over een lange termijn en over een soort
meerjarenplan voor de concrete uitvoering van de verplichtingen van de richtlijn. Hoe kijkt de minister dan aan tegen
het feit dat de implementatietermijn al vorig jaar in
november is verstreken?
Minister Van der Steur:
Zoals mevrouw Swinkels zonder twijfel weet, zijn er twee
vormen van implementatie. Er is de wettelijke implementatie en het is juist dat de termijn daarvan is verstreken.
Daarnaast is er de feitelijke implementatie. Als de wet er
eenmaal is, moet je hem vervolgens ook nog gaan invoeren.
Op dat punt zal de Europese Commissie uiteindelijk toezien.
Wij zullen moeten voldoen aan de eisen die de Europese
Commissie daaraan stelt, maar het is natuurlijk aan de lidstaten zelf om te bepalen in welk tempo de richtlijn kan
worden ingevoerd. Tegelijkertijd merk ik op dat het
natuurlijk ook in ons belang is dat de richtlijn in overige
lidstaten wel zo snel mogelijk wordt uitgevoerd, ook ter
bescherming van Nederlandse slachtoffers die in het buitenland geconfronteerd worden met de situatie die
mevrouw Van Toorenburg heeft beschreven.
Mevrouw Swinkels (D66):
Juist vanwege dat punt zei ik dat het zo vervelend is dat we
niet weten wat er in de AMvB komt, want dat is de lagere
regelgeving. Dat onttrekt zich vervolgens aan het zicht van
de Kamer.

17 maart 2016
TK 66

66-5-9

Minister Van der Steur:
Nee, want als mevrouw Swinkels goed geluisterd heeft,
heeft ze mij zojuist horen zeggen dat ik bereid ben om de
AMvB op het juiste, geëigende moment ter informatie aan
de Kamer te sturen. Als mevrouw Swinkels dat bericht dus
niet mist, zal ze geheel geïnformeerd zijn, zoals ik zojuist al
heb gezegd.
Ik kom op de vraag van mevrouw Kooiman over de verhoorkamers. Laten we vooropstellen dat ik het geheel eens ben
met mevrouw Kooiman dat minderjarige slachtoffers standaard kwetsbare slachtoffers zijn. Bij het verhoor van dergelijke slachtoffers moet je daar uiteraard rekening mee
houden. Gelukkig is het goede nieuws dat dat gebeurt; dat
weet mevrouw Kooiman ook. De politie kijkt bij minderjarige
slachtoffers nu al naar de ontwikkelingsleeftijd in plaats
van naar de feitelijke leeftijd. Als de ontwikkelingsleeftijd
aanleiding geeft om het minderjarige slachtoffer in aanmerking te laten komen voor een bijzondere wijze van verhoor,
gebeurt dat ook. Dan is er dus ruimte om zo'n slachtoffer
in een kindvriendelijke studio te verhoren. Het is van groot
belang dat we dat maatwerk blijven leveren. De hoofdregel
is dat alle minderjarige slachtoffers onder de 12 sowieso
recht hebben op gebruik van de verhoorstudio. Ik denk dat
mevrouw Kooiman en ik dat geheel met elkaar eens zijn.
Dit zal ook gebeuren bij degenen in de groep van 12 tot 18
van wie de politie op basis van het instrumentarium zegt
dat zij behoefte hebben aan de bijzondere verhoorstudio.
Waarom zeg je niet gewoon dat alle minderjarige slachtoffers in de verhoorstudio worden verhoord? Mevrouw
Kooiman heeft een verhoorstudio bezocht; dat heb ikzelf
ook een paar keer gedaan. De studio's zijn over het algemeen echt gericht op kinderen die jonger zijn dan 12. Er is
daar veel speelgoed en er zijn daar allerlei manieren om
kinderen tot rust te brengen. Als je daar als 16- of 17-jarige
in komt te zitten, vraag je je op een gegeven moment af of
je wel serieus wordt genomen. Dat is het grote belang van
het maatwerk dat wij moeten toepassen. De minderjarigen
die behoefte hebben aan die studio, moeten daar dus voor
in aanmerking komen. Degenen die daar helemaal geen
behoefte aan hebben omdat hun ontwikkeling zodanig is
dat dat echt niet passend is, moeten we daar vooral niet
mee lastigvallen.
Mevrouw Kooiman (SP):
Zoals de heer Van der Steur zelf weet …
De voorzitter:
De minister.
Mevrouw Kooiman (SP):
De minister is inderdaad op werkbezoek geweest. Hij weet
dus dat de verhoorkamers inmiddels zijn aangepast en dat
het speelgoed niet in zicht is. Dat wordt eigenlijk alleen
gebruikt als een kind jonger is dan 12, omdat daar ook volwassenen in worden verhoord die verstandelijk beperkt
zijn. Het komt nu maar zelden voor dat er van die verhoorkamers gebruik wordt gemaakt voor minderjarigen boven
de 12 jaar. Is de minister bereid om de verhoorkamers in
ieder geval vaker te laten gebruiken dan nu?

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

Minister Van der Steur:
Het doel moet niet zijn om de verhoorstudio's vaker te
gebruiken, maar om ze op het juiste moment toe te passen.
Ik ben zeker bereid om de Kamer daarover te informeren
in het kader van de voortgangsbrief over het slachtofferbeleid. Volgens mij zal ik die na de zomer naar de Kamer sturen. Daarin zal ik aangeven wat in de praktijk de ervaringen
zijn met de toepassing van deze regel. Mevrouw Kooiman
en ik zijn het erover eens dat zo'n speciale verhoorstudio
gewoon moet worden gebruikt voor een kwetsbaar slachtoffer dat ouder is dan 12 maar jonger dan 18 en daar
behoefte aan heeft en dat de speciale verhoorstudio in de
andere gevallen niet moet worden gebruikt. Ik zal de Kamer
daarover informeren.
Mevrouw Kooiman heeft ook gevraagd naar het werkproces
van ZSM. Per 1 januari 2015 is Slachtofferhulp Nederland
zeven dagen per week beschikbaar. Dat betekent dat er
geen slachtoffers meer tussen de wal en het schip vallen,
maar de werkprocessen moeten zich nog wel zetten. Er is
ook sprake van een continue monitoring met de ketenpartners om te bezien of in ZSM alles ten aanzien van slachtoffers gaat zoals we dat graag willen.
Mevrouw Kooiman vroeg ook naar de uitkomsten van de
pilot Veilige aangifte in Amsterdam en de uitbreiding
daarvan naar Utrecht en Eindhoven. Ze vroeg ook: wanneer
horen we meer over de resultaten? Het doel van de pilot in
Amsterdam was om de aangiftebereidheid te laten toenemen met het oog op de bestrijding van de criminaliteit.
Daarnaast beoogde de regeling illegale slachtoffers toegang
te bieden tot het recht en de gewenste ondersteuning.
Gedurende de pilot is weinig gebruikgemaakt van de
mogelijkheid om aangifte te doen, waardoor beide doelen
niet werden gehaald. Uit de pilot bleek dat het tot stand
brengen van aangiftebereidheid onder illegale vreemdelingen een aanzienlijke inspanning van de politie vergt. Alleen
het investeren in duidelijke communicatie over de regeling
en in het opbouwen van vertrouwen onder de doelgroep
leidt tot feitelijke aangiftes en kansen om criminaliteit tegen
te gaan. Na afloop van de pilot heeft de politie in Amsterdam extra geïnvesteerd in deze elementen. Dat resulteerde
in een toename van het aantal aangiftes. Op de monitoring
van de resultaten, zowel in Amsterdam als in Utrecht en
Eindhoven, zal ik bij de Kamer terugkomen tijdens het
algemeen overleg Politie op 13 april aanstaande.
De heer Recourt vroeg naar de kwestie van de verblijfsstatus
in relatie tot de Europese richtlijn en de vreemdelingrechtelijke positie van iemand die aangifte gedaan heeft. De vraag
die de heer Recourt eigenlijk stelde, was: kan zo iemand
niet in Nederland blijven totdat het strafproces is afgewikkeld? Ik moet de heer Recourt erop wijzen dat, als dat de
standaardregel zou zijn, ik mij geen zorgen meer zou hoeven
te maken over de aangiftebereidheid in Nederland. Het
gevolg daarvan zou namelijk zijn dat dit een van de
manieren is om uitzetting te voorkomen. Dat moeten we
wel onder ogen zien. Ik denk dat de heer Recourt dat ook
wel onder ogen ziet.
Eén ding is zeker: geborgd is dat er geen vreemdelingrechtelijke maatregelen volgen als een illegaal aangifte doet.
Dat is de werkinstructie voor alle eenheden. Als je illegaal
in Nederland verblijft, moet je, zoals de wet en de Grondwet
ons voorschrijven, toegang hebben tot de politie en aangifte
kunnen doen. De aangifte moet serieus worden genomen

17 maart 2016
TK 66

66-5-10

als er serieuze indicaties zijn dat de aangifte daadwerkelijk
serieus is. Bij een vermoeden van illegaal verblijf wordt de
betrokkene gewezen op de mogelijkheden die de International Organization for Migration (IOM) of andere hulporganisaties bieden om te ondersteunen bij een vrijwillige
terugkeer. De illegale vreemdeling ondervindt als gevolg
van deze regeling geen voordeel of nadeel wat betreft zijn
verblijf. Hij ondervindt er geen voordeel van, want de uitzetting kan niet worden uitgesteld. Uitstel zou namelijk leiden
tot ongelijkheid ten opzichte van andere ongedocumenteerden, die geen aangifte hebben gedaan. Hij ondervindt er
geen nadeel van, want er zal ook niet eerder sprake zijn van
uitzetting.
De volgende vraag is: wat is aan de orde als een vreemdeling nodig is ten behoeve van het strafproces? Je wilt ook
niet de situatie creëren dat iemand aangifte doet, dat blijkt
dat het een zeer serieuze zaak is, dat het OM en de politie
die zeer serieus in behandeling nemen en dat vervolgens
de betrokkenen weg is doordat hij is uitgezet, waardoor het
strafproces niet meer succesvol kan zijn. In de praktijk wordt
dan maatwerk geleverd. Daar is contact over tussen het
Openbaar Ministerie en de Dienst Terugkeer en Vertrek van
de Immigratie- en Naturalisatiedienst. De uitzettingsprocedure wordt dan niet formeel stopgezet, maar de vreemdeling krijgt dan wel de gelegenheid om te getuigen als dat
nodig is. Het strafproces is dan dus wel gewaarborgd. Ik
denk dat dit ook het uitgangspunt is waar de heer Recourt
naar zoekt.
Een andere gedachte die je zou kunnen hebben, is dat je
kijkt naar de B8-regeling. Deze is specifiek gericht op
slachtoffers van mensenhandel. Ze is in het leven geroepen
om een slachtoffer uit een uitbuitings- of mensenhandelsituatie te helpen en ervoor te zorgen dat dat slachtoffer
beschikbaar blijft voor het strafproces. Omdat deze regeling
vooral ziet op het weghalen van het slachtoffer uit een uitbuitingssituatie, is voor die specifieke groep een andere
regeling getroffen. Dat is de zogenoemd B8-regeling,
vroeger de B9-regeling. Het is een regeling met veel voorzieningen. Zoals bekend is er in het verleden regelmatig
een discussie gevoerd over de eventuele aanzuigende
werking van die regeling. Daar is ook onderzoek naar
gedaan door de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en
Seksueel Geweld tegen Kinderen, maar die heeft op basis
van de beschikbare informatie daar geen conclusies aan
kunnen verbinden, niet ten positieve maar ook niet ten
negatieve.
Ten aanzien van de illegale vreemdeling bevestig ik aan de
heer Recourt nog even dat de politie de regeling veilige
aangifte ongedocumenteerde vreemdelingen heeft opgesteld. Daar is ook een werkinstructie voor. De bijbehorende
communicatiemiddelen zijn onlangs verzonden naar alle
eenheden in Nederland. Vooruitlopend op deze landelijke
uitrol hebben we de pilots gehad. Daarin is al ervaring
opgedaan met deze regeling. Ik zal de Kamer daarover
informeren tijdens het AO Politie.
Mevrouw Swinkels en later ook de heer Van Oosten stelden
vragen over de familierechtelijke kwestie rond stieffamilie.
Hoe zit het in de richtlijn met de rechten van stieffamilie?
Daar zijn door mevrouw Swinkels eerder al vragen over
gesteld. Die heb ik beantwoord, maar ik begrijp van
mevrouw Swinkels dat die beantwoording niet helder
genoeg was, omdat zij de vraag nog een keer stelt. Ik zal

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

proberen het antwoord nog beter te formuleren. De rechter
heeft de ruimte om, als hij dat wenselijk vindt, deze personen op de terechtzitting aan het woord te laten. Die ruimte
is er ook onder de huidige regeling. Ik heb toegezegd dat
ik een eventuele wettelijke aanpassing tegen het licht zal
houden, zodra de evaluatie van de wet uit 2014 beschikbaar
is. In het algemeen overleg over slachtofferbeleid heb ik
hierover volgens mij al met mevrouw Kooiman van
gedachten gewisseld. De regering is bereid de wet aan te
passen als dat nodig is, maar daar gaat deze richtlijn op dit
moment natuurlijk niet over. Strikt genomen zou het ook
een nationale kop op de richtlijn opleveren. De woordvoerders weten hoe onder andere de Eerste Kamer daarover
denkt. Het probleem kan dus worden opgelost door de
individuele rechter. Mevrouw Swinkels is zelf heel lang
rechter geweest, dus zij weet dat waarschijnlijk nog veel
beter dan ik. Ik ben echter altijd bereid om naar aanleiding
van de evaluatie naar de situatie te kijken.
Mevrouw Swinkels (D66):
Als rechters de wet moeten uitleggen, kijken zij naar de
memorie van toelichting en naar de wet zelf. Op dat punt
schiet dit wetsvoorstel echter tekort. Er zou veel duidelijker
moeten worden gemaakt dat stieffamilieleden ook als
slachtoffers aangemerkt kunnen worden. Daarvoor zal ik
een amendement indienen, tenzij de minister zegt dat hij
dit zelf nog nader gaat invullen.
Minister Van der Steur:
Mevrouw Swinkels merkt terecht op dat rechters kijken naar
de memorie van toelichting, maar zij kijken ook naar de
Handelingen van de behandeling van het wetsvoorstel in
de Tweede Kamer. Op dit moment is er een uitwisseling
tussen een Kamerlid en de minister. De minister geeft aan
dat de huidige wettelijke regeling al de mogelijkheid biedt
voor rechters om stieffamilie waar nodig toe te laten tot de
terechtzitting en hun ook spreekrecht te verlenen. Ik stel
voor dat mevrouw Swinkels en ik elkaar aankijken en vaststellen dat hiermee voldaan is aan de voorwaarde die
rechters nodig hebben — stel dat die nodig is; ik denk van
niet — dat in de Handelingen vastligt dat die mogelijkheid
er onder de huidige wet gewoon al is.
Mevrouw Swinkels (D66):
Ik kijk dan heel raar terug naar de minister. Rechters
bevinden zich tegenwoordig namelijk in een enorme tijdklem. Moeten zij er ook de Handelingen nog op na gaan
slaan? Ik denk dat we rechters in staat moeten stellen om
hierover snel duidelijkheid te krijgen. Wat let de minister
om dit in de wet op te nemen, zodat er tijd bespaard wordt
en rechters sneller tot een goed oordeel kunnen komen, en
slachtoffers hun recht krijgen?
Minister Van der Steur:
De eerste vraag is: is het nodig? Ik denk dat wij net gewisseld hebben dat het niet nodig is. De huidige wettelijke
regeling biedt die mogelijkheid namelijk al. Zo heb ik dat
ook met de Kamer gewisseld bij het wetsvoorstel over
spreekrecht en het AO over slachtofferbeleid. Als je het
vervolgens bij de implementatie van de richtlijn in de wet
zet, is het strikt genomen een nationale kop bovenop de
richtlijn, terwijl we net met elkaar hebben vastgesteld dat

17 maart 2016
TK 66

66-5-11

rechters die bevoegdheid al hebben. Ik zie dus geen reden
om het anders te doen. Ik ben ervan overtuigd dat rechters
dit allang weten, omdat het bestaand recht is. Zij hebben
die extra aanzet niet meer nodig.
De voorzitter:
De heer Van Oosten staat met een compleet rapport bij de
interruptiemicrofoon.
De heer Van Oosten (VVD):
Ja, ik heb een heel pakket papier bij me. Het lijkt heel
imponerend, maar het valt wel mee hoor. Ik wil ingaan op
slechts één zinnetje waarop ik mijn vraag had gebaseerd.
Die gaat niet zozeer over de individuele afweging van de
rechter als het gaat om anderen dan de traditionele familieleden, om het zo maar te zeggen. In de memorie van toelichting staat dat de politie vraagt om helderheid op dit vlak
voor de uitvoeringspraktijk. Als de minister in de nabije
toekomst toch naar dit thema gaat kijken, als daar aan de
hand van de evaluatie reden toe is, wil hij dan ook specifiek
bekijken of het noodzakelijk is voor de politie? De politie
moet weten wie er rechten heeft. Daar moet geen verwarring over bestaan. Het kan niet zo zijn dat in het ene geval
een stiefkind er wel rechten aan ontleent en in het andere
geval niet. Dat leidt tot een hoop frustratie en onduidelijkheid, en dat zou ik willen voorkomen.
Minister Van der Steur:
De suggestie van de heer Van Oosten neem ik graag mee
voor de evaluatie. Ik merk op dat ik de Kamer natuurlijk ook
heb geïnformeerd over een persoonlijke ervaring die ik heb
opgedaan tijdens mijn bezoek aan een van de parketten in
Nederland, dus aan het Openbaar Ministerie. Daar gaf men
aan dat het gek genoeg ook zo is dat sommige mensen zich
melden omdat zij als slachtoffer in de rechtszaal gehoord
willen worden door de officier, maar dat de andere slachtoffers van dat misdrijf vinden dat die persoon helemaal niet
het woord zou moeten voeren. Wij moeten ons dus wel
realiseren dat het niet alleen van de ene kant komt. Stel
voor dat mevrouw Swinkels inderdaad een amendement
zou maken om spreekrecht te verlenen aan de stieffamilie,
dan is het nog maar zeer de vraag of dit allemaal gewenst
is in de familierechtelijke relatie tussen de slachtoffer en
stieffamilie. Daarvoor heb je die evaluatie nodig. Je kunt
er niet even hapsnap een amendementje doorheen fietsen,
want je moet daarvoor echt bekijken wat wij met elkaar aan
het doen zijn, wat de effecten daarvan zijn en of wat er dan
in de rechtszaal gebeurt, ook het doel is dat wij met elkaar
beogen.
Mevrouw Swinkels (D66):
Als de minister het heeft over fietsen, sla ik daar direct op
aan, want dat doe ik iedere zondagochtend. In de richtlijn
gaat het in verband met de stieffamilie uiteindelijk over de
definitie van slachtoffers in de memorie van toelichting bij
dit wetsvoorstel. Als ik pagina 9, 10 en 11 lees, zie ik dat de
minister er zeker drie pagina's voor nodig heeft om uit te
leggen dat er verschillende begrippen bestaan, zoals
slachtoffer en nabestaande, en dat de kring van gerechtigden tot spreekrecht in ieder geval gelijkgetrokken moet
worden met de kring van gerechtigden tot de rechten waar
wij het vandaag over hebben in deze wet, dus het recht op

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

informatie en kennisneming van het strafdossier en dat
soort dingen. Ik denk dat het helemaal niet zo duidelijk
voortvloeit uit de memorie van toelichting. Integendeel, ik
heb veel met memories van toelichting en wetten gewerkt,
maar hier kon ik geen chocola van maken. Om die reden
zal ik een amendement indienen. Dat zal ik er niet in fietsen,
maar ik zal dat indienen om duidelijk te maken dat het moet
gaan om personen met een nauwe persoonlijke betrekking
tot het slachtoffer.
Minister Van der Steur:
Ik doe even een suggestie. Een andere formulering voor
wat mevrouw Swinkels voorstelt, zou dan bijvoorbeeld
kunnen zijn: de persoon die met het slachtoffer in een vaste
intieme relatie in een gezamenlijk huishouden woont of
duurzaam en ononderbroken samenwoont of afhankelijke
personen. Als je naar de definities in dit wetsvoorstel kijkt,
denk ik dat die al hieraan voldoen. Bovendien stellen wij
met elkaar vast dat wat mevrouw Swinkels wil bereiken,
gewoon al staand recht is. Daar is geen amendement voor
nodig. Maar ik kijk natuurlijk graag naar de amendementen
die mevrouw Swinkels zal indienen, naar ik begrijp.
De voorzitter:
Ik wil graag weten hoelang u nog nodig denkt te hebben.
Minister Van der Steur:
Ik race er doorheen, voorzitter, uiteraard met uw welnemen
en dat van uw Kamer.
Mevrouw Van Toorenburg heeft naar aanleiding van de
opmerkingen van Slachtofferhulp Nederland gevraagd of
er behoefte zou zijn aan afdwingbare rechtsmiddelen ten
behoeve van slachtoffers. Dat voornemen heeft de regering
niet. Het slachtoffer heeft in het strafproces nu een aantal
rechtsmiddelen, bijvoorbeeld artikel 12 van het Wetboek
van Strafvordering. Ook kan het slachtoffer al een tegemoetkoming vragen aan het Openbaar Ministerie als het OM
heeft nagelaten het slachtoffer in de gelegenheid te stellen
om zich te voegen in het strafproces. Ik denk dat wij heel
voorzichtig moeten zijn met het creëren van een afzonderlijke procespositie voor slachtoffers. Daar hebben wij het
met de Kamer ook al over gehad. Naar mijn oordeel is er
geen structureel probleem op dit punt.
Mevrouw Van Toorenburg stelde nog een goede vraag,
namelijk hoe wij ervoor zorgen dat ambassades weten wat
de rechten van Nederlandse slachtoffers in het buitenland
zijn, als wij deze richtlijn implementeren. Ik ga daarover
graag in overleg met mijn collega van Buitenlandse Zaken
om ervoor te zorgen dat de ambassades binnen de lidstaten
op de hoogte zijn van de regeling en daar ook mee kunnen
werken.
Vervolgens vroeg mevrouw Van Toorenburg hoe wij ervoor
zorgen dat de richtlijn ook in alle lidstaten wordt nageleefd.
Dat is eigenlijk een prerequisite daarvoor. Zoals ik al tegen
mevrouw Swinkels zei, is de Europese Commissie op dat
vlak primair aan zet. Maar het past wel bij de Raad van
Ministers, de JBZ-Raad en de Europese Commissie om na
verloop van tijd aan de Commissie te vragen— dat zal niet
meer tijdens ons voorzitterschap gebeuren, zo schat ik in,
want de implementatie is natuurlijk nog niet afgerond in

17 maart 2016
TK 66

66-5-12

alle lidstaten — om daar eens naar te kijken en daarover te
rapporteren. Ik denk dat het goed is dat ik dit in mijn achterhoofd houd. Dan kom ik bij de vraag van mevrouw Swinkels
over de privacy en de instemming van het slachtoffer met
de gegevensverstrekking. Door de aangifte meldt een
slachtoffer zich bij de politie. Dit betekent dat zijn gegevens
niet overal beschikbaar moeten zijn. Ik heb de Kamer daarover een uitgebreide brief gestuurd die wij hebben
besproken in het algemeen overleg over slachtofferbeleid.
Ik heb al aangegeven dat mijn beleidsuitgangspunt is dat
ik op een aantal terreinen veel zorgvuldiger wil bekijken
welke gegevens echt nodig zijn en dat ik ervoor wil zorgen
dat die gegevens niet zonder reden bij derden terechtkomen.
Vervolgens vroeg mevrouw Swinkels of het Openbaar
Ministerie de bevoegdheid moet krijgen om informatie over
de verdachte aan het slachtoffer te onthouden. De heer
Recourt heeft haar daarover een vraag gesteld. Het Openbaar Ministerie kan dit al doen op basis van artikel 51b van
het Wetboek van Strafvordering, dat de toegang tot processtukken regelt. Als het slachtoffer hierom vraagt, moet de
officier van justitie nog wel toestemming geven. Hij kan die
toestemming weigeren als daarmee het zwaarwegende
opsporingsbelang zou worden geschaad. Immers, niet in
alle gevallen is het slachtoffer een willoos slachtoffer. Er
kan ook sprake zijn van een slachtoffer in het criminele
milieu en die afweging dient door het Openbaar Ministerie
te worden gemaakt. Het Openbaar Ministerie weegt dus
van geval tot geval welke informatie aan het slachtoffer kan
worden gegeven en vice versa aan de verdachte. Artikel
51b is daar leidend in. Ik stel voor dat mevrouw Swinkels
erop toeziet dat dit uitgangspunt niet verdwijnt in het
nieuwe Wetboek van Strafvordering.
Mevrouw Van Toorenburg heeft gevraagd of de aanwijzing
van het Openbaar Ministerie over misdrijven gepleegd in
het buitenland, al is aangepast. Het Openbaar Ministerie
zal deze aanwijzing intrekken. De eis dat Nederland de
rechtsmacht heeft vervalt daarmee, want de aanwijzing
spoort niet meer met de wet als deze eenmaal wordt aangenomen. Het Openbaar Ministerie bekijkt nog of een
nieuwe aanwijzing nodig is naar aanleiding van dit wetsvoorstel. Als dit het geval is, zal ik de Kamer daarover te
zijner tijd informeren.
Mevrouw Van Toorenburg heeft verder gevraagd naar de
aangiftevolgservice. Dit is een geweldige verbetering van
het aangifteproces. Daarmee voldoet de politie aan de
wettelijke verplichting dat slachtoffers en aangevers worden
geïnformeerd over het vervolg van hun zaak. De avs zal ook
voor een beperkte groep aangiften via het internet worden
gerealiseerd. In 2017 wordt dit verder uitgebouwd. Een ding
is zeker: de oorspronkelijke datum van oplevering is niet
gehaald. De prognose is dat een nieuwe versie in 2016
mogelijk is en dat de uitbouw verdergaat in 2017.
Mevrouw Kooiman heeft gesproken over de impact van
deze richtlijn op het Openbaar Ministerie. Het Openbaar
Ministerie zal als gevolg van deze richtlijn slachtoffers die
dat wensen, informatie verschaffen over de strafbeschikking
die is uitgevaardigd tegen de verdachte, de aard van het
aan de verdachte ten laste gelegde en het instellen of uitblijven van hoger beroep. Zij krijgen ook een uitgebreide
motivering van het opsporingsonderzoek als dat wordt
beëindigd of als een strafbaar feit niet wordt vervolgd. Het

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

Openbaar Ministerie heeft aangegeven dit binnen de
beschikbare middelen te kunnen doen.
Ik kom er bij de amendementen nog op dat wij ervoor
moeten waken dat wij afscheid nemen van het uitgangspunt
dat wij slachtoffers vooral informeren als zij dat willen. Ik
loop er bij de amendementen tegenaan dat men ervan uitgaat dat dit altijd moet gebeuren. Maar als je met slachtoffers praat, hoor je vaak dat zij absoluut niets meer over die
zaak willen horen en er niets meer mee te maken willen
hebben. Wij moeten ervoor oppassen dat wij mensen lastigvallen als zij dat niet willen. Ik heb recentelijk gesproken
met een aantal nabestaanden van slachtoffers in zeer ernstige zaken. Zij hebben mij keer op keer gezegd hoe verschrikkelijk zwaar berichtgeving over hoger beroep en cassatie in bepaalde zaken hen valt. Zij voegden hieraan toe
dat zij daar zelf voor hadden gekozen omdat zij wilden
weten hoe het afliep, maar zij wezen erop dat je daardoor
iedere keer weer wordt teruggeworpen. Daar moeten wij
ook bij de amendementen nog over nadenken. Over de
AMvB heb ik al gesproken.
Mevrouw Kooiman heeft nog een vraag gesteld over de
tbs-verlenging en de stand van zaken daarbij. Het onderzoek
bevindt zich in de afrondende fase. De afgelopen periode
is gesproken met experts en ervaringsdeskundigen op het
gebied van tbs-verlengingszittingen. Omdat hét slachtoffer
of dé nabestaande niet bestaat, is het nodig om voldoende
inzicht te krijgen in de diverse behoeften die slachtoffers
en nabestaanden hebben. Om het onderzoek compleet te
maken zijn daarom in februari twee aanvullende bijeenkomsten met slachtoffers en nabestaanden georganiseerd. Op
die manier worden de belangen van slachtoffers en nabestaanden in het onderzoek betrokken. In het voorjaar van
2016 — dat kan dus niet lang meer duren — wordt de Kamer
over de resultaten van dit onderzoek geïnformeerd.
Er is natuurlijk wel een dilemma, waarover ik te zijner tijd
met de Kamer wil spreken. Dat betreft de rol van een
eventueel spreekrecht. Nu streven wij ernaar dat het
Openbaar Ministerie met slachtoffers of met nabestaanden
spreekt en de wensen kan meenemen in het proces. Als je
daarvoor een spreekrecht zou maken, wat een van de
voorliggende issues is, is de vraag wat je doet met het feit
dat er geen enkele invloed is op de uitspraak. Daar moeten
wij grondig naar kijken. Daarover wordt de Kamer geïnformeerd.
Ik kom thans bij de amendementen die door de leden van
de Kamer zijn ingediend. Het eerste is het amendement van
de heer Van Oosten dat een wettelijke verplichting inroept
om slachtoffers te informeren over de voortgang van de
zaak.
De voorzitter:
Stuk nr. 13.
Minister Van der Steur:
Nr. 13. Ik heb hier het nummer niet, maar ik geloof u op uw
woord, voorzitter. Het amendement van de heer Van Oosten
breidt eigenlijk de Europese richtlijn uit. In zekere zin zou
je kunnen zeggen dat daarmee sprake is van een heel klein
Nederlands kopje op de Europese richtlijn. Ik meld het maar
even omdat het gebruik is om daar wel op te wijzen. Het

17 maart 2016
TK 66

66-5-13

amendement gaat uit van de gedachte dat het slachtoffer
zou moeten worden geïnformeerd over de zitting van de
Hoge Raad. Als slachtoffers het willen, is daar heel veel
voor te zeggen. Als slachtoffers het niet willen, kom ik met
het amendement met een probleem te zitten. Daarnaast
rijst de vraag — dat is ook een debat tussen mevrouw Van
Toorenburg en de heer Van Oosten — wat een slachtoffer
wil weten. Wil een slachtoffer weten dat er een zitting is en
wil dat ook, zoals het amendement nu lijkt aan te geven,
alle technische zittingen en regiezittingen die er bij de Hoge
Raad eventueel zijn, weten? Of wil je als slachtoffer alleen
geïnformeerd worden over de verwijzing, zoals mevrouw
Van Toorenburg zegt? Het amendement-Van Toorenburg
voorziet echter niet in de situatie waarin de Hoge Raad zelf
uitspraak doet. Als de Hoge Raad zelf een zaak afdoet, valt
dit niet onder de regeling in het amendement van mevrouw
Van Toorenburg. Het valt wel onder wat de Hoge Raad in
feite in de praktijk nu doet, namelijk slachtoffers die het
hebben aangegeven, informeren over het verloop van de
zaak op de punten die voor hen relevant zijn.
Ik stel voor dat ik met de heer Van Oosten en mevrouw Van
Toorenburg de komende week ga overleggen, maar dat
betekent wel dat we de stemmingen over het wetsvoorstel
een week moeten uitstellen. Wij kunnen dan bekijken hoe
wij de belangen van de slachtoffers en de wensen van de
Kamer bij elkaar kunnen brengen, of in de vorm van een
motie of in de vorm van een amendement. Maar laten wij
even bij elkaar kruipen om te bezien hoe we dat kunnen
doen. Dat is mijn suggestie, en dan heb ik het over het
amendement-Van Oosten op stuk nr. 13 en het amendement-Van Toorenburg op stuk nr. 12.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, vraag ik mevrouw Van Toorenburg
en de heer Van Oosten om hierop te reageren.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Het is terecht dat de minister deze verschillen even goed
bekijkt. Wij zijn graag bereid om met de minister om de
tafel te gaan om te bezien hoe wij iedereen recht kunnen
doen. Te vaak zien wij namelijk dat de zaak wordt doorverwezen. Dan zijn slachtoffers verrast en dat willen wij voorkomen.
De heer Van Oosten (VVD):
Ook ik pak die handschoen natuurlijk op. Wij zullen daarover
volgende week of komende week spreken. Ik maak wel van
de gelegenheid gebruik om een korte opmerking te maken,
wellicht ook ter voorkoming van de tweede termijn, over
de nationale kop. Ik zie dat toch echt anders. Ik lees wel en
beschrijf ook in het amendement hoe de richtlijn is geformuleerd. Ik zie ook het advies van de Raad van State daarover. Ik beschouw het niet anders dan dat het slachtoffer
overigens het recht heeft — daarmee kom ik toe aan de
andere opmerking van de minister — om geïnformeerd te
worden over de voortgang van zittingen. Dat ziet dus op
rechtbanken en op het gerechtshof, en mijns inziens zou
dat ook moeten kunnen gelden, als je dat wil, voor de Hoge
Raad.

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

Minister Van der Steur:
De heer Van Oosten is het dan waarschijnlijk wel met mij
eens dat een enkele regiezitting, het simpele feit dat een
zaak ergens wordt uitgeroepen, iets is waar het slachtoffer
geen behoefte aan heeft. Dat valt wel onder het amendement.
De heer Van Oosten (VVD):
Daar gaan we dan even over praten. Dat kan ik mij heel
goed voorstellen. Ik kan mij voorstellen dat het enkele feit
dat in cassatie wordt gegaan over een zaak die het slachtoffer ogenblikkelijk regardeert, want hij is het slachtoffer van
het delict, tegemoetkomt aan precies datgene wat in de
richtlijnen staat.
Minister Van der Steur:
Ja.
Voorzitter. Ik kom bij het amendement op stuk nr. 11 van
het lid Van Toorenburg om een wijziging aan te brengen
in de Wet tarieven in strafzaken. Het doel van het amendement begrijp ik heel goed. Ik vind het ook sympathiek dat
we slachtoffers een vergoeding kunnen geven op het
moment dat dat nodig is, als zij zittingen bijwonen enzovoorts. Het amendement dekt echter niet alle momenten
waarop slachtoffers in beweging zouden moeten kunnen
komen. Ik doe mevrouw Van Toorenburg daarom twee
suggesties. De eerste suggestie is om ook over dit amendement met mij om tafel te gaan zitten, zodat in het amendement alle elementen worden opgenomen die voor slachtoffers van belang kunnen zijn. De tweede suggestie is dat
mevrouw Van Toorenburg het amendement omzet in een
motie. Ik moet even nadenken of dat kan. Misschien wordt
dat wat ingewikkeld.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Laat de onvolprezen medewerker van het ministerie het
maar gewoon maken volgens de suggestie van de minister,
namelijk: neem alles mee en maak het breed. Ik wil het
graag in de vorm van een amendement. Dat kunnen ze best
voorbereiden. Daarna kunnen we erover praten.
Minister Van der Steur:
Die ondersteuning lever ik natuurlijk graag. Ik moet dan
nog wel even kijken naar de financiële consequenties
daarvan, maar daarover zal ik mevrouw Van Toorenburg
informeren. Ik neem het aanbod van mevrouw Van Toorenburg om het samen met haar te doen, graag aan.
Ik kom bij het amendement van mevrouw Van Toorenburg
dat ziet op het veranderen van één woordje in artikel 116,
eerste lid van het Wetboek van Strafvordering, namelijk dat
onverwijld in beslag genomen goederen ter beschikking
moeten worden gesteld aan de rechthebbenden. Mevrouw
Van Toorenburg bedoelt met dit amendement te bereiken
dat de slachtoffers eerder hun spullen terugkrijgen. Ik wijs
erop dat de wet spreekt over "rechthebbenden". Het geldt
dus ook voor de scooters van mensen die we verdenken
van een roofoverval, maar van wie we de zaak niet rond
gekregen hebben of niet voldoende rond hebben gekregen
of nog niet rond hebben gekregen. Deze mensen hebben
dan dezelfde rechten om onverwijld hun spullen die in

17 maart 2016
TK 66

66-5-14

beslag genomen waren, terug te krijgen. Dat lijkt me overigens ook logisch, maar ik wil toch op die consequentie
wijzen omdat mevrouw Van Toorenburg in haar toelichting
alleen sprak over de slachtoffers. Het zal beide kanten op
gaan: elke rechthebbende zal onverwijld, et cetera. Met
deze opmerking laat ik het oordeel over dit amendement
graag aan de Kamer.
Voorzitter. Hiermee ben ik aan het einde gekomen van mijn
betoog.
De voorzitter:
Er is nog een amendement, namelijk dat van mevrouw Van
Tongeren op stuk nr. 5. Mevrouw Van Tongeren doet niet
mee aan het debat, maar zij heeft wel een amendement
ingediend. Ook daarop moet een reactie komen.

De voorzitter:
Ik zie dat er behoefte is aan een tweede termijn; mevrouw
Kooiman reageert heel enthousiast. Graag heel kort.

Mevrouw Kooiman (SP):
Voorzitter. Ik zal het kort houden. De SP staat, dat is al
gebleken, positief tegenover deze wet, maar wij hebben
nog wel suggesties voor verbeteringen en daarom dien ik
twee moties in. Ik denk dat de moties duidelijk genoeg zijn
en daarom lees ik ze meteen maar voor.

Motie
De Kamer,

Minister Van der Steur:
Ja. Dit amendement beoogt om een overweging uit de
richtlijn op te nemen in de wet. Die overweging uit de
richtlijn is dat het een extra waarborg zou opleveren voor
mensen die geen verblijfsstatus hebben in Nederland, die
dan gewoon in aanmerking zouden kunnen komen voor de
punten waar deze wet op ziet. Het is eigenlijk een voortvloeisel van datgene waarover ik met de heer Recourt van
gedachten heb gewisseld. Ik heb vastgesteld dat er geen
reden is dat in deze wet nog eens een extra bevestiging
moet komen van het antidiscriminatiebeginsel, anders dan
al in de preambule staat en anders dan al in onze Grondwet
is verankerd. Het antidiscriminatiebeginsel geldt gewoon,
of het nu in deze wet staat of niet. Daarom vind ik het
amendement niet nodig en wil ik het de Kamer ontraden.

gehoord de beraadslaging,
constaterende, dat gehandicapten en slachtoffers van 12
jaar en jonger in een speciale verhoorstudio verhoord
worden door daarvoor getrainde deskundigen;
overwegende dat ook minderjarige slachtoffers van seksueel
misbruik in een kwetsbare positie verkeren en gebaat zijn
bij een kindvriendelijke verhoorruimte en deze specialistische wijze van verhoren;
verzoekt de regering, de doelgroep voor een speciale verhoorstudio uit te breiden met minderjarige slachtoffers van
seksueel misbruik,
en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Dank u wel. Er is inmiddels een nieuw amendement van
mevrouw Swinkels op stuk nr. 14.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Kooiman en
Recourt. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

Minister Van der Steur:
Ja, voorzitter. Dat heeft mevrouw Swinkels heel snel
gedaan. Gelet op de tijd stel ik voor dat ik een schriftelijke
reactie daarop geef. Het gaat vooral om de reikwijdte van
dat amendement en de effecten ervan. Als de Kamer de
suggestie zou volgen om niet volgende week dinsdag te
stemmen, maar de dinsdag daarop, heb ik ook nog even
de tijd om het de Kamer toe te sturen.

Zij krijgt nr. 15 (34236).
Mevrouw Kooiman (SP):
In reactie op wat de minister hierover al heeft gezegd, voeg
ik hieraan toe dat ik niet "alle minderjarigen" heb gezegd.
Het gaat mij er namelijk om dat er meer maatwerk mogelijk
wordt.
Mijn tweede motie gaat over de termijnen.

Mevrouw Swinkels (D66):
Ik hecht dan toch erg aan de termijn. Wanneer denkt u een
schriftelijke reactie te kunnen geven?

Motie
De Kamer,

Minister Van der Steur:
Volgens mij is het antwoord van de regering op die vraag
altijd: voor de stemmingen. Ik neem echter aan dat ik die
reactie voor het eind van volgende week naar de Kamer zal
kunnen sturen.
Mevrouw Swinkels (D66):
Juist daarom vroeg ik het.

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat slachtoffers die op de hoogte gehouden
willen worden van het verloop van de zaak uiterlijk twee
weken voorafgaand aan de zitting geïnformeerd dienen te
worden;
verzoekt de regering, inzichtelijk te maken in hoeverre deze
termijnen worden gehaald, daarbij aan te geven wat de

17 maart 2016
TK 66

66-5-15

redenen zijn indien deze niet zijn gehaald en de Kamer
hierover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Swinkels. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 17 (34236).

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Kooiman, Swinkels
en Van Toorenburg. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 16 (34236).

Mevrouw Swinkels (D66):
Voorzitter. Ook ik ben blij met de toezegging dat de minister
de Kamer het concept van het concept van het concept van
de AMvB zal doen toekomen. Ik vraag me wel af of hij
daarbij ook de financiële implicaties zal betrekken en, zo ja,
of hij die dan ook naar de Kamer zal sturen.
Over de stieffamilie hebben we uitgebreid in de interrupties
gesproken. Ik heb hierover een amendement ingediend en
ik kijk uit naar de schriftelijke reactie van de minister op dit
amendement, uiterlijk tegen het einde van de volgende
week. Als ik het goed begrijp komt die dus nog voor Pasen
naar de Kamer.
Over de privacy van de gegevens van de slachtoffers in het
strafdossier dien ik de volgende motie in. De motie is gericht
op het verlenen van een weigeringsrecht.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat persoonlijke gegevens van slachtoffers
kunnen worden opgenomen in het strafdossier;
constaterende dat via het strafdossier deze persoonlijke
gegevens bij de verdachte bekend kunnen worden;
overwegende dat bij zedendelicten, een slachtoffer de
opname van medische gegevens in het strafdossier al kan
weigeren;
overwegende dat het slachtoffer bij alle delicten zeggenschap zou moeten hebben over de opname van zijn persoonlijke gegevens in het strafdossier;
overwegende dat de wet momenteel al voorziet in een
rechterlijke toets als het gaat om de samenstelling van het
strafdossier en de verdachte zich tot de rechter kan wenden
wanneer hij van mening is dat hij in zijn verdedigingsbelang
wordt geschaad;
verzoekt de regering, ervoor zorg te dragen dat een slachtoffer een weigeringsrecht krijgt over het opnemen van
persoonlijke gegevens in het strafdossier,
en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Voorzitter. Ik heb niet geïnterrumpeerd, maar misschien
mag ik nu één opmerking maken over wat mevrouw Swinkels net zei. Misschien zou je alleen een weigeringsgrond
moeten organiseren indien er sprake is van een klachtdelict.
In dat geval kan ik me er wat bij voorstellen, maar zo niet
dan moet je er volgens mij niet aan beginnen.
Ik zal mij verder richten tot de minister, via u, voorzitter.
Dank aan de minister voor de beantwoording van alle vragen. Hij heeft met ons uitvoerig gesproken over de verschillende aspecten die hij goed heeft willen regelen. Wij hebben
aangegeven dat het soms toch wel zoeken is wanneer je
een slachtoffer een afdwingbaar recht zou willen geven. Ik
begrijp dat de minister nu zegt dat hij daar in beginsel niet
aan zou willen. Dat schreef hij ook al in de schriftelijke
ronde. Ik denk dat Slachtofferhulp Nederland daar toch niet
voor niets voor heeft gepleit. Wanneer wij ons Wetboek
van Strafvordering herijken, zou dat wel iets kunnen zijn
waar we goed naar moeten kijken.
Dank aan de minister voor zijn toezegging ten aanzien van
de JBZ-Raad, dus internationaal, en zijn toezegging dat hij
zou kijken of onze ambassades goed op de hoogte kunnen
zijn van de richtlijn. Wij hebben de toezegging gekregen
van de minister dat hij graag met ons in gesprek wil over
een tweetal amendementen. Over het derde amendement
heeft hij de opmerking gemaakt dat aan alle rechthebbenden de zaken teruggegeven zullen moeten worden. Ik denk
dat dat ook hoort in een rechtsstaat. Als je rechthebbende
bent en je krijgt iets terug, dan moet dat meteen gebeuren.
Dan heb ik alleen nog een motie, maar ik zie mevrouw
Swinkels bij de interruptiemicrofoon staan.
De voorzitter:
Ja, één vraag, mevrouw Swinkels.
Mevrouw Swinkels (D66):
Ik hoorde dat mevrouw Van Toorenburg al begint om na
te denken over het weigeringsrecht of het instemmingsrecht, hoe we het ook gaan noemen. Mag ik mevrouw Van
Toorenburg dan uitnodigen om over de invulling van die
motie verder met mij na te denken? Met andere woorden:
wilt u daarover nadenken met mij, mevrouw Van Toorenburg?
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
Natuurlijk wil ik daarover nadenken! Ja hoor, absoluut. Ik
vind het ook belangrijk om te horen wat de minister daarvan
vindt. Mijn eerste opmerking was dat je in bepaalde ernstige
zaken vooral wilt dat de zaak rondkomt, omdat de verdachte
van de straat moet. Dan heb je helaas soms ook informatie
nodig van het slachtoffer, om een volgend slachtoffer te
voorkomen. Wanneer je een slachtoffer ruimte wilt geven
om iets te stoppen, dan zou je dat vooral bij een klachtdelict

17 maart 2016
TK 66

66-5-16

moeten doen, want daar gaat een slachtoffer eigenlijk meer
over. Hij of zij heeft die zaak immers aangebracht en mag
van mij dan ook wat meer regie houden op het vervolg dan
wanneer men het op een andere manier doet. Laten we
daarover op een ander tijdstip nog eens rustig doorpraten.
Het enige wat ons nog echt stevig dwarszit, zijn de financiële
implicaties en de druk op de politie. Daarover hebben wij
samen met mevrouw Kooiman van de SP de volgende
motie opgesteld.

Ik mis nog een appreciatie van beide amendementen van
de zijde van de regering. Gaat de minister die amendementen overlaten aan het oordeel van de Kamer of zegt hij: die
moet u toch maar niet aannemen? Ik heb gewoon nog wat
meer informatie nodig voordat ik mijn fractie kan informeren of wij nu voor die amendementen moeten stemmen
omdat ze echt iets toevoegen aan de wet of dat het een
beetje flauwekulamendementen zijn, omdat het in de
praktijk al zo is.
De voorzitter:
Ik denk dat de minister direct kan antwoorden. Dat is het
geval. Het woord is aan de minister.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat wetsvoorstel 34236 aanzienlijke uitvoeringskosten met zich meebrengt en dat de werklaststijging
ten koste zal gaan van de operationele capaciteit bij de
nationale politie;
overwegende dat dit gelet op de financiële krapte bij de
nationale politie ongewenst is;
overwegende dat de EU een meerjarige subsidie beschikbaar heeft gesteld voor incidentele kosten ten behoeve van
de invoering van onderhavige richtlijn;
verzoekt de regering, de uitvoeringskosten en werklaststijging niet ten koste te laten gaan van de huidige budgetten
en de operationele sterkte bij de uitvoerende organisaties,
waaronder de nationale politie, en de Kamer hierover bij
voorjaarsnota te informeren;
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Toorenburg
en Kooiman. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 18 (34236).
Dan geef ik nu het woord aan de heer Recourt, die een heel
korte tweede termijn zou houden, heeft hij mij beloofd.

De heer Recourt (PvdA):
Dat klopt, voorzitter. Ik heb eigenlijk zelf geen vragen meer
en dank de minister voor de beantwoording, maar met de
amendementen zit ik nog wel een beetje in mijn maag. Het
gaat mij om twee amendementen, namelijk dat van
mevrouw Swinkels en het amendement van de fractie van
GroenLinks. Beide amendementen willen iets in de wet
plaatsen, waarvan de minister uitgebreid heeft gezegd dat
het er al in staat. Dan wordt het lastig. Op zich vind ik beide
amendementen wel heel sympathiek. Ik vind ook dat stiefouders of stiefbroers binnen redelijke grenzen het woord
moeten kunnen voeren en als slachtoffer behandeld worden, omdat ze negen van de tien keer ook gewoon slachtoffers zijn. Het is vooral een technisch verhaal. De minister
gaat ons nog een brief sturen.

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

Minister Van der Steur:
Voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor de nader
gestelde vragen evenals voor de brede steun die ik proef
voor het wetsvoorstel. Het is belangrijk om vast te stellen
dat wij spreken over een wetsvoorstel waarmee wij niet
alleen in Nederland maar ook in Europa de rechten van
slachtoffers versterken. Dat betekent dat ook Nederlandse
slachtoffers in de toekomst in andere landen beter zullen
worden behandeld, recht hebben op meer informatie en
op een heleboel terreinen een betere positie zullen hebben
indien zij onverhoopt in het buitenland slachtoffer worden
van een misdrijf.
Ik bekijk even of er nog individuele vragen zijn die ik zou
willen behandelen. De heer Recourt heeft één vraag gesteld
over de amendementen. Ik zal ervoor zorgen dat er bij de
brief die ik ga sturen, na het overleg dat ik, zoals wij zonet
hebben afgesproken, met de betrokken indieners zal voeren,
nog een net lijstje komt waarin staat wat ik van de amendementen vind. Op basis daarvan kunnen de woordvoerders
dan hun oordeel vormen en advies aan hun fracties geven.
Ik ga over tot de moties. De motie op stuk nr. 15 van de
leden Kooiman en Recourt is, zoals mevrouw Kooiman die
nader heeft toegelicht, eigenlijk ondersteuning van het
beleid zoals ik dat zonet heb geformuleerd in de uitleg
tegenover zowel mevrouw Kooiman als de heer Recourt.
Allereerst moet maatwerk mogelijk zijn. Maatwerk moet
ook het uitgangspunt zijn. Tegelijkertijd geldt dat de personen die tot de doelgroep behoren waarover mevrouw
Kooiman en de heer Recourt in de motie spreken en die
behoefte hebben aan verhoor in een speciale verhoorruimte,
daarvoor in aanmerking moeten komen. Zo leg ik de motie
uit. Dat betekent dat de motie ondersteuning is van beleid
en dat ik het oordeel aan de Kamer laat.
Mevrouw Kooiman heeft samen met mevrouw Swinkels
en mevrouw Van Toorenburg een tweede motie, op stuk
nr. 16, ingediend over het inzichtelijk maken van de termijnen voor het op de hoogte houden van slachtoffers. In
zekere zin zal, als het goed is, die discussie op heel korte
termijn achterhaald zijn, omdat het Openbaar Ministerie,
in samenwerking met een heleboel andere partijen, nu
werkt aan een digitaal slachtofferloket, waar het slachtoffer
elke dag, 24 uur per dag, kan kijken wat de voortgang in de
zaak is. Dan hebben wij die termijnen dus helemaal niet
meer nodig. Maar voorlopig zijn wij nog niet zover en hebben wij die termijnen wel nodig. Daarbij moeten wij ons
realiseren — dat is ook de reden waarom mevrouw Kooiman de motie heeft ingediend — dat het best moeilijk kan

17 maart 2016
TK 66

66-5-17

zijn om de termijn van twee weken in alle gevallen te halen;
denk bijvoorbeeld aan het snelrecht. Bovendien zou dit dan
in elke zaak binnen twee weken moeten gebeuren. Ik ben
natuurlijk bereid om hierover nog eens met het Openbaar
Ministerie te spreken. Ik ben ook bereid om te bezien of dit
wordt bijgehouden in de systemen; dat weet ik op dit
moment eigenlijk niet. Als dat niet zo is, wordt het wat
betreft de meetbaarheid van het gegeven wel heel moeilijk
om aan de motie te voldoen. Ik stel echter voor dat ik de
Kamer hierover zal informeren. Mag ik de motie dan zo
begrijpen dat die nog eens de nadruk legt op het feit dat
het wenselijk is dat de tweewekentermijn wordt gehaald
waar dat kan, en dat er, waar het niet kan, wel een heel
goede reden moet zijn waarom het niet kan? Dat kan bijvoorbeeld snelrecht zijn maar het kan ook iets anders zijn.
Als ik de motie zo mag uitleggen, laat ik het oordeel aan de
Kamer.
Ik kom bij de motie op stuk nr. 17 die mevrouw Swinkels
heeft ingediend. Daarin wordt mij gevraagd om ervoor te
zorgen dat het slachtoffer een algemeen weigeringsrecht
krijgt voor het opnemen van persoonlijke gegevens in het
strafdossier. Over die motie maak ik me echt enige zorgen,
waarschijnlijk om dezelfde reden die mevrouw Van Toorenburg heeft genoemd. Het uitgangspunt is echt — daarover
heb ik al een uitgebreide brief aan de Kamer geschreven
— dat wij op alle terreinen, conform het onderzoek van het
WODC, de positie van het slachtoffer en de bescherming
van de persoonlijke levenssfeer van slachtoffers willen
verbeteren. De lijnen daarvoor heb ik uitgelegd en die ga
ik ook aflopen. Tegelijkertijd hebben wij vastgesteld dat het
in ons procesrecht zo is dat het in sommige gevallen
noodzakelijk is dat je als verdachte weet wie tegen jou
aangifte heeft gedaan en wat jou door wie wordt verweten,
alleen al om in jouw verdediging de mogelijkheid te hebben
om je daartegen te verdedigen. Ik denk dat elk slachtoffer
in principe van zo'n algemeen geformuleerd weigeringsrecht zal gebruikmaken, ook slachtoffers die misschien
weten dat hun aangifte misschien de toets van de kritiek
niet zou kunnen doorstaan. Het is immers, zoals wij allemaal
weten, niet uitgesloten dat aangifte wordt gedaan met het
oog op een strafrechtelijke procedure, terwijl later blijkt dat
de aangifte niet serieus is. Ik zou zeker gebruikmaken van
zo'n algemeen weigeringsrecht als aangever van een
strafbaar feit waarvan ik zelf misschien, als ik er langer over
nadenk, weet dat het niet heeft plaatsgevonden. Hoe willen
wij er dan voor zorgen dat de verdachte zich daartegen kan
verweren? Ik maak mij echt een beetje zorgen over deze
motie. Daarom wil ik die ontraden.
Mevrouw Swinkels (D66):
De reden voor die ontrading is de mogelijkheid voor de
verdachte om zich te verdedigen, terwijl dat natuurlijk hoort
bij de gang die het strafproces moet hebben. Daar is rekening mee gehouden. Dat is ook de bedoeling van de overweging in de motie die stelt dat op dit moment in artikel 30
van het Wetboek van Strafvordering al is voorzien dat er
een rechterlijke toets is. Het OM bepaalt de samenstelling
van het strafdossier. Als er een weigeringsrecht zou komen,
zal de rechter die belangen tegen elkaar moeten afwegen.
Dat is de strekking van die motie. Ik wil het slachtoffer dat
weigeringsrecht echter wel geven, zodat het kan worden
afgewogen tegen het belang van het strafproces van de
verdachte.

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

Minister Van der Steur:
Dat kan ik op zichzelf begrijpen, maar dat doe je dan niet
bij motie maar in de behandeling van het Wetboek van
Strafvordering, waarover wij zeer binnenkort met elkaar
gaan spreken. De implicatie van wat mevrouw Swinkels nu
te berde brengt, is namelijk dat er bij elk slachtoffer dat
gebruikmaakt van het weigeringsrecht, een rechterlijke toets
moet komen naar de vraag of dit op de juiste gronden
gebeurt. Dat is nogal ingrijpend. Daarover wil ik op zijn
minst langer nadenken dan de drie minuten die ik nu heb.
Ik zou mevrouw Swinkels dus in overweging willen geven
om de motie aan te houden. Als zij dat niet doet, vind ik de
motie echt ontijdig en moet ik haar ontraden.
Mevrouw Swinkels (D66):
Ik zal de motie zeker aanhouden en daarover later nader
met de minister van gedachten wisselen.
Minister Van der Steur:
Prima. Ik stel voor dat wij dat doen bij de behandeling van
het desbetreffende Wetboek van Strafvordering.
De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Swinkels stel ik voor, haar motie
(34236, nr. 17) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Minister Van der Steur:
De motie op stuk nr. 18 bevestigt deels wat ik de Kamer
heb toegezegd. Ik ben mij bewust van het risico op aanzienlijke uitvoeringskosten. Wij hebben daarvoor een aantal
pilots opgezet en verwachten het resultaat daarvan in de
zomer van dit jaar. Ik zorg ervoor dat de Kamer voor de
begrotingsbehandeling voor 2017 over die inschattingen
wordt geïnformeerd. Die toezegging heb ik gedaan. Deze
motie trekt dat naar voren en vraagt mij om iets inzichtelijk
te maken op basis van nog niet afgerond onderzoek. Dat is
ingewikkeld. Ik kan deze motie niet uitvoeren, hoe graag ik
dat misschien ook zou willen, en moet die dan ook ontraden,
terwijl ik wel vasthoud aan mijn uitgangspunt om de Kamer
tijdig voor de begrotingsbehandeling voor 2017 te informeren over de consequenties.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA):
De Kamer heeft een motie aangenomen die het kabinet
vraagt om ons bij de Voorjaarsnota te informeren over de
sterkte van de politie en de consequenties van allerlei
bezuinigingen. Dat is de reden waarom de Voorjaarsnota
in deze motie staat. Dat past bij een eerder aangenomen
motie. Ik wil van de minister graag horen of hij dit toch niet
kan toezeggen als hij de motie zo leest.
Minister Van der Steur:
Ik ben mij heel bewust van die motie. Ik ben druk bezig om
daar antwoord op te geven en de Kamer daarover voor de
behandeling van de Voorjaarsnota te informeren, maar
omdat ik pilots aan het ontwikkelen ben om uit te vinden
wat de daadwerkelijke kosten zijn, kan ik dit niet naar voren
halen. Ik wil die pilots wel echt afmaken. Ik moet de Kamer

17 maart 2016
TK 66

66-5-18

informeren wat het daadwerkelijk gaat kosten. Dat blijkt
nog niet zo eenvoudig te zijn. Om die reden doen wij dit
onderzoek. Ik begrijp heel goed dat mevrouw Van Toorenburg het graag eerder wil weten. Ik zou het ook best graag
eerder willen weten, maar vind toch echt wel dat ik de kans
moet hebben om het onderzoek te doen. Om die reden
moet ik de motie toch ontraden.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Over de moties zal op een nader te bepalen moment worden
gestemd.
De vergadering wordt van 13.16 uur tot 13.58 uur geschorst.

Tweede Kamer

Rechten van slachtoffers van strafbare
feiten

17 maart 2016
TK 66

66-5-19