Brede analyse
keuringslandschap
LNV

Referentie: 20.A2000020024
Definitief rapport
Oktober 2020

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Inhoudsopgave

Pagina

Managementsamenvatting

3

Hoofdstuk 1: Introductie onderzoek

8

1.1 Achtergrond en aanleiding onderzoek

9

1.2 Vraagstelling

9

1.3 Reikwijdte onderzoek

9

1.4 Leeswijzer

10

Hoofdstuk 2: Aanpak onderzoek

11

2.1 Opzet onderzoek

12

2.2 Definities

13

2.3 Verzamelen van informatie

14

Hoofdstuk 3: Totstandkoming huidige landschap

16

3.1 Ministeriële ontwikkelingen

17

3.2 Relevante wet- en (EU) regelgeving

17

3.3 Keuringsinstanties in het landschap

21

3.4 Rollen en verantwoordelijkheden

21

Hoofdstuk 4: Overzicht van het keurings- en toezichtstelsel

23

4.1 Overzicht van het landschap

24

4.2 Betrokken partijen

25

4.3 Organisaties per domein

26

4.4 Inzoomen per organisaties

28

Hoofstuk 5: Integrale benchmark
5.1 Verschillen en overeenkomsten

36
37

Hoofstuk 6: Sterke punten en ontwikkelkansen van het stelsel

43

6.1 Sterke punten en ontwikkelkansen van het stelsel

44

Bijlagen

47

Bijlage I: Lijst met afkortingen

48

Bijlage II: Lijst met definities

50

Bijlage III: Referenties

54

Bijlage IV: Tabellen

57

Bijlage V: Factsheets

60

Bijlage VI: Overzicht van geïnterviewde personen

79

Bijlage VII: Overzicht deelnemers Begeleidingscommissie

81

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

2

Management
samenvatting

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Achtergrond
Naar aanleiding van een onderzoek in 2019 naar
slachthuizen1 heeft de minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (LNV) aangekondigd een brede analyse
te willen uitvoeren van het gehele landschap van keuren
binnen de LNV domeinen. Dit onderzoek heeft tot doel
om een feitelijk overzicht te geven van het LNV keuringsen toezichtlandschap.
Met het keurings- en toezichtlandschap worden de
keuringsorganisaties in het plantaardige domein (NAK,
Naktuinbouw, KCB, BKD), in het dierlijke domein (KDS,
COKZ), voor de biologische productie (SKAL) en de
NVWA bedoeld.
Op het domein van LNV is er sprake van een grote
diversiteit aan sectoren (veterinair, fytosanitair en
biologisch) met specifieke controleorganisaties. Over het
algemeen heeft de NVWA een rol in het toezicht en
spelen zbo's of andere organisaties een rol in het
uitvoeren van controles. Per sector kan de rolverdeling
verschillen, afhankelijk van het karakter van de sector en
historie.
Er is behoefte aan een goede beschrijving en vergelijking
van de verschillende praktijken en de doelen die
daarmee worden gediend. Vandaar dat in dit onderzoek
de volgende onderzoeksvragen zijn meegenomen:
-

Hoe ziet het huidige keurings- en toezichtlandschap
eruit? [Plant, dier (vlees en vis), zuivel/eieren en
biologisch].

-

Wat zijn de inrichtingsprincipes van de verschillende
stelsels?

-

Welke
doelen
dienen
zij,
hoe
zijn
de
verantwoordelijkheden van de verschillende partijen in
de stelsels belegd, waar zitten markante verschillen in
inrichting van de verschillende stelsels en waarom?

-

Sluit de inrichting van de stelsels goed aan op de
kaders van de nieuwe Europese regelgeving
(Verordening (EU) 2017/625) betreffende officiële
controles en andere officiële activiteiten die worden
uitgevoerd om de toepassing van de levensmiddelenen diervoederwetgeving te waarborgen?

-

Maak een analyse van de sterke en zwakkere punten
van de verschillende modellen, wat zijn de
overeenkomsten en de verschillen?

Om de bovenstaande vragen te beantwoorden is gebruik
gemaakt van bestaande informatie en de recent
afgeronde evaluatie van de keuringsinstanties in het
plantaardige domein (Rapport Evaluatie Plantkeur).
Daarnaast zijn er 13 diepte-interviews gehouden met in
totaal 20 personen van de betrokken organisaties en
vertegenwoordigers vanuit het ministerie.
Het huidige keurings- en toezichtlandschap
Het keurings- en toezichtlandschap bestaat uit de
hiervoor benoemde zeven keuringsinstanties, de NVWA
en het ministerie van LNV. Daarnaast spelen ook het
ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)
een rol. Onderstaande afbeelding geeft een globaal beeld
van de huidige samenhang tussen de verschillende
partijen. Dit betreft een vereenvoudigde weergave van de
werkelijkheid; in het rapport wordt verder in gegaan op de
nuances, de taken en verantwoordelijkheden van de
verschillende instanties.

(1) Rapport 2Solve, 2019
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

4

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Het landschap kent een lange geschiedenis (met
voorlopers van keuringsinstanties opgericht begin 1900)
en kent de huidige inrichting sinds de terugkeer van het
ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
(hierna: LNV) in 2017. Keuring- en toezicht binnen de
context van dit landschap richt zich op verschillende
domeinen zoals plantaardig, roodvlees, zuivel en eieren
en biologisch.
In het huidige stelsel geldt dat de minister de bevoegde
autoriteit is en de ambtenaren van de NVWA zijn
aangewezen als toezichthouder. Meestal fungeert de
NVWA als eerstelijnstoezichthouder, maar in sommige
sectoren is het eerstelijnstoezicht toegewezen aan
andere toezichtinstanties. Voorbeelden hiervan zijn het
COKZ in de zuivelsector en in de eiersector. Op het
gebied van biologische productie is Skal de enige
toezichthouder voor kwaliteitsregelgeving, maar fungeert
NVWA
als
eerstelijnstoezichthouder
voor
voedselveiligheid bij biologische productiebedrijven.
Over het algemeen geldt dat binnen ieder domein elk
individueel bedrijf een eigen verantwoordelijkheid kent
voor naleving van wet- en regelgeving. Het is de taak van
de keurings- en toezichtorganisaties om toe te zien op
naleving en strikt te handhaven wanneer hieraan niet
wordt voldaan. De partijen in het landschap zijn gericht
op het bevorderen en zo nodig afdwingen van naleving
van wet- en regelgeving of collectief vastgestelde
richtlijnen.
Vaak wordt ‘eerstelijnstoezicht’ bedoeld wanneer er
gesproken wordt over toezicht in context van het
beschreven landschap. Bij eerstelijnstoezicht bestaat er
een directe relatie tussen de toezichthouder en de
ondertoezichtstaande,
waarbij
de
toezichthouder
rechtstreeks toezicht houdt op de bedrijven die onder
toezicht staat.
Naast het toezicht op naleving van wet- en regelgeving
houden de partijen binnen dit landschap zich ook bezig
met onder andere kwaliteitsaangelegenheden die
voortvloeien uit wet- en regelgeving. Binnen sommige
domeinen is er bijvoorbeeld door het bedrijfsleven een
behoefte
aan
erkenning
van
een
bepaalde
minimumkwaliteit en/of betere toegang tot (inter)nationale
markten. De keurings- en toezichtorganisaties houden bij
kwaliteitsaangelegenheden in hun hoedanigheid als
keuringsinstantie
of
als
toezichthouder
de
verantwoordelijkheid dat bedrijven die een bepaalde
kwaliteit uitdragen daar ook op worden gekeurd,
gecertificeerd en/of gecontroleerd.

Er is sprake van tweedelijnstoezicht wanneer men kijkt
naar de wijze waarop een andere aangewezen instantie
toezicht houdt.1
De NVWA is eindverantwoordelijk voor een goede
naleving van de regels en moet daarover ook
verantwoording afleggen. Dit leidt ertoe dat de NVWA
naast het directe eerstelijnstoezicht ook op sommige
domeinen de taak heeft om ‘vanuit de tweede lijn’
toezicht te houden op de manier waarop de aangewezen
toezichthouder die taak uitvoert.
In de kern heeft het ministerie van LNV (of VWS) de
eigenaarsen
opdrachtgeversrol
en
is
het
verantwoordelijk voor het beleid, de NVWA houdt
nalevingstoezicht, tweedelijnstoezicht, en bestuurlijke- en
strafrechtelijke handhaving. De keuringsinstanties zijn
verantwoordelijk voor het uitvoeren van keurings- en
toezichtwerkzaamheden
(of
certificeringsen
inspectiewerkzaamheden), inclusief het nemen van
maatregelen die daarmee samenhangen, zoals
bestuursrechtelijke- en tuchtrechtelijke handhaving,
indien de individuele keuringsinstantie daartoe bevoegd
is.
De NVWA is belast met het tweedelijnstoezicht op de
keuringsdiensten op het gebied van plantgezondheid
(fyto) en voedselveiligheid. Voor Skal voert de NVWA
geen systeemtoezicht uit, dit wordt uitgevoerd door het
ministerie van LNV. Verder geldt dat alleen voor
bepaalde
onderdelen
van
de
plantaardige
keuringsdiensten, zoals de fytosanitaire taken, de NVWA
belast is met de uitvoering van tweedelijnstoezicht. Naast
de toezichtwerkzaamheden voert NVWA zelf ook
keuringsactiviteiten uit op bepaalde domeinen.
Europese en nationale wet- en regelgeving spelen een
belangrijke rol in het bepalen van de werkzaamheden in
het landschap en, in sommige gevallen, zelfs de wijze
waarop uitvoering dient te worden gegeven aan deze
taken.
Sterke punten en ontwikkelkansen
De sector, historische context en keuzes in het politieke
landschap (nationaal en internationaal) hebben allen
invloed op de manier waarop toezichttaken en
keuringswerkzaamheden (of certificeringswerkzaamheden voor Skal) wordt uitgevoerd door de organisaties
die actief zijn binnen het landschap.

(1)
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Basisinformatiebladen NVWA, 2017, blz. 35

5

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Uit
het
bestuderen
van
het
keuringsen
toezichtlandschap blijkt
dat de keuringsinstanties
onderling veel overeenkomsten kennen, maar ze
verschillen ook op punten van elkaar. Er is verschil in
activiteiten (certificeren of keuren, toezicht al dan niet in
het verlengde van keuren), verschil in wet- en
regelgeving (uiteenlopend van zeer sterk voorschrijvend
tot ruimte voor interpretatie), of verschil tussen de eisen
en wensen van verschillende sectoren. Het betreft dan
keuren/toezicht als een puur wettelijke vereiste of keuren
als toegevoegde waarde voor de hele sector (met daarbij
extra kwaliteitsbevorderende activiteiten als aanvulling op
de wettelijke vereisten). De verschillen zijn te herleiden
naar de historische ontwikkeling van de instanties en/of
bewuste keuzes binnen de kaders van wet- en
regelgeving.
Uit de grote meerderheid van interviews blijkt dat er
vanuit andere landen met bewondering gekeken wordt
naar de inrichting van het stelsel in Nederland.
Tegelijkertijd wordt aangegeven dat het stelsel op EUniveau of daarbuiten soms om nadere uitleg vraagt, met
name over de algemene werking van het gehele keuringen
toezichtstelsel
en
de
verdeling
van
verantwoordelijkheid tussen de diverse partijen. De
nieuwe Controleverordening (2017/625) neemt naar
verwachting wel een deel van de vragen weg door het
scherper en duidelijker kunnen beleggen van bepaalde
verantwoordelijkheden. Zo krijgen de keuringsinstanties
meer bevoegdheden dan voorheen, hetgeen reeds goed
inpasbaar is in de huidige structuur. De verdeling van
werkzaamheden moet nog worden vastgelegd in nieuwe
meerjarenovereenkomsten.
Een integrale blik op het stelsel laat sterke punten zien
waarmee de verschillende partijen in staat zijn om de
door maatschappij en politiek verwachte rol in te vullen.
Daarnaast zijn er ook elementen aan het stelsel die
gezien kunnen worden als kansen voor het verder
verstevigen van het stelsel.

Sterke punten

Ontwikkelkansen

Verankering in
sector

Visie LNV

Kennis

Kennisborging
LNV en NVWA

Wendbaar
Samenwerking
Scheiding eigenaar
en opdrachtgever
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Sterke punten van het landschap zijn de verankering van
de instanties in de sectoren, de kennispositie en
kennisdeling, de wendbaarheid en de scheiding tussen
de opdrachtgever en eigenaarsrol op het departement.
Het keurings- en toezichtlandschap heeft veel kenmerken
van een netwerkorganisatie. Er bestaan veel
verbindingen tussen de betrokken partijen, zowel op
verschillende niveaus (strategisch, tactisch, operationeel)
als op verschillende thema’s.
De verankering van de instanties is in alle sectoren goed
geborgd. Instanties staan, soms zelfs letterlijk, met de
voeten in de klei, en zijn goed op de hoogte van de
actualiteit en ontwikkelingen binnen de sector. Er is een
grote mate van differentiatie tussen de verschillende
domeinen en de kleinere instanties zijn in staat om goed
aan te sluiten op de unieke aspecten van de
verschillende sectoren. De gerichte aandacht op een
specifiek domein met daarbinnen één, of een beperkt
aantal, sectoren stelt de instanties in staat om een
stabiele en omvangrijke specialistische kennispositie te
ontwikkelen en te onderhouden. Door deze diepgaande
kennis spelen de instanties ook een belangrijke rol als
kennisinstituut zowel als het gaat om het leveren van
inhoudelijke input voor wetgevings- en beleidsdoeleinden
als bij het informeren en ontwikkelen van de sector
waarbinnen ze actief in zijn.
De keuringsinstanties zijn relatief kleine, overzichtelijke
organisaties wat ze wendbaar maakt om in te spelen op
nieuwe wetgeving, innovaties, maar ook bij de dagelijkse
operatie. Uit de interviews blijkt integraal dat de
dagelijkse praktijk zich kenmerkt door veel ad hoc
beslissingen met een korte doorlooptijd. Kleine
organisaties hebben vaak korte besluitvormingslijnen en
omdat de focus op één specifiek domein ligt, is
prioritering eenduidiger en eenvoudiger. De omvang stelt
daarmee de keuringsinstanties beter in staat om het
tempo van ontwikkelingen van de sector te kunnen
volgen. Voor de NVWA als geheel is snelle verandering
soms lastiger, echter binnen de NVWA kunnen
afdelingen op specifieke onderwerpen evengoed
wendbaar zijn.
Ook de aansturing van het landschap vanuit LNV maakt
de nodige ontwikkelingen door; zo is de beweging naar
het scheiden van de opdrachtgever en eigenaar, zoals
deze ook bij andere departementen (o.a. ministerie van
Justitie en Veiligheid) is aangebracht, verder
doorontwikkeld. Uit de interviews is gebleken dat de
scheiding tussen opdrachtgever en eigenaar over het
algemeen bijdraagt aan de verdere professionalisering
van de relatie tussen het departement en de
keuringsinstanties.

6

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Het huidige landschap biedt ook nog kansen voor
verdere ontwikkeling en versteviging. Deze kansen
dienen zich aan op het gebied van visievorming, het
borgen van kennis op departementaal niveau, en meer
samenwerking op grote relevante thema’s voor de
toekomst waar alle partijen mee te maken zullen krijgen.
Diverse keuringsinstanties ervaren het als een uitdaging
om de doelstellingen van de jaarplannen te verbinden
met de (meerjarige) strategische doelstellingen van LNV.
Omdat de keuringsinstanties zich op een specifieke
domeinen richten is niet voor elk domein op
departementaal niveau een concrete langetermijnvisie
geformuleerd. In dialoog met de instanties kan worden
verkend waar deze behoefte ligt en hoe hier invulling aan
kan worden gegeven om het landschap verder te
verstevigen.
Zoals gezegd slagen de keuringsinstanties er goed in om
kennis in de organisatie voor meerdere jaren te borgen.
Voor de NVWA en LNV vormde dat echter de afgelopen
jaren een grotere uitdaging. Belangrijke reden is dat er
frequent (ingrijpende) organisatieveranderingen bij de
genoemde organisaties zijn doorgevoerd, waardoor
medewerkers op andere posities zijn geland c.q. zijn
vertrokken. Zorgvuldig opgebouwde kennis is daarmee
soms verloren gegaan.
Keuringsinstanties zijn organisaties met een beperkte
omvang; dat brengt voordelen met zich mee, maar dat
betekent ook dat de beschikbare capaciteit voor
ontwikkeling en vernieuwing redelijk beperkt is.
Keuringsinstanties weten elkaar op veel thema’s al goed
te vinden. Het is de moeite waard kansen te verkennen
op een aantal bredere thema’s, zoals risicogericht
toezicht,
onderlinge
gegevensuitwisseling
en
datamanagement. Het zijn onderwerpen die feitelijk bij
meerdere instanties op de radar staan (en ook vaak
genoemd worden in de jaarplannen) wat mogelijkheden
biedt om beter in gezamenlijkheid met elkaar op te
trekken. Door samenwerking kan ook goed gebruik
gemaakt worden van de schaalvoordelen en brede
kennis van de NVWA. Waar de specifieke domeinen
kunnen vragen voor een eigen operationalisering biedt
het gezamenlijk uitdenken van uitgangspunten en
monitoren van bredere ontwikkelingen op specifieke
thema’s kansen voor het landschap.

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

7

Hoofdstuk 1:
Introductie
onderzoek

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

1.1 Aanleiding onderzoek
Naar aanleiding van een onderzoek in 2019 naar
slachthuizen1 heeft de minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (LNV) aangekondigd een brede analyse
te willen uitvoeren van het brede landschap van keuren
en toezicht
binnen de LNV-domeinen. Het
evaluatieonderzoek riep de vraag op of de genoemde
spanning tussen het organiseren van toezicht op de
borging van de publieke belangen van voedselveiligheid
en dierenwelzijn en het verlangd niveau van
dienstverlening dat het in een organisatie met zich
meebrengt, een nadere weging verdient.
Binnen het domein van LNV is er sprake van een grote
diversiteit aan domeinen (plant, dier, zuivel/eieren en
biologisch)
met
verschillende
specifieke
controleorganisaties
op
diverse
onderwerpen
(voedselkwaliteit en voedselveiligheid). Over het
algemeen heeft de Nederlandse Voedsel- en
Warenautoriteit (NVWA) een rol in het toezicht
(nalevingstoezicht en tweedelijnstoezicht) en spelen
allerlei zbo's of andere organisaties een rol in het
uitvoeren van controles. Per sector kan de rolverdeling
verschillen, afhankelijk van het karakter van de sector en
historie.



Sluit de inrichting van de stelsels goed aan op de
kaders van de nieuwe Europese regelgeving
(Controleverordening (EU) 2017/625) betreffende
officiële controles en andere officiële activiteiten die
worden uitgevoerd om de toepassing van de
levensmiddelenen
diervoederwetgeving
te
waarborgen?



Wat zijn de sterke en zwakkere punten van de
verschillende stelsels, wat zijn de overeenkomsten en
de verschillen?

1.3 Reikwijdte opdracht
 Dit onderzoek betreft een feitelijke weergave van de
totstandkoming en de huidige inrichting van het
keurings- en toezichtlandschap.


Dit onderzoek richt zich op de keuringsinstanties
onder aansturing van het ministerie van LNV en
beschrijft
in
het
verlengde
daarvan
de
toezichtactiviteiten die hieraan gerelateerd zijn.
Private
kwaliteitssystemen
(onder
andere
bedrijfskeurders) zijn daardoor geen onderdeel van dit
onderzoek.



Met het keurings- en toezichtlandschap worden de
keuringsinstanties (NAK, Naktuinbouw, KCB, BKD,
SKAL, COKZ, KDS) en de NVWA bedoeld.

Doel van de opdracht
Het doel van dit onderzoek is om op basis van een
feitelijke analyse tot een integraal overzicht te komen van
het huidige keurings- en toezichtlandschap van LNV.
Tijdens deze analyse is ook gekeken naar de
implementatie van de Controleverordening in de
werkwijze van de verschillende uitvoeringsstructuren.



Voor de totstandkoming van dit onderzoek is zowel
gebruikgemaakt
van
bestaande
documentatie
(jaarverslagen,
evaluatierapporten,
eerdere
onderzoeken, kamerstukken en overige relevante
informatie) als interviews om deze stukken in de juiste
context te plaatsen. Een overzicht met gebruikte
documentatie kan worden gevonden in bijlage I.

1.2 Vraagstelling
Centraal aan dit onderzoek staat de behoefte aan:

Keuringsinstantie: In dit rapport wordt met de term
keuringsinstantie verwezen naar de zeven organisaties
binnen het LNV keurings- en toezichtlandschap (NAK,
Naktuinbouw, KCB, BKD, Skal, COKZ en KDS). De
gehanteerde term keuringsinstantie is echter wel een
vereenvoudiging van wat de zeven organisaties
daadwerkelijk doen in de praktijk. Bijvoorbeeld sommige
organisaties
voeren
naast
keuren
ook
toezichtwerkzaamheden uit. Daarnaast is Skal een
organisatie die expliciet niet keurt en geen keurmeester
heeft, maar certificeert en werkt met inspecteurs. Verder
geldt dat de NVWA voor sommige domeinen ook is aan
te merken als een keuringsinstantie. Bovendien is KDS
een organisatie die keuringsassistenten ter beschikking
stelt aan de NVWA en strikt genomen daardoor zelf geen
keuringen uitvoert onder eigen naam. Hierdoor is de term
‘keuringsinstantie’ op sommige punten niet correct en
waar nodig zal dit in het rapport verder worden
beschreven. Er is voor een overkoepelende term
gekozen om de leesbaarheid van het rapport te
vergroten.

Een goede beschrijving en vergelijking van de
verschillende keuringsinstanties binnen het domein van
LNV en de doelen die daarmee worden gediend.

In dit onderzoek zijn de volgende onderzoeksvragen
meegenomen:


Hoe ziet het huidige keurings- en toezichtlandschap
eruit? [Plant, dier (vlees en vis), zuivel/eieren en
biologisch].



Wat zijn de inrichtingsprincipes van de verschillende
stelsels?



Welke
doelen
dienen
zij,
hoe
zijn
de
verantwoordelijkheden van de verschillende partijen in
de stelsels belegd, waar zitten markante verschillen in
inrichting van de verschillende stelsels en waarom?
(1) Rapport 2Solve, 2019
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

9

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

1.4 Leeswijzer
Het volgende hoofdstuk beschrijft de aanpak van het
onderzoek en het gehanteerde onderzoekskader.
Hoofdstuk 3 beschrijft de totstandkoming van het
keurings- en toezichtlandschap. Hoofdstuk 4 geeft een
overzicht van het keurings- en toezichtstelsel met daarbij
een korte beschrijving van de betrokken partijen.
Hoofdstuk 5 biedt inzicht in de verschillen en de
overeenkomsten van de verschillende keuringsinstanties
aan de hand van een integrale benchmark. Tot slot wordt
het onderzoek in hoofdstuk 6 afgesloten met een aantal
observaties.

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

10

Hoofdstuk 2:
Aanpak
onderzoek

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

2.1 Opzet onderzoek
De aanpak betreft het gestructureerd en gecontroleerd
doorlopen van opeenvolgende stappen, waarbij we
gebruikmaken
van
onderzoeksmethoden
als
deskresearch en diepte-interviews. Door het combineren
van de reeds beschikbare (publieke) informatie, de
uitkomsten van de recent gestarte evaluatie van de
keuringsinstanties in het plantaardige domein en kennis
en vaardigheden van de stakeholders en betrokken
organisaties ontstaat een integraal beeld van het
keurings- en toezichtlandschap.
De keurings- en toezichtorganisaties in scope van dit
onderzoek bevinden zich in verschillende subdomeinen
waarbij de inhoudelijke taken die zijn toebedeeld op basis
van wet- en regelgeving of door een besluit van de
ministers verschillen. Om tot een objectieve vergelijking
te komen is het van belang om de organisaties op een
gestructureerde manier met elkaar te vergelijken.
Om inzicht te krijgen in de inrichting van het huidige
keurings- en toezichtlandschap en een beeld te geven
van verschillen en overeenkomsten tussen de
verschillende keuringsinstanties is gebruikgemaakt van
twee kaders. Aan de hand van het KPMG-model de ‘nine
levers of value’ (9LoV) zijn factsheets per
keuringsinstantie opgebouwd. Aan de hand van de zes
principes van goed toezicht zijn de organisaties in een
integrale benchmark naast elkaar gezet.
De combinatie van het KPMG 9LoV-model met de zes
principes van goed toezicht maakt het mogelijk om tot
een feitelijke analyse te komen. Er zijn diverse
uitgangspunten geformuleerd bij de zes principes van
goed toezicht en de KPMG 9LoV biedt een mogelijkheid
om organisaties gestructureerd te vergelijken op
hetzelfde detailniveau.
Deze aanpak maakt het mogelijk om de verschillen in
inrichtingsprincipes binnen het landschap op een feitelijke
manier aan te tonen.
9 Levers of Value
KPMG’s 9 Levers of Value (9LoV) is een strategisch
raamwerk dat wordt toegepast om een organisatie te
analyseren en heroriënteren. Middels een holistische
aanpak faciliteert het raamwerk totstandkoming van een
volledig overzicht van elementen relevant voor
visievorming en -verandering. Het raamwerk kijkt naar
organisaties op drie verschillende niveaus:
 de strategische ambitie;
 het bedrijfsmodel; en
 het organisatiemodel.

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Dit model is als basis gebruikt voor het opstellen van de
factsheets per instantie binnen het keurings- en
toezichtlandschap. De verschillende onderdelen van dit
raamwerk zijn beoordeeld op relevantie voor dit
onderzoek en aan de hand van de overgebleven
onderdelen is een factsheet opgesteld. Deze factsheets
geven een beeld van de keuringsinstanties vanuit
organisatieperspectief en bieden snel inzicht in de
verschillen hierin. In de factsheets worden naast
kengetallen de volgende onderdelen beschreven:
Strategische ambitie
— Strategische doelen/ambities/speerpunten
— Financieringsmodel
— Eigenaar
— Juridische structuur
Bedrijfsmodel
— Werkzaamheden
— Subdomeinen
— Type keuringen
— Type klanten
Organisatiemodel
— Organisatie-inrichting
— Bestuur
— Centraal/regionaal
— Keuren en/of toezicht
— Sturing (KPI’s)
Tot slot is ook de relevante internationale en nationale
wet- en regelgeving opgenomen. De factsheets per
instantie zijn opgenomen in bijlage V.

12

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Zes principes van goed toezicht
Naast de overeenkomsten en verschillen in de
organisatiemodellen tracht dit onderzoek ook inzicht te
bieden in de manier waarop keuren (en toezicht in het
verlengde hiervan) wordt uitgevoerd. Om hier een
objectieve vergelijking in te maken is ervoor gekozen om
de zes principes van goed toezicht toe te passen als een
analysekader. De rijksbrede visie op toezicht (Minder
last, meer effect, 2005) omschrijft zes principes van goed
toezicht. Toepassing van deze principes leidt tot
eigentijds toezicht dat het perspectief van de
samenleving centraal stelt.1 De zes principes van goed
toezicht zijn opgesteld in 2005 en door de regering
nogmaals in 2014 bevestigd.2



Samenwerkend toezicht: De overheid tracht de
toezichtlast bij burgers en bedrijven te verminderen
door het verbeteren van de samenwerking tussen
toezichthouders. 5 Samenwerking tussen instanties in
het keurings- en toezichtlandschap is daarmee een
belangrijk principe.



Onafhankelijk toezicht: De samenleving moet
kunnen vertrouwen op een onafhankelijk oordeel van
De
toezichthouders
en
keuringsinstanties.6
onafhankelijkheid als keuringsorganisatie van zowel
het ministerie (materiele onafhankelijkheid) als het
bedrijfsleven is fundamenteel voor het bestaansrecht
van het keurings- en toezichtlandschap.

De zes principes van goed toezicht krijgen per
toezichtsoort hun eigen invulling. Keurings- en
toezichtactiviteiten liggen in de kern dicht bij elkaar, een
vergelijkbaar model voor de keuren is in de literatuur niet
direct voor handen. Hoewel dit een visie op toezicht
betreft bieden de principes ook een goed fundament op
basis waarvan de keuringsinstanties vergeleken kunnen
worden. Daarnaast is ook uit de interviews gebleken dat
de beginselen en kaders die ten grondslag liggen aan de
zes principes nog steeds door verschillende instanties
worden toegepast. Daarom is er voor gekozen zit model
als kader te gebruiken. De principes van goed toezicht
zijn:



Transparant toezicht: Een goede toezichthouder legt
uit waarom hij toezicht houdt en maakt de keuzes in
het toezicht inzichtelijk.7 Hetzelfde geldt voor
keuringsinstanties. Het nastreven van transparantie
over de gemaakte keuzes en de behaalde resultaten
draagt bij aan het publieke vertrouwen in het gehele
keuringsen
toezichtlandschap.



Professioneel toezicht: Professionalisering van
toezicht en keuren heeft betrekking op drie niveaus:
de individuele toezichthouder of keurmeester, de
toezicht-/keuringsinstantie en de beroepsgroep. Het
individu is flexibel in de werkwijze en integer. De
instantie
vervult
een
onafhankelijke
maar
samenhangende rol in het beleidsproces en heeft
meerwaarde voor de samenleving. De beroepsgroep
blijft zich ontwikkelen door verschillende initiatieven. 8





Selectief toezicht: De overheid kiest voor de vorm en
omvang van toezicht voor elke situatie de juiste
maatvoering. Instanties maken vervolgens keuzes op
basis van een afweging van risico’s en kosten en
baten. De overheid geeft (binnen de kaders van (EU-)
wet- en regelgeving) aan welk niveau van toezicht zij
nastreeft. Risicogericht toezichthouden (en keuren) is
hierbij een relevant instrument. Gerechtvaardigd
gebleken vertrouwen leidt tot minder toezicht.
Geschonden vertrouwen betekent ingrijpen. 3
Slagvaardig toezicht: Om slagvaardig te zijn is
toezicht zacht waar het kan en hard waar het moet.
Instanties stimuleren mensen en bedrijven als de
situatie het toelaat en grijpen in als de situatie dat
vereist. Op sommige terreinen betekent dit een
verandering in de cultuur van met elkaar omgaan door
sneller en steviger in te grijpen dan nu gebruikelijk is. 4
Toezichthouders hebben een zekere mate van
vrijheid bij het bepalen van de zwaarte van de
interventie.

(1) Rapport zes principes van goed toezicht 2005
(2) https://www.toezine.nl/artikel/59/geen-nieuwe-visie-op-toezicht-nodig/
(3) Rapport zes principes van goed toezicht 2005, blz. 4
(4) Rapport zes principes van goed toezicht 2005, blz. 4
(5) Rapport zes principes van goed toezicht 2005, blz. 5
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Deze zes principes vormen de basis voor de integrale
vergelijking van de keuringsinstanties. Het doel is om een
feitelijke beschrijving van de invulling van de principes
per keuringsinstantie te creëren. Dit biedt vervolgens
inzicht in de verschillen en de overeenkomsten tussen de
verschillende keuringsinstanties en mogelijke ‘better
practices’.
2.2 Definities
Begrippen kennen veel verschillende interpretaties. Om
een eenduidige interpretatie te waarborgen wordt in dit
onderzoek gebruikgemaakt van definities zoals deze in
eerdere onderzoeken en rijksdocumenten gedefinieerd
zijn. Voor de meest voorkomende begrippen binnen dit
onderzoek worden de volgende definities gehanteerd:
Accrediteren: Een onafhankelijke bevestiging van de
deskundigheid, onpartijdigheid en onafhankelijkheid van
een conformiteitbeoordelende organisatie, op basis van
internationaal geharmoniseerde normen.9
(6) Rapport zes principes van goed toezicht 2005, blz. 5
(7) Rapport zes principes van goed toezicht 2005, blz. 5
(8) Rapport zes principes van goed toezicht 2005, blz. 5
(9) Website Raad voor Accreditatie, 2020

13

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Certificatie: Onafhankelijke bevestiging dat producten,
managementsystemen of personen aan specifieke eisen
voldoen.1
Handhaven: De kern hiervan is dat het bestuur zijn
(politieke) verantwoordelijkheid neemt en een afweging
maakt
van
de
te
ondernemen
stappen.
Bestuursrechtelijke handhaving 'in enge zin' ziet toe op
het opleggen van bestuursrechtelijke sancties (zoals
bestuursdwang, dwangsom en intrekking van de
vergunning of een andere begunstigende beschikking)
door een bestuursorgaan, in principe zonder
voorafgaande tussenkomst van een rechter.2
Keuren: Keuringen worden door (of namens) de
overheid uitgevoerd (op verzoek van bedrijven) en richten
zich op het beoordelen van partijen van producten en/of
levende dieren aan de hand van specifiek vastgestelde
eisen met als doel deze in de handel te kunnen brengen
binnen de EU, te kunnen exporteren buiten de EU of
deze vanuit derde landen te kunnen importeren in
Nederland/EU. Bij een keuring kan gebruik worden
gemaakt van verschillende methoden, inclusief
beoordelen van het bedrijf, productieplaats, andere
onderzoeken en het gebruikmaken van informatie uit het
toezicht. Deze methoden worden specifiek ingezet voor
de te keuren partij.3
Toezicht: Het verzamelen van informatie over de vraag
of een handeling of een proces of activiteit voldoet aan
de gestelde (wettelijke) eisen, het zich vervolgens
vormen van een oordeel daarover en het eventueel naar
aanleiding daarvan interveniëren. Toezicht kan
betrekking hebben op activiteiten van bedrijven en
plaatsen waar de bedrijfsactiviteiten plaatsvinden.
Handhaving is onderdeel van toezicht. De bevoegde
autoriteit kan alle daarvoor beschikbare methoden
inzetten naargelang de situatie daarom vraagt (o.a.
inspectie, systeemtoezicht, audit (ook op een keuring),
screening, verificatie). Het toezicht kan al dan niet op
verzoek van een bedrijf plaatsvinden (bijvoorbeeld om
een erkenning te verkrijgen om als bedrijf te mogen
produceren of exporteren).4
Een volledig overzicht van de in dit onderzoek
gehanteerde definities is te vinden in bijlage II.

2.3 Verzamelen van informatie
Aan de hand van de twee voorgenoemde raamwerken is
een informatiebehoefte geformuleerd. Om de benodigde
informatie te verzamelen zijn twee methoden toegepast:
1.

Deskresearch: in dit onderzoek is optimaal
gebruikgemaakt van reeds bestaande informatie.
Enerzijds om het objectieve karakter van het
onderzoek te borgen en anderzijds om de belasting
voor de stakeholders te minimaliseren. Via
(openbare) bronnen is middels deskresearch een
eerste invulling gegeven aan de informatiebehoefte.

2.

Aanvullend op de deskresearch zijn interviews met
de keuringsinstanties, de NVWA en de inhoudelijke
beleidsdirecties van LNV gevoerd. Deze gesprekken
zijn gestructureerd aan de hand van een
interviewleidraad. In totaal zijn er 13 interviews
afgenomen met 20 personen, zie voor de volledige
lijst van geïnterviewde personen bijlage VI.

Draagvlak en validatie
Om een feitelijk juist en gedragen beeld te kunnen
schetsen van het keurings- en toezichtlandschap is het
van belang dat de stakeholders betrokken zijn.
Gedurende
het
onderzoek
heeft
afstemming
plaatsgevonden en is de validatie van informatie geborgd
door middel van een regulier voortgangsoverleg, een
startbijeenkomst met de begeleidingscommissie, een
startbijeenkomst met de keuringsinstanties, een
tussentijds
afstemmingsoverleg
(met
de
begeleidingscommissie en keuringsdiensten), een
expertsessie (ter brede validatie met stakeholders) en er
zal een afsluitend overleg plaatsvinden.
Bij de uitvoering van dit onderzoek zijn verschillende
stakeholders op verschillende wijzen betrokken.


Het Directoraat Generaal (DG) Agro heeft
opgetreden als opdrachtgever van de stelselanalyse.



Er is een begeleidingscommissie ingesteld onder
voorzitterschap
van
ABDTOPConsult
en
ondersteund door de directie PAV. Andere directies
van LNV, DAD, EIA, juridische zaken, FEZ, BPZ,
NVWA en VWS zijn tevens vertegenwoordigd. Op
verzoek
van
de
keuringsinstanties
is
de
begeleidingscommissie door de opdrachtgever van
dit onderzoek uitgebreid. De keuringsinstanties zijn
na een aparte startbijeenkomst ook onderdeel van de
begeleidingscommissie geworden.

(1) Website Raad voor Accreditatie, 2020
(2) Algemene wet bestuursrecht, Hoofdstuk 5
(3) Kwaliteitshandboek NVWA, 2017 blz. 11
(4) Rapport ministerie EZK, 2014 blz. 8

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

14

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN



De keuringsinstanties (NAK, Naktuinbouw, KCB,
BKD, Skal, COKZ, KDS) zijn zowel in verschillende
bijeenkomsten (start- en expertbijeenkomst en extra
bijeenkomst begeleidingscommissie) betrokken als
individueel geïnterviewd. Vanwege de beperkingen
voortkomend uit de Covid-19 uitbraak zijn alle
besprekingen via video conferencing gedaan.



De NVWA heeft zowel aan overleggen met de
begeleidingscommissie en met de keuringsinstanties
deelgenomen.



Zowel
de
begeleidingscommissie
als
de
keuringsinstanties zijn in de gelegenheid gesteld om
de rapportage te lezen en feitelijke onjuistheden aan
te duiden.

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

15

Hoofdstuk 3:
Totstandkoming
huidige landschap

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Om het huidige keurings- en toezichtlandschap goed te
kunnen doorgronden is het van belang de totstandkoming
hiervan op hoofdlijnen te begrijpen. Historische
ontwikkelingen spelen een rol in de aansturing,
samenhang en werking van het huidige landschap. In de
hiernavolgende paragrafen worden een aantal van de
belangrijkste beïnvloedende factoren voor de vorming
van het landschap in brede zin, kort beschreven. In het
volgende hoofdstuk wordt dieper ingegaan op de
totstandkoming van de verschillende keuringsinstanties.
3.1 Ministeriële ontwikkelingen
Het keurings- en toezichtlandschap binnen de scope van
dit onderzoek valt onder het ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit. Dit ministerie kent een
bewogen recente geschiedenis met relatief veel
veranderingen.
In 2003 wordt het dan bestaande ministerie voor
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij omgedoopt tot het
ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
omdat (de voorloper van) de NVWA onder de
verantwoordelijkheid van dit ministerie komt te hangen. In
2010 gaat dit ministerie op in het ministerie van
Economische Zaken waarmee het ministerie van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie ontstaat. In
2012 wordt dit ministerie afgekort tot het ministerie van
Economische Zaken. In 2017 wordt er gekozen voor de
oprichting van een zelfstandig ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit. De volgende veranderingen
vinden daarmee plaats:
 Splitsing van het voormalige ministerie van
Economische zaken in het ministerie van
Economische Zaken en Klimaat (EZK) en het
ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
(LNV);
 Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) valt
onder LNV;
 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland werkt voor
beide ministeries, valt onder EZK.
Het huidige ministerie van LNV kent twee directoratengeneraal. De keuringsinstanties waar dit onderzoek zich
op richt vallen onder de DG Agro en zijn verdeeld over
drie verschillende directies: Dierlijke Agroketens en
Dierenwelzijn (DAD), Plantaardige Agroketens en
Voedselkwaliteit (PAV) en Europees, Internationaal en
Agro-economisch Beleid (EIA).

Binnen het keurings- en toezichtlandschap is naast het
ministerie van LNV ook het ministerie van VWS
verantwoordelijk. Beide departementen zijn vanuit hun
eigen rol opdrachtgever van het toezicht op
onderscheiden delen van de voedselketens. Beide
departementen dragen politieke verantwoordelijkheid
voor voedselveiligheid in Nederland. 1
De minister van VWS is primair verantwoordelijk voor
volksgezondheid. In de context van dit onderzoek heeft
dit voornamelijk betrekking op de werkzaamheden die
voortvloeien uit de Algemene Levensmiddelenverordening en de hygiëneverordeningen. Het ministerie
van
VWS zorgt
voor de bescherming
van
volksgezondheid door de eisen die aan de bereiding en
verhandeling van levensmiddelen zijn gesteld te
controleren. Het gaat hier om regels van zowel de
primaire productiefase als de verwerkings-, de distributieen eindfase.
Het ministerie van LNV is primair verantwoordelijk voor
de regelgeving over de bescherming van diergezondheid
en dierenwelzijn, diervoeders, diergeneesmiddelen,
dierlijke bijproducten (Wet dieren en Gezondheids- en
welzijnswet voor dieren), gewasbeschermingsmiddelen
en landbouwkwaliteit. Deze regels kunnen mede de
bescherming van de volksgezondheid tot doel hebben.
Ten aanzien van het volksgezondheidsaspect voorziet de
wetgeving dat de besluitvorming plaatsvindt mede
namens de minister van VWS. Daarnaast draagt de
minister
van
VWS
in
verband
met
de
volksgezondheidsbelangen
medeverantwoordelijkheid
voor het vaststellen van bepaalde regels waarvoor de
minister van LNV bevoegd is. 2
Uit eerdere onderzoeken blijkt dat er in bijna alle
Europese lidstaten sprake is van een verdeling van
verantwoordelijkheden tussen een landbouwdepartement
en een departement van volksgezondheid. In de meeste
landen ligt het zwaartepunt voor de verantwoordelijkheid
voor
voedselveiligheid
iets
meer
bij
het
landbouwdepartement dan in Nederland het geval is. 3
3.2 Relevante wet- en (EU-)regelgeving
Naast de aansturing van het landschap vanuit het
ministerie is ook de geldende wet- en regelgeving in
grote mate bepalend voor hoe het keurings- en
toezichtlandschap eruitziet.

(1) Rapport Sorgdrager, 2018 blz. 120
(2) Rapport ABTOPConsult, 2019 blz. 35
(3) Rapport ABTOPConsult, 2019 blz. 10

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

17

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

3.2.1 EU-regelgeving
De landbouw- en voedselsector in Europa is van groot
belang voor de Europese economie. Zo is de Europese
Unie de tweede exporteur van landbouwproducten ter
wereld.1 Voor een onbelemmerde interne markt is het
belangrijk
dat
de
gezondheids-,
milieu-,
en
dierenwelzijnsnormen voor voedsel en de normen voor
biologische productie en de etikettering van biologische
producten in alle Europese lidstaten gelijk zijn.
De basis voor het huidige beleid van voedselveiligheid
ligt in het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) uit
1962. Bij ingang van dit beleid werd vooral belang
gehecht aan de zelfvoorzienendheid, Europa moest
genoeg voedsel produceren voor de eigen burgers. Met
de introductie van de Europese Eenheidsakte van 1986
kwam voor het eerst expliciet aandacht voor de belangen
van de consument. Op basis van deze akte kon de
Europese Commissie (EC) maatregelen voorstellen
gericht op het beschermen van consumenten.
In 1997 publiceerde de EC een groenboek over de
algemene principes van voedselregels in de EU met als
doel het verbeteren van de voedselveiligheid in de EU.
In 2000 kondigde de EC aan regelgeving te gaan
ontwikkelen voor de gehele voedselketen en kwam het
belang van het verstrekken van juiste informatie over
voedsel aan de burger nadrukkelijker onder de aandacht.
De Europese Levensmiddelen Verordening2 heeft tevens
gezorgd voor de oprichting van de Europese Autoriteit
voor Voedselveiligheid (EFSA) en het opzetten van het
Permanent Comité van de Voedselketen en de
Diergezondheid. Deze instanties voorzien de EC van
(wetenschappelijk) advies over voedselveiligheid.
Het EU-voedselveiligheidsbeleid draait om vier
hoofdgebieden:3
 levensmiddelenhygiëne: levensmiddelenbedrijven,
van boeren tot restaurants, moeten voldoen aan de
EU-wetgeving over levensmiddelen en de invoer
daarvan naar de EU;
 diergezondheid:
gezondheidscontroles
en
-maatregelen voor huisdieren, boerderijdieren en
wilde dieren, ziektebewaking en -beheersing en het
vervoer van alle boerderijdieren volgen;
 plantgezondheid: vroege opsporing en uitroeiing van
plagen voorkomt verspreiding en zorgt voor gezond
uitgangsmateriaal;
 verontreiniging en residuen: controle voorkomt
verontreinigingen van levensmiddelen en diervoeders.
Er gelden grenswaarden voor zowel Europese als
ingevoerde levensmiddelen en diervoeders.
(1) Website EU Monitor, 2020
(2) Verordening (EG) Nr. 178/2002
(3) Website Europa.eu, 2020
(4) Verordening (EU) Nr. 2017/625
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Voor deze hoofdgebieden is een reeks aan Europese
verordeningen en richtlijnen opgesteld die, in meer of
mindere mate, publieke belangen, handelsnormen en
hoe toezicht- en keuringsactiviteiten uitgevoerd dienen te
worden nader omschrijft. Een belangrijke verordening is
de Europese Controleverordening (Verordening (EU)
2017/625).4 De basis voor de kwaliteitsnormen voor
groente en fruit en de verplichting voor lidstaten deze te
controleren is eveneens in een EU-verordening
neergelegd, de Verordening (EU) 543/2011 en de
Verordening (EU) 1333/2011. Daarnaast zijn er ook
andere regelingen zoals de Europese Verkeersrichtlijn.
Het doel van de Europese Verordening (VO 834/2007)
voor de biologische productie en de etikettering van
biologische producten is om grondslag te bieden voor
een duurzame ontwikkeling van de biologische productie
waarbij door middel van een geharmoniseerde en
uniforme EU aanpak, de effectieve werking van de
interne markt gewaarborgd wordt, eerlijke concurrentie
wordt gegarandeerd, het vertrouwen van de consument
wordt verzekerd en de belangen van de consument
worden beschermd. De EU wet- en regelgeving is in
sterke mate bepalend voor de taken van de
keuringsinstanties en daarmee sterk bepalend voor het
landschap.
3.2.2 Nationale wetgeving
Het EU-voedselveiligheidsbeleid en biologische productie
bepaalt met zijn richtlijnen en verordeningen een groot
deel van de wettelijke eisen die van toepassing zijn in
Nederland. Nederland heeft echter ook zelf eisen
opgesteld die gelden voor de Nederlandse markt. De
belangrijkste besluiten en regelingen zijn gebaseerd op
de Warenwet, Wet dieren, Landbouwkwaliteitswet,
Zaaizaaden
Plantgoedwet
2005
en
Plantgezondheidswet. De besluiten en regelingen in de
nationale regelgeving richten zich op de volgende
onderwerpen5:
 Voedselveiligheid (volksgezondheid): De publieke
taken op het gebied van voedselveiligheid zijn
gebaseerd op verschillende wetten en betreffen het
toezicht op de naleving van wetgeving ten behoeve
van voedselveiligheid. Het toezicht is een publieke
verantwoordelijkheid
waarvoor
ministeriële
verantwoordelijkheid vereist is.
 Voedselkwaliteit: De publieke taken op het gebied
van voedselkwaliteit hebben betrekking op de
kwaliteitsaspecten van voedsel waar bepaalde
(minimum) normen voor kunnen gelden die door de
wetgever
of
internationale
standaarden
zijn
vastgesteld. Het toezicht op voedselkwaliteit betreft
het controleren van en het toezien op naleving van de
kwaliteitsnormen,
bestuurlijke
handhaving
en
opsporing van strafbare feiten.
(5) Rapport ministerie EZK, 2014 blz..11

18

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN



Voedselintegriteit
(voedselvertrouwen):
De
publieke taken op het gebied van voedselintegriteit
zijn erop gericht het vertrouwen van de burger in het
voedsel te bewaken.
 Het vertrouwen wordt niet alleen vormgegeven door
de veiligheid van het product, maar ook door de
integriteit (de juiste identiteit van het product). Het
toezicht op productintegriteit betreft de controle van
voedselintegriteit om misleiding/fraude te voorkomen.
 Diergezondheid: De publieke taken op het gebied
van
diergezondheid
zijn
erop
gericht
om
diergezondheid,
voedselveiligheid
en
volksgezondheid te bewaken.
 Plantgezondheid:
Binnen
het
domein
plantgezondheid
wordt
de
kwaliteit
van
uitgangsmateriaal en gezondheid van plantaardige
producten vastgesteld. Daarnaast omvat het domein
plantgezondheid ook fytosanitaire eisen. Voor zover
de (fytosanitaire) normen en kwaliteitsvoorschriften
zijn
vastgelegd
in
wetgeving
(zoals
Landbouwkwaliteitswet, Plantenziektenwet en de
Zaaizaad- en plantgoedwet) betreft het toezicht op
naleving van deze aspecten.
Voor een overzicht van de Nederlandse wetgeving die
van toepassing is op het landschap zie bijlage IV.
In de Europese verordeningen is opgenomen dat
controletaken kunnen worden gedelegeerd of via
mandaat aan een publieke en/of private rechtspersonen
kunnen
worden
toebedeeld
zolang
kwaliteit,
onafhankelijkheid en onpartijdigheid geborgd zijn en er
geen sprake kan zijn van enig belangenconflict.
Het uitgangspunt van de Nederlandse wetgever is dat de
overheid zelf verantwoordelijk is voor publieke taken,
zoals het toezicht op de naleving van regelgeving
(inclusief handhaving).1 De nationale wetgeving biedt
mogelijkheden om officiële controletaken/toezichtstaken
uit te laten voeren door verschillende instanties. Enkele
voorbeelden van organisatievormen die de uitvoering van
publieke taken mogelijk maakt zijn:




Agentschappen
Zelfstandige bestuursorganen (zbo)
Hulpstructuren (mandaatregelingen of inhuur van
extern personeel van een private instelling zoals een
besloten vennootschap waar een agentschap gebruik
van maakt)

Een agentschap is een tot een ministerie behorend
dienstonderdeel onder leiding van een bewindspersoon
en onder volledige ministeriële verantwoordelijkheid.
Bij een zbo is de ministeriële verantwoordelijkheid
beperkter waardoor ook de middelen die de minister tot
(1) Rapport ministerie EZK, 2014 blz.. 10
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

zijn beschikking heeft beperkt is tot: goedkeuring van de
door een zbo vastgestelde bestuursreglementen,
tarieven, begroting en jaarrekening; de mogelijkheid tot
het stellen van beleidsregels over de taakuitoefening
door het zbo en de mogelijkheid om een besluit van een
zbo te vernietigen en om in te grijpen bij ernstige
taakverwaarlozing.
Indien er wordt gekozen voor een zbo, dan kiest men in
beginsel voor een publiekrechtelijke zbo zonder
rechtspersoonlijkheid. Waar nodig wordt gebruikgemaakt
van een publiekrechtelijke zbo met rechtspersoonlijkheid
indien de eigen rechtspersoonlijkheid noodzakelijk is bij
de uitvoering van taken. Een privaatrechtelijke zbo is
alleen mogelijk wanneer dit ter behartiging van het
openbaar belang dient en er voldoende waarborgen zijn
opgenomen omtrent de huidige en toekomstige
werkzaamheden. In de Kaderwet zbo’s zijn wettelijke
kaders en regelingen opgenomen.
Publieke
taken
zoals
toezichten
controlewerkzaamheden
kunnen
met
bepaalde
hulpstructuren ook worden uitgevoerd door partijen die
niet bij of krachtens publiek recht zijn opgesteld. Bij
mandaten kan de gemandateerde in naam van een
bewindspersoon besluiten nemen. Een onbezoldigd
ambtenaar kan rechtstreeks namens de Nederlandse
overheid een handeling verrichten. Binnen het keuringsen toezichtlandschap komen de hulpstructuren voor om
de status van de inspecteurs bij keuringsdiensten een
meer publiek karakter te geven.2 Sinds 1 januari 2020 is
de wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra)
ingetreden. Publieke organisaties op welke artikel 37 van
het Kaderwet zbo van toepassing is vallen onder de
reikwijdte van de Wnra wat inhoudt dat de zbo wordt
aangemerkt als een overheidswerkgever in de zin van de
Ambtenarenwet. Werknemers van zbo’s die onder de
Wnra vallen krijgen daarmee de status ambtenaar,
waardoor het aanstellen van onbezoldigde ambtenaren
niet meer essentieel is.
3.2.3 Recente ontwikkelingen in wet- en regelgeving
Sinds 2008 wordt er in Brussel gewerkt aan het
harmoniseren van de levensmiddelen-, diergezondheidsen plantgezondheidswetgeving. Deze harmonisatie werd
het ‘one health principe’ genoemd, waarbij met de
inrichting van de Controleverordening (Verordening (EU)
2017/625) het toezicht op de verschillende deelgebieden
is geharmoniseerd en op dezelfde wijze ingericht. De
Controleverordening gaat daardoor over de gehele agrovoedselketenwetgeving van de Europese Unie en beoogt
de totstandbrenging van een geharmoniseerd Uniekader
voor de organisatie van officiële controles en andere
officiële activiteiten dan officiële controles in de hele
agro-voedselketen.
(2) Rapport ministerie EZK, 2014 blz.. 36

19

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Naast de uitgebreide reikwijdte van de verordening voegt
deze wetgeving veel van de al bestaande wetgeving op
het gebied van toezicht samen en vervangt ze de eerdere
wetgeving op dat gebied.
De Controleverordening (Verordening (EU) 2017/625) is
ingevoerd om een integrale en uniforme manier van
toezicht te creëren binnen de landbouw- en
voedselketen. De wetgeving moet de voedselveiligheid
en het dierenwelzijn voor mens en dier borgen en
garanderen, waarbij de risico’s tot een acceptabel niveau
worden
gereduceerd.
Ook
worden
de
toezichtbevoegdheden en handhavingsmiddelen die
lidstaten dienen te hebben weergegeven. De
Controleverordening is in ieder geval van toepassing op
alle officiële controles op naleving van de regels op het
gebied van levensmiddelen- en voedselveiligheid,
dierengezondheid en dierenwelzijn, integriteit en
heilzaamheid in elk stadium van de productie, verwerking
en distributie van levensmiddelen, met inbegrip van
voorschriften
om
eerlijke
handelspraktijken
te
waarborgen, de belangen van de consument te
beschermen en consumenten te informeren, alsook
betreffende de vervaardiging en het gebruik van
materialen en voorwerpen die bestemd zijn om met
levensmiddelen in contact te komen.1 Onder meer de
kwaliteitstaken van bijvoorbeeld de plantaardige
keuringsdiensten staat niet beschreven in deze
verordening.
Verder
geldt
ook
dat
de
Controleverordening maar beperkt van toepassing is op
Skal. Op het biologisch domein is er vanuit de EU op 14
juni 2018 een nieuwe Europese verordening voor
biologische productie en etikettering van biologische
producten gepubliceerd (Verordening (EU) 2018/848).2
Doel was de verordening van toepassing te laten zijn met
ingang van 1 januari 2021. Begin september 2020 heeft
de Commissie echter voorgesteld de inwerkingtreding
van de nieuwe bio-wetgeving met één jaar uit te stellen,
van 1 januari 2021 tot 1 januari 2022. Formele
besluitvorming hierover moet nog plaatsvinden.
Implementatie van de Controleverordening (Verordening
(EU) 2017/625) en bijbehorende ministeriële regelingen
leidt tot een andere formele rolverdeling tussen
ministerie, NVWA en de keuringsinstanties, uitgezonderd
Skal. Volgens de Controleverordening wordt er op
nationaal niveau een bevoegde autoriteit aangewezen.
Voor de Nederlandse situatie is op nationaal niveau
afgesproken dat de keuringsinstanties de bevoegde
autoriteit zijn voor het uitvoeren van een aantal
werkzaamheden die zij voorheen als gedelegeerde taken
uitvoerden. Als gevolg hiervan verandert de rolverdeling
tussen de NVWA en de keuringsinstanties, uitgezonderd
Skal.
(1) Verordening (EG) Nr. 2017/625
(2) Verordening (EG) Nr. 2018/848
(3) Diverse interviews KPMG mei 2020

(4) Rapport Plantkeur, 2020
(5) Rapport Plantkeur, 2020

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

De verordening biedt voor het eerst duidelijk de
mogelijkheid aan de bevoegde autoriteit om taken te
delegeren aan gemachtigde instanties of natuurlijke
rechtspersonen. Daarmee past het stelsel met de NVWA
en verschillende zbo’s expliciet binnen de Europese
kaders.3
De Controleverordening (Verordening (EU) 2017/625)
schijft vervolgens voor welke methoden en technieken
voor die officiële controles de nationale autoriteiten in
ieder geval tot hun beschikking moeten hebben. De
algemene bevoegdheden die aan elke toezichthouder
toekomen, komen in grote lijnen overeen met de
bestaande toezichtbevoegdheden in de Algemene wet
bestuursrecht (Awb) en de Warenwet en Wet dieren
waardoor de inrichting van het LNV-landschap aansluit
op de nieuwe kaders van de Controleverordening.
Vanaf 14 december 2019 is op Europees niveau de
Plantgezondheidsverordening van toepassing. De
Plantgezondheidsverordening heeft onder meer tot doel
de bescherming van het grondgebied van de Europese
Unie tegen het binnenbrengen, vestigen en verspreiden
van schadelijke organismen voor planten en plantaardige
producten.
De nieuwe Plantgezondheidsverordening omvat een
aantal wijzigingen in de manier waarop de Europese Unie
insleep en verspreiding van (planten)ziekten en plagen
wil tegengaan. Belangrijke wijzigingen voor de
plantaardige sector zijn een uitbreiding van de
plantenpaspoortplicht voor alle voor opplant bestemde
planten (planten die volledige planten kunnen
voortbrengen en daarvoor bestemd zijn) en een andere
indeling van (potentieel) gevaarlijke (quarantaine)
organismen. Dit betekent een verandering in de
werkzaamheden van de keuringsinstanties, waarbij de
impact per keuringsinstantie zal verschillen.4
De Plantgezondheidsverordening en Controleverordening
(Verordening (EU) 2017/625) zijn in Nederland aanleiding
geweest om de nieuwe Plantgezondheidswet op te
stellen. In de nieuwe Plantgezondheidswet met
bijbehorende
regelingen
zijn
de
taken
en
verantwoordelijkheden
binnen
het
Nederlandse
fytosanitaire stelsel vastgelegd. De wet is af en treedt in
werking op het moment dat het Besluit plantgezondheid
en de ministeriële regelingen ook afgerond zijn. Verwacht
wordt dat dit in het najaar van 2020 zal gebeuren. Uit de
conceptversie van het Besluit plantgezondheid lijkt het
veelal te gaan om een continuering van de
bevoegdheidstoedeling en taakverdeling zoals die
voorheen op basis van eerdere wet- en regelgeving al
bestond; de huidige uitvoeringspraktijk is hierbij als
uitgangspunt genomen.5

20

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

3.3 Keuringsinstanties in het landschap
Om uitvoering te geven aan de Europese en nationale
wet- en regelgeving op het gebied van voedselveiligheid
en voedselkwaliteit zijn er naast het agentschap van de
overheid (de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit,
NVWA), nog zeven keuringsinstanties actief in nauwe
samenwerking met de NVWA.
Het beschrijven van een volledig historisch overzicht van
alle keuringsdiensten is wellicht ten overvloede, maar de
oorsprong en lange bestaansrecht van deze organisaties
sinds het begin van de vorige eeuw spelen een
belangrijke rol om het huidige landschap te begrijpen. Op
hoofdlijnen kan worden opgemerkt dat de instanties, over
het algemeen voort komen uit kwaliteitsdenken, waar
later andere taken aan zijn toegevoegd mede door onder
andere de ontwikkelingen binnen het Rijksoverheid
omtrent zbo’s.
Sinds 2006 zijn keuringsassistenten of keurmeesters die
roodvleeskeuringen uitvoeren vanuit de toenmalige
Voedsel en Warenautoriteit (VWA) overgeheveld naar
een privaatrechtelijke partij. Sindsdien is BV
Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS) belast met PMactiviteiten voor roodvlees, waarbij officiële assistenten
ter beschikking worden gesteld aan de NVWA die ook
werken onder de verantwoordelijkheid van de NVWA.1
De vier plantaardige keuringsinstanties; de Nederlandse
Algemene Keuringsdienst voor zaaizaad en pootgoed
van
landbouwgewassen
(NAK),
de
Bloembollenkeuringsdienst
(BKD),
het
KwaliteitsControle-Bureau (KCB) en de Nederlandse Algemene
Kwaliteitsdienst Tuinbouw (Naktuinbouw) zijn in de vorige
eeuw opgericht vanuit de sector om onder andere de
kwaliteit en rasechtheid van planten en plantmateriaal in
het handelsverkeer te garanderen.2 Sinds 1993 voeren
keuringsdiensten voor teeltmateriaal door de invoering
van de fytosanitaire EU richtlijn ook fytosanitaire
werkzaamheden
uit
en
is
de
afgifte
van
plantenpaspoorten ondergebracht bij de BKD, NAK en
Naktuinbouw. Vanaf 2007 voeren zij op grond van
mandaat ook fytosanitaire import en export inspecties uit,
en is KCB ook fytosanitair werk gaan doen.
Er
zijn
in
2007
ook
een
groot
aantal
keurmeesters/inspecteurs
van
de
toenmalige
Plantenziektenkundige Dienst (PD) overgegaan naar de
vier plantaardige keuringsinstanties.

(1) Rapport ABDTOPConsult, 2018
(2) Kamerbrief evaluatie plantaardige keuringsinstanties, 2017
(3) Rapport Plantkeur, 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Verder zijn er voor de uitvoering van de fytosanitaire
taken sinds 2007 ook vier meerjarige overeenkomsten
(hierna: MJO’s) opgesteld tussen het ministerie van LNV
en de plantaardige keuringsinstanties, waarin de
mandaatinstructie, werkafspraken en uitwerking van
tweedelijnstoezicht is opgenomen.3
In het fytosanitaire bestel speelt naast de genoemde
partijen ook de NVWA een belangrijke coördinerende,
toezichthoudende en handhavende rol. NVWA is
daarnaast ook toezichthouder NPPO op basis van het
IPPC-verdrag.
Voor de biologische sector treedt per 1991 de Europese
biologische verordening in werking. Deze stelt dat de
Europese regelgeving vertaald moet worden naar de
Nederlandse wetgeving. In 1992 wijst de Nederlandse
overheid het reeds bestaande Skal aan om de Europese
regelgeving uit te voeren en toezicht te houden op de
naleving ervan. Skal wordt Skal Biocontrole:
toezichthouder op biologische productie.4
Zuivelcontrole is sinds 1901 in ontwikkeling en heeft
geleid tot de oprichting van Stichting Centraal Orgaan
voor Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ) in
1994, waarbij sinds 2012 ook de eiersector is toegevoegd
aan het domein van COKZ.
Deze zeven keuringsinstanties vormen samen met de
NVWA het huidige keurings- en toezichtlandschap.
3.4 Rollen en verantwoordelijkheden
In de kern heeft het ministerie van LNV de eigenaars- en
opdrachtgeversrol en is het verantwoordelijk voor het
beleid.
Het
ministerie
van
VWS
heeft
de
opdrachtgeversrol voor voedselveiligheid. De NVWA
houdt
nalevingstoezicht,
tweedelijnstoezicht,
en
bestuurlijke- en strafrechtelijke handhaving. De
keuringsinstanties zijn verantwoordelijk voor het
uitvoeren van keurings- en toezichtwerkzaamheden (of
certificerings- en inspectiewerkzaamheden), het nemen
van maatregelen die daarmee samenhangen, zoals
bestuursrechtelijke- en tuchtrechtelijke handhaving,
indien de keuringsinstantie daartoe bevoegd is.5
De NVWA is in dit kader belast met het
tweedelijnstoezicht voor fyto taken en voedselveiligheid.
Voor Skal voert de NVWA geen systeemtoezicht uit, dit
wordt uitgevoerd door het ministerie van LNV. Verder
geldt dat alleen voor bepaalde onderdelen van de
plantaardige keuringsdiensten, zoals de fytosanitaire
taken, de NVWA belast is met de uitvoering van
tweedelijnstoezicht. Naast de toezichtwerkzaamheden
voert NVWA zelf ook keuringsactiviteiten uit op bepaalde
domeinen.
(4) Website Skal 2020
(5) Meerdere interviews KPMG mei 2020

21

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Het beleidskader dat door het ministerie wordt opgesteld,
wordt door de NVWA in samenwerking met de
keuringsinstanties uitgewerkt tot uitvoeringsbeleid, dit
geldt niet voor het uitvoeringsbeleid voor de biologische
productie, dat wordt opgesteld door Skal of
kwaliteitstaken
waarbij
er
tussen
LNV
en
keuringsinstantie een directe lijn is.

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

22

Hoofdstuk 4:
Overzicht van het
keurings- en
toezichtstelsel

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

4.1 Overzicht van het landschap
Het keurings- en toezichtlandschap bestaat uit de
hiervoor benoemde zeven keuringsinstanties, de NVWA
en het ministerie van LNV. Daarnaast spelen ook het
ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)
een rol. Onderstaande afbeelding geeft een globaal beeld
van de samenhang tussen deze verschillende partijen.
Dit betreft een versimpelde weergave van de
werkelijkheid en in dit hoofdstuk wordt verder ingegaan
op de activiteiten van de diverse partijen. Het volgende
hoofdstuk analyseert de overeenkomsten en verschillen
tussen diverse instanties.
Over het algemeen geldt dat binnen ieder domein elk
individueel bedrijf een eigen verantwoordelijkheid kent
voor naleving van wet- en regelgeving. Het is de taak van
de keurings- en toezichtorganisaties om toe te zien op
naleving en strikt te handhaven wanneer hieraan niet
wordt voldaan. De partijen die zijn weergegeven in de
onderstaande afbeelding zijn gericht op het bevorderen
en zo nodig afdwingen van naleving van wet- en
regelgeving of collectief vastgestelde richtlijnen.

Naast het toezicht op naleving van wet- en regelgeving
houden de partijen binnen dit landschap zich ook bezig
met onder andere kwaliteitsaangelegenheden die
voortvloeien uit wet- en regelgeving. Binnen sommige
domeinen is er bijvoorbeeld door het bedrijfsleven een
behoefte
aan
erkenning
van
een
bepaalde
minimumkwaliteit (zoals de plussystemen van NAK en
Naktuinbouw) en/of betere toegang tot (inter)nationale
markten. De keurings- en toezichtorganisaties houden bij
kwaliteitsaangelegenheden in hun hoedanigheid als
keuringsinstantie
of
als
toezichthouder
de
verantwoordelijkheid dat bedrijven die een bepaalde
kwaliteit uitdragen daar ook op worden gekeurd en/of
gecontroleerd.
Op het moment dat men het in de context van dit
landschap
over
toezicht
heeft,
wordt
vaak
‘eerstelijnstoezicht’ bedoeld. Bij dit type toezicht bestaat
er een directe relatie tussen de toezichthouder en de
ondertoezichtstaande,
waarbij
de
toezichthouder
rechtstreeks toezicht houdt op de bedrijven die onder
toezicht staat.

Figuur 1: Foto van het huidige LNV keurings- en toezichtlandschap in 2020

VWS

LNV
PAV

EIA
Kwaliteit
Fyto

Kwaliteit

Kwaliteit

Biologisch

Kwaliteit

Plant

KCB

Fyto

Kwaliteit

DAD

BKD

Fyto

Naktuinbouw

NVWA*
(o.a. keuring
levende dieren en Fyto
karkassen)

NAK

Strafrechtelijke opsporing (o.b.v. convenant)

Skal**
Biologisch

Voedselveiligheid

COKZ
Zuivel/eieren

KDS
Roodvlees

Accreditatie door RvA
Overige betrokken partijen
RVO

RvA
EC

Douane

Bedrijven

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

* De NVWA is deels geaccrediteerd. Daarnaast heeft de NVWA met meerdere
directies binnen LNV contact die ook opdrachtgevers zijn aan NVWA. Het
departement EIA vervult een coördinerende rol in de aansturing van de NVWA.
** Skal voert officieel geen keuringsactiviteiten uit, maar toezichtactiviteiten en
certificeringswerkzaamheden.
NB: Het figuur is tijdens diverse bijeenkomsten met verschillende gremia
besproken en aangescherpt. Dit betreft een versimpelde weergave van de
werkelijkheid. De rollen en verantwoordelijkheden van iedere partij staan in dit
hoofdstuk beschreven.
24

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Er is sprake van tweedelijnstoezicht wanneer men kijkt
naar het toezicht op de wijze waarop een andere
aangewezen instantie toezicht houdt.
In het huidige stelsel geldt over het algemeen dat de
minister van LNV de bevoegde autoriteit is en de
ambtenaren van de NVWA zijn aangewezen als
toezichthouder. Meestal fungeert de NVWA als
eerstelijnstoezichthouder, maar in sommige sectoren is
het eerstelijnstoezicht
toegewezen
aan andere
toezichtinstanties. Voorbeelden hiervan zijn het COKZ in
de zuivelsector, de NCAE (als onderdeel van COKZ) in
de eiersector. Op het gebied van biologische productie is
Skal de enige toezichthouder voor kwaliteitsregelgeving,
maar fungeert NVWA als eerstelijnstoezichthouder voor
voedselveiligheid bij biologische productie bedrijven en
COKZ voor zuivel en eieren.
De NVWA is eindverantwoordelijk voor een goede
naleving van de regels en moet daarover ook
verantwoording afleggen. Dit leidt ertoe dat de NVWA
naast het directe eerstelijnstoezicht ook op sommige
domeinen de taak heeft om ‘vanuit de tweede lijn’
toezicht te houden op de manier waarop de aangewezen
toezichthouder die taak uitvoert.
4.2 Betrokken partijen
Het keurings- en toezichtlandschap bestaat uit diverse
partijen, waaronder de stelselverantwoordelijken, interne
en
externe
toezichthouders
en
verschillende
keuringsinstanties.
4.2.1 De stelselverantwoordelijke
De stelselverantwoordelijke voor de gehele keten is het
ministerie van LNV, waarbij het ministerie van VWS ook
betrokken
is
op
de
onderwerpen
rondom
voedselveiligheid. Binnen de ministeries zijn diverse
directies betrokken bij o.a. de implementatie van
Europese richtlijnen en verordeningen in de Nederlandse
wet, goedkeuring van strategische plannen, opstellen van
beleidsdoelen, afstemmen met toezichthouders en de
aansturing van keuringsinstanties.
Over
het
algemeen
zijn
de
rollen
en
verantwoordelijkheden in het systeem duidelijk: het
ministerie bepaalt het beleid (soms met de betrokkenheid
van organisaties) en is eigenaar, de NVWA houdt
toezicht op voedselveiligheid, het stelsel van veterinaire
en fytosanitaire zaken, handhaaft en keurt. De
keuringsinstanties
zijn
over
het
algemeen
verantwoordelijk voor keuringen/toezicht/certificering en
zijn bevoegd om maatregelen en/of activiteiten uit te
voeren die daarmee samenhangen. Op enkele domeinen
is er een uitzondering op het bovenstaande, zoals
kwaliteitsaangelegenheden
waarbij
er
geen
toezichthoudende rol is van de NVWA.
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Daar wordt het toezicht op het werken van de
keuringsdiensten door LNV gedaan. In het vervolg van dit
rapport worden de nuances waar dit van toepassing is
nog nader toegelicht.
Binnen het ministerie van LNV houden, onder andere, de
volgende directies zich bezig met de aansturing van de
keuringsinstanties:
- Directie Plantaardige Agroketens en Voedselkwaliteit
(PAV).
- Directie Europees, internationaal en agro-economisch
beleid (EIA).
- Directie Dierlijke Agroketens en Dierenwelzijn (DAD).
- Directie Bestuurlijke en Politieke Zaken (BPZ).
- Directie Financieel Economische Zaken (FEZ).
De eigenaarsrol is over het algemeen belegd bij de SG
en pSG. Deze worden bij de uitoefening van hun rol
bijgestaan met eigenaarsondersteuning door de directie
BPZ en eigenaarsadvisering van de directie FEZ voor de
financiële toezichttaken. Iedere keuringsinstantie is
daarbij verbonden met een directie van het ministerie van
LNV
of
VWS.
Bijvoorbeeld
de
plantaardige
keuringsinstanties hebben voor kwaliteitstaken contact
met de directie PAV van LNV, Skal heeft ook een vast
contactpersoon bij de directie PAV van LNV en COKZ
schakelt met de directie DAD van LNV, maar voor
onderwerpen omtrent voedselveiligheid met de betrokken
directies van VWS.1
In beginsel zijn de SG en pSG verantwoordelijk voor een
adequate sturing en adequaat toezicht op de
keuringsinstanties. De eigenaar zorgt voor goede
systemen voor het toezicht op de budgettaire kaders,
voor de continuïteit van keuringsinstanties en voor de
kwaliteit van de producten.2
De opdrachtgeversrol binnen dit landschap is vaak
belegd bij de diverse directies (PAV, DAD etc.) die
daarmee verantwoordelijk zijn voor een goede
opdrachtformulering, met een zo concreet mogelijke
omschrijving van het gewenste resultaat. De
opdrachtgever zorgt voor de financiering en voor het tijdig
informeren van de keuringsinstanties (opdrachtnemer)
over relevante ontwikkelingen en voor het opstellen van
prestatie-indicatoren
en
rapportageafspraken,
in
afstemming met de keuringsinstantie (opdrachtnemer). 3
Hierbij worden er bijvoorbeeld ook nadere werkafspraken
gemaakt met de keuringsinstanties.

(1) Diverse interviews KPMG mei 2020
(2) Circulaire governance zbo, BZK 2015
(3) ABDTOPConsult rapport SGO Advies 2017, blz. 1

25

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

De keuringsinstanties (opdrachtnemer) zijn binnen dit
landschap verantwoordelijk voor een doelmatige en
effectieve uitvoering van de afspraken met de
opdrachtgever(s) en de eigenaar, voor een bestendige
interne organisatie, voor het tijdig betrekken van de
opdrachtgever(s) bij onvoorziene ontwikkelingen en voor
het financieel en materieel beheer.1 De verschillende
keuringsinstanties worden onder meer via formele
overleggen aangestuurd op een goede uitvoering van de
(wettelijke) taken. Daarbij worden ook de tarieven die bij
de sector in rekening worden gebracht goedgekeurd –
respectievelijk vastgesteld in samenspraak met de
opdrachtgever/eigenaar.
De relatie tussen de keuringsorganisaties en de
departementen, zoals weergegeven op de foto van het
huidige landschap onder 4.1, is complexer dan daar is
weergegeven. Naast de directe lijn tussen een
keuringsorganisatie met het bijbehorende departement
van LNV is er ook een directe relatie tussen de
keuringsorganisatie en de bestuursraad. Daarnaast
hebben de keuringsorganisaties niet alleen maar contact
met het departement indien het kwaliteitszaken betreft,
maar ook fytosanitaire onderwerpen samen met NVWA.
4.2.2 Interne en externe toezichthouders
Binnen
de
gehele
keten
van
toezichten
keuringsorganisaties zijn er diverse partijen die het
kwaliteitsniveau van keuringsinstanties beoordelen en
waarborgen. De belangrijkste toezichthouders in het
huidige landschap zijn:
- Raad voor Accreditatie: De Raad voor Accreditatie
toetst de onafhankelijkheid, onpartijdigheid en
deskundigheid
van
conformiteitsbeoordelende
instanties, waaronder certificerende instellingen, aan
de
hand
van
internationale
standaarden.
Beoordelingen vinden jaarlijks plaats en indien
relevant voert de RvA een audit uit waarbij wordt
getoetst op onder andere de ISO/IEC-norm 17065.23.
- Auditdienst Rijk: De Auditdienst Rijk (ADR)
controleert jaarlijks de uitgaven en ontvangsten van
o.a. de NVWA. De Algemene Rekenkamer houdt
toezicht op het werk van de ADR.
- Europese Unie: Jaarlijks toetst de SANTE F van de
Europese Unie bij verschillende onderdelen van het
stelsel zoals het niveau van toezichthouden en
handhaven van Europese wet- en regelgeving.
- Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA):
De NVWA heeft tot taak om toe te zien op de naleving
van de geldende (Europese en nationale) wetgeving
op onder meer de terreinen voedselveiligheid,
plantgezondheid, dierenwelzijn en diergezondheid
vanuit haar rol als tweedelijns toezichthouder en
keuringsinstantie.
(1) ABDTOPConsult rapport SGO Advies 2017, blz. 1
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

4.2.3 Betrokken toezicht- en keuringsinstanties
Naast de NVWA zijn binnen het domein van LNV de
volgende zeven organisaties actief die zich bezighouden
met toezicht- en keuringsactiviteiten2:
- Stichting Nederlandse Algemene Keuringsdienst voor
zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen
(NAK).
- Stichting Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst
Tuinbouw (Naktuinbouw).
- Stichting Bloembollenkeuringsdienst (BKD).
- Stichting Kwaliteits-Controle-Bureau (KCB).
- Stichting Controle Orgaan Kwaliteitszaken (COKZ).
- BV Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS).
- Stichting Skal Biocontrole (Skal).
In de volgende paragraaf wordt verder ingegaan op de
diverse organisaties per domein.
4.3 Organisaties per domein
4.3.1 Plant
Binnen het domein plant zijn vier keuringsinstanties actief
die zich bezighouden met keuringen, inspecties,
controles en de bijbehorende diagnostiek van planten en
plantaardig materiaal. Iedere keuringsinstantie binnen het
plantaardig domein heeft haar eigen bevoegdheid en
specifieke werkterrein. De oorsprong van de vier
keuringsinstanties (NAK, Naktuinbouw, BKD en KCB) ligt
in de aanpak van kwaliteitsaangelegenheden. De
organisaties komen voort uit private initiatieven van het
bedrijfsleven dat al vroeg in de vorige eeuw de behoefte
had om de kwaliteit en rasechtheid van zaad en
plantmateriaal te garanderen.3
Naast het verrichten van kwaliteitskeuringen zijn de vier
plantaardige keuringsdiensten zoals al is gemeld in 3.3,
ook actief op het fytosanitaire domein met de uitvoering
van fytosanitaire inspectie- en certificeringstaken. De
fytosanitaire keuringen werden toentertijd bij de vier
plantaardige keuringsdiensten belegd omdat men daar al
beschikte over de kennis van de sector en taken konden
combineren waardoor efficiëntievoordelen konden
worden gerealiseerd. Naast de vier organisaties is ook de
NVWA actief op het fytosanitaire domein. De NVWA
heeft hier een coördinerende, toezichthoudende en
handhavende rol.
4.3.2 Dier (vlees en vis)
Binnen het domein dier worden alle publieke keurings- en
toezichttaken, behoudens handelsnormen pluimveevlees
(belegd bij COKZ), onder de verantwoordelijkheid van de
NVWA uitgevoerd. De taken en werkzaamheden die
hieraan verbonden zijn worden uitgevoerd door
medewerkers in dienst bij of ingehuurd door de NVWA.
(2) Binnen het landschap is RvO ook actief als een uitvoerder van een aantal
verschillende opdrachtgevers, zowel ministerie van LNV en de Europese Unie.
RVO verzorgt o.a. de uitvoering van (landbouw)regelingen, subsidies,
vergunningen en ontheffingen.
(3) Kamerbrief evaluatie plantaardige keuringsinstanties, 2017

26

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Voor het subdomein witvlees geldt dat er bedrijfskeurders
zijn die de keuringswerkzaamheden uitvoeren, terwijl bij
het subdomein roodvlees geldt dat de officiële
assistenten van KDS wordt ingehuurd.
De keuringswerkzaamheden binnen roodvlees bestaan
uit een ante-mortem (AM)-keuring en een post-mortem
Voor de uitvoering van de PM(PM)-keuring.1
keuringswerkzaamheden wordt sinds 2000 door de
overheid gebruikgemaakt van de diensten van een
privaatrechtelijke keuringsinstantie. Na een Europese
aanbesteding is het beschikbaar stellen van goed
opgeleide
keuringsassistenten
gegund
aan
Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS). Middels een
contract wordt invulling gegeven aan de relatie en de
prestaties die geleverd moeten worden.

Deze werkafspraken zijn neergelegd in een convenant en
zien toe op de samenwerking tussen de NVWA en Skal.
Het betreft onder meer het uitwisselen van gegevens die
nodig zijn voor het uitvoeren van de publiekrechtelijke
taken van de NVWA en Skal.
In geval er aanwijzingen zijn van fraude of overige
ernstige afwijkingen kunnen deze zodoende leiden tot
strafrechtelijke vervolging enerzijds en intrekking van het
biologisch certificaat anderzijds.2

4.3.3 Zuivel / eieren
Het domein zuivel/eieren omvat zowel alle bedrijven die
betrokken zijn bij de productie, opslag, distributie en
handel van/in melk en uit melk bereide producten als alle
fabrikanten en handelaren van eiproducten en de
pluimveevlees- en legeindpluimveehouderĳen. De
keurings- en toezicht taken binnen dit domein worden
uitgevoerd door het COKZ, waarbij de ministeries van
LNV en VWS optreden als opdrachtgever.
De NVWA ziet toe op de uitvoering van de taken door het
COKZ (zogenoemd tweedelijnstoezicht) wat alleen van
toepassing is voor de voedselveiligheidstaken van COKZ
en export keuringen van zuivel en eieren. NVWA houdt
geen tweedelijnstoezicht op handelsnormen- en ander
kwaliteitstoezicht van COKZ.
4.3.4 Biologisch
Skal is op grond van de Landbouwkwaliteitswet
aangewezen als controlerende autoriteit voor biologische
productie en etikettering van biologische producten.
Op basis van de huidige inrichting van het
controlesysteem en de werkwijze overlappen de
activiteiten van Skal en andere keuringsinstanties of de
NVWA elkaar niet. Er bestaan wel werkafspraken tussen
de NVWA en Skal ter versterking van het publieke
toezicht op ieders domein binnen de bestaande
bevoegdheidsverdeling. Bij het toezicht op de
legeindpluimveehouderijen is COKZ ook als partij
betrokken bij de werkafspraken.

(1) Rapport ABTOPConsult, 2018, blz..5
(2) Kamerbrief over producten die onterecht verkocht worden als biologisch, 2019
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

27

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

4.4 Inzoomen per organisatie
4.4.1. Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
Historie
De NVWA is op 1 januari 2012 ontstaan uit een fusie van
drie inspectiediensten: de Algemene Inspectiedienst
(AID), de Plantenziektekundige Dienst (PD) en de ‘oude’
Voedsel- en Warenautoriteit (VWA). De samenvoeging
van inspectiediensten moest de administratieve lasten
voor gecontroleerde bedrijven terugdringen en de overlap
en tegenstrijdigheden in de regels en de handhaving
verminderen. De fusie zou ook leiden tot schaalvoordelen
en structurele kostenbesparing.1
Strategische ambitie
De NVWA is een agentschap van het ministerie LNV en
ook aangewezen als Rijksinspectie en heeft tot taak om
toe te zien op de naleving van de geldende (Europese en
nationale) wetgeving. Het organisatiedoel van de NVWA
is te omschrijven als: het vergroten van voedsel- en
productveiligheid, dierenwelzijn en plantgezondheid door
hoge naleving van (inter)nationale wet- en regelgeving en
een optimale beheersing van risico’s.2
De financiële middelen van de NVWA bestaan uit
financiële middelen vanuit de ministeries LNV en VWS
(EUR 250 mln in 2019), aangevuld met inkomsten uit
retributies (EUR 100 mln in 2019).3 Jaarlijks worden
kostprijzen van de NVWA vastgesteld. Het ministerie stelt
op basis hiervan tarieven vast, die in rekening worden
gebracht bij de bedrijven. De keuringsinkomsten leiden
niet
tot
financiële
afhankelijkheid,
omdat
de
keuringswerkzaamheden wettelijk verplicht zijn en de
inkomsten uit deze werkzaamheden geen invloed hebben
op het voortbestaan van de NVWA. Te hoge tarieven
kunnen wel leiden tot politieke druk en/of druk door
bedrijven op de inspecteur. In totaal gaat er bij NVWA
rond de 352 miljoen euro per jaar om. 4
Bedrijfsmodel
De NVWA is een organisatie die houdt toezicht, keurt en
handhaaft. De kerntaken van de NVWA richten zich op
23 domeinen die onderverdeeld zijn in zeven publieke
belangen:
voedselveiligheid,
dierenwelzijn,
dierengezondheid,
tabaksontmoediging,
productveiligheid, natuur & milieu, en plantgezondheid.

Een biologische ondernemer valt, net als niet-biologische
ondernemers, onder het toezicht van de NVWA.5
Daarnaast is de NVWA ten aanzien van een aantal
domeinen belast met de strafrechtelijke opsporing.
De NVWA richt haar toezichttaken risicogebaseerd in.
Dat betekent dat bedrijven waar geringere risico's worden
verwacht ten aanzien van de genoemde onderwerpen te
maken kunnen krijgen met een lagere toezichtlast. De
capaciteit van de NVWA wordt ingezet daar waar het
toezicht het hardst nodig is.6
Organisatiemodel
De NVWA bestaat uit vier directies, te weten Strategie,
Handhaven, Keuren en Interne Organisatie.7 De
organisatie staat onder leiding van een inspecteurgeneraal. Hij vormt samen met vier directeuren de
directieraad van de NVWA. In het jaar 2019 waren er
2610 fte’s werkzaam bij de organisatie.
De inspecteur-generaal heeft 3-4 keer per jaar
strategisch overleg met stakeholders uit het bedrijfsleven,
maatschappelijke organisaties en wetenschapsinstituten.
Dit informele netwerk, de Strategische klankbordgroep
NVWA, bezint zich op de koers van de NVWA, trends en
ontwikkelingen, het borgen van de publieke belangen, én
op de rolverdeling daarbij tussen overheid/toezichthouder
en bedrijfsleven.
De NVWA maakt gebruik van verschillende Kritieke
Prestatie Indicatoren (KPI’s). Deze richten zich op de
continuïteit van de NVWA en de uitvoering van de
primaire taken, zoals de toezichtintensiteit en het
nalevingsniveau. De KPI toezichtintensiteit geeft inzicht in
hoeveel bedrijven de NVWA bezoekt binnen het totaal
van de doelgroep (bedrijven of producten) waar het
toezicht zich op richt. Voor nalevingsniveau is de KPI nog
in ontwikkeling. 8
Voor meer informatie
organisatie in bijlage V.

zie

de

factsheets

van

de

Naast toezichttaken en audits binnen de voedselketen
voert de NVWA ook keuringen uit bij alle domeinen voor
import en export.

(1) Rapport Algemene Rekenkamer, 2013, blz.. 12
(2) Website NVWA, 2020
(3) Begroting NVWA, 2019
(4) Website NVWA, 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

(5) Kamerbrief producten onterecht verkocht als biologisch, 2019
(6) Jaarverslag NVWA, 2020, blz. 3
(7) Mail NVWA, nieuwe structuur sinds 1 juli 2020
(8) Jaarverslag NVWA, 2020, blz. 15

28

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

4.4.2. NAK
Historie
In 1932 werd de Nederlandse Algemene Keuringsdienst
voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen
opgericht (NAK). Geconstateerd moet worden dat de
NAK gedurende een zeer lange periode al specifieke
deskundigheid heeft verworven als het gaat om de
keuring van teeltmateriaal en het houden van toezicht
daarop.1 Zoals al is vermeld in paragraaf 4.3.1 Plant
kwam de huidige organisatie oorspronkelijk voort uit
private initiatieven van het bedrijfsleven.2
Strategische ambitie
De NAK is een stichting die sinds 2010 valt onder de
werking van Kaderwet zbo onder de verantwoordelijkheid
van het ministerie van LNV en valt voor fytosanitaire
werkzaamheden onder het toezicht van de NVWA. De
dienst richt zich op het toezicht en de naleving van
wettelijke regelgeving, voorschriften en de uitvoering van
fytosanitaire inspecties zoals het waarmerken van
kwaliteitscertificaten.
Met het verrichten van zijn werkzaamheden heeft de NAK
als doel ‘het verrichten van specifieke taken van
openbaar belang, waaronder de wettelijke taken en de
taken op basis van een ministerieel mandaat met
betrekking tot controle- en inspectiewerkzaamheden op
planten en plantaardige producten’.
De NAK berekent de kosten van het toezicht door aan
het bedrijfsleven en werkt op basis van een
‘kostenmaker-kostendrager’-principe. De besluiten tot het
vaststellen van de begroting, de jaarrekening en de
tarieven voor de wettelijke kwaliteitstaken worden ter
goedkeuring voorgelegd aan de minister van LNV.
Daarnaast doet de NAK voorstellen voor de tarieven die
door de sector worden opgebracht, waarbij de minister
van LNV de tarieven goedkeurt en vaststelt.3 In totaal
gaat er bij NAK rond de 23 miljoen euro per jaar om. 4
Bedrijfsmodel
NAK is een organisatie die houdt toezicht op de naleving
van fytosanitaire regels en keurt op kwaliteit. De
kerntaken van de NAK richten zich op het toezicht op de
kwaliteit van pootaardappelen en zaaizaad, fytosanitaire
inspecties
bij
import
en
export
en
laboratoriumwerkzaamheden.5 Op grond van de
Zaaizaad en plantgoedwet beschikt NAK ook over taken
op het gebied van raszuiverheid en kiemkracht.

(1) Kamerstuk 26 991 nr. 3, blz. 19
(2) Kamerbrief evaluatie plantaardige keuringsdiensten, 2017
(3) Evaluatierapport NAK Kwink, 2017, blz. 26
(4) Jaarverslag 2018, blz. 27
(5) KPMG-interview op 9 juni 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Daarnaast bestaan de activiteiten van de NAK onder
andere uit veldkeuringen, monsteronderzoeken en
partijkeuringen,
combikeuring
en
surveywerkzaamheden.
De organisatie is actief op de subdomeinen aardappelen,
granen, peulvruchten, fijne landbouwzaden, bieten,
grassen, klavers en voedergewassen en richt zich op
bedrijven en telers in de pootgoed- en zaaizaadsector.
De NAK staat erom bekend dat pootaardappelen altijd
volgens strengere normen dan die van de EU- normen
worden gekeurd. Dit is nadrukkelijk de wens van de
sector en kenmerkt het plant domein in het algemeen.
In tegenstelling tot sommige andere keuringsinstanties
hebben de werkzaamheden van de NAK voornamelijk
betrekking op basisvoedingsmiddelen. De geldende
beginselen
en
achterliggende
wetgevingsfilosofie
verschilt hierbij ten opzichte van andere (plantaardige)
producten die niet tot de basisvoedingsmiddelen
behoren. Wat de voedselveiligheid betreft, betekent dit
dat ieder product en elk perceel moet worden bekeken.
Pas op het moment dat alles klopt gaat het product naar
de markt. Dit leidt ertoe dat de NAK intensieve keuringen
uitvoert bij bedrijven.6
Organisatiemodel
Het bestuur van de NAK bestaat uit acht personen
exclusief een onafhankelijke voorzitter en secretaris.
Daarnaast zijn er twee vaste commissies: één voor
pootaardappelen en één voor zaaizaden. In het jaar 2018
waren er 201,49 fte’s in vast dienstverband aangevuld
met circa 50 tijdelijke fte’s.7
Het bestuur bestaat uit vertegenwoordigers van de
sector, waarbij de onafhankelijkheid wordt geborgd door
een
strikte
scheiding
van
de
bestuurlijke
verantwoordelijkheid
en
de
operationele
verantwoordelijkheid. Het bestuur kan bijvoorbeeld geen
invloed uitoefenen op individuele keuringen. Het bestuur
opereert in feite als een raad van toezicht en kijkt naar de
financiële huishouding en de continuïteit van de stichting
en het draagvlak in de sector. De directie focust zich op
de uitvoering.8
Voor meer informatie
organisatie in bijlage V.

zie

de

factsheets

van

de

(6) KPMG-interview op 9 juni 2020
(7) Jaarverslag 2018, blz. 15
(8) KPMG-interview op 9 juni 2020

29

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

4.4.3. Naktuinbouw
Historie
Naktuinbouw is in 2000 ontstaan uit een fusie tussen de
in de veertiger jaren van de vorige eeuw opgerichte
keuringsdiensten NAKB, NAKS en NAKG. NAKB richtte
zich op de boomkwekerijgewassen, NAKS op de
siergewassen en NAKG op de groentegewassen.1 Zoals
al is vermeld in paragraaf 4.3.1 Plant kwam de huidige
organisatie oorspronkelijk voort uit private initiatieven van
het bedrijfsleven.
Bij de inwerkingtreding van de ZPW 1966 is vanuit de
wetgeving
geregeld
dat
de
toen
bestaande
privaatrechtelijke organisaties de officiële controles
konden uitvoeren. Aangezien de kennis al was
opgebouwd bij de bestaande organisaties hoefde er geen
nieuwe organisatie te worden opgezet. De bestaande
partijen kwamen onder overheidstoezicht te staan,
waarbij o.a. de keuringsplannen en financiën door het
ministerie werden goedgekeurd. Als één organisatie
houdt Naktuinbouw zich nu bezig met het controleren van
teeltmateriaal in gewassen in bloemen, groenten en
bomen.2
Strategische ambitie
De Naktuinbouw is een stichting die sinds 2010 valt
onder de werking van Kaderwet zbo onder de
verantwoordelijkheid van het ministerie van LNV en valt
voor fytosanitaire werkzaamheden onder het toezicht van
de NVWA. De organisatie staat bekend als een
kwaliteitsdienst en beoordeelt, naast het fyto, keuringsen inspectiewerk, rassen van groente-, landbouw- en
sierteeltgewassen op onderscheidbaarheid, uniformiteit
en stabiliteit voor registratie en/of kwekersrecht.
Voor de wettelijke taken zoals het keurings- en
inspectiewerk
en
rassenregistratieen
kwekersrechtonderzoek legt Naktuinbouw periodiek
verantwoording af aan de minister van LNV. Deze
wettelijke taken zijn opgenomen in de Zaaizaad- en
plantgoedwet, de Plantenziektewet en in de algemene
maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen.
Naktuinbouw
werkt
volgens
het
‘kostenmakerkostendrager’-principe. Alle inkomsten komen voort uit
kostendekkende tarieven die bij bedrijven in rekening
worden gebracht voor keuringen en inspecties en voor
opdrachten
voor
laboratoriumanalyses.
Voor
rassenonderzoek wordt gewerkt in opdracht van CPVO
en Raad voor plantenrassen die de door aanvragende
bedrijven te betalen tarieven vaststellen. De begroting en
tariefvoorstellen worden ter goedkeuring aan de minister
van LNV voorgelegd.
(1) Website Naktuinbouw, 2020
(2) Interview KPMG op 26 mei 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Naktuinbouw ontvangt geen structurele financiële
ondersteuning van het ministerie voor regulier
operationeel werk. Wel zijn er projectmatige LNV
bijdragen voor specifieke activiteiten. In totaal gaat er bij
Naktuinbouw 30 miljoen euro per jaar om. Om het
draagvlak in de sector groot te houden wordt het
tariefsysteem in overleg met de sectoren ontworpen en
wordt er transparant gecommuniceerd over de opbouw
van de tarieven. Er is bijvoorbeeld sprake van
gedifferentieerde tarieven op sector- en gewasniveau. Dit
betekent dat bijvoorbeeld de bedrijven in de
bloemisterijsector
betalen
voor
kosten
van
werkzaamheden die in en voor deze sector plaatsvinden.
Naktuinbouw
heeft
de
administratie
en
gegevensverwerking intern zo ingericht dat dit kan
worden gerealiseerd.3
Bedrijfsmodel
Naktuinbouw is een organisatie die houdt toezicht op de
naleving van fytosanitaire regels en keurt op kwaliteit in
de tuinbouwsector. De kerntaken van Naktuinbouw zijn
keuren en inspecteren, rassen onderzoeken, toetsen en
analyseren. De typen keuringen die Naktuinbouw uitvoert
zijn uitvoerig omschreven in het keuringsreglement,
Naktuinbouw bewaakt en bevordert de kwaliteit van
producten, processen en ketens in de tuinbouw. De focus
ligt op teeltmateriaal (zaaizaad- en plantmateriaal). De
filosofie
van
de
organisatie
is
om
eigen
verantwoordelijkheid van bedrijven, systeemaanpak en
innovatie in de sector te blijven stimuleren. Om daarnaast
draagvlak te creëren voor effectieve uitvoering van
regelgeving met als einddoel een hoge kwaliteits- en
gezondheidsstandaard die door bedrijven in de sector
wordt gerespecteerd en nageleefd.
Organisatiemodel
Het bestuur bestaat uit zes leden en een voorzitter. De
minister van LNV benoemt de voorzitter van
Naktuinbouw. Het bestuur van Naktuinbouw bepaalt
beleid, investeringen en financiële aangelegenheden. Er
is een strikte scheiding met betrekking tot de uitvoering
van werkzaamheden, die gedaan worden onder (eind)
verantwoordelijkheid van de directie. Naast het bestuur
zijn
er
drie
sectorraden,
te
weten
bloemisterijgewassen,
boomkwekerijgewassen
en
groentegewassen die het bestuur van Naktuinbouw
ondersteunen. In het jaar 2019 waren er 313 FTE
werkzaam bij Naktuinbouw.4 De sectorraden richten zich
op het hele werkveld van Naktuinbouw: keuringen,
rassenregistratie- en kwekersrechtonderzoek en de
laboratoriumactiviteiten. Ook vormen de raden, samen
met de adviescommissies, het klankbord voor de bij wet
bij Naktuinbouw geregistreerde bedrijven.5 Voor meer
informatie zie de factsheets in bijlage V.
(3) Interview KPMG op 26 mei 2020
(4) Jaarverslag 2019, blz.. 55
(5) Website Naktuinbouw, 2020

30

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

4.4.4. BKD
Historie
BKD is in 1923 ontstaan onder de naam ‘Vereniging De
Narcis’ vanuit de behoefte van het bedrijfsleven aan
waarborging van de continuïteit van de internationale
handel in Nederlandse bloembollen. Vanaf 1971 is er
geopereerd op basis van de Landbouwkwaliteitswet. In
1979 werd de naam veranderd in Stichting
Bloembollenkeuringsdienst (BKD).
Voor deze omzetting is toen gekozen daar de structuur
van een vereniging met ledenvergaderingen niet meer
paste bij de bedrijfsvoering. Vanaf september 2007 is een
deel van de inspectietaken van de Plantenziektenkundige
Dienst (PD) overgedragen aan BKD. Daarmee groeiden
de taken voor BKD met fytosanitaire inspecties bij import
en export.1
Strategische ambitie
BKD is door het ministerie van LNV aangewezen als een
zbo voor het uitvoeren van de kwaliteitskeuring voor alle
bloembolgewassen in Nederland. Daarnaast voert de
BKD fytosanitaire inspecties en andere werkzaamheden
uit in opdracht en onder toezicht van de NVWA. BKD
hanteert in het keuringssysteem de voorschriften van de
Europese kwaliteits- en fytosanitaire richtlijnen voor
teeltmateriaal van bloembollen in mandaat van de
minister of als onbezoldigd ambtenaar voor de NVWA.
Deze richtlijnen zijn in de Nederlandse wetgeving onder
andere verankerd in de Landbouwkwaliteitswet, en in de
uitwerking hiervan in het Keuringsreglement BKD en de
Uitvoeringsrichtlijnen.
Het organisatiedoel van BKD kenmerkt zicht door het
markttoegang te ondersteunen door het keuren van
bloembollen op een toonaangevend kwaliteitsniveau en
geeft (inter-) nationaal waarborgen voor de kwaliteit van
bloembollen. BKD voeren deze keuringen op een
onafhankelijke, betrouwbare en efficiënte wijze uit en zijn
daarmee een belangrijke schakel in de kwaliteitsborging
voor ondernemers en de bloembollensector.2

tarieven voor overige diensten zoals bovenwettelijke
activiteiten (bijvoorbeeld keuringen die worden uitgevoerd
voor andere organisaties die gebruikmaken van het
laboratorium).3
De tarieven voor keuringen en fytosanitaire import- en
exportinspecties bestaan onder andere uit jaarbijdrage,
een bijdrage per keuring (starttarief en uurtarief) en een
bijdrage
voor
certificaten
(exportcertificaat
of
keuringscertificaat). Voor de monsterkeuringen geldt een
starttarief en uurtarief voor de monstername.4 In totaal
gaat er bij BKD rond de 9 miljoen euro per jaar om. 5
Bedrijfsmodel
BKD is een organisatie die houdt toezicht op de naleving
van fytosanitaire regels en keurt op kwaliteit in de
bloembollensector. BKD keurt bloembollen op zowel
kwaliteits- als quarantaineaantastingen. Ook verricht BKD
kwaliteitskeuringen, importinspecties, inspecties voor
export naar derde landen en laboratoriumonderzoek.
Naast het keuren zijn registratie en certificering
belangrijke taken voor BKD. De typen keuringen en
manier van uitvoering staan ook omschreven in het
keuringsreglement dat BKD hanteert.
Organisatiemodel
Het bestuur van BKD bestaat uit een onafhankelijke
voorzitter en vijf bestuursleden. De dagelijkse leiding van
BKD is in handen van het managementteam dat bestaat
uit de directeur en vijf MT-leden. In het jaar 2019 waren
er 103 fte’s, inclusief flexibele schil werkzaam bij de
organisatie.6
Naast het bestuur maakt BKD ook gebruik van een
sectorraad en meerdere adviescommissies die haar
ondersteunen. Gevraagd of ongevraagd kan de
sectorraad
adviseren
over
gewas-overstijgende
onderwerpen, begrotings- en tariefzaken en het service
level van BKD. Over andere onderwerpen brengt de
sectorraad alleen op verzoek van het bestuur advies uit.
Voor meer informatie
organisatie in bijlage V.

zie

de

factsheets

van

de

BKD berekent de kosten van het toezicht, keuring en
handhaving door aan de sector en werkt op basis van
het ‘kostenmaker-kostendrager’-principe. BKD maakt
hierbij onderscheid tussen verschillende soorten tarieven:
- tarieven voor keuringen (monster-, veld- en droge
keuringen);
- tarieven voor fytosanitaire import- en exportinspecties;

(1) Selectielijst BKD,2014, blz.. 5
(2) Website BKD
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

(3) Evaluatierapport BKD Kwink,2017, blz.. 24
(4) Interview KPMG op 19 mei 2020
(5) Jaarverslag 2019, blz.. 26
(6) Jaarverslag 2019, blz.. 26

31

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

4.4.5. KCB
Historie
Het KCB is in 1924 ontstaan, onder de naam Uitvoer
Controle Bureau (UCB). De organisatie is ontstaan door
het bedrijfsleven, vanuit de behoefte de kwaliteit te
bewaken van geïmporteerde en geëxporteerde groente
en fruit. In 1977 ging de naamgeving over van UCB naar
de Vereniging Kwaliteits-Controle-Bureau Groente en
Fruit (KCB).1
Strategische ambitie
Het KCB is een stichting die sinds 2010 valt onder de
werking van Kaderwet zbo onder de verantwoordelijkheid
van het ministerie van LNV en valt voor fytosanitaire
werkzaamheden onder het toezicht van de NVWA. De
belangrijkste taak van het KCB is het inspecteren van
verse groenten en fruit, snijbloemen en potplanten. Het
KCB verricht uitsluitend wettelijke taken. Met het
verrichten van haar werkzaamheden beoogt het KCB een
bijdrage te leveren aan: 1) het verhogen van het
kwaliteitspeil van groenten en fruit; 2) het bewaken en
bevorderen van de gezondheid van planten.
Het KCB rekent de kosten van het toezicht door aan het
bedrijfsleven en werkt daarbij op basis van het
kostenmaker-kostendrager’-principe. Het KCB hanteert
verschillende
tarieven,
onder
meer
voor
kwaliteitscontroles, fytosanitaire inspecties en audits in
het kader van de Rik-regeling. Bij de inspecties werkt het
KCB met een starttarief en vervolgens een tarief per
bestede minuut. Daarnaast rekent het KCB een vast
jaarbedrag voor het structureel toezicht, waarbij de
hoogte van het bedrag afhangt van de risicocategorie
waarin een bedrijf is ingedeeld.2 In totaal gaat er bij KCB
rond de 18 miljoen euro per jaar om. 3
Bedrijfsmodel
KCB is een organisatie die houdt toezicht op de naleving
van fytosanitaire regels en keurt op kwaliteit. De
kerntaken van het KCB zijn het verrichten van
keuringswerkzaamheden bij de import en export van
consumptief product (groenten en fruit en snijbloemen en
potplanten) en een aantal ‘overige’ producten, die
vanwege hun aard niet logischerwijs bij een andere
plantaardige keuringsdienst thuishoren.

(1) Selectielijst KCB 2014
(2) Evaluatierapport KCB Kwink 2017, blz.. 24
(3) Jaarverslag 2018, blz. 23
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Ook is het KCB aangewezen als bevoegde autoriteit om
op de interne markt toezicht uit te oefenen op de naleving
van de kwaliteitsregelgeving voor groenten en fruit. De
organisatie is actief op het fytosanitair domein en
kwaliteitsaangelegenheden. Daarnaast is het KCB actief
op het domein beschermde oorsprongsbenaming voor
groenten- en fruitproducten (BOB/BGA/GTS, EUregelgeving) en Cites.
De bevoegdheid ten aanzien van het toezicht op de
naleving van de kwaliteitsregels voor groenten en fruit en
de BOB/BGA/GTS-regelgeving is in de keten beperkt tot
de teelt- en handelsfase. De NVWA heeft de taak deze
regels
in
de
detailhandel/supermarkt
(inclusief
distributiecentra) te controleren. Op verzoek van de
NVWA voert het KCB fytobewakingsopdrachten uit.
Omtrent fyto-aangelegenheden wordt de operationele
aansturing door de NVWA gedaan en deze is daarmee
bepalend voor de wijze waarop fytoregels moeten
worden geïnterpreteerd.4
Het KCB werkt sinds 2005 bij het toezicht op de kwaliteit
van groente en fruit met een erkenningsregeling:
Reglement Interne Kwaliteitscontrole (Rik). Bedrijven met
goede controleresultaten, een zorgsysteem voor de
productkwaliteit van groenten en fruit en een positieve
audit door het KCB, worden toegelaten tot het Rik. Rikdeelnemers krijgen minder kwaliteitscontroles van het
KCB bij import en export en komen in een lagere
risicocategorie van het structureel toezicht.5
Organisatiemodel
Het KCB is een stichting waarvan het bestuur bestaat uit
een onafhankelijke voorzitter en 5 leden. De benoeming
van de voorzitter van het bestuur wordt goedgekeurd
door de minister van LNV. De voorzitter en de leden van
het bestuur zijn niet verbonden aan een bedrijf waar het
KCB een controletaak heeft. In het jaar 2019 waren er
141 FTE werkzaam bij de organisatie.6
Voor meer informatie
organisatie in bijlage V.

zie

de

factsheets

van

de

(4) Interview KPMG op 20 mei 2020
(5) Evaluatierapport KCB Kwink 2017, blz.. 22
(6) Jaarverslag 2019, blz. 10

32

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

4.4.6. KDS
Historie
KDS werd opgericht in 2000, destijds als onderdeel van
Stichting CBS. Stichting CBS is in 1943 opgericht als
verzekeringsmaatschappij voor de vee- en vleessector en
heeft vervolgens haar dienstverlening in de vee- en
vleessector uitgebreid met andere activiteiten.1 Inmiddels
is de bestuurlijke structuur aangepast naar een
onafhankelijke StAK-bestuur en een RvC.
Tot 2006 werd de roodvleeskeuring uitgevoerd door
keuringsassistenten of keurmeesters die in dienst waren
van de toenmalige Voedsel en Waren Autoriteit (VWA).
Met het bedrijfsleven zijn verschillende afspraken
gemaakt om door de inzet van private partijen
kostenreductie voor het bedrijfsleven te bereiken. De
kern van die afspraak was dat de werkzaamheden van
de keuringsassistenten overgeheveld zouden worden
naar een privaatrechtelijke instantie, die onafhankelijk
van de roodvleesslachterijen moest opereren.2
Strategische ambitie
BV Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS) is een private
onderneming die, zonder winstoogmerk, officiële
assistenten
ter
beschikking
stelt
voor
PMkeuringswerkzaamheden in vleesverwerkingsbedrijven in
Nederland. De assistenten van KDS keuren roodvlees
(karkassen van varkens, kalveren, runderen, schapen,
geiten, paarden en gekweekt wild) in opdracht van en
onder de verantwoordelijkheid van dierenartsen van de
NVWA. De inzet van een private organisatie is
vastgelegd
in
het
‘Convenant
organisatie
roodvleeskeuring (post mortem) in Nederland’ dat op
4 juni 2004 in overleg tussen de overheid (LNV, VWA en
PVV) en het bedrijfsleven (COV) is afgesloten. 3
De werkzaamheden van officiële assistenten worden
bekostigd doordat NVWA ze inhuurt. Op basis van de
afspraken tussen de NVWA en KDS voert KDS de
activiteiten in beginsel zonder winstoogmerk uit. In totaal
gaat er bij KDS rond de 22 miljoen euro per jaar om. 4
Bedrijfsmodel
KDS is een organisatie die keuringsassistenten levert
binnen het domein roodvlees. De hoofdactiviteit van KDS
bestaat uit het beschikbaar stellen van officiële
assistenten aan de NVWA voor het verrichten van postmortemkeuringswerkzaamheden in alle Nederlandse
roodvlees slachthuizen. Daarnaast verzorgt KDS de
monsterneming voor het onderzoek op Bovine
Spongiforme Encefalopathie (BSE) bij slachtrunderen.
(1) Rapport ABDTOPConsult 2018
(2) Staatscourant 2018, 36099 MvT
(3) Staatscourant 2018, 36099 MvT
(4) Jaarverslag 2018 blz. 5
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Het Europees juridisch kader is in hoge mate bepalend
voor de uitvoering van de PM-keuring. De postmortemkeuring vindt na de slacht plaats en heeft als doel
vast te stellen of het vlees kan worden toegelaten in de
voedselketen. Dat gebeurt onder meer door visueel
onderzoek en het verrichten van palpaties (het vlees
bevoelen) en insnijdingen bij te keuren karkassen en
organen als hart, nieren, longen, lever en lymfeklieren.
Als de keuringsassistent daarbij geen afwijkingen
constateert, wordt op het karkas een gezondheidsmerk
aangebracht en mag het vlees in de handel worden
gebracht. Worden er afwijkingen geconstateerd, dan
schakelt de keuringsassistent een officiële dierenarts van
de NVWA in. De toezichthoudend dierenarts van de
NVWA neemt na een zelfstandig onderzoek een
(keurings)beslissing ten aanzien van het karkas en/of
eventuele bijbehorende organen.4
KDS levert dus officiële keuringsassistenten aan de
NVWA. De officiële assistenten van KDS zijn specifiek
opgeleid
voor
het
uitvoeren
van
postmortemkeuringstaken. De NVWA is nauw betrokken bij
de opleiding en examinering van nieuwe officiële
assistenten. KDS voert in beperkte mate andere
werkzaamheden uit die niet conflicteren met de kwaliteit
en onafhankelijkheid van de werkzaamheden die door de
ter beschikking gestelde officiële assistenten word en
uitgevoerd. Voor deze nevenactiviteiten is goedkeuring
vereist door de NVWA.5
Organisatiemodel
De aandelen van KDS zijn in handen van Stichting
Administratiekantoor KDS (StAK KDS). De feitelijke
zeggenschap over KDS ligt bij de aandeelhouder StAK
KDS. Het bestuur van StAK KDS wordt benoemd door de
NVWA en bestaat uit drie leden. Het bestuur is sinds
medio 2014 volledig onafhankelijk van de sector. In het
jaar 2018 waren er 281 FTE werkzaam bij de
organisatie.6
De ondersteunende diensten en het regiomanagement
van KDS wordt ingehuurd bij Kiwa. Kiwa is actief in de
markt van testen, inspecteren, certificeren en
monstername. Voor meer informatie zie de factsheets
van de organisatie in bijlage V.

(4) Rapport ministerie EZK, 2014, blz. 19
(5) Jaarverslag 2018 blz. 1
(6) Rapport ABDTOPConsult 2018

33

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

4.4.7. COKZ
Historie
Op 17 januari 1901 is het Botercontrolestation Friesland
opgericht. Dit was de start van een heel stelsel van
zuivelcontrole in Nederland. Aanvankelijk was er sprake
van vrijwillige controle, maar na verloop van tijd werd
aansluiting bij het controlestation verplicht. In 1994
ontstond
de
Stichting
Centraal
Orgaan
voor
Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ) na een
samenvoeging van COZ (Centraal Orgaan voor
Zuivelcontrole), de ROM’s (Regionale Organen voor
Melkhygiëne), het COM (Centraal Orgaan voor
Melkhygiëne), de ECI’s (Erkende Controle Instellingen)
en het CvM (Controlestation voor Melkproducten).1 In
2012 is op uitdrukkelijk verzoek van LNV de toenmalige
stichting Controlebureau voor pluimvee, eieren en
eiproducten (CPE) bij het COKZ ondergebracht. Het CPE
was, mede vanwege de beperkte omvang, in grote
financiële
moeilijkheden
geraakt.
Omdat
de
zuivelindustrie bezorgd was om op te moeten draaien
voor deze financiële problemen, is er in eerste instantie
voor gekozen om de organisaties COKZ en NCAE, als
opvolger van CPE als twee aparte entiteiten te
positioneren. Door het aannemen van de motie van
Geurts2 is er in september 2019 besloten om het toezicht
van NCAE in haar huidige structuur te laten bestaan en
niet onder te brengen bij de NVWA. Daarop is besloten
om NCAE en COKZ volledig te integreren en om die
reden ook de naam van het COKZ te wijzigen in Controle
Orgaan Kwaliteits Zaken. Tevens is besloten om de
werkwijze verder te stroomlijnen met de werkwijze van de
NVWA. Hier is een gezamenlijk plan voor vastgesteld.
Strategische ambitie
Het COKZ is een zbo van het ministerie van LNV die
controleert op de naleving van wet- en regelgeving op het
gebied van kwaliteit, voedselveiligheid en etikettering van
zuivel, eieren en eiproducten en op de handelsnormen
voor pluimveevlees. De werkzaamheden worden
uitgevoerd in het kader van de nationale of Europese
wet- en regelgeving en staan onder toezicht van de
Nederlandse overheid. Door middel van controle, toezicht
en kennis van de wetgeving, ziet het COKZ toe op de
naleving van de regelgeving. Daarmee is het dé
controleorganisatie voor zuivel en eieren die instaat voor
kwaliteit en betrouwbaarheid. Ook houdt COKZ toezicht
op de naleving van de kwaliteitsregels en de
BOB/BGA/GTS-regelgeving binnen het domein.
Het Ministerie van LNV is opdrachtgever van COKZ voor
onder meer het toezicht op de handelsnormen voor melk,
zuivel, eieren en de handelsnormen voor pluimveevlees.
(1) Jaarverslag COKZ 2016
(2) Motie van Geurts c.s. op 12 maart 2019 (nr. 26991-539)
(3) KPMG interview op 25 mei 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Het ministerie van VWS is ook een opdrachtgever COKZ
voor het toezicht op het EU hygiënepakket (HP) en
overige Warenwetregelgeving die relevant is voor de
eier- of zuivelsector. Omdat dit horizontale wetgeving
voor alle levensmiddelen betreft, is de NVWA
aangewezen
als
bevoegde
autoriteit
voor
voedselveiligheid. Het ministerie van VWS heeft het
voedselveiligheidstoezicht belegd bij de NVWA die bij het
uitoefenen van dit toezicht gebruik kan maken van een
gemachtigde instantie voor diverse onderdelen. Voor het
HP toezicht in de zuivel-en eiersector heeft de NVWA
van begin af aan het COKZ aangewezen, omdat de
NVWA onvoldoende kennis in huis heeft over deze
sectoren.3 De besluiten tot het vaststellen van de
begroting, de jaarrekening en de tarieven voor de
wettelijke kwaliteitstaken worden ter goedkeuring
voorgelegd aan de minister van LNV. Ruim 85% van de
financiering komt rechtstreeks uit de retributies en rond
de 15% uit rechtstreekse opdrachten van NVWA.
Bedrijfsmodel
Het COKZ is een organisatie die toezicht houdt op de
zuivel- en eiersector en keurt op kwaliteit. De kerntaken
van het COKZ bestaan uit: toezicht houden op de
handelsnormen voor melk, zuivel, eieren en de
handelsnormen voor pluimveevlees, toezicht houden op
de naleving van het EU Hygiënepakket en de EUverordening Het COKZ verstrekt tevens voorcertificaten
voor de export van eieren en eiproducten en
gezondheidscertificaten die de kwaliteit borgen van
zuivelproducten die worden geëxporteerd. Het COKZ
voert daarnaast de controles uit voor de verstrekking van
de veterinaire zuivelcertificaten die daarna door de
NVWA-dierenarts worden getekend. Door het COKZ
wordt risicogebaseerd jaarlĳks of tweejaarlĳks bĳ alle
Nederlandse zuivelproducenten een audit of inspectie
uitgevoerd. Elk jaar wordt er een onderwerp vastgesteld
dat tĳdens alle uit te voeren audits extra aandacht krĳgt.4
Organisatiemodel
Het bestuur van het COKZ bestaat uit zes personen. De
voorzitter wordt uit de leden gekozen. De bestuursleden
worden voor een periode van vier jaar benoemd. De
benoeming van de voorzitter wordt goedgekeurd door de
ministers van LNV en VWS. Het bestuur opereert in feite
als een raad van toezicht en kijkt naar de financiële
huishouding, continuïteit en het draagvlak in de sector.
Het COKZ heeft een directeur, die tevens secretaris en
penningmeester is van het bestuur. De dagelijkse
(operationele) leiding van de stichting ligt bij de directeur
met 4 MT-leden. In het jaar 2019 waren er 66
medewerkers in dienst bij de organisatie.5 Voor meer
informatie zie de factsheets in bijlage V.
(4) Website COKZ 2020
(5) Jaarverslag COKZ 2019 blz. 31

34

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

4.4.8. Stichting Skal Biocontrole
Historie
In 1985 werd het Nederlandse particuliere keurmerk voor
biologische producten gelanceerd: het EKO-keurmerk.
Om een onafhankelijke controle voor biologische
producten te garanderen, werd in 1987 Stichting Keur
Alternatief voortgebrachte Landbouwproducten, afgekort
tot SKAL, opgericht. De Europese biologische
verordening treedt in 1991 in werking. Deze stelt dat de
Europese regelgeving vertaald moet worden naar de
Nederlandse wetgeving. In 1992 wijst de Nederlandse
overheid SKAL aan om de Europese regelgeving uit te
voeren en toezicht te houden op de naleving ervan.1
Strategische ambitie
Skal is aangewezen als controlerende autoriteit inzake de
biologische productie en etikettering van biologische
producten. Skal vertaalt de biologische verordening naar
een uitvoerings- en handhavingspraktijk in Nederland,
certificeert bedrijven aan de hand van inspecties, kan
biologische aanduidingen (laten) verwijderen indien deze
onterecht zijn, kan de certificatie van een bedrijf
opschorten of intrekken en kan zaken voor het tuchtrecht
brengen. Skal onderzoekt notificaties van andere EUlanden over Nederlandse biologische producten en levert
de informatie aan voor notificaties bij andere EU-landen
over hun biologische producten.
Skal heeft o.a. als wettelijke taak om alle bedrijven die
biologisch produceren/handelen te registreren en
geregistreerde bedrijven jaarlijks te bezoeken. Skal moet
bekijken of er wordt voldaan aan de wettelijke productie
regels én of het voor biologisch is. Door de bedrijven
jaarlijks te bezoeken en te controleren houdt Skal
toezicht op de gehele Nederlandse biologische sector.
De Europese verordeningen inzake de biologische
productie en de etikettering van biologische producten
bevatten
gedetailleerde
controlevoorschriften
die
rechtstreeks van toepassing zijn in de lidstaten.
Verordening (EG) nr. 889/2008 van de Commissie tot
vaststelling van bepalingen ter uitvoering van verordening
(EG) nr. 834/2007 bevat algemene minimale en
specifieke controlevoorschriften. Ten minste eenmaal per
jaar moet bij alle marktdeelnemers een fysieke controle
worden uitgevoerd. Verder worden jaarlijks bij ten minste
5% van de marktdeelnemers monsters genomen.
Daarnaast moeten onaangekondigde aselecte controles
worden uitgevoerd op basis van risicoanalyse. Ook bij de
import van biologische producten voert Skal controles uit.

(1) Website Skal 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Alle kosten van het toezicht van Skal worden
gefinancierd
via
retributies
en
heffingen.
De
tariefsystematiek is gebaseerd op kostendekkendheid en
een evenredige kostentoerekening. Bedrijven betalen
voor
jaarlijkse
abonnementen,
jaarlijkse
inspectietarieven, eenmalige registratiebijdrage en
sanctiegelden. In 2019 ontving Skal ook een subsidie van
LNV.2
Bedrijfsmodel
Skal is een organisatie die houdt toezicht op de
biologische sector en expliciet geen keuringen, maar
inspecties
uitvoert.
Skal
voert
verschillende
kernactiviteiten uit in het kader van certificering en
toezicht, en beschikt over verschillende bevoegdheden,
zoals
bestuurlijke
en
tuchtrechtelijke
handhavingsinstrumenten en sanctiemiddelen. De
certificering is een proces met een sterk administratief
karakter, er moet op bedrijfsniveau geregistreerd worden
(certificaten worden afgegeven op bedrijfsniveau KvKregistratie).
Skal geeft geen productcertificaten maar certificaten op
het niveau van het bedrijf (systeemcertificatie). In principe
is een bedrijf gecertificeerd voor het leven, behalve als de
regels niet nageleefd worden, dan kan een certificaat
ingetrokken worden. Een bedrijf komt na het ontvangen
van een certificaat in een systeem van continu toezicht.
Het toezicht richt zich op het niet misbruiken van het
Europees biologisch keurmerk.4
Organisatiemodel
De
organisatie
heeft
in
2019
een
nieuwe
governancestructuur ingericht op basis van de nieuwe
statuten. Op basis van deze statuten is een bestuur
ingericht bestaande uit drie onafhankelijke leden die
gekozen worden op basis van hun inhoudelijke en
bestuurlijke kwaliteiten en twee leden die op voordracht
van de sector worden benoemd. Als gevolg van de
nieuwe statuten is onder andere een adviesraad voor
Skal ingericht. Deze adviesraad brengt advies uit aan het
bestuur en de directeur van Skal. De adviesraad kan
gevraagd en ongevraagd zijn inbreng geven. In het jaar
2019 waren er 56,3 fte’s werkzaam bij de organisatie.
Voor meer informatie zie de factsheets van de
organisatie in bijlage V.

(2) Jaarverslag Skal 2019, blz.. 45
(3) KPMG interview op 20 mei 2020
(4) KPMG interview op 20 mei 2020

35

Hoofdstuk 5:
Integrale
benchmark

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

5.1 Verschillen en overeenkomsten
De sector, historische context en keuzes in het politieke
landschap (nationaal en internationaal) hebben allen
invloed op de manier waarop toezichttaken en
keuringswerkzaamheden
(of
certificeringswerkzaamheden voor Skal) wordt uitgevoerd
door de organisaties die actief zijn binnen het landschap.
In dit hoofdstuk wordt inzicht gegeven in de
overeenkomsten en verschillen binnen het keurings- en
toezichtlandschap. Om de instanties op een zo objectief
mogelijke manier met elkaar te kunnen vergelijken is in
overleg met de begeleidingsgroep gebruikgemaakt van
een kaderstellende visie op toezicht.1 De zes principes
hebben in de eerste plaats betrekking op toezicht, maar
in de praktijk is gebleken dat de onderliggende principes
ook goed van toepassing zijn op keuringsinstanties.
De zes principes zijn respectievelijk: onafhankelijk,
selectief, slagvaardig, samenwerkend, transparant en
professioneel. Feitelijk is er sprake van een tweedeling in
de
principes.
De
principes
onafhankelijkheid,
professionaliteit en transparantie versterken de legitimiteit
en het gezag van de (toezichthoudende-) organisatie. De
principes selectief, slagvaardig en samenwerkend
daarentegen richten zich voornamelijk op de effectiviteit
en de efficiency van het keuren en/of toezicht.
Op basis van de zes principes zijn de overeenkomsten
en verschillen tussen instanties en hun desbetreffende
domeinen in kaart gebracht. Daarbij is zo veel mogelijk
rekening gehouden met de context en verschillen tussen
domeinen. Er is gestreefd naar een feitelijke beschrijving
van de huidige situatie, zonder waardeoordeel. In het
verlengde hiervan worden de sterke en aandachtspunten
op stelselniveau beschreven.
Selectief
Bij het principe selectiviteit gaat het over de keuzes die
de keuringsinstantie maakt en de toezichtlast die
bedrijven ervaren. Dat vraagt zowel op sectorniveau als
in individuele situaties om een afweging voor de juiste
maatvoering. Toezicht kan en hoeft niet overal in gelijke
mate plaats te vinden.2 Risico’s moeten voldoende
worden afgedekt. Zo mag in een voorkomende situatie
niet de schijn ontstaan van rechtsongelijkheid en dient er
een goede balans te zijn tussen de beoogde
risicodekking in combinatie met het optimaal inzetten van
de beschikbare capaciteit. Selectiviteit leidt uiteindelijk tot
een zorgvuldige afweging en verantwoording. Een
belangrijk instrument in de ontwikkeling van selectief
toezicht is het risicogerichte toezicht.

(1) Rapport zes principes van goed toezicht, 2005
(2) Rapport zes principes van goed toezicht, 2005 blz. 18
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Selectief toezicht gaat tevens over het belonen van goed
gedrag (door het verlagen van de toezichtintensiteit) en
het bestraffen van verkeerd gedrag (door het intensiveren
van toezicht).
De keuringsinstanties hebben een aantal instrumenten
waarmee nader invulling kan worden gegeven aan het
principe van selectief toezicht:
- De intensiteit van het toezicht
- De manier van keuren en certificeren
- De mate van vrijheid voor de ondertoezichtstaande
De manier waarop selectief toezicht dient plaats te
vinden, wordt gedreven door de discretionaire ruimte en
open normen geformuleerd vanuit de achterliggende weten regelgeving. Een algemeen geldend principe is dat de
frequentie van controles dient te worden bepaald op
basis van de risico’s voor compliance en de gezondheid
van mensen, dieren, planten en milieu. De aanpak moet
de bevoegde autoriteiten in staat stellen om middelen
voor controles aan te wenden waar het risico het hoogst
is en de frequentie kan worden verminderd indien dit
gerechtvaardigd is door een verlaagd risico.3
Uit het onderzoek en de interviews met meerdere partijen
is gebleken dat keuringsinstanties op sommige domeinen
te maken hebben met wet- en regelgeving dat sterk
richtinggevende uitspraken doet over hoe het toezicht en
het keuren dient te worden vormgegeven. Het gevolg is
dat er voor een aantal keuringsinstanties maar zeer
beperkt ruimte is om echt risicogericht te kunnen en
mogen werken.4 Het domein roodvlees waar KDS
officiële assistenten beschikbaar stelt aan de NVWA voor
keuringsactiviteiten is hier een goed voorbeeld van. De
controletaken staan formeel uitgewerkt in EU-richtlijnen
en de doorvertaling daarvan in nationale regelgeving,
waarbij er weinig ruimte is voor het selectief uitvoeren
van keuringen of steekproeven bij slachterijen. Dit komt
mede doordat er een 100%-keuringseis geldt. Voor
andere domeinen biedt wet- en regelgeving meer ruimte.
Bij het domein plant is, zoals in de vorige hoofdstukken al
is beschreven, een onderscheid tussen fytosanitaire
taken
en
kwaliteitstaken.
Bij
de
kwaliteitsaangelegenheden hebben de vier plantaardige
keuringsinstanties zelf ruimere bevoegdheden om
reglementen vast te stellen en hier invulling aan te geven
binnen de wettelijke kaders die voortvloeien uit de
Europese richtlijnen. BKD controleert bijvoorbeeld op
partijen bloembollen, waarbij gedurende het gehele
proces op meerdere momenten steekproeven worden
genomen alvorens een partij volledig goedgekeurd kan
worden.
(3) Rapport zes principes van goed toezicht, 2005 blz. 19
(4) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(5) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(6) Meerdere interviews KPMG mei 2020

37

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Binnen het biologisch domein certificeert Skal op
bedrijfsniveau (KvK-registratie) en is een bedrijf in
principe voor altijd gecertificeerd, mits geen afwijkingen
worden geconstateerd tijdens de 100% jaarlijkse fysieke
inspecties van de bedrijfsprocessen. Indien er wel
afwijkingen worden geconstateerd moeten deze dusdanig
zijn dat Skal het decertificeringstraject in werking zet.1
Met andere woorden de 100%-keuringseis voor ieder
product die geldt voor het roodvlees geldt niet voor ieder
domein op hetzelfde niveau. Voor andere domeinen biedt
wet- en regelgeving meer ruimte om invulling te geven
aan de wettelijke norm die het risicogericht toezicht
mogelijk maakt. De wettelijke grondslag maakt hierdoor
dat de manier waarop selectief toezicht kan worden
toegepast per domein verschilt.2
Naast de verschillen in wetgeving is de sector een
belangrijke factor die van invloed is op de
toezichtintensiteit en de mate waarin selectief toezicht
plaatsvindt.
Zo
zijn er sectoren
die
vanuit
kwaliteitsperspectief aanvullende eisen met elkaar
afspreken bovenop de geldende wet- en regelgeving. De
sector pootaardappelen, domein van de keuringsinstantie
NAK, is daar een goed voorbeeld van. Sectoren die als
collectief aanvullende eisen stellen aan de geldende weten regelgeving laten zien dat het beperken van de
toezichtlast door alleen selectief toezicht te houden niet
overal kan worden toegepast indien men als collectief de
sector naar een hoger niveau wil brengen.
Kortom, binnen het landschap is er een verschil in de
mate waarin selectief toezicht kan of moet worden
uitgevoerd door de keuringsorganisaties. Waar voor
roodvlees een 100%-keuringseis geldt voor ieder product
en het domein biologisch certificeert op basis van
certificering van bedrijfsprocessen, heeft het domein
plant weer andere eisen op basis van fytosanitair en
kwaliteit. Dit brengt voor iedere sector een andere
keuringslast met zich mee, waarbij er rekening wordt
gehouden met de specifieke dynamiek van iedere sector
en de principes die daar gelden.
Slagvaardig
Het principe slagvaardigheid gaat over de wijze van
interventie na het constateren van een onrechtmatigheid.
Over het algemeen geldt het adagium ‘Zacht waar het
kan; hard waar het moet’.3 De keurings- en
toezichtorganisaties beschikken over verschillende
middelen die ertoe leiden dat bedrijven de wet- en
regelgeving naleven. Bij het overtreden van wettelijke
voorschriften of het niet naleven van gehanteerde
normen kan de keuringsinstantie ingrijpen.
(1) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(2) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(3) Rapport zes principes van goed toezicht, 2005 blz. 21.
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Slagvaardigheid
vereist
niet
alleen
dat
de
verantwoordelijke toezichthouder of bestuurder over de
juiste interventiebevoegdheden beschikt, maar ook dat
daarvan een passend gebruik wordt gemaakt. Daarbij
hoort een zakelijke houding.4
Keuringsinstanties hebben een aantal instrumenten tot
hun beschikking om invulling te geven aan het principe
van slagvaardig toezicht:
- Interventies (bv. intrekken certificaat).
- Bestuursrechtelijke boete en handhaving.
- Tuchtrechtelijke handhaving (tuchtrechtcollege).5
- Verzoek voor strafrechtelijke opsporing door NVWA of
strafrechtelijke opvolging door OM.
- Klachtenprocedure en effectief optreden met
meldingen.
Binnen
het
slagvaardig
optreden
door
keuringsorganisaties kan er een onderscheid worden
gemaakt in de middelen die een keuringsorganisatie zelf
tot haar beschikking heeft en (sanctie)middelen waarvoor
de keuringsorganisaties niet zelf bevoegd zijn.
Op basis van de officiële Controleverordening (EU)
2017/625 hebben de organisaties, waar deze
verordening van toepassing is, een verplichting indien
niet-naleving van de regels wordt vermoed, onderzoek te
doen om dat vermoeden te bevestigen of weg te nemen.6
Nederland heeft volgens de verordening zelf de
bevoegdheid om regels vast te stellen die van toepassing
zijn bij het niet naleven van de verordening. De sancties
moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn.7
Naast het afgeven van waarschuwingen, herkeuren of
intrekken van certificaten kan er via het bestuursrecht
een bestuurlijke boete worden opgelegd als bedrijven
zich niet houden aan de geldende normen. De hoogte
van de bestuurlijke boete verschilt per wet en per
overtreding.
De
huidige
fytowetgeving
en
kwaliteitsvoorschriften kennen geen bestuurlijke boete,
maar in de nieuwe Plantgezondheidswet staan deze wel
opgenomen. NVWA legt in dit geval de boete op.
Keuringsdiensten stellen boeterapporten op. Bij ernstige
overtredingen kunnen de keuringsorganisaties strafrecht
zaken aandragen voor vervolging middels strafrecht en
kan er een proces-verbaal opgemaakt ten behoeve van
het Openbaar Ministerie (OM). Het interventiebeleid van
NVWA is hiervoor ook van toepassing.

(4) Rapport zes principes van goed toezicht, 2005 blz. 21
(5) Tuchtrecht is alleen van toepassing op BKD, KCB, Skal, en COKZ
(6) OCR EU 2017/625 art, 137
(7) OCR EU 2017/625 art, 139

38

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Uit de interviews blijkt dat voor het domein plant er wel
een verschil zit tussen de bevoegdheden van de
keuringsorganisatie als men het fytosanitaire domein
vergelijkt met kwaliteitsaangelegenheden. Voor het
domein
fytosanitair
heeft
de
NVWA
aansturingsprotocollen opgesteld, terwijl er bij kwaliteit
meer regie ligt bij de plantaardige keuringsdiensten.1
Daarnaast blijkt uit de interviews dat er voor COKZ in het
domein zuivel/eieren ook sprake van een tweedeling in
de bevoegdheden, omdat COKZ de bevoegde autoriteit
is voor kwaliteit en de gemachtigde instantie voor
voedselveiligheid. Op kwaliteit is tuchtrecht van
toepassing, terwijl voor voedselveiligheid de route naar
het tuchtrecht niet openstaat vanwege strafrechtelijke
opvolging door de NVWA.2 Voor de roodvleessector geldt
dat de NVWA belast is met handhaving. Verschil in
beschikbare bevoegdheden raakt slagvaardigheid, maar
het gaat naast het hebben van de juiste bevoegdheden
ook over het passend gebruiken hiervan.5
Ook wat betreft overige interventies verschillen de
keuringsinstanties in slagvaardigheid, afhankelijk van de
manier van keuren en certificeren. De interventies lopen
uiteen van herkeuren tot het afkeuren of zelfs intrekken
van een certificaat. Daarnaast werkt het merendeel van
de keuringsinstanties met tuchtrecht, waarbij de invulling
van het tuchtrecht verschilt.3 Binnen het tuchtrecht
bestaan er verschillende modellen; de meeste
keuringsinstanties
hebben
gekozen
voor
het
arbitragemodel,
Skal
werkt
echter
met
het
rechtbankmodel.
Dat
heeft
een
beperkende
consequentie; het tuchtrecht is belegd bij het OM en Skal
kan gebruikmaken van twee zittingsdagen per jaar. Dat
biedt ruimte voor maximaal vier zaken en het is lastig om
snel tot actie over te kunnen gaan. Dit maakt de
toepassing van tuchtrecht voor Skal niet efficiënt en
effectief, mede ook omdat bestuurlijke boetes opleggen
niet mogelijk is voor het biologisch domein. Een
voorbeeld aan de andere kant van het spectrum is
Naktuinbouw. Daar was voorheen sprake van tuchtrecht,
maar daar zaten een aantal nadelen aan zoals o.a. een
gering aantal zaken dat aanhangig werd gemaakt,
moeilijk kunnen werven van tuchtrechtleden, beperkte
sanctiemiddelen en mogelijkheden via het tuchtrecht,
etc.4 Overigens zijn er andere keuringsinstanties, zoals
COKZ en KCB, die positieve ervaringen hebben over de
toepassing van tuchtrecht bij overtredingen. Bewezen
overtredingen resulteren daarbij meestal in een
geldboete of een berisping.
Privaatrechtelijke sancties staan ter beschikking in het
toezicht op de naleving van de vereisten uit de kwaliteitplus-programma’s (Elite en Select Plant), via het
bestuursrecht zijn bijzondere maatregelen mogelijk en bij
(1) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(2) KPMG interview op 25 mei 2020
(3) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(4) Meerdere interviews KPMG mei 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

het strafrecht schakelt Naktuinbouw de NVWA in die de
functionele contacten met het OM onderhoudt.
Daarnaast geldt dat voor het opleggen van bestuurlijke
boetes Naktuinbouw ook bestuurlijke maatregelen van de
NVWA nodig heeft.
Over het algemeen is de NVWA in Nederland bevoegd
tot strafrechtelijke opsporing en het OM tot
strafrechtelijke vervolging. De keuringsinstanties dragen
de zaak in principe alleen over aan de NVWA op het
moment dat er noodzaak is voor een strafrechtelijke
vervolging. De NVWA beschikt over een eigen,
specialistische opsporingsdienst: de Inlichtingen- en
Opsporingsdienst (NVWA-IOD). De specialistische
opsporingsdienst NVWA-IOD is een toezichthoudende
autoriteit met vergaande bevoegdheden die zich name
richt op grote zaken rondom onder andere fraude en
criminaliteit. Dit organisatieonderdeel van de NVWA is
specifiek bedoeld voor het opsporen van strafbare feiten,
het inzicht geven in de naleving en overtreding en het
verbeteren van de naleving op de terreinen waarop de
NVWA toezicht houdt.
Samenwerkend
Samenwerking is een belangrijk middel om de last door
toezicht- en keuringswerkzaamheden voor burgers,
bedrijven en zelfstandige organisaties te beperken en
efficiency
van
toezicht
te
vergroten.
Goede
samenwerking tussen de verschillende partijen in het
keurings- en toezichtlandschap heeft een verlagend
effect op de toezichtlast voor de maatschappij.
Samenwerking
kan
op
verschillende
aspecten
plaatsvinden:
- Het uitwisselen van kennis en/of gegevens.
- Het gezamenlijk uitvoeren van bepaalde taken.
- Het maken van langetermijnafspraken over de vorm,
inhoud en intensiteit van samenwerking.
Er vindt tussen de keuringsinstanties samenwerking
plaats. De intensiteit van deze samenwerking hangt
samen met het domein waar de keuringsinstanties
werkzaam zijn, het karakter van de uit te voeren
activiteiten en de reeds geformaliseerde samenwerking in
de vorm van overlegstructuren.
Zo werken de keuringsinstanties binnen het plantdomein
nauw met elkaar samen, soms tot het punt van
capaciteitsuitwisseling
bij
seizoenswerk.
Ook
domeinoverstijgend wordt samengewerkt, zo delen het
COKZ en KCB eenzelfde tuchtrechtcollege. Op het
gebied van kennisuitwisseling wordt ook samengewerkt
met andere partijen, zoals bijvoorbeeld de Wageningen
University & Research.6
(5) Jaarverslag 2019 COKZ
(6) Meerdere interviews KPMG mei 2020

39

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Uit de interviews blijkt dat de NVWA, naast haar rol als
keuringsinstantie
en
tweedelijnstoezichthouder
(uitgezonderd voor Skal en voor plantaardige
keuringsdiensten alleen op fytosanitair), ook een
belangrijke samenwerkingspartner voor de instanties
binnen het landschap. Samenwerking betreft daarbij
voornamelijk kennisuitwisseling, samenwerking op onder
andere terreinen van exportcertificering (ECert) en
importkeuringen en de overdracht van strafrechtelijke
zaken.1
Naast de samenwerking tussen keuringsdiensten in het
plantdomein, zoals uitwisseling van personeel bij
seizoenswerk, wordt ook samengewerkt op het gebied
van bedrijfsvoering. Zo werkt KDS nauw samen Kiwa2 en
werkt NVWA op verschillende gebieden samen met
andere
overheidspartijen
(zoals
bijvoorbeeld
Rijksvastgoed voor huisvesting).
Op het gebied van innovatie vindt op bepaalde thema’s
(b.v. ICT) nauwere samenwerking plaats en op andere
gebieden (risicogericht toezicht aan de hand van dataanalyses) voornamelijk kennisuitwisseling.3
Onafhankelijkheid
De maatschappij moet kunnen vertrouwen op het
onafhankelijke oordeel van toezichthouders. Een
keurmeester/inspecteur behoort daarom elke schijn van
partijdigheid
te
vermijden.
Er
wordt
van
keuringsinstanties verwacht dat ze onafhankelijk
opereren zowel van de sector waar ze de
werkzaamheden uitvoeren als van het aansturende
ministerie. De materiële onafhankelijkheid komt tot uiting
in de wijze waarop zij hun rol en werkwijze invullen. Het
verzamelen van informatie en daarover een eigen
oordeel kunnen vormen is daarbij leidend.4
Er
zijn
verschillende
mogelijkheden
voor
keuringsinstanties die bijdragen aan het borgen van
onafhankelijkheid. Denk daarbij aan:
‒ Juridische waarborgen (organisatievorm).
‒ Organisatorische onafhankelijkheid (governanceinrichting).
‒ In- en externe audits.
‒ Een
vastgesteld
interventiebeleid
en
integriteitskaders.
Zes van de keuringsinstanties zijn privaatrechtelijke
stichtingen die geclassificeerd zijn als zbo, de NVWA is
een agentschap en Rijksinspectie en KDS is in formeel
juridische zin een BV.

(1) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(2) Rapport ABDTOPConsult 2018
(3) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(4) Rapport zes principes van goed toezicht, 2005 blz. 21
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Een BV valt in tegenstelling tot een zbo niet onder de
Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Uit de interviews
met sommige keuringsinstanties, zoals Skal, blijkt dat de
Wob een belangrijke waarborg is van de democratie
maar tegelijkertijd vaak ook tijds- en arbeidsintensief
proces is.
Naast de organisatievorm draagt ook de inrichting van de
governance bij aan de mate van onafhankelijkheid van
toezicht- en keuringstaken. Alle keuringsinstanties
werken met een onafhankelijk bestuur. Voor sommige
instanties kan de sector kandidaten voordragen voor het
bestuur, bij andere instanties is dat niet mogelijk. Ook de
verantwoordelijkheidsverdeling tussen opdrachtgever en
toezichthouder draagt bij aan de onafhankelijkheid van
de keuringen.
Binnen het landschap wordt de onafhankelijkheid verder
geborgd door het laten uitvoeren van interne of externe
audits. De NVWA voert tweedelijnstoezicht uit om de
onafhankelijkheid van keuringsorganisaties. Zoals in dit
rapport al vaker is gemeld is Skal uitgezonderd van het
toezicht door de NVWA en staat de plantaardige
keuringsdienst alleen voor fytosanitaire taken en COKZ
alleen voor voedselveiligheid (hygiënepakket en dierlijke
bijproducten) onder toezicht van de NVWA. De RvA
controleert
onder
meer
het
vermogen
van
keuringsinstanties om hun professionele taken op een
onpartijdige wijze uit te voeren. Alle keuringsinstanties
zijn geaccrediteerd door de RvA en krijgen daarnaast ook
audits van de NVWA. De NVWA is een grote organisatie
die actief is op een breed spectrum van domeinen en
diverse taken heeft voor keuren en toezicht; de NVWA is
op dit moment deels geaccrediteerd door de RvA, het
uitbreiden van deze accreditatie is een lopend traject.5
Uit meerdere interviews blijkt dat naast onafhankelijkheid
op basis van juridische vorm, governance-inrichting en
controlemechanismen, er ook op werknemersniveau
verschillende protocollen zijn om de onafhankelijkheid bij
toezicht- en keuringswerkzaamheden te waarborgen. De
personeelsleden
die
keuringsen/of
certificeringswerkzaamheden uitvoeren zijn vrij van
belangenconflict die hun onpartijdigheid kan beïnvloeden.
Een voorbeeld hiervan, benoemd in meerdere interviews,
die de organisaties toepassen is medewerkersroulatie,
waardoor een keurmeester/inspecteur niet te lang bij
dezelfde bedrijf keurt. Een ander belangrijk instrument is
het hebben van integriteitsbeleid.6

(5) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(6) Meerdere interviews KPMG mei 2020

40

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Transparant
Een goede toezichthouder legt uit welke keuzes hij neemt
en maakt de keuzes in het toezicht inzichtelijk. Hij zorgt
voor vastlegging van de waarborgen van zijn
onafhankelijkheid. De toezichthouder maakt zijn
bevindingen zo veel mogelijk actief openbaar. De
transparante toezichthouder verantwoordt zich achteraf
over de keuzes en de behaalde resultaten. Volgens het
kaderstellende visie op toezicht is transparantie het
inzichtelijk maken van: nut en noodzaak van toezicht, de
waarborgen voor onafhankelijkheid, de keuzes, de
bevindingen en het resultaat.1
De
twee
belangrijkste
instrumenten
voor
keuringsinstanties om invulling te geven aan het principe
van transparant toezicht zijn:
- De publicatie jaarverslagen en jaarplannen.
- (eventueel) Wob-verzoeken
Alle keuringsinstanties publiceren de jaarverslagen
conform wet- en regelgeving op de website, waarbij KDS
als BV hier wel een uitzondering op is. Daarnaast hebben
de NVWA en alle keuringsinstanties, behoudens KDS,
een formeel voor- en najaarsoverleg met de eigenaar en
opdrachtgever bij het ministerie om de plannen en
prestaties te bespreken. Bij KDS vindt dit plaats via het
directieoverleg NVWA-KDS. De opbouw van tarieven
worden ook besproken met de departementen van het
ministerie, waarmee er consultatie plaatsvindt indien er
wijzigingen moeten worden doorgevoerd. Uiteindelijk stelt
het ministerie de tarieven ook vast.
Naast de jaarverslagen publiceren alle keuringsinstanties
ook andere informatie op hun website. Omdat de
bevindingen van individuele keuringen een vertrouwelijk
karakter kennen is het niet mogelijk om individuele
beslissingen te publiceren. De individuele beslissingen
worden alleen met de desbetreffende organisatie
gedeeld. Op een hoger aggregatieniveau worden de
beslissingen geanonimiseerd (met uitzondering van KDS
waar gewerkt wordt voor NVWA) om te kunnen spreken
over de algehele resultaten.2
Daarnaast zijn er verschillende initiatieven vanuit de
keuringsinstanties om de sector te informeren. Zo
organiseert de NAK jaarlijks telersvergaderingen op
verschillende locaties in het land om de sector te
informeren over hetgeen zij het afgelopen jaar hebben
gedaan en de plannen voor het komende jaar met de
doelgroep te delen.

(1) Rapport zes principes van goed toezicht, 2005 blz. 25
(2) Meerdere interviews KPMG mei 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Naktuinbouw organiseert jaarlijks een bijeenkomst met
geregistreerde bedrijven om belangrijke ontwikkelingen te
bespreken. De NVWA organiseert ook informatiesessies
voor de grote slachthuizen, waarbij ook KDS aanwezig is
en sector overleggen over beleidszaken. Alle
keuringsinstanties geven hier op een eigen manier
invulling aan.3
Professioneel
De professionele toezichtorganisatie vervult een
onafhankelijke maar samenhangende rol in het
beleidsproces en ontwikkelt een visie omtrent haar plaats
in de samenleving. Professionalisering van toezicht en
keuren heeft betrekking op drie niveaus: de individuele
toezichthouder
of
keurmeester/inspecteur,
de
toezicht-/keuringsinstantie en de beroepsgroep. Het
individu is flexibel in de werkwijze en integer. De instantie
vervult een onafhankelijke maar samenhangende rol in
het beleidsproces en heeft meerwaarde voor de
samenleving. De beroepsgroep blijft zich ontwikkelen
door verschillende initiatieven.4
Om goed invulling te geven aan het principe van
professioneel toezicht hebben de keuringsinstanties een
aantal instrumenten tot hun beschikking:
- Het bieden van een passend en toekomstbestendig
opleidingstraject voor keurmeesters/inspecteurs en
andere medewerkers.
- Het verkennen en implementeren van nieuwe
efficiënte en effectieve manieren van werken om de
organisatie toekomstbestendig te houden.
- Het delen van kennis met de sector.
- Het optimaliseren van de bedrijfsvoering.
Alle keuringsinstanties hebben veel aandacht voor het
goed opleiden van de (keurings)medewerkers. Zo
doorlopen medewerkers die het veld in gaan om
keuringsactiviteiten uit te voeren een intensief
opleidingstraject en moeten ze om de zoveel tijd deze
training opfrissen. Opleiding kan zowel intern als extern
plaatsvinden. Voor het opleiden van medewerkers wordt,
voor zover NVWA ook betrokken is op dat domein zoals
fytosanitair, er door sommige keuringsinstanties nauw
samengewerkt met de NVWA.
Sommige keuringsinstanties spelen een actieve rol in de
kennisontwikkeling van de sector zelf. Zo biedt de NAK
en Naktuinbouw opleidingen waar ook de sector aan kan
deelnemen. Het aanbieden van kennis en opleidingen
aan de sector heeft met name betrekking op organisaties
die ook kwaliteitstaken hebben, waarbij er vanuit de
sector zelf een behoefte is voor het bevorderen van de
kwaliteit en het kennisniveau.5
(3) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(4) Rapport zes principes van goed toezicht, 2005 blz. 26
(5) Meerdere interviews KPMG mei 2020

41

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Uit de interviews blijkt dat er een verschil zit in de
opbouw van tarieven. De opbouw in tarieven zou
vergelijkbaar moeten zijn, maar binnen bepaalde
bandbreedtes kunnen de tarieven veranderen om het
draagvlak binnen de sector en politiek te behouden. Het
opgebouwde eigen vermogen per organisatie en
mogelijkheden
om
doorlopende
verbetering
in
werkprocessen in stand te houden verschilt hierdoor per
organisatie. Zo hebben de NAK en Naktuinbouw een
grotere financiële ruimte om zich te richten op innovatie.1
Naktuinbouw verwerkt in de tarieven naast de direct
operationele kosten ook de kosten die gemaakt worden
voor doorlopende verbetering en vernieuwing van de
processen en werkmethoden. Skal blijkt deze ruimte niet
te hebben, waardoor de doorontwikkeling van de
organisatie niet op hetzelfde niveau kan plaatsvinden.2
Aan de hand van het model van Treacy en Wiersema
worden de oorzaken van de verschillen getracht te
duiden. Figuur 2 betreft een versimpelde weergave van
het model waarmee verschillende waardestrategieën
voor
organisaties
worden
beschreven.
De
waardestrategieën zijn:
- Product Leadership: gaat om het excelleren in
productkwaliteit en innovatie.
- Customer Intimacy: draait om de reikwijdte van de
interactie met de klant.
- Operational Excellence: gaat om optimale
(productie)processen met een sterke focus op
efficiency.
Dit model stelt dat een organisatie alle drie de
onderdelen moet beheersen, maar in één van de drie
onderdelen zou moeten excelleren.

Product
leadership
(beste product)
-

Nieuwe technologie
Ontwikkelingen in de markt

Customer
Intimacy
(beste service)
-

Reikwijdte van klantinteractie
Optimale dienstverlening

In de context van het keurings- en toezichtlandschap
heeft Product leadership betrekking op het steeds
innoveren van het (keurings/certificerings)proces, door
bijvoorbeeld de laatste trends en technieken op het
gebied van data en analytics toe te passen. Operational
excellence heeft met name betrekking op organisaties
waarbij het efficiënt uitvoeren van alle bedrijfsprocessen
centraal staat. Binnen het landschap zijn voornamelijk de
instanties die een duidelijke en gerichte taakomschrijving
kennen vanuit de wet gericht op operational excellence.
Een goed voorbeeld hiervan is KDS die vanwege de
specifieke taak (het beschikbaar stellen van officiële
assistenten) veel aandacht kan besteden aan het
optimaal inrichten van bedrijfsprocessen. Customer
intimacy heeft volgens het model betrekking op het
nastreven van een goede klantrelatie. Binnen de kaders
van dit landschap betekent dit dat er met het
bedrijfsleven wordt gekeken naar waar er behoefte aan is
zonder dat er wordt voorbij gegaan aan de onafhankelijke
rol die een keurmeester vervult. Denk hierbij bijvoorbeeld
aan het stellen van aanvullende kwaliteitseisen binnen
een sector boven op de geldende regelgeving, zoals in
het plantdomein gebeurt. Een ander voorbeeld zou
kunnen zijn om samen met de sector te kijken naar
manier waarop inspecties plaatsvinden kunnen
aansluiten op de logistieke voorkeuren. De term klant uit
dit model is gegeven de verhouding tussen
keuringsinstantie en de sector wellicht minder passend.
Binnen deze waardestrategie in de context van het
keurings- en toezichtlandschap wordt vooral gekeken
naar de relatie met de sector.
Uit de interviews blijkt dat bij alle keuringsinstanties
‘operational excellence’ een belangrijke rol speelt.
Inefficiëntie in bedrijfsvoering en dienstverlening heeft
een effect op de tarieven en alle keuringsinstanties
streven ernaar deze zo laag mogelijk te houden.3 Tussen
de keuringsinstanties is er wel verschil in focus waarbij
het vaak een combinatie is van twee categorieën
(product leadership en operational excellence). De focus
van de organisatie verschuift afhankelijk van de
behoeften die er op dat moment speelt. 4

Operational
Excellence
(beste processen)
-

Efficiënte bedrijfsvoering
Lage kosten

Figuur 2: Waardestrategieën van organisaties - Treacy en Wiersema

(1) KPMG-interview op 9 juni 2020
(2) KPMG interview op 20 mei 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

(3) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(4) Expertbijeenkomst KPMG 30 juni 2020

42

Hoofdstuk 6:
Sterke punten en
ontwikkelkansen
stelsel

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

6.1 Sterke punten en ontwikkelkansen van het stelsel
Het huidige keurings- en toezichtlandschap kent een rijke
historie en omvat een breed spectrum aan activiteiten in
uiteenlopende sectoren.
Uit de beschrijving van de keuringsinstanties in hoofdstuk
vier en de principes van goed toezicht in hoofdstuk vijf
blijkt dat de keuringsinstanties onderling veel
overeenkomsten kennen, maar ze verschillen ook op
punten van elkaar. Deze verschillen zijn verklaarbaar
door een verschil in activiteiten (certificeren of keuren,
toezicht al dan niet in het verlengde van keuren), het
verschil in wet- en regelgeving (uiteenlopend van zeer
sterk voorschrijvend tot ruimte voor interpretatie), of het
verschil tussen de eisen en wensen van verschillende
sectoren. Het betreft dan keuren/toezicht als een puur
wettelijke vereiste of keuren als toegevoegde waarde
voor
de
hele
sector
(met
daarbij
extra
kwaliteitsbevorderende activiteiten als aanvulling op de
wettelijke vereisten). De verschillen zijn te herleiden naar
de historische ontwikkeling van de instanties en/of
bewuste keuzes binnen de kaders van wet- en
regelgeving.
Uit de grote meerderheid van interviews blijkt dat er
vanuit andere landen met bewondering gekeken wordt
naar de inrichting van het stelsel in Nederland.
Tegelijkertijd wordt aangegeven dat het stelsel op EUniveau of daarbuiten soms om nadere uitleg vraagt, met
name over de algemene werking van het gehele keuringen
toezichtstelsel
en
de
verdeling
van
verantwoordelijkheid tussen de diverse partijen.
De nieuwe Controleverordening (2017/625) neemt naar
verwachting wel een deel van de vragen weg door het
scherper en duidelijker kunnen beleggen van bepaalde
verantwoordelijkheden. Zo krijgen de keuringsinstanties
meer bevoegdheden dan voorheen, hetgeen reeds goed
inpasbaar is in de huidige structuur. De verdeling van
werkzaamheden moet nog worden vastgelegd in nieuwe
meerjarenovereenkomsten.
In het stelsel zijn meerdere partijen betrokken. Zo speelt
naast de keuringsinstanties, de NVWA, de Douane en de
ministeries (LNV en VWS) ook RVO een rol in het
landschap. Voor de buitenwereld is dit niet altijd
eenduidig te volgen, omdat het takenpakket per domein
verschilt; sommige keuringsinstanties voeren ook toezicht
in het verlengde van keuren of certificeren uit (bijv. Skal)
en de NVWA houdt zich naast toezicht (de taken van de
NVWA
omvatten
het
volledige
pallet
aan
toezichtsinstrumenten) en handhaven ook bezig met
keuren. Het aantal partijen binnen het stelsel vraagt om
goede afspraken en structurele afstemming met elkaar.1
(1) Rapport Evaluatie convenant voedselzekerheid BZ – LNV
(2) Meerdere interviews KPMG mei 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Een integrale blik op het stelsel laat sterke punten zien
waarmee de verschillende partijen in staat zijn om de
door maatschappij en politiek verwachte rol in te vullen.
Daarnaast zijn er ook elementen aan het stelsel die de
nodige aandacht vragen met daarbij ruimte voor kansen
voor het verder verstevigen van het stelsel.
In de volgende paragrafen worden kort de observaties
met betrekking tot zowel de sterke aspecten als de
ontwikkelkansen van het stelsel beschreven.

Sterke punten

Ontwikkelkansen

Verankering in
sector

Visie LNV

Kennis

Kennisborging
LNV en NVWA

Wendbaar
Samenwerking
Scheiding eigenaar
en opdrachtgever
Figuur 3: Overzicht van sterke punten en ontwikkelkansen

6.2.1 Sterke punten
Het keurings- en toezichtlandschap heeft veel kenmerken
van een netwerkorganisatie. Er bestaan veel
verbindingen tussen de betrokken partijen, zowel op
verschillende niveaus (strategisch, tactisch, operationeel)
als op verschillende thema’s.
Bedrijfskundig gezien zijn de keuringsinstanties, zeker in
vergelijking met de NVWA, te kenmerken als compact en
relatief wendbaar en uitermate betrokken bij de
opgedragen taak. De verankering van de instanties is in
alle sectoren goed geborgd. Instanties staan, soms zelfs
letterlijk, met de voeten in de klei, en zijn goed op de
hoogte van de actualiteit en ontwikkelingen binnen de
sector. Er is een grote mate van differentiatie tussen de
verschillende domeinen en de kleinere instanties zijn in
staat om goed aan te sluiten op de unieke aspecten van
de verschillende sectoren. Daarbij ontstaat op veel
vlakken een dialoog met de sector, met het gedeelde
belang de kwaliteit van de producten en de sector als
geheel te bewaken en continu te verbeteren.
Uit meerdere gesprekken is naar voren gekomen dat de
gerichte aandacht van keuringsinstanties op één of een
beperkt aantal sectoren, met daarin specifieke
kenmerken (b.v. tuinbouw of bloembollen), de
keuringsinstanties in staat stelt om een zeer stabiele en
omvangrijke specialistische kennispositie te ontwikkelen
en te onderhouden.2

44

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Door deze diepgaande kennis fungeren de instanties niet
alleen als keuringsinstantie, maar spelen ze ook een
belangrijke rol als kennisinstituut, zowel als het gaat om
het leveren van inhoudelijke input voor wetgevings- en
beleidsdoeleinden als bij het informeren en ontwikkelen
van de sector waarbinnen ze actief in zijn. Dit stelt de
keuringsinstanties in staat om naast het uitvoeren van de
wettelijke taak van onder meer kwaliteitsbewaking ook bij
te dragen aan kwaliteitsbevordering. Kenmerkend voor
de keuringsinstanties is het kunnen vasthouden van
kennis en kunde binnen de medewerkerspopulatie. Zo
worden nieuwe medewerkers voor de positie van
keurmeester/inspecteur alleen aangenomen als ze over
een aantal jaar aan aantoonbare kennis van de sector
beschikken. Daarnaast blijkt uit de gesprekken met de
vertegenwoordigers van de keuringsinstanties dat de
medewerkers intensief begeleid en opgeleid worden en
het verloop van personeel zeer laag is.1
De keuringsinstanties zijn relatief kleine, overzichtelijke
organisaties wat ze wendbaar maakt om in te spelen op
nieuwe wetgeving, innovaties, maar ook bij de dagelijkse
operatie, waarbij uit de interviews blijkt dat die zich
kenmerkt door veel ad hoc beslissingen met een korte
doorlooptijd. Kleine organisaties hebben vaak kortere
besluitvormingslijnen en omdat de focus op één specifiek
domein ligt, is prioritering eenduidiger en eenvoudiger.
De omvang stelt daarmee de keuringsinstanties beter in
staat om het tempo van ontwikkelingen van de sector te
kunnen volgen. Voor de NVWA als geheel is snelle
verandering soms lastiger, echter binnen de NVWA
kunnen afdelingen op specifieke onderwerpen evengoed
wendbaar zijn. Besluitvormingslijnen zijn echter vaak
langer en complexer, hetgeen inherent is aan de
organisatorische inrichting van de NVWA. Langere en
complexere besluitvormingslijnen hebben vaak een
langduriger besluitvormingsproces tot gevolg wat de
wendbaarheid van de organisatie niet altijd ten goede
komt.
Ook de aansturing van het landschap vanuit LNV maakt
de nodige ontwikkelingen door; zo is de beweging naar
het scheiden van de opdrachtgever en eigenaar, zoals
deze ook bij andere departementen (o.a. ministerie van
Justitie en Veiligheid) is aangebracht, verder
doorontwikkeld. Uit de interviews is gebleken dat de
scheiding tussen opdrachtgever en eigenaar over het
algemeen bijdraagt aan de verdere professionalisering
van de relatie tussen het departement en de
keuringsinstanties.

(1) Meerdere interviews KPMG mei 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

De meerderheid van de keuringsinstanties gaf aan dat de
rolverdeling tussen de opdrachtgever en operationele
aansturing een voordeel oplevert, omdat alle betrokkenen
nu vanuit een duidelijke rol kunnen opereren.2
Door een scheiding aan te brengen in de onderwerpen
waar met de eigenaar over gesproken wordt (o.a.
(jaar)resultaten, financiën, organisatorische risico’s) en
de onderwerpen waar met de opdrachtgever over
gesproken wordt (beleidskeuzes, inhoudelijke resultaten,
impact van nieuwe of veranderende wet- en regelgeving)
krijgen beide aspecten (organisatorisch/zakelijk en
inhoudelijk) de benodigde aandacht. Keuringsinstanties
gaven tegelijkertijd ook aan in de interviews dat binnen
deze positieve ontwikkeling er wellicht ook nog ruimte is
voor verdere verbetering van het scheiden van de rollen.3
Het keurings- en toezichtlandschap is een kleine wereld,
waar de keuringsinstanties elkaar goed weten te vinden
op het gebied van kennisuitwisseling en, in sommige
gevallen zoals exportcertificering, intensievere vormen
van samenwerking.
6.2.2 Aandachtspunten en kansen
Uiteraard zijn er ook aspecten aan de huidige inrichting
van het landschap die aandacht vragen en kansen
bieden voor verdere ontwikkeling in de toekomst.
Diverse keuringsinstanties ervaren het als een uitdaging
om de doelstellingen van de jaarplannen te verbinden
met de (meerjarige) strategische doelstellingen van LNV.
Omdat de keuringsinstanties zich op specifieke domeinen
richten is niet voor elk domein op departementaal niveau
een concrete langetermijnvisie geformuleerd. Een
voorbeeld
hiervan
is
het
ontbreken
van
langetermijnbeleid
inzake
biologische
landbouw,
waardoor het voor Skal lastig is om een jaarplan of
meerjarig beleidsplan te maken dat goed aansluit bij het
beleid van LNV. Het gezamenlijk verder vormgeven van
de langetermijnambities biedt de kans om de
toekomstbestendigheid van het stelsel te verstevigen en
eerder in te kunnen spelen op aanstaande veranderingen
in een domein.4

(2) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(3) Meerdere interviews KPMG mei 2020
(4) Meerdere interviews KPMG mei 2020

45

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

MANAGEMENTSAMENVATTING | INTRODUCTIE | AANPAK ONDERZOEK | TOTSTANDKOMING LANDSCHAP | OVERZICHT STELSEL | BENCHMARK | BIJLAGEN

Zoals gezegd slagen de keuringsinstanties er goed in om
kennis in de organisatie voor meerdere jaren te borgen.
Voor de NVWA en LNV vormde dat echter de afgelopen
jaren een grotere uitdaging. Belangrijke reden is dat er
frequenter (ingrijpende) organisatieveranderingen bij de
genoemde organisaties zijn doorgevoerd, waardoor
medewerkers op andere posities zijn geland c.q. zijn
vertrokken. Zorgvuldig opgebouwde kennis is daarmee
soms verloren gegaan. Uit de gesprekken blijkt dat deze
kennis weer met prioriteit wordt opgebouwd, echter dat
heeft tijd nodig. Gevolg is dat er op dit moment nog
discrepantie wordt ervaren in de door keuringsinstanties
gewenste kennis op het departement en bij de NVWA.
Het betreft dan kennis op het gebied van diepgang en op
expertisegebieden. Het blijft van belang aandacht te
houden
voor
het
borgen
van
een
stabiel
basiskennisniveau om (vakinhoudelijk) het juiste gesprek
te kunnen voeren met de keuringsinstanties.1
Het keurings- en toezichtlandschap kent een belangrijk
gezamenlijk doel: het beschermen van de publieke
belangen zoals veiligheid en kwaliteit binnen de
domeinen plant, dier, zuivel/eieren en biologisch in
Nederland. Het landschap kent echter op verschillende
niveaus ook verschillende belangen wat in de uitvoering
tot wrijving kan leiden. De (politieke) prioriteitstelling van
het departement en de NVWA sluit niet altijd één-op-één
aan bij de behoeftes en wensen van bepaalde
keuringsinstanties (en de geaffilieerde sector). Daarnaast
richten de keuringsinstanties zich vaak op één publiek
belang en moet de NVWA meerdere belangen afwegen.

Keuringsinstanties zijn organisaties met een beperkte
omvang; dat brengt voordelen met zich mee (zoals
potentieel wendbaar zijn en eenvoudiger kunnen inspelen
op de omgeving), maar dat betekent ook dat de
beschikbare capaciteit voor ontwikkeling en vernieuwing
redelijk beperkt is. Keuringsinstanties weten elkaar op
veel thema’s al goed te vinden (ook door bijvoorbeeld de
MJO overleggen). Het is de moeite waard kansen te
verkennen op een aantal bredere thema’s, zoals
risicogericht toezicht, onderlinge gegevensuitwisseling en
datamanagement. Het zijn onderwerpen die feitelijk bij
meerdere instanties op de radar staan (en ook vaak
genoemd worden in de jaarplannen) wat mogelijkheden
biedt om beter in gezamenlijkheid met elkaar op te
trekken. Door samenwerking kan ook goed gebruik
gemaakt worden van de schaalvoordelen en brede
kennis van de NVWA. Waar de operationalisering van dit
soort ontwikkelingen per instantie kan verschillen,
bijvoorbeeld om goed aan te sluiten op bestaande
systemen, kan gezamenlijk optrekken in het uitwerken
van tactisch/strategisch niveau van grote toegevoegde
waarde zijn. Door hier als gezamenlijk landschap
principes en uitgangspunten in te bepalen, kunnen
toekomstige samenwerkingen al vroeg in de ontwikkeling
worden gefaciliteerd.

De NVWA is verantwoordelijk voor een rijke schare aan
domeinen en uitgebreid takenpallet en moet, binnen de
beperkte kaders van beschikbaarheid aan medewerkers,
in lijn met haar (beleidsmatig ingegeven) prioriteitstelling
sommige onderwerpen voorrang geven boven andere.
Open en transparante communicatie tussen de partijen
over achterliggende gedachten bij bijvoorbeeld het
interventiebeleid van de NVWA kan een belangrijke
bijdrage leveren aan wederzijds begrip en wellicht ook
andere keuzes, zoals
wanneer over te gaan tot
strafrechtelijke opvolging met het OM (in plaats van
bestuursrechtelijke opvolging). Open en transparante
communicatie draagt ook bij aan het versterken van de
samenwerking tussen de keuringsinstanties en de NVWA
op het moment van incidenten.

(1) Meerdere interviews KPMG mei 2020
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

46

Bijlagen
Bijlage I: Lijst met afkortingen
Bijlage II: Lijst met definities
Bijlage III: Referenties
Bijlage IV: Tabellen
Bijlage V: Factsheets
Bijlage VI: Overzicht van geïnterviewde personen
Bijlage VII: Overzicht begeleidingscommissie

Bijlage I: Lijst met
afkortingen

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Lijst met afkortingen
Afkorting

Definitie

ADR

Auditdienst Rijk

ALV

Algemene Levensmiddelenverordening

BKD

Stichting Bloembollenkeuringsdienst

BPZ

Directie Bestuurlijke en Politieke Zaken

COKZ

Centraal Orgaan voor Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel

DAD

Directie Dierlijke Agroketens en Dierenwelzijn

EC

Europese Commissie

EIA

Directie Europees, internationaal en agro-economisch beleid

EU

Europese Unie

FEZ

Directie Financieel Economische Zaken

KCB

Kwaliteits-Controle-Bureau Groente en Fruit

KDS

Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector

LNV

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

NAK

Nederlandse Algemene Keuringsdienst voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen

Naktuinbouw

Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst Tuinbouw

NCAE

Nederlandse Controle Autoriteit Eieren

NVWA

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

OCR

Official Control Regulation (Controleverordening (EU) 2017/625)

PAV

Directie Plantaardige Agroketens en Voedselkwaliteit

PD

Plantenziektekundige Dienst

PM-keuring

Post-mortemkeuring

RvA

Raad voor Accreditatie

RVO

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Zbo

Zelfstandig bestuursorgaan

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

49

Bijlage I : Lijst met
definities

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Lijst met definities
Begrip

Definitie

Bron

Accrediteren

Een onafhankelijke bevestiging van de deskundigheid,
onpartijdigheid en onafhankelijkheid van een conformiteit
beoordelende organisatie, op basis van internationaal
geharmoniseerde normen.

Raad van Accreditatie
(https://www.rva.nl/verklarendewoordenlijst )

Onafhankelijke
bevestiging
dat
producten,
managementsystemen of personen aan specifieke eisen
voldoen.

Raad van Accreditatie
(https://www.rva.nl/verklarendewoordenlijst )

Domein

Een domein is een vanuit het toezicht samenhangend
cluster van toezichtactiviteiten. Een domein kan
betrekking hebben op een werkveld, sector of branche,
een productieketen, een groep van producten, een groep
van activiteiten of op een groep van locaties.

NVWA
(https://www.nvwa.nl/over-denvwa/hoe-de-nvwawerkt/toezicht-maatregelen-enboetes/interventiebeleid/uitlegbegrippen-en-enkelebepalingen-voor-dezebegrippen)

Eerstelijnstoezicht

Bij toezicht is meestal sprake van eerstelijnstoezicht.
Hierbij bestaat een directe relatie tussen de
toezichthouder en de onder toezicht staande. De
toezichthouder oefent rechtstreeks toezicht uit op het
object van toezicht. In sommige gevallen gebeurt het
directe toezicht echter door een andere instantie, die
daartoe door of namens de Minister is aangewezen. Die
instantie kan een andere overheid zijn (bijvoorbeeld de
gemeente), een overheidsinstantie (bijvoorbeeld een
ZBO, zelfstandig bestuursorgaan) of een private
toezichthouder. In alle gevallen betreft het publiek
toezicht: toezicht namens de overheid op publieke
normen.

NVWA Basisinformatiebladen
blz. 35

Fytosanitaire

Fytosanitair betekent 'plantengezondheid'. Fytosanitaire
wetgeving regelt: de organismen die niet voorkomen
binnen de EU en als bedreiging worden gezien en
organismen die een beperkte verspreiding kennen
binnen de EU en die niet verder verspreid mogen
worden.

NVWA
(https://www.nvwa.nl/onderwerp
en/fytosanitaire-wetgevingoverzicht-eu-nationaal)

Geharmoniseerde
norm

Een norm waarvan de Europese commissie op advies
van CEN/CENELEC heeft bepaald dat daarmee voor een
specifieke toepassing aangenomen mag worden dat aan
bepaalde eisen wordt voldaan.

Raad van Accreditatie
(https://www.rva.nl/verklarendewoordenlijst)

Certificatie

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

51

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Lijst met definities
Begrip

Definitie

Bron

Handhaven

De kern hiervan is dat het bestuur zijn (politieke)
verantwoordelijkheid neemt en een afweging maakt van
de te ondernemen stappen. Bestuursrechtelijke
handhaving 'in enge zin' ziet toe op het opleggen van
bestuursrechtelijke sancties (zoals bestuursdwang,
dwangsom en intrekking van de vergunning of een
andere
begunstigende
beschikking)
door
een
bestuursorgaan, in principe zonder voorafgaande
tussenkomst van een rechter.

Algemene wet bestuursrecht,
hoofdstuk 5.

Keuren

Keuringen worden door (of namens) de overheid
uitgevoerd (op verzoek van bedrijven) en richten zich op
het beoordelen van partijen van producten en/of levende
dieren aan de hand van specifiek vastgestelde eisen met
als doel deze in de handel te kunnen brengen binnen de
EU, te kunnen exporteren buiten de EU of deze vanuit
derde landen te kunnen importeren in Nederland/EU. Bij
een keuring kan gebruik worden gemaakt van
verschillende methoden, inclusief beoordelen van het
bedrijf, productieplaats, andere onderzoeken en het
gebruik maken van informatie uit het toezicht. Deze
methoden worden specifiek ingezet voor de te keuren
partij.

Beelden in perspectief,
ministerie EZ 2014 blz. 8;
Kwaliteitshandboek NVWA 2017
blz.11

Keuringslandschap

Met het keurings- en toezichtslandschap worden de
keuringsorganisaties in het plantaardige domein (NAK,
NAKtuinbouw, KCB, BKD), in het dierlijke domein (KDS,
COKZ), voor de biologische productie (SKAL) en de
NVWA bedoeld.

Offerteaanvraag LNV

Stelsel

Zie omschrijving ‘Domein’.

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

52

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Lijst met definities
Begrip

Definitie

Bron

Toezicht

Het verzamelen van informatie over de vraag of een
handeling of een proces of activiteit voldoet aan de
gestelde (wettelijke) eisen, het zich vervolgens vormen
van een oordeel daarover en het eventueel naar
aanleiding daarvan interveniëren. Toezicht kan
betrekking hebben op activiteiten van bedrijven en
plaatsen waar de bedrijfsactiviteiten plaatsvinden.
Handhaving is onderdeel van toezicht. De bevoegde
autoriteit kan alle daarvoor beschikbare methoden
inzetten naar gelang de situatie daarom vraagt (o.a.
inspectie, systeemtoezicht, audit (ook op een keuring),
screening, verificatie). Het toezicht kan al dan niet op
verzoek van een bedrijf plaatsvinden (bijvoorbeeld om
een erkenning te verkrijgen om als bedrijf te mogen
produceren of exporteren).

Beelden in perspectief,
ministerie EZ 2014 blz. 8

Tweedelijnstoezicht

Tweedelijnstoezicht is het toezicht op de wijze waarop
een andere aangewezen instantie toezicht houdt. Voor
het toezicht op de voedselveiligheid in Nederland is de
NVWA aangewezen als bevoegde autoriteit. Meestal
fungeert de NVWA als eerstelijns toezichthouder maar in
sommige sectoren is het eerstelijns toezicht op de
voedselveiligheid
toegewezen
aan
andere
toezichtsinstanties. Voorbeelden hiervan zijn het COKZ
in de zuivelsector en de NCEA in de eiersector. Omdat
de NVWA verantwoordelijk blijft voor een goede naleving
van de regels en daarover ook verantwoording moet
afleggen, moet de NVWA toezien op de wijze van
toezicht door de aangewezen instanties. De NVWA heeft
daarom naast het directe eerstelijnstoezicht ook de taak
om ‘vanuit de tweede lijn’ toezicht te houden op de
manier waarop de aangewezen toezichthouder die taak
uitvoert.

NVWA Basisinformatiebladen
blz. 35

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

53

Bijlage I I:
Referenties

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Referenties
Bron

Volledige verwijzing

Basisinformatiebladen NVWA,
2017

Basisinformatiebladen voedselveiligheid, NVWA, december 2017

Circulaire governance zbo

Circulaire 'Governance ten aanzien van zelfstandige bestuursorganen (zbo’s),
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties 2015

Evaluatierapport BKD Kwink, 2017

Evaluatierapport BKD KwinkGroep, mei 2017

Evaluatierapport NAK Kwink, 2017

Evaluatierapport NAK KwinkGroep, mei 2017

Evaluatierapport Naktuinbouw
Kwink, 2017

Evaluatierapport Naktuinbouw KwinkGroep, mei 2017

Evaluatierapport KCB Kwink, 2017

Evaluatierapport KCB KwinkGroep, mei 2017

Evaluatierapport Skal Kwink, 2017

Evaluatierapport Skal KwinkGroep, mei 2018

Kamerstuk 26 991 nr. 413

'Risico's in de vleesketen' Onderzoeksraad, maart 2014

Kamerbrief evaluatie plantaardige
keuringsinstanties, 2017
Kamerbrief over producten die
onterecht verkocht worden als
biologisch, 2019

Evaluatie plantaardige keuringsdiensten, kenmerk: DGAN-PAV / 17203224 19
december 2017
Regeling van Werkzaamheden over het bericht ‘Honderden producten onterecht
verkocht als biologisch’ (RTL, 7 mei 2019), kenmerk: DGA-PAV / 19128972, 14
juni 2019
Kwaliteitshandboek Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, NVWA, 11
januari 2017

Kwaliteitshandboek NVWA, 2017
Rapport 2Solve 2019

Feitenonderzoek kleine en middelgrote slachthuizen, 2Solve, september 2019

Rapport Algemene Rekenkamer,
2013
Rapport Evaluatie convenant
voedselzekerheid BZ - LNV

SGO advies Verbeter de werking: Rollen in de sturing van
uitvoeringsorganisaties in de Rijksdienst, ABDTOPConsult, juli 2017
Positionering van de Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector (KDS): Voor- en nadelen
van vijf scenario’s, ABDTOPConsult, december 2018
Samen in de keten: Verantwoordelijkheidsverdeling tussen LNV en VWS
op het vlak van voedselveiligheid, ABTOPConsult, februari 2019
Toezicht bij de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit na de fusie, Algemene
Rekenkamer, november 2013
Evaluatie convenant voedselzekerheid BZ – LNV, APE Public Economics,
februari 2019

Rapport Plantkeur

Analyse samenwerking plantkeur, Berenschot 2020.

Rapport Positie Skal

Een (bio)logische plek in de Keuringssystematiek, Pieter Zwaan, Johan de Kruijf
Sandra van Thiel, juni 2014

Rapport Sorgdrager, 2018

Onderzoek fipronil in eieren, mr. W. Sorgdrager, juni 2018

Rapport zes principes van goed
toezicht 2005

Minder last, meer effect: de zes principes van goed toezicht, Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, 2005
Rapportage “Beelden in perspectief” Potentiële modellen Keuring en Toezicht,
Ministerie van Economische Zaken, oktober 2014

Rapport ABTOPConsult, 2017
Rapport ABTOPConsult, 2018
Rapport ABTOPConsult, 2019

Rapport ministerie EZK, 2014
Staatscourant 2018, 36099 MvT

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2018-36099.html

Selectielijst BKD 2014

Selectielijst van de documentaire neerslag sinds 1979 van
Bloembollenkeuringsdienst, BKD februari 2014

Selectielijst KCB 2014

Selectielijst Kwaliteits Controle Bureau (KCB) 1977, KCB, maart 2012

Verordening (EU) Nr. 2017/625

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX%3A32017R0625

Website COKZ

https://cokz.nl/over-ons/organisatie-3/

Website EU monitor

https://www.eumonitor.nl/9353000/1/j9vvik7m1c3gyxp/vga2czkjmkzj

Website Europa.eu 2020

https://europa.eu/european-union/topics/food-safety_nl

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

55

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Referenties
Bron

Volledige verwijzing

Website Naktuinbouw

https://www.naktuinbouw.nl/

Website NVWA

https://www.nvwa.nl/

Website Raad voor Accreditatie

https://www.rva.nl/

Website Skal

https://www.skal.nl/

Jaarverslagen (2018 of 2019)
NVWA (2018)

KCB (2018)

COKZ (2019)

NAK (2018)

BKD (2019)

Naktuinbouw (2019)

Skal (2019)

MANCP (2018)

Rijksjaarverslag EZK
(2018)

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

56

Bijlage IV: Tabellen

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Tabellen
Tabel 1a: Overzicht belangrijkste Nederlandse wet-en regelgeving
Besluit dierlijke producten
Besluit diervoeders
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
Landbouwkwaliteitswet
Landbouwkwaliteitsregeling
Plantenziektenwet
Plantgezondheidswet
Warenwet
Warenwetbesluit bereiding en behandeling van levensmiddelen
Warenwetbesluit hygiëne van levensmiddelen
Warenwetbesluit zuivel
Wet dieren
Zaaizaad en plantgoedwet

Tabel 1b: Overzicht belangrijkste EU wet-en regelgeving
Europese Algemene Levensmiddelen Verordening (ALV`)
Biologische productie en etikettering van biologische producten
geïmplementeerd (Verordening (EU) 2018/848).
Controleverordening (Verordening (EU) 2017/625)
Europese Guidelines
International Plant Protection Convention (IPPC)Richtlijn
Plantgezondheidsverordening 2016/2031/EG
Uitvoeringsverordening (EU) nr. 948/2014; 2016/224; 2018/154
Verordening (EG) 834/2007; 889/2008; 1235/2008

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

58

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Tabellen
Tabel 2: Overzicht van de inrichtingsprincipes
NVWA

Een fusie van drie inspectiediensten (AID, PD en VWA)
om administratieve lasten voor bedrijven terug te
dringen (voor een volledig overzicht van historische
beschrijving, zie ook: het rapport ‘Toezicht bij de
Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit na de fusie’,
Algemene Rekenkamer, november 2013)

KCB

Een organisatie die aan het begin van de vorige eeuw
is opgericht. Deze is ontstaan vanuit de behoefte uit het
bedrijfsleven om de kwaliteit te bewaken van
geïmporteerde en geëxporteerde groente en fruit.

BKD

Een organisatie die is opgericht vanuit de behoefte van
het bedrijfsleven om de continuïteit van de
internationale handel in Nederlandse bloembollen te
borgen.

NAK

Opgericht aan het begin van de vorige eeuw en kwam
voort uit private initiatieven van de sector om kwaliteit
en rasechtheid van producten te garanderen.

Naktuinbouw

Ontstaan vanuit de behoefte van de sector om de
kwaliteit en rasechtheid van producten te garanderen
en de markttoegang van tuinbouwkundig teeltmateriaal
te verbeteren.

COKZ

Opgericht aan het begin van de vorige eeuw en kwam
voort uit private initiatieven waarbij aanvankelijk sprake
was van vrijwillige controle in de zuivel sector.

SKAL

Opgericht om een onafhankelijke
biologische producten te garanderen.

KDS

Ontstaan vanuit afspraken met de roodvleessector
waarbij door de inzet van private partijen
kostenreductie voor het bedrijfsleven kon worden
gerealiseerd en meer flexibiliteit ten aanzien van de
inzet.

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

controle

voor

59

Bijlage V:
Factsheets

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: NVWA
Organisatie informatie

Kengetallen (2019)

Naam

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit

Toezichtintensiteit: Voedselveiligheid

7%

Domein

Voedsel, consumentenproducten, dierenwelzijn
en natuur

Toezichtintensiteit: Vleesketen en Voedselveiligheid

77%

Locatie hoofdkantoor

Catharijnesingel 59, 3511 GG Utrecht

Toezichtintensiteit: Diergeneesmiddelen

1%

Website

www.nvwa.nl

Toezichtintensiteit: Diergezondheid

3%

Toezichtintensiteit: Plantgezondheid

2%-7%

Toezichtintensiteit: Productveiligheid

1%

Toezichtintensiteit: Tabaksveiligheid

<1%

Handhavingspercentage: Dierengezondheid

23%

Handhavingspercentage: Dierenwelzijn

35%

Handhavingspercentage: Dierenwelzijn

36%

Handhavingspercentage: Dierenwelzijn

46%

Handhavingspercentage: Dierenwelzijn

29%

Handhavingspercentage: Dierenwelzijn

15%

Handhavingspercentage: Fytosanitair

1,2%

Handhavingspercentage: Productveiligheid

18%

Handhavingspercentage: Tabaksveiligheid

24%

Kengetallen (2019)
Aantal medewerkers (fte)

2.443 FTE (excl. externe inhuur)

Omzet (in EUR)

€352.000.000

Aantal inspecties
Importcontroles levende dieren

6.890 controles

Importcontroles dierlijke oorsprong

53.575 controles

Importcontroles zending levensmiddelen

23.685 controles

Importcontroles zendingen consumentenproducten

670 controles

Controles domein: Natuur

588 controles

Controles domein: Vis en duurzaamheid

1.564 controles

Controles domein: Gewasbescherming

437 controles

Controles domein: Mestoffen

2.500 controles

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: NVWA
Kengetallen (2019)

Kernelementen organisatie

Aantal bedrijfsbezoeken

Ambitie
Strategische
doelen/ambities/speerpunten

De NVWA, omdat we staan voor de veiligheid van voedsel en
consumentenproducten, dierenwelzijn en natuur.

Financieringsmodel

De NVWA heeft eigen inkomsten uit retribueerbaar werk en financiële
middelen van de ministeries van LNV en VWS. De retributieinkomsten leiden
niet tot financiële afhankelijkheid, omdat de betreffende werkzaamheden
wettelijk verplicht zijn en de inkomsten uit deze werkzaamheden geen
invloed hebben op het voortbestaan van de NVWA.

Sturing/eigenaar
(ministerie/zelfstandig/…)

Valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit (LNV).

Wettelijk of niet wettelijke taken

Wettelijke taken

Juridische structuur

Agentschap

Aantal bedrijven: Dierlijke bijproducten

92.796 bedrijven

Aantal bedrijven: Diervoeder

13.551 bedrijven

Aantal bedrijven: Horeca & Ambachtelijke productie

60.000 bedrijven

Aantal bedrijven: Ambachtelijke bedrijven

25.500 bedrijven

Aantal bedrijven: Retail

21.000 bedrijven

Aantal bedrijven: Zuivel

17.962 bedrijven

Aantal bedrijven: Zorginstelling

10.000 bedrijven

Aantal bedrijven: Voedingssupplementen

3.631 bedrijven

Aantal bedrijven: Samengestelde levensmiddelen

8.977 bedrijven

Aantal bedrijven: Levensmiddelen plantaardige oorsprong

1.361 bedrijven

Aantal bedrijven: Eieren

1.003 bedrijven

Bedrijfsmodel

Aantal bedrijven: Levensmiddelen dierlijke oorsprong

1.402 bedrijven

Werkzaamheden

Handhaven, keuren, risicobeoordeling, risico communicatie.

Aantal bedrijven: Vis

928 bedrijven

Sub-domeinen

Aantal slachthuizen: Roodvlees

23 slachthuizen

Aantal bedrijven: Veehouderijen

37.300 bedrijven

Aantal bedrijven: Akkerbouw

11.000 bedrijven

Aantal bedrijven: Sierteelt

7.529 bedrijven

Voedselveiligheid in horeca, retail en instellingen, Voedselveiligheid
industriële levensmiddelen, Vleesketen / Voedselveiligheid in slachthuizen
en uitsnijderijen, Bijzondere eet- en drinkwaren, Veilige
consumentenproducten, Import (dieren, dierlijke producten, planten,
levensmiddelen, consumentenartikelen), Export (dieren, dierlijke producten,
planten, levensmiddelen, consumentenartikelen), Dierenwelzijn, Natuur,
Diergezondheid (preventie), Diergezondheid (bestrijding en afhandeling van
verdenkingen), Diergeneesmiddelen, Diervoeder, Dierlijke bijproducten,
Meststoffen, Gewasbescherming, Fytosanitaire vrijwaring (handel van
ziektevrije planten), Visketen, Tabak, Inlichtingen- en Opsporingsdienst,
Europese en nationale subsidieregelingen.

Aantal bedrijven: Groente en fruit

12.500 bedrijven

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: NVWA
Wetgeving

Kernelementen organisatie
Type keuringen

Keuring van levende dieren
Keuring van karkassen i.v.m. geschiktheid voor
consumptie
Tweedelijnstoezicht op plantkeuringsdiensten
Controle op uitvoering PM keuring
bedrijfskeurders en officiële assistenten van KDS
Voorscreening en planning werkzaamheden
(Export)certificering van diverse soorten
producten en levende dieren voor verkeer
binnen de EU en export naar derde landen
Viscertificering
Importcontroles
Ontwerp, implementatie, bewaking uniformiteit
en evaluatie van de werkzaamheden
Ontwikkeling en onderhoud van
certificeringssysteem e-CertNL

Type klanten

De NVWA heeft als onafhankelijke
toezichthouder een relatie met zowel andere
overheden als met het bedrijfsleven en de
Nederlandse burgers.

Organisatiemodel
Organisatie-inrichting

De NVWA bestaat uit 5 directies en heeft ook de
National Plant Protection Organisation (NPPO) in
huis. De organisatie staat onder leiding van een
inspecteur-generaal. Hij vormt samen met de
directeuren de directieraad van de NVWA.

Bestuur

5 leden

Centraal / regionaal

Centraal

Keuren & toezicht samen/gescheiden

Deels gescheiden

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Internationale en Europese verordeningen

Vo (EG) nr. 178/2002 De Algemene
Levensmiddelenverordening
Vo (EG) nr. 852/2004 De
levensmiddelenhygiëneverordening
Vo (EG) nr. 853/2004 Voorschriften voor
levensmiddelen van dierlijke oorsprong
Vo (EG) nr. 854/2004 De organisatie van officiële
controles
Vo (EG) nr. 882/2004 De officiële controle van
diervoeders en levensmiddelen
Vo (EG) nr. 2073/2005 Microbiologische criteria
voor levensmiddelen
Vo (EG) nr. 1881/2008 Maximum gehalten aan
verontreinigingen in levensmiddelen
Vo (EG) nr. 396/2005 Normen
bestrijdingsmiddelen en residuen
Vo (EG) nr. 37/2010 Normen voor residuen in
levensmiddelen van dierlijke oorsprong

Nationale wetgeving

Warenwet
Wet dieren
Warenwetbesluit bereiding en behandeling van
levensmiddelen
Warenwetbesluit Hygiëne van levensmiddelen
Warenwetbesluit zuivel
Besluit dierlijke producten
Besluit diervoeders

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: NAK
Kengetallen (2019)

Organisatie informatie
Naam

Nederlandse Algemene Keuringsdienst voor
zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen.

Domein

Plant

Locatie hoofdkantoor

Randweg 14, 8304 AS Emmeloord

Website

https://www.nak.nl/

Kengetallen (2019)

Aantal bedrijfsbezoeken
Veldkeuring zaaizaden in ha.

20.314 ha.

Veldkeuring pootaardappelen

40.000 ha.

Grondonderzoek op AM in ha.

57.624 ha.

Nacontrole (virusonderzoek) in percelen

21.095 percelen

Kernelementen organisatie

Aantal medewerkers (fte)

201,49 FTE vast + ca. 50 FTE tijdelijk

Omzet (in EUR)

€22.904.000

Aantal keuringen
Aantal monsters: fytosanitaire werkzaamheden

3537 monsters

Aantal monsters: bruinrot- en ringrot

24.103 monsters

Aantal monsters: nacontrole (virusonderzoeken)

18.943 monsters

Aantal monsters: grondonderzoek AM

142.270 monsters

Certificering: pootaardappelen

1.112.412 ton

Aantal waarschuwingen: controle op afvalhopen

67 waarschuwingen

Aantal inspecties: fytosanitaire werkzaamheden

17875 inspecties

Overige survey werkzaamheden

3.444 werkzaamheden

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Strategische doelen/ambities/speerpunten

Gespecialiseerde keurmeesters voeren veld- en
partijkeuringen uit die bijdragen aan de
hoogwaardige kwaliteit van het Nederlandse
exportproduct.

Financieringsmodel

Gefinancierd door retributies.

Sturing/eigenaar (ministerie/zelfstandig/…)

Onder de verantwoordelijkheid van het
ministerie van LNV en staat onder
uitvoeringstoezicht van de NVWA voor haar
taken op het gebied van plantgezondheid.

Wettelijk of niet wettelijke taken

NAK verricht als stichting ook bovenwettelijke
taken.

Juridische structuur

Stichting, Privaatrechtelijk ZBO.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: NAK
Internationale en Europese verordeningen

Kernelementen organisatie
Bedrijfsmodel
Werkzaamheden

Controle- en inspectiewerkzaamheden en
fytosanitaire controles.

Sub-domeinen

Akkerbouw (Zaaizaad en pootgoed)

Type keuringen

Veldkeuringen, monsteronderzoeken en
partijkeuringen, fytosanitaire inspecties bij
import en export, (combikeuring),
surveywerkzaamheden.

Type klanten

Bedrijven actief in het domein plant

Organisatiemodel
Organisatie-inrichting

Bestuur en twee vast commissie
(pootaardappelen en zaaigoed).

Bestuur

8 leden

Centraal / regionaal

Centraal

Keuren & toezicht samen/gescheiden
Sturing (kpi's)

Wetgeving

Nationale wetgeving

Internationale en Europese verordeningen

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

International Plant Protection Convention (IPPC)
Richtlijn van de raad van 14 juni 1966 (66-401EEG).

Beschikking van de Commissie van 20 april 2004
(2004-371-EG), Richtlijn van de raad van 14 juni
1966 (66-402-EEG), Richtlijn van de Commissie
van 23 mei 2006 2006/47/EG), Beschikking van
de Commissie van 16 oktober 1974
(74/531/EEG), Beschikking van de Commissie
van 17 juli 1980 (80-755-EEG), Richtlijn 2002-54EG van de Raad van 13 juni 2002, Richtlijn 200257-EG van de Raad van 13 juni 2002 , Richtlijn
2002-56-EG van de Raad van 13 juni 2002,
Richtlijn 93/17/EEG van de Commissie van 30
maart 1993, Beschikking van de Commissie van
19 december 2003 bij Richtlijn 2002/56/EG van
de Raad (2004-3-EG), Uitvoeringsrichtlijn van de
Commissie van 6 februari 2014 (2014/21/EU),
Uitvoeringsrichtlijn van de Commissie van 6
februari 2014 (2014/20/EU), Beschikking van de
Raad van 16 december 2002 (2003-17-EG),
Beschikking van de Raad van 8 november 2005,
Beschikking 2003/17/EG (2005-834-EG), Richtlijn
2008/62/EG van de Commissie van 20 juni 2008
(2008/62/EG), Beschikking van de Commissie
van 1 december 2004 (2004-842-EG),
Verordening van de Commissie van 14
december 2019 ‘Plantgezondheidsverordening’
(2016/2031/EG).
Zaaizaad- en plantgoedwet 2005, Toelichting
zaaizaad- en plantgoedwet 2005,
Landbouwkwaliteitsbesluit 2007,
Keuringsregelement, Regeling verhandeling
teeltmateriaal, Plantenziektenwet, Besluit
mandaat volmacht en machtiging
keuringsdiensten 2013 artikel 2.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: Naktuinbouw
Kengetallen (2019)

Organisatie informatie
Naam

Stichting Nederlandse Algemene
Kwaliteitsdienst Tuinbouw (Naktuinbouw)

Domein

Plant, sector tuinbouw

Locatie hoofdkantoor

Sotaweg 22, 2371 GD Roelofarendsveen

Website

https://www.naktuinbouw.nl/

Kengetallen (2019)
Aantal medewerkers (fte)

313,4 FTE

Omzet (in EUR)

€30.807.000

Aantal keuringen
Plantenpaspoortinspecties

14.678 inspecties

Fytosanitaire zendingsinspecties

8.835 inspecties

Exportinspecties i.s.m. NVWA

50.200 inspecties

Fytobewaking (waarnemingen)

411 waarnemingen

Vondsten q-organismen

104 vondsten

Vondsten fytobewaking

4 vondsten

Rassenonderzoek: Toelating

1.133 onderzoeken

Rassenonderzoek: Nederlands Kwekersrecht

767 onderzoeken

Rassenonderzoek: Europees Kwekersrecht

916 onderzoeken

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Aantal toetsen in laboratoria

281.313 toetsen

Aantal toetsen Diagnostiek

2.938 toetsen

Aantal planten instandhouding in toetscentrum Horst

1.720 planten

Aantal biotoetsen in toetscentrum Horst

1.180 toetsen

Aantal rassen/selecties in toetscentrum Horst: virusvrijmaken

200 rassen

Aantal leveringen teeltmateriaal vanuit TCHorst: leveringen

16.200 planten en ent/oculatiehout

Aantal bedrijfsbezoeken
Aantal geregistreerde bedrijven bij Naktuinbouw

3.769 bedrijven

Kernelementen organisatie
Ambitie
Strategische doelen/ambities/speerpunten

Naktuinbouw bewaakt en bevordert de kwaliteit
van producten, processen en ketens in de
tuinbouwsector. Zij doet dat door het keuren
van bedrijven en teeltmateriaal en het toetsen
van monsters op identiteit, gezondheid en
kwaliteit. Naktuinbouw is als organisatie in NL
bevoegd om rassen van groente-, landbouw- en
sierteeltgewassen te beoordelen op
onderscheidbaarheid, homogeniteit en
bestendigheid (zogenoemd DUS-onderzoek)
voor officiële registratie en/of
kwekersrechtverlening.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: Naktuinbouw
Kernelementen organisatie
Financieringsmodel

Kernelementen organisatie
Naktuinbouw werkt volgens het kostenmakerkostendrager principe. Dit betekent dat alle
inkomsten komen uit kostendekkende tarieven
voor keuringen, rassenonderzoek of
laboratoriumwerkzaamheden. Naktuinbouw
ontvangt geen structurele financiële
ondersteuning van ministerie van LNV. Er is wel
projectmatige financiering van specifieke
activiteiten.

Sturing/eigenaar (ministerie/zelfstandig/…)

ZBO, werkzaam onder toezicht van het
Ministerie van LNV en NVWA.

Wettelijk of niet wettelijke taken

Naktuinbouw verricht als stichting ook een
aantal niet-wettelijke taken die in het directe
verlengde liggen van de wettelijke taken en zijn
beoordeeld door LNV op niet strijdigheid met de
publieke taak.

Juridische structuur

Organisatiemodel
Organisatie-inrichting

Bestuur en drie adviserende sectorraden

Bestuur

6 leden en de voorzitter

Centraal / regionaal

Centraal

Keuren & toezicht samen/gescheiden

Samen

Sturing (kpi's)

Wetgeving
Internationale en Europese verordeningen

International Plant Protection Convention
(IPPC)Richtlijn van de raad van 14 juni 1966 (66401-EEG), Richtlijn van de Commissie van 23 mei
2006 2006/47/EG), Beschikking van de
Commissie van 19 december 2003 bij Richtlijn
2002/56/EG van de Raad (2004-3-EG),
Uitvoeringsrichtlijn van de Commissie van 6
februari 2014 (2014/21/EU), Uitvoeringsrichtlijn
van de Commissie van 6 februari 2014
(2014/20/EU), Beschikking van de Raad van 16
december 2002 (2003-17-EG), Beschikking van
de Raad van 8 november 2005, Beschikking
2003/17/EG (2005-834-EG), Richtlijn 2008/62/EG
van de Commissie van 20 juni 2008
(2008/62/EG), Beschikking van de Commissie
van 1 december 2004 (2004-842-EG),
Verordening van de Commissie van 14
december 2019 ‘Plantgezondheidsverordening’
(2016/2031/EG).

Nationale wetgeving

Zaaizaad- en plantgoedwet 2005, Toelichting
zaaizaad- en plantgoedwet 2005,
Landbouwkwaliteitsbesluit 2007,
besluit/regeling Verhandeling teeltmateriaal;

Stichting, Privaatrechtelijk ZBO

Bedrijfsmodel
Werkzaamheden

Keuringen, Laboratoria en Rassenonderzoek.

Sub-domeinen

Groentegewassen, bloemisterijgewassen en
boomkwekerijgewassen (teeltmateriaal).

Type keuringen

De type keuringen staan omschreven in het
keuringsreglement en betreffen
bedrijfskeuringen, teeltmateriaalkeuringen,
certificeringskeuringen en import/export
zendingsinspecties.

Type klanten

Bedrijven actief in veredeling rassen en
vermeerdering en handel in teeltmateriaal.
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: BKD
Kengetallen (2019)

Organisatie informatie
Naam

Stichting Bloembollenkeuringsdienst (BKD)

Domein

Plant

Locatie hoofdkantoor

Zwartelaan 2, 2161 AL Lisse

Website

https://www.bkd.eu/

Kengetallen (2019)
Aantal medewerkers (fte)

103,73 FTE

Omzet (in EUR)

€ 9.061.000,-

Aantal keuringen
Aantal keuringen te velde

49.506 keuringen

Aantal opgeplante partijen gekeurd

4.305 keuringen

Aantal monsters getoetst

33.117 getoetste monsters

Aantal fytosanitaire documenten verwerkt

16.911 documenten

Aantal bedrijfsbezoeken
Aantal inspectiebezoeken

8.394 bezoeken

Aantal geïnspecteerde partijen

54.165 partijen

Aantal partijen

200.304 partijen

Aantal bezoeken importkeuring

1.285 bezoeken

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Aantal bezoeken exportkeuring

8.101 bezoeken

Kernelementen organisatie
Strategische doelen/ambities/speerpunten

BKD ondersteunt de markttoegang door het
keuren van bloembollen op een toonaangevend
kwaliteitsniveau en geeft (inter-) nationaal
waarborgen voor de kwaliteit van bloembollen.

Financieringsmodel

Gefinancierd door retributies.

Sturing/eigenaar (ministerie/zelfstandig/…)

Onder de verantwoordelijkheid van het
ministerie van LNV.

Wettelijk of niet wettelijke taken

BKD verricht als stichting ook niet-wettelijke
taken.

Juridische structuur

Stichting, Privaatrechtelijk ZBO (deeltijd).

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: BKD
Kernelementen organisatie

Internationale en Europese verordeningen

Bedrijfsmodel
Werkzaamheden

Kwaliteitskeuring in bloembolgewassen,
fytosanitaire inspecties en andere
werkzaamheden.

Sub-domeinen

Bloembollen

Type keuringen

Veldkeuringen, Monsterkeuringen, Droge
keuring, erkenningsbeoordeling, Fytosanitaire
inspecties.

Type klanten

Bedrijven actief in het domein plant en sector
bloembollen.

Organisatiemodel
Organisatie-inrichting

Bestuur > Directie > MT > Sectorraad >
Adviescommissies teelt & handel.

Bestuur

6 leden (incl. voorzitter) + directeur

Centraal / regionaal

Centraal

Keuren & toezicht samen/gescheiden
Sturing (kpi's)

Nationale wetgeving

Wetgeving
Internationale en Europese verordeningen

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

International Plant Protection Convention
(IPPC)Richtlijn van de raad van 14 juni 1966 (66401-EEG).

Beschikking van de Commissie van 20 april 2004
(2004-371-EG), Richtlijn van de raad van 14 juni
1966 (66-402-EEG), Richtlijn van de Commissie
van 23 mei 2006 2006/47/EG), Beschikking van
de Commissie van 16 oktober 1974
(74/531/EEG), Beschikking van de Commissie
van 17 juli 1980 (80-755-EEG), Richtlijn 2002-54EG van de Raad van 13 juni 2002, Richtlijn 200257-EG van de Raad van 13 juni 2002 , Richtlijn
2002-56-EG van de Raad van 13 juni 2002,
Richtlijn 93/17/EEG van de Commissie van 30
maart 1993, Beschikking van de Commissie van
19 december 2003 bij Richtlijn 2002/56/EG van
de Raad (2004-3-EG), Uitvoeringsrichtlijn van de
Commissie van 6 februari 2014 (2014/21/EU),
Uitvoeringsrichtlijn van de Commissie van 6
februari 2014 (2014/20/EU), Beschikking van de
Raad van 16 december 2002 (2003-17-EG),
Beschikking van de Raad van 8 november 2005,
Beschikking 2003/17/EG (2005-834-EG), Richtlijn
2008/62/EG van de Commissie van 20 juni 2008
(2008/62/EG), Beschikking van de Commissie
van 1 december 2004 (2004-842-EG),
Verordening van de Commissie van 14
december 2019 ‘Plantgezondheidsverordening’
(2016/2031/EG).
Landbouwkwaliteitsbesluit 2007,
Plantenziektenwet, Plantgezondheidswet,
Keuringsregelement BKD.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: KCB
Kengetallen (2019)

Organisatie informatie
Naam

Kwaliteits-Controle-Bureau (KCB)

Aantal bedrijfsbezoeken

4.364 bezoeken

Domein

Plant

400 controlebezoeken

Locatie hoofdkantoor

Louis Pasteurlaan 6, 2719 EE Zoetermeer

Aantal bezoeken voor Fytosanitaire maatregelen Houten
Verpakkingen

Website

https://kcb.nl/

Kernelementen organisatie

Strategische doelen/ambities/speerpunten

Het KCB is als keuringsdienst verantwoordelijk
voor het controleren van verse groenten en
fruit, snijbloemen en potplanten. Met het
verrichten van deze werkzaamheden beoogt het
KCB een bijdrage te leveren aan: 1) het
verhogen van het kwaliteitspeil van groenten en
fruit; 2) het bewaken en bevorderen van de
gezondheid van planten.

Financieringsmodel

Het KCB streeft het doel na zonder het oogmerk
in enig opzicht winst te behalen. Zijn inkomsten
strekken tot bestrijding der uitgaven.

Sturing/eigenaar (ministerie/zelfstandig/…)

Aangestuurd door het ministerie van LNV en de
NVWA.

Kengetallen (2019)
Aantal medewerkers (fte)

161 FTE

Omzet (in EUR)

€17.879.625,-

Aantal keuringen
Aantal importinspecties: fytosanitair

166.000 inspecties

Aantal inspecties: kwaliteitgroente en fruit

96.920 inspecties

Aantal partij inspecties

21.497 inspecties

Wettelijk of niet wettelijke taken
Aantal fytosanitaire certificaten gewaarmerkt voor export

168.118 certificaten

Normcontrole certificaat

101.491 certificaten

Fytobewakingsopdrachten (FB-opdrachten van NVWA)

3.154 importpartijen beoordeeld en 298
monsters ingestuurd naar NVWA.

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Juridische structuur

Stichting, Privaatrechtelijk ZBO.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: KCB
Kernelementen organisatie

Internationale en Europese verordeningen

Bedrijfsmodel

Werkzaamheden

Structureel toezicht, Algemeen toezicht,
Kwaliteitsinspecties bij import en export,
fytosanitaire import en export inspecties, en
controles BOB/BGA (Westlandse druif en
Brabantse wal asperges), bemonsterings- en
monitoringsactiviteiten.

Sub-domeinen

Groenten & Fruit en overige eindproducten

Type keuringen

Inspecties en afkeuringen

Type klanten

Bedrijven actief in het domein plant

Organisatiemodel
Organisatie-inrichting

Bestuur met twee commissies
(bestuurscommissie Bloemen en Planten;
Commissie Toezicht Kwaliteitsvoorschriften
Groenten en Fruit).

Bestuur

5 leden

Centraal / regionaal

Centraal

Keuren & toezicht samen/gescheiden
Sturing (kpi's)

Wetgeving

Nationale wetgeving

Internationale en Europese verordeningen
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

International Plant Protection Convention (IPPC)
Richtlijn van de raad van 14 juni 1966 (66-401EEG).

Beschikking van de Commissie van 20 april 2004 (2004371-EG), Richtlijn van de raad van 14 juni 1966 (66-402EEG), Richtlijn van de Commissie van 23 mei 2006
2006/47/EG), Beschikking van de Commissie van 16
oktober 1974 (74/531/EEG), Beschikking van de
Commissie van 17 juli 1980 (80-755-EEG), Richtlijn
2002-54-EG van de Raad van 13 juni 2002, Richtlijn
2002-57-EG van de Raad van 13 juni 2002 , Richtlijn
2002-56-EG van de Raad van 13 juni 2002, Richtlijn
93/17/EEG van de Commissie van 30 maart 1993,
Beschikking van de Commissie van 19 december 2003
bij Richtlijn 2002/56/EG van de Raad (2004-3-EG),
Uitvoeringsrichtlijn van de Commissie van 6 februari
2014 (2014/21/EU), Uitvoeringsrichtlijn van de
Commissie van 6 februari 2014 (2014/20/EU),
Beschikking van de Raad van 16 december 2002 (200317-EG), Beschikking van de Raad van 8 november 2005,
Beschikking 2003/17/EG (2005-834-EG), Richtlijn
2008/62/EG van de Commissie van 20 juni 2008
(2008/62/EG), Beschikking van de Commissie van 1
december 2004 (2004-842-EG), Verordening van de
Commissie van 14 december 2019
‘Plantgezondheidsverordening’ (2016/2031/EG), EUverordeningen 543/2011 van de Commissie van 7 juni
2011 en 1333/2011 van de Commissie van 19
december 2011. EU-regelgeving voor BOB
(Beschermde Oorsprongsbenaming)/BGA (Beschermde
Geografische Aanduiding): Verordening (EU) nr.
1151/2012 van het Europees Parlement en de Raad
van 21 november 2012 inzake kwaliteitsregelingen
voor landbouwproducten en levensmiddelen.
Zaaizaad- en plantgoedwet 2005, Toelichting zaaizaaden plantgoedwet 2005, Landbouwkwaliteitsbesluit
2007, Keuringsreglement, Besluit mandaat volmacht en
machtiging keuringsdiensten 2013 artikel 2.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: KDS
Kernelementen organisatie

Organisatie informatie
Naam

BV Kwaliteitskeuring Dierlijke Sector

Domein

Dier (roodvlees)

Locatie hoofdkantoor

Nevelgaarde 20d, 3436 ZZ Nieuwegein

Website

http://www.bvkds.nl/

Kengetallen (2019)
Aantal medewerkers (fte)

281 FTE

Omzet (in EUR)

€ 20.000.000,-

Aantal keuringen

280.000 uur

Aantal bedrijfsbezoeken

dagelijks op alle slachtlocaties

Sturing/eigenaar (ministerie/zelfstandig/…)

Zij keuren roodvlees, onder
verantwoordelijkheid van dierenartsen van de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA).

Wettelijk of niet wettelijke taken

KDS is als BV uitsluitend bevoegd om taken in
opdracht van derden uit te voeren na
goedkeuring door de NVWA.

Juridische structuur

Besloten vennootschap (BV)

Bedrijfsmodel

Werkzaamheden

De hoofdactiviteit van KDS bestaat uit het
beschikbaar stellen van officiële assistenten aan
de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit
(NVWA) voor het verrichten van post mortem
keuringswerkzaamheden in alle Nederlandse
roodvlees slachthuizen. Daarnaast verzorgt KDS
de monsterneming voor het onderzoek op
Bovine Spongiforme Encefalopathie (BSE) bij
slachtrunderen.

Sub-domeinen

Roodvlees

Type keuringen

Post Mortem (PM) keuringswerkzaamheden.

Type klanten

Roodvleesslachterijen in Nederland.

Kernelementen organisatie
Strategische doelen/ambities/speerpunten
De werkzaamheden van officiële assistenten
worden bekostigd middels retributies. Op basis
van de afspraken tussen de NVWA en KDS voert
KDS de activiteiten in beginsel zonder
winstoogmerk uit. KDS mag echter wel een
financiële reserve opbouwen in verband met de
opbouw van een weerstandsvermogen, bedoeld
om de kosten te dekken bij calamiteiten zoals
een grote dierziekte uitbraak.

Financieringsmodel

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: KDS
Kernelementen organisatie
Organisatiemodel
Organisatie-inrichting

Stichting Administratiekantoor KDS, RvC en
bestuur

Bestuur
Centraal / regionaal
Keuren & toezicht samen/gescheiden

Toezicht is aan de NVWA

Sturing (kpi's)

Via batchcontroles en jaarlijkse audits RvA en
NVWA

Wetgeving
Internationale en Europese verordeningen
Nationale wetgeving

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Controleverordening (EU) nr. 2017/625.
852/2004, 853/2004, 854/2004

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: COKZ
Kengetallen (2019)

Organisatie informatie
Naam

Controle Orgaan Kwaliteitszaken (COKZ)

Domein

Zuivel/eieren

Locatie hoofdkantoor

Fokkerstraat 1, 3830 AG Leusden

Website

https://cokz.nl/

Aantal partijenmonstername (inclusief mestmonsters
legeindpluimveebedrijven)

230

Kosten behandeling meldingen en calamiteiten

€ 39.422

Toezicht Wet Dieren Zuivel
Boerderijmelk

Kengetallen (2019)
Aantal medewerkers (fte)

66 medewerkers

Omzet (in EUR)

€9.388.393

Toezicht Hygiëne pakket/Dierlijke bijproducten/Overige
warenwetregelingen

Aantal regulier controles RMO

4.230

Aantal specifieke controle (o.a. controle melkstation, toezicht handboek
examineren RMO chauffeurs)

93

Monsterneming (referentieonderzoek uitbetaling, controle desinfectie
vloeistof)

226

Zuigelingenvoeding

Zuivel

Monstername bezoeken (inspectie/keuring)

120
25

Aantal beoordelingen: melkveehouderijen

337

Verpakkingscontrole

Aantal beoordelingen: zuivelproducenten/handelaren en
opslaglocaties

1.088

Goudse, Edammer en Commissie kaas

Aantal partijen monstername (inclusief DBP)

2.757

Kosten behandeling meldingen en calamiteiten

€ 107.640

Eieren
Aantal beoordelingen: Legeindpluimveehouders

297

Aantal beoordelingen:
Pakstations/verzamelaars/producten/handelaren

272

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Aantal beoordelingen (inspectie/keuring)

264

Monstername bezoeken

278

Verpakkingscontrole

15

Beschermde benamingen en specialiteiten (BOB, BGA,GTS)
Aantal beoordelingen

981

Monstername

281

Keuringen

8.132

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: COKZ
Kengetallen (2019)

Kengetallen (2019)

Toezicht Wet Dieren eieren (Vo 589)

Aantal zuivelproducenten/handelaren en
opslaglocaties

915

Aantal legeindpluimveehouderĳen

851 legeindpluimveehouderĳen

Aantal verzamelaars, pakstations,
eiproductfabrikanten/handelaren

152

Aantal beoordelingen (o.a. stalmeting, uitloopcontrole,
houderijsystemen)

2.992

Toezicht Wet Dieren pluimveevlees (Vo 543)
Aantal beoordelingen
Slachterij/uitsnijderij/vleeskuikenbedrijven/mengvoeder

642

Monstername (inclusief importvlees)

285

Kernelementen organisatie
Ambitie
Strategische doelen/ambities/speerpunten

Het Controle Orgaan voor Kwaliteits Zaken is dé controle
organisatie voor zuivel en eieren en staat voor kwaliteit,
betrouwbaarheid en een prettige werkomgeving.

Financieringsmodel

Voor 85% uit kostendekkende tarieven en voor 15%
programmafinanciering op basis van contractafspraken met
NVWA.

Sturing/eigenaar (ministerie/zelfstandig/…)

Onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van LNV.

Export
Aantal monsters module

9.650

Aantal beoordelingen (o.a. derdenlanden eisen)

4.266

Aantal partij keuringen

4.434

Aantal verpakkingcontrole

29

Aantal monsternames t.b.v. derden landen eisen

1.088

Aantal voorcertificaten

568 certificaten

Aantal certificaten: COKZ

49.111 certificaten

Aantal certificaten: Veterinair

34.526 certificaten

Aantal bedrijven
Aantal melkveehouderijen
© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

16.500 koemelkveehouderĳen

Wettelijk of niet wettelijke taken
Juridische structuur

Stichting, privaatrechtelijke controle-instelling

Bedrijfsmodel
Werkzaamheden

•houdt toezicht op de naleving van de Wet dieren;
•houdt toezicht op de naleving van het EU Hygiënepakket;
•houdt toezicht op EU-verordening Dierlijke bijproducten;
•houdt toezicht op derde landen eisen ten behoeve van de
export;
•geeft exportcertificaten zuivel af;
•geeft voorcertificaat eieren en eiproducten af;
•geeft toestemming voor het plaatsen van zijn logo op
verpakkingen van bedrijven die deelnemen aan het
controlereglement ‘COKZ-Controlevignet’

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: COKZ
Organisatiemodel

Kernelementen organisatie
Sub-domeinen

Zuivel, pluimvee en eieren

Type toezicht

beoordelingen, keuringen monsterneming en
onderzoek

Type klanten

Europese verordeningen

Verordening (EG) nr. 2160/2003; Verordening (EU) Nr.
1151/2012; Uitvoeringsverordening (EU) nr. 668/2014;
Gedelegeerde verordening (EU) nr. 664/2014; Verordening (EU)
Nr. 609/2013; Verordening (EU) Nr. 1308/2013;
Uitvoeringsverordening (EU) nr. 948/2014;
Uitvoeringsverordening (EU) nr. 2016/224,
Uitvoeringsverordening (EU) nr. 2018/154

Nationale wetgeving

De regeling dierlĳke producten (Wet dieren);
Landbouwkwaliteitsregeling 2007; Controleprogramma i.k.v. van
de Wet dieren; Het controleprogramma in het kader van de
zogenaamde aansluitmodule Gezondheids- en andere
productcertificaten.

Bedrijven actief in de zuivelindustrie en
pluimveeindustrie

Organisatiemodel
Organisatie-inrichting

Het COKZ heeft een directeur, die tevens
secretaris en penningmeester is van het
bestuur. De dagelijkse leiding van de Stichting
ligt bij de directeur.

Bestuur

6 leden

Centraal / regionaal

Centraal

Keuren & toezicht samen/gescheiden
Sturing (kpi's)

Wetgeving

Europese verordeningen

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Verordening (EG) nr. 625/2017; (vervangt sinds
14 dec 2019 de Vo 882), Verordening (EG) nr.
627/2019;, Verordening (EG) nr. 178/2002;
Verordening (EG) nr. 852/2004; Verordening
(EG) nr. 853/2004; Verordening (EG) nr.
2073/2005; Verordening (EU) nr. 1169/2011;
Verordening (EG) nr. 1333/2008; Verordening
(EG) nr. 37/2010; Verordening (EG) nr.
1881/2006; Verordening (EG) Nr. 543/2008;
Verordening (EG) 1069/2009;
Verordening (EG) 142/2011;

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: Skal
Kernelementen organisatie

Organisatie informatie
Naam

Skal Biocontrole

Domein

Biologisch

Locatie hoofdkantoor

Dr. Klinkertweg 28a, 8025 BS Zwolle

Website

https://www.skal.nl/

Kengetallen (2019)
Aantal medewerkers (fte)

56,3 FTE

Omzet (in EUR)

€6.827.637,-

Aantal inspecties

8.287 inspecties

Toelatingsonderzoeken

662 onderzoeken

Jaarlijkse inspecties

5.289 inspecties

Herinspecties op locatie

Strategische doelen/ambities/speerpunten

De controleautoriteit die verantwoordelijk is
voor alle wettelijke controletaken binnen de
biologische productie in Nederland. Borgen van
de betrouwbaarheid van het Europese
biologisch keurmerk.

Financieringsmodel

Gefinancierd door bedrijven

Sturing/eigenaar (ministerie/zelfstandig/…)

Onder de verantwoordelijkheid van het
ministerie van LNV.

Wettelijk of niet wettelijke taken
Juridische structuur

Stichting en geclassificeerd als privaatrechtelijk
ZBO.

Bedrijfsmodel
Werkzaamheden

Certificatiewerkzaamheden en
toezichthoudende activiteiten.

343 herinspecties

Sub-domeinen

Biologisch

Gerichte inspecties

216 inspecties

Type werkzaamheden

Inspecties, afgifte certificaten, monsternames
en traceringsonderzoek.

Uitbreiding a.g.v. bredere scope

1.104

Monstername

673 monster inname

Type klanten

Geregistreerde biologische bedrijven en nietgeregistreerde marktdeelnemers.

Aantal bedrijfsbezoeken

8.287 bedrijfsbezoeken

Aantal geregistreerde bedrijven

5.241 bedrijven

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Factsheets per organisatie: Skal
Kernelementen organisatie

Kernelementen organisatie

Organisatiemodel

Wetgeving

Organisatie-inrichting

Stichting Skal Biocontrole heeft in 2019 een
nieuwe governance structuur ingericht op basis
van de nieuwe statuten waarin het onderscheid
tussen algemeen en dagelijks bestuur is
vervallen. Op basis van deze statuten is een
Bestuur ingericht bestaande uit drie
onafhankelijke leden die gekozen worden op
basis van hun inhoudelijke en bestuurlijke
kwaliteiten en twee leden die op voordracht van
de sector benoemd worden. Als gevolg van de
nieuwe statuten is onder andere een adviesraad
voor Skal ingericht. Deze adviesraad brengt
advies uit aan het bestuur en de directeur van
Skal. De adviesraad kan gevraagd en ongevraagd
haar inbreng geven.

Bestuur

5 leden

Centraal / regionaal

Centraal met inspecteurs in de regio.

Keuren & toezicht samen/gescheiden

Certificering en toezicht zijn in twee aparte
afdelingen van de organisatie belegd.
Inspecteurs voeren inspecties uit voor zowel
certificatie als toezicht.

Sturing (kpi's)

De volgende sturingsinformatie wordt binnen
Skal gebruikt: Omzet, ziekteverzuim, voortgang
inspecties t.o.v. planning, inspectie efficiëntie,
ontwikkeling aantal geregistreerde, voortgang
afhandeling rapporten, klachten en bezwaar.

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Internationale en Europese verordeningen

EU Verordening 2018/848
Verordening (EG) 834/2007, Verordening
889/2008, Verordening 1235/2008, Verordening
882/2004, Europese Guidelines

Nationale wetgeving

Landbouwkwaliteitsbesluit 2007, Regeling
dierlijke producten, Besluit diervoeders 2012

Bijlage VI: Overzicht
van geïnterviewde
personen

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Lijst van geïnterviewde personen
Organisatie

Naam

NVWA

Gerben Maij

NVWA

Arno Faassen

NVWA

Arco Verburg

NAK

Arjan Kroon

NAK

Eric Casteleijn

Naktuinbouw

John van Ruiten

Naktuinbouw

Remy Broenink

BKD

Bert Pinxterhuis

BKD

Arnout Drop

KCB

Jean Crombach

KCB

Liesbeth Kooijman

COKZ

Wim van de Sande

COKZ

Karin Nagel

Skal Biocontrole

Nicolette Klijnhout-Klijn

KDS

Ben Dellaert

Directies LNV

Naam

Directie Plantaardige Agroketens en Voedselkwaliteit (PAV)

Daniëlle Kroes en Marien Valstar

Directie Plantaardige Agroketens en Voedselkwaliteit (PAV)

Mariska Robakowski

Directie Europees, internationaal en agro-economisch beleid (EIA)

Hamza Kacha

Directie Dierlijke Agroketens en Dierenwelzijn (DAD)

Lenie Kroeze

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

80

Bijlage VII: Overzicht
deelnemers
Begeleidingscommissie

Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
Rapport brede stelselanalyse

Begeleidingscommissie projectbrede analyse keuringsen toezichtlandschap
Naam

Organisatie

Hans van der Vlist

ABDTOPConsult

Pascalle de Ruyter

LNV/PAV

Sander de Bruin

LNV/BPZ

Hamza Kacha

LNV/EIA

Christine Rommens

VWS

Annemieke Hoogeveen

VWS

Lenie Kroeze

LNV/DAD

Mariska Robakowski

LNV/PAV

Daniëlle Kroes

LNV/PAV

Jasper Tazelaar

LNV/WJZ

Marjon de Groot-Kortekaas

LNV/FEZ

Gerben Maij

NVWA

Arno Faassen

NVWA

Na de startbijeenkomst is de begeleidingscommissie door de opdrachtgever uitgebreid met onderstaande
vertegenwoordiging uit de keuringsinstanties:
NAK

Arjan Kroon

NAK

Eric Casteleijn

Naktuinbouw

John van Ruiten

Naktuinbouw

Remy Broenink

BKD

Bert Pinxterhuis

BKD

Arnout Drop

KCB

Jean Crombach

KCB

Liesbeth Kooijman

COKZ

Wim van de Sande

COKZ

Karin Nagel

Skal Biocontrole

Nicolette Klijnhout-Klijn

KDS

Ben Dellaert

© 2020 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

82

KPMG on social media

KPMG app

© 2020 KPMG Advisory N.V., ingeschreven bij het handelsregister in Nederland onder nummer 33263682, is
lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen die verbonden zijn aan KPMG International
Cooperative (‘KPMG International’), een Zwitserse entiteit. Alle rechten voorbehouden. De naam KPMG en het
logo zijn geregistreerde merken van KPMG International.