2021D04909

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake de stand van zaken van de Einstein Telescoop d.d.
14 december 2020 (Kamerstuk 29 338, nr. 239) en het afschrift van de brief
aan de gedeputeerde staten van Limburg over de Einstein Telescoop d.d.
19 januari 2021 (parlementair document 2021Z00967).
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
De griffier van de commissie,
De Kler

nds-tk-2021D04909

1

Inhoud

blz.

I

Vragen en opmerkingen uit de fracties
•
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
•
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
•
Inbreng van de leden van de D66-fractie

2
2
2
3

II

Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap

4

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de stand van
zaken van de Einstein Telescoop. Zij hebben hierover nog enkele vragen
en opmerkingen.
De leden zijn blij om te lezen dat de Minister het voorstel heeft gesteund
om de Einstein Telescoop te plaatsen op de nieuwe Europese Roadmap.
De leden vragen hoe groot de Minister de kans acht dat de Einstein
Telescoop op deze Roadmap zal komen. Beschikt de Minister nog over
andere instrumenten om deze kans te vergroten? Zo ja, zal zij deze gaan
inzetten?
Deze leden lezen eveneens dat eind 2021 bekend zal worden gemaakt
welke projecten op de Europese Roadmap komen. Welke projecten zijn de
voornaamste concurrenten van de Einstein Telescoop? Op welke manier
heeft de Minister contact met de Eurocommissaris over dit onderwerp? Is
dat contact er al geweest en wat waren de eerste tekenen? Zo nee,
wanneer gaat de Minister samen met haar Belgische en Duitse collega’s
het gesprek aan met de Eurocommissaris om de kansen van de Einstein
Telescoop te vergroten, zo vragen de leden.
De leden van voornoemde fractie lezen dat voor een succesvolle
Euregionale kandidatuur voor de bouw van de Einstein Telescoop,
politieke en financiële steun van België, Duitsland en Nederland cruciaal
is. Verder lezen zij dat Duitsland op dit moment de indiening niet steunt.
Hoe groot schat de Minister de kans in dat Duitsland van standpunt
verandert? Wat zijn de consequenties als Duitsland dit niet doet? Is het
niet te laat als Duitsland pas in 2023 duidelijkheid geeft over haar
standpunt over de Einstein Telescoop? Schaadt dit de kansen van de
Einstein Telescoop? Hoe gaat de Minister deze situatie aanpakken, zo
vragen zij.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de stand van zaken met betrekking tot de Einstein Telescoop en
hebben hier nog enkele vragen over.
Wat betekent het ontbreken van steun van de Duitse Minister op federaal
niveau voor de kansen om de Einstein Telescoop in Limburg gerealiseerd
te krijgen?
De leden van de CDA-fractie willen graag weten hoe Italië de 17 miljoen
euro die ter beschikking worden gesteld voor het onderzoek naar de
geschiktheid van de locatie gaat besteden. In hoeverre zijn vergelijkbare
onderzoeken naar de geschiktheid van de locatie in Limburg nodig? In

2

hoeverre gaat dit over hetzelfde financiële commitment dat Duitsland nog
niet kan geven?
In de beantwoording van schriftelijke vragen van de leden Van der Molen,
Van Helvert en Paternotte gaf de Minister aan dat er tot 1 januari 2021
geen mededelingen worden gedaan over ingediende projecten vanuit de
ministeries in de eerste tranche van het Groeifonds.1 Aangezien deze
termijn intussen is verstreken, horen de leden van de CDA-fractie graag of
de Einstein Telescoop is voorgedragen hiervoor. Zo ja, dan willen zij
weten om wat voor type voorstel dit gaat. Zo nee, dan ontvangen
desbetreffende leden graag een toelichting waarom dit niet gedaan is.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met grote belangstelling kennisgenomen van de stand van zaken van de Einstein Telescoop. De Einstein
Telescoop heeft de potentie om nieuwe wetenschappelijke doorbraken te
realiseren en de positie van Nederland in de wetenschap te versterken.
Deze leden hebben enkele vragen voor de Minister.
De leden van deze fractie constateren dat de aanvraag om de Einstein
Telescoop op de Europese Roadmap te plaatsen gesteund werd door vier
landen. Eind 2021 wordt bekend welke projecten op de Roadmap worden
geplaatst. Deze leden vragen op welke wijze de definitieve selectie van
projecten voor de Roadmap plaatsvindt en hoe de Minister de kans
inschat dat de Einstein Telescoop op de Roadmap geplaatst wordt. Is de
Einstein Telescoop ook realiseerbaar als het project niet wordt geselecteerd op de Europese Roadmap?
Deze leden lezen dat de business case en – voor Nederland – de kosten
van het alternatief van groot belang zijn. Zij vragen de Minister te
verhelderen welke alternatieven de Minister ook als mogelijkheid
beschouwt.
De leden van voornoemde fractie waarderen de uitvoering van de motie
van de leden Van Meenen en Van der Molen over het Einstein Telescoop
Fieldlab door de Minister.2 Daarmee is een bijdrage voor het Einstein
Telescoop Fieldlab vrijgemaakt, waardoor de economische en wetenschappelijke kansen van het project goed in beeld zijn gebracht. Ook heeft
de Minister zoals verzocht gesprekken met buurlanden aangeknoopt om
te verkennen of gezamenlijk opgetrokken kan worden. Desalniettemin
moet er nog veel uitgezocht worden. Van het nader verkennen van de
geschiktheid van de bodem tot het definitieve ontwerp van de Einstein
Telescoop. Deze leden vragen of er een gezamenlijke agenda tussen de
betrokken partijen is met alle stappen die gezet moeten worden. Is er
inzicht in de kosten om het project verder te ontwikkelen? Hoe is de
samenwerking nu georganiseerd? Welke afspraken zijn er over de
verdeling van kosten? Welke rol ziet de Minister voor de rijksoverheid in
deze fase van het project, zo vragen zij.
De leden van de D66-fractie constateren dat de Einstein Telescoop niet
door het kabinet is voorgedragen voor de eerste ronde van het Nationaal
Groeifonds. Zij vragen de Minister toe te lichten of het kabinet overwogen
heeft om de Einstein Telescoop op de lijst van voorstellen te plaatsen voor
de eerste ronde.

1
2

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1096
Kamerstuk 35 000 VIII, nr. 69

3

II Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

4